Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 853 2206360 2201602 2026-05-05T23:55:38Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206360 wikitext text/x-wiki {{For|pag-aaral sa mga bato|heolohiya}} [[File:World Map 1689.JPG|thumb|Mapa ng mundo noong 1689.]] <!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa sa lead. --> '''Heograpiya'''<ref name="tgl">{{cite web|url=https://diksiyonaryo.ph/search/heograpiya|website=Diksiyonaryo.ph|access-date=29 Mayo 2024|title=heograpiya}}</ref> ang pag-aaral sa kalupaan, katangian, naninirahan, at penomena ng [[Daigdig]].<ref name='intro1'>{{cite book |last1=Dahlman |first1=Carl |last2=Renwick |first2=William |title=Introduction to Geography: People, Places & Environment|url=https://archive.org/details/introductiontoge0000carl_u7y4 |lang=en|trans-title=Pagpapakilala sa Heograpiya: Tao, Lugar, at Kapaligiran|date=2014 |publisher=Pearson |isbn=978-0137504510 |edition=6 }}</ref> Sa kolokyal nitong kahulugan, tipikal itong tumutukoy sa kinaroroonan ng isang [[Lokasyon (heograpiya)|lugar]]; sa pormal na kahulugan, isa itong malawak na sangay ng [[agham]] na naglalayong alamin at maipaliwanag ang Daigdig at kung paano ito humantong sa kasalukuyan nitong mga proseso at hitsura. Bagamat tinutukoy ng heograpiya ang Daigdig, ginagamit rin ang salitang ito upang ilarawan ang ibang mga [[planeta]] sa larangan ng [[agham pamplaneta]].<ref name=Burt>{{cite book |last1=Burt |first1=Tim |title=Key Concepts in Geography: Scale, Resolution, Analysis, and Synthesis in Physical Geography|lang=en|trans-title=Mga Pangunahing Konsepto sa Heograpiya: Lawak, Linaw, Pagsusuri, at Sintesis sa Heograpiyang Pisikal |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |pages=85–96 |edition=2}}</ref> Heograpiya ang itinuturing madalas bilang isang "tulay" na nagkokonekta sa [[likas na agham]] at [[agham panlipunan]].<ref name="Sala13">{{cite book |last1=Sala |first1=Maria |title=Geography |date=2009 |publisher=[[UNESCO]] |isbn=978-1-84826-960-6 |volume=1 |location=Oxford, Reyno Unido |language=en |trans-title=Heograpiya}}</ref> Kinekredit sa sinaunang Griyegong heograpo na si [[Eratostenes]] ang marami sa mga pundasyon ng pag-aaral sa heograpiya. Si Erastostenes din ang itinuturong nag-imbento sa naturang salita, mula sa salitang Griyego na ''geographia'' ({{lang-gr|γεωγραφία}}),<ref name="Roller">{{cite book |last1=Roller |first1=Duane W. |title=Eratosthenes' Geography|lang=en|trans-title=Heograpiya ni Eratostenes|date=2010 |publisher=Princeton University Press |location=[[New Jersey]], Estados Unidos |isbn=9780691142678 |url=https://press.princeton.edu/books/hardcover/9780691142678/eratosthenes-geography}}</ref> na kalauna'y hiniram ng [[mga wikang Romanse]] kabilang na ang [[wikang Ingles]] at [[wikang Espanyol|Espanyol]], kung saan nagmula ang modernong [[salitang Tagalog]] nito.<ref name="tgl"/> Gayunpaman, sa mga sulatin ni [[Ptolemeo]] unang lumabas ang naturang salita sa pasulat na anyo.<ref name='intro1'/> Sa kanya nagsimula ang "tradisyon ni Ptolemeo" ng larangan, na kinabibilangan ng teorya ng [[kartograpiya]] niya.<ref name="Brentjes2009">{{cite book |last1=Brentjes |first1=Sonja |title=International Encyclopedia of Human Geography|lang=en|trans-title=Pandaigdigang Ensiklopedya ng Heograpiyang Pantao |date=2009 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-08-044911-1 |pages=414–427 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/B978008044910400002X|chapter=Cartography in Islamic Societies|trans-chapter=Kartograpiya sa mga Lipunang Islamiko}}</ref> Gayunpaman, maituturo nang mas maaga ang mga konseptong inilatag niya sa heograpiya, lalo na sa kartograpiya; halimbawa nito ang mga unang tangka ng mga taga-[[Babylon]] na ilarawan ang kanilang lugar gamit ang isang [[mapa]] noong {{BKP|ika-9 na siglo}}.<ref name="Kurt-2009">{{Cite book|title=Geography and Ethnography: Perceptions of the World in Pre-Modern Societies|lang=en|trans-title=Heograpiya at Etnograpiya: Mga Persepyon sa Mundo ng mga Premodernong Lipunan|author=Kurt A. Raaflaub & Richard J. A. Talbert|publisher=[[John Wiley & Sons]]|year=2009|isbn=978-1-4051-9146-3|page=147}}</ref> Bagamat ang [[kasaysayan ng heograpiya]] ay nagsimula sa iba't ibang lugar at panahon, nananatili pa rin ang mga pangunahing konsepto sa mga ito, tulad ng pag-alam sa espasyo, lugar, oras, at lawak. Sa modernong panahon, isang akademikong larangan ang heograpiya na may samu't-saring mga kaparaanan. May mga pagtatangkang igrupo ito, kabilang na ang pagbibigay-kahulugan sa mga sangay nito gayundin sa apat na tradisyon ng heograpiya. == Panimula == [[File:Physical World Map.svg|thumb|Mapang pisikal ng mundo.]]Isang sistematikong pag-aaral sa [[Daigdig]] ang heograpiya.{{efn|Sakop din ng pag-aaral ang ibang mga planeta, tulad halimbawa ng [[Marte]], bagamat mas ginagamit ang salita sa pagtukoy sa Daigdig.}} Para maituring na bahagi ng pag-aaral, kailangan nito ng "espasyo" na mailalagay sa isang [[mapa]], tulad ng koordinado, pangalan ng lugar, o tirahan. Dahil dito, madalas na itinatambal ang heograpiya sa kartograpiya, lalo na sa kolokyal na pananaw, kahit na hindi ganito ang kaso sa lahat ng oras. Bagamat gumagamit ng mga mapa ang mga heograpo, hindi lang ito ang buong punto ng pag-aaral. Pinag-aaralan din nila ang mga proseso, tampok, at penomena ng Daigdig sa dalawang bahagi: espasyo at [[panahon]].<ref name="Hayes1">{{Cite web |last=Hayes-Bohanan |first=James |date=29 Setyembre 2009 |title=What is Environmental Geography, Anyway? |trans-title=Ano nga ba ang Heograpiyang Pangkapaligiran? |url=http://webhost.bridgew.edu/jhayesboh/environmentalgeography.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20061026054331/http://webhost.bridgew.edu/jhayesboh/environmentalgeography.htm |archive-date=26 Oktubre 2006 |access-date=10 Nobyembre 2016 |website=webhost.bridgew.edu |publisher=[[Bridgewater State University]] |language=en}}</ref> Malawak ang saklaw ng heograpiya, kaya naman isa itong larangang interdisiplinaryo. Ayon kay [[William Hughes (heograpo)|William Hughes]]: {{blockquote|text=Ang mga pangalan ng lugar... ay hindi heograpiya... Hindi masasabing isang heograpo na ang kung sino dahil lamang kabisado at isinapuso niya ang buong gazetteer. Mas mataas pa ang mga hangarin ng heograpiya kesa dito: habol nito na matukoy ang mga penomena (ng kalikasan at ng politika, depende sa kung paano mo itatrato ang pangalawa), na maihambing, na maibuod, na umangat mula sa mga epekto ng mga sanhi, at, sa paggawa sa mga ito, na matunton ang mga batas ng kalikasan at markahan ang mga impluwensiya nito sa tao. Isa itong 'paglalarawan sa mundo'— yon ang heograpiya. Sa isang salita, agham ang heograpiya— isang bagay na hindi lang puro mga pangalan kundi ng mga argumento at dahilan, ng mga sanhi at bunga.{{efn|orihinal na sipi: ''Names of places...are not geography...To know by heart a whole gazetteer full of them would not, in itself, constitute anyone a geographer. Geography has higher aims than this: it seeks to classify phenomena (alike of the natural and of the political world, in so far as it treats of the latter), to compare, to generalize, to ascend from effects to causes, and, in doing so, to trace out the laws of nature and to mark their influences upon man. This is 'a description of the world'—that is Geography. In a word, Geography is a Science—a thing not of mere names but of argument and reason, of cause and effect.''<ref>{{Cite book |last=Baker |first=J.N.L |title=The History of Geography|trans-title=Ang Kasaysayan ng Heograpiya|lang=en|date=1963 |publisher=Basil Blackwell |isbn=978-0-85328-022-4 |location=Oxford |page=66}}</ref>}}|sign=[[William Hughes (heograpo)|William Hughes]], 1863}}Mahahati sa tatlong pangunahing sangay ang heograpiya: [[Heograpiyang pantao|pantao]], [[Heograpiyang pisikal|pisikal]], at [[Heograpiyang teknikal|teknikal]].<ref name="Sala13"/><ref name="Hough1">{{Cite book |last1=Hough |first1=Carole |title=The Oxford Handbook of Names and Naming |last2=Izdebska |first2=Daria |date=2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-965643-1 |editor-last=Gammeltoft |editor-first=Peder |location=Oxford, Reyno Unido |language=en |trans-title=Ang Handbook ng Oxford ng mga Pangalan at Pagpapangalan |chapter=Names and Geography |trans-chapter=Mga Pangalan at Heograpiya}}</ref> Nakapokus ang heograpiyang pantao sa mga [[natayuang lugar]] ({{Lang-en|built environment}}) at kung paano ginagawa, tinitingnan, pinamamahalaan, at iniimpluwensiyahan ng mga tao ang espasyo.<ref name="Hough1" /> Sa heograpiyang pisikal naman sinusuri ang kalikasan at paano ang ugnayan sa pagitan ng mga [[organismo]], [[klima]], [[lupa]], [[tubig]], at [[anyong-lupa]].<ref name="Cotterill">{{Cite web |last=Cotterill |first=Peter D. |date=1997 |title=What is geography? |trans-title=Ano ang heograpiya? |url=http://www.aag.org/Careers/What_is_geog.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20061006152742/http://www.aag.org/Careers/What_is_geog.html <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=6 Oktubre 2006 |access-date= |website=AAG Career Guide: Jobs in Geography and related Geographical Sciences |publisher=American Association of Geographers |language=en}}</ref> Ang pagkakaiba ng dalawang sangay na ito ang nagbigay-daan upang mabuo ang [[heograpiyang pinagsama]], kung saan pinag-aaralan naman ang interaksyon ng tao sa kapaligiran.<ref name="Hayes1" /> Samantala, pag-aaral at pagdedebelop sa mga kagamitan naman ang pokus ng heograpiyang teknikal, kung saan sinusuri ng mga heograpo ang mga kaparaanan upang makakalap ng impormasyon, tulad halimbawa ng [[kartograpiya]] at [[sistemang pang-impormasyong pangheograpiya]] (GIS).<ref name="Haidu1">{{cite journal |last1=Haidu |first1=Ionel |date=2016 |title=What is Technical Geography |trans-title=Ano ang Heograpiyang Teknikal |url=https://technicalgeography.org/pdf/1_2016/01_haidu.pdf |url-status=live |journal=Geographia Technica |language=en |volume=11 |issue=1 |pages=1–5 |doi=10.21163/GT_2016.111.01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119112718/http://www.technicalgeography.org/pdf/1_2016/01_haidu.pdf |archive-date=19 Enero 2022 |access-date=| issn=1842-5135}}</ref> === Mga pangunahing konsepto === {{Multiple image | total_width = 150 | align = right | direction = vertical <!--Location--> | image1 = Orthographic projection SW.jpg | caption1 = Lokasyon <!--Place--> | image2 = Ruine Aggstein 02.JPG | caption2 = Lugar <!--Human-Environment Interaction--> | image3 = Deforestration premejung.JPG | caption3 = Interaksyon <!--Movement--> | image4 = MS Hanseatic vor Anker.JPG | caption4 = Paggalaw <!--Region--> | image5 = Sahara ecoregion.svg | caption5 = Rehiyon | footer = Ang limang tema ng heograpiya. }} Mahirap ang paglalarawan sa heograpiya sa mga pangunahing konsepto nito, at hindi nagkakasundo ang mga heograpo patungkol rito. Halimbawa, tinukoy sa unang edisyon ng isang aklat ang mga sumusunod bilang mga pangunahing konsepto sa heograpiya: espasyo, lugar, panahon, eskala, at tanawin. Sa ikalawang edisyon nito, pinalawak ang mga ito upang isama ang mga sumusunod: mga sistemang pangkapaligiran, mga sistemang panlipunan, [[kalikasan]], [[globalisasyon]], pagdedebelop, at panganib. Isang paraan din na ginagamit sa pagturo sa larangan ay ang [[limang tema ng heograpiya]], na unang lumabas noong 1984 at madalas gamitin sa mga paaralan sa [[Estados Unidos]]. Ayon dito, ang heograpiya ay mailalarawan sa limang bahagi: lokasyon, lugar, relasyon sa kapaligiran, paggalaw, at mga rehiyon.<ref name="Natoli1994">{{cite journal |last1=Natoli |first1=Salvatore J. |date=1 Enero 1994 |title=''Guidelines for Geographic Education'' and the Fundamental Themes in Geography |trans-title="Gabay sa Edukasyong Pangheograpiya" at ang mga Pangunahing Tema ng Heograpiya |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00221349408979676 |journal=[[Journal of Geography]] |language=en |volume=93 |issue=1 |pages=2–6 |doi=10.1080/00221349408979676 |issn=0022-1341}}</ref><ref name="Brown2015">{{cite journal |last1=Buchanan |first1=Lisa Brown |last2=Tschida |first2=Christina M. |date=2015 |title=Exploring the five themes of geography using technology |trans-title=Paggalugad sa limang tema ng heograpiya gamit ang teknolohiya |url=https://ossr.scholasticahq.com/api/v1/attachments/2781/download |journal=The Ohio Social Studies Review |language=en |volume=52 |issue=1 |pages=29–39 |access-date=2024-06-02 |archive-date=2024-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518141508/https://ossr.scholasticahq.com/api/v1/attachments/2781/download |url-status=dead }}</ref> ==== Espasyo ==== {{Main|Espasyo}}Isa ang [[espasyo]] sa mga pangunahing konsepto sa heograpiya.<ref name="Thrift1">{{cite book |last1=Thrift |first1=Nigel |title=Key Concepts in Geography: Space, The Fundamental Stuff of Geography |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |edition=2 |pages=85–96 |language=en |trans-title=Mga Pangunahing Konsepto sa Heograpiya: Espasyo, Ang Pangunahing Bagay ng Heograpiya}}</ref> Gayunpaman, hirap ang mga heograpo na linawin kung ano ito. [[Tiyak na espasyo at panahon|Espasyong tiyak]] ang tawag sa eksaktong lugar o koordinado ng mga tao, lugar, bagay, o penomena.<ref name="Thrift1" /> Ngayon, itinuturo sa mga heograpo ang pagtingin sa mundo bilang isang nababagong espasyo kung saan nagaganap ang mga ugnayan ng mga proseso, imbes sa tradisyonal na konsepto na isang larawang nakalagay sa mapa.<ref name="Thrift1" /> ==== Lugar ==== {{Main|Lokasyon (heograpiya)}}Isa ang [[Lokasyon (heograpiya)|lugar]] sa mga pinakamahahalaga at komplikadong termino sa heograpiya.<ref name="Tuan2">{{cite journal |last1=Tuan |first1=Yi-Fu |date=1991 |title=A View of Geography |trans-title=Isang Pagtingin sa Heograpiya |url=https://www.jstor.org/stable/215179 |journal=Geographical Review |language=en |volume=81 |issue=1 |pages=99–107 |bibcode=1991GeoRv..81...99T |doi=10.2307/215179 |jstor=215179 |access-date=}}</ref><ref name="Castree1">{{cite book |last1=Castree |first1=Noel |title=Key Concepts in Geography: Place, Connections and Boundaries in an Interdependent World |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |edition=2 |pages=85–96 |language=en |trans-title=Mga Pangunahing Konsepto sa Heograpiya: Lugar, mga Koneksyon, at Hangganan sa isang Mundo Interdependent}}</ref><ref name="Gregory1">{{cite book |last1=Gregory |first1=Ken |title=Key Concepts in Geography: Place, The Management of Sustainable Physical Environments |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |edition=2 |pages=173–199 |language=en |trans-title=Mga Pangunahing Konsepto sa Heograpiya: Lugar, Ang Pamamahala sa isang Napupunang Kapaligirang Pisikal}}</ref> Sa [[heograpiyang pantao]], kalipunan ang lugar ng mga koordinado sa mundo, ang mga gawaing naganap, nagaganap, at magaganap pa lang sa mga ito, at ang kahulugan ng espasyong ito sa mga tao.<ref name="Castree1" /> Samantala, sa [[heograpiyang pisikal]], kasama sa lugar ang lahat ng mga pisikal na penomena na naganap sa isang espasyo, tulad ng [[litospera]], [[atmospera]], [[idrospera]], at [[biospera]].<ref name="Gregory1" /> May mga relasyon ang bawat lugar sa isa't-isa.<ref name="Tobler2">{{cite journal |last1=Tobler |first1=Waldo |date=2004 |title=On the First Law of Geography: A Reply |trans-title=Ukol sa Unang Batas ng Heograpiya: Isang Tugon |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1111/j.1467-8306.2004.09402009.x |url-status=live |journal=Annals of the Association of American Geographers |language=en |volume=94 |issue=2 |pages=304–310 |doi=10.1111/j.1467-8306.2004.09402009.x |archive-url=https://web.archive.org/web/20220621022730/http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1111/j.1467-8306.2004.09402009.x |archive-date=21 Hunyo 2022 |access-date= |s2cid=33201684}}</ref> Ayon sa heograpong si [[Yi-Fu Tuan]], ang heograpiya ay ang pag-aaral sa Daigdig sa pananaw na ito ang tahanan ng sangkatauhan, kaya naman mahalaga at sentro sa pag-aaral na alamin ang kahulugan ng salitang lugar sa larangan.<ref name="Tuan2" /> ==== Panahon ==== {{Main|Heograpiyang pampanahon|Heograpiyang pangkasaysayan}} [[File:Sample_of_time_geographical_description.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sample_of_time_geographical_description.png|alt=A space-time cube is a three-axis graph where one axis represents the time dimension and the other axes represent two spatial dimensions|thumb|Isang halimbawa sa pagpapakita sa panahon sa heograpiya.]] Bagamat mas pinagtutuunan sa [[kasaysayan]] ang [[panahon]], mahalagang konsepto pa rin ito sa heograpiya.<ref name="Thrift2">{{cite book |last1=Thrift |first1=Nigel |title=An Introduction to Time-Geography |url=https://archive.org/details/introductiontoti0000thri |date=1977 |publisher=Geo Abstracts, University of East Anglia |isbn=0-90224667-4 |language=en |trans-title=Panimula sa Heograpiyang Pampanahon}}</ref> Ayon sa [[pisika]], hindi magkahiwalay ang espasyo at panahon; imbes magkasama ito sa konsepto ng [[espasyo-panahon]]. Nasa ilalim ng pisika ang heograpiya, kaya naman kinokonsidera din ng mga heograpo ang panahon bukod sa espasyo. Bagamat isang pananaw sa panahon sa heograpiya ay ang pagtala sa mga kaganapan sa isang lugar, saklaw din nito ang pagmomodelo sa mga nagbabagong kapaligiran na dulot ng paggalaw ng mga tao, organismo, at mga bagay.<ref name="Tuan1">{{cite book |last1=Tuan |first1=Yi-Fu |title=Space and Place: The Perspective of Experience |url=https://archive.org/details/spaceplaceperspe0000tuan |date=1977 |publisher=University of Minnesota Press |isbn=0-8166-3877-2 |language=en |trans-title=Espasyo at Lugar: Pananaw sa Karanasan}}</ref> Madalas na nagbabago ang pananaw ng mga tao sa isang lugar depende sa kung gaano kahaba ang pagtira nila sa lugar na yon.<ref name="Tuan1" /> Pinaghihigpitan ng panahon ang mga posibleng daanan pwedeng tahakin sa isang espasyo, lalo na kung may tiyak na pinagmulang punto. Mahirap ipakita ang panahon sa [[kartograpiya]]; gayunpaman, naging mas madali ito sa tulong ng mga [[teknolohiya]].<ref name="Miller1">{{cite journal |last1=Miller |first1=Harvey |date=2017 |title=Time geography and space–time prism |trans-title=Heograpiyang pampanahon at prismong espasyo-panahon |url=https://doi.org/10.1002/9781118786352.wbieg0431 |journal=International Encyclopedia of Geography: People, the Earth, Environment and Technology |language=en |pages=1–19 |doi=10.1002/9781118786352.wbieg0431 |isbn=978-0470659632 |access-date=}}</ref> ==== Eskala ==== {{Main|Eskala (heograpiya)|Eskala (mapa)}} [[File:Map_scale_-_8km,_5mi.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Map_scale_-_8km,_5mi.png|thumb|Isang tipikal na eskala, na nagpapakita ng sukat sa parehong [[sistemang metriko]] at [[Sistemang Imperyal|imperyal]].]] Sa mga [[mapa]], [[Eskala (heograpiya)|eskala]] ang kaugnayan ng layo na makikita sa mapa at layo sa katotohanan. Ginagamit ito ng mga heograpo upang masukat ang espasyo, upang malaman ang konteksto ng lugar sa pangkalahatan.<ref name="Herod">{{cite book |last1=Herod |first1=Andrew |title=Key Concepts in Geography: Scale, the local and the global |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |edition=2 |pages=85–96 |language=en |trans-title=Mga Pangunahing Konsepto sa Heograpiya: Eskala, ang lokal at ang global}}</ref> === Batas ng heograpiya{{anchor|Batas}} === [[File:Waldo_Tobler_2007.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Waldo_Tobler_2007.jpg|thumb|Si [[Waldo Tobler]] ang nagmungkahi sa [[Unang batas ng heograpiya ni Tobler|una]] at [[Ikalawang batas ng heograpiya ni Tobler|ikalawang batas ng heograpiya]].]] Walang tiyak na napagkakasunduan na mga batas ng heograpiya, ngunit matagal na'ng iminumungkahi ng samu't saring mga heograpo ang mga ito, lalo na ng heograpong si [[Waldo Tobler]]. Bagamat may mga kritisismo sa mga ito, pinakatanggap sa mga ito ay ang unang batas ng heograpiya ni Tobler.<ref name="Goodchild1">{{cite journal |last1=Goodchild |first1=Michael |date=2004 |title=The Validity and Usefulness of Laws in Geographic Information Science and Geography |trans-title=Ang Pagkabalido at Gamit ng mga Batas sa Agham Pang-impormasyong Pangheograpiya at Heograpiya |journal=Annals of the Association of American Geographers |language=en |volume=94 |issue=2 |pages=300–303 |doi=10.1111/j.1467-8306.2004.09402008.x |s2cid=17912938}}</ref> Narito ang ilan sa mga mungkahing batas: * [[Unang batas ng heograpiya ni Tobler]], na nagsasabing "lahat ay magkakaugnay, pero mas may kaugnayan ang mga magkakapitbahay."{{Efn|name=law1|{{lang-en|Everything is related to everything else, but near things are more related than distant.}}}}<ref name="Tobler2" /> * [[Ikalawang batas ng heograpiya ni Tobler]], na nagsasabing "nakakaapekto sa loob ang mga penomenang nasa labas ng isang lugar."{{Efn|{{lang-en|The phenomenon external to a geographic area of interest affects what goes on inside.}}}}<ref name="Tobler2" /> * [[Batas ng heograpiya ni Arbia]], na nagsasabing "lahat ay magkakaugnay, pero mas may maugnayan ang mga inoobserbahang bagay nang malabo kesa malinaw."{{Efn|{{lang-en|Everything is related to everything else, but things observed at a coarse spatial resolution are more related than things observed at a finer resolution.}}}}<ref name="Tobler2" /> * [[Heteroheneidad ng espasyo]]. na nagsasabing hindi makokontrol ang [[pagkakaiba-iba]] ng mga [[baryable]] sa heograpiya.<ref name="Goodchild1" /> * [[Prinsipyo ng walang katiyakan]], na nagsasabing komplikado ang mundo at lahat ng representasyon nito ay may antas ng pagkalabo, na hindi kailanman tiyak na masusukat.<ref name="Goodchild1" /> == Kasaysayan == {{main|Kasaysayan ng heograpiya}} [[Talaksan:The Babylonian map of the world, from Sippar, Mesopotamia..JPG|thumb|Ang ''[[Imago Mundi]]'', isang sinaunang mapa mula sa [[Babylon]] na iginuhit sa isang [[luwad]] na tableta.]] Pinag-aralan ng mga sinaunang kultura ang heograpiya bilang paliwanag sa mundo, partikular sa kapaligiran nila. Ang mga pinakalumang [[mapa ng mundo]] ay nanggaling sa [[Babilonya (lungsod)|sinaunang Babylon]] mula sa {{BKP|ika-9 na siglo|link=yes}}.<ref name="Raaflaub1">{{Cite book |last1=Raaflaub |first1=Kurt A. |title=Geography and Ethnography: Perceptions of the World in Pre-Modern Societies |trans-title=Heograpiya at Etnograpiya: Mga Persepyon sa Mundo ng mga Lipunang Premoderno|last2=Talbert |first2=Richard J.A. |date=2009 |publisher=[[John Wiley & Sons]] |isbn=978-1-4051-9146-3|lang=en}}</ref> Pinakakilala sa mga ito ay ang ''[[Imago Mundi]]'' na tinatayang ginawa noong {{BKP|600|link=}}.<ref name="Siebold1">{{Cite web |last=Siebold |first=Jim |date=1998 |title=Babylonian clay tablet, 600 B.C.|lang=en|trans-title=Tabletang luwad mula Babylonia |url=http://www.henry-davis.com/MAPS/Ancient%20Web%20Pages/103.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161109193653/http://www.henry-davis.com/MAPS/Ancient%20Web%20Pages/103.html |archive-date=9 Nobyembre 2016 |website=henry-davis.com |publisher=Henry Davis Consulting Inc.}}</ref> Ipinakita rito ang lungsod ng Babylon sa [[Eufrates|Ilog Eufrates]] na pinapalibutan ng isang pabilog na kalupaan. Kasama sa kalupaang ito ay ang [[Assyria|Asirya]], [[Urartu]], at iba pang mga lungsod. Ang kalupaang ito ay pinapalibutan ng isang [[karagatan]]g tinatawag na "mapait na ilog," kung saan makikita ang pitong islang nakaayos upang makabuo ng isang bituing may pitong punto.<ref name="Delano1">{{Cite journal |last=Delano Smith |first=Catherine |year=1996 |title=Imago Mundi's Logo the Babylonian Map of the World |lang=en|trans-title=Logo ng Imago Mundi, ang Mapa ng Mundo ng mga taga-Babylon|journal=Imago Mundi |volume=48 |pages=209–211 |doi=10.1080/03085699608592846 |jstor=1151277}}</ref> May isang mas lumang mapa na nagpapakita sa parehong lungsod ngunit mas hilaga, bagamat hindi sigurado ang mga historyador kung ano talaga ang ipinapakita ng mapang ito.<ref name="Raaflaub1"/> Si [[Anaximander]] ang kinikilalang nagpasimula sa larangan ng heograpiya sa sinaunang Gresya. Siya ang kinekredit na gumawa sa ''[[gnomon]]'', isang sinaunang instrumentong nagsusukat ng [[latitud]].<ref name="Kish1">{{Cite book |last=Kish |first=George |url=https://books.google.com/books?id=_6qF4vjZvhYC |title=A Source Book in Geography |lang=en|trans-title=Isang Aklat Sanggunian sa Heograpiya|date=1978 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-82270-2 |archive-date=24 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160424065455/https://books.google.com/books?id=_6qF4vjZvhYC |url-status=live }}</ref> Samantala, matagumpay namang nahulaan ni [[Thales]] ang isang [[laho]] noong {{BKP|28 Mayo 585}}.<ref>{{cite journal | url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1997JHA....28..279S/0000279.000.html | bibcode=1997JHA....28..279S | title=Thales's Prediction of a Solar Eclipse | lang=en | trans-title=Prediksyon ni Thales sa isang Lahong Solar | last1=Stephenson | first1=F. Richard | last2=Fatoohi | first2=Louay J. | journal=Journal for the History of Astronomy | year=1997 | volume=28 | issue=4 | page=279 | doi=10.1177/002182869702800401 | s2cid=118345852 | access-date=2024-06-09 | archive-date=2019-07-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190715021159/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1997JHA....28..279S/0000279.000.html | url-status=dead }}</ref> May debate pa rin sa kung sino ang unang nagpalagay na [[Bilog na mundo|bilog ang mundo]]; tipikal na tinutukoy si [[Pitagoras]] o [[Parmenides]] para sa kredit. Bagamat naniniwalang [[Patag na mundo|patag ang mundo]], ipinaliwanag ni [[Anaxigoras]] na bilog ang mundo sa pamamagitan ng pagpaliwanag sa mga laho. Samantala, nasukat naman ni [[Eratostenes]] ang lawak ng mundo sa pamamagitan ng pagsukat sa mga [[anino]] sa dalawang magkaibang lugar sa parehong oras; ang sukat niya ay ang pinakatumpak na nagawa hanggang sa paggamit ng [[trigonometriya]] ng iskolar na Muslim na si [[Abu Rayhan Bruni]] noong [[Ginintuang Panahon ng Islam]] upang sukatin ang lawak ng mundo.<ref name="Tassoul1">{{Cite book |last1=Tassoul |first1=Jean-Louis |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00tass |title=A Concise History of Solar and Stellar Physics|lang=en|trans-title=Isang Maikling Kasaysayan ng Pisikang Solar at Pangbituin |last2=Tassoul |first2=Monique |publisher=[[Princeton University Press]] |year=2004 |isbn=978-0-691-11711-9 |location=London |url-access=registration}}</ref><ref name="Goodman1">{{Cite book |last=Goodman |first=Lenn Evan |url=https://books.google.com/books?id=VJ6x-pcqMicC |title=Avicenna|lang=en|publisher=Routledge |year=1992 |isbn=978-0-415-01929-3|archive-date=16 Abril 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416171106/https://books.google.com/books?id=VJ6x-pcqMicC |url-status=live }}</ref> Si [[Hiparco]] ang itinuturong nakagawa sa unang [[Sistemang koordinadong pangheograpiya|mapagkakatiwalaang sistema]] ng latitud at [[longhitud]].<ref name="Smith1">{{Cite book |last=Smith |first=Sir William |url=https://books.google.com/books?id=AvcGAAAAQAAJ |title=Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology|lang=en|trans-title=Diksiyonaryo ng mga Biograpiya at Mitolohiyang Griyego at Romano|date=1846 |publisher=Taylor and Walton |volume=2 |location=London |archive-date=16 Abril 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416171118/https://books.google.com/books?id=AvcGAAAAQAAJ |url-status=live }}</ref> Ginamit niya ang sistemang [[seksahesimal]] ng [[matematika ng Babylonia]]. Ang gawa niya ay pinalawak ni [[Ptolemeo]] sa paggawa niya sa mga unang [[atlas (kalipunan ng mapa)|atlas]] ng mundong alam ng [[sinaunang Roma|mga Romano]].<ref name="Sullivan1">{{Cite web |last=Sullivan |first=Dan |date=2000 |title=Mapmaking and its History|lang=en|trans-title=Paggawa ng Mapa at ang Kasaysayan Nito| url=http://www.math.rutgers.edu/~cherlin/History/Papers2000/sullivan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054812/http://www.math.rutgers.edu/~cherlin/History/Papers2000/sullivan.html |archive-date=4 Marso 2016 |website=rutgers.edu |publisher=[[Rutgers University]]}}</ref> Pagsapit ng [[Gitnang Kapanahunan]], lumipat ang sentro ng pag-aaral mula sa [[Europa]] papunta sa [[Gitnang Silangan]] bunga ng [[pagbagsak ng Imperyong Romano]].<ref name="Needham1">{{Cite book |last=Needham |first=Joseph |url=https://books.google.com/books?id=jfQ9E0u4pLAC |title=Science and Civilization in China|lang=en|trans-title=Agham at Sibilisasyon sa Tsina|publisher=Caves Books, Ltd. |year=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |volume=3 |location=Taipei |archive-url=https://web.archive.org/web/20160925055940/https://books.google.com/books/about/Science_and_Civilisation_in_China_Volume.html?id=jfQ9E0u4pLAC |archive-date=25 Setyembre 2016 |url-status=live }}</ref> Naglakbay ang mga heograpong Muslim at nakagawa ng mga komprehensibong mapa, tulad nina [[Muhammad al-Idrisi]], [[Ibn Battuta]], at [[Ibn Khaldun]]. Ginamit ng mga Muslim ang kaalamang nagmula sa sinaung Gresya at Roma upang itatag ang [[Tahanan ng Karunungan]] sa [[Baghdad]] (ngayo'y bahagi ng [[Iraq]]).<ref name="Nawwab1">{{Cite web |last1=Nawwab |first1=Ismail I. |last2=Hoye |first2=Paul F. |last3=Speers |first3=Peter C. |date=2018-09-05 |title=Islam and Islamic History and The Middle East|lang=en|trans-title=Islam at Kasaysayan ng Islam at ang Gitnang Silangan |url=https://www.islamicity.org/5898/islam-and-islamic-history-and-the-middle-east/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617153237/http://www.islamicity.com/education/ihame/default.asp?Destination=%2Feducation%2Fihame%2F20.asp |archive-date=17 Hunyo 2016 |website=islamicity.com }}</ref> Ang paglalayag ng mga Europeo noong [[Panahon ng Pagtuklas]] ang nagbigay-daan upang madiskubre nila ang mga lupaing hindi nila alam, partikular na ang [[Bagong Mundo]]. Nagresulta ito upang seryosong pag-aralan ng mga iskolar ang heograpiya bilang tugon sa pagpapabuti ng paglalayag kontra sa kanilang mga kakumpetensiya. Ang [[Kasaysayan ng longhitud|problema ng longhitud]] ay isa sa mga matagal na'ng problema ng mga manlalayag sa Europa na naglilimita sa kanila sa paglayag sa mga malalayong lugar. Iniutos ng mga gobyerno ng mga bansa sa Europa, partikular na ng [[Imperyo ng Espanya|Espanya]], [[Imperyong Olandes|Olanda]], at [[Imperyong Britaniko|Britanya]], ang [[Mga premyo sa longhitud|paglalagay ng premyo]] sa sinumang makakagawa ng isang mapagkakatiwalaang paraan upang sukatin ang longhitud. Nalutas ito noong 1760 ni [[John Harrison]], isang Ingles na manggagawa ng [[orasan]], sa pamamagitan ng paggawa niya sa kronometrong H-4.<ref name="Aber1">{{Cite web |last=Aber |first=James Sandusky |date=2003 |title=Abu Rayhan al-Biruni|lang=en |url=http://academic.emporia.edu/aberjame/histgeol/biruni/biruni.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811024630/http://academic.emporia.edu/aberjame/histgeol/biruni/biruni.htm |archive-date=11 Agosto 2011 |website=academic.emporia.edu |publisher=[[Emporia State University]] }}</ref> Noong 1884 sa [[Estados Unidos]], nagkasundo ang mga bansa sa [[Pandaigdigang Kumperensiyang sa Meridyano]] na gamitin ang [[Gitnang Oras ng Greenwich|meridyanong Greenwich]] upang maging [[punong meridyano]] sa mga mapa. Naging pormal na disiplina sa mga pamantasan ng Europa ang heograpiya pagsapit ng ika-19 na siglo. Kasabay nito, nabuo rin ang mga unang [[samahang pangheograpiya]], tulad ng [[Société de Géographie]] noong 1821, [[Royal Geographical Society]] sa Britanya noong 1830, at ang [[National Geographic Society]] noong 1888. Ang pag-usad ng teknolohiya noong ika-20 siglo na nagbigay-daan upang mabuo ang ilang mga sangay ng heograpiya, tulad halimbawa ng [[heomatika]] at ang paggamit sa [[estadistika]] sa pag-aaral. Ang [[Rebolusyong Kwantitatibo]] noong dekada 1950s hanggang 1960s ang nagpabago sa pananaw ng larangan, kung saan nagsimulang gamitin ng mga heograpo ang mga numero mula sa estadistika at mga tiyak na sukat upang ilarawan ang heograpiya. Noong 1970, inimungkahi ng heograpong si [[Waldo Tobler]] ang [[unang batas ng heograpiya ni Tobler|unang batas ng heograpiya]], na nagsasabing "lahat ay magkakaugnay, pero mas may kaugnayan ang mga magkakapitbahay."{{Efn|name=law1}}<ref name="Tobler2"/> == Sangay == Malawak ang saklaw ng pag-aaral ng heograpiya, kaya naman sinubukan ng mga heograpo na igrupo ito ayon sa mga paksa, kabilang na ang [[apat na tradisyon ng heograpiya]]. Gayunpaman, hinahati rin sa tatlong sangay ang larangan: [[Heograpiyang pantao|pantao]], [[Heograpiyang pisikal|pisikal]], at [[Heograpiyang teknikal|teknikal]]. Ginagamit ang apat na tradisyon para hatiin ang mga kaparaanang teoretikal ginagamit ng mga heograpo.<ref name="Traditions1">{{cite journal |last1=Pattison |first1=William |date=1964 |title=The Four Traditions of Geography |trans-title=Ang Apat ng Tradisyon ng Heograpiya |url=https://doi.org/10.1080/00221346408985265 |journal=Journal of Geography |language=en |volume=63 |issue=5 |pages=211–216 |bibcode=1964JGeog..63..211P |doi=10.1080/00221346408985265 |access-date=}}</ref> Samantala, ginagamit naman ang mga sangay madalas sa mga nalalapat na kaparaanang pangheograpiya.<ref name="Sala13" /> === Apat na tradisyon === {{Main|Apat na tradisyon ng heograpiya}} Mungkahi noong 1964 na hatiin ang heograpiya sa apat na tradisyon: [[Pagsusuring pang-espasyo|lokasyonal]], [[Heograpiyang pinagsama|interaksyong tao-kapaligiran]], [[Heograpiyang panrehiyon|rehiyon]], at [[agham pandaigdig]].<ref name="Traditions1" /> Sadyang malalawak ang saklaw ng apat na tradisyon na nakabase sa [[pilosopiya]].<ref name="Traditions1" /> === Pantao === {{Main|Heograpiyang pantao}}Nakapokus sa mga tao ang [[heograpiyang pantao]], lalo na sa mga prosesong nakakaapekto sa mga lipunan.<ref name="HGDICT">{{Cite encyclopedia |year=2000 |title=Human Geography |encyclopedia=The Dictionary of Human Geography |publisher=Blackwell |location=Oxford |last=Johnston |first=Ron |editor-last=Johnston |editor-first=Ron |pages=353–360 |language=en |trans-title=Heograpiyang pantao |editor2-last=Gregory |editor2-first=Derek |editor3-last=Pratt |editor3-first=Geraldine |display-editors=3 |editor4-last=Watts |editor4-first=Michael}}</ref> Saklaw nito ang mga aspetong pantao, politikal, kultural, panlipunan, at pang-ekonomiya. === Pisikal === {{Main|Heograpiyang pisikal}}Nakapokus naman ang [[heograpiyang pisikal]] sa heograpiya bilang isang [[agham pandaigdig.]] Layunin nito na alamin ang mga [[Pagbabago ng klima|problemang pisikal at isyu]] sa [[litospera]], [[idrospera]], [[atmospera]], [[pedospera]], at [[biospera]]. Pag-aaral ito na nakatuon sa [[klima]], [[lupa]], at [[Karagatan|katubigan]] ng mundo.<ref>{{cite book |last1=Marsh |first1=William M. |url=https://books.google.com/books?id=uF3aJSC20yMC&q=physical+geography+system |title=Physical Geography: Great Systems and Global Environments |last2=Kaufman |first2=Martin M. |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-0521764285 |language=en |trans-title=Heograpiyang Pisikal: Mga Dakilang Sistema at Pandaigdigang Kapaligiran}}</ref> === Teknikal === {{Main|Heograpiyang teknikal}} Pinag-aaralan sa [[heograpiyang teknikal]] ang mga kaparaanan, kagamitan, at [[estadistika]]ng ginagamit sa heograpiya.<ref name="Sala13" /> Sentro sa sangay ang mga teknolohiyang ginagamit sa larangan, at hindi sa datos nito. Bagamat unang kinilala ang sangay noong 1749,<ref name="cave1">{{cite book |last1=Cave |first1=Edward |title=Geography reformed: a new system of general geography, according to an accurate analysis of the science in four parts. The whole illustrated with notes. |date=1749 |publisher=Edward Cave |edition=2 |location=London |language=en |trans-title=Heograpiya repormado: isang bagong sistema ng pangkalahatang heograpiya, ayon sa isang tumpak na pagsusuri sa agham sa apat na bahagi. May mga guhit at tala.}}</ref> nito lamang ika-20 siglo itong pormal na kinilala bilang sangay ng heograpiya. Dahil sa [[Dakilang Pag-usad|pag-usad ng teknolohiya]] pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], naging sopistikado ang mga kagamitan sa heograpiyang teknikal, tulad halimbawa ng [[sistemang pang-impormasyong pangheograpiya]] (GIS).<ref name="Sala13" /><ref name="Haidu1" /> == Kaparaanan == Nahahati sa dalawa ang mga kaparaanang ginagamit sa heograpiya, kwalitatibo at kwantitatibo. === Kwalitatibo === {{Main|Heograpiyang kwalitatibo}} Deskriptibo ang [[heograpiyang kwalitatibo]], di tulad ng [[Heograpiyang kwantitatibo|kwantitatibo]] na nakatuon sa [[estadistika]]. Nagdadagdag sila sa konteksto sa mga konsepto, at galugarin ang mga konseptong pantao tulad ng [[paniniwala]] na hindi masusukat.<ref name="RyanBurns1">{{cite journal |last1=Burns |first1=Ryan |last2=Skupin |first2=Andre |date=2013 |title=Towards Qualitative Geovisual Analytics: A Case Study Involving Places, People, and Mediated Experience |trans-title=Tungo sa Kwalitatibong Analitikang Heobiswal: Isang Pag-aaral sa Kaso ng mga Lugar, Tao, at Namamagitang Karanasan |url=https://www.utpjournals.press/doi/full/10.3138/carto.48.3.1691 |journal=Cartographica: The International Journal for Geographic Information and Geovisualization |language=en |volume=48 |issue=3 |pages=157–176 |doi=10.3138/carto.48.3.1691 |access-date= |s2cid=3269642}}</ref> === Kwantitatibo === {{Main|Rebolusyong kwantitatibo|Heograpiyang kwantitatibo}} Dahil sa [[Rebolusyong Kwantitatibo]] noong dekada 1950s at 1960s na nagpabago sa heograpiya,<ref name="Fotheringham1">{{cite book |last1=Fotheringham |first1=A. Stewart |title=Quantitative Geography: Perspectives on Spatial Data Analysis |url=https://archive.org/details/quantitativegeog0000foth |last2=Brunsdon |first2=Chris |last3=Charlton |first3=Martin |date=2000 |publisher=Sage Publications Ltd |isbn=978-0-7619-5948-9 |language=en |trans-title=Heograpiyang Kwantitatibo: Mga Pananaw sa Pagsusuri ng Datos Pang-espasyo}}</ref> naging karaniwan ang paggamit sa mga kaparaanang kwantitatibo sa larangan. Nagresulta ito sa pagdebelop ng heograpiyang teknikal, na nagbigay-daan upang umusbong ang heograpiyang kwantitatibo bilang sangay sa ilalim nito.<ref name="Haidu1" /><ref name="Fotheringham1" /> == Tingnan din == * [[Heolohiya]] * [[Heopisika]] * [[Eskala ng panahong heolohiko]] * [[Kasaysayan ng Daigdig]] == Talababa == {{notelist}} == Sanggunian == {{reflist}} == Link sa labas == {{sister project links|collapsible=true|commons=y|v=y|s=y|species=no|voy=no|d=Q1071|wikt=y}} * ''[https://www.britannica.com/science/geography Geography]'' ("Heograpiya") sa website ng ''[[Encyclopaedia Britannica]]''. {{Geography topics|state=uncollapsed}} {{Social sciences}} {{Authority control}} [[Kategorya:Heograpiya| ]] [[Kategorya:Agham pandaigdig]] [[Kategorya:Mga agham panlipunan]] [[Kategorya:Mga pangunahing paksa]] fisqpfxb0emywhyyyepgr07y0p9f0t8 0 1169 2206364 2205382 2026-05-06T00:53:36Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206364 wikitext text/x-wiki {{infobox settlement | official_name = Rehiyong Ilocos | other_name = Rehiyon I | settlement_type = [[Mga rehiyon ng Pilipinas|Rehiyon]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Bangui Windmills, East View, Ilocos Norte, Philippines - panoramio.jpg{{!}} Bangui Wind Farm in Bangui, Ilocos Norte | photo2a = Calle Crisologo, Vigan Ilocos Sur.JPG{{!}} Calle Crisologo in Vigan, Ilocos Sur | photo2b = DingrasChurch1.JPG{{!}}Dingras Church in Dingras, Ilocos Norte | photo3a = Macho Temple view from hill.jpg{{!}} Ma-Cho Temple in San Fernando, La Union | photo3b = Hundred Island.jpg{{!}} Hundred Islands National Park in Alaminos, Pangasinan | size = 250 | position = center | spacing = 2 | color = transparent | border = 0 | foot_montage = Taas pababa: [[Bangui Wind Farm]]<br /> [[Vigan|Kalye Crisologo]], [[Simbahan ng Dingras]]<br />[[Templo ng Ma-Cho]], [[Hundred Islands National Park]] }} | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_size = 120x80px | image_seal = | seal_size = 100x80px | image_map = {{PH wikidata|image_map}} | map_caption = Lokasyon sa Pilipinas | nickname = | motto = | coordinates = {{coord|region:PH|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{PHL}} | subdivision_type1 = [[Mga kapuluan ng Pilipinas|Kapuluan]] | subdivision_name1 = [[Luzon]] | seat_type = Sentrong panrehiyon | seat = [[San Fernando, La Union]] | leader_title = | leader_name = | area_total_km2 = 13,012.60 | area_footnotes = | population_as_of = {{PH wikidata|population_as_of}} | population_total = {{PH wikidata|population_total}} | population_footnotes = {{PH census|2015}} | population_density_km2 = auto | timezone = [[Pamantayang Oras ng Pilipinas|PST]] | utc_offset = +8 | iso_code = PH-01 | blank3_name = [[Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao|HDI]] (2017) | blank3_info = 0.756<ref name="GlobalDataLab" /> – <span style="color:#090;">mataas</span> | blank_name_sec1 = [[Mga lalawigan ng Pilipinas|Mga lalawigan]] | blank_info_sec1 = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke; | title = 4 | [[Ilocos Norte]] | [[Ilocos Sur]] | [[La Union]] | [[Pangasinan]] }} | blank1_name_sec1 = [[Mga lungsod ng Pilipinas|Mga lungsod]] | blank1_info_sec1 = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke; | title = 9 | [[Alaminos, Pangasinan|Alaminos]] | [[Batac]] | [[Candon]] | [[Dagupan]] | [[Laoag]] | [[San Carlos, Pangasinan|San Carlos]] | [[San Fernando, La Union|San Fernando]] | [[Urdaneta, Pangasinan|Urdaneta]] | [[Vigan]] }} | blank2_name_sec1 = [[Mga bayan sa Pilipinas|Mga bayan]] | blank2_info_sec1 = 116 | blank3_name_sec1 = [[Barangay|Mga barangay]] | blank3_info_sec1 = 3,265 | blank4_name_sec1 = [[Kapulungan ng Kinatawan ng Pilipinas|Mga distritong kongresyonal]] | blank4_info_sec1 = 12 | demographics_type1 = Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao | demographics1_title1 = [[Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao|HDI]] (2018) | demographics1_info1 = 0.719<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|access-date=March 13, 2020}}</ref><br />{{color|#0c0|high}} · [[Talaan ng mga lalawigan ng Pilipinas ayon sa HDI|Pang-lima]] | blank_name_sec2 = [[Mga wika ng Pilipinas|Mga wika]] | blank_info_sec2 = {{hlist | item-style=white-space:nowrap; | [[Wikang Iloko|Iloko]] | [[Wikang Pangasinan|Pangasinan]] | [[Wikang Bolinao|Bolinao]] | [[Wikang Ingles sa Pilipinas|Ingles]] | [[Wikang Filipino|Filipino]] }} | website = }} Ang '''Rehiyon ng Ilocos''',{{efn|{{lang-en|Ilocos Region}}; {{lang-ilo|Rehion/Deppaar ti Ilocos}}; {{lang-pag|Sagor na Baybay na Luzon}}}} kilala rin sa pagtatakda nito na '''Rehiyon I''', ay isang [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyong administratibo]] ng Pilipinas na makikita sa hilagang-kanlurang bahagi ng [[Luzon]]. May apat na [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ito: [[Ilocos Norte]], [[Ilocos Sur]], [[La Union]], at [[Pangasinan]], at isang malayang lungsod: [[Dagupan]]. Pinapaligiran ito ng mga rehiyon ng [[Lambak ng Cagayan]] at [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera]] sa silangan at [[Gitnang Luzon]] sa timog. Nasa kanluran naman nito ang [[Dagat Kanlurang Pilipinas]]. Ang sentrong panrehiyon nito ay ang [[San Fernando, La Union|San Fernando]] sa La Union. Ilan sa mga lungsod na nandito ang mga lungsod ng [[Vigan]] sa Ilocos Sur at [[Laoag]] sa Ilocos Norte, gayundin ang [[Alaminos]] at [[San Catlos, Pangasinan|San Carlos]] sa Pangasinan. Ayon sa senso noong 2020, higit limang milyong katao ang nakatira sa rehiyon, at may densidad na 410 katao kada kilometro kuwadrado. [[Wikang Ilokano]] at [[wikang Pangasinense]] ang mga madalas gamiting wika sa rehiyon, ayon sa senso noong 2000. == Heograpiya == [[Talaksan:City of San Fernando.jpg|thumb|Isang tanawin sa San Fernando, La Union]] Ang Rehiyong Ilocos ay matatagpuan sa isang makipot na katapatagan sa pagitan ng [[Kabundukan ng Cordillera]], [[Dagat Timog Tsina]], hilagang bahagi ng kapatagan ng Gitnang Luzon, at hilagang silangang bahagi ng [[Bulubundukin ng Zambales]]. Matatagpuan dito ang [[Golpo ng Lingayen]], ang pinakatanyag na anyong tubig sa rehiyon na naglalaman ng [[Hundred Islands National Park]]. Matatagpuan naman sa hilaga ang [[Kipot ng Luzon]]. Ang [[Ilog ng Agno]] ay bumabagtas mula [[Benguet]] hanggang [[Pangasinan]], na umaagos sa isang malapad na delta sa [[Lingayen, Pangasinan|Lingayen]] at [[Dagupan]] bago umagos sa Golpo ng Lingayen. === Paghahating pampangasiwaan === [[Talaksan:Ph ilocos.png|thumb|upright|Mapang politikal ng Ilocos]] Ang Rehiyong Ilocos ay binubuo ng 4 mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]], 1 malayang nakapaloob na [[Mga lungsod ng Pilipinas|lungsod]], 8 nakapaloob na mga lungsod, 116 [[Mga bayan ng Pilipinas|bayan]], at 3,265 mga [[barangay]].<ref name="NSCB">{{cite web|title=List of Regions|url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listreg.asp|publisher=National Statistical Coordination Board|accessdate=Enero 9, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081013150956/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listreg.asp|archivedate=Oktubre 13, 2008|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="background-color:#FDFDFD;text-align:center;font-size:90%;" |- ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Lalawigan ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Kabisera ! scope="col" style="border-bottom:none;white-space:nowrap;" class="unsortable" colspan=2 | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 | Lawak<ref name="PSA-NSCB-ProvinceList">{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Provinces|url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp|website=[[Philippine Statistics Authority]] |accessdate=March 30, 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp|archivedate=January 11, 2013}}</ref> ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 | Kapal ng populasyon ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Mga lungsod ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Mga bayan ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Mga barangay |- ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" colspan=2 | ! scope="col" style="border-style:none none solid solid;" | km² ! scope="col" style="border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;" class="unsortable" | sq mi ! scope="col" style="border-style:none none solid solid;" | /km² ! scope="col" style="border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;" class="unsortable" | /sq mi ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Ilocos Norte]] | style="text-align:left;" | [[Laoag]] | {{percent and number|593081|5026128|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|3,467.89|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|593081/3,467.89|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 2 | 21 | [[Talaan ng mga barangay sa Ilocos Norte|557]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Ilocos Sur]] | style="text-align:left;" | [[Vigan]] | {{percent and number|689668|5026128|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|2,596.00|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|689668/2,596.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 2 | 32 | [[Talaan ng mga barangay sa Ilocos Sur|768]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[La Union]] | style="text-align:left;" | [[San Fernando, La Union|San Fernando]] | {{percent and number|786653|5026128|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|1,497.70|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|786653/1,497.70|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 1 | 19 | [[Talaan ng mga barangay sa La Union|576]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Pangasinan]] | style="text-align:left;" | [[Lingayen]] | {{percent and number|2956726|5026128|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|5,451.01|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|2956726/5,451.01|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 4 | 44 | [[Talaan ng mga barangay sa Pangasinan|1,364]] |-class="sortbottom" ! scope="row" style="text-align:left;" colspan=3 | Total ! scope="col" style="text-align:right;" | 5,026,128 ! scope="col" style="text-align:right;" | 13,012.60 ! scope="col" | {{convert|13,012.60|km2|disp=number|2}} ! scope="col" style="text-align:right;" | {{sigfig|5026128/13,012.60|2}} ! scope="col" style="text-align:right;" | {{convert|{{sigfig|5026128/13,012.60|2}}|PD/km2|disp=number}} ! scope="col" | 9 ! scope="col" | 116 ! scope="col" | 3,265 |-class="sortbottom" style="text-align:left;background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;" | style="padding-left:1em;" colspan=13 | • Kasama sa mga bilang para sa Pangasinan ang malayang nakapaloob na lungsod ng [[Dagupan]]. |} {{unbulleted list | {{Color box|#BFF5FF|†|border=darkgray}} {{font|Sentrong panrehiyon|size=90%}} }} {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="text-align:center;background-color:#FDFDFD;font-size:90%;" |- ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Lungsod/Bayan ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" colspan=2 | Lawak<ref name="PSA-CitiesList">{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |website=Philippine Statistics Authority |accessdate=March 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |archivedate=April 29, 2011 }}</ref> ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" colspan=2 | Kapal ng populasyon ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Klase ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Income class ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Lalawigan |- ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-style:hidden hidden solid solid;" | km² ! scope="col" style="border-style:hidden solid solid hidden;" class="unsortable" | {{nowrap|sq mi}} ! scope="col" style="border-style:hidden hidden solid solid;" | /km² ! scope="col" style="border-style:hidden solid solid hidden;" class="unsortable" | {{nowrap|/sq mi}} ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Adams, Ilocos Norte|Adams]] | style="text-align:right;" | 1,792 | {{convert|159.31|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|1792/159.31|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Agno, Pangasinan|Agno]] | style="text-align:right;" | 28,052 | {{convert|169.75|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|28052/169.75|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Agoo]] | style="text-align:right;" | 63,692 | {{convert|52.84|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|63692/52.84|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Aguilar, Pangasinan|Aguilar]] | style="text-align:right;" | 41,463 | {{convert|195.07|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|41463/195.07|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Alaminos, Pangasinan|Alaminos]] | style="text-align:right;" | 89,708 | {{convert|164.26|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|89708/164.26|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob na Lungsod | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Alcala, Pangasinan|Alcala]] | style="text-align:right;" | 43,402 | {{convert|45.71|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|43402/45.71|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Alilem]] | style="text-align:right;" | 6,695 | {{convert|119.33|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|6695/119.33|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Anda, Pangasinan|Anda]] | style="text-align:right;" | 39,504 | {{convert|74.55|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|39504/74.55|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Aringay]] | style="text-align:right;" | 47,458 | {{convert|84.54|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|47458/84.54|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Asingan]] | style="text-align:right;" | 57,355 | {{convert|66.64|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|57355/66.64|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Bacarra]] | style="text-align:right;" | 32,215 | {{convert|65.32|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|32215/65.32|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Bacnotan]] | style="text-align:right;" | 42,078 | {{convert|76.60|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|42078/76.60|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Badoc]] | style="text-align:right;" | 31,616 | {{convert|76.68|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|31616/76.68|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Bagulin]] | style="text-align:right;" | 13,456 | {{convert|107.33|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|13456/107.33|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Balaoan]] | style="text-align:right;" | 39,188 | {{convert|68.70|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|39188/68.70|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Balungao]] | style="text-align:right;" | 31,106 | {{convert|73.25|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|31106/73.25|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Banayoyo]] | style="text-align:right;" | 7,748 | {{convert|24.63|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|7748/24.63|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Bangar, La Union|Bangar]] | style="text-align:right;" | 35,947 | {{convert|37.36|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|35947/37.36|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Bangui, Ilocos Norte|Bangui]] | style="text-align:right;" | 14,672 | {{convert|112.98|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|14672/112.98|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Bani, Pangasinan|Bani]] | style="text-align:right;" | 50,306 | {{convert|179.65|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|50306/179.65|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Banna, Ilocos Norte|Banna]] | style="text-align:right;" | 19,438 | {{convert|92.73|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|19438/92.73|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Bantay, Ilocos Sur|Bantay]] | style="text-align:right;" | 35,731 | {{convert|76.60|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|35731/76.60|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Basista]] | style="text-align:right;" | 32,959 | {{convert|24.00|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|32959/24.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Batac]] | style="text-align:right;" | 55,201 | {{convert|161.06|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|55201/161.06|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob na Lungsod | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Bauang]] | style="text-align:right;" | 75,032 | {{convert|73.15|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|75032/73.15|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Bautista, Pangasinan|Bautista]] | style="text-align:right;" | 32,307 | {{convert|46.33|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|32307/46.33|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Bayambang]] | style="text-align:right;" | 118,205 | {{convert|143.94|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|118205/143.95|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Binalonan]] | style="text-align:right;" | 54,555 | {{convert|47.57|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|54,55/47.57|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Binmaley]] | style="text-align:right;" | 83,052 | {{convert|118.50|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|83052/118.50|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Bolinao, Pangasinan|Bolinao]] | style="text-align:right;" | 82,084 | {{convert|197.22|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|82084/197.22|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Bugallon]] | style="text-align:right;" | 67,348 | {{convert|189.64|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|67348/189.64|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Burgos, Ilocos Norte|Burgos]] | style="text-align:right;" | 9,777 | {{convert|128.90|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|9777/128.90|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Burgos, Ilocos Sur|Burgos]] | style="text-align:right;" | 12,224 | {{convert|44.38|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|12224/44.38|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Burgos, La Union|Burgos]] | style="text-align:right;" | 8,067 | {{convert|70.80|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|8067/70.80|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Burgos, Pangasinan|Burgos]] | style="text-align:right;" | 21,637 | {{convert|131.32|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|21637/131.32|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Caba, La Union|Caba]] | style="text-align:right;" | 22,039 | {{convert|46.31|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|22039/46.31|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Cabugao]] | style="text-align:right;" | 37,501 | {{convert|95.56|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|37501/95.56|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Calasiao]] | style="text-align:right;" | 95,154 | {{convert|48.36|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|95154/48.36|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Candon]] | style="text-align:right;" | 60,623 | {{convert|103.28|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|60623/103.28|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob na Lungsod | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Caoayan, Ilocos Sur|Caoayan]] | style="text-align:right;" | 19,861 | {{convert|17.42|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|19861/17.42|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Carasi]] | style="text-align:right;" | 1,567 | {{convert|82.97|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|1567/82.97|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Cervantes, Ilocos Sur|Cervantes]] | style="text-align:right;" | 17,211 | {{convert|234.70|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|17211/234.70|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Currimao]] | style="text-align:right;" | 12,184 | {{convert|34.08|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|12184/34.08|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Dagupan]] | style="text-align:right;" | 171,271 | {{convert|44.47|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|171271/44.47|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Independent Nakapaloob na Lungsod | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Dasol]] | style="text-align:right;" | 29,110 | {{convert|166.60|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|29110/166.60|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Dingras]] | style="text-align:right;" | 38,562 | {{convert|96.00|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|38562/96.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Dumalneg]] | style="text-align:right;" | 2,947 | {{convert|88.48|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|2947/88.48|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Galimuyod]] | style="text-align:right;" | 10,748 | {{convert|34.40|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|10748/34.40|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Gregorio del Pilar, Ilocos Sur|Gregorio del Pilar]] | style="text-align:right;" | 4,875 | {{convert|41.66|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|4875/41.66|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Infanta, Pangasinan|Infanta]] | style="text-align:right;" | 24,584 | {{convert|254.29|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|24584/254.29|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Labrador, Pangasinan|Labrador]] | style="text-align:right;" | 23,201 | {{convert|90.99|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|23201/90.99|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Laoac, Pangasinan|Laoac]] | style="text-align:right;" | 31,497 | {{convert|40.50|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|31497/40.50|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Laoag]] | style="text-align:right;" | 111,125 | {{convert|116.08|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|111125/116.08|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob na Lungsod | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Lidlidda]] | style="text-align:right;" | 4,647 | {{convert|33.84|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|4647/33.84|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Lingayen]] | style="text-align:right;" | 103,278 | {{convert|62.76|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|103278/62.76|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Luna, La Union|Luna]] | style="text-align:right;" | 35,802 | {{convert|42.90|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|35802/42.90|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Mabini, Pangasinan|Mabini]] | style="text-align:right;" | 24,765 | {{convert|291.01|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|24765/291.01|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Magsingal]] | style="text-align:right;" | 30,792 | {{convert|84.98|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|30792/84.98|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Malasiqui]] | style="text-align:right;" | 130,275 | {{convert|131.37|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|130275/131.37|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Manaoag]] | style="text-align:right;" | 69,497 | {{convert|55.95|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|69497/55.95|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Mangaldan]] | style="text-align:right;" | 106,331 | {{convert|48.47|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|106331/48.47|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Mangatarem]] | style="text-align:right;" | 73,241 | {{convert|317.50|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|73241/317.50|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Mapandan]] | style="text-align:right;" | 37,059 | {{convert|30.00|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|37059/30.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Marcos, Ilocos Norte|Marcos]] | style="text-align:right;" | 17,777 | {{convert|72.77|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|17777/72.77|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Nagbukel]] | style="text-align:right;" | 5,259 | {{convert|43.12|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|5259/43.12|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Naguilian, La Union|Naguilian]] | style="text-align:right;" | 54,221 | {{convert|104.60|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|54221/104.60|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Narvacan]] | style="text-align:right;" | 44,006 | {{convert|122.21|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|44006/122.21|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Natividad, Pangasinan|Natividad]] | style="text-align:right;" | 24,299 | {{convert|134.36|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|24299/134.36|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Nueva Era, Ilocos Norte|Nueva Era]] | style="text-align:right;" | 9,506 | {{convert|515.02|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|9506/515.02|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Pagudpud]] | style="text-align:right;" | 23,770 | {{convert|194.90|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|23770/194.90|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Paoay]] | style="text-align:right;" | 24,866 | {{convert|76.24|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|24866/76.24|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Pasuquin]] | style="text-align:right;" | 28,980 | {{convert|210.54|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|28980/210.54|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Piddig]] | style="text-align:right;" | 21,497 | {{convert|216.20|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|21497/216.20|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Pinili]] | style="text-align:right;" | 17,300 | {{convert|89.48|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|17300/89.48|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Pozorrubio, Pangasinan|Pozorrubio]] | style="text-align:right;" | 69,555 | {{convert|134.60|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|69555/134.60|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Pugo, La Union|Pugo]] | style="text-align:right;" | 19,690 | {{convert|62.84|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|19690/62.84|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Quirino, Ilocos Sur|Quirino]] | style="text-align:right;" | 8,573 | {{convert|240.10|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|8573/240.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Rosales, Pangasinan|Rosales]] | style="text-align:right;" | 63,081 | {{convert|66.39|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|63081/66.39|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Rosario, La Union|Rosario]] | style="text-align:right;" | 55,458 | {{convert|73.98|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|55458/73.98|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Salcedo, Ilocos Sur|Salcedo]] | style="text-align:right;" | 11,288 | {{convert|103.44|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|11288/103.44|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Carlos, Pangasinan|San Carlos]] | style="text-align:right;" | 188,571 | {{convert|169.03|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|188571/169.03|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob na Lungsod | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Emilio, Ilocos Sur|San Emilio]] | style="text-align:right;" | 7,407 | {{convert|141.44|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|7407/141.44|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Esteban, Ilocos Sur|San Esteban]] | style="text-align:right;" | 8,349 | {{convert|19.62|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|8349/19.62|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Fabian, Pangasinan|San Fabian]] | style="text-align:right;" | 83,025 | {{convert|81.28|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|83025/81.28|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:#BFF5FF;border-right:0;" |† [[San Fernando, La Union|San Fernando]] | style="text-align:right;" | 121,812 | {{convert|102.72|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|121812/102.72|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob na Lungsod | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Gabriel, La Union|San Gabriel]] | style="text-align:right;" | 18,172 | {{convert|129.87|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|18172/129.87|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Ildefonso, Ilocos Sur|San Ildefonso]] | style="text-align:right;" | 7,787 | {{convert|11.35|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|7787/11.35|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Jacinto, Pangasinan|San Jacinto]] | style="text-align:right;" | 40,848 | {{convert|44.18|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|40848/44.18|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Juan, Ilocos Sur|San Juan]] | style="text-align:right;" | 26,411 | {{convert|64.37|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|26411/64.37|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Juan, La Union|San Juan]] | style="text-align:right;" | 37,188 | {{convert|57.12|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|37188/57.12|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Manuel, Pangasinan|San Manuel]] | style="text-align:right;" | 52,939 | {{convert|129.18|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|52939/129.18|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Nicolas, Ilocos Norte|San Nicolas]] | style="text-align:right;" | 36,736 | {{convert|40.18|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|36736/40.18|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Nicolas, Pangasinan|San Nicolas]] | style="text-align:right;" | 35,574 | {{convert|210.20|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|35574/210.20|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Quintin, Pangasinan|San Quintin]] | style="text-align:right;" | 32,945 | {{convert|115.90|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|32945/115.90|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Vicente, Ilocos Sur|San Vicente]] | style="text-align:right;" | 12,758 | {{convert|12.60|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|12758/12.60|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Santa, Ilocos Sur|Santa]] | style="text-align:right;" | 15,340 | {{convert|109.10|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|15340/109.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Santa Barbara, Pangasinan|Santa Barbara]] | style="text-align:right;" | 82,012 | {{convert|61.37|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|82012/61.37|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Santa Catalina, Ilocos Sur|Santa Catalina]] | style="text-align:right;" | 13,945 | {{convert|9.68|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|13945/9.68|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Santa Cruz, Ilocos Sur|Santa Cruz]] | style="text-align:right;" | 39,868 | {{convert|88.78|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|39868/88.78|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Santa Lucia, Ilocos Sur|Santa Lucia]] | style="text-align:right;" | 25,402 | {{convert|49.72|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|25402/49.72|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Santa Maria, Ilocos Sur|Santa Maria]] | style="text-align:right;" | 30,321 | {{convert|63.31|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|30321/63.31|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Santa Maria, Pangasinan|Santa Maria]] | style="text-align:right;" | 33,038 | {{convert|69.50|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|33038/69.50|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Santiago, Ilocos Sur|Santiago]] | style="text-align:right;" | 18,759 | {{convert|46.36|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|18759/46.36|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Santo Domingo, Ilocos Sur|Santo Domingo]] | style="text-align:right;" | 27,975 | {{convert|55.49|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|27975/55.49|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Santo Tomas, La Union|Santo Tomas]] | style="text-align:right;" | 39,092 | {{convert|64.00|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|39092/64.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Santo Tomas, Pangasinan|Santo Tomas]] | style="text-align:right;" | 15,022 | {{convert|12.99|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|15022/12.99|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Santol, La Union|Santol]] | style="text-align:right;" | 12,476 | {{convert|93.70|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|12476/93.70|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Sarrat]] | style="text-align:right;" | 25,212 | {{convert|57.39|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|25212/57.39|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Sigay, Ilocos Sur|Sigay]] | style="text-align:right;" | 2,737 | {{convert|81.55|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|2737/81.55|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Sinait]] | style="text-align:right;" | 25,640 | {{convert|65.56|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|25640/65.56|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Sison, Pangasinan|Sison]] | style="text-align:right;" | 47,518 | {{convert|81.88|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|47518/81.88|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Solsona, Ilocos Norte|Solsona]] | style="text-align:right;" | 24,121 | {{convert|166.23|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|24121/166.23|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Sual, Pangasinan|Sual]] | style="text-align:right;" | 34,149 | {{convert|130.16|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|34149/130.16|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Sudipen]] | style="text-align:right;" | 17,056 | {{convert|97.59|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|17056/97.59|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Sugpon]] | style="text-align:right;" | 4,585 | {{convert|57.11|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|4585/57.11|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Suyo, Ilocos Sur|Suyo]] | style="text-align:right;" | 11,446 | {{convert|124.00|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|11446/124.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Tagudin]] | style="text-align:right;" | 39,277 | {{convert|151.19|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|39277/151.19|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Tayug]] | style="text-align:right;" | 43,149 | {{convert|51.24|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|43149/51.24|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Tubao]] | style="text-align:right;" | 28,729 | {{convert|50.75|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|28729/50.75|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[La Union]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Umingan]] | style="text-align:right;" | 73,252 | {{convert|258.43|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|73252/258.43|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Urbiztondo, Pangasinan|Urbiztondo]] | style="text-align:right;" | 50,170 | {{convert|81.80|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|50170/81.80|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ikatlo | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Urdaneta]] | style="text-align:right;" | 132,940 | {{convert|100.26|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|132940/100.26|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob na Lungsod | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Vigan]] | style="text-align:right;" | 53,879 | {{convert|25.12|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|53879/25.12|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob na Lungsod | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:center;" | [[Ilocos Sur]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Villasis]] | style="text-align:right;" | 62,333 | {{convert|75.83|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|62333/75.83|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-una | style="text-align:center;" | [[Pangasinan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Vintar]] | style="text-align:right;" | 32,220 | {{convert|614.35|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|32220/614.35|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Bayan | style="text-align:center;" | Ika-lima | style="text-align:center;" | [[Ilocos Norte]] |} == Demograpiko == {{Philippine Census | title= Sensus ng populasyon<br />ng Rehiyong Ilocos | 1980 = | 1990 = 3550642 | 2000 = 4200478 | 2010 = 4748372 | 2015 = 5026128 | footnote= Pinagmulan: Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas<ref name=NSO>{{cite web|url=https://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Population%20and%20Annual%20Growth%20Rates%20for%20The%20Philippines%20and%20Its%20Regions%2C%20Provinces%2C%20and%20Highly%20Urbanized%20Cities%20Based%20on%201990%2C%202000%2C%20and%202010%20Censuses.pdf|title=Population and Annual Growth Rates for The Philippines and Its Regions, Provinces, and Highly Urbanized Cities|work=2010 Census and Housing Population|publisher=Philippine Statistics Authority|accessdate=Agosto 9, 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928012059/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Population%20and%20Annual%20Growth%20Rates%20for%20The%20Philippines%20and%20Its%20Regions%2C%20Provinces%2C%20and%20Highly%20Urbanized%20Cities%20Based%20on%201990%2C%202000%2C%20and%202010%20Censuses.pdf|archivedate=Setyembre 28, 2013}}</ref> }} Tahanan sa [[mga Ilokano]] ang mga makasaysayang lalawigan ng Ilocos. Ayon sa sensus noong taong 2000, ang rehiyon ay binubuo ng 66% ng mga Ilokano, 27% ng mga Pangasinense, at 3% ng mga Tagalog.<ref name="NSO-2000Census">{{cite web|title=Ilocos Region: To Reach Five Millionth Mark in Nine Years (Results from the 2000 Census of Population and Housing, NSO); Table 8. Language/Dialect Generally Spoken in the Households: Ilocos Region, 2000|url=https://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0319tx.html|website=Philippine Statistics Authority|accessdate=Marso 29, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030428182416/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0319tx.html|archivedate=Abril 28, 2003|date=Enero 31, 2003}}</ref> Tahanan naman para sa mga Pangasinense ang lalawigan ng Pangasinan. Ang populasyon ng Pangasinan ay bumubuo sa humigit kumulang 60% ng buong populasyon ng rehiyon. Nagsimula ang mga Ilocano na dayuhin ang Pangasinan noong ikalabing-siyam na siglo.<ref>Rosario Mendoza Cortes, Pangasinan, 1801-1900: The Beginnings of Modernization</ref> Ang Pangasinan ay dating parte ng Gitnang Luzon ngunit inilipat ito sa Ilocos noong nilagdaan ng Pangulong Marcos ang Kautusan ng Pangulo Blg. 1 noong 1972. Kasama din ang mga komunidad ng mga Tingguian at Isneg sa rehiyon na nakatira sa may paanan ng mga bundok ng Cordillera. Karamihan sa mga mamamayan ay Katoliko ngunit may mga Protestante din katulad ng mga Apligayan sa bandang hilaga ng rehiyon. Ang iba ay mga miyembro ng Iglesia ni Cristo, Mormon at iba pa. Mayroon ding mga nakakubling paniniwalang animistiko lalo na sa mga pook na rural. Pangunahing mga [[Budismo|Budista]], [[Taoismo|Taoista]] at [[Hindu]] ang mga [[Tsinong Pilipino|Tsino]] at [[Indiyano]] na namamalagi sa maliit na mga pamayanang pangkalakalan sa rehiyon.{{citation needed|date=Setyembre 2007}} == Talababa == <references group="lower-alpha"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == {{Commons category}} * {{OSM relation|1552186}} * [http://iloko.tripod.com/Ilocano.html Ilocano: Ti Pagsasao ti Amianan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010302185140/http://iloko.tripod.com/Ilocano.html |date=2001-03-02 }} {{Ilocos}} {{Rehiyon ng Pilipinas}} {{Philippines political divisions}} [[Kategorya:Ilocos| ]] [[Kategorya:Mga rehiyon ng Pilipinas]] [[Kategorya:Luzon]] 4op92g2zr1iinycrabr6tuu8h9zdydf 0 9259 2206316 2171674 2026-05-05T19:08:35Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206316 wikitext text/x-wiki {{BLP sources|date=Enero 2023}} {{Infobox person | name = Dave Bautista | image = File:Dave Bautista Photo Op GalaxyCon Louisville 2019.jpg | caption = Si Bautista noong 2019 | birth_name = David Michael Bautista Jr. | birth_date = {{Birth date and age|1969|01|18|mf=yes}} | birth_place = [[Arlington, Virginia]], U.S. | occupation = {{hlist|Actor|professional wrestler|mixed martial artist|bodybuilder}} | years_active = 1999–2010, 2014, 2019 (wrestling)<br/>2006–present (acting)<br/>2012 (MMA) | spouse = {{marriage|Glenda Bautista<br />|1990|1998|end=divorced}}<br/>{{marriage|Angie Bautista<br />|1998|2006|end=divorced}}<br/>{{marriage|Sarah Jade<br />|2015|2019|reason={{abbr|sep.|separated}}}} | children = 3 | signature = Dave Bautista signature.svg | module = {{Infobox professional wrestler|child=yes | names = '''Batista'''<br/>Dave Batista<br/>Deacon Batista<br/>Khan<ref name=officialsite>{{cite web|url= http://www.demon-wrestling.com/pages/faq.php|title=The Demon FAQ (Frequently Asked Questions)|publisher=Demon Wrestling|access-date=November 13, 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071016045743/http://www.demon-wrestling.com/pages/faq.php |archive-date = October 16, 2007}}</ref><br/>Leviathan<ref name=officialsite/> | billed = Washington, D.C.<ref name="wwebio"/> | trainer = [[Afa Anoaʻi]]<ref name="SLAM! Profile"/><br />Marrese Crump<ref name=officialsite/> | height = 6 ft 6 in<ref name="wwebio">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/batista|title=Batista bio|access-date=April 3, 2011|publisher=[[WWE]]}}</ref><!-- Official WWE.com stats. --> | weight = 290 lb<ref name="wwebio"/><!-- Official WWE.com stats. --> | debut = October 30, 1999<ref name="cagematchdebut">{{cite web|url=https://www.cagematch.net/?id=2&nr=962&page=4&s=900|archive-url=https://www.webcitation.org/73GnUo32a?url=https://www.cagematch.net/?id=2&nr=962&page=4&s=900|url-status=dead|archive-date=October 18, 2018|title=Batista: Matches (archived)|last=Kreikenbohm|first=Philip|publisher=Cagematch.net|access-date=October 18, 2018}}</ref> | retired = [[WrestleMania 35|April 8, 2019]]<ref name="retire">{{cite web|url=https://www.si.com/wrestling/2019/04/08/wwe-wrestlemania-dave-bautista-batista-retirement|title=Dave Bautista Retires From Wrestling After Loss to Triple H|work=[[Sports Illustrated]]|first=Dan|last=Gartland|date=April 8, 2019|access-date=April 9, 2019}}</ref> }} }} Si '''David Michael "Dave" Bautista, Jr.''', higit na kilala bilang '''Batista''' (ipinanganak 18 Enero 1969 sa [[Washington D.C.]], [[Estados Unidos]]), ay isang Amerikanong [[Buno|mambubunong propesyunal]], [[Mixed martial artist]] at aktor. Siya ay nakilala bilang Batista nung siya ay nanananghal bilang isa professional wrestler sa [[World Wrestling Entertainment]]. Anak ng [[Pilipinas|Pilipinong]] ama at [[Gresya|Griyegong]] ina. Sa kanyang karera sa wrestling, hinawak ni Batista ang [[World Heavyweight Championship (WWE)|World Heavyweight Championship]] nang pinakamatagal, 282 araw, at siya rin ang pinakamatagal na nagharing World o [[WWE Championship|WWE Champion]] mula ng paghahari ni [[Kevin Nash|Diesel]] bilang WWE Champion. Sina [[Triple H]], [[John Layfield|JBL]], at [[John Cena]] lamang ang nagawang makalapit sa haba nito, bawat isa naghari nang 280 araw. Siya rin ay isang Mixed martial artist at isang aktor. == Mga impormasyon na pangpagbubuno == :''TANDAAN: Nanatili ang mga katagang Ingles sa sumunod na seksiyon dahil walang natutukoy na opisyal na salin sa Tagalog.'' == Pamatay at mga natatanging galaw == * '''Pamatay''' ** ''Batista Bite'' (Crossface / Scissored armbar combination) - 2010 ** ''Batista Bomb'' (WWE) / ''Demon Bomb'' (OVW) (Sitout powerbomb) * '''Mga natatanging galaw''' ** Big Boot ** Elevated single leg Boston crab ** Hammerlock / armbar combination ** Powerslam ** Running clothesline ** Shoulder block ** Spear ** Spinebuster ** Two-handed chokelift * '''Mga Palayaw''' ** '''"The Animal"''' == Mga kampeonato at mga nagawa == ===Propesyunal na Wrestling=== * '''[[Ohio Valley Wrestling]]''' :* [[OVW Heavyweight Championship]] ::Tinalo [[Doug Basham|Machine]] noong 28 Nobyembre 2001 sa [[Jeffersonville, Indiana]], [[Estados Unidos]] ::Natalo kay [[John Cena|Prototype]] noong 20 Pebrero 2002 sa Jeffersonville, Indiana, Estados Unidos * '''[[World Wrestling Entertainment]]''' :* [[World Tag Team Championship]] - kasama si [[Ric Flair]] ::Tinalo ang [[The Dudley Boyz]] noong 14 Disyembre 2003 sa [[Orlando, Florida]], Estados Unidos ::Natalo kay [[Booker Huffman|Booker T]] & [[Rob Van Dam]] noong 16 Pebrero 2004 sa [[Bakersfield, California]], Estados Unidos :* World Tag Team Championship (2) - kasama si [[Ric Flair]] ::Tinalo ang Booker T & Rob Van Dam noong 22 Marso 2004 sa [[Detroit Michigan]], Estados Unidos ::Natalo kay [[Chris Benoit]] & [[Adam Copeland|Edge]] noong 19 Abril 2004 sa [[Calgary, Alberta]], [[Canada]] :* [[World Heavyweight Championship (WWE)|World Heavyweight Championship]] ::Tinalo si [[Triple H]] noong 3 Abril 2005 sa [[Los Angeles, California|Los Angeles]], [[California]], Estados Unidos ::Iniwan ang titulo noong 10 Enero 2006 hinggil sa kapinsalaan :* Nanalo sa [[Royal Rumble 2005|2005 Royal Rumble]] :* [[WWE Tag Team Championship]] - kasama sa [[Oscar Gutierrez|Rey Mysterio]] ::Tinalo ang [[MNM]] noong 13 Disyembre 2005 sa [[Springfield, Massachusetts]], Estados Unidos ::Natalo ng MNM noong 27 Disyembre 2005 sa [[Uncasville, Connecticut]], Estados Unidos :* [[WWE World Heavyweight Champion]] :* Nanalo sa [[2013 Royal Rumble]] * '''[[Wrestling Observer Newsletter]]''' :* 2005 ''Feud of the Year'' (laban kay Triple H) :* 2007 ''Feud of the Year'' (laban kay Undertaker) :* 2006 ''Most overrated'' * '''[[Pro Wrestling Illustrated]]''' :* 2005 ''Wrestler of the Year'' ===Mixed Martial Arts=== :* Tinalo si Vince Lucero sa pamamagitan ng TKO sa loob ng 4:05 (1-0) == Mga sanggunian == Lahat sa wikang Ingles: # {{note|OWW}} - [http://www.obsessedwithwrestling.com/profiles/b/batista.html Batista at ObsessedWithWrestling.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070323111525/http://www.obsessedwithwrestling.com/profiles/b/batista.html |date=2007-03-23 }} # {{note|Age1}} - [http://www.wwe-germany.net/html/batista_interview_text.html Interview with WWE-Germany.net (in German)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060508205323/http://www.wwe-germany.net/html/batista_interview_text.html |date=2006-05-08 }} # {{note|Lunchbox}} - [http://sports.ign.com/articles/635/635699p3.html ''Batista: Animal Unleashed''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071101021808/http://sports.ign.com/articles/635/635699p3.html |date=2007-11-01 }} # {{note|Sun1}} - [http://www.thesun.co.uk/article/0,,2003560001-2005031802,00.html ''Batista's bombshells''] # {{note|Sun2}} - [http://www.thesun.co.uk/article/0,,2003560001-2005031802,00.html ''Audience with The Animal''] # {{note|Styles}} - [http://prowrestlingdaily.com/modules.php?name=News&file=article&sid=3471 ''A.J. Styles Speaks Out: Batista...''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061119034145/http://prowrestlingdaily.com/modules.php?name=News&file=article&sid=3471 |date=2006-11-19 }} == Mga panlabas na lingkod == * [http://www.demon-wrestling.com/demonboard/index.php Official Forumboard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613062440/http://www.demon-wrestling.com/demonboard/index.php |date=2006-06-13 }} * [http://www.wwe.com/superstars/smackdown/batista/ WWE profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014190723/http://www.wwe.com/superstars/smackdown/batista/ |date=2012-10-14 }} * [http://www.batistaonline.com Batista Online (fansite)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090828112334/http://www.batistaonline.com/ |date=2009-08-28 }} * [http://www.batistainfo.com Batista Info (fansite)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161021231945/http://www.batistainfo.com/ |date=2016-10-21 }} [[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Pilipino|Bautista, David]] [[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Griyego|Bautista, David]] [[Kategorya:Pagbubunong prupesyunal|Bautista, David]] dyqhpyjqh3qtiaqgwizz5vaz2sk5ejk 0 16288 2206366 2188472 2026-05-06T01:08:58Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206366 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=Abril 2021}} {{Infobox country | conventional_long_name = Inglatera | common_name = Inglatera | image_flag = Flag of England.svg | flag_alt = Vertical red cross on a white background | image_coat = | symbol_width = | symbol_type = | national_motto = | englishmotto = | national_anthem = [[National anthem of England|Various]]<br />Predominantly "[[God Save the King]]"<br /><center>[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</center> | image_map = England in the UK and Europe.svg | map_width = 250px | map_caption = {{map caption|location_color=maitim na lunti|country={{nobold|England}}|subregion=[[United Kingdom]]|subregion_color=lunti|region=Europa|region_color=maitim na abo}} | status = Bansa | capital = [[London]] | demonym = [[English people|English]] | largest_city = [[London]] | languages_type = Wikang pambansa | languages = [[Wikang Ingles|Ingles]] | languages2_type = '''Wikang panrehiyon''' | languages2 = [[Wikang Cornish|Cornish]] | languages2_sub = yes | membership_type = Estadong nakapanyayari | membership = [[United Kingdom]] | ethnic_groups = {{unbulleted list | 85.4% Puti | 7.8% Asyano | 3.5% Itim | 2.3% Halò | 0.4% Arabo | 0.6% Iba pa<ref>{{cite web|title=2011 Census: KS201EW Ethnic group: local authorities in England and Wales|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks201ew.xls|publisher=Office for National Statistics|accessdate=18 April 2014|archive-date=5 Enero 2016|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks201ew.xls|url-status=dead}}</ref> }} | ethnic_groups_year = 2011 | sovereignty_type = Kasaysayan | sovereignty_note = | established_event1 = Anglo-Saxon settlement | established_date1 = 5th–6th century | established_event2 = [[History of England#English unification|Unification]] | established_date2 = 10th century | established_event3 = [[Acts of Union 1707|Union with Scotland]] | established_date3 = 1 May 1707 | area_rank = | area_sq_mi = 50346 | area_km2 = 130395 | percent_water = | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_census = 56,489,800<ref>{{cite web |url=https://census.gov.uk/census-2021-results/phase-one-first-results |title=Phase one - Census 2021 first results |website=Census 2021}}</ref> | population_census_year = 2021 | population_density_mi2 = auto | population_density_km2 = 434 | population_density_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $2.68 trilyon | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year =2009 | GDP_nominal_per_capita = $50,566 | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini = <!--number only--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI_year = | HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> | HDI = <!--number only--> | HDI_ref = | HDI_rank = | currency = [[Pound sterling]] | currency_code = GBP | time_zone = [[Greenwich Mean Time|GMT]] ([[Coordinated Universal Time|UTC]]) | time_zone_DST = [[British Summer Time|BST]] | utc_offset_DST = +1 | DST_note = | calling_code = [[+44]] | date_format = dd/mm/yyyy ([[Anno Domini|AD]]) | drives_on = kaliwa | patron_saint = [[San Jorge]] | cctld = }} Ang '''England''' o '''Inglatera''' ({{lang-es|Inglaterra}}) ay isang bansa na bahagi ng [[United Kingdom]].<ref>{{cite web |title=The Countries of the UK |url=http://www.statistics.gov.uk/geography/uk_countries.asp |publisher=statistics.gov.uk |accessdate=1 Pebrero 2009 |author=Office for National Statistics |authorlink=Office for National Statistics |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081220225201/http://www.statistics.gov.uk/geography/uk_countries.asp |archivedate=20 December 2008 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|title=Countries within a country|url=http://www.number-10.gov.uk/output/Page823.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209003312/http://www.number-10.gov.uk/output/Page823.asp|archivedate=9 February 2008|publisher=number-10.gov.uk|accessdate=1 Pebrero 2009|authorlink=Prime Minister of the United Kingdom|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title= Changes in the list of subdivision names and code elements (Page 11)|url=http://www.iso.org/iso/newsletter_i-9.pdf |format=PDF |publisher=[[International Organization for Standardization]]|accessdate=1 February 2009}}</ref> Kahangganan nito ang [[Scotland]] sa hilaga at [[Wales]] sa kanluran. Sa bandang hilagang-kanluran naman ng Inglatera ang [[Dagat Irlandes]], habang sa timog-kanluran ang [[Dagat Seltiko]]. Ang [[Dagat Hilaga]] sa silangan at [[Bambang ng Inglatera]] sa timog ang naghihiwalay sa Inglatera mula sa kontinente ng [[Europa]]. Nasasakupan ng bansa ang higit sa gitna at katimugang bahagi ng pulo ng [[Gran Britanya]], na nasa [[Karagatang Atlantiko|Hilagang Atlantiko]]; at higit 100 maliliit na pulo gaya ng [[Sorlingas|Kapuluan ng Sorlingas]] at [[Pulo ng Wight]]. Ang Watawat ng Coventry ay isang watawat na kumakatawan sa lungsod ng Warwickshire at sa mga mamamayan nito. Ang watawat na ito ay ipinahayag noong ika-7 ng Disyembre [[2018]] at nilikha ni Simon Wyatt. Ang pagtanggap sa watawat ay naganap sa pamamagitan ng isang popular na boto. Ang sertipikasyon para sa watawat na ito ay inilagda ni Graham Bartram, ang Flag Institute Chief Vexillologist. Ang Pambansang Watawat ng Coventry ay nagpapahiwatig ng natatanging pagkakakilanlan ng lungsod na ito sa Warwickshire at ng mga mamamayan nito. Ito ang nagwagi sa isang paligsahan na inorganisa ng [[BBC]] Coventry & Warwickshire. Sa watawat, makikita ang sikat na bayaning lokal na si [[Godiva|Lady Godiva]] na nakasakay sa isang itim na kabayo sa isang malawak na puting latag. Ipinapakita niya ang mahabang kasaysayan ng Coventry at ang malalim na prinsipyo nito, pati na rin ang modernong tawag nito bilang isang lungsod ng kapayapaan. == Palko ng mga larawan == <center><gallery> Talaksan:Middlesbrough Transporter Bridge.jpg|[[Tulay-transporter ng Middlesbrough]] Talaksan:Palace of Westminster, London - Feb 2007.jpg|Ang [[Palasyo ng Westminster]] — sentrong pampolitika ng [[Nagkakaisang Kaharian]] Talaksan:Stonehenge back wide.jpg|[[Stonehenge]] — isang [[Neolithic]] at [[Edad Bronse]] na megalithic na monumento sa [[Wiltshire]] Talaksan:Winston Churchill statue in London.jpg|Istatwa ni [[Winston Churchill]] sa Parliament Square, kaharap ng [[Palasyo ng Westminster]] sa sentro ng [[London]]. Matatagpuan din ang kaparehong Istatwa sa [[Oslo]], [[Norway]] Talaksan:White cliffs of dover 09 2004.jpg|Ang [[White cliffs of Dover]], Kent Talaksan:London Skyline.jpg|Skyline ng [[London]], kuha noong 2005 Talaksan:Robin Hood Memorial.jpg|Isang memoryal ni [[Robin Hood]] sa [[Nottingham]] Talaksan:ManchesterTownHall OwlofDoom.jpg|Ang [[w:Manchester Town Hall|Manchester Town Hall]] o Munisipyo ng Manchester ay isang halimbawa ng [[arkitekturang Victoriana]] na matatagpuan sa [[Manchester]], England Talaksan:Clifton.bridge.arp.750pix.jpg|Ang Clifton Suspension Bridge, sa [[Bristol]], Inglatera, ng sikat na inhinyerong si [[Isambard Kingdom Brunel]] Talaksan:Borrowdale from Grayrigg Forest.jpg|Ang lawang distrito ng [[Borrowdale]] - isa sa siyam na [[National parks of England and Wales|Pampublikong parke ng Inglatera at Wales]] Talaksan:London Big Ben Phone box.jpg|Isang idyllic/[[w:cliché|cliché]] imahe ng [[w:Clock Tower, Palace of Westminster|Big Ben]], sentro ng [[London]] Talaksan:Westminster abbey west.jpg| Ang [[Westminster Abbey]]; Isang tradisyonal na lugar sa mga seremonya tulad ng koronasyon, libingan ng mga monarkiyang Ingles Talaksan:YorkMinster2.jpg| [[York Minster]], isang [[Church of England|Anglican]] [[Gothic architecture|Gothic]] [[katedral]] sa [[York]], Hilagang Inglatera. Ang York Minster ay ang pinakamalaking Medibal na simbahan sa [[Nagkakaisang Kaharian]] at ng mga [[Commonwealth of Nations|Bansang Commonwealth]] Talaksan:Nelsons.column.closeup.london.arp.jpg|Nelson's Column, Istatwa ni Admiral [[Horatio Nelson]] Talaksan:Radcliffe Camera, Oxford - Oct 2006.jpg|Ang [[w:Radcliffe Camera|Radcliffe Camera]] sa Oxford Talaksan:Strand102.jpg|Ang [[w:King's College London|King's College London]], itinatag mula sa Royal Charter na itinala ni [[Hari]]ng [[George IV ng Nagkakaisang Kaharian]] at ng [[Duke ng Wellington]] noong 1829, ito ay isa mga nagpundar na mga kolehiyo upang bumuo ng [[Pamantasan ng Londres]]. Talaksan:Buckingham Palace, London, England, 24Jan04.jpg|[[Palasyo ng Buckingham]] </gallery></center> == Mga sanggunian == {{reflist}} <br /> {{Commonscat|England|Inglatera}} [[Kategorya:Inglatera]] [[Kategorya:United Kingdom]] 7t1pzvn0mijiq0so3qjokso1w3zhdti 0 19886 2206280 2205998 2026-05-05T13:56:19Z Ivan P. Clarin 84769 /* Mga kawing anlabas */ 2206280 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | infoboxtitle = Calamba City | native_name = ᜃᜎᜋ̟ᜊ | image_skyline = Calamba City skyline.jpg | image_caption = Ang lungsod ng Calamba noong Oktubre 2023 | settlement_type = [[Mga lungsod ng Pilipinas|Kinukumpuning Lungsod]] | nicknames = {{Plainlist| * ''The Premier City of Growth, Leisure and National Pride'' * ''Hometown of Jose Rizal'' * ''Spring Resort Capital of the Philippines'' }} | sealfile = Ph_seal_laguna_calamba.png | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng Laguna na nagpapakita sa lokasyon ng lungsod ng Calamba | subdivision_type = [[Bansa]] | subdivision_name = [[Pilipinas]] | subdivision_type1 = [[Estado]] | subdivision_name1 = [[Timog Luzon]] | subdivision_type2 = [[Rehiyon]] | subdivision_name2 = [[Calabarzon]] | subdivision_type3 = [[Lalawigan]] | subdivision_name3 = [[Laguna]] | subdivision_type4 = Distrito | subdivision_name4 = 1 | subdivision_type5 = [[Kabisera]] | subdivision_name5 = Real (''de jure'')<br>[[Calamba Poblacion]] (''de facto'') | subdivision_type6 = Biggest barangay | subdivision_name6 = [[Canlubang]] | barangays = 54 | class = Unang klase; urban | leader_title = (Hunyo 30, 2022)<br>Mayor<br>Bise mayor | leader_name = [[Roseller H. Rizal]]<br>Angelito S. Lazaro Jr. | leader_title2 = Representatibo sa Kongreso | leader_name2 = Cha Hernandez | leader_title3 = Konsehal | leader_name3 = {{plainlist| * Joselito Catindig * Saturnino Lajara * Leeane P. Aldabe * Dyan D. Espiridion * Johnny Lazaro * Pursino Oruga * Moises Morales * Doreen Cabrera * Gerard Teruel * Arvin Manguiat * Edison Natividad * Kathrina Silva }} | founded = 28 Agosto 1742 | cityhood = 21 Abril 2001 | areakm2 = 144.80 | population_as_of = 2024 | population_total = 575,046 | blank_name_sec1 = Wika | blank_info_sec1 = [[Batangas Tagalog|Batangeño]]<br>[[Wikang Tagalog|Tagalog]]<br>[[Taglish]] | latd = 14| latm = 13| lats = 1.2| latNS = N | longd = 121| longm = 10| longs = 1.2| longEW = E }} Ang '''Lungsod ng Calamba''' o sa simpleng, '''Calamba''' ay isang unang klaseng [[mga lungsod ng Pilipinas|lungsod]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng Laguna, [[Pilipinas]]. Ito ay nasa layong 54 kilometro sa timog ng [[Maynila]], at isang oras ang layo kung sasakay ng bus. Ang Calamba ay sikat na lugar panturista dahil sa mga ''hot spring resort'', na karamihan ay nasa barangay Pansol, at sa ''Canlubang Golf and Country Club''. Isa rin ang Calamba sa mahalagang sentro ng industriya sa rehiyong CALABARZON dahil sa dami ng mga liwasang pang-industriya at pang-komersyo sa lungsod. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. Tanyag ang lungsod ng Calamba lalo na sa kasaysayan pagkat dito isinilang ang pambansang bayani ng Pilipinas, si Dr. [[José Rizal]]. == Kasaysayan == Ang pangalan ng lungsod na nagmula sa isang alamat noong mga unang panahon ng pananakop ng Espanya sa bansa. Dalawang "gwardya sibil" o sundalo ang naligaw at napadaan sa lugar na ngayon ay tinatawag na Calamba. Nakita ng mga sundalo ang isang binibini na dumating mula sa isang ilog na may dalang bangang lalagyan ng tubig at isang kalan na kahoy ang panggatong. Ang mga sundalo, sa walang anu-anong wikang [[Espanyol]] at mataas na tono, upang itago ang katotohanang sila ay naliligaw, ay nagtanong sa dalaga kung ano ang pangalan ng lugar na kanilang kinaroroonan. Ang babae, na nagsasalita lamang ng kanyang sariling wika, sa pag-aakalang siya ay tinatanong kung ano ang kanyang dala-dala ay sumagot ng "kalan-banga", na ang ibig sabihin ay "luwad na kalan" (kalan) at "banga ng tubig" (banga). Dahil hindi ito mabigkas ng tuwid ng dalawang Espanyol, tinawag na Calamba ang bayan mula noon. Ang alamat na ito ay nanatili sa pamamagitan ng konkretong tubig banga na nakatayo sa liwasang bayan ng may mga pangalan ng mga barangay sa lungsod ng nakasulat dito. Ito ay itinuturing na pinakamalaking "Claypot" sa mundo. Ang parehong dsenyo ng banga ay matatagpuan sa selyo ng pangalan ng lungsod. ==Etimolohiya== [[Talaksan:Calamba City Skyline 2018.jpg|thumb|Ang lungsod ng Calamba noong ika Agosto 2018.]] Ang liwasan ay iminungkahi ni Dr. Agapito Alzona, na noon ay konsehal ng bayan, upang magamit ang mga bakanteng lugar na kung saan ang lumang palengkeng bayan ay dating nakalagay. Ang resolusyon ay inaprubahan ng noo'y alkalde Romano Lazaro at idinagdag ang karagdagang ₱5, 000 para sa mga bakod sa orihinal na ₱15, 000 gastos sa pagpapagawa. Ito ay natapos noong taong 1939. Bago ito naging isang hiwalay na bayan,ang Calamba ay dating sakop ng Tabuco, ngayon ay kilala bilang Cabuyao. Ang Calamba ay naging isang malayang pueblo sa 28 Agosto 1742. Sa panahon ng pananakop ng mga Hapones noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang lungsod ay naging saksi sa drama ng isang walang awang pagpatay sa panahon na kung saan ang Imperial Japanese Army ay pumatay ng hindi bababa sa 2,000 sibilyan na tinawag na "Calamba Massacre". Sa pagpasa ng Republic Act No 9,024 noong 7 Abril 2001 at ang pag-apruba ng mga residente sa isang plebisito noong Abril 21, ang Calamba ay naisulong mula sa isang munisipalidad sa ikalawang Distrito ng Laguna upang maging ganap na isang lungsod pagkatapos ng [[San Pablo]]. Isang ipinahayag lungsod noong petsang 7 Abril 2001, ang Calamba ay nakilala bilang isang pangunahing sentro ng pagsulong at ito ay lubhang mabuti nakaposisyon na tulad ng kanyang mataas na ang istratehikong lokasyon, na sa isang malaking krus na daan sa Rehiyon, na may mabuting pahiwatig para sa pagpapaunlad ng mga pasilidad sa rehiyon. Ang kasalukuyang at iminungkahing mga proyekto, gaya ng kinilala sa maraming plano ng pamahalaan at pribadong sektor, ay ang higit pang palakasin ang posisyon ng mga munisipalidad bilang mga pangunahing sentro ng pamamahala, pagawaan, pangangalakal at kabuhayan. Ang sub-urbanisasyon nito ay ay higit na pinatibay ng mga iminungkahing lugar ng mga pangunahing proyektong pangtirahan sa komunidad at mahusay na itinatag na mga institusyon sa pag-aaral. Noong 28 Oktubre 2003, sa bisa ng Executive Order 246, ang Calamba City ay hinirang bilang panrehiyong sentro ng Region IV-A (CALABARZON). Ang Calamba ay nakapagmamalaki ng hindi kukulangin sa limang pambansang bayani: [[Dr Jose Rizal]], General Paciano Rizal, Teodora Alonzo, ang General Vicente Lim, at Lt. Geronimo Aclan. == Mga Barangay == <!-- [[File:A Calamba Medical Center Skycraper.jpg|thumb|Ang Skycraper kuha mula noong Abril 2013 sa Barangay Lawa]] --> Ang lungsod ng Calamba ay pampolitika na nahahati sa 54 na mga barangay kasama rito ang Canlubang isa sa pinakamalaking barangay sa Calamba. {| border="0" |- ---- | valign="top" | * Bagong Kalsada * Bañadero * Banlic * Barandal * Batino * Bubuyan * Bucal * Bunggo * Burol * Camaligan * [[Canlubang]] * Halang * Hornalan * [[Kay-Anlog]] * Laguerta * La Mesa * Lawa * Lecheria | valign="top" | * Lingga * Looc * Mabato * Majada-Labas * [[Makiling, Calamba|Makiling]] * Mapagong * Masili * Maunong * Mayapa * Milagrosa * Paciano Rizal * Palingon * Palo-Alto * Pansol *[[Parian, Calamba|Parian]] * Barangay 1 (Pob.) * Barangay 2 (Pob.) * Barangay 3 (Pob.) * Barangay 4 (Pob.) * Barangay 5 (Pob.) | valign="top" | * Barangay 6 (Pob.) * Barangay 7 (Pob.) * Prinza * Punta * Puting Lupa * Real * Saimsim * Sampiruhan * San Cristobal * San Jose * San Juan * Sirang Lupa * Sucol * Turbina * Ulango * Uwisan |} == Mga pasyalan sa Calamba == * [[Gusaling Panlungsod ng Calamba]] * St. John the Baptist Church * [[Canlubang Golf & Country Club]] * [[Calamba Claypot]] * [[Carmel, Canlubang]] * Carmelray Industrial Park 1 * [[Dambanang Rizal (Calamba)]] * iMall * [[Isla ng Calamba]] * [[José Rizal Coliseum]] * [[Republ1c Wakepark]] * [[San Jose Manggawa Parish (Canlubang)|San Jose Manggawa]] * [[SM City Calamba]] * [[Villa Cueba]] ===Galeriya=== <gallery widths=200 heights=150 > Talaksan:CalambaCityjf2751 03.JPG|Calamba City Hall Talaksan:CalambaChurchjf3075 05.JPG|Saint John Baptist Church Talaksan:Canlubang Golf & Country Club faultline.jpg|Can Golf entrance Talaksan:Calamba City Giant Water Pot.jpg|Calamba Claypot Talaksan:1982Calamba City Canlubang Roads Landmarks Barangays 12.jpg|Carmel District Talaksan:Rizal Shrine Outdoor (Calamba, Laguna).jpg|Rizal Shrine Talaksan:1915Calamba City Canlubang Roads Landmarks Barangays 17.jpg|iMall Talaksan:The wake park at Nuvali in Laguna.jpg|Republ1c Wakepark|Republ1c Wakepark Talaksan:St. Joseph Parish Church in Canlubang, Calamba, Laguna.jpg|St. Joseph Church Talaksan:546Calamba City National Highway 05.jpg|SM City Calamba </gallery> == Mga kilalang sikat sa Calamba == <!-- Alphabetically order --> * Ariel Gevańa Vanguardia, ay isang Coach sa PBA mula year 2003 hanggang sa kasalukuyan. * Delfina Herbosa de Natividad, ay ang pamangkin ni Dr. José Rizal * [[Dolores Ramirez]], ay kilala sa kanyang kontribusyon ukol sa pag-aaral ng mga komposisyon * [[Jeric Gonzales]], ay isang Aktor, at isa sa mga nanalo sa Protege. * [[José Rizal]], ay tinaguriang pambansang bayani ng [[Pilipinas]], at nasyonalista ng Repormat. * [[Lester Avan Andrada]], ay isang pangpelikulang aktor * Leopoldo B. Uichanco, Ay ang ika-2 Pilipino Dean ng UP College of Agriculture, Ama ng Philippine Entomolohiya * [[Palito]], ay isang Komedyanteng pilipinong aktor * [[Paciano Rizal]], ay ang Militanteng Heneral at Rebolusyonaryo, siya ay panganay na kapatid ni Dr. José Rizal * Ronnie Alcano, ay isang propesyonal sa pool na manglalaro, galing sa Calamba. * Sam Mangubat, ay isang mang-aawit ng [[It's Showtime]]. * [[Thea Tolentino]], ay isang Aktres galing sa Laguna, at isa sa mga nanalo sa Protege * [[Therese Malvar]], ay isang Gawad-aktres sa Pilipinas * [[Vicente Lim]], ay ang World War II Brigadier General ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga kilalang personalidad== <gallery widths="140" heights="140"> File:Jose Rizal full.jpg|Dr. Jose Rizal File:Dolores Ramirez NAST.jpg|[[Pambansang Siyentipiko ng Pilipinas|Pambansang Siyentipiko]] Dolores Ramirez File:Vicente Podico Lim (1888–1944) at West Point in 1914.png| [[Vicente Lim]] File:Jhoanna at Billboard K POWER 100 (2) (cropped).jpg|[[Jhoanna (singer)|Jhoanna Robles]] File:Ronato Alcano.jpg|Ronato "Ronnie" Alcano </gallery> {{Div col|colwidth=30em}} * [[José Rizal]] – pambansang bayani, nasyonalista at repormista ng Pilipinas * [[Paciano Rizal]] – rebolusyonaryong heneral, at ang nakatatandang kapatid ni José Rizal * [[Trinidad Rizal]] – feminist leader at co-founder ng unang feminist organization ng Pilipinas, ang Asociacion Femenista Filipina. * [[Delfina Herbosa de Natividad]] – isa sa tatlong babae, kasama si Marcela Agoncillo at ang kanyang anak na si Lorenza, na pinagtahian ang [[Watawat ng Pilipinas]]. Pamangkin ni José Rizal. * [[Vicente Lim]] – [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] Brigadier General *[[Paglaban ng mga manggagawa laban sa diktadurang Marcos#Mga martir at bayaning pinarangalan sa Bantayog ng mga Bayani|Florencio Pesquesa]] – manggagawa sa bukid at pinuno ng mga manggagawa noong panahon ng [[batas militar sa Pilipinas|batas militar]] na dinukot at [[Sapilitang pagkawala|naglaho]]. Ang kanyang pangalan ay nakasulat sa [[Bantayog ng mga Bayani]]<ref>{{Cite web|last=|first=|date=July 13, 2016|title=PESQUESA, Florencio S.|url=https://www.bantayog.org/pesquesa-florencio-s/|access-date=2021-ngwebsite=2021-ngwebsite Bayani|language=en-US|archive-date=November 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127171720/https://www.bantayog.org/pesquesa-florencio-s/|url-status=live}}</ref> * Leopoldo B. Uichanco – Pangalawang Pilipinong Dekano ng [[Unibersidad ng Pilipinas Los Baños Kolehiyo ng Agrikultura at Agham ng Pagkain|UP Kolehiyo ng Agrikultura]], Ama ng Entomolohiya ng Pilipinas<ref name="DOST SPHERES">{{Banggitin ang web |url=http://spheres.dost.gov.ph/sci-profile.php?i=000299 |title=Dost-Stii &#124; Mga Sphere |access-date=Abril 20, 2021 |archive-date=Abril 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420113738/http://spheres.dost.gov.ph/sci-profile.php?i=000299#:~:text=Dr.,in%201918%20at%20the%20U.P.// |url-status=dead }}</ref><ref name="NAST">https://nast.ph/images/pdf%20files/Publications/NAST%20Transactions/NAST%202001%20Transactions%20Volume%2023/BSD%201%20Directions%20of%20Systematic%20Entomology%20in%20the%20Philippines,%20Acd%20Clare%20R.%20Baltazar%202001.pdf.// {{Patay na link|petsa=Pebrero 2022}}</ref> t-second-to-none/ |url-status=live }}</ref> * [[Jose Juliano]] – nuclear physicist at kemikong pang-nuclear * [[José Yulo]] – Ika-5 [[Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]], ika-6 [[Punong Mahistrado ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] ng [[Korte Suprema ng Pilipinas]], dating senador, ika-13 at ika-35 [[Kalihim ng Hustisya (Pilipinas)|Kalihim ng Kagawaran ng Hustisya]] *[[Ruth Mariano-Hernandez]] {{ndash}} dating miyembro ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]] mula sa [[Ika-2 distrito ng kongreso|ika-2]] ng [[Laguna (lalawigan)|Laguna]] * Dominador E. Chipeco, Sr. – Ika-12 [[Gobernador ng Laguna]] * Restituto L. Luna – Ika-14 [[Gobernador ng Laguna]] * [[Teresita S. Lazaro]] – Ika-16 [[Gobernador ng Laguna]] * [[Ramil L. Hernandez]] – Ika-18 [[Gobernador ng Laguna]] at kasalukuyang miyembro ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]] mula sa [[Ika-2 distrito ng kongreso ng Laguna|ika-2]] na distrito ng [[Laguna (lalawigan)|Laguna]] * [[Ronato Alcano]] – propesyonal na manlalaro ng [[mga bilyar na bulsa|bilyar]] * [[Maybelline Masuda]] – [[Brazilian Jiu-Jitsu]] practitioner * [[John Vic De Guzman]] – manlalaro ng volleyball at artista * [[Jerrold Tarog]] – direktor ng pelikula at tagasulat ng senaryo * [[Palito]] – komedyante at artista * [[Teody Belarmino]] – artista sa pelikula * [[Aruray]] – artista at komedyante * [[Menggie Cobarrubias]] – artista sa pelikula at telebisyon * [[Therese Malvar]] – aktres * [[Thea Tolentino]] – aktres, nagwagi sa [[Protégé: The Battle For The Big Artista Break]] * [[Jeric Gonzales]] – aktor, nagwagi sa [[Protégé: The Battle For The Big Artista Break]] * [[Sam Mangubat]] – mangaawit, 2nd placer of [[Tawag ng Tanghalan]] * [[Jhoanna (mangaawit)|Jhoanna Robles]] – miyembro ng [[Pinoy pop]] group [[Bini (grupo)|Bini]]<ref>{{cite news |title=LEADER OF THE PACK: 8 STARTER-FACTS ABOUT BINI MEMBER JHOANNA |url=https://zeenmag.com/leader-of-the-pack-8-starter-facts-about-bini-member-jhoanna/ |access-date=Hulyo 26, 2024 |publisher=Zeen Magazine |date=Hunyo 25, 2024 |archive-date=Hunyo 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626124432/https://zeenmag.com/leader-of-the-pack-8-starter-facts-about-bini-member-jhoanna/ |url-status=live }}</ref> {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga kawing anlabas == * [http://www.msc.net.ph/calamba/ Town of Calamba information site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061113140914/http://www.msc.net.ph/calamba/ |date=2006-11-13 }} * [http://www.laguna.gov.ph/Articles/05_05_Calamba.htm Calamba web page sa Opisyal na Website ng Laguna] * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} * [http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html 2010 Philippine Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120625153211/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html |date=2012-06-25 }} * [[:en:Image:Banga.JPG#Summary|Picture of Calamba Town Plaza "Banga"]] {{Calamba}} {{Laguna}} {{Mga kompanya sa Laguna}} {{Mga Lungsod sa Pilipinas}} [[Kategorya:Mga bayan ng Laguna]] szfywak1rjf5o64ijvd10mmx5kiyl3s 0 20780 2206398 1966282 2026-05-06T06:06:24Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206398 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Provincia di Fermo|native_name=|native_name_lang=it<!-- ISO 639-2 code e.g. "it" for Italian -->|settlement_type=[[Provinces of Italy|Lalawigan]]|image_skyline=|image_alt=|image_caption=|image_flag=|flag_alt=|image_shield=Provincia_di_Fermo-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=Fermo in Italy.svg|map_alt=|map_caption=Map highlighting the location of the province of Fermo in Italy|coordinates=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|Italy}}|subdivision_type1=Region|subdivision_name1=[[Marche]]|established_title=|established_date=|seat_type=Kabesera|seat=[[Fermo]]|parts_type=[[Comune|Comuni]]|parts_style=para|p1=40|government_footnotes=|leader_party=|leader_title=Pangulo|leader_name=Michele Ortenzi|unit_pref=Metric<!-- or US or UK -->|area_footnotes=|area_total_km2=784.22|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=|population_total=174358|population_as_of=30 Setyembre 2017|population_density_km2=auto|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=63900|area_code_type=Telephone prefix|area_code=0734, 0736|iso_code=|registration_plate=[[Italian car number plates|FM]]|blank_name_sec1=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]|blank_info_sec1=109|website={{URL|www.provincia.fermo.it}}|footnotes=}} Ang '''lalawigan ng Fermo''' ({{Lang-it|provincia di Fermo}}) ay isang lalawigan sa rehiyon ng [[Marche]] sa gitnang [[Italya]]. Ito ay itinatag noong 2004 at gumagana simula 2009. Ang sentrong pang-administratibo nito at kabesera ng probinsiya ay ang lungsod ng [[Fermo]] (populasyon na 37,995 na naninirahan). Kabilang sa iba pang mga pangunahing lungsod ang [[Porto Sant'Elpidio]] (25,118 naninirahan), [[Porto San Giorgio]] (16,201 naninirahan), [[Sant'Elpidio a Mare]] (16,838 naninirahan), at [[Montegranaro]] (13,358 naninirahan). Noong 2017, ang lalawigan ay may populasyon na 174,358 na naninirahan at sumasaklaw sa isang lugar na {{Convert|862.77|km2|mi2}} . Naglalaman ito ng 40 na [[komuna]].<ref>{{Cite web |title=Provincia di Fermo |trans-title=Province of Fermo |url=http://www.tuttitalia.it/marche/provincia-di-fermo/ |access-date=17 August 2015 |publisher=Tutt Italia}}</ref> == Kasaysayan == Isang ulat noong 1861 ni Ministro Minghetti kay Prinsipe Eugene ng Savoy, Tenyente ng Hari,<ref name="stamperia2">{{cite book|url=https://archive.org/details/collezioneceler00italgoog|title=Collezione celerifera delle leggi, decreti, istruzioni e circolari|publisher=Stamperia reale|year=1861|trans-title=Celeriferous collection of laws, decrees, instructions and circulars}}</ref> ay nagbigay-katwiran sa pagsasanib ng maliliit at pira-pirasong lalawigan ng timog Marche sa isang malaking lalawigan, isang hakbang upang madaig ang makasaysayang hangganan sa pagitan ng Kaharian ng Dalawang Sicilia at ang mga Esyado ng Simbahan. Tutol dito ang mga residente ng Abruzzo at Kardinal [[Filippo de Angelis]]. Sa kabila nito, 58% ng populasyon ng Fermo ang bumoto pabor sa pagsasama-sama ng ilang mas maliliit na lalawigan, at ang lalawigan ng Ascoli-Fermo ay nilikha at naging kilala bilang Ascoli Piceno.<ref>{{Cite web |title=L'ordinamento giudiziario nelle Marche 1859 – 1861 |trans-title=The judiciary in the Market 1859 - 1861 |url=http://www.bobbato.it/fileadmin/grpmnt/1133/titini_sabrina.pdf |access-date=17 August 2015 |publisher=Amministrazione Provinciale di Pesaro e Urbino }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Noong 2000, sinamantala ng mga tagasuporta ng pagbuo ng isang bagong lalawigan ng Fermo ang isang kasunduan sa pagitan ng [[Lega Nord]] at [[Forza Italia]] na bumuo ng ilang panukala hinggil sa pagtatatag ng mga panlalawigang katawan, kabilang ang isa na kalaunan ay humantong sa pundasyon ng [[Monza e Brianza|lalawigan ng Monza at Brianza]]. Si [[Fabrizio Cesetti]] ang tanging lumagda sa batas na bumubuo sa lalawigan,<ref>Bill C. 6447, "Istituzione della Provincia di Fermo", approved 7 March 2001. Retrieved 17 August 2015</ref> na naantala dahil sa pagtatapos ng [[Lehislatura XIII ng Italya]]. Kasunod nito, ipinasa ang Batas 147/2004, at itinatag ang lalawigan ng Fermo noong 2004.<ref>{{Cite web |title=Senate, transcript of the session 609 of 19/05/2004 |url=http://www.parlamento.it/japp/bgt/showdoc/showText?tipodoc=Resaula&leg=14&id=00111923&offset=331103&length=5210&parse=no |access-date=17 August 2015 |publisher=Parliament of Italy}}</ref> == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Fermo]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Cite EB1911|wstitle=Fermo|volume=10|short=x}} * {{Official website|www.provincia.fermo.it}} {{In lang|it}} {{Marche}} [[Kategorya:Pages using infobox settlement with no coordinates]] [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya]] [[Kategorya:Fermo]] rcgz0emtx2857e9e4nqt0p81x2dl5oy 0 21450 2206320 2096336 2026-05-05T19:46:18Z ~2026-27296-04 161514 /* */ 2206320 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | company_name = Warner Bros. Entertainment, Inc. | company_logo = | company_type = Dibisyon ng [[WarnerMedia]] | foundation = [[Hollywood, California]], [[Estados Unidos]] ([[1918]]) | location_city = Burbank, California | location_country = Estados Unidos | key_people = [[Barry M. Meyer]], Pinuno at CEO<br />[[Alan F. Horn]], Pangulo at COO<br />[[Edward A. Romano]], EVP at CFO<br /> | num_employees = | industry = [[Entertainment]] | products = | revenue = {{profit}}$11.9 bilyon [[Dolyar|USD]] (2005) | operating_income = {{loss}}$943 milyon [[Dolyar|USD]] (2005) | homepage = [http://www.warnerbros.com/ warnerbros.com] }} [[File:Warner Bros. logo 2023.svg|thumb|Warner Bros. secondary logo, used since 2023]] [[File:Warner_Bros. (2019) logo.svg|thumb|Warner Bros. logo used from 2019 until 2023]] Ang '''Warner Bros. Entertainment, Inc.,''' o tinatawag ding '''Warner Bros.''' (binibigkas bilang "''Warner brothers''"), ay isa sa pinakamalaking prodyuser ng mga [[pelikula]] at palabas sa [[telebisyon]] sa buong mundo. Matatagpuan ang punong tanggapan nito sa [[Burbank]], [[California]], [[Estados Unidos]]. == External links == * [http://www2.warnerbros.com/ WarnerBros official site] {{Time Warner}} [[Kategorya:Telebisyon]] [[Kategorya:Mga kompanya ng pelikula]] [[Kategorya:Time Warner]] {{stub}} o89irkmlywf304dr1ns8pqxict93c7p 2206321 2206320 2026-05-05T19:49:00Z ~2026-27296-04 161514 /* */ 2206321 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | company_name = Warner Bros. Entertainment, Inc. | company_logo = | company_type = Dibisyon ng [[Warner Bros. Discovery]] | foundation = [[Hollywood, California]], [[Estados Unidos]] ([[1918]]) | location_city = Burbank, California | location_country = Estados Unidos | key_people = [[Barry M. Meyer]], Pinuno at CEO<br />[[Alan F. Horn]], Pangulo at COO<br />[[Edward A. Romano]], EVP at CFO<br /> | num_employees = | industry = [[Entertainment]] | products = | revenue = {{profit}}$11.9 bilyon [[Dolyar|USD]] (2005) | operating_income = {{loss}}$943 milyon [[Dolyar|USD]] (2005) | homepage = [http://www.warnerbros.com/ warnerbros.com] }} [[File:Warner Bros. logo 2023.svg|thumb|Warner Bros. secondary logo, used since 2023]] [[File:Warner_Bros. (2019) logo.svg|thumb|Warner Bros. logo used from 2019 until 2023]] Ang '''Warner Bros. Entertainment, Inc.,''' o tinatawag ding '''Warner Bros.''' (binibigkas bilang "''Warner brothers''"), ay isa sa pinakamalaking prodyuser ng mga [[pelikula]] at palabas sa [[telebisyon]] sa buong mundo. Matatagpuan ang punong tanggapan nito sa [[Burbank]], [[California]], [[Estados Unidos]]. == External links == * [http://www2.warnerbros.com/ WarnerBros official site] {{Time Warner}} [[Kategorya:Telebisyon]] [[Kategorya:Mga kompanya ng pelikula]] [[Kategorya:Time Warner]] {{stub}} 4hlvaslgj8wokcvz0k37ib3gfd3ylvd 0 21776 2206328 2086061 2026-05-05T21:35:39Z ~2026-27238-66 161516 2206328 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Arnis Sticks.jpg|thumb|180px|Ang mga patpat na ginagamit sa arnis.]] [[Talaksan:GM Abaya.jpg|thumb|right|Isang guro ng arnis na nagpapakita ng tamang anyo ng paghawak at paggamit ng mga sandatang kahoy na pang-arnis.]] Ang '''arnis''' o '''arnis de mano''', kilala din bilang '''eskrima'''/'''escrima''', at '''kali''' sa ibang bansa, ay ang pambansang [[sining pandigma]] ng [[Pilipinas]].<ref>{{cite web | last=Pangilinan | first=Leon Jr. | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = Oktubre 3, 2014 | access-date = Enero 8, 2019 | publisher = [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] | archive-date = Nobyembre 26, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ |language=en| url-status = dead }}</ref> Ang tatlong katawagan ay halos napagpapalit-palit ang gamit para sa tradisyunal na sining pandigma sa Pilipinas, na binibigyan-diin ang pakikipaglabang may armas at ito ang mga kahoy na pambambo, kutsilyo, matatalim na sandata, at improbisong armas, at gayon din ang mano-manong pamamaraan na walang armas. May mga kampanya para gawin ang arnis na manomina sa mga Talang Pamanang Pangkalinangan na Di-nahahawakan ng UNESCO, kasama ang ibang sining pandigma sa Pilipinas. Noong 2018, may nakatalang siyam na pamanang pangkalinangan na may kaugnayan sa sining pandigma sa [[UNESCO]].<ref>{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/lists?text=&6term%5B%5D%3Dvocabulary_ich-125&multinational=3&display1=inscriptionID#tabs |title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices |date= |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> ==Pangalan== Nagmula ang katawagang '''arnis''' sa ''arnés'',<ref name= Wiley>{{cite book| last =Wiley| first =Mark V. |title =Filipino Fighting Arts: Theory and Practice| publisher =Tuttle Publishing| year =2000| pages = 1–15| isbn =0-86568-180-5|language=en}}</ref> isang Lumang Kastilang salita para sa baluti. Ang mas buong katawagang ''arnis de mano'' ay hango rin sa Kastila at kinahuhulugan ang "baluti o armas na kamay". Hinango naman ang '''eskrima''' (binabaybay din bilang '''escrima''') mula sa salitang [[wikang Kastila|Kastila]] para sa palakasang [[eskrima|''esgrima'']].<ref>{{cite web | title=History of Filipino Martial Arts | url=http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | website=Seasite.niu.edu | access-date=Nobyembre 11, 2009 | language=en | archive-date=2011-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110725010011/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title =Warriors Eskrima&nbsp;– Worcestershire | url =http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | website =Warriorseskrima.com | access-date =Nobyembre 11, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090519091155/http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | archive-date =May 19, 2009 | url-status =dead | language=en }}</ref> Ang kaugnay nito sa [[wikang Pranses|Pranses]] ay ''escrime'' at may kaugnayan sa katawagnang [[wikang Ingles|Ingles]] na ''skirmish''. Ang pangalang '''kali''' ay hindi diretsong hango sa kung anumang wika ng Pilipinas, at lumitaw lang ito pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Sa malamang ay kinuha ito mula sa katawagan sa ilang wika ng Pilipinas bago [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|dumating ang mga Kastila]] para sa mga talim at sa palakasang eskrima, ang ''[[kalis (sandata)|kalis]]'' (baybay sa Kastila: "''calis''"),<ref name="lascoKalis">{{cite web|url=https://www.academia.edu/7785019|title=Kalis – The Precolonial Fighting Art of the Philippines|author=Lorenz Lasco|date=2011|publisher=Dalumat Ejournal}}</ref> na dinokumento ni [[Antonio Pigafetta]], ang tagapagtala ng ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes]] noong paglalakbay nila sa [[Kabisayaan]], at sa diksyunaryong lumang Kastila sa sariling wika ng Pilipinas, at mga bokubolaryong aklat na pinetsa mula 1612 hangang sa huling bahagi ng dekada 1800, tulad ng ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura.<ref name="mallariEtymologyKali">{{cite web |url=http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |title=Etymology as the Basis of Usage of the Term Kali |author=Perry Gil Mallari |date=Mayo 10, 2011 |publisher=FMA Pulse |access-date=Hulyo 5, 2015 |archive-date=Agosto 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190226/http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |language=en |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sining ng pakikipaglaban]] je1pq1ixkxk26va97rhc01404g7sj67 2206329 2206328 2026-05-05T21:42:08Z ~2026-27238-66 161516 Dagdag 2206329 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Arnis Sticks.jpg|thumb|180px|Ang mga patpat na ginagamit sa arnis.]] [[Talaksan:GM Abaya.jpg|thumb|right|Isang guro ng arnis na nagpapakita ng tamang anyo ng paghawak at paggamit ng mga sandatang kahoy na pang-arnis.]] Ang '''arnis''' o '''arnis de mano''', kilala din bilang '''eskrima'''/'''escrima''', at '''kali''' sa ibang bansa, ay ang pambansang [[sining pandigma]] ng [[Pilipinas]].<ref>{{cite web | last=Pangilinan | first=Leon Jr. | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = Oktubre 3, 2014 | access-date = Enero 8, 2019 | publisher = [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] | archive-date = Nobyembre 26, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ |language=en| url-status = dead }}</ref> Ang tatlong katawagan ay halos napagpapalit-palit ang gamit para sa tradisyunal na sining pandigma sa Pilipinas, na binibigyan-diin ang pakikipaglabang may armas at ito ang mga kahoy na pambambo, kutsilyo, matatalim na sandata, at improbisong armas, at gayon din ang mano-manong pamamaraan na walang armas. May mga kampanya para gawin ang arnis na manomina sa mga Talang Pamanang Pangkalinangan na Di-nahahawakan ng UNESCO, kasama ang ibang sining pandigma sa Pilipinas. Noong 2018, may nakatalang siyam na pamanang pangkalinangan na may kaugnayan sa sining pandigma sa [[UNESCO]].<ref>{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/lists?text=&6term%5B%5D%3Dvocabulary_ich-125&multinational=3&display1=inscriptionID#tabs |title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices |date= |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> ==Pangalan== Nagmula ang katawagang '''arnis''' sa ''arnés'',<ref name= Wiley>{{cite book| last =Wiley| first =Mark V. |title =Filipino Fighting Arts: Theory and Practice| publisher =Tuttle Publishing| year =2000| pages = 1–15| isbn =0-86568-180-5|language=en}}</ref> isang Lumang Kastilang salita para sa armas at baluti; ang katumbas sa makalumang Ingles, ''harness'' (na ginagamit pa rin, ngunit iba na ang kahulugan). Ang mas buong katawagang ''arnis de mano'' ay hango rin sa Kastila at kinahuhulugan ang "pagiging armas ng kamay". Hinango naman ang '''eskrima''' (binabaybay din bilang '''escrima''') mula sa salitang [[wikang Kastila|Kastila]] para sa palakasang [[eskrima|''esgrima'']].<ref>{{cite web | title=History of Filipino Martial Arts | url=http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | website=Seasite.niu.edu | access-date=Nobyembre 11, 2009 | language=en | archive-date=2011-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110725010011/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title =Warriors Eskrima&nbsp;– Worcestershire | url =http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | website =Warriorseskrima.com | access-date =Nobyembre 11, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090519091155/http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | archive-date =May 19, 2009 | url-status =dead | language=en }}</ref> Ang kaugnay nito sa [[wikang Pranses|Pranses]] ay ''escrime'' at may kaugnayan sa katawagnang [[wikang Ingles|Ingles]] na ''skirmish''. Ang pangalang '''kali''' ay hindi diretsong hango sa kung anumang wika ng Pilipinas, at lumitaw lang ito pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Sa malamang ay kinuha ito mula sa katawagan sa ilang wika ng Pilipinas bago [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|dumating ang mga Kastila]] para sa mga talim at sa palakasang eskrima, ang ''[[kalis (sandata)|kalis]]'' (baybay sa Kastila: "''calis''"),<ref name="lascoKalis">{{cite web|url=https://www.academia.edu/7785019|title=Kalis – The Precolonial Fighting Art of the Philippines|author=Lorenz Lasco|date=2011|publisher=Dalumat Ejournal}}</ref> na dinokumento ni [[Antonio Pigafetta]], ang tagapagtala ng ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes]] noong paglalakbay nila sa [[Kabisayaan]], at sa diksyunaryong lumang Kastila sa sariling wika ng Pilipinas, at mga bokubolaryong aklat na pinetsa mula 1612 hangang sa huling bahagi ng dekada 1800, tulad ng ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura.<ref name="mallariEtymologyKali">{{cite web |url=http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |title=Etymology as the Basis of Usage of the Term Kali |author=Perry Gil Mallari |date=Mayo 10, 2011 |publisher=FMA Pulse |access-date=Hulyo 5, 2015 |archive-date=Agosto 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190226/http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |language=en |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sining ng pakikipaglaban]] cfli0kvafkgnpk0f2qn1j5hwxx9fxyh 2206330 2206329 2026-05-05T21:43:36Z ~2026-27238-66 161516 2206330 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Arnis Sticks.jpg|thumb|180px|Ang mga patpat na ginagamit sa arnis.]] [[Talaksan:GM Abaya.jpg|thumb|right|Isang guro ng arnis na nagpapakita ng tamang anyo ng paghawak at paggamit ng mga sandatang kahoy na pang-arnis.]] Ang '''arnis''' o '''arnis de mano''', kilala din bilang '''eskrima'''/'''escrima''', at '''kali''' mas lalo sa ibang bansa, ay ang pambansang [[sining pandigma]] ng [[Pilipinas]].<ref>{{cite web | last=Pangilinan | first=Leon Jr. | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = Oktubre 3, 2014 | access-date = Enero 8, 2019 | publisher = [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] | archive-date = Nobyembre 26, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ |language=en| url-status = dead }}</ref> Ang tatlong katawagan ay halos napagpapalit-palit ang gamit para sa tradisyunal na sining pandigma sa Pilipinas, na binibigyan-diin ang pakikipaglabang may armas at ito ang mga kahoy na pambambo, kutsilyo, matatalim na sandata, at improbisong armas, at gayon din ang mano-manong pamamaraan na walang armas. May mga kampanya para gawin ang arnis na manomina sa mga Talang Pamanang Pangkalinangan na Di-nahahawakan ng UNESCO, kasama ang ibang sining pandigma sa Pilipinas. Noong 2018, may nakatalang siyam na pamanang pangkalinangan na may kaugnayan sa sining pandigma sa [[UNESCO]].<ref>{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/lists?text=&6term%5B%5D%3Dvocabulary_ich-125&multinational=3&display1=inscriptionID#tabs |title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices |date= |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> ==Pangalan== Nagmula ang katawagang '''arnis''' sa ''arnés'',<ref name= Wiley>{{cite book| last =Wiley| first =Mark V. |title =Filipino Fighting Arts: Theory and Practice| publisher =Tuttle Publishing| year =2000| pages = 1–15| isbn =0-86568-180-5|language=en}}</ref> isang Lumang Kastilang salita para sa armas at baluti; ang katumbas sa makalumang Ingles, ''harness'' (na ginagamit pa rin, ngunit iba na ang kahulugan). Ang mas buong katawagang ''arnis de mano'' ay hango rin sa Kastila at kinahuhulugan ang "pagiging armas ng kamay". Hinango naman ang '''eskrima''' (binabaybay din bilang '''escrima''') mula sa salitang [[wikang Kastila|Kastila]] para sa palakasang [[eskrima|''esgrima'']].<ref>{{cite web | title=History of Filipino Martial Arts | url=http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | website=Seasite.niu.edu | access-date=Nobyembre 11, 2009 | language=en | archive-date=2011-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110725010011/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title =Warriors Eskrima&nbsp;– Worcestershire | url =http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | website =Warriorseskrima.com | access-date =Nobyembre 11, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090519091155/http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | archive-date =May 19, 2009 | url-status =dead | language=en }}</ref> Ang kaugnay nito sa [[wikang Pranses|Pranses]] ay ''escrime'' at may kaugnayan sa katawagnang [[wikang Ingles|Ingles]] na ''skirmish''. Ang pangalang '''kali''' ay hindi diretsong hango sa kung anumang wika ng Pilipinas, at lumitaw lang ito pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Sa malamang ay kinuha ito mula sa katawagan sa ilang wika ng Pilipinas bago [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|dumating ang mga Kastila]] para sa mga talim at sa palakasang eskrima, ang ''[[kalis (sandata)|kalis]]'' (baybay sa Kastila: "''calis''"),<ref name="lascoKalis">{{cite web|url=https://www.academia.edu/7785019|title=Kalis – The Precolonial Fighting Art of the Philippines|author=Lorenz Lasco|date=2011|publisher=Dalumat Ejournal}}</ref> na dinokumento ni [[Antonio Pigafetta]], ang tagapagtala ng ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes]] noong paglalakbay nila sa [[Kabisayaan]], at sa diksyunaryong lumang Kastila sa sariling wika ng Pilipinas, at mga bokubolaryong aklat na pinetsa mula 1612 hangang sa huling bahagi ng dekada 1800, tulad ng ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura.<ref name="mallariEtymologyKali">{{cite web |url=http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |title=Etymology as the Basis of Usage of the Term Kali |author=Perry Gil Mallari |date=Mayo 10, 2011 |publisher=FMA Pulse |access-date=Hulyo 5, 2015 |archive-date=Agosto 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190226/http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |language=en |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sining ng pakikipaglaban]] k5a1hlsx6iu55r21my0fng8ef69v6gl 2206331 2206330 2026-05-05T21:56:44Z ~2026-27238-66 161516 /* Pangalan */ 2206331 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Arnis Sticks.jpg|thumb|180px|Ang mga patpat na ginagamit sa arnis.]] [[Talaksan:GM Abaya.jpg|thumb|right|Isang guro ng arnis na nagpapakita ng tamang anyo ng paghawak at paggamit ng mga sandatang kahoy na pang-arnis.]] Ang '''arnis''' o '''arnis de mano''', kilala din bilang '''eskrima'''/'''escrima''', at '''kali''' mas lalo sa ibang bansa, ay ang pambansang [[sining pandigma]] ng [[Pilipinas]].<ref>{{cite web | last=Pangilinan | first=Leon Jr. | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = Oktubre 3, 2014 | access-date = Enero 8, 2019 | publisher = [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] | archive-date = Nobyembre 26, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ |language=en| url-status = dead }}</ref> Ang tatlong katawagan ay halos napagpapalit-palit ang gamit para sa tradisyunal na sining pandigma sa Pilipinas, na binibigyan-diin ang pakikipaglabang may armas at ito ang mga kahoy na pambambo, kutsilyo, matatalim na sandata, at improbisong armas, at gayon din ang mano-manong pamamaraan na walang armas. May mga kampanya para gawin ang arnis na manomina sa mga Talang Pamanang Pangkalinangan na Di-nahahawakan ng UNESCO, kasama ang ibang sining pandigma sa Pilipinas. Noong 2018, may nakatalang siyam na pamanang pangkalinangan na may kaugnayan sa sining pandigma sa [[UNESCO]].<ref>{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/lists?text=&6term%5B%5D%3Dvocabulary_ich-125&multinational=3&display1=inscriptionID#tabs |title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices |date= |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> ==Pangalan== Nagmula ang katawagang '''arnis''' sa ''arnés'',<ref name= Wiley>{{cite book| last =Wiley| first =Mark V. |title =Filipino Fighting Arts: Theory and Practice| publisher =Tuttle Publishing| year =2000| pages = 1–15| isbn =0-86568-180-5|language=en}}</ref> isang Lumang Kastilang salita para sa armas at baluti; ang katumbas sa makalumang Ingles, ''harness'' (na ginagamit pa rin, ngunit iba na ang kahulugan). Ang mas buong katawagang ''arnis de mano'' ay hango rin sa Kastila at kinahuhulugan ang "pagiging armas ng kamay". Hinango naman ang '''eskrima''' (binabaybay din bilang '''escrima''') mula sa salitang [[wikang Kastila|Kastila]] para sa palakasang [[eskrima|''esgrima'']].<ref>{{cite web | title=History of Filipino Martial Arts | url=http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | website=Seasite.niu.edu | access-date=Nobyembre 11, 2009 | language=en | archive-date=2011-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110725010011/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title =Warriors Eskrima&nbsp;– Worcestershire | url =http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | website =Warriorseskrima.com | access-date =Nobyembre 11, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090519091155/http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | archive-date =May 19, 2009 | url-status =dead | language=en }}</ref> Ang kaugnay nito sa [[wikang Pranses|Pranses]] ay ''escrime'' at may kaugnayan sa katawagnang [[wikang Ingles|Ingles]] na ''skirmish''. Ang pangalang '''kali''' ay hindi diretsong hango sa kahit anumang wika ng Pilipinas, at lumitaw lang ito pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at mas madalas ito gamitin sa ibang bansa kaysa sa ''arnis'' o ''eskrima''. Sa malamang ay kinuha ito mula sa katawagan sa ilang wika ng Pilipinas bago [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|dumating ang mga Kastila]] para sa mga talim at sa palakasang eskrima, ang ''[[kalis (sandata)|kalis]]'' (baybay sa Kastila: "''calis''"),<ref name="lascoKalis">{{cite web|url=https://www.academia.edu/7785019|title=Kalis – The Precolonial Fighting Art of the Philippines|author=Lorenz Lasco|date=2011|publisher=Dalumat Ejournal}}</ref> na dinokumento ni [[Antonio Pigafetta]], ang tagapagtala ng ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes]] noong paglalakbay nila sa [[Kabisayaan]], at sa diksyunaryong lumang Kastila sa sariling wika ng Pilipinas, at mga bokubolaryong aklat na pinetsa mula 1612 hangang sa huling bahagi ng dekada 1800, tulad ng ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura. Ang pagkakamali ng mga nagpasimuno ng ''kali'', ayon sa ilang iskolar at guro ng arnis tulad ni Remy Presas, ay ang pagtangal ng letrang S sa maling akalang dinagdag ng mga Kastila ito sa salita, ngunit may S talaga dapat ang ''kalis''.<ref name="mallariEtymologyKali">{{cite web |url=http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |title=Etymology as the Basis of Usage of the Term Kali |author=Perry Gil Mallari |date=Mayo 10, 2011 |publisher=FMA Pulse |access-date=Hulyo 5, 2015 |archive-date=Agosto 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190226/http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |language=en |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sining ng pakikipaglaban]] k7e3q47jc776u2v3nkyjytyq1mfvd6e 2206332 2206331 2026-05-05T21:57:50Z ~2026-27238-66 161516 /* Pangalan */ 2206332 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Arnis Sticks.jpg|thumb|180px|Ang mga patpat na ginagamit sa arnis.]] [[Talaksan:GM Abaya.jpg|thumb|right|Isang guro ng arnis na nagpapakita ng tamang anyo ng paghawak at paggamit ng mga sandatang kahoy na pang-arnis.]] Ang '''arnis''' o '''arnis de mano''', kilala din bilang '''eskrima'''/'''escrima''', at '''kali''' mas lalo sa ibang bansa, ay ang pambansang [[sining pandigma]] ng [[Pilipinas]].<ref>{{cite web | last=Pangilinan | first=Leon Jr. | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = Oktubre 3, 2014 | access-date = Enero 8, 2019 | publisher = [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] | archive-date = Nobyembre 26, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ |language=en| url-status = dead }}</ref> Ang tatlong katawagan ay halos napagpapalit-palit ang gamit para sa tradisyunal na sining pandigma sa Pilipinas, na binibigyan-diin ang pakikipaglabang may armas at ito ang mga kahoy na pambambo, kutsilyo, matatalim na sandata, at improbisong armas, at gayon din ang mano-manong pamamaraan na walang armas. May mga kampanya para gawin ang arnis na manomina sa mga Talang Pamanang Pangkalinangan na Di-nahahawakan ng UNESCO, kasama ang ibang sining pandigma sa Pilipinas. Noong 2018, may nakatalang siyam na pamanang pangkalinangan na may kaugnayan sa sining pandigma sa [[UNESCO]].<ref>{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/lists?text=&6term%5B%5D%3Dvocabulary_ich-125&multinational=3&display1=inscriptionID#tabs |title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices |date= |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> ==Pangalan== Nagmula ang katawagang '''arnis''' sa ''arnés'',<ref name= Wiley>{{cite book| last =Wiley| first =Mark V. |title =Filipino Fighting Arts: Theory and Practice| publisher =Tuttle Publishing| year =2000| pages = 1–15| isbn =0-86568-180-5|language=en}}</ref> isang Lumang Kastilang salita para sa armas at baluti; ang katumbas sa makalumang Ingles, ''harness'' (na ginagamit pa rin, ngunit iba na ang kahulugan). Ang mas buong katawagang ''arnis de mano'' ay hango rin sa Kastila at kinahuhulugan ang "pagiging armas ng kamay". Hinango naman ang '''eskrima''' (binabaybay din bilang '''escrima''') mula sa salitang [[wikang Kastila|Kastila]] para sa palakasang [[eskrima|''esgrima'']].<ref>{{cite web | title=History of Filipino Martial Arts | url=http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | website=Seasite.niu.edu | access-date=Nobyembre 11, 2009 | language=en | archive-date=2011-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110725010011/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title =Warriors Eskrima&nbsp;– Worcestershire | url =http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | website =Warriorseskrima.com | access-date =Nobyembre 11, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090519091155/http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | archive-date =May 19, 2009 | url-status =dead | language=en }}</ref> Ang kaugnay nito sa [[wikang Pranses|Pranses]] ay ''escrime'' at may kaugnayan sa katawagnang [[wikang Ingles|Ingles]] na ''skirmish''. Ang pangalang '''kali''' ay hindi diretsong hango sa kahit anumang wika ng Pilipinas, at lumitaw lang ito pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at mas madalas ito gamitin sa ibang bansa kaysa sa ''arnis'' o ''eskrima''. Sa malamang ay kinuha ito mula sa katawagan sa ilang wika ng Pilipinas bago [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|dumating ang mga Kastila]] para sa mga talim at sa palakasang eskrima, ang ''[[kalis (sandata)|kalis]]'' (baybay sa Kastila: "''calis''"),<ref name="lascoKalis">{{cite web|url=https://www.academia.edu/7785019|title=Kalis – The Precolonial Fighting Art of the Philippines|author=Lorenz Lasco|date=2011|publisher=Dalumat Ejournal}}</ref> na dinokumento ni [[Antonio Pigafetta]], ang tagapagtala ng ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes]] noong paglalakbay nila sa [[Kabisayaan]], at sa diksyunaryong lumang Kastila sa sariling wika ng Pilipinas, at mga bokubolaryong aklat na pinetsa mula 1612 hangang sa huling bahagi ng dekada 1800, tulad ng ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura. Ang pagkakamali ng mga nagpasimuno ng ''kali'', ayon sa ilang iskolar at guro ng arnis tulad ni Remy Presas, ay ang pagtanggal ng letrang S sa maling akalang dinagdag ng mga Kastila ito sa salita, ngunit may S talaga dapat ang ''kalis''.<ref name="mallariEtymologyKali">{{cite web |url=http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |title=Etymology as the Basis of Usage of the Term Kali |author=Perry Gil Mallari |date=Mayo 10, 2011 |publisher=FMA Pulse |access-date=Hulyo 5, 2015 |archive-date=Agosto 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190226/http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |language=en |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sining ng pakikipaglaban]] 6q9wcmsh2dz1bpg1ob88pvffbi1ahcy 2206334 2206332 2026-05-05T21:59:21Z ~2026-27238-66 161516 /* Pangalan */ 2206334 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Arnis Sticks.jpg|thumb|180px|Ang mga patpat na ginagamit sa arnis.]] [[Talaksan:GM Abaya.jpg|thumb|right|Isang guro ng arnis na nagpapakita ng tamang anyo ng paghawak at paggamit ng mga sandatang kahoy na pang-arnis.]] Ang '''arnis''' o '''arnis de mano''', kilala din bilang '''eskrima'''/'''escrima''', at '''kali''' mas lalo sa ibang bansa, ay ang pambansang [[sining pandigma]] ng [[Pilipinas]].<ref>{{cite web | last=Pangilinan | first=Leon Jr. | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = Oktubre 3, 2014 | access-date = Enero 8, 2019 | publisher = [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] | archive-date = Nobyembre 26, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ |language=en| url-status = dead }}</ref> Ang tatlong katawagan ay halos napagpapalit-palit ang gamit para sa tradisyunal na sining pandigma sa Pilipinas, na binibigyan-diin ang pakikipaglabang may armas at ito ang mga kahoy na pambambo, kutsilyo, matatalim na sandata, at improbisong armas, at gayon din ang mano-manong pamamaraan na walang armas. May mga kampanya para gawin ang arnis na manomina sa mga Talang Pamanang Pangkalinangan na Di-nahahawakan ng UNESCO, kasama ang ibang sining pandigma sa Pilipinas. Noong 2018, may nakatalang siyam na pamanang pangkalinangan na may kaugnayan sa sining pandigma sa [[UNESCO]].<ref>{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/lists?text=&6term%5B%5D%3Dvocabulary_ich-125&multinational=3&display1=inscriptionID#tabs |title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices |date= |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> ==Pangalan== Nagmula ang katawagang '''arnis''' sa ''arnés'',<ref name= Wiley>{{cite book| last =Wiley| first =Mark V. |title =Filipino Fighting Arts: Theory and Practice| publisher =Tuttle Publishing| year =2000| pages = 1–15| isbn =0-86568-180-5|language=en}}</ref> isang Lumang Kastilang salita para sa armas at baluti; ang katumbas sa makalumang Ingles, ''harness'' (na ginagamit pa rin, ngunit iba na ang kahulugan). Ang mas buong katawagang ''arnis de mano'' ay hango rin sa Kastila at kinahuhulugan ang "pagiging armas ng kamay". Hinango naman ang '''eskrima''' (binabaybay din bilang '''escrima''') mula sa salitang [[wikang Kastila|Kastila]] para sa palakasang [[eskrima|''esgrima'']].<ref>{{cite web | title=History of Filipino Martial Arts | url=http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | website=Seasite.niu.edu | access-date=Nobyembre 11, 2009 | language=en | archive-date=2011-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110725010011/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title =Warriors Eskrima&nbsp;– Worcestershire | url =http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | website =Warriorseskrima.com | access-date =Nobyembre 11, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090519091155/http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | archive-date =May 19, 2009 | url-status =dead | language=en }}</ref> Ang kaugnay nito sa [[wikang Pranses|Pranses]] ay ''escrime'' at may kaugnayan sa katawagnang [[wikang Ingles|Ingles]] na ''skirmish''. Ang pangalang '''kali''' ay hindi diretsong hango sa kahit anumang wika ng Pilipinas, at lumitaw lang ito pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at mas madalas ito gamitin sa ibang bansa kaysa sa ''arnis'' o ''eskrima''. Sa malamang ay kinuha ito mula sa katawagan sa ilang wika ng Pilipinas bago [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|dumating ang mga Kastila]] para sa mga talim at sa palakasang eskrima, ang ''[[kalis (sandata)|kalis]]'' (baybay sa Kastila: "''calis''"),<ref name="lascoKalis">{{cite web|url=https://www.academia.edu/7785019|title=Kalis – The Precolonial Fighting Art of the Philippines|author=Lorenz Lasco|date=2011|publisher=Dalumat Ejournal}}</ref> na dinokumento ni [[Antonio Pigafetta]], ang tagapagtala ng ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes]] noong paglalakbay nila sa [[Kabisayaan]], at sa diksyunaryong lumang Kastila sa sariling wika ng Pilipinas, at mga bokubolaryong aklat na pinetsa mula 1612 hangang sa huling bahagi ng dekada 1800, tulad ng ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura. Ang pagkakamali ng mga nagpasimuno o nagpakalat ng salitang ''kali'', ayon sa ilang iskolar at guro ng arnis tulad ni Remy Presas, ay ang pagtanggal ng letrang S sa maling akalang dinagdag ng mga Kastila ito sa salita, ngunit may S talaga dapat ang ''kalis''.<ref name="mallariEtymologyKali">{{cite web |url=http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |title=Etymology as the Basis of Usage of the Term Kali |author=Perry Gil Mallari |date=Mayo 10, 2011 |publisher=FMA Pulse |access-date=Hulyo 5, 2015 |archive-date=Agosto 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190226/http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |language=en |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sining ng pakikipaglaban]] 10dmzywltw0y8mgidskmbvb0czplkfk 2206335 2206334 2026-05-05T22:00:50Z ~2026-27238-66 161516 /* */ 2206335 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Arnis Sticks.jpg|thumb|180px|Ang mga patpat na ginagamit sa arnis.]] [[Talaksan:GM Abaya.jpg|thumb|right|Isang guro ng arnis na nagpapakita ng tamang anyo ng paghawak at paggamit ng mga sandatang kahoy na pang-arnis.]] Ang '''arnis''' o '''arnis de mano''', kilala din bilang '''eskrima'''/'''escrima''', at '''kali''' mas lalo sa ibang bansa, ay ang pambansang [[sining pandigma]] ng [[Pilipinas]].<ref>{{cite web | last=Pangilinan | first=Leon Jr. | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = Oktubre 3, 2014 | access-date = Enero 8, 2019 | publisher = [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] | archive-date = Nobyembre 26, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ |language=en| url-status = dead }}</ref> Ang tatlong katawagan ay halos napagpapalit-palit ang gamit para sa tradisyunal na sining pandigma mula sa Pilipinas, na binibigyan-diin ang pakikipaglabang may armas at ito ang mga kahoy na pambambo, kutsilyo, matatalim na sandata, at improbisong armas, at gayon din ang mano-manong pamamaraan na walang armas. May mga kampanya para gawin ang arnis na manomina sa mga Talang Pamanang Pangkalinangan na Di-nahahawakan ng UNESCO, kasama ang ibang sining pandigma sa Pilipinas. Noong 2018, may nakatalang siyam na pamanang pangkalinangan na may kaugnayan sa sining pandigma sa [[UNESCO]].<ref>{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/lists?text=&6term%5B%5D%3Dvocabulary_ich-125&multinational=3&display1=inscriptionID#tabs |title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices |date= |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> ==Pangalan== Nagmula ang katawagang '''arnis''' sa ''arnés'',<ref name= Wiley>{{cite book| last =Wiley| first =Mark V. |title =Filipino Fighting Arts: Theory and Practice| publisher =Tuttle Publishing| year =2000| pages = 1–15| isbn =0-86568-180-5|language=en}}</ref> isang Lumang Kastilang salita para sa armas at baluti; ang katumbas sa makalumang Ingles, ''harness'' (na ginagamit pa rin, ngunit iba na ang kahulugan). Ang mas buong katawagang ''arnis de mano'' ay hango rin sa Kastila at kinahuhulugan ang "pagiging armas ng kamay". Hinango naman ang '''eskrima''' (binabaybay din bilang '''escrima''') mula sa salitang [[wikang Kastila|Kastila]] para sa palakasang [[eskrima|''esgrima'']].<ref>{{cite web | title=History of Filipino Martial Arts | url=http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | website=Seasite.niu.edu | access-date=Nobyembre 11, 2009 | language=en | archive-date=2011-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110725010011/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title =Warriors Eskrima&nbsp;– Worcestershire | url =http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | website =Warriorseskrima.com | access-date =Nobyembre 11, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090519091155/http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | archive-date =May 19, 2009 | url-status =dead | language=en }}</ref> Ang kaugnay nito sa [[wikang Pranses|Pranses]] ay ''escrime'' at may kaugnayan sa katawagnang [[wikang Ingles|Ingles]] na ''skirmish''. Ang pangalang '''kali''' ay hindi diretsong hango sa kahit anumang wika ng Pilipinas, at lumitaw lang ito pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at mas madalas ito gamitin sa ibang bansa kaysa sa ''arnis'' o ''eskrima''. Sa malamang ay kinuha ito mula sa katawagan sa ilang wika ng Pilipinas bago [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|dumating ang mga Kastila]] para sa mga talim at sa palakasang eskrima, ang ''[[kalis (sandata)|kalis]]'' (baybay sa Kastila: "''calis''"),<ref name="lascoKalis">{{cite web|url=https://www.academia.edu/7785019|title=Kalis – The Precolonial Fighting Art of the Philippines|author=Lorenz Lasco|date=2011|publisher=Dalumat Ejournal}}</ref> na dinokumento ni [[Antonio Pigafetta]], ang tagapagtala ng ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes]] noong paglalakbay nila sa [[Kabisayaan]], at sa diksyunaryong lumang Kastila sa sariling wika ng Pilipinas, at mga bokubolaryong aklat na pinetsa mula 1612 hangang sa huling bahagi ng dekada 1800, tulad ng ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura. Ang pagkakamali ng mga nagpasimuno o nagpakalat ng salitang ''kali'', ayon sa ilang iskolar at guro ng arnis tulad ni Remy Presas, ay ang pagtanggal ng letrang S sa maling akalang dinagdag ng mga Kastila ito sa salita, ngunit may S talaga dapat ang ''kalis''.<ref name="mallariEtymologyKali">{{cite web |url=http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |title=Etymology as the Basis of Usage of the Term Kali |author=Perry Gil Mallari |date=Mayo 10, 2011 |publisher=FMA Pulse |access-date=Hulyo 5, 2015 |archive-date=Agosto 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190226/http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |language=en |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sining ng pakikipaglaban]] ff9zxuykzdxjh09z0qqkqyqhrb8mmz4 2206341 2206335 2026-05-05T22:07:32Z ~2026-27238-66 161516 /* Pangalan */ Kris 2206341 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Arnis Sticks.jpg|thumb|180px|Ang mga patpat na ginagamit sa arnis.]] [[Talaksan:GM Abaya.jpg|thumb|right|Isang guro ng arnis na nagpapakita ng tamang anyo ng paghawak at paggamit ng mga sandatang kahoy na pang-arnis.]] Ang '''arnis''' o '''arnis de mano''', kilala din bilang '''eskrima'''/'''escrima''', at '''kali''' mas lalo sa ibang bansa, ay ang pambansang [[sining pandigma]] ng [[Pilipinas]].<ref>{{cite web | last=Pangilinan | first=Leon Jr. | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = Oktubre 3, 2014 | access-date = Enero 8, 2019 | publisher = [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] | archive-date = Nobyembre 26, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ |language=en| url-status = dead }}</ref> Ang tatlong katawagan ay halos napagpapalit-palit ang gamit para sa tradisyunal na sining pandigma mula sa Pilipinas, na binibigyan-diin ang pakikipaglabang may armas at ito ang mga kahoy na pambambo, kutsilyo, matatalim na sandata, at improbisong armas, at gayon din ang mano-manong pamamaraan na walang armas. May mga kampanya para gawin ang arnis na manomina sa mga Talang Pamanang Pangkalinangan na Di-nahahawakan ng UNESCO, kasama ang ibang sining pandigma sa Pilipinas. Noong 2018, may nakatalang siyam na pamanang pangkalinangan na may kaugnayan sa sining pandigma sa [[UNESCO]].<ref>{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/lists?text=&6term%5B%5D%3Dvocabulary_ich-125&multinational=3&display1=inscriptionID#tabs |title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices |date= |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> ==Pangalan== Nagmula ang katawagang '''arnis''' sa ''arnés'',<ref name= Wiley>{{cite book| last =Wiley| first =Mark V. |title =Filipino Fighting Arts: Theory and Practice| publisher =Tuttle Publishing| year =2000| pages = 1–15| isbn =0-86568-180-5|language=en}}</ref> isang Lumang Kastilang salita para sa armas at baluti; ang katumbas sa makalumang Ingles, ''harness'' (na ginagamit pa rin, ngunit iba na ang kahulugan). Ang mas buong katawagang ''arnis de mano'' ay hango rin sa Kastila at kinahuhulugan ang "pagiging armas ng kamay". Hinango naman ang '''eskrima''' (binabaybay din bilang '''escrima''') mula sa salitang [[wikang Kastila|Kastila]] para sa palakasang [[eskrima|''esgrima'']].<ref>{{cite web | title=History of Filipino Martial Arts | url=http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | website=Seasite.niu.edu | access-date=Nobyembre 11, 2009 | language=en | archive-date=2011-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110725010011/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title =Warriors Eskrima&nbsp;– Worcestershire | url =http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | website =Warriorseskrima.com | access-date =Nobyembre 11, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090519091155/http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | archive-date =May 19, 2009 | url-status =dead | language=en }}</ref> Ang kaugnay nito sa [[wikang Pranses|Pranses]] ay ''escrime'' at may kaugnayan sa katawagnang [[wikang Ingles|Ingles]] na ''skirmish''. Ang pangalang '''kali''' ay hindi diretsong hango sa kahit anumang wika ng Pilipinas, at lumitaw lang ito pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at mas madalas ito gamitin sa ibang bansa kaysa sa ''arnis'' o ''eskrima''. Sa malamang ay kinuha ito mula sa katawagan sa ilang wika ng Pilipinas bago [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|dumating ang mga Kastila]] para sa mga talim at sa palakasang eskrima, ang ''[[kalis (sandata)|kalis]]'' (baybay sa Kastila: "''calis''"), na katumbas ng ''kris'' o ''keris'' sa wikang Malay at iba pa.<ref name="lascoKalis">{{cite web|url=https://www.academia.edu/7785019|title=Kalis – The Precolonial Fighting Art of the Philippines|author=Lorenz Lasco|date=2011|publisher=Dalumat Ejournal}}</ref> Dinokumento ito ni [[Antonio Pigafetta]], ang tagapagtala ng ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes]] noong paglalakbay nila sa [[Kabisayaan]], at sa mga diksyunaryong lumang Kastila sa sariling wika ng Pilipinas, at mga bokubolaryong aklat na pinetsa mula 1612 hangang sa huling bahagi ng dekada 1800, tulad ng ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura. Ang pagkakamali ng mga nagpasimuno o nagpakalat ng salitang ''kali'', ayon sa ilang iskolar at guro ng arnis tulad ni Remy Presas, ay ang pagtanggal ng letrang S sa maling akalang dinagdag ng mga Kastila ito sa salita, ngunit may S talaga dapat ang ''kalis''.<ref name="mallariEtymologyKali">{{cite web |url=http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |title=Etymology as the Basis of Usage of the Term Kali |author=Perry Gil Mallari |date=Mayo 10, 2011 |publisher=FMA Pulse |access-date=Hulyo 5, 2015 |archive-date=Agosto 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190226/http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |language=en |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sining ng pakikipaglaban]] 0anaq96lsoqgvf926coun914vzkby9w 2206371 2206341 2026-05-06T01:32:28Z ~2026-27208-81 161520 /* Pangalan */ 2206371 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Arnis Sticks.jpg|thumb|180px|Ang mga patpat na ginagamit sa arnis.]] [[Talaksan:GM Abaya.jpg|thumb|right|Isang guro ng arnis na nagpapakita ng tamang anyo ng paghawak at paggamit ng mga sandatang kahoy na pang-arnis.]] Ang '''arnis''' o '''arnis de mano''', kilala din bilang '''eskrima'''/'''escrima''', at '''kali''' mas lalo sa ibang bansa, ay ang pambansang [[sining pandigma]] ng [[Pilipinas]].<ref>{{cite web | last=Pangilinan | first=Leon Jr. | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = Oktubre 3, 2014 | access-date = Enero 8, 2019 | publisher = [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] | archive-date = Nobyembre 26, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ |language=en| url-status = dead }}</ref> Ang tatlong katawagan ay halos napagpapalit-palit ang gamit para sa tradisyunal na sining pandigma mula sa Pilipinas, na binibigyan-diin ang pakikipaglabang may armas at ito ang mga kahoy na pambambo, kutsilyo, matatalim na sandata, at improbisong armas, at gayon din ang mano-manong pamamaraan na walang armas. May mga kampanya para gawin ang arnis na manomina sa mga Talang Pamanang Pangkalinangan na Di-nahahawakan ng UNESCO, kasama ang ibang sining pandigma sa Pilipinas. Noong 2018, may nakatalang siyam na pamanang pangkalinangan na may kaugnayan sa sining pandigma sa [[UNESCO]].<ref>{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/lists?text=&6term%5B%5D%3Dvocabulary_ich-125&multinational=3&display1=inscriptionID#tabs |title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices |date= |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> ==Pangalan== Nagmula ang katawagang '''arnis''' sa ''arnés'',<ref name= Wiley>{{cite book| last =Wiley| first =Mark V. |title =Filipino Fighting Arts: Theory and Practice| publisher =Tuttle Publishing| year =2000| pages = 1–15| isbn =0-86568-180-5|language=en}}</ref> isang Lumang Kastilang salita para sa armas at baluti; ang katumbas sa makalumang Ingles, ''harness'' (na ginagamit pa rin, ngunit iba na ang kahulugan). Ang mas buong katawagang ''arnis de mano'' ay hango rin sa Kastila at kinahuhulugan ang "pagiging armas ng kamay". Hinango naman ang '''eskrima''' (binabaybay din bilang '''escrima''') mula sa salitang [[wikang Kastila|Kastila]] na [[eskrima|''esgrima'']], ang pamamaraan ng pakikipaglaban gamit ng espada o patalim (sa Ingles, ''fencing'' o ''swordsmanship'', iba pa sa palakasan o ''sport fencing'').<ref>{{cite web | title=History of Filipino Martial Arts | url=http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | website=Seasite.niu.edu | access-date=Nobyembre 11, 2009 | language=en | archive-date=2011-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110725010011/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title =Warriors Eskrima&nbsp;– Worcestershire | url =http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | website =Warriorseskrima.com | access-date =Nobyembre 11, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090519091155/http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | archive-date =May 19, 2009 | url-status =dead | language=en }}</ref> Ang kaugnay nito sa [[wikang Pranses|Pranses]] ay ''escrime'' at may kaugnayan sa katawagnang [[wikang Ingles|Ingles]] na ''skirmish''. Ang pangalang '''kali''' ay hindi diretsong hango sa kahit anumang wika ng Pilipinas, at lumitaw lang ito pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at mas madalas ito gamitin sa ibang bansa kaysa sa ''arnis'' o ''eskrima''. Sa malamang ay kinuha ito mula sa ''[[kalis (sandata)|kalis]]'' (baybay sa Kastila: "''calis''"), katumbas ng ''kris'' o ''keris'' sa wikang Malay at iba pa, na ginagamit sa ilang wika ng Pilipinas bago [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|dumating ang mga Kastila]] noong nakaraang panahon hindi lamang para sa isang uri ng espada o punyal tulad sa ngayon, kundi Para rin sa mga patalim sa pangkalahatan, at bilang katumbas ng ''esgrima'' sa Kastila.<ref name="lascoKalis">{{cite web|url=https://www.academia.edu/7785019|title=Kalis – The Precolonial Fighting Art of the Philippines|author=Lorenz Lasco|date=2011|publisher=Dalumat Ejournal}}</ref> Dinokumento ito ni [[Antonio Pigafetta]], ang tagapagtala ng ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes]] noong paglalakbay nila sa [[Kabisayaan]], at sa mga diksyunaryong lumang Kastila sa sariling wika ng Pilipinas, at mga bokubolaryong aklat na pinetsa mula 1612 hangang sa huling bahagi ng dekada 1800, tulad ng ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura. Ang pagkakamali ng mga nagpasimuno o nagpakalat ng salitang ''kali'', ayon sa ilang iskolar at guro ng arnis tulad ni Remy Presas, ay ang pagtanggal ng letrang S sa maling akalang dinagdag ng mga Kastila ito sa salita, ngunit may S talaga dapat ang ''kalis''.<ref name="mallariEtymologyKali">{{cite web |url=http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |title=Etymology as the Basis of Usage of the Term Kali |author=Perry Gil Mallari |date=Mayo 10, 2011 |publisher=FMA Pulse |access-date=Hulyo 5, 2015 |archive-date=Agosto 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190226/http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |language=en |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sining ng pakikipaglaban]] 8lnak84q0l2eyt5d4zpm5vtor3vc5ev 2206374 2206371 2026-05-06T01:47:08Z ~2026-27208-81 161520 /* Pangalan */ 2206374 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Arnis Sticks.jpg|thumb|180px|Ang mga patpat na ginagamit sa arnis.]] [[Talaksan:GM Abaya.jpg|thumb|right|Isang guro ng arnis na nagpapakita ng tamang anyo ng paghawak at paggamit ng mga sandatang kahoy na pang-arnis.]] Ang '''arnis''' o '''arnis de mano''', kilala din bilang '''eskrima'''/'''escrima''', at '''kali''' mas lalo sa ibang bansa, ay ang pambansang [[sining pandigma]] ng [[Pilipinas]].<ref>{{cite web | last=Pangilinan | first=Leon Jr. | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = Oktubre 3, 2014 | access-date = Enero 8, 2019 | publisher = [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] | archive-date = Nobyembre 26, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ |language=en| url-status = dead }}</ref> Ang tatlong katawagan ay halos napagpapalit-palit ang gamit para sa tradisyunal na sining pandigma mula sa Pilipinas, na binibigyan-diin ang pakikipaglabang may armas at ito ang mga kahoy na pambambo, kutsilyo, matatalim na sandata, at improbisong armas, at gayon din ang mano-manong pamamaraan na walang armas. May mga kampanya para gawin ang arnis na manomina sa mga Talang Pamanang Pangkalinangan na Di-nahahawakan ng UNESCO, kasama ang ibang sining pandigma sa Pilipinas. Noong 2018, may nakatalang siyam na pamanang pangkalinangan na may kaugnayan sa sining pandigma sa [[UNESCO]].<ref>{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/lists?text=&6term%5B%5D%3Dvocabulary_ich-125&multinational=3&display1=inscriptionID#tabs |title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices |date= |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> ==Pangalan== Nagmula ang katawagang '''arnis''' sa ''arnés'',<ref name= Wiley>{{cite book| last =Wiley| first =Mark V. |title =Filipino Fighting Arts: Theory and Practice| publisher =Tuttle Publishing| year =2000| pages = 1–15| isbn =0-86568-180-5|language=en}}</ref> isang Lumang Kastilang salita para sa armas at baluti; ang katumbas sa makalumang Ingles, ''harness'' (na ginagamit pa rin, ngunit iba na ang kahulugan). Ang mas buong katawagang ''arnis de mano'' ay hango rin sa Kastila at kinahuhulugan ang "pagiging armas ng kamay". Hinango naman ang '''eskrima''' (binabaybay din bilang '''escrima''') mula sa salitang [[wikang Kastila|Kastila]] na [[eskrima|''esgrima'']], ang pamamaraan ng pakikipaglaban gamit ng espada o patalim (sa Ingles, ''fencing'' o ''swordsmanship'', iba pa sa palakasan o ''sport fencing'').<ref>{{cite web | title=History of Filipino Martial Arts | url=http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | website=Seasite.niu.edu | access-date=Nobyembre 11, 2009 | language=en | archive-date=2011-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110725010011/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title =Warriors Eskrima&nbsp;– Worcestershire | url =http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | website =Warriorseskrima.com | access-date =Nobyembre 11, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090519091155/http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | archive-date =May 19, 2009 | url-status =dead | language=en }}</ref> Ang kaugnay nito sa [[wikang Pranses|Pranses]] ay ''escrime'' at may kaugnayan sa katawagnang [[wikang Ingles|Ingles]] na ''skirmish''. Ang pangalang '''kali''' ay hindi diretsong hango sa kahit anumang wika ng Pilipinas, at lumitaw lang ito pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at mas madalas ito gamitin sa ibang bansa kaysa sa ''arnis'' o ''eskrima''. Sa malamang ay kinuha ito mula sa ''[[kalis (sandata)|kalis]]'' (baybay sa Kastila: "''calis''"), katumbas ng ''kris'' o ''keris'' sa wikang Malay at iba pa, na ginagamit sa ilang wika ng Pilipinas bago [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|dumating ang mga Kastila]] noong nakaraang panahon hindi lamang para sa isang uri ng espada o punyal tulad sa ngayon, kundi para rin sa mga patalim sa pangkalahatan, at bilang katumbas ng ''esgrima'' sa Kastila.<ref name="lascoKalis">{{cite web|url=https://www.academia.edu/7785019|title=Kalis – The Precolonial Fighting Art of the Philippines|author=Lorenz Lasco|date=2011|publisher=Dalumat Ejournal}}</ref> Dinokumento ito ni [[Antonio Pigafetta]], ang tagapagtala ng ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes]] noong paglalakbay nila sa [[Kabisayaan]], at sa mga diksyunaryong lumang Kastila sa sariling wika ng Pilipinas, at mga bokubolaryong aklat na pinetsa mula 1612 hangang sa huling bahagi ng dekada 1800, tulad ng ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura. Ang pagkakamali ng mga nagpasimuno o nagpakalat ng salitang ''kali'', ayon sa ilang iskolar at guro ng arnis tulad ni Remy Presas, ay ang pagtanggal ng letrang S sa maling akalang dinagdag ng mga Kastila ito sa salita, ngunit may S talaga dapat ang ''kalis''.<ref name="mallariEtymologyKali">{{cite web |url=http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |title=Etymology as the Basis of Usage of the Term Kali |author=Perry Gil Mallari |date=Mayo 10, 2011 |publisher=FMA Pulse |access-date=Hulyo 5, 2015 |archive-date=Agosto 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190226/http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |language=en |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sining ng pakikipaglaban]] iv7xefbz0r98rn0peyy4kkvh29bqcld 2206375 2206374 2026-05-06T01:50:13Z ~2026-27208-81 161520 /* Pangalan */ 2206375 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Arnis Sticks.jpg|thumb|180px|Ang mga patpat na ginagamit sa arnis.]] [[Talaksan:GM Abaya.jpg|thumb|right|Isang guro ng arnis na nagpapakita ng tamang anyo ng paghawak at paggamit ng mga sandatang kahoy na pang-arnis.]] Ang '''arnis''' o '''arnis de mano''', kilala din bilang '''eskrima'''/'''escrima''', at '''kali''' mas lalo sa ibang bansa, ay ang pambansang [[sining pandigma]] ng [[Pilipinas]].<ref>{{cite web | last=Pangilinan | first=Leon Jr. | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = Oktubre 3, 2014 | access-date = Enero 8, 2019 | publisher = [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] | archive-date = Nobyembre 26, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ |language=en| url-status = dead }}</ref> Ang tatlong katawagan ay halos napagpapalit-palit ang gamit para sa tradisyunal na sining pandigma mula sa Pilipinas, na binibigyan-diin ang pakikipaglabang may armas at ito ang mga kahoy na pambambo, kutsilyo, matatalim na sandata, at improbisong armas, at gayon din ang mano-manong pamamaraan na walang armas. May mga kampanya para gawin ang arnis na manomina sa mga Talang Pamanang Pangkalinangan na Di-nahahawakan ng UNESCO, kasama ang ibang sining pandigma sa Pilipinas. Noong 2018, may nakatalang siyam na pamanang pangkalinangan na may kaugnayan sa sining pandigma sa [[UNESCO]].<ref>{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/lists?text=&6term%5B%5D%3Dvocabulary_ich-125&multinational=3&display1=inscriptionID#tabs |title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices |date= |website=[[UNESCO]]|language=en}}</ref> ==Pangalan== Nagmula ang katawagang '''arnis''' sa ''arnés'',<ref name= Wiley>{{cite book| last =Wiley| first =Mark V. |title =Filipino Fighting Arts: Theory and Practice| publisher =Tuttle Publishing| year =2000| pages = 1–15| isbn =0-86568-180-5|language=en}}</ref> isang Lumang Kastilang salita para sa armas at baluti; ang katumbas sa makalumang Ingles, ''harness'' (na ginagamit pa rin, ngunit iba na ang kahulugan). Ang mas buong katawagang ''arnis de mano'' ay hango rin sa Kastila at kinahuhulugan ang "pagiging armas ng kamay". Hinango naman ang '''eskrima''' (binabaybay din bilang '''escrima''') mula sa salitang [[wikang Kastila|Kastila]] na [[eskrima|''esgrima'']], ang pamamaraan ng pakikipaglaban gamit ng espada o patalim (sa Ingles, ''fencing'' o ''swordsmanship'', iba pa sa kahulugan ng ''esgrima'' o ''fencing'' ngayon na tumutukoy sa palakasan o ''sport fencing'').<ref>{{cite web | title=History of Filipino Martial Arts | url=http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | website=Seasite.niu.edu | access-date=Nobyembre 11, 2009 | language=en | archive-date=2011-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110725010011/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/escrima/eskrima.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title =Warriors Eskrima&nbsp;– Worcestershire | url =http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | website =Warriorseskrima.com | access-date =Nobyembre 11, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090519091155/http://www.warriorseskrima.com/info1.htm | archive-date =May 19, 2009 | url-status =dead | language=en }}</ref> Ang kaugnay nito sa [[wikang Pranses|Pranses]] ay ''escrime'' at may kaugnayan sa katawagnang [[wikang Ingles|Ingles]] na ''skirmish''. Ang pangalang '''kali''' ay hindi diretsong hango sa kahit anumang wika ng Pilipinas, at lumitaw lang ito pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at mas madalas ito gamitin sa ibang bansa kaysa sa ''arnis'' o ''eskrima''. Sa malamang ay kinuha ito mula sa ''[[kalis (sandata)|kalis]]'' (baybay sa Kastila: "''calis''"), katumbas ng ''kris'' o ''keris'' sa wikang Malay at iba pa, na ginagamit sa ilang wika ng Pilipinas bago [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)|dumating ang mga Kastila]] noong nakaraang panahon hindi lamang para sa isang uri ng espada o punyal tulad sa ngayon, kundi para rin sa mga patalim sa pangkalahatan, at bilang katumbas ng ''esgrima'' sa Kastila.<ref name="lascoKalis">{{cite web|url=https://www.academia.edu/7785019|title=Kalis – The Precolonial Fighting Art of the Philippines|author=Lorenz Lasco|date=2011|publisher=Dalumat Ejournal}}</ref> Dinokumento ito ni [[Antonio Pigafetta]], ang tagapagtala ng ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes]] noong paglalakbay nila sa [[Kabisayaan]], at sa mga diksyunaryong lumang Kastila sa sariling wika ng Pilipinas, at mga bokubolaryong aklat na pinetsa mula 1612 hangang sa huling bahagi ng dekada 1800, tulad ng ''Vocabulario de Lengua Tagala'' ni Padre Pedro de San Buenaventura. Ang pagkakamali ng mga nagpasimuno o nagpakalat ng salitang ''kali'', ayon sa ilang iskolar at guro ng arnis tulad ni Remy Presas, ay ang pagtanggal ng letrang S sa maling akalang dinagdag ng mga Kastila ito sa salita, ngunit may S talaga dapat ang ''kalis''.<ref name="mallariEtymologyKali">{{cite web |url=http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |title=Etymology as the Basis of Usage of the Term Kali |author=Perry Gil Mallari |date=Mayo 10, 2011 |publisher=FMA Pulse |access-date=Hulyo 5, 2015 |archive-date=Agosto 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190226/http://www.fmapulse.com/content/fma-corner-etymology-basis-usage-term-kali |language=en |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sining ng pakikipaglaban]] jq2gysd0fj63xsafmrhb2ls9lucjcpf 0 22022 2206434 1998036 2026-05-06T11:30:35Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206434 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Morong | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng Rizal na nagpapakita sa lokasyon ng Morong. | region = [[CALABARZON]] (Rehiyong IV-A) | province = [[Rizal]] | districts = Ika-2 Distrito ng Rizal | barangays = 8 | class = Ika-4 na Klase | mayor = | areakm2 = | population_as_of = 2000 | population_total = 42489 | population_density_km2 = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''Bayan ng Morong''' ay isang ika-4 na klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng Rizal, [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. ==Mga Barangay== Ang bayan ng Morong ay nahahati sa 8 mga [[barangay]] na ang 3 ay nasa poblacion. * Bombongan * Caniogan-Calero-Lanang (CCL) * Lagundi * Maybancal * San Guillermo * San Jose (Pob.) * San Juan (Pob.) * San Pedro (Pob.) ==Demograpiko== {{Populasyon}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== *[http://elgu2.ncc.gov.ph/morong/index.php?cat1=1 Opisyal na Websayt ng Morong, Rizal]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.angelfire.com/ms/lsmweb/md00.html Morong Dictionary] *[http://morongbalikbayanassn.tripod.com Morong Balikbayan Association]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://web.tri-isys.com/frlarry/index.html Parokya ni San Geronimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040829102331/http://web.tri-isys.com/frlarry/index.html |date=2004-08-29 }} *[http://images-of-morong.blogspot.com Images of Morong] *[http://radyosanguilmo.blogspot.com Radyo San Guilmo: Kuwentuhan ng Magkaba-Bayan] *[http://rampa.bravepages.com/ Rampa: Morong Rizal Folks' Web Tambayan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091126200445/http://rampa.bravepages.com/ |date=2009-11-26 }} *[https://web.archive.org/web/20080317065307/http://www.freewebs.com/morongbayanusa/stjeromeparasal.htm Parasal San Geronimo] *[http://www.freewebs.com/morongbayanusa/index.htm Dengue Fund Report] *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} *[http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html 2010 Philippine Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120625153211/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html |date=2012-06-25 }} {{Rizal}} [[Kategorya:Mga bayan ng Rizal]] gqio1qz8e9eue6egg2780h8jf3nnpnh 0 33300 2206317 2151281 2026-05-05T19:13:59Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206317 wikitext text/x-wiki {{Superherobox |character_name=Deathstroke |converted=yez]] |real_name=Slade Joseph Wilson |publisher=[[DC Comics]] |debut=''The New Teen Titans'' #2 (Disyembre 1980) |creators=Marv Wolfman (manunulat)<br/>George Pérez (tagaguhit) | alliances =Secret Society of Super Villains<br/>Suicide Squad<br/>Titans East<br/>H.I.V.E.<br/>Checkmate<br/>League of Assassins<br/>Defiance<br/>Injustice League<br/>Team 7 |aliases=Deathstroke the Terminator, the Terminator |powers= {{Bulleted list| Pinabuting intelihensiya, lakas, liksi, tibay, istamina, at repleks *Sanay na eskrimador, mamamaril at sa mano-manong pakikipaglaban *Pinabilis na pagpapagaling }} }} Si '''Deathstroke''' ('''Slade Joseph Wilson''') ay isang kathang-isip na ''supervillain'' na lumalabas sa Amerikanong [[komiks]] na nilalathala ng [[DC Comics]].<ref name="priest20161110">{{Cite web |url=https://www.supermanhomepage.com/november-10-2016-exclusive-interview-christopher-priest-talks-superman-vs-deathstroke/ |title=Exclusive Interview – Christopher Priest Talks Superman vs. Deathstroke |last=Priest |first=Christopher |date=2016-11-10 |publisher=Superman Homepage |language=en-US |type=interview |access-date=2018-03-11 |archive-date=2021-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210531030925/https://www.supermanhomepage.com/november-10-2016-exclusive-interview-christopher-priest-talks-superman-vs-deathstroke/ |url-status=dead }}</ref> Nilikha nina Marv Wolfman at George Pérez, unang lumabas ang karakter sa ''The New Teen Titans'' #2 noong Disyembre 1980 bilang Deathstroke the Terminator.<ref name=Guide>{{cite book |last1=Cowsill |first1=Alan |last2=Irvine |first2=Alex |last3=Korte |first3=Steve |last4=Manning |first4=Matt |last5=Wiacek |first5=Win |last6=Wilson |first6=Sven |title=The DC Comics Encyclopedia: The Definitive Guide to the Characters of the DC Universe |url=https://archive.org/details/dccomicsencyclop00unse |date=2016 |publisher=DK Publishing |isbn=978-1-4654-5357-0 |page=[https://archive.org/details/dccomicsencyclop00unse/page/85 85]|language=en}}</ref> Kadalasan siyang sinasalarawan bilang asesino at [[mortal na kaaway]] ng Teen Titans, partikular si [[Dick Grayson]]; nagsilbi din bilang kalaban ng ibang bayani ng DC Universe, tulad nina [[Batman]], [[Green Arrow]], at ng [[Justice League]]. Ama siya nina Joe, Rose at Grant Wilson. Nakaranggo ang karakter sa ika-24 na Pinakamagagaling na Kontrabida sa Lahat ng Panahon ng magasin na ''Wizard'', at ang ika-32 Pinakamagaling na Kontrabida sa Komiks sa Lahat ng Panahon ng IGN.<ref>''Wizard'' #177</ref><ref>{{cite web | url=https://www.ign.com/lists/top-100-comic-book-villains/32 | title=Deathstroke is number 32 | work=IGN | language=en }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa kalahatan, nagkaroon siya ng adapsyon sa iba't ibang anyo ng midya, kabilang ang proyektong may kaugnayan kay ''Batman''; at ang seryeng animasyong ''Teen Titans'', kung saan si Ron Perlman ang nagboses sa kanya. Sa totoong-tao o ''live-action'', gumanap bilang Deathstroke si Manu Bennett sa palabas pantelebisyon ng [[The CW]] na ''[[Arrow (seryeng pantelebisyon)|Arrow]]''; si Esai Morales sa serye ng DC Universe na ''Titans''; at si Joe Manganiello sa [[DC Extended Universe]], simula noong kameyo niya sa pelikula noong 2017 na ''[[Justice League (pelikula)|Justice League]]''. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga karakter ng DC Comics]] 21hkr34mn2j1px07anxrdnjs2d6l6gw 0 33713 2206315 2182790 2026-05-05T19:05:16Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206315 wikitext text/x-wiki {{Infobox comics character <!--Wikipedia:WikiProject Comics--> |character_name = Darkseid |publisher = [[DC Comics]] |debut = '''Kameyo:''' ''Superman's Pal Jimmy Olsen'' #134 (Nobyembre 1970)<br>'''Buong pagpapakita:''' ''Forever People'' #1 (Pebrero 1971) |creators = Jack Kirby |alter_ego = Uxas |species = New God |homeworld = Apokolips |alliances = Darkseid's Elite<br/>Female Furies<br/>Intergang<br/>Secret Society of Super Villains<br/>[[Legion of Doom]] |aliases = Lord of Apokolips<br>Dark God<br>God of Evil<br>U-X |powers = * Higit-sa-tao na lakas, bilis, at tibay * Henyong-antas ng katalinuhan * Paglipad * Teleportasyon * Telepatiya * Telekinesis * Immortalidad * Hindi tinatablan * ''Omega Effect'' }} Si '''Darkseid''' ('''Uxas''') ay isang kathang-isip na ''supervillain'' na lumalabas sa Amerikanong [[komiks]] na nilalathala ng [[DC Comics]]. Nilikha ng manunulat-tagaguhit na si Jack Kirby, unang lumabas ang karakter bilang isang kameyo sa ''Superman's Pal Jimmy Olsen'' #134 (Nobyembre 1970) bago buong ipinakilala sa ''Forever People'' #1 (Pebrero 1971).<ref>{{cite book |last1=Sacks |first1=Jason |last2=Dallas |first2=Keith |title=American Comic Book Chronicles: The 1970s |date=2014 |language=en |publisher=TwoMorrows Publishing |isbn=978-1605490564 |pages=39–40}}</ref> Isang malupit na pinuno si Darkseid sa [[planeta]]ng Apokolips na ang pangwakas na layunin ay alipinin ang sansinukob sa pamamagitan ng pagtanggal sa lahat ng pag-asa at [[malayang kalooban]] sa mga nilalang sintiyensiya (o nilalang may kamalayan sa kanilang damdamin at pakiramdam).<ref>{{cite book |last1=Greenberger |first1=Robert |last2=Pasko |first2=Martin |title=The Essential Superman Encyclopedia |url=https://archive.org/details/essentialsuperma0000gree |date=2010 |publisher=Del Rey |isbn=978-0-345-50108-0 |pages=[https://archive.org/details/essentialsuperma0000gree/page/71 71]–dating 73|language=en}}</ref> Bilang isang ''New God'' (o bagong Diyos) at isang pinakamakapangyarihang nilalang sa DC Universe, una siyang inisip bilang ang pangunahing kontrabida sa saga na ''Fourth World'' (Ikaapat na Sandaigdigan) bago naging isa sa mga pinakamagagaling na kaaway ni [[Superman]] at [[mortal na kaaway]] ng [[Justice League]]. Ang karakter ay nasa ika-6 sa Pinakamagagaling na mga Kontrabida sa Komiks sa lahat ng panahon ng IGN at ang ika-23 sa Pinakamagagaling na Kontrabida sa lahat ng panahon ng magasin na ''Wizard''.<ref>{{cite web|url=http://www.ign.com/top/comic-book-villains/6.html|title=Darkseid is number 6|publisher=IGN|access-date=Abril 5, 2016|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa kalahatan, nagkaroon ng adapsyon si Darkseid mula sa komiks tungo sa iba't ibang anyo ng midya, na nagkaroon na kilalang pagboses nina Michael Ironside sa [[DC animated universe]], Andre Braugher sa ''Superman/Batman: Apocalypse'', at Tony Todd sa DC Animated Movie Universe. Pagkatapos ng pagkakabanggit ng maraming beses sa [[DC Extended Universe]], unang lumabas ang karakter sa pelikula na ''[[Zack Snyder's Justice League]]'', kung saan ginampanan siya ni Ray Porter. ==Kasaysayan ng paglalathala== Nagbalik si Jack Kirby sa DC Comics sa ''Superman's Pal Jimmy Olsen'' #133 at agad na sinimulan ang pagtatag ng mga karakter upang ilatag ang pundasyon para sa bagong likha na epikong ''Fourth World''. Si Darksaid ang magiging pangunahing kontrabida, na nagkaroon ng maikling pagpapakita (o kameyo) sa ''Superman's Pal, Jimmy Olsen'' #134 (Nobyembre 1970) at buong nagpakita sa ''Forever People'' #1 (Pebrero 1971). Orihinal na dinesenyo ang karakter bilang pangunahing kontrabida sa mga titulong ''Forever People'', ''Mister Miracle'' at ''New Gods''. Pagkatapos na matapos ang mga titulong ito, nagpatuloy si Darkseid na maging pangunahing kontrabida sa maraming komiks ng DC Universe, na kinakalaban sina Superman at [[Batman]]. Sang-ayon sa manunulat na si Mark Evanier, minodelo ni Kirby ang mukha ni Darkseid sa aktor na si Jack Palance, habang nagkaroon si Kirby ng inspirasyon sa personalidad ng kontrabida kay [[Adolf Hitler]] at [[Richard Nixon]].<ref>{{cite web | url=http://www.newsfromme.com/2006/11/10/the-palance-darkseid-connection/ | title=The Palance-Darkseid Connection | last=Evanier | first= Mark | work=News From Me | date=November 10, 2006}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/best-comic-book-villains-real-life-inspiration/|title=Real Life Inspirations Behind Some of the Best Comic Book Villains|date=Marso 30, 2014|website=ScreenRant|access-date=Oktubre 12, 2020|language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga karakter ng DC Comics]] [[Kategorya:Mga mass murderer na pangkaisipan]] 8ckoli8qd132xhst2ams2qultlqk2lj 0 33980 2206362 2200197 2026-05-06T00:39:22Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206362 wikitext text/x-wiki {{Superherobox | character_name = Hunter Zolomon | full_name = Hunter Zolomon | publisher= [[DC Comics]] | debut = ''The Flash: Secret Files & Origins'' #3 (Nobyembre 2002)<br/>''The Flash'' (bol. 2) #197 (Hunyo 2003; bilang Zoom/Reverse-Flash)<br/>''The Flash'' (vol. 5) #49 (Agosto 2018; bilang Flash) | creators = Geoff Johns<br/>Scott Kolins | alliances = Keystone Police Department<br/>F.B.I.<br/>Injustice League<br/>Secret Society of Super Villains | aliases = Zoom, [[Reverse-Flash]], Judge, [[Flash (komiks)|Flash]], True Flash | powers = Eksperto sa kriminolohiya at [[sikolohiya]]<br/>Sanay na [[tiktik|imbestigador]], [[taktikang militar|taktika]] at mano-manong pakikipaglaban<br/>Ang personal na pagmamanipula ng oras sa isang reprensyang kuwadro ay nagbibigay sa kanya ng: * Higit-sa-taong bilis, repleks, lakas at tibay * Paglikha ng sonikong ''shockwave'' * Distribusyon ng kapangyarihan }} Si '''Hunter Zolomon''', na kilala din bilang '''Zoom''', ay isang kathang-isip na ''supervillain'' na lumalabas sa [[komiks]] mula sa [[Estados Unidos]] na nilalathala ng [[DC Comics]]. Siya ang ikalawang karakter na kinuha ang katauhang '''[[Reverse-Flash]]''' at nagsilbing mortal na kaaway ni Wally West (ang ikatlong ''superhero'' na tinawag na [[Flash (komiks)|Flash]]). Pagkatapos ng nangyari sa DC Rebirth, nagsilbi si Zolomon sa kalaunan bilang kalaban ng tapagturo ni West at sinundan niyang si Barry Allen. Noong 2009, niranggo ng IGN si Zoom bilang ika-37 Pinakamamagaling na Kontrabida sa Komiks sa Lahat ng Panahon.<ref>{{cite web|url=http://www.ign.com/top/comic-book-villains/37.html|title=Zoom is Number 37|website=IGN.com|accessdate=Abril 25, 2011|language=en|archive-date=Disyembre 28, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161228162517/http://www.ign.com/top/comic-book-villains/37.html|url-status=dead}}</ref> Unang lumabas sa ''live-action'' (totoong-tao) ang karakter sa seryeng pantelebisyon ng [[The CW]] na ''[[The Flash (serye sa telebisyon ng 2014)|The Flash]]'', na ginampanan ni Teddy Sears habang binosesan ni Tony Todd.<ref name="ZoomIDrevealed">{{cite web|url=http://www.ew.com/article/2016/02/23/flash-zoom-identity-jay-garrick-hunter-zolomon|title=The Flash reveals Zoom's identity!|last=Abrams|first=Natalie|work=Entertainment Weekly|date=Pebrero 23, 2016|accessdate=Pebrero 23, 2016|language=en|archive-date=Pebrero 27, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160227024027/http://www.ew.com/article/2016/02/23/flash-zoom-identity-jay-garrick-hunter-zolomon|url-status=dead}}</ref> ==Kasaysayan ng paglalathala== Nilikha nina Geoff Johns at Scott Kolins, unang lumabas si Hunter Zolomon sa ''The Flash: Secret Files & Origins'' #3 noong Nobyembre 2001.<ref>''Flash Secret Files and Origins'' (Bolyum 1) #3 (Nobyembre 2001) (sa Ingles)</ref> Una siyang lumabas bilang Zoom sa ''The Flash'' (bol. 2) #197 noong Hunyo 2003.<ref name=f197>''Flash'' (Bolyum 2) #197 (Hunyo 2003) (sa Ingles)</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga karakter ng DC Comics]] f3znlz65l72lbkpvvmx70hk4ty1o1nf 0 34923 2206369 2088139 2026-05-06T01:26:59Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206369 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = {{raise|0.2em|Ishinomaki}} | native_name = {{lower|0.1em|{{nobold|{{lang|ja|石巻市}}}}}} | official_name = | native_name_lang = ja | settlement_type = [[Mga lungsod ng Hapon|Lungsod]] <!-- images, nickname, motto --> | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Ishinomaki city center area Aerial photograph.1984.jpg | photo2a = Ishinomaki-Saint John the Apostle Orthodox Church2.jpg | photo2b = Hiyoriyama koen isinomaki city.JPG | photo3a = Kinkasan.jpg | photo3b = Tashirojima.jpg | photo4a = Ishinomaki CityOffice 2010.JPG | size = 250 | position = center | spacing = 1 | color = transparent | border = 0 | foot_montage = ''Paikot sa kanan mula sa itaas:'' Tanawin ng pook urbano ng lungsod ng Ishinomaki mula sa himpapawid; Bundok Hiyori; Tashirojima; Gusaling Panlungsod ng Ishinomaki; hilagang panig ng pulo ng Kinkasan; Simbahang Ortodokso ng Ishinomaki Saint John the Apostle }} | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Ishinomaki, Miyagi.svg | flag_alt = | image_seal = Emblem of Ishinomaki, Miyagi.svg | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | image_blank_emblem = | nickname = | motto = <!-- maps and coordinates --> | image_map = Ishinomaki in Miyagi Prefecture Ja.svg | map_alt = | map_caption = Kinaroroonan ng Ishinomaki sa Prepektura ng Miyagi | pushpin_map = Japan | pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = &nbsp; | coordinates = {{coord|38|25|3.3|N|141|18|9.8|E|region:JP|display=inline,title}} | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> <!-- location --> | subdivision_type = [[Talaan ng mga bansa|Bansa]] | subdivision_name = {{flag|Hapon}} | subdivision_type1 = [[Talaan ng mga rehiyon ng Hapon|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Tōhoku|Tōhoku]] | subdivision_type2 = [[Mga prepektura ng Hapon|Prepektura]] | subdivision_name2 = [[Prepektura ng Miyagi|Miyagi]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = <!-- established --> | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | founder = | named_for = <!-- seat, smaller parts --> | seat_type = <!-- defaults to: Seat --> | seat = <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | leader_party = | leader_title = Alkalde | leader_name = Hiroshi Kameyama | leader_title1 = | leader_name1 = <!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --> <!-- display settings --> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = <!-- enter: Imperial, to display imperial before metric --> <!-- area --> | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | area_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_total_km2 = 554.55 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = <!-- elevation --> | elevation_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_m = <!-- population --> | population_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | population_total = 141766 | population_as_of = Hunyo 1, 2020 | population_density_km2 = auto | population_est = | pop_est_as_of = | population_demonym = <!-- demonym, ie. Liverpudlian for someone from Liverpool --> | population_note = <!-- time zone(s) --> | timezone1 = [[Pamantayang Oras ng Hapon]] | utc_offset1 = +09:00 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = <!-- postal codes, area code --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = Mga sagisag ng lungsod | blank1_name_sec1 = - Puno | blank1_info_sec1 = [[Hapones na Itim na Pino]] | blank2_name_sec1 = - Bulaklak | blank2_info_sec1 = [[Azalea]] | blank3_name_sec1 = - Ibon | blank3_info_sec1 = | blank4_name_sec1 = - Kulisap | blank4_info_sec1 = | blank5_name_sec1 = - Isda | blank5_info_sec1 = | blank6_name_sec1 = | blank6_info_sec1 = | blank7_name_sec1 = | blank7_info_sec1 = <!-- blank fields (section 2) --> | blank_name_sec2 = Bilang&nbsp;pantawag | blank_info_sec2 = 0225-95-1111 | blank1_name_sec2 = Adres | blank1_info_sec2 = 14-1 Kokucho, Ishinomaki-shi, Miyagi-ken 986-8501 <!-- website, footnotes --> | website = {{Official|1=http://www.city.ishinomaki.lg.jp/}} | footnotes = }} Ang {{Nihongo|'''Ishinomaki'''|石巻市|Ishinomaki-shi}} ay isang [[Mga lungsod mg Hapon|lungsod]] na matatagpuan sa [[Prepektura ng Miyagi]], [[Hapon]]. {{As of|2020|06|01}}, may tinatayang [[populasyon]] ito na 141,766 na katao at [[kapal ng populasyon]] na 260 tao sa bawat kilometro kuwadrado sa 61,768 mga kabahayan.<ref>[https://www.city.ishinomaki.lg.jp/cont/10102000/0040/2204/2204.html Ishinomaki city official statistics]</ref> Ang kabuoang lawak ng lungsod ay {{convert|554.55|sqkm|sqmi}}. ==Kasaysayan== Ang lugar ng kasalukuyang Ishinomaki ay bahagi ng sinaunang [[Lalawigan ng Mutsu]]. Noong [[panahong Sengoku]], pinagtatalunan ng iba-ibang mga angkang [[samurai]] ang lugar bago napasailalim ito sa [[angkang Date]] ng [[Dominyong Sendai]] noong [[panahong Edo]]. Umunlad ang bayan bilang isang pangunahing pantalan at sentro ng transbordo para sa pambaybaying pagbabarko sa pagitan ng [[Edo]] at hilagang Hapon. Itinatag ang bayan ng Ishinomaki sa loob ng [[Distrito ng Oshika, Miyagi|Distrito ng Oshika]] noong Hunyo 1, 1889 kasabay ng pagtatag ng makabagong sistema ng mga munisipalidad . Ibinuo ang kasalukuyang lungsod noong Abril 1, 1933. Noong Abril 1, 2005, sinanib ng Ishinomaki ang kalapit na mga bayan ng [[Kahoku, Miyagi|Kahoku]], [[Kanan, Miyagi|Kanan]], [[Kitakami, Miyagi|Kitakami]], [[Monou, Miyagi|Monou]], at [[Ogatsu, Miyagi|Ogatsu]], at ang bayan ng [[Oshika, Miyagi|Oshika]] upang lumaki ang lawak nito nang higit sa sing-apat na dami at dumagdag ng 60,000 katao sa populasyon nito. ===Lindol at tsunami noong 2011=== [[Talaksan:US Navy 110320-N-OB360-166 An aerial view of ships washed ashore and overturned at a port near the Japan Air Self-Defense Force Matsushima Air Base.jpg|thumb|left|Pantalan ng Ishinomaki noong Marso 20, 2011. Kita rito ang matinding pinsala sa mga barko at pasilidad ng pantalan dulot ng tsunami noong 2011.]] Kabilang ang Ishinomaki sa mga munisipalidad na napinsala nang husto nang manalasa ang [[lindol at tsunami sa Tōhoku noong 2011]].<ref>[https://www.nytimes.com/interactive/2011/03/13/world/asia/satellite-photos-japan-before-and-after-tsunami.html Satellite Photos of Japan Before and After the Quake and Tsunami] New York Times, 13 March 2011</ref><ref>[[Kyodo News]], "[http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110314a3.html Death toll may surpass 10,000 in Miyagi]", ''[[The Japan Times]]'', 14 March 2011, p. 1.</ref> Umabot ang ilang mga tsunami, na may taas na hanggang {{convert|10|m|ft}}, patungo sa {{convert|5|km|mi}} ng looban mula sa baybaying-dagat. Winasak ng tsunami ang humigit-kumulang 80% ng 700 mga bahay sa pambaybaying pantalan ng Ayukawa, at malakihang ginuho ang ''neighborhood'' ng Kadonowaki.<ref>[[Kyodo News]], "[http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110318a7.html Miyagi coastal whaling port pulverized, little more than memory]", ''[[The Japan Times]]'', 18 March 2011, p. 3.</ref><ref>Gihooly, Rob, "[http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20110320x1.html 'Nothing can prepare you to witness this'], ''[[The Japan Times]]'', 20 March 2011, p. 7.</ref> Binaha ng tsunami ang humigit-kumulang 46% ng lungsod.<ref>[[NHK]], "Tsunami flooded 100 square kilometers of city land", 29 March 2011.</ref> Kasunod ng tsunami, natagpuang buo pa rin ang isang estatwa ng ''[[Kamen Rider]]'' sa kabila ng pinsala sa lugar sa paligid nito; umasa ang isang manunulat sa ''[[Tokyo Sports]]'' na magbibigay ito ng malasagisag na pag-asa para sa mga nakaligtas sa sakunang ito.<ref>{{cite web|url=http://www.tokyo-sports.co.jp/tokudashi.php?sid=12702|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110321175454/http://www.tokyo-sports.co.jp/tokudashi.php?sid=12702|date=2011-03-18|archivedate=2011-03-21|title=仮面ライダー無事だった|work=[[Tokyo Sports]]|accessdate=2014-04-22}}</ref> Wasak ang maraming mga paaralang pampubliko, kabilang ang {{nihongo|Mababang Paaralan ng Ishinomaki Okawa|大川小学校}}, na nawalan ng 70 sa 108 mga mag-aaral at siyam sa 13 mga guro at tauhan.<ref>Lah, Kyung. "[http://www.cnn.com/2011/WORLD/asiapcf/03/23/japan.missing.children/index.html In Japan, parents try to go on: 'My child should come home to me']." ''[[CNN]]''. March 23, 2011. Retrieved on March 23, 2011.</ref> May galit pa rin sa ilang mga magulang ng mga mag-aaral na nasawi dahil sinayang ng mga guro ang oras sa pagtatalo kung lilikas ba sa mas-mataas na lugar. At nang binuo na ang pasya, ipinasya ng mga guro na tumungo sa mas-malayong mataas na lugar na nangailangang tumawid pa sa isang kalapit na tulay, at habang tumatawid ay tinangay sila ng tsunami. Tinuring ng mga magulang na hindi makatuwiran ang pasyang ito dahil may isang burol sa likod ng paaralan, na mas-mabilis na maaabutan nila. Sinubukan ng isa sa mga gurong lalaki na hikayatin ang ibang mga guro na dalhin ang mga mag-aaral sa burol nang matapos ang lindol, at nang hindi siya nagtagumpay, inilikas niya ang kaniyang sarili at nagawa niyang hikayatin ang isa sa mga mag-aaral na sumama sa kaniya; kapuwang nakaligtas sila. Nagpatiwakal paglaon ang isa sa mga gurong nakaligtas sa tsunami sa tulay.<ref>Gilhooly, Rob, "[http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120311f3.html Time has stopped for parents of dead and missing children]", ''[[The Japan Times]]'', 11 March 2012, p. 3.</ref><ref>{{cite web |url= http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20111013f1.html|title=Parents unable to let go continue search for missing kids |first= Rob|last= Gilhooly|date= 13 October 2011|work= [[The Japan Times]]|publisher= The Japan Times Ltd.|location= Japan|page= 3|archiveurl= https://web.archive.org/web/20111214231410/http://www.japantimes.co.jp/text/nn20111013f1.html|archivedate= 14 December 2011|accessdate= 13 March 2013}}</ref><ref>{{cite web |url= http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110419f1.html|title=Loss-staggered school reopens|date= 19 April 2011|work= [[The Japan Times]]|publisher= The Japan Times Ltd.|location= Japan|page= 3|archiveurl= https://web.archive.org/web/20110514084752/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110419f1.html|archivedate= 14 May 2011|accessdate= 13 March 2013}}</ref><ref>[[Kyodo News]], "[http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110422a7.html Loss-hit Ishinomaki school opens]", ''[[The Japan Times]]'', 22 April 2011, p. 2.</ref><ref>[[Kyodo News]], "[http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110429a1.html School that lost 70% of its pupils mourns]", ''[[The Japan Times]]'', 29 April 2011, p. 1.</ref> {{As of|2011|06|17}}, may kabuoang bilang na 3,097 mga namatay sa Ishinomaki dulot ng tsunami, kalakip ang 2,770 na hindi pa nakikita.<ref>[[Kyodo News]], "[http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110617a7.html Ishinomaki can't tally March 11 missing]", ''[[The Japan Times]]'', 17 June 2011, p. 2.</ref> Nawalan ng kanilang mga tahanan ang humigit-kumulang 29,000 mga residente ng lungsod.<ref>Robson, Seth, "[http://www.stripes.com/news/ishinomaki-residents-rebuild-their-lives-as-they-rebuild-their-town-1.153738 Ishinomaki residents rebuild their lives as they rebuild their town]", ''[[Stars and Stripes (newspaper)|Stars and Stripes]]'', 30 August 2011.</ref> May ilang mga banyagang nagtatrabaho sa lungsod upang magturo ng Ingles sa lahat ng mababang mga paaralan at mga paaralang panggitna nito, gayon din sa dalawang mataas na mga paaralang munisipal. Namatay sa tsunami ang gurong Amerikano na si Taylor Anderson. Mula nang pumanaw siya, naging masigasig ang kaniyang pamilya sa pagsuporta ng distritong pampaaralan ng Ishinomaki, at nakagawa ng mga palatuntunang magpapasulong sa edukasyong Ingles.<ref>[http://www.thetaylorandersonstory.com/]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Retrieved on June 22, 2013.</ref> Inusog ng lindol ang lungsod pababa sa timog-silangan, at pinababa nito ang elebasyon ng ilang mga lugar ng lungsod sa {{convert|1.2|m|ft}} na nagdulot ng dalawang beses na pagbaha sa gayong mga lugar kapag [[taib]] (''high tide''). Tuluyang nawala ang dating mabuhanging dalampasigan sa Kadonowaki at umaabot na ang mga {{ILL|laki't kati ng tubig|en|Tide}} sa pader na dating humihiwalay ng dalampasigan sa daan. Bahagyang nalubog sa ilog ang isang daanang may mga katangan (''benches'') sa Pulo ng Mangakan.<ref>{{cite news | url=http://www.contracostatimes.com/california/ci_18026656?nclick_check=1 | title=Quake shifted Japan; towns now flood at high tide | work=Contra Costa Times/Associated Press | date=May 9, 2011 | accessdate=May 9, 2011 | author=Alabaster, Jay | archive-url=https://web.archive.org/web/20110530133541/http://www.contracostatimes.com/california/ci_18026656?nclick_check=1 | archive-date=May 30, 2011 | url-status=dead }}</ref> === Pagbangon === [[Talaksan:Okawa Elementary School in 2013 after Tsunami(14748780690).jpg|thumb|Mga guho ng Mababang Paaralan ng Okawa noong Agosto 2013]] Mula noong 2011, nakatuon ang Ishinomaki at ibang mga munisipalidad sa muling pagtatayo at pagpapa-akit ng mga residente pabalik sa lugar. Noong 2019, walong taon pagkaraan ng sakuna, nananatiling mga guho ang Mababang Paaralan ng Okawa bilang ala-ala sa mga namatay sa tsunami. Nagpupursigi pa rin ang mga magulang ng mga mag-aaral na nasawi sa paghahain ng demanda laban sa paaralan. Nagsimulang magtayo ng mga ribero (''levee'') at malaking mga pader ang Ishinomaki at kalapit na mga lungsod sa kahabaan ng baybaying-dagat upang protektahan sila mula sa mga tsunami sa hinaharap.<ref>{{Cite web|url=https://jpbound.com/2019/08/14/the-town-that-was-washed-away-8-years-after-the-great-tohoku-earthquake-a-photo-essay/|title=The Town That Was Washed Away: 8 Years After The Great Tohoku Earthquake (a photo essay)|last=Ambalina|first=Limarc|date=2019-08-13|website=Japan Bound|language=en-US|access-date=2019-11-14}}</ref> ==Heograpiya== Ang Ishinomaki ay nasa hilagang-silangang bahagi ng Prepektura ng Miyagi. Kahangga nito ang Look ng Matsushima sa timog at Look ng Kesennuma sa hilaga, pati ang [[Kabundukang Kitakami]] sa kanluran. Ang baybaying-dagat nito ay bumubuong bahagi ng [[Pambansang Liwasan ng Sanriku Fukkō]], na umaabot sa [[Prepektura ng Aomori]] sa hilaga. Kasama sa mga hangganang pampangasiwaan ng lungsod ang [[Tashirojima]] (kilala rin bilang "Pulo ng Pusa" o "''Cat Island''"), Ajishima, at [[Kinkasan]] (o Bundok Kinka), tatlong mga pulo sa labas ng katimugang baybayin ng [[Tangway ng Oshika]]. ===Kalapit na mga munisipalidad=== ;Miyagi Prefecture *[[Tome, Miyagi|Tome]] *[[Higashimatsushima]] *[[Wakuya, Miyagi|Wakuya]] *[[Misato, Miyagi|Misato]] *[[Onagawa, Miyagi|Onagawa]] *[[Minamisanriku, Miyagi|Minamisanriku]] *[[Matsushima, Miyagi|Matsushima]] ==Klima== {{Weather box|width=auto |location = Ishinomaki |single line = Y |metric first = Y |Jan high C = 4.1 |Feb high C = 4.4 |Mar high C = 7.8 |Apr high C = 13.6 |May high C = 18.3 |Jun high C = 21.3 |Jul high C = 24.7 |Aug high C = 27.1 |Sep high C = 23.4 |Oct high C = 18.2 |Nov high C = 12.6 |Dec high C = 7.2 |Jan mean C = 0.3 |Feb mean C = 0.5 |Mar mean C = 3.5 |Apr mean C = 9.1 |May mean C = 14.0 |Jun mean C = 17.7 |Jul mean C = 21.3 |Aug mean C = 23.6 |Sep mean C = 19.7 |Oct mean C = 13.8 |Nov mean C = 8.1 |Dec mean C = 3.1 |Jan low C = -3.2 |Feb low C = -3.0 |Mar low C = -0.4 |Apr low C = 4.9 |May low C = 10.2 |Jun low C = 14.7 |Jul low C = 18.7 |Aug low C = 20.9 |Sep low C = 16.4 |Oct low C = 9.5 |Nov low C = 3.8 |Dec low C = -0.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 39.3 |Feb precipitation mm = 47.7 |Mar precipitation mm = 66.6 |Apr precipitation mm = 91.5 |May precipitation mm = 98.7 |Jun precipitation mm = 108.5 |Jul precipitation mm = 125.6 |Aug precipitation mm = 123.7 |Sep precipitation mm = 140.9 |Oct precipitation mm = 108.3 |Nov precipitation mm = 64.1 |Dec precipitation mm = 32.7 |Jan snow cm = 14 |Feb snow cm = 28 |Mar snow cm = 11 |Apr snow cm = 0 |May snow cm = 0 |Jun snow cm = 0 |Jul snow cm = 0 |Aug snow cm = 0 |Sep snow cm = 0 |Oct snow cm = 0 |Nov snow cm = 1 |Dec snow cm = 7 |Jan humidity = 72 |Feb humidity = 72 |Mar humidity = 69 |Apr humidity = 71 |May humidity = 74 |Jun humidity = 82 |Jul humidity = 85 |Aug humidity = 83 |Sep humidity = 81 |Oct humidity = 77 |Nov humidity = 74 |Dec humidity = 73 |Jan sun = 166.1 |Feb sun = 160.9 |Mar sun = 193.4 |Apr sun = 192.8 |May sun = 211.9 |Jun sun = 153.6 |Jul sun = 147.0 |Aug sun = 178.2 |Sep sun = 136.1 |Oct sun = 157.7 |Nov sun = 146.9 |Dec sun = 150.5 |source 1 = NOAA (1961-1990) <ref name= NOAA>{{cite web |url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/JP/47592.TXT |title = Ishinomaki Climate Normals 1961-1990 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = December 30, 2012}}</ref> }} ==Demograpiya== Ayon sa datos ng senso sa Hapon,<ref>[https://www.citypopulation.de/php/japan-iwate.php Ichinomaki population statistics]</ref> bumaba ang populasyon ng Ishinomaki sa nakalipas na 40 mga taon. {{Historical populations | 1920 | 102,953 | 1930 | 122,589 | 1940 | 137,327 | 1950 | 177,015 | 1960 | 180,012 | 1970 | 177,597 | 1980 | 186,094 | 1990 | 182,911 | 2000 | 174,778 | 2010 | 160,826 |align = none | footnote = }} ==Ekonomiya== Nakagisnang sentro ng [[komersiyal na pangingisda]] ang Ishinomaki, lalo na sa pagpapalaki ng mga [[talaba]]. ==Kambal at kapatid na mga lungsod== {{See also|Talaan ng kambal at kapatid na mga lungsod sa Hapon}} [[Kapatid na lungsod|Magkakambal]] ang Ishinomaki sa:<ref>{{cite web |title=姉妹都市・友好都市|url=https://www.city.ishinomaki.lg.jp/cont/10053500/2388/2388.html|website=city.ishinomaki.lg.jp|publisher=Ishinomaki|language=ja|accessdate=2020-04-12}}</ref> *{{flagicon|JPN}} [[Hitachinaka, Ibaraki|Hitachinaka]], Hapon ===Pinagkasunduang mga lungsod=== {{div col|colwidth=20em}} *{{flagicon|JPN}} [[Hagi, Yamaguchi|Hagi]], Hapon *{{flagicon|JPN}} [[Kawakita, Ishikawa|Kawakita]], Hapon *{{flagicon|ITA}} [[Civitavecchia]], Italya *{{flagicon|CHN}} [[Wenzhou]], Tsina {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== {{commons category|Ishinomaki, Miyagi}} *[http://www.city.ishinomaki.lg.jp/ Opisyal na websayt] {{in lang|ja}} {{Miyagi}} {{Authority control}} [[Kategorya:Mga lungsod ng Prepektura ng Miyagi]] scgq9e8io06br53p82s66t9nffloxzx 0 36859 2206276 2176638 2026-05-05T13:41:35Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206276 wikitext text/x-wiki Si '''Black Panther''' ay isang kathang-isip na ''superhero'' na lumalabas sa [[Amerikano]]ng [[komiks]] na nilalathala ng [[Marvel Comics]]. Nilikha ang karakter ng manunulat-patnugot na si [[Stan Lee]] at manunulat-tagaguhit na si Jack Kirby, unang lumabas ito sa ''[[Fantastic Four]]'' #52 (nakapetsa noong Hulyo 1966) sa Tansong Panahon ng Komiks. '''T'Challa''' ang tunay na pangalan ni Black Panther, at isinasalarawan siya bilang tagapagtanggol ng kathang-isip na bansang Aprikano na Wakanda. Kasama ng pagkakaroon ng pinabuting kakayahan na natamo sa pamamagitan ng sinaunang ritwal ng taga-Wakanda sa pag-inom ng hugis-pusong halamang-gamot, umaasa din si T'Challa sa kanyang husay sa [[siyensiya]], mabagsik na pisikal na [[pagsasanay]], kasanayan sa mano-manong pakikipaglaban, at mapagkukunang yaman at masulong na [[teknolohiya]] ng Wakanda upang labanan ang mga kalaban. Si Black Panther ang unang ''superhero'' na mula sa lahing [[Aprika]]no sa pangunahing Amerikanong komiks, na unang lumabas bago ang ibang mga ''superhero'' na itim tulad ng mga karakter ng Marvel Comics na sina Falcon (1969), Luke Cage (1972), at [[Blade (komiks)|Blade]] (1973) o ang mga karakter ng [[DC Comics]] na sina John Stewart na naging [[Green Lantern]] (1971). Sa isang linya ng istorya, ang katauhang Black Panther ay pinamamahalaan ni Kasper Cole, isang pulis ng [[Lungsod ng New York]] na maraming lahi. Nagsimula bilang isang manggagaya, kinuha ni Cole ang pangalang White Tiger at naging kakampi ni T'Challa. Sa loob ng isang panahon, inaako ni Shuri ang papel ng Black Panther at nagsisilbing pinuno ng Wakanda. Lumabas si Black Panther sa maraming pagpapakita sa iba't ibang palabas sa telebisyon, animasyong pelikula at [[larong bidyo]]. Si [[Chadwick Boseman]] ang gumanap sa karakter na Black Panter sa mga pelikula ng [[Marvel Cinematic Universe]] na kinabibilangan ng ''Captain America: Civil War'' (2016), ''Black Panther'' (2018), ''[[Avengers: Infinity War]]'' (2018), at ''[[Avengers: Endgame]]'' (2019), at binosesan ang karakter sa unang ''season'' ng animasyong serye na ''What If...?'' (2021). Noong 2011, nakaranggo si Black Panther sa ika-51 sa kabuuang tala ng IGN na "Pinakamataas na 100 Bayani sa Komiks."<ref>{{cite web |url=http://www.ign.com/lists/comic-book-heroes/51 |title=IGN's Top 100 Comic Book Heroes: #51 Black Panther |website=IGN |language=en |access-date=2020-10-23 |archive-date=2018-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001070726/http://www.ign.com/lists/comic-book-heroes/51 |url-status=dead }}</ref> ==Konsepto at paglikha== ===Pangalan=== Nauna ang pangalang Black Panther sa pagkakatatag ng'Black Panther Party noong 1966, bagaman hindi ang logo ng black panther ng sinundan ng partido, ang Lowndes County Freedom Organization (LCFO), o kahit ang nakabukod na [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] na Black Panthers Tank Battalion.<ref>{{cite web|url= http://goodcomics.comicbookresources.com/2008/11/27/comic-book-legends-revealed-183/|title= Comic Book Legends Revealed #183|accessdate= Disyembre 13, 2008|last= Cronin|first= Brian|date= Disyembre 5, 2008|language= en|archive-date= Disyembre 6, 2008|archive-url= https://web.archive.org/web/20081206203921/http://goodcomics.comicbookresources.com/2008/11/27/comic-book-legends-revealed-183/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.docspopuli.org/articles/Yuen/BPP_logo.html |title= Origin of the Black Panther Party logo |accessdate= Disyembre 13, 2008 |work= H.K. Yuen Social Movement Archive |language= en |archive-date= 2008-12-11 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081211031545/http://www.docspopuli.org/articles/Yuen/BPP_logo.html |url-status= dead }}</ref> Ipinagkaila ng kasamang-manlilikha na si Stan Lee na ang komiks, na nauna kaysa pampolitikang gamit ng katawagan, ay maaring ipinangalan sa kahit anong pampolitikang gamit ng katawagang "black panther", kabilang ang LCFO, at binanggit niya ito bilang "isang kakaibang pagkakataon."<ref>{{cite web |url=http://www.thegeektwins.com/2018/02/the-secret-history-of-black-panther-by.html |title=The Secret History of Black Panther by Stan Lee |first=Maurice |last=Mitchell |date=Pebrero 14, 2018 |website=The Geek Twins |language=en |access-date=Oktubre 23, 2020 |archive-date=Pebrero 19, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219031155/http://www.thegeektwins.com/2018/02/the-secret-history-of-black-panther-by.html |url-status=dead }}</ref> Siya ang unang itim na ''superhero'' sa pangunahing komiks sa Estados Unidoss; napakakaunti ang mga itim na bayani ang nilikha bago siya, at wala ang itim na karakter na may aktuwal na ''superpower''. Kabilang dito ang mga karakter sa nag-iisang isyu ng mababang-distribusyon ng ''All-Negro Comics'' #1 (1947);<ref name=tom>{{cite web|last=Christopher|first=Tom|url=http://www.tomchristopher.com/?op=home/Comic%20History/Orrin%20C.%20Evans%20and%20The%20Story%20of%20All%20Negro%20Comics|title=Orrin C. Evans and the story of All-Negro Comics|publisher=TomChristopher.com|year=2002|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090307212906/http://www.tomchristopher.com/?op=home%2FComic+History%2FOrrin+C.+Evans+and+The+Story+of+All+Negro+Comics|archivedate=Marso 7, 2009|url-status=live|accessdate=Hulyo 1, 2011|language=en}} muling inimprenta mula sa ''Comics Buyer's Guide'' Pebrero 28, 1997, pp. 32, 34, 37-38. Kabilang sa artikulo ang muling inimprenta na editoryal na pahinang "All-Negro Comics: Presenting Another First in Negro History" from ''All-Negro Comics'' #1</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga karakter ng Marvel Comics]] rr7vblox2ntf4k69zgessbax9pfyy7d 0 39716 2206392 2162276 2026-05-06T03:53:51Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206392 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Windows_logo_and_wordmark_-_2021.svg|thumb|250px|Ang logong kasalukuyang ginagamit ng [[Microsoft Windows]]]] Ang [[Microsoft Windows]], noong una, ay isang hanay ng mga ''[[graphical user interface]]'' at ''[[operating environment]]'' para sa mga [[kompyuter]] na [[IBM]], at iba pang mga kahalintulad na kompyuter na tumatakbo sa ilalim ng [[MS-DOS]], at, matapos ng pagkakalabas ng [[Windows NT 3.1]], ang pinakauna nitong ganap na ''[[operating system]]'' noong [[Hulyo 27]], [[1993]]<ref>{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt31 |title=Guidebookgallery |access-date=2008-05-22 |archive-date=2017-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171002224841/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt31 |url-status=dead }}</ref>, isa na rin itong hanay ng mga OS. Sa kasalukuyan, ito ang pinakakilala, pinakamabenta, at pinakaginagamit sa buong mundo<ref>[http://www.theregister.co.uk/2001/05/09/winxp_to_be_best_fastest/ The Register]</ref> hindi lamang sa mga tahanan at tanggapan kundi pati rin sa mga [[serbidor]]; ito ay noon pang [[2005]].<ref>[http://www.computerweekly.com/Articles/2005/11/29/213143/windows-becomes-biggest-selling-server-os.htm Computer Weekly]</ref> == Bersyon == :''Silipin din: [[Paghahambing ng mga bersyon ng Microsoft Windows|Paghahambing]] at [[Talaan ng mga bersyon ng Microsoft Windows]]'' <imagemap> Image:Windows family.svg|820px|center|Pamilya ng Microsoft Windows circle 25 36 26 [[Windows 1.0]] circle 99 36 26 [[Windows 2.0]] circle 176 37 26 [[Windows 3.0]] rect 198 143 220 157 [[Windows NT]] circle 250 37 26 [[Windows 3.1x]] circle 250 92 26 [[Windows 3.1x]] circle 270 149 26 [[Windows NT 3.1]] circle 268 232 26 [[Windows NT 3.1]] circle 316 69 26 [[Windows 95]] circle 356 149 26 [[Windows NT 4.0]] circle 356 232 26 [[Windows NT 4.0]] circle 390 69 26 [[Windows 98]] circle 462 69 26 [[Windows Me]] circle 466 150 26 [[Windows 2000]] circle 464 232 26 [[Windows 2000]] circle 534 139 26 [[Windows XP]] circle 535 183 26 [[Windows XP]] circle 572 232 26 [[Windows Server 2003]] circle 594 23 26 [[Talaan ng mga edisyon ng Windows XP#Media Center Edition]] circle 682 23 26 [[Talaan ng mga edisyon ng Windows XP#Media Center Edition]] circle 760 110 26 [[Windows Vista]] circle 762 183 26 [[Windows Vista]] circle 866 232 26 [[Windows Server 2008]] desc top-right </imagemap> === [[1985]] — [[1987]] === :''Silipin din: [[Windows 1.0x]]'' [[Talaksan:Windows.png|left|thumb|Unang logong ginamit ng [[Microsoft Windows]]|250px]] Nagsimula ang [[Microsoft Windows]] noong [[Nobyembre 20]], [[1985]] nang inilabas nito ang pinakauna nitong bersyon: ang [[Windows 1.0]]. Itinatampok sa Windows 1.0 ang kakayahan nitong magpatakbo ng mga [[programa (kompyuter)|programa]] nang sabay-sabay sa ilalim ng ''[[graphical user interface]]'', isang bagay na lubhang nagpapadali ng trabaho; pareho ng mga kakayahang ito ay hindi kayang gawin ng karamihan ng mga batay sa [[DOS]] na ''[[opreating system]]''. Hindi nito kayang pagpatu-patungin ang mga [[dungawan (kompyuter)|dungawan]],<ref>{{Cite web |title=Oldos |url=http://wiki.oldos.org/Windows/Win1x |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517133833/http://wiki.oldos.org/Windows/Win1x |url-status=dead }}</ref> kakaunti lamang ang mga programang sumusuporta rito, at mahina ang benta nito.<ref>{{Cite web |title=Vista Ultimate |url=http://www.vistaultimate.com/windows1.htm |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513024000/http://www.vistaultimate.com/windows1.htm |url-status=dead }}</ref> Idinisenyo ang Windows 1.0 upang making kagaya ng [[Mac OS]], na nagbunga naman ng pagsasakdal ng [[Apple Inc.]], ang kompanyang gumawa ng Mac OS, laban sa [[Microsoft]] dahil sa sinasabing paglabag nito sa [[karapatang-ari]]ng nagbunga ng [[Dolyar ng Estados Unidos|USD]] 5 bilyong pagkalugi ng Apple;<ref>{{Cite web |title=Apple vs. Microsoft |url=http://www.courttv.com/archive/trials/microsoft/legaldocs/maritz_full.html#6 |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201142514/http://www.courttv.com/archive/trials/microsoft/legaldocs/maritz_full.html#6 |url-status=dead }}</ref> at dahil doon napigilan ang Microsoft sa pagdaragdag ng ilang kagamitan sa Windows.<ref>[https://archive.today/20130630162105/www.wired.com/gadgets/pcs/multimedia/2007/01/wiredphotos31 Wired]</ref> [[Talaksan:WinAleman.gif|250px|thumb|Ang [[wikang Aleman|Alemang]] edisyon ng [[Windows 1.02]]|right]] Sa parehong taon ng [[1985]], inilabas ng Microsoft, ang [[Windows 1.02]], isang bersyon ng Windows na kagayang-kagaya ng Windows 1.0 ngunit isinalin sa ilang [[wikang Europeo]] kagaya ng [[wikang Aleman|Aleman]], habang ang edisyong [[wikang Pranses|Pranses]] naman nito ay inilabas noong [[Pebrero 1985]].<ref>{{Cite web |title=Fortune City |url=http://www.fortunecity.com/marina/reach/435/comphis5.html |access-date=2001-06-16 |archive-date=2001-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010616004910/http://www.fortunecity.com/marina/reach/435/comphis5.html |url-status=live }}</ref> Noong [[Agosto 29]], [[1986]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows 1.03]], isa ring bersyong kagayang-kagaya ng Windows 1.0 ngunit mayroong dagdag na suporta para sa [[hardwer]], kagaya ng maramihang mga [[panlimbag]], ''[[font]]'', kagaya ng [[Times New Roman]], at iba pa. At bilang isang pag-aayos sa mga kamailan ng 3.0, sunod namang inilabas ng Microsoft ang [[Windows 4.0]] noong [[Abril 1987]]. === [[1987]] — [[1989]] === [[Talaksan:Windows2.0.png|200px|left|Dito makikitang nakapatong ang "Clock" sa "Control Panel"|thumb]] ::::::::::''Silipin din: [[Windows 2.x]]'' Noong [[Disyembre 9]], [[1987]],<ref>{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/win20 |title=Guidebookgallery |access-date=2008-05-23 |archive-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190727135051/https://guidebookgallery.org/guis/windows/win20 |url-status=dead }}</ref> inilabas ng [[Microsoft]] ang [[Windows 2.0]] bilang ikalawang bersyon ng [[Microsoft Windows]]. Itinatampok sa bersyong ito ang mas malaking paggawa, suporta sa [[hardwer]], nagpapatung-patong na mga [[dungawan (kompyuter)|dungawan]], mas mabuting pamamahala ng [[alaala (kompyuter)|alaala]], mga dragdag na [[tuwirang daang pantipaan]], at iba pa. Ginawa ang ''[[operating system]]'' na ito para sa [[Intel 80386]], at hindi kagaya ng naunang bersyon,<ref>{{Cite web |url=http://www.mark13.org/node/73 |title=Mark13 |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725165941/http://www.mark13.org/node/73 |url-status=dead }}</ref> marami nang [[programa (kompyuter)|programang]] ginawa at/o sumusuporta para rito. Ngunit kagaya ng naunang bersyon, isa lamang itong ''[[operating environment]]'', at nagsakdal ang [[Apple Inc.]] muli sa Microsoft dahil sa sinasabing paglabag sa [[karapatang-ari]]ng matatagpuan sa Windows 2.0; bagaman mas saunahin ang Windows 2.0 kung ihahambing sa [[Mac OS]].<ref>{{Cite web |url=http://www.macobserver.com/columns/thisweek/2004/20040731.shtml |title=The Mac Observer |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512182122/http://www.macobserver.com/columns/thisweek/2004/20040731.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Kasaysayan ng Microsoft |url=http://www.thocp.net/companies/microsoft/microsoft_company.htm |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514211138/http://www.thocp.net/companies/microsoft/microsoft_company.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.encyclopedia4u.com/w/windows-2-0.html |title=Windows 2.0 |access-date=2008-05-23 |archive-date=2007-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217235038/http://www.encyclopedia4u.com/w/windows-2-0.html |url-status=dead }}</ref> Sunod namang inilabas ng Microsoft ang [[Windows 2.03]] bilang isang pagpapalawig pa ng mga kakayahan ng Windows 2.0 sa pagtakbo sa Intel 80386. Noong [[Mayo 27]], [[1987]], inilabas ang [[Windows 2.1]], isang dinagdagang bersyon ng Windows 2.03 na naglalayong gumamit ng pinalawig na alaala. Bukod pa rito, mayroon din itong mas malawak na suporta sa hardwer. Noong [[Marso 13]], [[1989]], inilabas naman ng Microsoft ang [[Windows 2.11]]. Irinaragdag dito ang mas maayos pagluluklok, mas mabilis na paglilimbag, at suporta sa hanggang 512 KB ng alaala. === [[1990]] — [[1991]] === :''Silipin din: [[Windows 3.0]]'' [[Talaksan:WinMed1.gif|right|265px|thumb|Makikita ang pinakaunang bersyon ng [[Windows Media Player]] sa [[Windows 3.0 with Multimedia Extension]].]] Noong [[Mayo 22]], [[1990]], inilabas ng [[Microsoft]] ang [[Windows 3.0]]. Itinatampok sa bersyong ito ang kakayahan nitong gumamit ng hanggang 640 KB ng [[alaala (kompyuter)|alaala]]<ref>{{Cite web |title=Kasaysayan ng Microsoft Windows 3.0 |url=http://www.vistaultimate.com/windows3.htm |access-date=2008-05-24 |archive-date=2008-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928054952/http://www.vistaultimate.com/windows3.htm |url-status=dead }}</ref> lalo na sa mga [[Intel 80286]] at [[Intel 80386|80386]],<ref>{{Cite web |title=Windows 3.0 |url=http://www.javvin.com/softwareglossary/Windows3.html |access-date=2008-05-24 |archive-date=2008-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080625210552/http://www.javvin.com/softwareglossary/Windows3.html |url-status=dead }}</ref> at 16 MB naman kung nasa tumatakbo sa ilalim ng [[16-bit]]; ang kakayahan nitong ito sa alaala ay lubhang makabago sa panahong iyon.<ref>[http://www.techweb.com/encyclopedia/defineterm.jhtml?term=Windows%33%2E%30 TechEncyclopedia]{{Dead link|date=Marso 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.cachesoftware.com/chemfrontier/index.shtml ''Operating System'' na Windows 3.x]</ref> Bukod pa rito, nagmamay-ari ito ng isang napakamakabagong [[grapika]]ng, para sa panahon na iyon, sumusuporta ng 16 na kulay sa [[VGA]]. Sa mga [[programa (kompyuter)|programa]] naman nito, naglalaman ito ng isang pinabuting pampamahala ng mga [[talaksan]] at [[panlimbag]], at kayang magpatakbo ng mga programa ng [[MS-DOS]] nang sabay-sabay. Bilang pinakamabago sa lahat, malawak ang suporta nito para sa ''[[mouse]]'' kaya hindi na ito nangangailangan pang gamitan palagi ng mga utos sa [[MS-DOS]], at lubhang nagpadali ito sa trabaho.<ref>{{Cite web |title=Computer Hope |url=http://www.computerhope.com/win3x.htm |access-date=2008-05-24 |archive-date=2013-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130804181724/http://www.computerhope.com/win3x.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.windows-now.com/files/folders/21092/download.aspx Microsoft]{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Noong [[Oktubre 1991]] naman, inilabas ng Microsoft ang [[Windows 3.0a]], isang maliit na pagsasaayos sa mga nilalaman ng Windows 3.0, kagaya ng [[Himem.sys]], at ang [[Windows 3.0 with Multimedia Extension]], isang maliit na dagdag sa kakayahan ng Windows 3.0 sa larangan ng [[midya]]. Kasama sa bersyong ito ang pinakaunang [[Windows Media Player]] at [[Sound Recorder (Microsoft Windows)|Sound Recorder]], at iba pang mga suportang pangmidya. === [[1992]] — [[1994]] === :''Silipin din: [[Windows 3.1x]] at [[Windows NT 3.1|NT 3.1]]'' [[Talaksan:HotdogWin.png|185px|left|thumb|Naglalaman ang temang "Hot Dog Stand" ng [[Windows 3.1]] ng mga matitingkad at nagsasalungatang kulay.]] Noong [[Abril 6]], [[1992]], inilabas ng [[Microsoft]] ang [[Windows 3.1]] bilang kapalit ng [[Windows 3.0]]. Ang mga bago rito ay ang dagdag na suporta nito para sa [[True Type]] ng [[Apple Inc.]], pagkakaroon ng sarili nitong ''[[antivirus]]'' na [[Microsoft Anti-Virus]], at [[Windows Registry]], mga [[programa (kompyuter)|programa]] at suportang pangmidya at [[laptop]], at iba pa.<ref>[http://support.microsoft.com/kb/83245 Microsoft]</ref> Gumagamit ito ng ''[[graphical user interface]]'' na kagaya ng sa Windows 3.0, at nagtatampok din ng suporta para sa mga programa niyon. Wala na itong [[totoong kaparaanan]] kaya hindi na ito tumatakbo sa mga [[Intel 8086]].<ref>[http://foldoc.org/?Windows+3.1 Windows 3.1]</ref> Nilalaman din sa bersyong ito ang temang "Hot Dog Stand", isang tema ng mga nagsasalungatang kulay, na siya namang ikinukutiya angkin daw na kapangitan.<ref>{{Cite web |url=http://www.codinghorror.com/blog/archives/000341.html |title=Coding Horror |access-date=2008-05-24 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523104239/http://www.codinghorror.com/blog/archives/000341.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://penguinpetes.com/b2evo/index.php?title=why_is_the_transition_from_windows_to_li&more=1&c=1&tb=1&pb=1 |title=Penguin Pete |access-date=2008-05-24 |archive-date=2010-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100104010420/http://penguinpetes.com/b2evo/index.php?title=why_is_the_transition_from_windows_to_li&more=1&c=1&tb=1&pb=1 |url-status=dead }}</ref> Noong [[Oktubre 1]], [[1992]], inilabas ang [[Windows for Workgroups 3.1]], isang edisyon ng Windows 3.1 na naglalaman ng mas pinabuting [[paglalambat-lambat]].<ref>[http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Windows+for+Workgroups Free Online Encyclopedia]</ref> Bilang isa ring pagpapabuti ng mga bahaging matatagpuan na sa Windows 3.1,<ref>[http://foldoc.org/?Windows+3.11 Windows 3.11]</ref> inilabas ng Microsoft ang [[Windows 3.11]] noong [[Disyembre 31]], [[1993]]; walang mga bagong kagamitan ito.<ref>[http://www.winhistory.de/more/win31.htm Windows 3.1x]</ref> Kagaya ng Windows 3.1, nilabasan din ng panlambat-lambat na edisyon nito ang Windows 3.11 noong [[Nobyembre 1]], [[1993]]; ito ang [[Windows for Workgroups 3.11]], na mas maraming kagamitang panlambat-lambat kaysa sa Windows for Workgroups 3.1.<ref>{{Cite web |title=Yale |url=http://www.yale.edu/pclt/OPSYS/WFWG311.HTM |access-date=2008-05-24 |archive-date=2008-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724121509/http://www.yale.edu/pclt/OPSYS/WFWG311.HTM |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.cs.umd.edu/hcil/muiseum/systems/win3.11.html Windows for Workgroups 3.xx]</ref><ref>[http://foldoc.org/?Windows+for+Workgroups Windows for Workgroups]</ref><ref>[http://support.microsoft.com/kb/126746 Microsoft]</ref><ref>{{Cite web |title=Kasaysayan ng Windows 3.1 |url=http://wiki.oldos.org/Windows/Win31 |access-date=2008-05-24 |archive-date=2008-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080518014916/http://wiki.oldos.org/Windows/Win31 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.winhistory.de/more/win311.htm Windows for Workgroups 3.1x]</ref> [[Talaksan:WinChin.gif|310px|thumb|right|[[Windows 3.2]]]] Sa kabilang panig naman ng hanay ng [[Windows]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows NT 3.1]] bilang pinakaunang bersyon ng [[Windows NT]], pinakaunang bersyon ng Windows na [[32-bit]] at isang ganap na ''[[operating system]]'',<ref>{{Cite web |url=http://www.reactos.org/wiki/index.php/Windows_NT_3.1 |title=ReactOS |access-date=2008-05-25 |archive-date=2007-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015144917/http://www.reactos.org/wiki/index.php/Windows_NT_3.1 |url-status=dead }}</ref>, noong [[Hulyo 27]], [[1993]]. Ito ay ginawa para sa mga tanggapan bilang isang tagapamahala ng [[Lambat-lambat ng lokal na pook|LAN]].<ref>[http://www.oreilly.com/catalog/securwinserv/chapter/ch01.html O' Reilly]</ref> Ang GUIng ginagamit nito ay kagayang-kagaya ng sa Windows 3.1.<ref>[http://www.cs.umd.edu/hcil/muiseum/systems/winnt3.1.html Windows NT 3.1]</ref> Ngunit hindi kagaya ng Windows 3.1, hindi ito naging gaanong mabenta at ilang hardwer lamang ang sinusuportahan nito.<ref>[http://www.winhistory.de/more/nt31.htm Windows NT 3.1]</ref><ref>[http://www.gaby.de/win3x/ent31.htm Windows NT 3.1]</ref> Sa panig mula ng mga pantahanang bersyon ng Windows, inilabas ng Microsoft ang [[Windows 3.2]], ang bersyong [[Tsinong Ipinapayak]] ng Windows na batay sa Windows 3.1<ref>[http://toastytech.com/guis/win32.html Toasty Tech]</ref> na sinang-ayunan ng bansang pinagpadalhan, sa [[Republikang Popular ng Tsina]] noong [[Enero 1993]]<ref>[http://msdn.microsoft.com/en-us/library/cc195103.aspx MSDN]</ref> habang maaari rin itong makuha bilang isang libreng pandagdag ng mga nagmamay-ari ng [[wikang Tsino|Tsinong]] bersyon ng Windows 3.1.<ref>[http://support.microsoft.com/kb/129451#appliesto Microsoft]</ref><ref>[http://www.winhistory.de/more/win32.htm Windows 3.2]</ref> Nagtatampok ang bersyong ito ng 10 paraan upang makapagpasok ng mga [[Tsinong titik]], isang pagpapahirap sa teknolohiya dahil sa pagkakomplekado ng mga titik na iyon.<ref>[http://tprc.si.umich.edu/abstracts/TAN.TXT Mga Suliranin Pampatakarang Pangkaalamaan at Pangkaligtasang Pang-internet sa Republikang Popular ng Tsina]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === [[1994]] — [[1995]] === :''Silipin din: [[Windows NT 3.5]] at [[Windows NT 3.51|3.51]]'' Noong [[Setyembre 21]], [[1994]], inilabas ng [[Microsoft]]<ref>{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt35 |title=GuideBookGallery |access-date=2008-05-26 |archive-date=2020-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203155247/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt35 |url-status=dead }}</ref> ang ikalawa nitong bersyon ng [[Windows NT]]; ito ang [[Windows NT 3.5]]. Isa sa mga bagong kakayahan nito ay ang pagtatalaga ng mga [[mahabang ngalang pantalaksan|mahahabang ngalang pantalaksan]] kung [[File Allocation Table|FAT]] ang ginagamit habang nagtatampok naman ito ng dagdag na bilis at katatagan, at mas kaunting pangangailangan sa [[alaala (kompyuter)|alaala]], at mayroong mas maliit na [[kodigong pinagmulan|kodigo]]. Nagtatampok din ito ng mas malakas na suporta para sa [[paglalambat-lambat]] gamit ang [[TCP/IP]]<ref>{{Cite web |title=Yale |url=http://www.yale.edu/pclt/WINWORLD/NT.HTM |access-date=2008-05-26 |archive-date=2000-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000229122839/http://www.yale.edu/pclt/WINWORLD/NT.HTM |url-status=dead }}</ref>, [[OpenGL]]<ref>[http://support.microsoft.com/kb/124034 Microsoft]</ref> at [[OLE]].<ref>[http://foldoc.org/?Windows+NT+3.5 Windows NT 3.5]</ref>. Hindi kagaya ng mga naunang bersyon, hindi na ito nangangailangan pang manimula sa [[MS-DOS]] habang ang ''[[graphical user interface]]'' nito ay katulad na katulad ng sa [[Windows 3.1]].<ref>[http://www.cs.umd.edu/hcil/muiseum/systems/winnt3.5.html Windows NT 3.5x]</ref> Noong [[Mayo 30]], [[1995]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows NT 3.51]]<ref>[http://trillian.randomstuff.org.uk/~stephen/history/timeline-INDEX.html Isang maikling kasaysayan ng panunuos]</ref> Sa lahat-lahat isa lamang itong pagpapabuti ng mga kagamitang matatagpuan na sa Windows NT 3.5 bagaman naglalaman ito ng ilang mga bagong kakayahan, kagaya ng [[pagpikpik ng datos]] sa [[NTFS]]. Ilan sa mga bago at/o inayos dito ay ang dagdag na suporta nito para sa [[3D]] sa OpenGL, at pagsasaayos ng [[kamalian sa paghahati sa mga lumulutang na tuldok ng Pentium]] na ''[[processor]]'' ng [[Intel]].<ref>[http://www.winhistory.de/more/nt351.htm Windows NT 3.5x]</ref> Bagaman dito, nagbunga naman ang mga pagsasaayos na ito sa hindi pagpapakita nang tama ng mga [[Koreanong titik]] sa mga [[programa (kompyuter)|programang]] ginawa para sa Windows NT 3.5; inayos ng Microsoft ang problemang ito sa isang libreng dagdag.<ref>[http://support.microsoft.com/kb/157447 Microsoft]</ref> === [[1995]] — [[1999]] === :''Silipin din: [[Windows 95]], [[Windows NT 4.0|NT 4.0]] at [[Windows 98|98]]'' [[Talaksan:Windows95 desktop.png|thumb|left|Isa sa mga pinakamakabagong katangian ng [[Windows 95]] ang bagung-bago nitong [[GUI]]ng naglalayong magpadali ng paggawa ng mga trabaho sa [[kompyuter]].<ref>{{Cite web |title=Kasaysayan ng Microsoft laban sa Apple |url=http://www.willyhoops.com/microsoft_vs_apple_history.htm |access-date=2008-05-26 |archive-date=2008-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828110344/http://www.willyhoops.com/microsoft_vs_apple_history.htm |url-status=dead }}</ref>|187px]] Noong [[Agosto 24]], [[1995]], naglabas nanaman ang [[Microsoft]] ng isang panibagong pantahanang ''[[operating system]]''; ito ang [[Windows 95]]. Naging isang napakalaking hakbang ito sa pagpapabuti ng [[Windows]] lalo na sa bagung-bago at ibang-iba nitong ''[[graphical user interface]]'' na hindi pa nakikita at nagagamit sa alin mang naunang bersyon ng Windows.<ref>[http://www.computerhope.com/jargon/w/win95.htm Computer Hope]</ref> Ilan sa mga pagbabago sa GUI nito ay ang kawalan nito ng [[Program Manager]] at [[File Manager]] na matatagpuan sa lahat ng naunang bersyon ng Windows. Sa halip nagtatampok ito ng isang bagong [[Start button]] at [[Windows Explorer]]. Karamihan sa mga pangunahing disenyong unang natagpuan sa Windows 95, kagaya ng Start Button at [[Taskbar]], ay nakalakip pa rin sa mga pinakabagong bersyon ng Windows at maging ng karamihan sa mga bersyon ng [[Linux]] magpahanggang-ngayon. Bukod sa GUI nito, ilan sa mga makabagong aspeto nito ang kaunahan nito sa pagiging isang bersyong ganap at [[32-bit]] na OS sa hanay na pantahanan ng Windows. Bagaman 32-bit na ito,<ref>[http://foldoc.org/?Windows+95 Windows 95]</ref> kaya pa rin nitong magpatakbo ng mga [[programa (kompyuter)|programang]] [[16-bit]]. Sinusuportahan ng lahat ng mga bersyon ng Windows 95 ang [[FAT16]] ngunit ang dalawang huling bersyon lamang nito ang sumusuporta sa parehong FAT16 at [[FAT32]].<ref>[http://www.users.globalnet.co.uk/~jeacocke/windows2.htm Suporta sa sistemang pantalaksan]</ref> Ilan sa mga bagong kakayahan nito ay ang [[Plug and Play]], mga suportang pangmidya, <ref>{{Cite web |title=Windows 95 (pagtanaw ng mga katangian) |url=http://aslib.co.uk/caa/abstracts/open/95-1829.html |access-date=2008-05-26 |archive-date=2007-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071029064738/http://www.aslib.co.uk/caa/abstracts/open/95-1829.html |url-status=dead }}</ref> suporta sa [[CD-ROM]],<ref>[http://www.winsupersite.com/reviews/win95_preview.asp Paunang tingin sa Windows 95]</ref><ref>[http://www.winhistory.de/more/win95.htm Windows 95]</ref> at pamimindot sa kanang buton ng mga ''[[mouse]]''.<ref>{{Cite web |title=Computer Hope |url=http://www.computerhope.com/win95.htm |access-date=2008-05-26 |archive-date=2008-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080602193741/http://www.computerhope.com/win95.htm |url-status=dead }}</ref> Noong [[Agosto 26]], [[1996]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows NT 4.0]]. Itinatampok sa bersyong ito ang mas pinabuting mga kakayahang [[paglalambat-lambat|pampaglalambat-lambat]], mas pinapayak na mga kagamitang pampamamahala, at mas pinalawak na suporta sa [[hardwer]]. Gumagamit ito ng GUIng kagayang-kagaya ng sa Windows 95.<ref>{{Cite web |title=2cpu |url=http://www.2cpu.com/OSs/Windows/WinNT.htm |access-date=2008-05-26 |archive-date=2007-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070423004652/http://www.2cpu.com/OSs/Windows/WinNT.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.cs.umd.edu/hcil/muiseum/systems/winnt4.html Windows NT 4.0]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt40 |title=Guidebookgallery |access-date=2008-05-27 |archive-date=2020-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204015457/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt40 |url-status=dead }}</ref>. At kagaya ng mga naunang bersyon ng [[Windows NT]], ito ay ginawa para sa mga tanggapan at [[serbidor]]. Isa itong matatag na OS<ref>[http://www.operating-system.org/betriebssystem/_english/bs-winnt40.htm Windows NT 4.0]</ref> ngunit natakbo lamang ito sa mga [[kaugma ng IBM PC]], [[PowerPC]] at iba pang mga arkitekturang [[RISC]].<ref>[http://www.winhistory.de/more/nt4.htm Windows NT 4.0]</ref> [[Talaksan:Win98ActiveDesktop.gif|thumb|Hinahayaan ng [[Active Desktop]] na gawing [[likuran ng dekstop|likuran ng mga ''desktop'']] ang mga [[pahinang web]], at gumamit ng mga bagay na awtomatikong nagpapabago sa gamit ng [[Internet]].|right|260px]] Noong [[Hunyo 25]], [[1998]],<ref>[http://windowsitpro.com/article/articleid/17693/windows-98-release-date-set-june-25.html Windows 98, ipinahayag na ilalabas sa Hunyo 25]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/win98 |title=Guidebookgallery |access-date=2008-05-27 |archive-date=2010-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100927085131/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/win98 |url-status=dead }}</ref> inilabas ng Microsoft ang [[Windows 98]], isang pantahanang OS na, kagaya ng Windows NT 4.0, gumagamit ng parehong GUI ng sa Windows 95. Ngunit hindi kagaya ng Windows 95 pareho nitong sinusuportahan ang FAT16 at FAT32.<ref>[http://www.users.globalnet.co.uk/~jeacocke/windows1.htm Suporta sa sistemang pantalaksan]</ref> Isa sa mga pinakamalaking pagsasaayos sa Windows 98 ay ang napakalawak nitong suporta para sa iba-ibang uri ng hardwer at ''[[software]]'',<ref>[http://foldoc.org/?Windows+98 Windows 98]</ref> at dahil dito isinasabi pa nga ng ilan na ito ang OS na mayroong pinakamalawak na suporta sa lahat. Bukod sa malawakang suporta nito, ang isa pang malaking pagbabago nito ay ang malawakang paglalakip ng [[Internet Explorer]] at iba pang mga teknolohiyang pang-[[Internet]] sa mga kagamitan ng OS;<ref>[http://www.computerhope.com/jargon/w/win98.htm Computer Hope]</ref> isa na roon ang [[Active Desktop]]. Ang iba pang mga pagbabago rito ay ang pagsasaayos ng mga problema ng Windows 95.<ref>{{Cite web |title=The OS Files |url=http://www.theosfiles.com/os_windows/ospg_w98.htm |access-date=2008-05-27 |archive-date=2007-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070701213633/http://www.theosfiles.com/os_windows/ospg_w98.htm |url-status=dead }}</ref> Noong [[Mayo 5]], [[1999]], bilang isang pagsasaayos at dagdag sa Windows 98 inilabas ng Microsoft ang [[Windows 98 SE]].<ref>[http://news.cnet.com/2100-1040-225460.html CNet]</ref> Isa sa mga malalaking binago rito ay ang mas pinabuti nitong suporta sa [[USB]], dagdag namang suporta para sa [[DVD]], [[Pentium III]], at paglutas ng [[problemang taong 2000]].<ref>[http://www.whatpc.co.uk/whatpc/news/2132445/windows Bagong Windows 98]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Microsoft |url=http://download.microsoft.com/download/6/5/f/65f1821b-352b-450c-acc0-40f0fcee92d6/wc072799.exe |access-date=2008-05-27 |archive-date=2013-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219021020/http://download.microsoft.com/download/6/5/f/65f1821b-352b-450c-acc0-40f0fcee92d6/wc072799.exe |url-status=dead }}</ref> === [[2000]] — [[2001]] === :''Silipin din: [[Windows 2000]], [[Windows Me|Me]] at [[Windows XP|XP]]'' Noong [[Pebrero 17]], [[2000]], inilabas ng [[Microsoft]] ang [[Windows 2000]],<ref>{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/win2000 |title=Guidebookgallery |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517224947/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/win2000 |url-status=dead }}</ref> bagaman wala sa pangalan, isang bersyon ng [[Windows NT]].<ref>{{Cite web |url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/17/win2k.launch.idg/index.html |title=Opisyal na inilahad ng Microsoft ang Windows 2000 |access-date=2008-05-28 |archive-date=2004-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041207104931/http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/17/win2k.launch.idg/index.html |url-status=dead }}</ref> Ang Windows 2000, bago pa ito ilabas, ay sinalot ng mula 63,000 hanggang 65,000 mga ''[[bug (kompyuter)|bug]]''; ito ay pinatunayan ng isang nakawalang ulat mula sa Microsoft mismo.<ref>[http://slashdot.org/article.pl?no_d2=1&sid=00/02/11/1840225 Slashdot]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.oops-web.com/FoleyOn2000.html |title=Oops Web |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080522000249/http://www.oops-web.com/FoleyOn2000.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.advogato.org/article/51.html |title=Advogato |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704142136/http://advogato.org/article/51.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/17/windows.2000/ |title=CNN |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080309201656/http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/17/windows.2000/ |url-status=dead }}</ref> Kaya nga sa mismong araw ng pagkakalabas nito ay naglabas na rin kaagad ang Microsoft ng isang pag-aayos na makukuha sa [[Internet]].<ref>[http://support.microsoft.com/kb/253934 Microsoft]</ref> Bagaman dito, kagaya ng [[Windows 98 SE]], malawak din ang suporta nito;<ref>[http://www.computerhope.com/jargon/w/win2000.htm Computer Hope]</ref> ito ay lalo na sa [[plataporma (kompyuter)|plataporma]], kung saan pareho nitong sinusuportahan ang [[CISC]] at [[RISC]], [[protokol (kompyuter)|protokol]], mga [[sistemang pantalaksan]], at iba pang mga bagong teknolohiya, kagaya ng [[FireWire]] at ''[[infrared]]''. Ang Windows 2000 din ang isa sa mga pinakamatatag na bersyon ng [[Windows]], <ref>[http://www.winhistory.de/more/win2000.htm Windows 2000]</ref> at isa rin sa mga pinakamalaking pagbabago nito ay ang kaligtasan nito.<ref>[http://www.microsoft.com/presspass/features/2000/02-01w2ksecurity.mspx Microsoft]</ref><ref>[http://foldoc.org/?Windows+2000 Windows 2000]</ref><ref>{{Cite web |title=Mga katangian ng Windows 2000 |url=http://tutorials.namesdirect.com/features-of-windows-2000.htm |access-date=2008-05-28 |archive-date=2006-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060905001655/http://tutorials.namesdirect.com/features-of-windows-2000.htm |url-status=dead }}</ref> [[Talaksan:WinMeBSOD.gif|Ipinapahiwatig ng mga ''[[blue screen of death]]'' ang isang pagkakamailang pansistema;<ref>[http://www.rverscomputerhelp.com/bluescreen.html Ang bughaw na tabing ng kamatayan]</ref><ref>[http://foldoc.org/?Blue+Screen+of+Death Bughaw na tabing ng kamatayan]</ref><ref>[http://www.computerhope.com/jargon/b/bsod.htm Computerhope]</ref> isang karaniwang tanawin sa [[Windows Me]] kapag nagkakamali ito.|thumb|200px|left]] Noong [[Setyembre 14]], [[2000]], bilang huling bersyon ng Windows na batay sa arkitekturang [[Windows 9x|9x]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows Me]].<ref>{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winme |title=Guidebookgallery |access-date=2008-05-28 |archive-date=2006-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061004102541/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winme |url-status=dead }}</ref> Ayon sa Microsoft, nilalayon daw ng Windows Meng pagbutihin ang mga aspetong ng [[kompyuter]] sa kaligtasan, midya, Internet at [[pantahanang paglalambat-lambat]],<ref>[http://www.microsoft.com/presspass/press/2000/Jun00/WinMeReleasePR.mspx Microsoft]</ref> at kaya naman, ayon din sa Microsoft, pinagbuti nila ang mga teknolohiyang ito para sa kabutihan ng mga ordinaryong manggagamit.<ref>[http://www.theosfiles.com/os_windows/ospg_wme.htm The OS Files]</ref><ref>{{Cite web |title=Mga pagtanaw ng Bleinhem House — Microsoft |url=http://www.bhreviews.co.uk/Software/windows_me.htm |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612104126/http://www.bhreviews.co.uk/Software/windows_me.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.microsoft.com/presspass/features/2000/sept00/09-14winme.mspx Microsoft]</ref> Sa kabaliktaran, ibang-iba ang sinasabi ng halos lahat ng mga nagsiyasat nito, at dahil din dito karaniwan ding itong ihinahambing sa [[Windows Vista]], isa ring ''[[operating system]]'' na nakatanggap ng malawakang pangungutiya,<ref>[http://cmsreport.com/node/1623 Windows Vista katumbas ng Windows Me]</ref> at itinuturing na "pinakamasamang OS magpakailanman" at iba pang mga bagay na kaugnay niyon.<ref>{{Cite web |title=Pinapatunayan ng Windows Me na ito ang pinakamasama laban sa Vista at sa lahat pa ng iba |url=http://vista.blorge.com/2008/04/27/windows-me-proves-itself-as-worst-against-vista-and-all-others/ |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501073609/http://vista.blorge.com/2008/04/27/windows-me-proves-itself-as-worst-against-vista-and-all-others/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Natalo ang Vista ng Me sa koronang pinakamasamang ''operating system'' |url=http://vista.blorge.com/2008/04/22/vista-loses-crown-of-worst-operating-system-to-windows-me/ |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080623211526/http://vista.blorge.com/2008/04/22/vista-loses-crown-of-worst-operating-system-to-windows-me/ |url-status=dead }}</ref> Lahat ng pangungutiyang ito ay dahil daw sa palagiang pagpatay at kabagalan nito, at sa iba pang mga bagay.<ref>{{Cite web |title=Ang Windows Me ang pinakamasamang ''operating system'' magpakailanman |url=http://chris.pirillo.com/2007/06/15/windows-me-worst-operating-system-ever/ |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080702221750/http://chris.pirillo.com/2007/06/15/windows-me-worst-operating-system-ever/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Mga hinanakit sa Windows Me |url=http://www.computergripes.com/WindowsME.html |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516143903/http://computergripes.com/WindowsME.html |url-status=dead }}</ref> Sa lahat-lahat, ang kakaunti lamang ang idinagdag sa Windows Me kaya kamukhang-kamukha pa rin nito ang [[Windows 98]].<ref>[http://www.winhistory.de/more/winme.htm Windows Me]</ref> [[Talaksan:Windows xp.jpg|205px|thumb|right|[[Windows XP]]]] Noong [[Oktubre 25]], [[2001]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows XP]],<ref>[http://c2.com/cgi/wiki?WindowsXp Windows XP]</ref><ref>[http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/9_761921 Internet News]</ref><ref>{{Cite web |title=PCWorld |url=http://www.pcworld.com/article/id,49606-page,1/article.html |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516080650/http://www.pcworld.com/article/id,49606-page,1/article.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://archives.cnn.com/2001/TECH/ptech/10/25/xp.london.launch/index.html |title=CNN |access-date=2008-05-28 |archive-date=2008-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080515202342/http://archives.cnn.com/2001/TECH/ptech/10/25/xp.london.launch/index.html |url-status=dead }}</ref> isang OS na batay sa Windows NT, ngunit hindi kagaya ng mga naunang bersyon ng Windows NT, itinatampok din ito para sa mga tahanan hindi lamang para sa mga tanggapan. Sa paglalabas ng Windows XP, nagsanib na ang dalawang dating hiwalay na mga hanay ng OS: ang Windows para sa mga tahanan, at Windows NT para sa mga tanggapan at [[serbidor]].<ref>[http://foldoc.org/?Windows+XP Windows XP]</ref><ref>{{Cite web |title=OnePC |url=http://www.onepc.net/index.php?view=docs&doc_id=98 |access-date=2008-05-28 |archive-date=2007-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071018090823/http://onepc.net/index.php?view=docs&doc_id=98 |url-status=dead }}</ref> Nagtatampok ang bersyong ito ng mararaming pagbabago. Isa na rito ang bago nitong makulay na ''[[graphical user interface]]'', mga bagong bersyon ng mga nilalaman nito, mga bagong [[programa (kompyuter)|programa]], kagaya ng [[Windows Movie Maker]], at madaliang pagpapalit-palit ng mga manggagamit. Bagaman dito, malawak pa rin ang suporta nito para sa mga lumang ''[[software]]'' at [[hardwer]].<ref>[http://www.winhistory.de/more/winxp.htm Windows XP]</ref> === [[2002]] — [[2006]] === :''Silipin din: [[Windows XP Media Center Edition]], [[Windows Server 2003|Server 2003]] at [[Windows Fundamentals for Legacy PCs|Fundamentals for Legacy PCs]]'' [[Talaksan:WinXPMedCenEd.jpg|left|[[Windows XP Media Center Edition]]|thumb|200px]] Bilang isang bagong [[Talaan ng mga edisyon ng Windows XP|edisyon ng Windows XP]], inilabas ang [[Windows XP Media Center Edition 2002]], isang edisyong batay sa [[Windows XP Professional]], at naglalaman ng isang bagong ''[[graphical user interface]]''<ref>[http://windowsitpro.com/Articles/Index.cfm?ArticleID=26485&DisplayTab=Article Inilabas ng Microsoft ang Windows XP Media Center Edition]</ref> at [[Windows Media Center]],<ref>{{Cite web |title=Windows XP Media Center Edition |url=http://www.dcviews.com/news-s.htm?ns231000 |access-date=2008-05-29 |archive-date=2012-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322115927/http://www.dcviews.com/news-s.htm?ns231000 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ano ang Windows XP Media Center Edition 2002 |url=http://www.salloway.org.uk/MediaCenter/2002/freestyle.htm |access-date=2008-05-29 |archive-date=2009-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915202838/http://www.salloway.org.uk/MediaCenter/2002/freestyle.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2131167.stm BBC]</ref> na pinapahintulutan ang panonood ng [[telebisyon]] sa gamit [[Internet na malawak ang banda]] sa [[kompyuter]],<ref>[http://www.microsoft.com/windows/products/winfamily/mediacenter/default.mspx Microsoft]</ref><ref>{{Cite web |url=http://reviews.cnet.com/software/microsoft-windows-xp-media/4505-3513_7-20628342.html |title=CNet |access-date=2008-05-29 |archive-date=2008-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080207090113/http://reviews.cnet.com/software/microsoft-windows-xp-media/4505-3513_7-20628342.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.theosfiles.com/os_windows/ospg_wxp_media.htm The OS Files]</ref> at mas mabuting pagsisinop ng mga [[bidyo]], [[larawan]] at [[tugtugin]].<ref>[http://www.microsoft.com/presspass/Press/2002/Jul02/07-16MediaCenterPR.mspx Microsoft]</ref><ref>[http://www.winsupersite.com/reviews/windowsxp_mediacenter.asp WinSupersite]</ref> Malawak din ang suporta nito; sinusuportahan nito ang mga [[hardwer]] ng [[Dell]], [[Sony]] at [[HP]].<ref>[http://www.skullbox.net/xpmce.php Skull box]</ref> Makukuha ang Windows XP Media Center Edition sa mararaming bersyon: tig-isa para sa mga taong 2002, [[Windows XP Media Center Edition 2003|2003]], [[Windows XP Media Center Edition 2004|2004]] at [[Windows XP Media Center Edition 2005|2005]]; bawat isa sa kanila ay nagtatampok ng mga maliliit na paglilinis at pagbabago.<ref>{{Cite web |title=Anong bersyon ng Windows Media Center ang ginagamit ko? |url=http://www.salloway.org.uk/MediaCenter/2004/version.htm |access-date=2008-05-29 |archive-date=2008-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080601182800/http://www.salloway.org.uk/MediaCenter/2004/version.htm |url-status=dead }}</ref>[[Talaksan:Winserv2003.png|[[Windows Server 2003]]|right|155px|thumb]] Noong [[Marso 28]], [[2003]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows Server 2003]], isang bagong bersyon ng Windows na para sa mga [[serbidor]].<ref>[http://news.cnet.com/Windows-Server-2003-goes-gold/2100-1012_3-994437.html CNet]</ref><ref>{{Cite web |title=Windows Server 2003 handa nang ilabas |url=http://www.vnunet.com/vnunet/news/2121922/windows-server-2003-ready-release |access-date=2005-11-03 |archive-date=2005-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051103043015/http://www.vnunet.com/vnunet/news/2121922/windows-server-2003-ready-release |url-status=live }}</ref> Gumagamit ito ng GUI ng Windows XP ngunit [[abo (kulay)|abo]],<ref>[http://toastytech.com/guis/srv2k3.html Toasty Tech]</ref> habang nagtatampok ito ng mas pinaigting na suporta sa mga malalaking sistema, kagaya ng [[kumpulan (kompyuter)|pagkukumpul-kumpol]], pagkakaroon ng pinabuting [[Active Directory]],<ref>{{Cite web |title=10 dahilan sa pagwiwindows Server 2003 |url=http://www.burnbank.co.uk/index.asp?section=22&anchor=38 |access-date=2008-05-29 |archive-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080521222415/http://www.burnbank.co.uk/index.asp?section=22&anchor=38 |url-status=dead }}</ref>, suporta para sa [[Itanium]], hanggang 512 GB ng [[alaala (kompyuter)|alaala]] at 64 na processor, at mga serbisyong web, at pinaigting na kaligtasan sa pagdaragdag nito ng isang sariling ''[[firewall]]'', mga bagong patakarang pansistema, pinababampribilehiyong [[Internet Information Services|IIS]] upang mabawasan ang bunga ng alin mang atake, mas mataas na katatagan, at iba pa.<ref>[http://www.theosfiles.com/os_windows/ospg_w2003s.htm The OS Files]</ref><ref>{{Cite web |title=Itreviews |url=http://www.itreviews.co.uk/software/s201.htm |access-date=2008-05-29 |archive-date=2008-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080602023711/http://www.itreviews.co.uk/software/s201.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://technet.microsoft.com/en-us/windowsserver/bb429524.aspx Microsoft]</ref><ref>{{Cite web |title=Microsoft Windows Server 2003 |url=http://www.asolution.co.uk/Microsoft+Products/Windows+Server+2003/default.aspx |access-date=2008-05-29 |archive-date=2008-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080530150140/http://www.asolution.co.uk/Microsoft+Products/Windows+Server+2003/default.aspx |url-status=dead }}</ref> Inilabas ito sa mararaming edisyon, at inilabasan ng mga service pack sa mga susunod na taon. == Mga sanggunian == <div style="height: 270px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist4" > * [http://www.computerhope.com/history/windows.htm Kasaysayan ng Microsoft Windows] * [https://web.archive.org/web/20001017211615/http://members.fortunecity.com/pcmuseum/windows.htm Windows] * [http://www.vistaultimate.com/vintage_windows.htm Vista Ultimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070816132335/http://www.vistaultimate.com/vintage_windows.htm |date=2007-08-16 }} * [http://www.microsoft.com/windows/WinHistoryDesktop.mspx Microsoft] * [http://www.ug.bcc.bilkent.edu.tr/~farukg/yazilar/histwindows.htm Kasaysayan ng Windows] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080412133053/http://www.ug.bcc.bilkent.edu.tr/~farukg/yazilar/histwindows.htm |date=2008-04-12 }} * [http://kb.iu.edu/data/abwa.html Ano ang kasaysayan ng Microsoft Windows?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613035546/http://kb.iu.edu/data/abwa.html |date=2008-06-13 }} * [http://trillian.randomstuff.org.uk/~stephen/history/ Isang maikling kasaysayan ng panunuos] * [http://www.winhistory.de/more/win1.htm Windows 1.0] * [http://www.kernelthread.com/mac/vpc/win.html Windows] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051125114815/http://www.kernelthread.com/mac/vpc/win.html |date=2005-11-25 }} * [http://cybernetnews.com/2008/04/21/cybernotes-history-of-windows-system-requirements/ Lunes ng Microsoft] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080525140706/http://cybernetnews.com/2008/04/21/cybernotes-history-of-windows-system-requirements/ |date=2008-05-25 }} * [http://support.microsoft.com/kb/32905 Microsoft] * [http://www.winhistory.de/more/win2.htm Windows 2.x] * [http://oldfiles.org.uk/powerload/timeline.htm Oldfiles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071028074338/http://oldfiles.org.uk/powerload/timeline.htm |date=2007-10-28 }} * [http://www.winhistory.de/more/win3.htm Windows 3.0] * [http://www.softstack.com/password/windows_98.html Softstack] * [http://www.winhistory.de/more/win98.htm Windows 98] * [http://www.computerhope.com/win98.htm Computer Hope] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080525115707/http://www.computerhope.com/win98.htm |date=2008-05-25 }} {{reflist}} </div> == Silipin din == * [[Kritisismo ng Microsoft Windows]] * [[Kasaysayan ng mga operating system|Kasaysayan ng mga ''operating system'']] * [[Microsoft]] {{Windows}} {{Windows-nilalaman}} {{Microsoft}} [[Kategorya:Microsoft Windows]] 60o7pjase7f4cr44fz13qnd4s2omd2t 0 41434 2206372 2107667 2026-05-06T01:42:04Z ~2026-27208-81 161520 /* */ 2206372 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Arnis}} [[Talaksan:FencingSchoolLeiden1610.jpg|thumb|Paaralan ng Eskrima sa Leiden University, 1610]] Ang '''eskrima''' o ''escrima'' (sa wikang Espanyol: ''esgrima'') ay isang uri ng [[palakasan]] na nagsimula noong huling bahagi ng ika-19 na [[siglo]]. Nagsimula ang eskrima bilang disiplina o pamaraan ng wastong paggamit ng espada sa tunay na pakipaglaban, patayan o hindi, hanggang sa pagkalipas ng panahon, naging pampalakasan na lamang ito. ==Kasaysayan== Ang mga ninuno ng makabagong eskrima ay nagmula sa [[España]], kung saan isinulat ang ilang libro ukol sa eskrima. Ang "''Treatise on Arms'' o Tratado sa Armas ay isinulat ni Diego de Valera sa pagitan ng mga taong 1458 at 1471 at ito ay isa sa mga pinakalumang manwal na nabubuhay pa tungkol sa kanulraning eskrima bago ang opisyal na ipinagbawal ang pag-duwelo ng mga [[Katoliko]]ng Maharlika. Sa [[paglalakbay]], dinala ng mga sundalong Español ang eskrima sa buong mundo, partikular sa timog [[Italya]], isa sa mga lugar kung saan laganap ang kaguluhan sa pagitan ng dalawang nasyon. Binanggit ang eskrima sa dula na "''The Merry Wives of Windsor''" na isinulat bago ang taong 1602. Ang mga mekaniks ng makabagong eskrima ay nagmula noong ika-18 na siglo sa isang Italyanong paaralan ng eskrima noong Renaissance, at, sa ilalim ng kanilang impluwensya, ito ay ipinagbuti pa lalo ng paaralang eskrima ng [[Pranses]]. Ang [[paaralan]]g eskrima ng España ay unti-unting nawala at pinalitan ng mga Italyano at Pranses na paaralan. [[Kategorya:Eskrima]] == Mga sandata == Ang bawat isa sa tatlong armas sa fencing ay may sariling mga patakaran at estratehiya. === Plorete === [[File:Fencing_foil_valid_surfaces_2009.svg|thumb|Mga wastong target ng plorete]] {{Pangunahin|Plorete}} Ang plorete ay isang light thrusting weapon na may maximum na bigat na 500 gramo. Tina-target ng plorete ang katawan, ngunit hindi ang mga braso o binti. Ang plorete ay may maliit na pabilog na hand guard na nagsisilbing protektahan ang kamay mula sa mga direktang saksak. Dahil ang kamay ay hindi wastong target sa plorete, ito ay pangunahin para sa kaligtasan. Ang mga pagpindot ay namarkahan lamang gamit ang tip; ang mga hit sa gilid ng blade ay hindi nakarehistro sa electronic scoring apparatus (at huwag ihinto ang pagkilos). Ang pagpindot na lumapag sa labas ng target na lugar (tinatawag na off-target na pagpindot at sinenyasan ng isang natatanging kulay sa scoring apparatus) ay huminto sa pagkilos, ngunit hindi namarkahan. Isang touch lang ang maaaring ibigay sa alinmang fencer sa dulo ng isang parirala. Kung ang parehong mga fencer ay dumapo sa loob ng sapat na malapit na pagitan ng millisecond upang magrehistro ng dalawang ilaw sa makina, ang ginagamit ng referee ang mga panuntunan ng "right of way" upang matukoy kung aling eskrima ang iginawad sa pagpindot, o kung ang isang off-target na hit ay may priyoridad kaysa sa isang wastong hit, kung saan walang ugnay na iginagawad. Kung hindi matukoy ng referee kung aling eskrima ang may right of way, walang touch ang ibibigay. === Espada === [[File:Fencing_epee_valid_surfaces.svg|thumb|Mga wastong target ng espada]] {{Pangunahin|Espada (eskrima)}} Ang espada ay isang thrusting weapon tulad ng plorete, ngunit mas mabigat, na may maximum na kabuuang timbang na 775 gramo. Sa espada, ang buong katawan ay isang wastong target. Ang hand guard sa espada ay isang malaking bilog na umaabot patungo sa pommel, na epektibong tumatakip sa kamay, na isang wastong target sa espada. Tulad ng plorete, ang lahat ng mga hit ay dapat na may dulo at hindi ang mga gilid ng talim. Ang mga hit sa gilid ng blade ay hindi nakarehistro sa electronic scoring apparatus (at huwag ihinto ang pagkilos). Dahil legal na target ang buong katawan, walang konsepto ng off-target touch, maliban kung aksidenteng natamaan ng fencer ang sahig, na nagpapatay ng ilaw at tono sa scoring apparatus. Hindi tulad ng plorete at sable, ang espada ay hindi gumagamit ng "right of way", sabay-sabay na pagpindot sa parehong fencer, na kilala bilang "double touches." Gayunpaman, kung ang iskor ay nakatabla sa isang laban sa huling punto at nakapuntos ng double touch, ang punto ay walang bisa. === Sable === [[File:Fencing_saber_valid_surfaces.svg|thumb|Mga wastong target ng sable]] {{Pangunahin|Sable}} Ang sable ay isang light cutting at thrusting weapon na tinatarget ang buong katawan sa itaas ng baywang, kabilang ang ulo at magkabilang kamay. Ang sable ay ang pinakabagong armas na gagamitin. Tulad ng plorete, ang maximum na legal na timbang ng isang sable ay 500 gramo. Ang hand guard sa sable ay umaabot mula sa hilt hanggang sa punto kung saan ang talim ay kumokonekta sa pommel. Ang bantay na ito ay karaniwang nakatalikod sa panahon ng sport upang protektahan ang braso ng espada mula sa mga haplos. Ang mga hit na may buong talim o punto ay wasto. Tulad ng sa plorete, ang pagpindot sa lupang iyon sa labas ng target na lugar ay hindi nai-score. Gayunpaman, hindi tulad ng plorete, ang mga di-target na pagpindot na ito ay hindi humihinto sa pagkilos, at nagpapatuloy ang pagbabakod. Sa kaso ng parehong fencer na naglapag ng scoring touch, tinutukoy ng referee kung aling fencer ang makakatanggap ng punto para sa aksyon, muli sa pamamagitan ng paggamit ng "right of way". == Mapagkumpitensyang fencing == === Lupong tagapamahala === {{Further|Fédération Internationale d'Escrime}}Ang fencing ay pinamamahalaan ng Fédération Internationale d'Escrime (FIE), na naka-headquarter sa Lausanne, Switzerland. Ang FIE ay binubuo ng 155 pambansang pederasyon, na ang bawat isa ay kinikilala ng Olympic Committee ng estado nito bilang tanging kinatawan ng Olympic-style fencing sa bansang iyon..<ref>{{cite web |title=About FIE |url=https://fie.org/fie/structure |access-date=4 August 2023 |website=FIE: International Fencing Federation}}</ref> === Mga tuntunin === {{Pangunahin|Fencing rules}} Pinapanatili ng FIE ang kasalukuyang mga panuntunan na ginagamit ng mga pangunahing internasyonal na kaganapan, kabilang ang mga world cup, world championship at ang Olympic Games.<ref>{{cite web |title=About FIE |url=https://fie.org/fie/structure |website=fie.org}}</ref> Ang FIE ang humahawak ng mga panukala para baguhin ang mga tuntunin sa isang taunang kongreso.<ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=2022 FIE Congress Decisions and Rule Changes |url=https://fencing.net/20803/2022-fie-congress-decisions-and-rule-changes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601214601/https://fencing.net/20803/2022-fie-congress-decisions-and-rule-changes/ |archive-date=1 June 2023 |access-date=1 August 2023 |website=fencing.net |quote="The FIE Congress met on November 25 in Lausanne, Switzerland for their annual decisions regarding proposed rule changes as well as the additional decisions by the Executive Committee."}}</ref> === Mga unibersidad at paaralan === Ang mga estudyante sa [[Pamantasan|unibersidad]] ay nakikipagkumpitensya sa buong mundo sa World University Games. Ang Estados Unidos ay nagtataglay ng dalawang pambansang antas ng paligsahan sa unibersidad (ang [[National Collegiate Athletic Association|NCAA]] championship at ang USACFC National Championships).<ref>[http://usacfc.org USACFC] Retrieved on 2012-05-16.</ref> Ang BUCS ay nagtataglay ng mga paligsahan sa eskrima sa [[United Kingdom|Reyno Unido]]. Maraming unibersidad sa [[Ontario]], [[Canada]] ang may mga fencing team na lumalahok sa taunang inter-university competition na tinatawag na OUA Finals. Ang mga pambansang organisasyon ng eskrima ay nag-set up ng mga programa para hikayatin ang mas maraming estudyante na magbakuran. Kasama sa mga halimbawa ang programang Regional Youth Circuit<ref>US Fencing Youth Development Website, [http://www.usfaryc.org/Welcome.html Regional Youth Circuit] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070712223939/http://www.usfaryc.org/Welcome.html|date=2007-07-12}}.</ref> sa US at ang Leon Paul Youth Development series sa UK. Nagho-host ang UK ng dalawang pambansang kumpetisyon kung saan direktang nakikipagkumpitensya ang mga paaralan sa isa't isa: ang Public Schools Fencing Championship, isang kumpetisyon na bukas lamang sa mga Independent Schools,<ref>[http://www.publicschoolsfencingchampionships.com/home.htm Home :: Public Schools Fencing Championships] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211004192653/https://www.publicschoolsfencingchampionships.com/home.htm |date=2021-10-04 }}.</ref> at ang Scottish Secondary Schools Championships, bukas sa lahat ng sekondaryang paaralan sa Scotland. Naglalaman ito ng parehong mga koponan at indibidwal na mga kaganapan at lubos na inaasahan. Ang mga paaralan ay nag-aayos ng mga laban nang direkta laban sa isa't isa at ang mga mag-aaral sa edad ng paaralan ay maaaring indibidwal na makipagkumpetensya sa British Youth Championships. Sa mga nakalipas na taon, ang mga pagtatangka ay ginawa upang ipakilala ang fencing sa isang mas malawak at mas bata na madla, sa pamamagitan ng paggamit ng foam at plastic na mga espada, na nangangailangan ng mas kaunting kagamitan sa proteksyon. Ginagawa nitong mas mura ang pagbibigay ng mga klase, at sa gayon ay mas madaling dalhin ang fencing sa mas malawak na hanay ng mga paaralan kaysa sa tradisyonal na nangyari. Mayroong kahit isang serye ng kumpetisyon sa Scotland - ang Plastic-and-Foam Fencing FunLeague<ref>The [http://www.paff.org.uk/ Plastic-and-Foam Fencing FunLeague] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201003152521/http://www.paff.org.uk/ |date=2020-10-03 }} website.</ref> – partikular para sa mga bata sa Primary at early Secondary school-age na gumagamit ng kagamitang ito. ==Mga sanggunian== {{reflist}} 6ce5fsxyza35z8h5shc6u63qeopyt8x 2206373 2206372 2026-05-06T01:45:20Z ~2026-27208-81 161520 /* */ 2206373 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Arnis}} [[Talaksan:FencingSchoolLeiden1610.jpg|thumb|Paaralan ng Eskrima sa Leiden University, 1610]] Ang '''eskrima''' o ''escrima'' (sa wikang Espanyol: ''esgrima'') ay isang uri ng [[palakasan]] na nagsimula noong huling bahagi ng ika-19 na [[siglo]]. Nagsimula ang eskrima bilang disiplina o pamaraan ng wastong paggamit ng espada sa tunay na pakikipaglaban, patayan man o hindi, hanggang sa pagkalipas ng panahon, naging pampalakasan na lamang ito. ==Kasaysayan== Ang mga ninuno ng makabagong eskrima ay nagmula sa [[España]], kung saan isinulat ang ilang libro ukol sa eskrima. Ang "''Treatise on Arms'' o Tratado sa Armas ay isinulat ni Diego de Valera sa pagitan ng mga taong 1458 at 1471 at ito ay isa sa mga pinakalumang manwal na nabubuhay pa tungkol sa kanulraning eskrima bago ang opisyal na ipinagbawal ang pag-duwelo ng mga [[Katoliko]]ng Maharlika. Sa [[paglalakbay]], dinala ng mga sundalong Español ang eskrima sa buong mundo, partikular sa timog [[Italya]], isa sa mga lugar kung saan laganap ang kaguluhan sa pagitan ng dalawang nasyon. Binanggit ang eskrima sa dula na "''The Merry Wives of Windsor''" na isinulat bago ang taong 1602. Ang mga mekaniks ng makabagong eskrima ay nagmula noong ika-18 na siglo sa isang Italyanong paaralan ng eskrima noong Renaissance, at, sa ilalim ng kanilang impluwensya, ito ay ipinagbuti pa lalo ng paaralang eskrima ng [[Pranses]]. Ang [[paaralan]]g eskrima ng España ay unti-unting nawala at pinalitan ng mga Italyano at Pranses na paaralan. [[Kategorya:Eskrima]] == Mga sandata == Ang bawat isa sa tatlong armas sa fencing ay may sariling mga patakaran at estratehiya. === Plorete === [[File:Fencing_foil_valid_surfaces_2009.svg|thumb|Mga wastong target ng plorete]] {{Pangunahin|Plorete}} Ang plorete ay isang light thrusting weapon na may maximum na bigat na 500 gramo. Tina-target ng plorete ang katawan, ngunit hindi ang mga braso o binti. Ang plorete ay may maliit na pabilog na hand guard na nagsisilbing protektahan ang kamay mula sa mga direktang saksak. Dahil ang kamay ay hindi wastong target sa plorete, ito ay pangunahin para sa kaligtasan. Ang mga pagpindot ay namarkahan lamang gamit ang tip; ang mga hit sa gilid ng blade ay hindi nakarehistro sa electronic scoring apparatus (at huwag ihinto ang pagkilos). Ang pagpindot na lumapag sa labas ng target na lugar (tinatawag na off-target na pagpindot at sinenyasan ng isang natatanging kulay sa scoring apparatus) ay huminto sa pagkilos, ngunit hindi namarkahan. Isang touch lang ang maaaring ibigay sa alinmang fencer sa dulo ng isang parirala. Kung ang parehong mga fencer ay dumapo sa loob ng sapat na malapit na pagitan ng millisecond upang magrehistro ng dalawang ilaw sa makina, ang ginagamit ng referee ang mga panuntunan ng "right of way" upang matukoy kung aling eskrima ang iginawad sa pagpindot, o kung ang isang off-target na hit ay may priyoridad kaysa sa isang wastong hit, kung saan walang ugnay na iginagawad. Kung hindi matukoy ng referee kung aling eskrima ang may right of way, walang touch ang ibibigay. === Espada === [[File:Fencing_epee_valid_surfaces.svg|thumb|Mga wastong target ng espada]] {{Pangunahin|Espada (eskrima)}} Ang espada ay isang thrusting weapon tulad ng plorete, ngunit mas mabigat, na may maximum na kabuuang timbang na 775 gramo. Sa espada, ang buong katawan ay isang wastong target. Ang hand guard sa espada ay isang malaking bilog na umaabot patungo sa pommel, na epektibong tumatakip sa kamay, na isang wastong target sa espada. Tulad ng plorete, ang lahat ng mga hit ay dapat na may dulo at hindi ang mga gilid ng talim. Ang mga hit sa gilid ng blade ay hindi nakarehistro sa electronic scoring apparatus (at huwag ihinto ang pagkilos). Dahil legal na target ang buong katawan, walang konsepto ng off-target touch, maliban kung aksidenteng natamaan ng fencer ang sahig, na nagpapatay ng ilaw at tono sa scoring apparatus. Hindi tulad ng plorete at sable, ang espada ay hindi gumagamit ng "right of way", sabay-sabay na pagpindot sa parehong fencer, na kilala bilang "double touches." Gayunpaman, kung ang iskor ay nakatabla sa isang laban sa huling punto at nakapuntos ng double touch, ang punto ay walang bisa. === Sable === [[File:Fencing_saber_valid_surfaces.svg|thumb|Mga wastong target ng sable]] {{Pangunahin|Sable}} Ang sable ay isang light cutting at thrusting weapon na tinatarget ang buong katawan sa itaas ng baywang, kabilang ang ulo at magkabilang kamay. Ang sable ay ang pinakabagong armas na gagamitin. Tulad ng plorete, ang maximum na legal na timbang ng isang sable ay 500 gramo. Ang hand guard sa sable ay umaabot mula sa hilt hanggang sa punto kung saan ang talim ay kumokonekta sa pommel. Ang bantay na ito ay karaniwang nakatalikod sa panahon ng sport upang protektahan ang braso ng espada mula sa mga haplos. Ang mga hit na may buong talim o punto ay wasto. Tulad ng sa plorete, ang pagpindot sa lupang iyon sa labas ng target na lugar ay hindi nai-score. Gayunpaman, hindi tulad ng plorete, ang mga di-target na pagpindot na ito ay hindi humihinto sa pagkilos, at nagpapatuloy ang pagbabakod. Sa kaso ng parehong fencer na naglapag ng scoring touch, tinutukoy ng referee kung aling fencer ang makakatanggap ng punto para sa aksyon, muli sa pamamagitan ng paggamit ng "right of way". == Mapagkumpitensyang fencing == === Lupong tagapamahala === {{Further|Fédération Internationale d'Escrime}}Ang fencing ay pinamamahalaan ng Fédération Internationale d'Escrime (FIE), na naka-headquarter sa Lausanne, Switzerland. Ang FIE ay binubuo ng 155 pambansang pederasyon, na ang bawat isa ay kinikilala ng Olympic Committee ng estado nito bilang tanging kinatawan ng Olympic-style fencing sa bansang iyon..<ref>{{cite web |title=About FIE |url=https://fie.org/fie/structure |access-date=4 August 2023 |website=FIE: International Fencing Federation}}</ref> === Mga tuntunin === {{Pangunahin|Fencing rules}} Pinapanatili ng FIE ang kasalukuyang mga panuntunan na ginagamit ng mga pangunahing internasyonal na kaganapan, kabilang ang mga world cup, world championship at ang Olympic Games.<ref>{{cite web |title=About FIE |url=https://fie.org/fie/structure |website=fie.org}}</ref> Ang FIE ang humahawak ng mga panukala para baguhin ang mga tuntunin sa isang taunang kongreso.<ref>{{cite web |date=17 December 2022 |title=2022 FIE Congress Decisions and Rule Changes |url=https://fencing.net/20803/2022-fie-congress-decisions-and-rule-changes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601214601/https://fencing.net/20803/2022-fie-congress-decisions-and-rule-changes/ |archive-date=1 June 2023 |access-date=1 August 2023 |website=fencing.net |quote="The FIE Congress met on November 25 in Lausanne, Switzerland for their annual decisions regarding proposed rule changes as well as the additional decisions by the Executive Committee."}}</ref> === Mga unibersidad at paaralan === Ang mga estudyante sa [[Pamantasan|unibersidad]] ay nakikipagkumpitensya sa buong mundo sa World University Games. Ang Estados Unidos ay nagtataglay ng dalawang pambansang antas ng paligsahan sa unibersidad (ang [[National Collegiate Athletic Association|NCAA]] championship at ang USACFC National Championships).<ref>[http://usacfc.org USACFC] Retrieved on 2012-05-16.</ref> Ang BUCS ay nagtataglay ng mga paligsahan sa eskrima sa [[United Kingdom|Reyno Unido]]. Maraming unibersidad sa [[Ontario]], [[Canada]] ang may mga fencing team na lumalahok sa taunang inter-university competition na tinatawag na OUA Finals. Ang mga pambansang organisasyon ng eskrima ay nag-set up ng mga programa para hikayatin ang mas maraming estudyante na magbakuran. Kasama sa mga halimbawa ang programang Regional Youth Circuit<ref>US Fencing Youth Development Website, [http://www.usfaryc.org/Welcome.html Regional Youth Circuit] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070712223939/http://www.usfaryc.org/Welcome.html|date=2007-07-12}}.</ref> sa US at ang Leon Paul Youth Development series sa UK. Nagho-host ang UK ng dalawang pambansang kumpetisyon kung saan direktang nakikipagkumpitensya ang mga paaralan sa isa't isa: ang Public Schools Fencing Championship, isang kumpetisyon na bukas lamang sa mga Independent Schools,<ref>[http://www.publicschoolsfencingchampionships.com/home.htm Home :: Public Schools Fencing Championships] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211004192653/https://www.publicschoolsfencingchampionships.com/home.htm |date=2021-10-04 }}.</ref> at ang Scottish Secondary Schools Championships, bukas sa lahat ng sekondaryang paaralan sa Scotland. Naglalaman ito ng parehong mga koponan at indibidwal na mga kaganapan at lubos na inaasahan. Ang mga paaralan ay nag-aayos ng mga laban nang direkta laban sa isa't isa at ang mga mag-aaral sa edad ng paaralan ay maaaring indibidwal na makipagkumpetensya sa British Youth Championships. Sa mga nakalipas na taon, ang mga pagtatangka ay ginawa upang ipakilala ang fencing sa isang mas malawak at mas bata na madla, sa pamamagitan ng paggamit ng foam at plastic na mga espada, na nangangailangan ng mas kaunting kagamitan sa proteksyon. Ginagawa nitong mas mura ang pagbibigay ng mga klase, at sa gayon ay mas madaling dalhin ang fencing sa mas malawak na hanay ng mga paaralan kaysa sa tradisyonal na nangyari. Mayroong kahit isang serye ng kumpetisyon sa Scotland - ang Plastic-and-Foam Fencing FunLeague<ref>The [http://www.paff.org.uk/ Plastic-and-Foam Fencing FunLeague] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201003152521/http://www.paff.org.uk/ |date=2020-10-03 }} website.</ref> – partikular para sa mga bata sa Primary at early Secondary school-age na gumagamit ng kagamitang ito. ==Mga sanggunian== {{reflist}} skn25pcgt1ut4nvp2epi3hpiapdkjqs 0 41954 2206389 2120148 2026-05-06T03:17:13Z RFART419 109938 2206389 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | bgcolour = light blue | name = Doraemon (General Patronage) (Rated G) | image =File:Doraemon da Arena Suzano-SP.jpg | caption = | ja_kanji = ドラえもん | ja_romaji = | genre = [[Comedy]] [[Science fiction]] }} {{Infobox animanga/Manga | title = | author = [[Fujiko Fujio|Fujiko F. Fujio]] | publisher = [[Shogakukan]] | serialized = (various Shogakukan's kids magazines) | first_run = Disyembre 1969 | last_run = 1996 | num_volumes = 45 }} {{Infobox animanga/Anime | title = | director = Mitsuo Kaminashi | writer = | studio = [[TMS Entertainment]] | licensor = | network = [[Nippon Television|NTV]] | network_en = | network_other = | first = 1 Abril 1973 | last = 30 Setyembre 1973 | episodes = 52 (15 minuto),<br/>26 (30 minuto) | episode_list = }} {{Infobox animanga/Anime | title = | director = Tsutomu Shibayama | studio = [[Shin-Ei Animation]] | licensor = [[Asatsu-DK]] | network = [[TV Asahi]] | first = 2 Abril 1979 | last = 25 Marso 2005 | episodes = 1787<ref>{{Cite web| url = http://www.animated-divots.com/doraemon2.html| title = Doraemon| accessdate = 2009-05-14| publisher = animated-divots.com| archive-date = 2009-06-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20090616010011/http://www.animated-divots.com/doraemon2.html| url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite web| url = http://myanimelist.net/anime/2471/Doraemon| title =Doraemon| accessdate = 2009-05-14|publisher = [[MyAnimeList]]}}</ref> }} {{Infobox animanga/Anime | title = | director = Kozo Kusuba | studio = [[Studio Pierrot]] | network = [[TV Asahi]] | first = 15 Abril 2005 | last = | episodes = 200 | episode_list = }} {{Infobox animanga/Other | title = Mga kaugnay na Gawa | content = * ''[[The Doraemons]]'' * ''[[Dorabase]]'' * ''[[Kiteretsu Daihyakka]]'' }} {{Infobox animanga/Footer}} Ang {{nihongo|'''''Doraemon'''''|ドラえもん}} ay isang seryeng [[manga]] na nilikha ni [[Fujiko Fujio|Fujiko F. Fujio]] (ang pen name ni Hiroshi Fujimoto), na kinalaunan ay naging seryeng [[anime]]. Ang serye ay tungkol sa isang pusang robot na nagngangalang Doraemon, na naglakbay pabalik sa panahon mula sa ika-22 dantaon upang tulungan ang isang batang mag-aaral, si Nobita Nobi. Si Doraemon ay isinama bilang ''icon'' pangkultura ng [[Hapon]] at noong Abril 22, ay nahalal bilang sa sa mga 22 Bayani ng Asya ng magasin na [[Time Asia]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.time.com/time/asia/features/heroes/doraemon.html |access-date=2002-04-24 |archive-date=2002-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020424103757/http://www.time.com/time/asia/features/heroes/doraemon.html |url-status=live }}</ref>. Karamihan sa mga kabanata ng Doraemon ay komedya na may mga aral ng tamang asal, tulad ng katapatan, , katapangan, atbp. May iilang din mga kabanata na nagpapalabas ng mga isyung may kinalaman sa kalikasan, tulad ng mga hayop na walang tirahan, mga nangaganib na maubos na [[species]], pagkaubos ng mga kakahuyan, at [[polusyon]]. Ang mga paksa tulad ng mga [[dinosaur]], ang teorya ng patag and daigdig, at [[Kasaysayan ng Hapon]] ay nakapaloob din. Ang serye ay unang lumabas noong Disyembre 1969, nang ito ay nailimbag ng sabay-sabay sa anim na magkakaibang magasin. Tuos nito, may 1,344 na kuwento ang nabuo sa orihinal na serye, na nilimbag ng [[Shogakukan]] sa ilalim uring manga na {{nihongo|Tentōmushi|てんとう虫}} na umaaabot sa 45 na bolyum. Ang mga bolyum (volume) ay naipon sa Pang-Sentral na Aklatan ng Takaoka sa Toyama, Hapon, kung saan isinilang si Fujio. Nanalo ang Doraemong ng unang [[Shogakukan Manga Award]] para sa pambatang manga noong 1982 <ref name="ShogakukanAward">{{cite web | url=http://comics.shogakukan.co.jp/mangasho/rist.html | title=小学館漫画賞：歴代受賞者 | publisher=Shogakukan | language=Japanese | accessdate=2007-08-19 | archive-date=2010-01-18 | archive-url=https://www.webcitation.org/5msLIPidX?url=http://comics.shogakukan.co.jp/mangasho/rist.html | url-status=dead }}</ref> at ng unang [[Osamu Tezuka Culture Award]] noong 1997. == Kasaysayan == Noong Disyembre 1969, ang mangang ''Doraemon'' ay sabay sabay na inilabas sa anim na buwanang magasing pambata. Pinamagatan ang mga magasin ayon sa taon ng pag-aaral ng mga bata, na kinabibilangan ng ''Yoiko'' (mababait na bata), ''Yōchien'' (nurseri), at ang ''Shogaku Ichinensei'' (Unang baitang) hanggang ''Shogaku Yonnensei'' (ika-apat na baitang). Noong 1973, ang serye ay nagsimulang lumabas sa dalawa pang magasin, ''Shogaku Gonensei'' (ika-anim na baitang) at ang ''Shogaku Rokunensei'' (ika-anim na baitang). Ang mga kuwentong tampok sa bawat magasin ay iba-iba, na nangangahulugang ang may-akda ay orihinal na lumilikha ng mahigit anim na kuwento bawat buwan. Noong 1977, ang ''[[CoroCoro Comic]]'' ay inilunsad bilang magasin ng ''Doraemon''. Ang mga orhinal na manga binatay sa mga pangsineng ''Doraemon'' ay inilabas din ng ''CoroCoro Comic''. Ang mga kuwentong inilaan sa ilalim ng uring Tentōmushi ay ang mga kuwentong matatagpuan sa magasin na ito. Simula ng mailabas ang ''Doraemon'' noong 1969, ang kuwento ay pinili at pinagsama-sama sa apatnapu't limang mga aklat na inilimbag noong 1974 hanggang 1996, na may sirkulasyon na mahigit sa 80 milyon noong 1992. Karagdagan pa dito, ang Doraemon ay lumabas sa iba't ibang mga seryeng manga ng Shōgakukan. Noong 2005, ang Shōgakukan ay naglimbag pa ng serye ng limang aklat na manga sa ilalim ng pamagat na ''Doraemon+'' (''Doraemon Plus''), na hindi makikita sa 5 aklat ng Tentōmushi == Buod == [[Talaksan:Doraemon first appearance.jpg|thumb|right|300px|Ang Unang Labas ni Doraemon, mula sa makinang pang-oras (time machine)]] Si Doraemon ay ipinadala pabalik sa panahon ng kaapu-apuhan ni Nobita Nobi na si Sewashi upang ayusin ang mga ginagawa ni Nobita, upang ang kanyang mga salinlahi ay mabuhay sa isang maaayos na hinaharap. Sa orihinal na panahon, ang kahinaan ni Nobita, at kinalaunan sa kanyang karera sa buhay, ay nagdulot ng suliraning pangsalapi sa kanyang mag-anak. Ang kuwento ay kadalasang nakatutok sa araw-araw na mga pagsubok sa buhay ng ika-apat na baitan na mag-aaral na si Nobita, ang bida sa kuwento. Sa isang pangkaraniwang kabanata, si Nobita ay umuuwing umiiyak dahil sa mga suliranin kinakaharap niya sa paaralan o sa mga kapitbahay nito. Pagkatapos maglabas ng hinanakit, maglalabas si Doraemon ng panghinaharap na kagamitan upang matulungan si Nobita na maayos ang kanyang problema, pagkatapos ay maghihiganti, o kaya naman ay ipagmamayabang sa kanyang mga kaibigan. Kadalasang sumusobra sa ginagawa si Nobita, kahit na sa mabuting hangarin ni Doraemon na makatulong. ay lalong nadudulot si Nobita sa gulo. Minsan, ang mga kaibigan niya (kadalasang si Suneo at Jaian [Damulag sa dubbing nito sa Filipino]) ay inaagaw ang kagamitan at nagdudulot ng hindi tamang paggamit dito. Subalit, sa huling bahagi ng kuwento, mayroon laging nangyayari sa karakter na gumamit ng hindi maganda dito, at dito lumalabas ang aral pang-asal ng kuwento. == Karakter == * 1. Doraemon ===Pamilya Nobi=== * 1. [[Nobita Nobi]] * 2. [[Tamako Nobi]] * 3. [[Nobisuke Nobi]] ===Pamilya Minamoto=== * 1. [[Shizuka Minamoto]] * 2. [[Mrs. Minamoto]] ===Pamilya Honekawa=== * 1. [[Suneo Honekawa]] * 2. [[Mrs. Honekawa]] * 3. [[Mr. Honekawa]] ===Pamilya Goda=== * 1. [[Takeshi "Damulag" Goda]] * 2. [[Jaiko] * 3. [[Mrs. Goda]] ===Iba pang mga Characters=== * 1. [[Dorami]] * 2. [[Teacher] == Dōgu == {{main|Talaan ng mga Dogu ni Doraemon}} Si Doraemon ay kayang maglabas ng iba't ibang kagamitan na kilala bilang {{nihongo|''dōgu''|道具|lit. ''gadget''}} mula sa kanyang bulsa. Ang ibang mga gamit ay batay sa mga totoong kagamitang hapon na may dagdag na tampok, subalit ang iba naman ay halos kathang pang-agham (ngunit ang iba naman ay kadalasang binatay sa mga paniniwalang pangrelihiyoso). Libu-libong mga dōgu ang naitampok sa ''Doraemon''. Ang iba ay sinasabing humigit kumulang nasa 4,500. Ito ang dahilan kung bakit tanyag ito kahit pa sa mga nakakatandang tagapagbasa/manunood. == Usap Usapang Wakas ng Serye== May tatlong kasalukuyan at kadalasang sinasabing ''paniniwalang urban'' (urban legend) na nagsimulang kumalat noong huling banda ng 1980 naging katapusan ng serye ng Doraemon. * Ang unang at ang may mas higit na positibong katapusan ay isinapubliko ni Nobuo Sato mga ilan taon ang nakalipas. Ang baterya ni Doraemon ay naubos, at binigyan si Nobita ng pagpipilian sa pagitan ng kung papalitan niya ang baterya sa loob ng isang pinatigas na Doraemon, na maaaring mag dulot ng pagkabura ng kanyang memorya, o mag-antay ng isang mahusay na teknikong pangrobotiko na maaaring magpabuhay muli sa isang pusang robot balang araw. Sumumpa si Nobita araw ding yoon na siya ay mag-aaral ng mabti, at nakapagtapos ng may karangalan, at naging teknikong robotiko tulad ng kanyang naisip. Matagumpay niyang naibalik sa buhay si Doraemon sa hinaharap bilang profesor pangrobotiko, naging matagumpay bilang tagagawng pang-AI ([[Artificial Intelligence]]), at nabuhay ng masaya simula noon, na nagpagaan mga pahirap pinansiyal ng kanyang salinlahi, at nagdulot para kay Doraemon na bumalik na pabalik sa kalawakan. May ganitong katapusan na lumabas sa dojin manga.<ref>[http://www.kejut.com/doraemon1 Dōjin manga of the Ending of the Doraemon series] (Japanese with English translations).</ref> * Ang ikalawa at ang may higit na negatibong katapusan ay nagmumungkahi na si Nobita Nobi ay mayroong [[autismo]] at ang lahat ng mga karakter (kasama si Doraemon) ay simpleng kanyang mga [[delusyon]]. Ang ideya na si Nobita ay may sakit at isang batang mamamatay at nag-iimahinasyon sa buong serye sa kanyang kama upang siya'y hindi na mahirapan sa kanyang sakit at kalungkutan ay walang dudang kinagalit ng maraming mga tagahanga nito. Maraming tagahangang Hapones ang nagsagawa ng mga kilos protesta sa labas ng punong tanggapan ng tagapaglimbag ng mga serye pagkatapos nilang malaman ang mungkahi. Ang Tagapaglimbag ay naglabas ng pahayag sa publiko na walang katotohanan ang isyu. * Ang ikatlong katapusan ay nagmumungkahi na si Nobita ay natumba at tumama ang kanyang ulo sa bato. Siya ay nagkaroon ng matinding coma, at lumaon ay naging malagulay ang kanyang sitwasyon. Para makakalap ng salapi para sa operasyon upang mailigtas si Nobita, ipinagbili ni Doraemon ang lahat ng kanyang mga kagamitan at kasangkapan mula sa kanyang bulsa. Subalit, ang operasyon ay pumalya. Naipagbili ni Doraemon lahat ng kanyang kasangkapan maliban sa isang bagay na huling magagamit niya para kay Nobita. Ginamit niya ito upang marating ni Nobita ang lugar na pinakanais niyang puntahan, kahit anong panahon man ang hilingin nito. Sa katapusan, ang pinakanais na lugar ni Nobita na puntahan ay ang [[langit]]. Sinasabing ang mga kadahilang ng mga isyung ito ay pinag-diskusyunan at napatunayan na walang katapusan ang Doraemon.<ref>[http://www.remus.dti.ne.jp/~chankuma/DoraData/Q&A/Q&A1.html#QA005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228103123/http://www.remus.dti.ne.jp/~chankuma/DoraData/Q%26A/Q%26A1.html#QA005|date=2008-02-28}} (Wikang Hapon)</ref> Mayroong tatlong opisyal na katapusan na ginawa para sa seryeng Doraemon. Ang Doraemon ay hindi tinuloy sa dalawang media dahil ang mga mambabasa nito ay tumataas na ang mga baitang at ang katapusan nito ay pinaniniwalaang kailangan. Ang dalawang ito ay hindi na na ireprinta. * Sa isyung ng magasin noong Marso 1971 na ''Shogaku 4-nensei'' <ref>[http://www.netkun.com/sho4/]</ref>: Dahil sa katotohanang ang mga bisita mula sa hinaharap ay nagdudulot ng labis na kaguluhan, ang pamahalaan sa ika-22 dantaon ay nagpasa ng batas na nagbabawal sa paglalakbay sa oras, na nangangahulugan na si Doraemon ay dapat bumalik sa kanyang panahon. Iniwan niya si Nobita. * Sa Isyu ng magasing ''Shogaku 4-nensei'' noong Marso 1972: Si Doraemon, sa ilang kadahilanan, ay kailangang bumalik sa hinaharap subalit nagpanggap na mayroon siyang sirang mekanikal upang payagan siya ni Nobita na makaalis. Naniwala si Nobita at nangakong mag-aantay siya hanggang siya ay maayos. Napagtanto ni Doraemon na kaya na ni Nobita ang kanyang pag-alis kaya, sinabi na niya ang totoo kay Nobita, at tinanggap naman niya ito. Bumalik na sa hinaharap si Doraemon. Ang huling katapusan ay sinasabing ang opisyal katapusan dahil sa kababaan ng rating nito sa telebisyon at ang labis na kaabalaahan sa ibang trabaho ni [[Fujiko Fujio]]. Subalit ang Doraemon ay hindi naalis sa isip nila at nagsimula ulit noong sumunod na buwan. Noong 1981, ang kabataang iyon ay isinagawang anime at tinawag na "Ang pagbabalik ni Doraemon", at noong 1998, ito ay inilabas bilang isang pelikulang anime. * Noong isyu noong 1973&nbsp;ng magasing ''Shogaku 4-nensei'', Umuwi uli si Nobita sa bahay mula sa pagkakatalo sa away nila ni Damulag. Nagpaliwanag naman si Doraemon na kailangan na niyang bumalik. Sinubukan ni Nobita na panatilihin si Doraemon, subalit pagkatapos ng pag-uusap nila ng kanyang mga magulang, tinanggap na rin niya ang pag-alis ni Doraemon. Naglakad sila sa liwasan sa huling pagkakataon. Pagkatapos nilang maghiwalay, muling nakasagupa ni Nobita si Damulag. Pagkatapos nug mahabang duwelo sinubukang ni Nobitang talunin sa lahat ng paraan si Damulag upang makaalis si Doraemon ng walang pag-aalala, hinayaan na lang din ni Damulag si Nobita na manalo dahil sa hindi pagsuko nito. Nakita ni Doraemon si Nobita na walang malay, at dinala pabalik sa bahay nito. Si Doraemon ay nakaupo sa natutulog na Nobita, at pagkatapos ng ilang sandali ng pag-iisip, si Doraemon ay bumalik na sa hinaharap. (Ito ay matatagpuan din sa huling kabanata ng aklat 6&nbsp;ng manga). == Mga sanggunian == {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== * [http://www.doraemonweb.com/ Spanish Web Page of Doraemon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509173508/http://www.doraemonweb.com/ |date=2008-05-09 }} * {{in lang|jp}} [http://www.dora-world.com/ ''Doraemon'' Official Website] * {{in lang|jp}} [http://www.dora-movie.com/ ''Doraemon'' Movie Official Website] * {{in lang|jp}} [http://www.tv-asahi.co.jp/doraemon/ ''Doraemon'' Official TV Asahi Website''] * {{in lang|jp}} [http://www.proc.org.tohoku.ac.jp/~hoshi/doraemon/doraemon.euc Doraemon Secret Dōgu List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060411064800/http://www.proc.org.tohoku.ac.jp/~hoshi/doraemon/doraemon.euc |date=2006-04-11 }}, a comprehensive list of dōgu featured in ''Doraemon'' * [https://web.archive.org/web/20040909014033/http://www.geocities.com/the_doraemon_resource/ The Doraemon Resource] * [https://web.archive.org/web/20020424103757/http://www.time.com/time/asia/features/heroes/doraemon.html ''Doraemon'' article from ''TIME Asia Edition''] * ''[http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id={{{1|1317}}} {{{2|{{{title|Doraemon}}}}}}]'' (anime) at [[Anime News Network]]'s Encyclopedia * [http://www.imdb.com/title/tt{{{1|0069576}}}/ ''{{{2|Doraemon}}}'' {{{3|{{{description|}}}}}}] at the [[Internet Movie Database]] * [http://doraemon.wikia.com/wiki/Main_Page Doraemon Wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080217131139/http://doraemon.wikia.com/wiki/Main_Page |date=2008-02-17 }} - An English-language participatory encyclopedia (work in progress) * Internet Archive - RFART419 "5-2-2026 - Doraemon 2005 Anime - 2008 Vintage Coloring Book mula sa Japan - RFART419" Kopya ng Aking Paboritong Video Compilation: https://archive.org/details/20260502-rfart-419-doraemon-2008-coloring-book-vid {{Doraemon}} {{napiling artikulong anime}} [[Kategorya:Anime]] cjl15jasl58z7y1geju1wo3klr0k5da 0 51725 2206274 2058697 2026-05-05T13:25:37Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206274 wikitext text/x-wiki {{unsourced|date=Setyembre 2017}} {{Kahong-kabatiran pambansang alagad sining | sagisag = National Artist of the Philippines.svg | lakingsagisag = 150px | larangan = [[Panitikan]] | taon = 2006 | bgcolour = | name = Bienvenido Lumbera | image = Bienvenido Lumbera.jpg | imagesize = 200px | caption = | birthname = Bienvenido L. Lumbera | birthdate = 11 Abril 1932 | location = [[Lungsod ng Lipa|Lipa]], [[Batangas]] | deathdate = 28 Setyembre 2021 | deathplace = | nationality = Pilipino | field = Panitikan | training = [[Unibersidad ng Santo Tomas|Pamantasan ng Santo Tomas]], [[Pamantasang Indiana]] | movement = | famous works = | patrons = | influenced by = | influenced = | awards = }} Si '''Bienvenido Lumbera''' ay isang [[makata]], [[tagapuna]], [[dramatista]], at [[iskolar]] ng [[Pilipinas]] na may maraming napanalunan. Siya ay [[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]] at nakatanggap ng [[Gawad Ramon Magsaysay]] para sa Pamamahayag, Panitikan at Malikhaing Komunikasyon. Nanalo siya ng maraming gawad pampanitikan, kabilang ang mga Pambansang Gawad sa Aklat mula sa Pambansang Pundasyon sa Aklat, at ang [[Gawad Pang-alaala kay Don Carlos Palanca para sa Panitikan]]. ==Talambuhay ng kanyang unang kabataan== Isinilang si Lumbera sa [[Lungsod ng Lipa|Lipa]] noong 11 Abril 1932. Noong halos isang taon gulang pa lamang, ang kanyang ama na si Timoteo Lumbera (isang tagapukol ng lokal na kuponan ng [[beysbol]]), ay nahulog mula sa puno, nabali ang likod, at nabuhay habang buhay. Pagkatapos ng ilang taon, nagkasakit ang kanyang ina na si Carmen Lumbera sa karamdaman na [[kanser]] at namatay. Sa taong limang taong gulang, siya ay naulila. Siya at ang kanyang nakatatandang kapatid na babae ay inampon ng kanilang pang-amang lola, Eusebia Teru. Pumasok siya sa paaralan na may pagkabantulot. Sa unang araw, kinakailangan ni Eusebia na hilahin siya papuntang Mababang Paaralan ng Padre Valerio Malabanan, nagwawasiwas ng sangay ng puno. Sa totoo lamang, ang kabuuang unang taon ni Lumbera sa paaralan ay kalunus-lunos. Naalala niya ang kanyang guro, Gng. Contreras, na minsan pinapalo siya na may patpat nang dahil sa may inuulat na kanyang kapilyuhan sa guro mula sa tiyak na tuta ng guro na may pangalang Angel. Simula sa ikalawang baitang, gayumpaman, ang kanyang mabilis na pagtuto sa pagbabasa ay nabigyan ng kakilanlan kay Lumbera bilang kinikilingang mag-aaral. Mula't sapul, sinasabi nang pang-akademika, hinaharap ng paaralan ng ilang kahirapan. Pagkatapos ng digmaan, bumalik sina Lumbera at ang kanyang lola sa tahanan sa Lipa. Si Eusebia, gayumpaman, ay kinabukasang sumakabilang-buhay dahil sa katandaan at naulila na naman siya. Para sa kanyang mga bagong tagapangalaga, pinagpipili siya sa mga dalagang tiyahin kung saan kinakailangan ng kanyang nakatatandang kapatid na tumira kina Enrique at Amanda Lumbera, ang kanyang nino't ninang. Sa huli ay wala silang anak na sarili at sinasabi ni Bienvenido, noong labing-apat na taong gulang pa lamang siya, na pinili niya sila sapagka't "ipapadala nila ako sa paaralan." Para sa [[mataas na paaralan]], lumipat si Lumbera sa paaralang pribado ng Akademiyang Mabini, kung saan umusbong ang kanyang pag-ibig sa wika. Nagtapos si Lumbera nag pangatlo at nagtalumpati ng mabulaklak na Klase sa Kasaysayan sa araw ng pagtatapos. ==Edukasyon at larangan ng edukasyon== Nagtapos si Lumbera ng dalubhasaang pamamahayag at Pantas ng Sining mula sa [[Pamantasan ng Santo Tomas]] noong 1950, at kasunod ang [[Paham ng Pilosopiya]] sa [[Panularang Panitikan]] sa [[Pamantasang Indiana]] noong 1967. Nagturo si Lumbera ng [[Panitikan]], [[Araling Pilipino]] at [[Malikhaing Pagsusulat]] sa [[Pamantasang Ateneo de Manila]], [[Pamantasang De La Salle-Maynila]], [[Pamantasan ng Pilipinas]], at ang [[Pamantasan ng Santo Tomas]]. Inatasan siya bilang panauhing-propesor ng Araling Pilipino sa Araling Panlabas ng [[Pamantasang Osaka]] sa [[Hapon]] mula 1985 hanggang 1988 at kauna-unahang nagtatahang iskolar sa [[Pamantasan ng Hawaii]] sa [[Manoa]]. ==Batas militar== Pagkatapos ng pagkadeklara ni [[Ferdinand Marcos|Pangulong Ferdinand Marcos]], hinuli si Lumbera ng Pilipinong militar noong Enero 1974. Lumabas sa kulungan noong Disyembre ng taong din iyon. Sumulat si Cynthia Nograles, kanyang dating mag-aaral ng [[Pamantasang Ateneo de Manila]], kay [[Fidel Ramos|Hen. Fidel Ramos]] para sa kanyang paglaya. Pagkatapos ng ilang buwan, ikinasal ni Lumbera si Cynthia. Noong 1976, nagsimulang magturo si Lumbera sa Kagawaran ng Pilipino at Panitikang Pilipino, Dalubhasaan ng Sining at Panitik ng UP. Noong 1977, naging patnugot siya ng [[Diliman Review]] sa kahilingan ng Dekanang [[Francisco Nemenzo]] ng Dalubhasaan ng Sining at Panitik. Ang paglalathala ay bukas na lumalaban sa [[diktadurya]] nguni't naiwang mag-isa ng pamumuno ni Marcos. ==Mga malikhaing gawa== Sa kalagitnaan ng [[batas militar]], nakapaghawak si Lumbera sa mga isang malikhaing proyekto. Nagsimulang sumulat ng mga libreto para sa teatrong pangmusika. Sa simula pa lamang, humiling ng [[Kapisanan ng Teatrong Pang-edukasyon ng Pilipinas]] (PETA) sa kanya na maglikha ng pangmusikang ''Nasa Puso ang Amerika'' mula kay [[Carlos Bulosan]]. Sa huli, naglikha si Lumbera ng mga dramang pangmusika na may mataas na karangalan tulad ng mga ''Mga Kuwento ni Manuvu''; ''Rama, Hari''; ''Bayani''; ''Noli me Tangere: Pangmusika''; at ''Hibik at Himagsik Nina Victoria Laktaw''. ''Sa Sariling Bayan: Apat na Dulang May Musika'', isang antolohiya ng dramang pamgmusika ni Lumbera, ay inilathala ng Palimbagan ng [[Pamantasang De La Salle-Maynila]] noong 2004. Nakapag-akda si Lumbera ng mga aklat, antolohiya at mga aklat-batayan tulad ng mga ''Muling Pagsusuri''; ''Paghahanda sa Pagtuturo''; ''Panitikan ng Pilipinas: Isang Kasaysayan at Antolohiya''; ''Pagsusulat ng mga Pilipino: Panitikang Pilipino mula sa mga Rehiyon''; at ''Paano Magbasa ng Panitikang Filipino: Mga Babasahing Pangkolehiyo''. ==Mga pagsanib sa organisasyon== Itinatag din ni Lumbera ang kanyang pamumuno sa mga Pilipinong manunulat, artista at mga tagapuna sa pamamagitan ng kapwa-pagkakatatag ng mga organisasyong pangkultura tulad ng mga ''Kapisanan ng Panularang Panitikan ng Pilipinas'' (1969); ''Pamana ng Panitikan ng Pilipinas'' (1970); ''Kalipunan para sa mga Panitikan ng Pilipinas'' (1975); ''Kapisanan ng Araling Pilipino ng Pilipinas'' (1984) at [[Manunuri ng Pelikulang Pilipino]] (1976). ==Reputasyong pampanitikan== Si Lumbera ay kasalukuyang kinikilala nang malawakan bilang isa sa mga haligi ng walang-kamatayang Pilipinong [[panitikan]], [[araling pangkultura]] at [[pelikula]], nakapagsusulat at nakapagsaayos sa lathala ng mga aklat sa pampanitikang [[kasaysayan]], pampanitikang puna, at [[pelikula]]. Nakatanggap din siya ng mga gawad na nagtutukoy sa kanyang ambag sa Pilipinong panitik, karaniwan ay [[Gawad Pang-alaala kay Don Carlos Palanca para sa Panitikan|Gawad Palanca para sa Panitikan]] (1975); [[Gawad Ramon Magsaysay]] para sa [[Pamamahayag]], [[Panitikan]], at Malikhaing Sining Pangkomunikasyon (1993); mga ''Gawad Pambansa sa Aklat'' mula sa [[Pangkat ng mga Tagapuna ng Maynila]]; Parangal na Pampanitikang Sentenyal ng Pilipinas (1998); at Sanghayang Sentenyal ng [[Sentrong Pangkultura ng Pilipinas]] para sa Sining (1999). Siya ay kasalukuyang patnugot ng ''Sanghaya'' ([[Pambansang Komisyon sa Sining at Kultura]], Propesor sa Kagawaran ng Inggles sa Paaralan ng [[Katuruang pantao|Katuruang Pantao]] ng [[Pamantasang Ateneo de Manila]], Propesor na Emeritus sa Kagawaran ng Pilipino at Panitikang Pilipino, [http://www.upd.edu.ph/~kal/ Dalubhasaan ng Sining at Panitikan], [[Unibersidad ng Pilipinas|Pamantasan ng Pilipinas-Diliman]], at Propesor ng Panitikan sa [[Pamantasang De La Salle-Maynila]]. Sa panahon lamang, naglingkod din siya bilang pangulo ng Alyansa ng mga Nag-aalintana Guro (ACT), isang pambansang organisasyon na binubuo nang humigit sa 40,000 guro't manggagawa sa sektor ng edukasyon. ==Mga likha== ===Tula=== *''Likhang Dila, Likhang Diwa'', 1993 ===Punang pampanitikan=== *''Muling Pagsusuri: Mga Sanaysay sa Panitikan, Pelikula, at Kulturang Popular'', 1984 *''Mga Tulang Tagalog, 1570-1898: Tradisyon at mga Impluwensiya sa Kaunlaran'', 1986 *''Abot-Tanaw: Sulyap at Suri sa Nagbabagong Kultura at Lipunan'', 1987 ===Mga aklat-batayan=== *''Paghahanda sa Pagtuturo'' *''Panitikan ng Pilipinas: Isang Kasaysayan at Antolohiya'' *''Muling Pagtutuklas: Mga Sanaysay sa Buhay at Kulturang Pilipino'' *''Pagsusulat ng mga Pilipino: Panitikang Pilipino mula sa mga Rehiyon'' *''Paano Magbasa ng Panitikang Filipino: Mga Babasahing Pangkolehiyo'' ===Mga libreto=== *''Kuwento ng Manuvu'' *''Rama, Hari'' *''Nasa Puso ang Amerika'' *''Bayani'' *''Noli Me Tangere'' *''Hibik at Himagsik Nina Victoria aktaw'' ==Mga gawad== *[[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas|Pambansang Alagad ng Sining]] para sa Panitikan, 2006 *[[Gawad Ramon Magsaysay]] para sa [[Pamamahayag]], [[Panitikan]], at Malikhaing Sining Pangkomunikasyon, 1993 *Pambansang Gawad Pambansang Alagad ni Balagtas, [[Unyon ng mga Manunulat ng Pilipinas]] (UMPIL) *Mga Gawad Pambansa sa Aklat mula sa Pangkat ng mga Tagapuna ng Maynila *[[Gawad Pang-alaala kay Don Carlos Palanca para sa Panitikan]] *Parangal na Pampanitikang Sentenyal ng Pilipinas *Sanghayang Sentenyal ng [[Sentrong Pangkultura ng Pilipinas]] para sa Sining ==Mga panlabas na kawing== *[http://www.lumbera.ph Pahina ni Bienvenido Lumbera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828050018/http://lumbera.ph/ |date=2008-08-28 }} *[http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Citation/CitationLumberaBie.htm Ang 1993 Gawad Ramon Magsaysay para sa Pamamahayag, Panitikan at Malikhaing Sining Pangkomunikasyon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041217034908/http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Citation/CitationLumberaBie.htm |date=2004-12-17 }} Pagpuri kay Bienvenido Lumbera *[http://www.bulatlat.com/news/5-2/5-2-poet.html Tungkol kay Bien Lumbera (bulatlat.com)] *[http://www.panitikan.com.ph/authors/bllumbera.htm Isang Nakalinyang Sentro ng Pinagkukunan para sa mga Manunulat at Mambabasang Pilipino] *[http://www.inq7.net/lif/2003/oct/12/lif_2-1.htm "Bienvenido Lumbera, mapagmahal sa aklat"] by Neni Sta. Romana-Cruz, Philippine Daily Inquirer, Okt. 11, 2003 *[http://www.livinginthephilippines.com/philculture/culture&arts/philippine_art_culture.html Pagdidisentro ng Sining atv Kulturang Pilipino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304185725/http://www.livinginthephilippines.com/philculture/culture%26arts/philippine_art_culture.html |date=2016-03-04 }} *[http://www.up.edu.ph/~icw/board.htm Linangan ng Malikhaing Pagsusulat ng UP]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.journal.com.ph/news.asp?pid=6&sid=14&nid=2493&month=5&day=30&year=2004 Pagririnig ng Musika ng Kulturang Pilipino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040913051638/http://www.journal.com.ph/news.asp?pid=6&sid=14&nid=2493&month=5&day=30&year=2004 |date=2004-09-13 }} {{Mga Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas}} {{BD|1932|2021|Lumbera, Bienvenido}} [[Kategorya:Mga manunulat mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga makata sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga manunulat sa wikang Tagalog]] [[Kategorya:Mga pambansang alagad ng sining ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga Tagalog]] [[Kategorya:Mga nagtapos sa Pamantasan ng Santo Tomas]] 8atlrvbhafwa98qoq7p8mkhltkmfyrj 0 54494 2206278 2205992 2026-05-05T13:43:38Z Ivan P. Clarin 84769 2206278 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᜃᜈ̟ᜎ̱ᜊᜅ̟<br>Urban Canlubang | official_name = Barangay ng Canlubang | native_name = Canlubang, Laguna<br>4028 | settlement_type = [[Barangay|Independent Barangay]] | image_skyline = CanlubangArch.jpg | image_caption = Ang arko ng Brgy. Canlubang | image_seal = Barangay_Canlubang_Seal.jpg | image_map = {{PH wikidata|image_map}} | map_caption = {{PH wikidata|map_caption}} | image_map1 = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#FF0000|zoom=11|Id=Q5032522}} | map_caption = Ang mapa ng Canlubang na matatagpuan sa Pilipinas | pushpin_map = Pilipinas | pushpin_label_position = left | pushpin_label = Canlubang | subdivision_type = [[Bansa]] | subdivision_name = [[Pilipinas]] | subdivision_type1 = [[Estado]] | subdivision_name1 = [[Luzon]] | subdivision_type2 = [[Rehiyon]] | subdivision_name2 = [[Calabarzon|Calabarzon (Region&nbsp;4-A)]] | subdivision_type3 = [[Probinsya]] | subdivision_name3 = [[Laguna]] | subdivision_type4 = [[City]] | subdivision_name4 = [[Calamba, Laguna|Calamba]] | subdivision_type5 = [[Kabisera]] | subdivision_name5 = MCDC (''de jure'')<br>Ceris (''de facto'') | subdivision_type6 = Largest district | subdivision_name6 = Carmel, Canlubang | subdivision_type7 = Zip code+ | subdivision_name7 = 4028 (''geographically only'') | leader_title = Kapitan<br>Konsehal | leader_name = {{plainlist| * [[Larry O. Dimayuga]] (''inkumbent'')<!-- Barangay Kapitan--><br>OIC; Edgar Mangubat * Catherine Palentinos * Eric Q. Manaig * Hector Fajardo }} | area_total_km2 = 39.12 | population_total = 54, 655 | population_as_of = 2010 | website = | coordinates = {{PH wikidata|coordinates}} | blank_name_sec1 = Wika | blank_info_sec1 = [[Wikang Tagalog|Tagalog]] (Traditional)<br>{{hlist|[[Taglish]] (Simplified)}} | blank_name_sec2 = Patron | blank_info_sec2 = [[Jose ng Nazareth|Saint Joseph the Worker Parish]]<br>St. Joseph the Worker Parish (Mayo 1) {{PSGCstyle}} }} Ang brgy '''Canlubang''', ([[Baybayin]]: ᜃᜈ̟ᜎ̱ᜊᜅ̟), ay isang Nagsasariling barangay (Independent Barangay) sa [[Calamba, Laguna|Calamba]], [[Laguna]] dito sa [[Pilipinas]]. Ito ay maituturing pinakamalaking barangay sa buong lungsod ng Calamba at pumapangalawa sa pinakamalaking barangay sa buong [[Pilipinas]]. Dito rin matatagpuan ang mga pangangailangan nang mga taga Calamba at maraming opurtunidad na makukuha tulad nang trabaho, tirahan at iba pa.<ref>{{Cite web |url=https://www.tripmondo.com/philippines/calabarzon/province-of-laguna/matang-tubig |title=Archive copy |access-date=2018-11-12 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822124448/https://www.tripmondo.com/philippines/calabarzon/province-of-laguna/matang-tubig/ |url-status=dead }}</ref>. ==Heograpiya== Ang Urban Canlubang ay may lawak na 39.12 lupain na sumasakop sa lungsod ng Calamba, ito ay pinapagitan ng mga lungsod/bayan ng [[Silang, Cavite|Silang]], [[Tagaytay]] sa [[Cavite]] at [[Cabuyao]] sa Laguna, noong kapanahunan ni Don Jose Yulo mula sa [[Bago, Negros Occidental]] ang Canlubang ay ginawang plantasyon ng tubohan noong 1970s. ==Pagaari ni Don. José Yulo== Ang Canlubang ay maituturing na pumapangalawa pinakalamalaking barangay hindi lang sa [[Calamba, Laguna|Calamba]] kundi sa buong [[Laguna]]. Noong kapanahunan pa ni Yulo katuwang ang kanyang asawa na si Cecilia A. Yulo na sila ang nangangalaga sa lugar na iyon, bagamat sa kanila ang lupain na ito, taniman nang tubuhan (asukalan) ang tinaguraiang Mill Estate nang Luzon, at maihahalintulad sa [[Hinoba-an]], [[Negros Occidental]] sa Bisayas. Ang Canlubang ay nakatulong para sa mga taga Calamba dahil ang nasasakupan nito ang lugar at dito matatagpuan ang iba't-ibang opurtinidad nang mga naninirahan sa ibang barangay sa Calamba. ==Pagaari ni Ayala== Nang mabili nang pamilyang Ayala ang ibang lupain ng Canlubang nag-pasya si Ayala na palakihin pa ito magmula sa Republic Wakepark Nuvali, ng Canlubang mula sa Pittland, Cabuyao hanggang sa Nuvali sa [[Santa Rosa, Laguna]] nagpasya si Ayala na ang Canlubang ay nabibilang sa Nuvali Ayala sa pag mamay-ari nito ngunit sakop pa rin ito ng [[Calamba, Laguna|Calamba]]. Ang lupain ng Canlubang sa sukat ay 3, 912.0 ang lawak. == Mga opisyal ng Barangay Canlubang == {| class="infobox" cellpadding="3" cellspacing="0" align="right" style="font-size: 90%; margin-left:1em; border:1px solid #999;" | colspan="2" style="background:#000000; text-align:center; color:limegreen"| <big>'''Barangay Opisyales'''</big> |- | <center>'''Edgar Mangubat'''</center> |- | colspan="2" style="background:red; text-align:center;"| '''Barangay Opisyales (2018)''' |- |style="background:#f9f9f9"|Au Juliano |style="background:#f9f9f9"|{{small|Cedula's Tresurer}} |- |style="background:#f9f9f9"|Raquel Martinez |style="background:#f9f9f9"|{{small|Kawani}} |- |style="background:#f9f9f9"|Cristel Austria |style="background:#f9f9f9"|{{small|Kawani}} |- |style="background:#f9f9f9"|{{grey|Lucilalo Diaz}} |style="background:#f9f9f9"|{{small|(''former'' Kawani)}} |- |style="background:#f9f9f9"|Nolan G. Celo |style="background:#f9f9f9"|{{small|Kawani}} |- |style="background:#f9f9f9"|Gina "Gie" |style="background:#f9f9f9"|{{small|Kawani ng Sityo Asia-1}} |- |style="background:#f9f9f9"|Anabelle Murillo |style="background:#f9f9f9"|{{small|Kawani}} |} ===Populasyon sa Canlubang=== * 1990- 20,112 * 1995- 34,484 * 2000- 45,294 * 2007- 54,602 * 2010- 54,655 ===Dibisyon ng barangay sa Canlubang=== Ito ay binubuo ng 21 na sityo at ng sariling ZIP Code; 4028, Ito ay isa sa mga mahahalagang barangay na nasasakupan ng Calamba dahil sa mga bilang ng industriyal sa barangay, Ito ay isang independent o nagsasarili dahil sa pag-lago ng interes at income, Dapatwat ito ay isa sa mga pinepetisyon na ihain bilang, pagbubukod sa lungsod dahil sa pagsasarili nito sa mga mag-dadaang taon na mahahanay sa mga bayang listahan sa lalawigan ng [[Laguna]], ngunit ito ay nakasunod at nakapaloob sa slope map sa kabuoan ng Calamba. At ang pumapangalawang pinakamalaking barangay sa Pilipinas. {{unbulleted list | {{Color box|#FFF895|‡|border=darkgray}} {{font|Urban|size=90%}} | {{Color box|#BFF5FF|±|border=darkgray}} {{font|Bukod|size=90%}} | {{Color box|#CCFFCC|†|border=darkgray}} {{font|Kabisera|size=90%}} | {{Color box|#FFE6F3|∗|border=darkgray}} {{font|Kinukumpuni|size=90%}} }} {|class="wikitable sortable" style="text-align: center" |- !Distrito !Mga sityo * !Status !Kabisera |- | style="background-color:#FFF895;" |[[Talaksan:1915Calamba City Canlubang Roads Landmarks Barangays 08.jpg|100px]]<br>'''Canlubang (Proper)''' || style="background-color:#FFF895;" | Casmicejos<br>*Happy Valley<br>Locomotive<br>Old Stable<br>(Baryo) Paltok || style="background-color:#FFF895;" | Urban at Rural || style="background-color:#FFF895;" | Baryo Paltok |- | style=background-color:#BFF5FF | [[Talaksan:1982Calamba City Canlubang Roads Landmarks Barangays 12.jpg|100px]]<br>*Carmel District || style=background-color:#BFF5FF | --- || style=background-color:#BFF5FF | Rural || style=background-color:#BFF5FF | ''Carmel District'' |- | style="background-color:#FFE6F3;" | [[Talaksan:2094Calamba City Canlubang Roads Landmarks Barangays 46.jpg|100px]]<br>Ceris Village || style="background-color:#FFE6F3;" | *Ceris I<br>Ceris II<br>Ceris III || style="background-color:#FFE6F3;" | Rural at Urban || style="background-color:#FFE6F3;" | Ceris III |- | style="background-color:#CCFFCC;" |[[Talaksan:Manfil, Canlubang 2023.jpg|100px]]<br>Kapayapaan Village || style="background-color:#CCFFCC;" | Asia-1<br>Asia-2<br>''Carmel Housing''<br>Manfil (including {{grey|''Villasante''}})<br>*MCDC<br>Palao || style="background-color:#CCFFCC;" | Urban || style="background-color:#CCFFCC;" | Manfil |- | style=background-color:#BFF5FF | Silangan Village || style=background-color:#BFF5FF | *Kapatagan B-1 || style=background-color:#BFF5FF | Urban || style=background-color:#BFF5FF | ''Silangan'' |- | style="background-color:#FFE6F3;" |[[Talaksan:Matang Tubig Cave.jpg|100px]]<br>Upland Canlubang || style="background-color:#FFE6F3;" | Balagbag Araw<br>*Buntog<br>Majada-In<br>Mangumit I<br>Mangumit II<br>Putol || style="background-color:#FFE6F3;" | Rural || style="background-color:#FFE6F3;" | Buntog |} ==Mga sityo ng Canlubang== {{Multiple image |direction = vertical |align = right |header = '''''Sitios of Canlubang'''|image1=| image2 = The wake park at Nuvali in Laguna.jpg|image3=St. Joseph Parish Church in Canlubang, Calamba, Laguna.jpg|image4=Matang Tubig Down Falls.jpg |caption1=Ang [[Ospital ng Lungsod Calamba]] |caption2 =Ang Republ1c Wakepark sa Canlubang |caption3=Ang Simbahan ng St. Joseph Parish Church|caption4=Ang talon ng San Cristobal sa gilid ng Canlubang.}} Ang barangay, ay binubuo ng 24 sityo at mga purok sa Canlubang. Bawat sityo ay pinamumunuan ng punong barangay (''or punong kinatawan''). Ito ang mga: {{unbulleted list | {{Color box|#FFF895|‡|border=darkgray}} Urbanisadong Sityo | {{Color box|#BFF5FF|±|border=darkgray}} Bukod at Kinukumpuni Sityo | {{Color box|#CCFFCC|†|border=darkgray}} Baryo & Urbanisadong Sityo | {{Color box|#FFE6F3|∗|border=darkgray}} Kinukumpuni Sityo | {{Color box|#FDFDFD|border=darkgray}} Sityo }} {|class="collapsible collapsed wikitable toccolours" width=60% |- !style="background: white" colspan=4 align="center" |Mga sityo sa Canlubang |- | '''Sityo's''' | '''Call Sign''' | '''S.I.C <!--Sitio Incharge-->''' | '''Bahagi''' |- | 1. style="background-color:#FFF895;" | ‡ Asia-1 || {{flag|Alaska}}<br>{{flagicon|Georgia (U.S. state)}} [[Georgia (estado ng Estados Unidos)|Georgia]] || Larry Marasigan<br>Donardo Tuazon || rowspan="2"| Kapayapaan |- | 2. style="background-color:#FFE6F3;" | * Asia-2 || {{flag|Argentina}} || Arnel G. Villareal |- | 3. Balagbag Araw/Kapatagan || {{flag|Bahrain}} || Guillermo Casapao || rowspan="2"| Upland |- | 4. Buntog || {{flag|Brunei}} || Marcelo Cartago |- | 5. Bomba || {{flag|Bahamas}} || Teodora Capacio || Urban |- | 6. style="background-color:#FFF895;" | ‡ '''Canlubang''' || {{flag|Canada}} || Marilyn Jose || Proper |- | 7. style=background-color:#BFF5FF | ± Carmel Housing || {{flagicon|Illinois}} [[Chicago]] || Marlon Mailom || Kapayapaan (''but outside of jurisdiction'') |- | 8. style="background-color:#CCFFCC;" | † Casmicejos || {{flag|Colombia}} || Ruth Evangelista || Proper |- | 9. style="background-color:#FFE6F3;" | * Ceris I & II || {{flag|Cyprus}} || Federico Romero || rowspan="2"| Bukod |- | 10. style="background-color:#FFE6F3;" | * Ceris III || {{flag|Colorado}} || Reynaldo Oña |- | 11. style="background-color:#CCFFCC;" | † Happy Valley || {{flagicon|Texas}} [[Houston]] || Ronaldo Llanto || rowspan="2"| Proper |- | 12. style="background-color:#FFE6F3;" | * Kapatagan B-1 || {{flag|Belgium}} || Mario Pulido |- | 13. Locomotive || {{flagicon|United Kingdom}} [[London]] || Samuel Lagadia || Independent |- | 14. style="background-color:#FFE6F3;" | * Majada-In || {{flagicon|Florida}} [[Miami]]<br>{{flag|Minnesota}} || Albert Yadao<br>Jose Burgos || rowspan="3"| Upland |- | 15. Mangumit I || {{flag|Malaysia}} || Amadeo Evangelista |- | 16. style="background-color:#FFE6F3;" | * Mangumit II || {{flag|Vietnam}} || Medong Navarro |- | 17. style="background-color:#CCFFCC;" | † Manfil || {{flag|Missouri}} || Jan Ardy Belleza || rowspan="2"| Kapayapaan |- | 18. style="background-color:#FFE6F3;" | * MCDC || {{flag|Maryland}}<br>{{flag|Mexico}} || Berth Corpuz<br>Marissa Burgos |- | 19. MTBA/Majada || {{flag|Montana}} || Lorna Precilla || Upland |- | 20. Old Stable || {{flag|Osaka}} || Carlo Baradas || Proper |- | 21. Paikit || {{flag|Poland}} || Antonio Angcao || rowspan="2"| Kapayapaan |- | 22. style="background-color:#BFF5FF;" | ± Palao || {{flag|Arizona}} || Ernest Dulay |- | 23. Paltok || {{flag|Panama}} || Antonio Doctoria || Proper |- | 24. style="background-color:#FFF895;" | ‡ Silangan Village || {{flagicon|Washington}} [[Seattle, Washington|Seattle]] || Rafael Panganiban || Bukod |} == Turismo == * '''Canlubang Golf & Country Club'''- Ay Country Club na isa sa mga tatlong Golf Course nang Canlubang ito ay pinakamalaking Country Club sa nasabing lugar na matatagpuan sa Sityo '''MTBA''' (Balagbag Araw, Matang Tubig). * '''Canlubang Sugar Estate Golf Course'''- Ay Country Club na matatagpuan sa bahagi nang ''St. Joseph the Parish Church'' na kasakop nang Sityo '''Casmicehos''' sa (Barrio Canlubang). * '''Matang Tubig'''- Ang '''MTBA''' o '''Matang Tubig, Balagbag Araw''' ay isa sa mga kasakop nang Canlubang na kadikit lugar nang Barangay Casile sa Cabuyao. Ito ay isang turismo nang paliguan nang mga tao na bumubukal na tubig at kabilang rito ang San Cristobal River o ''Matang Tubig Falls''. Na ginawa noong taong 1932 panahon nang mga Espanyol. * '''Republ1c Wakepark'''- Ang Republic Wakepark-Nuvali ay isa sa mga turismo na maipagmamalaki nang Canlubang dahil sa ankin nitong ganda na pag-mamayari ni Ayala. Ito ay may hugis Oblong. Na matatagpuan sa timog-kanluran nang ''The Mills Country Club''. Na bahagi nang Sityo '''Mangumit 1 (Vesta Plains)'''. * '''St. Joseph the Parish Church''' (Canlubang Church)- Ang simbahan na ito ay isa sa mga malaking simbahan nang Canlubang (''Parokya'') na matatagpuan sa tapat nang Groto at nang Rizal Shrine sa Sityo '''Casmicehos''' na napapalibutan nang ''Canlubang Town Golf Course''. * '''The Mills Country Club'''- Ang Mills Country Club ay isa sa mga pangalawang Country Club nang Canlubang na matatagpuan bahagi pa nang ''Carmelray Industrial Park 1''. Ito ay matatagpuan sa ''Morning Fields Village'' at ''Republic Wakepark (Nuvali)''. * '''Villa Cueba'''- ay isang kuwebang paliguan mula sa Canlubang, ito ay dugtong pusod mula sa "Matang Tubig" ==Mall== * '''Carmel Mall'''- Ang Carmel Mall ay isa sa mga itinayong unang Mall nang Canlubang dito matatagpuan ang New Canlubang Terminal at Tatlong Butas (3 Holes) na nagmula pa sa Sityo Casmicehos. Ang Carmel Mall ay bahagi pa nang Proper (Poblacion) Canlubang. * '''iMall'''- Ang I Mall ay isa sa mga itinayong pangalawang Mall nang Canlubang, matatagpuan ito sa Arko (Arch) nang Canlubang at bahagi pa ito nang Proper (Poblacion) Canlubang sa Sityo Old Stable. ''Ang Dalawang Mall na ito ay katumbas na nang isa sa mga malaking mall na naitayo noong 2009-2010 sa [[Calamba, Laguna|Calamba]] ang [[SM City Calamba]]''. ==Industriya== Ang baryo Canlubang, Laguna ay nilagakan ng iba't ibang kompanya mula sa labas ng [[Kalakhang Maynila]].<ref>https://www.carmelray.com/locators-list-park-1</ref> ==Mga Opisyal ng Gobyerno sa Eleksyon== {{See also|Lokal na halalan sa Canlubang, 2022}} :'''Eleksyon ng Opisyal ng Barangay Canlubang, 2018 - kasalukuyan''' *Punong Barangay : Larry "L.O.D" Dimayuga ({{small|2nd termino}}) #Barangay Kagawad, Dexter "Den-Den" Bathan #Barangay Kagawad, Eric Q. Manaig #Barangay Kagawad, Vicente "Enteng" Pradas #Barangay Kagawad, Robert "Bert" Cubio #Barangay Kagawad, Edgar "Egay" Mangubat #Barangay Kagawad, Mario "Jun-Jun" Cogay Jr. #Barangay Kagawad, Mario D. Legaspi #SK Kapitan, Christine Joy Mangco ---- :'''Eleksyon ng Opisyal ng Barangay Canlubang 2013 - 2018''' *Punong Barangay : Larry O. Dimayuga ({{small|1st termino}}) #Barangay Kagawad 1, Dexter A. Bathan #Barangay Kagawad 2, Hector L. Fajardo ({{small|dating konsehal}}) #Barangay Kagawad 3, Jeremias L. Marticio, Sr. #Barangay Kagawad 4, Abel C. Landicho #Baranagy Kagawad 5, Lazaro N. Marasigan #Barangay Kagawad 6, Vicente P. Pradas #Barangay Kagawad 7, Mario D. Legaspi ==Tingnan rin== * Canlubang Creek == Kilalang tao == * Larry O. Dimayuga {{small|(''Former Barangay chairman'')}} * Mario Cogay Jr. † {{small|(''Former OIC Chairman'')}} * [[José Yulo]] † * Vicente Madrigal † ==Larawan== ; Upland area <gallery> Talaksan:Republ1c Wakepark, Calamba City, Jan 2013.jpg|Ang Republ1c Wakepark sa Canlubang Talaksan:Xavier School Nuvali.jpg|Ang Xavier School Nuvali sa Mangumit Vesta Plains </gallery> ; Kapayapaan area <gallery> Talaksan:Asia-1, Canlubang 2023.jpg|Asia-1 Talaksan:Asia-2, Canlubang 2023.jpg|Asia-2 Talaksan:Carmel, Canlubang, Calamba City 2023.jpg|''Carmel'' Talaksan:Manfil 2018.jpg|Manfil Talaksan:MCDC, Canlubang 2023.jpg|MCDC Talaksan:Palao, Canlubang 2023.jpg|Palao </gallery> ; Proper area <gallery> Talaksan:Diocesan Shrine of Mary Help of Christians Canlubang.jpg|Ang Mary Help of Christians sa Canlubang Talaksan:1915Calamba City Canlubang Roads Landmarks Barangays 08.jpg|Ang iMall sa Canlubang Talaksan:1982Calamba City Canlubang Roads Landmarks Barangays 11.jpg|Ang PureGold Grocery sa CarmelMall Canlubang |Ang logo ng Kapayapaan Integrated School (KIS) Talaksan:2094Calamba City Canlubang Roads Landmarks Barangays 31.jpg|Ang ''Global Care Medical Center of Canlubang'' </gallery> {{Canlubang}} {{Mga kompanya sa Laguna}} ==Sanggunian== {{reflist}} <!-- location of geography beggins --> {{Geographic location | Centre = Canlubang | North = [[Cabuyao]] | East = [[Calamba, Laguna|Calamba]] | West = [[Silang, Kabite]] | South = [[Santo Tomas, Batangas]] }} <!-- location of geography ends --> [[Kategorya:Barangay]] [[Kategorya:Calamba, Laguna]] [[Kategorya:Laguna]] {{stub}} 2rioi1433f5tqxob6w2ruzj1nrwe36l 0 101222 2206355 2125947 2026-05-05T23:36:11Z Aubreyjanev 159817 2206355 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Blaise Pascal''' (1623 - 1662) ay isang [[Pranses]] na [[matematiko]]ng namatay ang ina noong tatlong taong gulang pa lamang siya. Siya ay ang pangatlong anak ng isang pamilya na lumipat sa Paris matapos pumanaw ang kanyang ina<ref>{{Cite web |title=Blaise Pascal {{!}} History {{!}} Research Starters {{!}} EBSCO Research |url=https://www.ebsco.com/ |access-date=2026-05-05 |website=EBSCO |language=en}}</ref>. Itinuring si Pascal bilang isang batang may kahanga-hangang kakayahan at katalinuhan. Bagaman higit na kilala sa kanyang mga nagawa para sa larangan ng [[matematika]], kabilang ang paglikha ng [[Tatsulok ni Pascal]] na pinangalanan mula sa kanyang apelyido, at maging sa mga kaunlaran sa larangan ng [[probabilidad]], isa ring [[siyentipiko]] si Pascal. Sumulat siyang tinatangkilik ang [[paraang makaagham]] o [[metodong siyentipiko]] at nag-ambag rin sa larangan ng [[pisika]]. Sa paglaon, nagsulat siya ng dalawang mga aklat ukol sa [[Kristiyanismo]]. Ipinanganak si Pascal sa [[Clermont Ferrand|Clermont]], [[Pransiya]] at namatay sa [[Paris, Pransiya]] sa gulang na 39. Namatay siya dahil sa isang malignanteng ulser sa tiyan. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{BD|1623|1662|Pascal, Blaise}} {{stub|Talambuhay|Pransiya|Matematiko}} {{authority control}} [[Kategorya:Mga matematiko mula sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga pisiko mula sa Pransiya]] 4exmuwcxouh7hm5wnyejft1kvom31rg 0 126020 2206349 2205975 2026-05-05T22:17:13Z HannaHanni 151687 2206349 wikitext text/x-wiki {{Infobox shopping mall | shopping_mall_name = SM Mall of Asia | logo = SM Mall of Asia Logo (2023) Updated.svg | logo_size = 200px | image =SM Mall of Asia, Pasay, Sep 2025 (1).jpg | image_width = 250px | caption = SM Mall of Asia noong 2025 | coordinates = {{Coord|14|32|6.24|N|120|58|55.75|E|type:landmark|display=inline,title}} | location = Seaside Boulevard, Barangay 76, [[Bay City]], [[Pasay]], [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas | opening_date = {{start date and age|2006|5|21}} | developer = [[SM Prime Holdings|SM Prime]] | manager = SM Prime | architect = [[Arquitectonica]] | owner = [[SM Prime Holdings]] | building_costs = 6.5 bilyong piso | number_of_stores = 663 shops, including 217 dining establishments | number_of_anchors = 16 | floor_area = 589,891 m2<br>(6,349,530 sq ft) | floor_total_area = | floors = {{ubl|'''Main Mall buildings:''' 4 (including expansion)|'''SM Store:''' 3|'''MOA Square:''' 8|'''Carpark buildings:''' 8}} | parking = 8,000 slots | publictransit = {{rint|bus|rapid}} {{RouteBox|E1|EDSA Carousel|#FF0000|white}} SM Mall of Asia<br />{{Collapsible list |framestyle=border:none;padding:0; |title={{rint|bus|1}} {{nobold|SM Mall of Asia}} | {{RouteBox|4|List of bus routes in Metro Manila|#967BB6|white}} {{RouteBox|5|List of bus routes in Metro Manila|#4a98d0|white}} {{RouteBox|6|List of bus routes in Metro Manila|#89C35C|white}} {{RouteBox|7|List of bus routes in Metro Manila|#000080|white}} {{RouteBox|14|List of bus routes in Metro Manila|#4052A4|white}} {{RouteBox|30|List of bus routes in Metro Manila|#b30000|white}} {{RouteBox|34|List of bus routes in Metro Manila|#DAA520|white}} {{RouteBox|52|List of bus routes in Metro Manila|white|black}}}} | website = {{url|https://www.smsupermalls.com/mall-directory/sm-mall-of-asia/information/|SM Mall of Asia}} }} Ang '''SM Mall of Asia''' ('''MOA''') ay isang pamilihang mall na pag-aari ng [[SM Prime Holdings]], ang pinakamalaki developer at nagmamay-ari ng mga mall sa [[Pilipinas]]. Ang SM Mall of Asia ay ang ikalawang pinakamalaking [[pamilihang mall]] sa [[Pilipinas]] at ang ikatlong <ref name="philstar.com">[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=530034&publicationSubCategoryId=78 "SM Mall of Asia lights up Globamaze"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120908044339/http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=530034&publicationSubCategoryId=78 |date=2012-09-08 }}, ''[[Philippine Star]]'', 2009-12-07</ref> (Sanggunian Sampung Pinakamalaking mga Pamilihang Mall ng Forbes) [[List of largest buildings in the world#List of the world.27s largest shopping malls|pinakamalaking pamilihang mall sa buong mundo]]. Ang SM Mall of Asia ay may lawak ng 42 hektarya at may kabuuang lawak ng sahig na mahigit-kumulang na 390,193 metro kuwadrado (4.2 million square feet)<ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/2007/01/09/malls-worlds-largest-biz-cx_tvr_0109malls_slide_4.html?thisSpeed=30000 |title=The World's Largest Malls |accessdate=2009-09-20 |last=Van Riper |first=Tom |date=2008-01-18 |work=Forbes |archiveurl=https://archive.today/20130102174326/http://www.forbes.com/2007/01/09/malls-worlds-largest-biz-cx_tvr_0109malls_slide_4.html?thisSpeed=30000 |archivedate=2013-01-02 |url-status=live }}</ref> at 407,101 metro kuwadrado ng kabuuang laki. Ang mall ay makikita sa [[Bay City]] sa [[Lungsod ng Pasay]], [[Pilipinas]] na malapit lang sa Pangunahing Business Park ng SM, ang Look ng Maynila sa dulong timog-silangan ng [[Abenida Epifanio de los Santos|Abenida Epifanio de los Santos o EDSA]] Ang mall ay tumatanggap nga 200,000 tao araw-araw. == Kinalalagyan at mga nakapaligid == Ang Mall of Asia ay itinayo sa isang reclamation area. Ito ay nakatayo sa 19.5 hektarya ng kinuhang lupa at may kabuuang lawak ng sahig na 390,193 kilometro kuwadrado. Ang mall ay makikita sa pinaka-timog na dulo ng [[Abenida Epifanio de los Santos]]. Isang [[paikot]] ang itinayo sa harap ng mall na may dambuhalang tansong globo na kapareho sa mga globo ng [[Universal Studios Theme Parks]] at ng [[Unispero]] sa [[Liwasan ng Flushing Meadows]] sa [[boro]] ng [[Queens]] sa [[Lungsod ng Bagong York]]. Noong 18 Nobyembre 2009, ang globo ay ginawang Globong [[Light-emitting diode|LED]] na kilala rin sa pangalang GlobAmaze. Ang kauna-unahan at nag-iisang full global video display sa Asya na may mataas na resolusyon at full display graphics na naging posible sa pamamagitan ng 26,300 piraso ng ilaw ng LED. Ang makabagong teknolohiya ng LED ay kasama sa iba pang mga katangian ng globo gaya ng hindi ito natitinag ng panahon may nangingibabaw na liwanag at may mahabang buhay.<ref name="philstar.com"/><!--The globe was turned into an LED globe as the new attraction at the MOA. Here's the link that the globe is now an LED globe. http://onmylefthandcorner.blogspot.com/2009/11/mall-of-asia-globe-lights-attraction.html http://www.flickr.com/photos/daniele268/4160673188/ http://kalokohan.com/globamaze-at-moa/--> == Mga katangian == [[Talaksan:SM Mall of Asia Aerial Shot.JPG|thumb|left|Tanawing panghimpapawid ng SM Mall of Asia.]] Ang SM Mall of Asia ay naglalaman ng apat na gusali na magkakakabit sa pamamagitan ng mga tawiran. Ang mga gusali ay ang Pangunahing (Main) Mall, ang Entertainment Mall, at ang Hilaga at Timog na Paradahan ng Kotse. Ang '''Main Mall''' ay naglalaman ng mga pamilihan at mga kainan at ang food court. Ang '''Entertainment Mall''' ay may dalawang palapag at ang karamihan ng mll ay nakabukas na nakaharap sa [[Look ng Maynila]]. Ang 5,000 lugar-paradahan ng kotse ng mall ay hinati sa dalawang anim na palapag na gusali n maayos na inilagay bilang ang Hilaga at ang Timog na gusali. Ang '''Timog Paradahan''' gusali ay naglalaman ng opisyal na SM Department Store habang ang supermarket ng mall na ang [[SM Hypermarket]] ay makikita sa '''Hilagang Paradahang''' gusali. Isa sa mga mukhang kakaibang mga nilalaman na katangian ng mall ay ang 20-upuang [[tram]] na lumilibot sa buong mall para magsilbing panglibot ng mga mamimili. Ang mga tanggapang pangangasiwa ay makikita sa Main Mall at ang Entertainment Mall.<ref name="MST2006May19">{{cite news | last =Vasquez | first =Dinna Chan | title =MALL OF ASIA: Raising the ante on shopping | work =Life & Entertainment stories | language =english | publisher =Manila Standard Today | date =2006-05-19 | url=http://www.manilastandardtoday.com/?page=goodLife01_may19_2006 | accessdate = 2007-02-15 }}</ref> <!-- {{wide image|SM Mall of Asia wide pan.jpg|1200px|<center>Tanaw panoramiko ng SM Mall of Asia.</center>}} --> ==Galeriya== {{Commons category|SM Mall of Asia|position=left}} <center><gallery> Image:MoA 003.jpg|Karatula ng Mall Image:MoA 008.jpg|Pasukan ng Main Mall Image:MoA 007.jpg|Atrium sa Unang Palapag ng Main Mall Image:MoA 009.jpg|Lobby sa Ikalawang Palapag ng Main Mall Image:MoA 012.jpg|Pandaigdigang [[Ice rink|Ice Skating Rink]] Image:MoA 013.jpg|Cinema Complex Image:MoA 015.jpg|Music Hall Image:MoA 017.jpg|SM Science Discovery Center Image:Mall of Asia IMAX theater exterior.jpg|Teatrong [[San Miguel Corporation|San Miguel]]-[[Coca-Cola]] [[IMAX]] Image:Metrostar_Ferry_Terminal_at_the_Mall_of_Asia_in_Manila.jpg|MetroStar Ferry Terminal |SMX Convention Center </gallery></center> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Pasyalan]] [[Kategorya:Mga gusali at estruktura sa Pasay]] 9zpv8nvg6l2y3iba2ietguewfu04zg9 0 128765 2206377 1875742 2026-05-06T02:08:18Z ~2026-27345-83 161522 added {{unsourced}} tag 2206377 wikitext text/x-wiki {{unsourced|date=Mayo 2026}} {{Wikang Hapon}} Ang {{nihongo|'''Kunrei-shiki rōmaji'''|訓令式ローマ字||Cabinet-ordered romanization system}} ay isang uri ng [[Wikang Hapon|pagsulat]] sa bansang [[Hapon]]. == Paggamit == {| border="0" cellspacing="2px" cellpadding="3px" align="right" style="margin-left:0.5em" |- bgcolor="#BECFEB" |+ '''Example: tat-u''' |- bgcolor="#CFEBBE" ! Conjugation !! Kunrei !! Hepburn |- bgcolor="#E7F5DE" | Mizen 1 || tat-a- || tat-a- |- bgcolor="#E7F5DE" | Mizen 2 || tat-o- || tat-o- |- bgcolor="#E7F5DE" | Ren'yô || tat-i || tach-i |- bgcolor="#E7F5DE" | Syûsi/Rentai || tat-u || tats-u |- bgcolor="#E7F5DE" | Katei || tat-e- || tat-e- |- bgcolor="#E7F5DE" | Meirei || tat-e || tat-e |} ===Ang Pagsulat ng Kunrei-shiki sa kana=== {| border="0" cellspacing="2px" cellpadding="2px" width="100%" |- !colspan="5" bgcolor="#BECFEB" valign=top align="center" | [[gojūon]] !colspan="3" bgcolor="#D4D4D4" valign=top align="center" | [[yōon]] |-bgcolor="#BECFEB" valign="top" align="center" !あ ア ''a''!!い イ ''i''!!う ウ ''u''!!え エ ''e''!!お オ ''o'' !bgcolor="#D4D4D4"|(''ya'')!!bgcolor="#D4D4D4"|(''yu'')!!bgcolor="#D4D4D4"|(''yo'') |- |colspan="8"| |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |か カ ''ka''||き キ ''ki''||く ク ''ku''||け ケ ''ke''||こ コ ''ko'' |bgcolor="#F3F5DE"|きゃ キャ ''kya'' |bgcolor="#F3F5DE"|きゅ キュ ''kyu'' |bgcolor="#F3F5DE"|きょ キョ ''kyo'' |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |さ サ ''sa''||し シ ''si''||す ス ''su''||せ セ ''se''||そ ソ ''so'' |bgcolor="#F3F5DE"|しゃ シャ ''sya'' |bgcolor="#F3F5DE"|しゅ シュ ''syu'' |bgcolor="#F3F5DE"|しょ ショ ''syo'' |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |た タ ''ta''||ち チ ''ti''||つ ツ ''tu''||て テ ''te''||と ト ''to'' |bgcolor="#F3F5DE"|ちゃ チャ ''tya'' |bgcolor="#F3F5DE"|ちゅ チュ ''tyu'' |bgcolor="#F3F5DE"|ちょ チョ ''tyo'' |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |な ナ ''na''||に ニ ''ni''||ぬ ヌ ''nu''||ね ネ ''ne''||の ノ ''no'' |bgcolor="#F3F5DE"|にゃ ニャ ''nya'' |bgcolor="#F3F5DE"|にゅ ニュ ''nyu'' |bgcolor="#F3F5DE"|にょ ニョ ''nyo'' |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |は ハ ''ha''||ひ ヒ ''hi''||ふ フ ''hu''||へ ヘ ''he''||ほ ホ ''ho'' |bgcolor="#F3F5DE"|ひゃ ヒャ ''hya'' |bgcolor="#F3F5DE"|ひゅ ヒュ ''hyu'' |bgcolor="#F3F5DE"|ひょ ヒョ ''hyo'' |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |ま マ ''ma''||み ミ ''mi''||む ム ''mu''||め メ ''me''||も モ ''mo'' |bgcolor="#F3F5DE"|みゃ ミャ ''mya'' |bgcolor="#F3F5DE"|みゅ ミュ ''myu'' |bgcolor="#F3F5DE"|みょ ミョ ''myo'' |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |や ヤ ''ya''||bgcolor="#E9E9E9"| ||ゆ ユ ''yu''||bgcolor="#E9E9E9"| ||よ ヨ ''yo'' |bgcolor="#E9E9E9" colspan="3"| |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |ら ラ ''ra''||り リ ''ri''||る ル ''ru''||れ レ ''re''||ろ ロ ''ro'' |bgcolor="#F3F5DE"|りゃ リャ ''rya'' |bgcolor="#F3F5DE"|りゅ リュ ''ryu'' |bgcolor="#F3F5DE"|りょ リョ ''ryo'' |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |わ ワ ''wa''||<font color=red>ゐ ヰ ''wi''</font>||bgcolor="#E9E9E9"| ||<font color=red>ゑ ヱ ''we''</font>||を ヲ ''wo'' |bgcolor="#E9E9E9" colspan="3"| |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |bgcolor="#E9E9E9" colspan="4"| || ん ン ''n''-''n''' ||bgcolor="#E9E9E9" colspan="3"| |- !colspan="8" | voiced sounds ([[dakuten]]) |- |colspan="8"| |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |が ガ ''ga''||ぎ ギ ''gi''||ぐ グ ''gu''||げ ゲ ''ge''||ご ゴ ''go'' |bgcolor="#F3F5DE"|ぎゃ ギャ ''gya'' |bgcolor="#F3F5DE"|ぎゅ ギュ ''gyu'' |bgcolor="#F3F5DE"|ぎょ ギョ ''gyo'' |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |ざ ザ ''za''||じ ジ ''zi''||ず ズ ''zu''||ぜ ゼ ''ze''||ぞ ゾ ''zo'' |bgcolor="#F3F5DE"|じゃ ジャ ''zya'' |bgcolor="#F3F5DE"|じゅ ジュ ''zyu'' |bgcolor="#F3F5DE"|じょ ジョ ''zyo'' |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |だ ダ ''da''||ぢ ヂ ''zi''||づ ヅ ''zu''||で デ ''de''||ど ド ''do'' |bgcolor="#F3F5DE"|ぢゃ ヂャ ''zya'' |bgcolor="#F3F5DE"|ぢゅ ヂュ ''zyu'' |bgcolor="#F3F5DE"|ぢょ ヂョ ''zyo'' |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |ば バ ''ba''||び ビ ''bi''||ぶ ブ ''bu''||べ ベ ''be''||ぼ ボ ''bo'' |bgcolor="#F3F5DE"|びゃ ビャ ''bya'' |bgcolor="#F3F5DE"|びゅ ビュ ''byu'' |bgcolor="#F3F5DE"|びょ ビョ ''byo'' |-bgcolor="#E7F5DE" valign="top" align="center" |ぱ パ ''pa''||ぴ ピ ''pi''||ぷ プ ''pu''||ぺ ペ ''pe''||ぽ ポ ''po'' |bgcolor="#F3F5DE"|ぴゃ ピャ ''pya'' |bgcolor="#F3F5DE"|ぴゅ ピュ ''pyu'' |bgcolor="#F3F5DE"|ぴょ ピョ ''pyo'' |} ==Ugnay Panlabas== *[https://web.archive.org/web/20080116182939/http://www.cic.sfu.ca/tqj/GettingRight/romajiconundrum.html The Romaji (Roomaji) Conundrum by Andrew Horvat] {{Stub|Wika}} [[Kaurian:Kana]] s2fmsz3w5mzpci39mvq67ngh2e1r832 0 132462 2206358 1622739 2026-05-05T23:42:50Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206358 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Olbers Heinrich Wilhelm'''(Oktobre 11, 1758 – Marso 2, 1840) ay isang [[Alemanya|Aleman]] na [[pisiko]], [[astronomo]] at [[manggagamot]]. == Malayuang Pagbabasa == * {{cite book | last = Cunningham | first = C. J. | date = 2006 | title = The Origin of the Asteroids: Olbers versus Regner | publisher = Star Lab Press | isbn = 0-9708162-5-1 }} * {{cite journal | title = Über Olbers. Von Herrn Geh. - Rath Bessel | author = Bessel, F. W. | journal = Astronomische Nachrichten | volume = 22 | issue = | pages = 265 | year = 1845 | url = http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1845AN.....22..265B/0000142.000.html | doi = 10.1002/asna.18450221802 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite journal | title = Observations on the Nature of the New Celestial Body Discovered by Dr. Olbers, and of the Comet Which Was Expected to Appear Last January in Its Return from the Sun | author = [[William Herschel]] | journal = Abstracts of the Papers Printed in the Philosophical Transactions of the Royal Society of London | volume = 1 | issue = | pages = 271–272 | year = 1800 - 1814 | url = | doi =10.1098/rspl.1800.0148 }} * {{cite journal | title = The Discovery of Vesta | author = Lynn, W. T. | journal = The Observatory | volume = 30 | issue = | pages = 103–105 | year = 1907 | url = http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1907Obs....30..103L/0000105.000.html | doi = | access-date = 2010-07-31 | archive-date = 2011-08-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110824010339/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1907Obs....30..103L/0000105.000.html | url-status = dead }} * {{1911}} - see, for instance, [http://www.1911encyclopedia.org/Heinrich_Wilhelm_Matthias_Olbers "Olbers," ''Britannica''] <br /> {{BD|1758|1840|Olbers, Heinrich Wilhelm Matthaus}} [[Kategorya:Mga astronomo mula sa Alemanya]] [[Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya]] [[Kategorya:Mga Alemang manggagamot]] {{stub|Siyentipiko}} 4p0hx5ivpqz5pxqhghvgynv8nn40ruq 0 136937 2206272 2031267 2026-05-05T12:41:50Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206272 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Barbaresco|official_name=Comune di Barbaresco|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|43|N|8|5|E|type:city(656)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=7.6|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=12050|area_code=0173|website={{official website|http://www.comune.barbaresco.cn.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Barbaresco''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Cuneo]], rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|60|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Cuneo]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 656 at may lawak na {{Convert|7.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang komunidad ay pangunahing kilala sa homonimong medyebal na tore, na itinayo sa pagitan ng ika-12 at ika-14 na siglo, at ang paggawa nito ng alak na may parehong pangalan. [[Talaksan:Barbaresco_Piemonte_29-11-21.jpg|thumb| Ang medyebal na Tore ng Barbesco, at ang Simbahan ng San Juan Baurista kadikit ang ika-18 siglong kampanaryo nito.]] [[Talaksan:Barbaresco_panorama_.jpg|center|thumb|500x500px| Barbaresco, panoramikong tanaw sa Langhe at Roero mula sa tore]] May hangganan ang Barbaresco sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Alba, Piamonte|Alba]], [[Castagnito]], [[Guarene]], [[Neive]], at [[Treiso]]. == Kasaysayan == Ang lugar ay kilala sa kasaysayan bilang barbarica sylva, kung saan ang mga sinaunang populasyon ng mga [[Selta]] ay umatras bilang pagsamba sa diyos na si [[Tanaro]]. Ang lugar na ito ay pinaniniwalaan na ang lugar ng kapanganakan ng isang medyo malabong pigura: ang Romanong emperador na si [[Pertinax|Helvius Pertinax]], bagaman dose-dosenang mga bayan ang nag-aagawan para sa marangal na kapanganakan na ito. == Demograpikong ebolusyon == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:576 bar:1871 from: 0 till:680 bar:1881 from: 0 till:715 bar:1901 from: 0 till:847 bar:1911 from: 0 till:939 bar:1921 from: 0 till:939 bar:1931 from: 0 till:921 bar:1936 from: 0 till:925 bar:1951 from: 0 till:782 bar:1961 from: 0 till:617 bar:1971 from: 0 till:612 bar:1981 from: 0 till:637 bar:1991 from: 0 till:657 bar:2001 from: 0 till:641 PlotData= bar:1861 at:576 fontsize:XS text: 576 shift:(-8,5) bar:1871 at:680 fontsize:XS text: 680 shift:(-8,5) bar:1881 at:715 fontsize:XS text: 715 shift:(-8,5) bar:1901 at:847 fontsize:XS text: 847 shift:(-8,5) bar:1911 at:939 fontsize:XS text: 939 shift:(-8,5) bar:1921 at:939 fontsize:XS text: 939 shift:(-8,5) bar:1931 at:921 fontsize:XS text: 921 shift:(-8,5) bar:1936 at:925 fontsize:XS text: 925 shift:(-8,5) bar:1951 at:782 fontsize:XS text: 782 shift:(-8,5) bar:1961 at:617 fontsize:XS text: 617 shift:(-8,5) bar:1971 at:612 fontsize:XS text: 612 shift:(-8,5) bar:1981 at:637 fontsize:XS text: 637 shift:(-8,5) bar:1991 at:657 fontsize:XS text: 657 shift:(-8,5) bar:2001 at:641 fontsize:XS text: 641 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.barbaresco.cn.it/ www.comune.barbaresco.cn.it/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090908035531/http://www.comune.barbaresco.cn.it/ |date=2009-09-08 }} {{Province of Cuneo}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] rtduifj5oikhw07kbtathr3v5u8o1jo 0 137366 2206327 2042305 2026-05-05T21:33:32Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206327 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Fenestrelle|official_name=Comune di Fenestrelle|native_name=|image_skyline=Fenestrelle0002.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Fenestrelle-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|2|N|7|3|E|type:city(603)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] (TO)|frazioni=Champs, Puy, Pequerel, Chambons, Depot, Mentoulles, Granges, Ville Cloze, La Latta, Fondufaux|mayor_party=|mayor=Michel Bouquet|area_footnotes=|area_total_km2=49.2|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Fenestrellesi|elevation_footnotes=|elevation_m=1215|saint=San Luis IX ng Pransiya|day=Agosto 25|postal_code=10060|area_code=0121|website={{official website|http://www.comune.fenestrelle.to.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Fenestrelle''' ({{Lang-oc|Finistrèlas}}, {{Lang-pms|Fenestrele}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Turin]] sa rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} sa kanluran ng [[Turin]]. Ito ang lokasyon ng [[Muog ng Fenestrelle]], isang isang Alpinong [[portipikasyon]] na nagbabantay sa ruta sa pagitan ng [[Kaharian ng Pransiya]] at ng [[Dukado ng Saboya]]. == Pisikal na heograpiya == === Teritoryo === Matatagpuan halos sa gitna ng [[Val Chisone]], sa [[mga Lambak Oksitano]], sa isang palanggana na pinangungunahan ng [[Monte Orsiera]] at [[Monte Albergian]], ang munisipal na lugar ay bahagi ng [[Bulubunduking Pamayanan ng Valli Chisone at Germanasca]]. == Kasaysayan == Dahil sa intermedyong posisyon nito sa pagitan ng Mataas at Mababang Val Chisone, ang Fenestrelle ay palaging isang estratehikong nodo para sa kontrol sa politika at militar ng buong lambak. Noong panahon ng mga Romano, ang Fenestrelle ay kabilang sa hangganan ng kaharian ng [[Kaharian ng mga Cocio|Cocio]], hari ng mga lokal na kaalyadong tribo ng mga Romano, at tinawag na Finis Terrae Cotii ("hangganan ng lupain ni [[Marco Giulio Cozio|Cozio]]"), kung saan ang kasalukuyang pangalan ay nakukuha. == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.fenestrelle.to.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511210557/http://www.comune.fenestrelle.to.it/ |date=2008-05-11 }} {{Lalawigan ng Turin}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] iumxsse6facpocqep1z7bljdt498m1h 0 159625 2206270 2003948 2026-05-05T12:10:35Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:Bolognano_2007_-Panorama_frazione_Musellaro_di_Bolognano-_by-RaBoe_01.jpg]] with [[File:Musellaro_2007_-Panorama_frazione_Musellaro_di_Bolognano-_by-RaBoe_01.jpg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File r 2206270 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bolognano|province=[[lalawigan ng Pescara|Pescara]] (PE)|website={{official website|http://www.comunebolognano.it/}}|area_code=085|postal_code=65020|day=Enero 13|saint=San Antonio Abad|elevation_m=276|elevation_footnotes=|population_demonym=Bolognanesi|population_footnotes=<ref>Population data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=16.96|area_footnotes=|mayor=Silvina Sarra|mayor_party=|frazioni=Fara, Madonna del Monte, Musellaro, Piano d'Orta|region=[[Abruzzo]]|official_name=Comune di Bolognano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|42|13|N|13|57|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Bolognano-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Musellaro 2007 -Panorama frazione Musellaro di Bolognano- by-RaBoe 01.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Bolognano''' ay isang [[komuna]] (munisipyo) at [[bayan]] sa [[lalawigan ng Pescara]] sa rehiyon ng [[Abruzzo]] sa [[Italya]]. == Heograpiya == Ang sinaunang sentro ay ang poblacion ng Bolognano, isa pang makasaysayang kastilyo ay sa ''[[frazione]]'' ng [[Musellaro]], na may simbahan na nakadikit sa manor. Ang bagong sentro ay binuo mula noong katapusan ng ika-19 na siglo, nang ang riles na tumatawid sa lambak ng Pescara ay itinayo hanggang sa kabesera ng Adriatico. Ang sentro, kung saan nakatalaga rin ang isang pabrika ng kemikal ng Kompanyang Montecatini, ay kinuha ang pangalan ng Piano d'Orta. Ang inang simbahan ay inialay sa Sagradong Puso ni Hesus. Sa malapit ay ang mga guho ng isang sinaunang kastilyo, ng Normandong fief ng Cantalupo. == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Pescara}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Abruzzo]] o256edqehp1puvt4w094515tr6g4jsu 0 162563 2206333 2200194 2026-05-05T21:59:08Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206333 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Oktubre 2020}} {{Infobox VG |Pamagat = Freestyle Street Basketball |image = |caption = Box art of the North American version of Freestyle Street Basketball |Developer = [[BGEntertainment(Bangoo)]] |Tagapaglathala = [[GameKiss]] |Nilabas = {{vgrelease|NA= Feb 1, 2009}} |Dyanra = [[Sports MMO]] |moda = [[Multiplayer]] |marka = [[Entertainment Software Rating Board|ESRB]]: Everyone (E) |platforms = [[Microsoft Windows]] |Pangangailangan = [[Windows XP]] Home or Professional (including Service Pack 2 or higher) or [[Windows Vista]], 800&nbsp;MHz Processor, 256 MB RAM (XP) or 512 MB RAM (Vista), NVIDIA GeForce 2 MX 100/200 video card or ATI Radeon 7000 or higher, 1GB Free Hard Drive space, DirectX 9.0c, Broadband Connection |media = [Internet Downlad]; [[CD-ROM]] |input = [[Computer keyboard]], [[Mouse (computing)|Mouse]] }} '''FreeStyle Street Basketball''' kilala din bilang '''FreeStyle''' o '''FSSB''' ay isang[[Sport MMO]] na ginawa ng [[JC Entertainment]]. May iba't ibang bersyon ng larong ito ang iba't ibang rehiyon ng mundo. Libre ang larong ito ngunit para kumita gumagamit sila ng isang [[microtransaction]] business model. Nilaro sa maraming bansa ngunit ang bersyon ng Hilagang Amerika na ginawa ng [[Sierra Online]] ay naisara na kamakailan. == Gameplay == Ang larong ito ay naka-base sa dami ng experience na nakukuha mo kada-laro. Kapag ang isang manlalaro ay narating ang isang dami ng experience, tataas ang kanilang level at madadagdagan ang kanilang "Attribute points". Ang Attribute points ay ginagamit upanag palakasin ang kakayahan ng isang manlalaro sa pagtakbo, pagtalon, pag-dribble, pagnakaw ng bola at pagpasa. Ang ''FreeStyle'' ay gumagamit ng isang micropayment business model kung saan ang mga manlalaro ay bumibili ng pera na gagamitin sa laro, ito ay ang GKash. Isa pang pera sa laro ay ang Points, ito naman ay nakukuha pagkatapos ng isang laro. Ang GKash at points ay parehong ginagamit para makabili skills, freestyles, damit at iba't ibang palamuti. Ngunit may ibang mga gamit at skills na mabibili mo lamang gamit ang GKash. Ang ibang damit naman ay mayroong hangganan, mawawala na lamang sila pagakatapos ng araw na itinakda. Sa paggawa ng mga bagong character, mayroong tatlong pangunahing character ang Center (C), ang Forward (F) at ang Guard (G). Ang mga posisyong ito ay magtatagal mula level 1 hanggang 15 at may iba't ibang kakayahan sila batay sa kanilang mga posisyon. Ang Center ang pinakamalaki sa tatlo at siya ang bahala sa mga rebound at mabilis silang maka-iskor ng 2 points sa loob o malapit sa ring. Ang mga Forward naman ay ang mga taga-tulong sa mga Center at sila naman ang malakas pumuntos sa gitna o middle. Ang mga Guard naman ang kadalasang gumagawa ng puntos sa laro, gumagawa sila ng mga pagkakataon para makapuntos at gumagawa din ng mga 3 point shot. Pag narating na ng isang character ang level 15, dito sila ay makakapili na ng kanilang pangalawang posisyon maliban sa mga Center. Ang mga Center ay nanatiling mga Center pagsapit ng kanilang paglevel 15, ngunit ang kanilang mga kakayahan ay lalo pang pinalakas mapadepensa man o opensa. Dahil sa mas pinalakas pa nilang mga kakayahan kumpara sa panahong Rookie pa sila, ang Center ay halos hindi mo na maagawan ng Rebound dahil sa malaking pag-angat ng rebound at lakas sa pagtalon na stats nito. Ang kanilang kakayahan sa pagbox-out ay halos hindi na matibag at dahil dito tinagurian silang "elite interior nightmares" sa larong ito. Ang kanilang laki ay tunay na kinatatakutan sa larong ito. Ang mga Forward naman ay maari nang pumili sa pagiging Small Forward at Power Forward. Ang Power Forward (PF)ay napakalakas tumalon na maaring makatulong sa Center sa kanyang tungkululin. Ang mga PF ay di hamak na mas mabilis sa mga Center at nagagamit nila ang bilis na ito laban sa ibang mga rebounder tulad ng mga Center. May katamtamang kakayahan din sila sa paggawa ng jump shot na nakakatulong sa paggawa ng puntos. Sa depensa, ang mga Power Forward ay ang mga tagabantay ng loob o gitna at taga-rebound ng mga sumablay na tira ng mga kakampi. Sa opensa naman, kadalasang dunks ang kanilang pagpapakitang gilas dahil mahirap ito iblock, tanging tamang timing lamang ang makakablock sa mga dunks ng PF. Ang mga Small Forward naman ay bilis na maikukumpara sa mga Guard, at may kakayahan din silang makagawa ng 3-point shot. Ang gitna ang kanilang pinakamalakas na lugar kung saan nakakagawa sila ng halos walang sablay na jump shot. Sa depensa ang mga SF ay mga nakakairitang taga-depensa dahil sa bilis nila, mahihirapan ang Center at PF dahil di hamak na mas mabilis sila kumpara sa mga ito. Kahit ang isang magaling na Guard kung napatapat sa isang magaling na SF ay mahihirapang lumusot ang guard dahil mas malaki ang SF sa kanila ngunit may kapantay na bilis. Ang mga SF din ay may kakayahang magrebound ngunit hindi kasing lakas ng sa PF at Center. Sa opensa, ang SF ay makakagawa ng puntos kahit saan mo ilagay sa court, at dahil dito nakakatakot iwan mag-isa ang SF sa laro. Ang Guard naman ay maaring maging isang Shooting Guard o isang Point Guard. Ang Shooting Guard (SG)ay magaling gumawa ng 3-point play sa labas at may mataas na stat sa paggawa ng 3-points. Tuwing may pagkakataon na walang nakabantay sa isang SG, asahan mo na madadagdagan na ng tatlong puntos ang kalaban ninyo. Ang isang magaling na SG ay kayang dalhin ang laro gamit ang 3-point shot na halos walang mintis. Ngunit kung minamalas, maaring ang mga SG din ang dahilan ng pagkatalo sa laro kung hindi niya mapashoot ang mga 3-points niya. Ang Point Guard (PG)ay ang susi sa maraming game plays. Ang mga PG ay magaling pumasa at nakakagawa ng mga 2-point plays tulad ng mga alley oop at hook up shot. Ang mga Point Guard, hindi tulad ng mga Shooting Guard ay mas malakas pumasa habang gumagalaw. Dahil dito ang mga PG ay tinaguriang mga "lethar passer" mapa-kahit saan man o kailan. Ang mga PG din ay malakas tumalon at dumepensa kumpara sa SG. Sa opensa, hindi tulad ng mga SG, ang mga PG ay pinahina sa paggawa ng 3-point shot ngunit may malakas naman silang dribbling skills na mahirap pantayan na nagpapahirap sa mga taga-depensa nila. Ginagamit ng PG ang kanilang mataas ng dribbling stat para pagandahin ang kanilang sitwasyon, tila napipilayan ang mga kanilang tagapagbantay upang sila ay magkaroon ng isang open shot na may mas mataas ang tsansa na mapashoot. == Espesyal na Koponan at Character == *{{flagicon|USA}} '''Miami Phoenix''' ([[Miami, Florida]], [[United States]]) **{{flagicon|USA}} Alice Anderson (Guard, Captain) **{{flagicon|USA}} Francis Cahill (Forward) **{{flagicon|USA}} Howl Kachina (Center) *{{flagicon|Japan}} '''Yokohama Choco Ships''' ([[Yokohama]], [[Japan]]) **{{flagicon|Japan}} Sachi Takenaka (Guard, Captain) **{{flagicon|Japan}} Mikako "Mika" Suzuki (Forward) **{{flagicon|Japan}} Yoshino Saionji (Center) *{{flagicon|Austria}} '''Wien Weiß Ritter''' ([[Vienna]], [[Austria]]) **{{flagicon|Austria}} Sigmund "Sig" von Schonberg (Guard, Captain) **{{flagicon|Austria}} Ophelia (Forward) **Raymond (Center) *{{flagicon|USA}} '''Los Angeles Gold Bugs''' ([[Los Angeles, California]], [[United States]]) **{{flagicon|USA}} "Mantis" (Center, Captain) **{{flagicon|USA}} "Spider" (Forward) **{{flagicon|USA}} "Honey Bee" (Guard) *{{flagicon|Japan}} '''Tokyo Fruit Basket''' ([[Tokyo]], [[Japan]]) **{{flagicon|Japan}} "Mikan" **{{flagicon|Japan}} "Ringo" **{{flagicon|USA}} "Ichigo" Ashley *{{flagicon|Brazil}} '''Rio Hot Carnival''' ([[Rio de Janeiro]], [[Brazil]]) **{{flagicon|Mexico}} García Lorenzo **{{flagicon|Brazil}} Liza Silva **{{flagicon|Jamaica}} Coco Marry *{{flagicon|Korea}} '''[[Wonder Girls|Wonder Hup]]''' ([[Korea Republic]]), ''based on a korean girl group "[[Wonder Girls]]"'' **{{flagicon|Korea}} [[Sohee]] **{{flagicon|Korea}} [[Sun-Ye]] **{{flagicon|Korea}} [[Sun-Mi]] **{{flagicon|Korea}} [[Ye-Eun]] **{{flagicon|Korea}} [[Yu-Bin]] *{{flagicon|Korea}} '''[[Kara (band)|KARA Cats]]''' ([[Korea Republic]]), ''based on a korean girl group "[[Kara (band)|KARA]]"'' **{{flagicon|Korea}} [[Goo Hara]] **{{flagicon|Korea}} [[Han Seungyeon]] **{{flagicon|Korea}} [[Kang Jiyoung]] **{{flagicon|Korea}} [[Nicole Jung|Nicole]] **{{flagicon|Korea}} [[Park Gyuri]] == Bansa == '''FreeStyle''' ay nilaro na sa iba't ibang bansa at nailathala na nang maraming beses. *'''Rehiyon''' **Global - [[Gamekiss]] **[[North America]] - [[Sierra Online]] ''(closed)'' *'''Bansa''' **{{flagicon|China}} [[China]] **{{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] - [[Gemscool]] **{{flagicon|Japan}} [[Japan]] - [[Joycity]], [[Hangame]] **{{flagicon|Malaysia}}{{flagicon|Singapore}} [[Malaysia]] and [[Singapore]] - [[Asiasoft]] (Singapore) **{{flagicon|Philippines}}{{flagicon|USA}} [[Philippines]] and [[United States]] - [[GameKiss]] **{{flagicon|Korea}} [[Korea Republic]] - [[Joycity]] **{{flagicon|Russia}} [[Russia]] **{{flagicon|Taiwan}} [[Taiwan]] **{{flagicon|Thailand}} [[Thailand]] - [[Asiasoft]] **{{flagicon|Turkey}} [[Turkey]] ==Pagtanggap== '''FreeStyle''' ay naiskoran ng 6.8 out of 10 by IGN.<ref>{{cite web|url=http://uk.pc.ign.com/articles/800/800769p1.html|title=FreeStyle Street Basketball Review|work=IGN|date=June 29, 2007|author=Hatfield, Daemon|accessdate=2010-04-28|quote=A game such as this, with so many bugs and complications getting in the way of gameplay, would be hard to recommend…if you had to pay for it. But the fact that you can play FreeStyle for free right this moment tends to negate a lot of the problems you've just read about. When I was finally able to get into a game, I really did have a good time with it.}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang magandang gameplay at cell-shaded graphics ang binigyang pansin ng mga nagreview sa larong ito. Ngunit, pinintasa sa larong ito ang kakulangan sa pagpili ng itsura ng character sa simula at ang hirap sa pagsali sa isang laro. == Panlabas na Link == * [http://www.gamekiss.com/main.jce GameKiss (Official Gamekiss Freestyle Street Basketball site)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110711070815/http://www.gamekiss.com/main.jce |date=2011-07-11 }} * [http://fs.gemscool.com/ (Official Gemscool FreeStyle Street Basketball site)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622042839/http://fs.gemscool.com/ |date=2012-06-22 }} * [http://fs.joycity.co.kr/ (Official JCEntertainment FreeStyle Street Basketball site) (korean language)]{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://fs.joycity.jp/ (Official JCEntertainment FreeStyle Street Basketball site) (japanese language)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722111152/http://fs.joycity.jp/ |date=2011-07-22 }} * [http://freestlye.playpark.com/ (Official Asiasoft FreeStyle Street Basketball site) (thai language)]{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.fstyle.lt/ (FSTYLE.RU Lithuanian support)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100226043814/http://www.fstyle.lt/ |date=2010-02-26 }} ==Sanggunian== {{reflist}} g {{DEFAULTSORT:Freestyle Street Basketball}} [[Kategorya:Larong bidyo noong 2004]] 0kxsapa903ocgmy9r80ngpcq2a39xnn 0 162675 2206351 2065635 2026-05-05T22:36:18Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206351 wikitext text/x-wiki {{better translation|date=Enero 2014}} {{copyedit}} {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = George Harrison | image = George Harrison 1974 (cropped).jpg | alt = Black-and-white shot of a mustachioed man in his early thirties with long, dark hair. | caption = George Harrison in 1974. | landscape = | background = solo_singer | birth_name = | alias = Carl Harrison<br />L'Angelo Misterioso<br />Hari Georgeson<br />Nelson/Spike Wilbury<br />George Harrysong<br />George O'Hara-Smith | birth_date = {{Birth date|1943|2|25|df=yes}} | birth_place = [[Liverpool]], [[Inglatera]], Nagkakaisang Kaharian | death_date = {{Death date and age|2001|11|29|1943|2|25|df=yes}} | death_place = [[Los Angeles]], [[California]], Estados Unidos | instrument = Gitara, vocals, bass, keyboards, [[ukulele]], [[mandolin]], [[sitar]], [[tambura]], [[sarod]], [[swarmandal]] | Voice_type = | genre = [[Rock music|Rock]], [[Pop music|pop]], [[psychedelic rock]], [[experimental music|experimental]], [[world music|world]] | occupation = Musikero, mang-aawit-manunulat, aktor, prodyuser ng pelikula at rekord | years_active = 1958–2001 | label = [[Parlophone]], [[Capitol Records|Capitol]], [[Swan Records|Swan]], [[Apple Records|Apple]], [[Vee-Jay Records|Vee-Jay]], [[EMI]], [[Dark Horse Records|Dark Horse]] | associated_acts = [[The Quarrymen]], [[The Beatles]], [[Traveling Wilburys]], [[Dhani Harrison]], [[Ravi Shankar]] | website = [http://www.georgeharrison.com GeorgeHarrison.com] }} Si '''George Harrison''' <ref>Many published sources give Harold as Harrison's middle name: Everett, ''The Beatles as Musicians: The Quarry Men Through Rubber Soul'', [http://books.google.co.uk/books?id=UmrVa2U7jB0C&pg=PA36 p 36]; [http://books.google.co.uk/books?id=kVpXvJn0ZZIC&pg=RA1-PA246 ''The Lost Lennon Interviews''], p. 246, Geoffrey Giuliano, John Lennon, Vrnda Devi, Published by Omnibus Press, 1998, ISBN 0-7119-6470-X. Others dispute that, based on the absence of any middle name on Harrison's birth certificate:({{cite web |url=http://www.shawstar.com/music/george_harrison.htm |title=George Harrison biography |publisher=Shawstar.com |accessdate=1 Disyembre 2008 |archive-date=4 Enero 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104085631/http://www.shawstar.com/music/george_harrison.htm |url-status=dead }}).</ref> [[Order of the British Empire|MBE]] (25 Pebrero 1943 - 29 Nobyembre 2001)<ref>{{Cite book|first=George |last=Harrison |title=I Me Mine |year=2002 |page=20 |publisher=Phoenix |location=London |isbn=0-7538-1734-9}}</ref> ay isang Ingles na manunugtog, gitarista, mang-aawit, manunulat ng awit, aktor at prodyuser ng pelikula na naging kilala sa buong mundo bilang [[pangunahing gitara|pangunahing gitarista]] ng bandang [[The Beatles]].<ref name="guardianobit">{{Cite news|last=Laing |first=Dave |title=George Harrison 1943–2001 |url= http://www.guardian.co.uk/news/2001/nov/30/guardianobituaries1 |date=30 Nobyembre 2001 |work=guardian.co.uk |accessdate=27 Disyembre 2008 | location=London}}</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=oRBbu33dwpUC&pg=PA23 ''The Acoustic Rock Masters''], p. 23, H. P. Newquist, Rich Maloof, Backbeat Books, 2003, ISBN 0-87930-761-7</ref> Madalas na ituring bilang ang "tahimik na Beatle,"<ref name="guardianobit"/> naging masugid na tagasunod si Harrison ng mistisismong Indiyano at ipinakilala ito sa ibang mga Beatles, pati na rin sa kanilang mga tagapakinig.<ref>Schaffner, ''The Boys from Liverpool'', [http://books.google.co.uk/books?id=iJ0OAAAAQAAJ&pg=PA77 pp. 77–78].</ref> Matapos maghiwalay ang banda, nagkaroon siya ng matagumpay na karera bilang isang solo artist at matapos ay naging bahagi ng grupong [[Traveling Wilburys]], kasabay ng pagiging prodyuser ng mga pelikula at ng mga rekord. Si Harrison ay nakatala bilang ang ika-21 sa "[[Top 100 Greatest Guitar Players of all Time|100 Greatest Guitarists of All Time]]" ng magasing ''Rolling Stone''.<ref name="RS100">{{cite web |url=http://www.rollingstone.com/music/lists/5945/32609/32742 |title=100 Greatest Guitarists |publisher=Rolling Stone Magazine |year=2003 |accessdate=26 Hunyo 2010 |archive-date=4 Nobiyembre 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101104110433/http://www.rollingstone.com/music/lists/5945/32609/32742 |url-status=dead }}</ref> Kahit na karamihan ng mga kanta ng The Beatles ay isniulat/inilathala ni [[Lennon/MacCartney|Lennon at McCartney]], ang mga album ng The Beatles ay karaniwang nilalagyan ng isa o dalawang kanta ni Harrison mula sa album na ''[[With The Beatles]]''.<ref>[http://www.cbc.ca/news/story/2007/01/11/harrison-lyrics-auction.html Handwritten Harrison Beatles lyrics up for auction], CBC Arts, 11 Enero 2007. Retrieved 13 Disyembre 2008.</ref> Ang ilan sa mga karagdagang komposisyon niya sa The Beatles ay "[[Here Comes the Sun]]", "[[Something]]" at "[[While My Guitar Gently Weeps]]". Nang [[Paghihiwalay ng The Beatles|maghiwalay ang banda]], maraming naipon na kanta si Harrison na hindi pa naitatala na pinalabas sa kanyang pinupuri at matagumpay na trible album na ''[[All Things Must Pass]]'' noong 1970 na sinalihan ng dalawang single: isang double A-side single "[[My Sweet Lord]]" na sinamahan ng "[[Isn't It a Pity]]" at "[[What Is Life]]". Bukod sa kanyang mga solong gawain, si harrison ay sumamang magsulat ng kanta kay [[Ringo Starr]], isang nakaraang Beatle, pati na rin mga kanta para sa [[Traveling Wilburys]]—ang [[Supergrupo (musika)|supergrupo]] na kanyang binuo noong 1988 na kinabibilangan din nila [[Bob Dylan]], [[Tom Petty]], [[Jeff Lynne]], at [[Roy Orbison]]. Niyakap ni Harrison ang [[Kalinangan ng Indiya]] at [[Hinduismo]] noong kalagitnaan ng 1960s at tumulong sa pagpapalawak ng Kanluraning kamalayan at pagkilala ng musikong [[sitar]] at [[Kilusang Hare Krishna]]. Sa tulong ni [[Ravi Shankar]], bumuo ng isang malakihang kawanggawang konsiyerto na pinangalanang [[Konsiyerto para sa Bangladesh]] noong 1971. Bukod sa pagiging musikero, siya rin ay naging prodyuser ng mga rekord at naging isa sa mga nagtatag ng kompanyang [[HandMade Films]]. Sa kanyang karera bilang prodyuser ng pelikula, nakipagtulungan siya sa iba't-ibang mga tao tulad nina [[Monty Python]] at [[Madonna]].<ref>{{cite web |url=http://www.handmadeplc.com/ |title=HandMade PLC |publisher=www.handmadeplc.com |accessdate=30 Oktubre 2008 |last= |first= |archive-date=18 Abril 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090418074304/http://www.handmadeplc.com/ |url-status=dead }}</ref> Dalwang beses siyang nagpakasal. Ang una ay sa isang modelong nagngangalang [[Pattie Boyd]] mula 1966 hanggang 1974 at ang ikalawa ay sa isang kalihim ng kumopanyang pang-rekord na nagngangalang [[Olivia Trinidad Arias]] na sa kanilang pagsasama ay nagkaroon siya ng isang anak na nagngangalang [[Dhani Harrison]]. Siya ay isang malapit na kaibigan ni [[Eric Clapton]]. Siya lang ang tanging Beatle na nakapaglathala ng isang autobiyograpiya noong 1980 na pinamagatang ''[[I Me Mine]]''. Namatay si Harrison noong 2001 dahil sa [[kanser sa baga]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Authority control}} {{BD|1943|2001|Harrison, George}} [[Kategorya:Mga artista]] [[Kategorya:Mga manunugtog]] [[Kategorya:Mga musiko]] [[Kategorya:Mga manunulat ng awitin]] [[Kategorya:Mga Ingles]] [[Kategorya:Mga gitarista]] [[Kategorya:Mga namatay dahil sa kanser]] [[Kategorya:Mga aktor]] [[Kategorya:Mga prodyuser ng pelikula mula sa Inglatera]] [[Kategorya:The Beatles]] [[Kategorya:Mga manunulat mula sa United Kingdom]] sp8n3atx5nt1l3tf2o9one5kpe8vm0i 0 166605 2206325 2105519 2026-05-05T21:19:50Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206325 wikitext text/x-wiki [[Image:EAN-13-5901234123457.svg|thumbnail|Ang GTIN-13 na naka-''encode'' sa EAN-13 ''barcode'']] Ang isang kodigong bar ng '''EAN-13''' (orihinal na '''European Article Number''', subalit napalitan ng '''International Article Number''' kahit na '''EAN''' ang laging idinidikit na pagpapaikli) ay isang 13 numero (12 datos at 1 pantiyak) na [[kodigong bar|pagkokodigong bar]] (o ''barcode'') na pamantayan na kung saan ang [[superset]] ng orihinal ay 12-numero na sistemang [[Universal Product Code]] (UPC) na binuo sa [[Estados Unidos]].<ref name='UMalumni'>{{cite web| quote=After graduating from Maryland in 1951, George Laurer joined IBM as a junior engineer and worked up the ranks to senior engineer. In 1969, he returned to the technical side of engineering and was later assigned the monumental task of designing a code and symbol for product identification for the Uniform Grocery Product Code Council. His solution—the Universal Product Code—radically changed the retail world. Since then, he has enhanced the code by adding a 13th digit.| title=Alumni Hall of Fame Members| work=University of Maryland Alumni Association| publisher=The [[University of Maryland]]| year=2005| url=http://www.alumni.umd.edu/about/alumnihallfame_bios.html| accessdate=2009-06-10| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070623090457/http://www.alumni.umd.edu/about/alumnihallfame_bios.html| archivedate=2007-06-23| url-status=dead}}</ref> == Mga sanggunian == <references/> == Mga kawing panlabas == {{Commons cat|International Article Number (EAN)}} * [http://sourceforge.net/projects/openbarcodes/files/openbarcodes/openbarcodes.zip Download Open-Source Barcode Generator for EAN-13 (C++, VB, Excel Macros, etc.) ] * [http://search.cpan.org/search?query=barcode&mode=all Barcode] [[Perl]] modules at [[CPAN]] * [http://marin.jb.free.fr/barcode/ An example of EAN8/13 implementation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100404202508/http://marin.jb.free.fr/barcode/ |date=2010-04-04 }} * [http://www.chaosreligion.com/wtl/index.php5?title=EAN EAN MediaWiki extension] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708135504/http://www.chaosreligion.com/wtl/index.php5?title=EAN |date=2011-07-08 }}, a MediaWiki extension, visualizing EAN-13/EAN-8/UPC-A/Code39/Codabar barcodes by specifying only the numbers/symbols in the wiki-text. * [http://www.ean-search.org/ EAN database] * [http://www.upcdatabase.com upcdatabase, another online barcode database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109031454/https://www.upcdatabase.com/ |date=2020-11-09 }} * [http://www.tagtoad.com/ EAN, UPC, ISBN, ISAN and IMDb Lookup Tool] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110926194037/http://www.tagtoad.com/ |date=2011-09-26 }} * [http://wikitools.ro/?action=ean#googtrans/ro/en Online validation tool and graphics generator of EAN 8/13 codes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100302201450/http://www.wikitools.ro/?action=ean#googtrans/ro/en |date=2010-03-02 }} * [http://www.barcoderobot.com/ean-13.html Standards-compliant EAN-13 generator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110926174147/http://www.barcoderobot.com/ean-13.html |date=2011-09-26 }} * [http://upcdata.info/help.php UPCData.info] More information about UPC-A, UPC-E, EAN-13. There is a check digit calculator, data downloads and data feeds available [[Category:Barcodes]] [[Category:Pagkakakilanlan]] {{stub}} h0m3da7zynykllqn4ow8ep5hryg7hh7 0 181962 2206401 2204603 2026-05-06T06:17:55Z Julius Santos III 139725 /* */ 2206401 wikitext text/x-wiki {{Infobox television channel | name = Telenovela Channel | logo = Telenovela Channel logo.jpg | logo_caption = Logo ng Telenovela Channel | logo_size = 250px | launch_date = Agosto 2011 (unang test broadcast) <br /> Setyembre 30, 2011 (regular na broadcast) <br /> Nobyembre 14, 2011 (buong paglulunsad ng channel) | closed_date = {{end date and age|2024|3|1|}} | network = | owner = [http://www.twentyplus.com.ph/ Beginnings at Twenty Plus, Inc.], sa ilalim ng joint venture kasama ang [[TelevisaUnivision]] | picture_format = [[480i]] ([[Standard-definition television|SDTV]]) | slogan = '''''Bringing You Closer To Life's Drama''''' | country = Pilipinas | language = [[Wikang Ingles|Ingles]] | area = Defunct | headquarters = [[Lungsod ng Makati]], Pilipinas | sister_channels = | replaced = [[Jack TV]] (channel space ng [[Cignal]]) | replaced_by = | website = {{URL|telenovelachannel.com}} | adsl serv 1 = | adsl chan 1 = }} Ang '''Telenovela Channel''' (impormal na dinaglat na '''TNC''', inilarawan bilang '''TeleNovela Channel''') ay isang telenovela-based na cable channel sa [[Pilipinas]] ng network na pagmamay-ari ng Beginnings at Twenty Plus, Inc. sa ilalim ng joint venture kasama ang [[:en:TelevisaUnivision|TelevisaUnivision]]. Inilunsad ang network noong tag-araw ng 2011 na may test broadcast bago ganap na inilunsad noong Nobyembre 14, 2011. Huminto ang network sa operasyon noong Marso 1, 2024.<ref name="telenovelachannel-12years">{{cite web |title=TeleNovela Channel bids farewell after 12 years on air - TeleNovela Channel Philippines |url=http://telenovelachannel.com/2024/02/telenovela-channel-bids-farewell-after-12-years-on-air/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131174359/http://telenovelachannel.com/2024/02/telenovela-channel-bids-farewell-after-12-years-on-air/ |archive-date=31 Enero 2024 |access-date=14 Pebrero 2024 |language=en-PH }}</ref> == Talaan ng mga programang ipinalabas == {| class="wikitable" |+ !Pamagat !Petsa ng pagpapalabas !Sanggunian |- |En nombre del amor ''(In the Name of Love)'' |14 Nobyembre 2011 - 2012 |{{citation needed}} |- |Las dos caras de Ana (''The Two'' ''Sides of Ana)'' |14 Nobyembre 2011 - 2012 |{{citation needed}} |- |La Madrasta |14 Nobyembre 2011 - 2012 |{{citation needed}} |- |Pasión ''(Passion)'' |2011 - 2012 |{{citation needed}} |- |Palabra de mujer ''(A Woman's Word)'' |2012 |{{citation needed}} |- |Llena de amor ''(Big Love)'' |2012 - 2013 |{{citation needed}} |- |Sortilegio ''(Love Spell)'' |Mayo - Setyembre 2012 |{{citation needed}} |- |Rafaela |1 Abril - 13 Setyembre 2013 |{{citation needed}} |- |Soy tu dueña ''(A Woman of Steel)'' |1 Abril - 18 Oktubre 2013 |{{citation needed}} |- |Triunfo del amor ''(Triumph of Love)'' |22 Hulyo 2013 - 21 Marso 2014 |{{citation needed}} |- |La fuerza del destino ''(The Power of Destiny)'' |14 Abril - 12 Setyembre 2014 |{{citation needed}} |- |La que no podía amar ''(The One Who Couldn't Love)'' |12 Mayo - 30 Disyembre 2014 |{{citation needed}} |- |[[Cuidado con el ángel]] ''(Don't Mess with an Angel)'' |7 Hulyo 2014 - 8 Abril 2015 |{{citation needed}} |- |Abismo de pasión ''(Abyss of Passion)'' |13 Abril - 15 Disyembre 2015 |{{citation needed}} |- |Rubí |20 Abril - 9 Oktubre 2015 |{{citation needed}} |- |Amor bravío ''(Valiant Love)'' |18 Mayo 2015 - 26 Enero 2016 |<ref>{{cite web |title= Valiant Love Trailer |date= 8 Mayo 2015 |url= http://telenovelachannel.com/2015/05/valiant-love-trailer/ |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20150518010659/http://telenovelachannel.com/2015/05/valiant-love-trailer/ |archive-date= 18 Mayo 2015 |access-date= 21 Abril 2026 }}</ref> |- |La mujer del vendaval ''(The Lady from Vendaval)'' |28 Setyembre 2015 - 8 Hunyo 2016 |{{citation needed}} |- |Un refugio para el amor ''(A Shelter for Love)'' |2016 - 2017 |{{citation needed}} |- |Corona de lágrimas ''(Crown of Tears)'' |18 Enero - 21 Hunyo 2016 |{{citation needed}} |- |Cuando me enamoro ''(Timeless Love)'' |18 Enero 2016 - ? |{{citation needed}} |- |La Tempestad ''(The Tempest)'' |20 Hunyo 2016 - ? |<ref>{{cite web |title= THE TEMPEST Premiere |date= 6 Hunyo 2016 |url= http://telenovelachannel.com/2016/06/the-tempest-premiere/ |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20160622153550/http://telenovelachannel.com/2016/06/the-tempest-premiere/ |archive-date= 22 Hunyo 2016 |access-date= 21 Abril 2026 }}</ref> |- |Lo que la vida me robó ''(What Life Took From Me)'' |4 Hulyo 2016 - 11 Abril 2017 |{{citation needed}} |- |Mentir para vivir ''(Life of Lies)'' |2016 - 8 Marso 2017 |{{citation needed}} |- |La Rosa de Guadalupe ''(The Rose of Guadalupe)'' |18 Enero 2017 - 2018 |<ref>{{cite web |title= Coming this January 18, 2017 on TNC… |date= 8 Enero 2017 |url= http://telenovelachannel.com/2017/01/coming-this-january-18-2017-on-tnc/ |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20170112234034/http://telenovelachannel.com/2017/01/coming-this-january-18-2017-on-tnc/ |archive-date= 12 Enero 2017 |access-date= 21 Abril 2026 }}</ref> |- |De que te quiero, te quiero ''(Head Over Heels)'' |27 Marso - 11 Disyembre 2017 |{{citation needed}} |- |Yo no creo en los hombres ''(I Don't Trust Men Anymore)'' |201? |{{citation needed}} |- |La Malquerida |19 Hunyo - 28 Nobyembre 2017 |<ref>{{cite web |title= COMING VERY SOON on the TeleNovela Channel! |date= 9 Hunyo 2017 |url= http://telenovelachannel.com/2017/06/coming-very-soon-on-the-telenovela-channel/ |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20170613232342/http://telenovelachannel.com/2017/06/coming-very-soon-on-the-telenovela-channel/ |archive-date= 13 Hunyo 2017 |access-date= 21 Abril 2026 }}</ref> |- |[[Carrossel]] |23 Oktubre 2017 - 9 Oktubre 2018 |<ref>{{cite web |title=Carrosel Pilot Episode Airs October 23, 2017 |date= 20 Oktubre 2017 |url= http://telenovelachannel.com/2017/10/carrosel-pilot-episode-airs-october-23-2017/ |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20171113153823/http://telenovelachannel.com/2017/10/carrosel-pilot-episode-airs-october-23-2017/ |archive-date= 13 Nobyembre 2017 |access-date= 21 Abril 2026 }}</ref> |- |[[Mi corazón es tuyo]] ''(My Heart is Yours)'' |1 Enero - 4 Setyembre 2018 |{{citation needed}} |- |El color de la pasión ''(The Color of Passion)'' |1 Enero 2018 - ? |{{citation needed}} |- |El hotel de los secretos ''(Secrets at the Hotel)'' |3 Setyembre 2018 - ? |{{citation needed}} |- |Simplemente María ''(Simply Maria)'' |17 Setyembre 2018 - 11 Marso 2019 |{{citation needed}} |- |Que te perdone Dios... yo no ''(Ask God for Forgiveness... Not Me)'' |26 Nobyembre 2018 - 22 Mayo 2019 |{{citation needed}} |- |Amores con trampa ''(Fooled Into Love)'' |26 Nobyembre 2018 - 28 Mayo 2019 |{{citation needed}} |- |La Gata ''(The Stray Cat)'' |28 Enero - 24 Hulyo 2019 |<ref>{{cite web |title= The Stray Cat Premiere |date= 24 Enero 2019 |url= http://telenovelachannel.com/2019/01/the-stray-cat-premiere/ |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20190717051922/http://telenovelachannel.com/2019/01/the-stray-cat-premiere/ |archive-date= 17 Hulyo 2019 |access-date= 24 Abril 2026}}</ref> |- |Corazón indomable ''(Wild at Heart)'' |28 Enero - 18 Setyembre 2019 |<ref>{{cite web |title= Wild At Heart Premiere |date= 25 Enero 2019 |url= http://telenovelachannel.com/2019/01/wild-at-heart-premiere/ |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20190717051334/http://telenovelachannel.com/2019/01/wild-at-heart-premiere/ |archive-date= 17 Hulyo 2019 |access-date= 21 Abril 2026 }}</ref> |- |Tres veces Ana ''(The Three Sides of Ana)'' |? |{{citation needed}} |- |Las Amazonas |3 Hunyo - 29 Agosto 2019 |{{citation needed}} |- |Lo imperdonable ''(Unforgivable)'' |3 Hunyo - 26 Nobyembre 2019 |{{citation needed}} |- |La vecina ''(The Neighbor)'' |9 Setyembre 2019 - 26 Agosto 2020 |{{citation needed}} |- |Vino el amor ''(Along Came Love)'' |6 Enero - Nobyembre 2020 |{{citation needed}} |- |La sombra del pasado ''(Shadows of the Past)'' |6 Enero - 2020 |{{citation needed}} |- |Pasión y poder ''(Passion and Power)'' |Oktubre 2020 - 2021 |{{citation needed}} |- |Antes muerta que Lichita ''(Anything but Plain)'' |8 Enero - 13 Oktubre 2020 |{{citation needed}} |- |Sin tu mirada ''(Sightless Love)'' |1 Pebrero - 9 Hulyo 2021 |{{citation needed}} |- |Caer en tentación ''(Fall Into Temptation)'' |1 Pebrero - 25 Hunyo 2021 |{{citation needed}} |- |Mi marido tiene familia ''(My Husband's Family)'' |10 Mayo - 28 Setyembre 2021 |{{citation needed}} |- |Corazón que miente ''(Lying Heart)'' |28 Hunyo - 1 Oktubre 2021 |{{citation needed}} |- |La candidata ''(The Candidate)'' |12 Hulyo - 5 Oktubre 2021 |{{citation needed}} |- |Enamorándome de Ramón ''(In Love with Ramón)'' |19 Hulyo - 28 Disyembre 2021 |{{citation needed}} |- |Me declaro culpable ''(I Plead Guilty)'' |4 Oktubre - 28 Disyembre 2021 |{{citation needed}} |- |Tenías que ser tú ''(It Had To Be You)'' |4 Oktubre 2021 - 1 Pebrero 2022 |{{citation needed}} |- |Papá a toda madre |11 Oktubre 2021 - 3 Marso 2022 |{{citation needed}} |- |La viuda negra ''(Griselda Blanco: The Dark Widow)'' |3 Enero - 25 Abril 2022 |{{citation needed}} |- |La doble vida de Estela Carrillo ''(The Two Lives of Estela Carrillo)'' |3 Enero - 12 Abril 2022 |{{citation needed}} |- |Un camino hacia el destino ''(Road To Destiny)'' |? |{{citation needed}} |- |Corazón salvaje |7 Marso - 9 Setyembre 2022 |{{citation needed}} |- |El Bienamado ''(A Beloved Man)'' |? |{{citation needed}} |- |Mi adorable maldición ''(My Sweet Curse)'' |18 Abril - 4 Oktubre 2022 |{{citation needed}} |- |En tierras salvajes ''(Wildlands)'' |5 Setyembre 2022 - Enero 2023 |{{citation needed}} |- |Amar a muerte ''(Love to Death)'' |? |{{citation needed}} |- |Hijas de la luna ''(Moon Daughters)'' |19 Setyembre 2022 - 10 Enero 2023 |{{citation needed}} |- |Muchacha italiana viene a casarse ''(Italian Bride)'' |? |{{citation needed}} |- |Mi pecado |2 Enero - 3 Hunyo 2023 |{{citation needed}} |- |Teresa |5 Hunyo - 29 Disyembre 2023 |<ref>{{cite web |title= TERESA closes out 2023 with two-part finale event |date= 27 Disyembre 2023 |url= https://telenovelachannel.com/2023/12/teresa-closes-out-2023-with-two-part-finale-event/ |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20240131174906/https://telenovelachannel.com/2023/12/teresa-closes-out-2023-with-two-part-finale-event/ |archive-date= 31 Enero 2024 |access-date= 21 Abril 2026 }}</ref> |- |Mar de amor |12 Hunyo 2023 - 25 Enero 2024 |<ref>{{cite web |title= The Hidden Beach bids TNC farewell with MAR DE AMOR: The Seaside Finale |date= 24 Enero 2024 |url= http://telenovelachannel.com/2024/01/the-hidden-beach-bids-tnc-farewell-with-mar-de-amor-the-seaside-finale/ |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20240206022332/http://telenovelachannel.com/2024/01/the-hidden-beach-bids-tnc-farewell-with-mar-de-amor-the-seaside-finale/ |archive-date= 6 Pebrero 2024 |access-date= 24 Abril 2026}}</ref> |} ==Sangunnian== {{Reflist}} ==Kawing panlabas== *{{official website|http://telenovelachannel.com}} {{Philippine cable channels}} [[Kategorya:Mga estasyon ng telebisyon]] od87yyonr8rk493q8vrma3laksnuijv 0 184199 2206427 2071054 2026-05-06T09:47:10Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206427 wikitext text/x-wiki Ang '''Mga Ebionita''' o '''Ebionites''', o ''Ebionaioi'' ([[Greek language|Greek]]: {{lang|grc|Ἐβιωναῖοι}}; na hinango mula sa Hebreong '''אביונים''' ''ebyonim,'' ''ebionim'', na nangangahulugang "ang mahirap" o "mga mahirap") ay isang terminong [[patristiko]] na tumutukoy sa sektang [[Hudyong Kristiyano]] na umiral sa sinaunang [[Kristiyanismo]].<ref>{{Cite document | editor-last1 = Cross | editor2-first = EA | title = The Oxford Dictionary of the Christian Church | publisher = Oxford University Press | year = 1989 | contribution = Ebionites | editor2 = last = Livingston | editor-first = FL | unused_data = editor2 -last = Livingston | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}}.</ref> Kanilang itinuturing si [[Hesus]] bilang [[mesiyas]]<ref>{{Cite web | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/177608/Ebionites | title = Encyclopædia Britannica | contribution = Ebionites | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}}.</ref> at pinagpipilitan ang pangangailangan ng pagsunod sa [[Torah]] (mga kautusang Hudyo).<ref>{{Cite book | first = Kaufmann | last = Kohler | url = http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=22&letter=E | contribution = Ebionites | editor1-first = Isidore | editor1-last = Singer | editor2-first = Cyrus | editor2-last = Alder | title = Jewish Encyclopedia | year = 1901–06 | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}}.</ref> Ang mga Ebionita ay gumamit lamang ng isa sa mga [[ebanghelyo]]ng Hudyo, iginalang si [[Santiago na Matuwid]] at itinakwil si [[Apostol Pablo]] bilang tumalikod mula sa kautusan (ni [[Moises]]).<ref name="Maccoby 1987">{{Cite book| author = [[Hyam Maccoby]]| title = The Mythmaker: Paul and the Invention of Christianity| pages = 172–183.| publisher = HarperCollins | year = 1987 | isbn = 0-06-250585-8}}, [http://ebionite.tripod.com/mac15.htm an abridgement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181120091327/http://ebionite.tripod.com/mac15.htm |date=2018-11-20 }}</ref> Ang kanilang pangalan ay nagmumungkahi na sila ay naglagay ng espesyal na pagpapahalaga sa [[panata ng kahirapan]]. Dahil ang mga rekord na historikal o sanggunian tungkol sa mga Ebionita ay kakaunti, pragmentaryo o hindi kumpleto at pinagtatalunan, ang tanging alam o pinagpapalagay tungkol sa mga ito ay hinango mula sa mga [[ama ng simbahan]] (church fathers) na sumulat ng mga [[polemiko]] laban sa mga Ebionita na kanilang itinuturing na [[heresiya|heretikal]] na na nagtataguyod ng pagkaHudyo (Judaizers).<ref name="Klijn & Reinink 1973">{{Cite book| first1 = AFJ | last1 = Klijn | first2 = GJ | last2 = Reinink | title = Patristic Evidence for Jewish-Christian Sects| url = https://archive.org/details/patristicevidenc0000klij | publisher = Brill | year = 1973 | isbn = 90‐04‐03763‐2}}</ref><ref>[[s:Ebionites according to the Church Fathers|Church Fathers on the Ebionites]] (Wikisource).</ref> Maraming mga skolar ay nagtatangi ng mga Ebionite mula sa iba pang mga pangkat na Hudyong Kristiyano gaya ng mga [[Nazareno]].<ref name= "Hegg 2007">{{Cite journal | first = Tim | last = Hegg | title = The Virgin Birth — An Inquiry into the Biblical Doctrine | publisher = TorahResource | year = 2007 | url = http://www.torahresource.com/EnglishArticles/VirginBirth.pdf | accessdate = 13 Agosto 2007 | format = PDF | archive-date = 2007-08-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070821045706/http://www.torahresource.com/EnglishArticles/VirginBirth.pdf | url-status = dead }}</ref> Ang iba ay tumuturing sa mga itong katulad ng mga Nazareno.<ref name="Nazarene/Ebionite">Jeffrey Butz, ''The Secret Legacy of Jesus'', ISBN 978-1-59477-307-5, "In fact, the Ebionites and the Nazarenes are one and the same." pg 124; "Following the devastation of the Jewish War, the Nazarenes took refuge in Pella, a community in exile, where they lay in anxious wait with their fellow Jews. From this point on it is preferable to call them the Ebionites. There was no clear demarcation or formal transition from Nazarene to Ebionite; there was no sudden change of theology or Christology.", pg 137; "While the writings of later church fathers speak of Nazarenes and Ebionites as if they were different Jewish Christian groups, they are mistaken in that assessment. The Nazarenes and the Ebionites were one and the same group, but for clarity we will refer to the pre-70 group in Jerusalem as Nazarenes, and the post-70 group in Pella and elsewhere as Ebionites.", pg 137;</ref> ==Mga paniniwala== ===Hudaiko at Gnostikong Ebionitismo=== Ang karamihan sa mga sangguniang [[patristiko]] ay naglalarawan sa mga Ebionita bilang mga tradisyonal na Hudyo na masigasig na sumusunod sa [[613 Mitzvot|Batas ni Moises]], nagparangal sa [[Herusalem]] bilang pinakabanal na siyudad,<ref name="Irenaeus"/> at nagtakda ng pakisalamuha lamang sa mga [[hentil]] (hindi Hudyo) na nagpaakay sa Hudaismo.<ref name="Justin"/> Gayunpaman, ilang mga ama ng simbahan ay naglarawan sa ilang mga Ebionita na lumisan mula sa tradisyonal na mga prinsipyo ng pananampalatayang Hudyo. Halimbawa, isinaad ni [[Epiphanius ng Salamis]] na ang mga Ebionita ay nagsagawa ng labis na [[mikvah]] (ritwal na paliligo),<ref name="Epiphanius19">Epiphanius, ''Panarion'', 19:28–30.</ref> nag-angkin ng [[anghelolohiya]] na nag-angkin si [[Hesus]] ay isang arkanghel na nagkatawang tao sa katauhan ni Hesus at inampon bilang anak ng diyos,<ref>Epiphanius, ''Panarion'', 30, 14, 5.</ref><ref name="Epiphanius 30-16">Epiphanius, ''Panarion'', 30, 16, 4-5.</ref> tumutol sa [[korban]] (paghahandog ng hayop),<ref name="Epiphanius 30-16"/>, nagsanay ng [[antinomianismo]] (pagtanggi sa ilang mga bahagi o halos lahat ng Kautusan ni Moises),<ref>Epiphanius, ''Panarion'', 30, 18, 7–9.</ref>, nagsanay ng vegetarianismong relihiyoso,<ref>Epiphanius, ''Panarion'', 30.22.4</ref> at nagdiriwang ng isang pag-ala alang taunang hapunan,<ref name="Ramsey 1912">{{Cite journal| doi = 10.2307/624138| author = W.M. Ramsey| title = The Tekmoreian Guest-Friends | journal=Journal of Hellenic Studies |volume=32 |pages=151–170.| year = 1912| jstor = 624138}}</ref> sa panahon ng [[Paskuwa]] na tanging may walang lebadurang tinapa at tubig, na salungat sa araw araw na Eukaristang Kristiyano.<ref name="Epiphanius30"/><ref>{{Cite journal| author = Exarch Anthony J. Aneed| title = Syrian Christians, A Brief History of the Catholic Church of St. George in Milwaukee, Wis. And a Sketch of the Eastern Church| year = 1919| url = http://www.melkite.org/HolyCommunion.html| accessdate = 28 Abril 2007| archive-date = 2007-04-17| archive-url = https://web.archive.org/web/20070417161817/http://www.melkite.org/HolyCommunion.html| url-status = dead}}</ref><ref name="Irenaeus5">Irenaeus of Lyon, ''Against Heresies'' [http://www.newadvent.org/fathers/0103501.htm V, 1].</ref> Gayunpaman, ang pagiging maaasahan ng salaysay ni Epiphanius tungkol sa mga Ebionita ay kinukwestiyon ng ilang mga skolar.<ref name="Klijn & Reinink 1973"/><ref name=" Van Voorst 1989">{{Cite book| author = Robert E. van Voorst| authorlink = Robert E. Van Voorst| title = The Ascents of James: History and Theology of a Jewish-Christian Community| publisher = Society of Biblical Literature| year = 1989| isbn = 1-55540-294-1}}</ref> Halimbawa, ayon kay [[Shlomo Pines]], ang pananaw na [[heterodox]] na kanyang itinuro sa ilang mga Ebionita ay nagmula sa [[Gnostisismo]]ng Kristiyanismo kesa sa Hudyong Kristiyanismo at ito ay mga katangian ng sektang [[Elcesaites|Elcesaite]] na maling itinuro ni Epiphanius sa mga Ebionita.<ref name="Pines 1966"/> Isa pang ama na simbahan na naglarawan sa mga Ebionita na lumisaw sa Ortodoksiyang Kristiyanismo si [[Methodius ng Olympus]] na nagsaad na ang ang mga Ebionita ay naniwalang ang mga propeta ay nagsalita lamang sa pamamagitan ng kanilang sariling kapangyarihan at hindi sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Banal na Espiritu.<ref name="Oden2006">{{cite book|author=Thomas C. Oden|title=Ancient Christian commentary on Scripture: New Testament|url=http://books.google.com/?id=irWI6DUtPncC&pg=PA178|accessdate=14 Oktubre 2010|year=2006|publisher=InterVarsity Press|isbn=978-0-8308-1497-8|pages=178–}} excerpt from St. Methodius of Olympus, ''Symposium on Virginity'', 8.10., "and with regard to the Spirit, such as the Ebionites, who contend that the prophets spoke only by their own power"</ref> Bagaman ang karamihan sa mga skolar ay nagpapalagay ng ilang mga impluwensiyang Essene sa nabubuong iglesiang Hudyong Kristiyano sa ilang organisasyonal, administratibo, at kultikong mga respeto, ang ilang mga skolar ay lumagpas pa sa asumpsiyon na ito. Sa mga ito, ang ilan ay humahawak sa mga teoriya na napabulaanan na at ang ilan ay nananatili pa ring kontrobersiyal.<ref name="Vermes 1992">{{Cite journal| author = [[Géza Vermes]]| title = Brother James' Heirs? the community at Qumran and its relations to the first Christians (Times Literary Supplement) | year = 1992}}</ref> Ang ilang mga skolar ay may iba't ibang mga teoriya tungkol sa kung paanong ang mga Ebionita ay nabuo mula sa [[Mga Essene]]. Ikinatwiran ni Hans-Joachim Schoeps na ang pagkaakay ng ilang mga Essene sa Hudyong Kristiyanismo pagkatapos ng pananakop sa Herusalem noong 70 CE ay maaring pinagmulan ng ilang mga Ebionita na tumangap ng mga pananaw at pagsasanay na Essene.<ref name="Schoeps 1969"/> Ang ilan ay nagbigay konklusyon na ang mga Essene ay hindi naging mga Hudyong Kristiyano ngunit mayroon paring impluwensiya sa mga Ebionita.<ref name="Stendahl 1991">{{Cite book| author = Kriste Stendahl | title = The Scrolls and the New Testament | publisher = Herder & Herder | year = 1991 | isbn = 0-8245-1136-0}}</ref> Gayunpama, sa kanyang aklat naPanarion, 30:17:5, sinabi ni [[Epiphanius of Salamis]] na "Ngunit aking ipinakita na sa itaas na hindi alam ng mga Ebionita ang mga bagay nito ngunit kalaunan, ang kanyang mga tagasunod na nakipagugnayan sa Elchasai ay may pagtutuli, Sabbath, at mga kagawian ng Ebion ngunit may imahinasyon ng Elchasai". Sa paggawa nito, binigyan linaw ni Epiphanius na ang mga orihinal na Ebionita ay iba sa mga heterodox na Ebionite na kanyang inilarawan.<ref>[[Epiphanius of Salamis]], Panarion, 30:17:5</ref> {{Citation needed|date=Agosto 2010}} ===Hesus=== Ang karamihan sa mga ama ng simbahan ay umaayon na ang ang mga Ebionita ay tumakwil sa karamihan ng mga paniniwalang sental sa [[Kredong Nicene]] gaya ng pre-eksistensiya ni Hesus, pagkadiyos ni Hesus, birheng kapanganakan ni Hesus, pagbabayag ng kasalanan ni Hesus, kamatayan ni Hesus at pisikal na resureksiyon.<ref name="Klijn & Reinink 1973"/> Sa kabilang dako, ang kuwentong Ebionita ni Hesus ay naglalarawan kay Hesus na kumakain ng tinapay kasama ng kanyang kapatid na si Jacob (Santiagong Matuwid) pagkatapos ng resureksiyon na nagpapakitang ang mga Ebionita o kahit papapaano ang mga tumatanggap sa bersiyon na ito ng [[Ebanghelyo ng mga Hebreo]] ay naniniwala sa pisikal na resureksiyon ni Hesus.<ref>Gospel of the Hebrews as quoted by Hieronymus (Jerome) in ''On Illustrious Men'', 2.</ref> Ang mga Ebionita ay inilalarawan na nagbibigay diin sa [[pagiging isa ng diyos]] at sa pagkatao ni Hesus bilang biolohikal na anak ng parehong sina Marya at Jose na dahil sa kanyang katuwiran ay pinili ng diyos na maging [[mesiyas]] tulad ni Moises. <ref name="Maccoby 1987"/><ref name="Tabor 1998">{{Cite journal| author = [[James Tabor|Tabor, James D.]]| title = Ancient Judaism: Nazarenes and Ebionites| year = 1998| url = http://www.religiousstudies.uncc.edu/JDTABOR/ebionites.html| accessdate = 31 Setyembre 2006| archive-date = 2010-06-10| archive-url = https://web.archive.org/web/20100610050859/http://www.religiousstudies.uncc.edu/JDTABOR/ebionites.html| url-status = dead}}</ref> Sina Origen (''[[Contra Celsum]]'' 5.61)<ref>Schaff ''A select library of Nicene and post-Nicene fathers of the Christian church'' 1904 footnote 828 "That there were two different views among the Ebionites as to the birth of Christ is stated frequently by Origen (cf. e.g. Contra Celsum V. 61), but there was unanimity in the denial of his pre-existence and essential divinity, and this constituted the essence of the heresy in the eyes of the Fathers from Irenæus on."</ref> at Eusebius (''[[Church History (Eusebius)|Historia Ecclesiastica]]'' 3.27.3) ay kumilala sa ilang pagkakaiba sa [[kristolohiya]] ng mga pangkat Ebionita. Halimbawa, bagaman ang lahat ng mga Ebionita ay tumanggi sa preeksistensiya ni Hesus, may isang maliit na pangkat na hindi tumanggi sa birheng kapangananakan ni Hesus.<ref>''International Standard Bible Encyclopedia: E-J'' p9 Geoffrey W. Bromiley - 1982 article "Ebionites" citing E.H.3.27.3 "There were others, however, besides them, that were of the same name, that avoided the strange and absurd beliefs of the former, and did not deny that the Lord was born of a virgin and of the Holy Spirit. But nevertheless, inasmuch as they also refused to acknowledge that he pre-existed, being God, Word, and Wisdom, they turned aside into the impiety of the former, especially when they, like them, endeavored to observe strictly the bodily worship of the law." also source text [http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf201.iii.viii.xxvii.html online] at CCEL.org</ref> Si [[Theodoret]] bagaman umasa sa mas naunang mga manunulat,<ref>Albertus Frederik Johannes Klijn, G. J. Reinink ''Patristic evidence for Jewish-Christian sects'' 1973 p42 "Irenaeus wrote that these Ebionites used the Gospel of Matthew, which explains Theodoret's remark. Unlike Eusebius, he did not link Irenaeus' reference to Matthew with Origen's remarks about the "Gospel of the Hebrews","</ref> ay nagbigay ng konklusyon na ang dalawang grupo ay gumamit ng magkaibang mga ebanghelyo.<ref>Edwin K. Broadhead ''Jewish Ways of Following Jesus: Redrawing the Religious Map of Antiquity'' 2010 p209 "Theodoret describes two groups of Ebionites on the basis of their view of the virgin birth. Those who deny the virgin birth use the Gospel of the Hebrews; those who accept it use the Gospel of Matthew."</ref> Sa mga aklat ng [[Bagong Tipan]], ang mga Ebionita ay sinasabing tumanggap lamang sa Hebreo o Aramaikong bersiyon ng [[Ebanghelyo ni Mateo]] na tinatawag na [[Ebanghelyo ng mga Hebreo]] bilang karagdagang kasulatan sa [[Tanakh]]. Ang bersiyong ito ni Mateo ayon sa ulat ni Irenaeus ay nag-alis ng unang dalawang mga kabanata (sa natibidad ni Hesus) at nagsimula sa bautismo ni Hesus ni Juan Bautista. <ref name="Irenaeus"/> Ang mga Ebionita ay naniniwalang ang lahat ng mga Hudyo at Hentil ay dapat sundin ang [[613 mitzvot]] sa Kautusan ni Moises<ref name="Justin"/> upang maging Tzadik (matuwid) at maghangad ng komunyon sa diyos,<ref>Hippolytus</ref> ngunit ang mga kautusang ito ay dapat maunawaan sa pagsasaalang alang ng pagpapaliwanag ni Hesus ng batas ni Moises<ref name="Tabor 1998"/> na inihiyag sa kanyang mga sermon.<ref name="Viljoen 2006">{{Cite journal| author = Francois P. Viljoen | title = Jesus' Teaching on the Torah in the Sermon on the Mount | publisher = Neotestamenica 40.1, pp. 135–155 | year = 2006}}{{Cite journal|title=Jesus' Teaching on the Torah in the Sermon on the Mount|url=http://www.geocities.com/neotestamentica/archive/401/401gviljoen-sample.pdf|accessdate=13 Marso 2007|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070616161924/http://www.geocities.com/neotestamentica/archive/401/401gviljoen-sample.pdf|archivedate=2007-06-16|url-status=dead}}</ref> Ang mga Ebionita ay maaaring nag-angkin ng isang pinasinayang eskatolihiya na nagpapapalagay ng ang pangangaral ni Hesus ay naglunsad ng panahong [[mesiyas|mesiyaniko]] upang ang kaharian ng diyos ay maunawaan bilang kasalukuyan sa isang nagpapasimulang anyo habang sa parehong panahon ay naghihintay sa pagkaganap ng hinaharap na panahon.<ref name="Maccoby 1987"/><ref name="Tabor 1998"/> ===Santiago at mga Ebionita=== Ang isa sa kilalang pangunahing mga koneksiyon ng mga Ebionita kay Santiago ay binigyang pansin ni [[William Whiston]] sa kanyang edisyon ng Josephus (1794) kung saan kanyang binigyang pansin ang tungkol sa pagpatay kay Santiagong Matuwid (James the Just), "dapat nating matandaan ang ating nalaman mula sa mga pragmentong Ebionita ni Hegesippus na ang mga pinakahulugan ng mga Ebionita ang hula sa [[Aklat ni Isaias]] bilang hula sa pagpatay na ito".<ref>Whiston, W. Antiquities 2008 edition p594</ref> Na ginawa ni Hegesippus ang koneksiyong ito sa Aklat ni Isaias ay hindi tinutulan,<ref>James the Just and Christian origins p217 Bruce Chilton, Craig A. Evans - 1999 "Isaiah 3:10 in its context expresses the link between the martyrdom of James and the fall of Jerusalem which the common source used by Hegesippus and the Second Apocalypse of James stressed "</ref> gayunpaman ang pagtukoy ni Whiston kay Hegesippus bilang isang Ebionita bagaman karaniwan noong ika-18 hanggang ika-19 scholarship ay pinagdedebatihan.<ref>Henry Clay Sheldon -History of Christian Doctrine 1895 "But it is by no means clear that Hegesippus was an Ebionite. His description of James the Just scarcely goes further toward proving him an Ebionite than it does toward proving the same of Eusebius, who not only quotes his description..."</ref> Ang isa pang kilalang iminungkahing koneksiyon ay ang "Pag-akyat ni Santiago" sa panitikang [[Pseudo-Clementine]] ay nauugnay sa mga Ebionita.<ref>Van Voorst</ref> Ang [[Mga Gawa ng Mga Apostol]] ay nagsisimula sa pagpapakita kay Pedro bilang pinuno ng Iglesia sa Herusalem na tanging iglesiang umiiral sa sandaling pag-akyat ni Hesus sa langit. Bagaman pagkatapos ng ilang mga taon, itinala ni [[Apostol Pablo]] si Santiago bago si "Cephas" (Peter) at Juan bilang itinuturing na "saligan" (Griyegong ''styloi'') ng Iglesia sa Herusalem.<ref>Frank J. Matera Galatians 2007 p77 "Here, Paul probably understands that James, Cephas, and John were considered to be pillars (styloi) of the Church."</ref> Itinala ni Eusebius na si [[Clemente ng Alexandria]] ay sumulat na sina Pedro, Santiago, at Juan ay pinili si Santiagong Matuwid bilang obispo ng Herusalem ngunit isinailalim rin ni Eusebius si Santiago sa autoridad ng lahat ng mga apostol.<ref>[[John Painter (theologian)|John Painter]], ''Just James'' (2005), p274: "Eusebius reported that Clement of Alexandria wrote that, after the ascension, Peter, James, and John chose James the Just as bishop of Jerusalem, although another quotation in Eusebius implies James's leadership from the time of the resurrection. Eusebius subjects James to the authority of all the apostles in a way that provides evidence of a struggle between the Great Church, represented here by the apostles and the independent authority of James"</ref> Binautismuhan ni Pedro si [[Cornelius na Centurion]] na nagpakila ng mga hindi tuling [[hentil]] sa iglesia sa Judea.<ref>Jesus in context: Temple, purity, and restoration Bruce Chilton, Craig A. Evans - 1997 p12 "Peter defends his baptisms in the house of Cornelius on the basis of his vision in the course of a dispute with..."</ref><ref name="Oxford:Jerusalem">Cross, F. L., ed. The Oxford Dictionary of the Christian Church. New York: Oxford University Press. 2005, article ''Jerusalem''</ref> Paul, ''Apostle to the Gentiles'', established many churches<ref>Cross, F. L., ed. The Oxford Dictionary of the Christian Church. New York: Oxford University Press. 2005, article ''Paul, St''</ref> and developed a Christian theology (see [[Pauline Christianity]]). At the [[Council of Jerusalem]] (''c'' 49),<ref name="Oxford:Jerusalem"/> Ikinatwiran ni [[Apostol Pablo]] ang pagkabuwag ng mga kautusan ni [[Moises]]<ref>Cross, F. L., ed. The Oxford Dictionary of the Christian Church. New York: Oxford University Press. 2005, article ''Acts of the Apostles''</ref> para sa mga hindi Hudyong akay sa Kristiyanismo. Nang isalaysay ni Pablo ang mga pangyayari sa [[Sulat sa mga taga-Galatia]] ({{bibleverse||Galatians|2:9-10}}), kanyang tanging tinukoy ang pag-ala-ala ng mahihirap kesa sa paghahayag ng apat na mga punto ng [[Konseho ng Herusalem]]. ({{bibleverse||Acts|15:19-21}}). Si [[James Dunn (theologian)|James Dunn]]<ref>James D. G. Dunn ''Beginning from Jerusalem'' 2009 p1083 "This James is a much more conciliatory figure than he is usually thought to be."</ref> ay nagbigay pansin sa papel na pagkakasundo ni santiago gaya ng nilalarawan sa [[Mga Gawa ng mga Apostol]] sa alitan sa pagitan ni Apostol Pablo at sa mga humihikayat sa pagsunod sa kautusan ni Moises sa mga hentil. Ayon kay [[Eusebius]] paktapos ng kamatayan ni Santiago, ang iglesia sa Herusalem ay lumisan sa [[Pella, Jordan]]<ref>Leon Morris ''The Gospel according to Matthew ''1992 p604 "but it is objected that Pella is not in fact in the mountains but at the foothills. There are serious doubts whether the Christians in fact did flee to Pella at that time (see Hendriksen, p. 858), for the difficulties in the way ..." citing Hendriksen, F. ''Exposition of the Gospel according to Matthew'' 1973</ref> upang taksasan ang pananakop ng magiging emperador na [[Emperador Tito]] at pagkatapos ng [[paghihimagsik ni Bar Kokhba]], ang iglesia sa Herusalem ay pinayagan na manatili sa muling pinangalanang [[Aelia Capitolina]] ngunit mapapansin mula sa punto ito, ang lahat ng mga obispo ng Herusalem ay nagdadala ng Griyego kesa Hudyong mga pangalan.<ref>"Jerusalem in Early Christian Thought" p75 Explorations in a Christian theology of pilgrimage ed Craig G. Bartholomew, Fred Hughes;</ref><ref>"The Christian Community of Aelia Capitolina" in The Book of Acts in Its Palestinian Setting by Richard Bauckham. p310.</ref> Gayunpaman, ang ilang mga skolar ay nangangatwiran para sa isang anyo ng pagpapatuloy ng Huydyong iglesia sa Herusalem hanggang sa ika-2 hanggang ika-3 siglo CE at ang mga Ebionita ay tumuturing kay Santiagong Matuwid bilang kanilang pinuno. Ang mga skolar na ito ay kinabibilangan nina Pierre-Antoine Bernheim, [[Robert Eisenman]], [[Will Durant]], [[Michael Goulder]], [[Gerd Ludemann]], John Painter, at [[James Tabor]],<ref name="Eisenman 1997 James as sucessor">Eisenman (1997), e.g. "As presented by Paul, James is the Leader of the early Church ''par excellence''. Terms like 'Bishop of the Jerusalem Church' or 'Leader of the Jerusalem Community' are of little actual moment at this point, because from the 40s to the 60s CE, when James held sway in Jerusalem, there really were no other centres of any importance." p.154 & "there can be little doubt that 'the Poor' was the name for James' Community in Jerusalem or that Community descended from it in the East in the next two-three centuries, ''the Ebionites.''" p.156</ref><ref name="Eisenman 2006"/><ref name="Tabor 2006 James over Peter">Tabor (2006), e.g. "Peter did rise to prominence in the group of Twelve, as we shall see, but it was James the brother of Jesus who became the successor to Jesus and the undisputed leader of the Christian movement." p.222 (UK edition) & "James, not Peter, became the legitimate successor of Jesus and leader of the movement." p.223 (UK edition) , 231.</ref><ref name="Painter 1999 Peter and James as Opponents of Paul">{{cite book| author=John Painter| title=Just James - The Brother of Jesus in History and Tradition| pages=83–102, 229| publisher=Fortress Press| year=1999| isbn=0-8006-3169-2}} p.229 "A connection between early Jerusalem Christianity (the Hebrews) and the later Ebionites is probable."</ref><ref name="Luedemann 1996">{{cite book| author=Gerd Ludemann| title=Heretics: The Other Side of Early Christianity| pages=52–56| publisher=John Knox Press| year=1996| isbn=0-664-22085-1| url=http://books.google.com/?id=fHB9gYY_hdsC&pg=PA52&dq=heretics:+the+other+side+of+early+Christianity+Part+II:+The+Jewish+Christians+of+Jerusalem+after+the+Jewish+War#v=onepage&q&f=false| accessdate=27 Marso 2011}} p.52-53 "Since there is a good century between the end of the Jerusalem community and the writing down of the report quoted above (by Irenaeus), of course reasons must be given why the group of Ebionites should be seen as an offshoot of the Jerusalem community. The following considerations tell in favor of the historical plausibility of this: 1. The name 'Ebionites' might be the term this group used to denote themselves. 2. Hostility ot Paul in the Christian sphere before 70 is attested above all in groups which come from Jerusalem. 3. The same is true of observance of the law cumulating in circumcision. 4. The direction of prayer towards Jerusalem makes the derivation of the Ebionites from there probable." p.56 - "therefore, it seems that we should conclude that Justin's Jewish Christians are a historical connecting link between the Jewish Christianity of Jerusalem before the year 70 and the Jewish Christian communities summed up in Irenaeus' account of the heretics."</ref><ref name="Goulder 1995">{{cite book| author=Michael Goulder| title=St. Paul versus St. Peter: A Tale of Two Missions| url=https://archive.org/details/stpaulversusstpe0000goul| pages=[https://archive.org/details/stpaulversusstpe0000goul/page/107 107]–113, 134| publisher=John Knox Press| year=1995| isbn=0-664-25561-2}} p.134 "So the 'Ebionite' Christology, which we found first described in Irenaeus about 180 is not the invention of the late second century. It was the creed of the Jerusalem Church from early times."</ref><ref>Pierre-Antoine Bernheim, ''James, Brother of Jesus'', ISBN 978-0-334-02695-2 [http://www.abc.net.au/rn/lifeandtimes/stories/2009/2538660.htm "The fact that he became the head of the Jerusalem church is something which is generally accepted."] from an ABC interview with author.</ref> Laban sa mga skolar na ito kabilang si Richard Bauckham ay nagtatangi ng mataas na [[kristolohiya]]ng sinanay ng iglesia sa Herusalem sa ilalim ni Santiago sa mababang Kristolohiyang kalaunang tinanggap ng mga Ebionita.<ref>Bauckham ‘We may now assert quite confidently that the self-consciously low Christology of the later Jewish sect known as the Ebionites does not, as has sometimes been asserted, go back to James and his circle in the early Jerusalem church.’ Richard Bauckham, 'James and Jesus,' in Bruce Chilton, Jacob Neusner, ''The brother of Jesus: James the Just and his mission,'' Westminster John Knox Press, 2001,pp.100-137, p.135.</ref> Ikinatwiran ni Tabor<ref name="Tabor 2006 Dynastic succession of James, Simon">Tabor (2006), p. 4–5, 79–80, 247, 249-251.</ref><ref>The Blessings of Africa: The Bible and African Christianity, Keith Augustus Burton, Intervarsity Press 2007, pp. 116,117. ISBN 978-0-8308-2762-5{{Please check ISBN|reason=Check digit (5) does not correspond to calculated figure.}}</ref> na ang gmga Ebionita ay nag-angkin ng isang [[dinastiya]]ng [[apostolikong paghalili]] para sa mga [[desposyni]] (kamag-anak ni Hesus). Isinalaysay ni Epiphanius na ang ang mga Ebionita ay tumutol kay [[Apostol Pablo]] na kanilang nakita na responsable na ang mga hentil na Kristiyano ay hindi na kailangan magpatuli o sumunod sa [[613 Mitzvot]] ni Moises at kanila ring tinawag siyang natalikod ([[apostasya|apostate]]).<ref name="Irenaeus"/> Karagdagan pang isinalaysay ni Epiphanius na ang ilang mga Ebionita ay nagakusa kay Pablo na isang Griyego na nagkonberte sa Hudaismo upang mapakasalan ang anak na babae ng isang [[Kohen Gadol]] (Punong Saserdote) sa Israel ngunit natiwalag nang ang babaeng ito ay itinakwil si Pablo.<ref>"[The Ebionites] declare that he was a Greek [...] He went up to Jerusalem, they say, and when he had spent some time there, he was seized with a passion to marry the daughter of the priest. For this reason he became a proselyte and was circumcised. Then, when he failed to get the girl, he flew into a rage and wrote against circumcision and against the sabbath and the Law " - Epiphanius of Salamis, ''Panarion'' 30.16.6-9</ref><ref name="Luomanen 2007">{{cite book|author=Petri Luomanen|title=Jewish Christianity Reconsidered|url=https://archive.org/details/jewishchristiani0000unse_p5o9|page=[https://archive.org/details/jewishchristiani0000unse_p5o9/page/88 88]|publisher=Fortress Press|editor=Matt Jackson-McCabe|year=2007|isbn=978-0-8006-3865-8}}</ref> Bilang alternatibo sa tradisyonal na pananaw ni Eusebius na ang iglesia sa Herusalem ay simpleng napasama sa iglesiang hentil, ang ibang mga skolar gaya ni [[Richard Bauckham]] ay nagmungkahi ng agarang mga kahalili sa iglesia sa Herusalem sa ilalim ni Santiago at ang mga kamag-anak ni Hesus ay mga Nazoraeans na tumanggap kay Pablo samantalang ang mga Ebionita ay isang kalaunang supling ng simulang ika-2 siglo CE.<ref name="Richard Bauckham 2003">{{cite book| author=Richard Bauckham| title=The Image of the Judeo-Christians in Ancient Jewish and Christian Literature| pages=162–181| publisher=Brill, Peter J. Tomson and Doris Lambers-Petry eds.| year=2003| isbn=3-16-148094-5| url=http://books.google.com/?id=9bbWbMGekWoC&pg=PA162&lpg=PA162&dq=Richard+Bauckham+origin#v=onepage&q=Richard%20Bauckham%20origin&f=false|accessdate=11 Pebrero 2011}} see particularly pp.174-175</ref><ref name="Richard Bauckham 1996">{{cite journal| author=Richard Bauckham| title=The Relatives of Jesus| pages=18–21| journal=[[Themelios]]|volume=21|issue=2| date=Enero 1996| url=http://www.biblicalstudies.org.uk/article_relatives_bauckham.html| accessdate=11 Pebrero 2011}} Reproduced in part by permission of the author.</ref> ==Mga kasulatan ng mga Ebionita== Kakaunting mga kasulatan lamang ng mga Ebionita ang natira at ang mga ito ay nasa hindi tiyak na anyo. Ang [[Clementine literature|''Mga Rekognisyon ni Clemente'' at ang ''Clementine Homilies'']] na dalawang ika-3 siglo CE mga akdang Kristiyano ay itinuturing ng mga skolar na malaki o kabuuang Hudyong Kristiyano sa pinagmulan at nagpapakita ng mga paniniwalang Hudyong Kristiyano. Ang eksaktong relasyon sa pagitan ng mga Ebionita at mga kasulatang ito ay pinagtatalunan ngunit ang paglalarawan ni Epiphanius ng ilang mga Ebionita sa ''[[Panarion]]'' 30 ay nagdadala ng pagkakatulad sa mga ideaa sa ''Mga Rekognisyon''' at ''Homilies''. Ang skolar na si Glenn Alan Koch ay nagpalagay na si Epiphanius ay malamang umasa sa isang bersiyon ng ''Homilies'' bilang pinagkunang dokumento.<ref name="Koch 1976"/> Ang ilang mga skolar ay nagpalagay rin na ang kaibuturan ng ''[[Ebanghelyo ni Barnabas]]'' sa ilalim ng isang polemikal na mediebal na patong na [[Islam]] ay maaring batay sa isang Ebionita o [[gnostiko]]ng dokumento.<ref name="Toland 1718">[[John Toland (Irish Philosopher)|John Toland]], ''Nazarenus, or Jewish, Gentile and Mahometan Christianity'', 1718.</ref> Ang eksistensiya at pinagmulan ng pinagkunang ito ay patuloy na pinagdedebatehan ng mga skolar.<ref name=" Blackhirst 2000">{{Cite journal| author = Blackhirst, R.| title = Barnabas and the Gospels: Was There an Early Gospel of Barnabas?, Journal of Higher Criticism, 7/1, p. 1–22| year = 2000| url = http://depts.drew.edu/jhc/Blackhirst_Barnabas.html| accessdate = 11 Marso 2007}}</ref> Si [[John Arendzen]] ([[Catholic Encyclopedia]] article "Ebionites" 1909) ay umuri ng mga kasulatang Ebionita sa apat na mga pangkat.<ref name="Arendzen 1909">{{CathEncy|wstitle=Ebionites}}</ref> ===Ebanghelyo ng mga Ebionita=== Isinaad ni Irenaeus na ang mga Ebionita ay ekslusibong gumamit ng [[Ebanghelyo ni Mateo]].<ref>''"Those who are called Ebionites accept that God made the world. However, their opinions with respect to the Lord are quite similar to those of Cerinthus and Carpocrates. They use ''Matthew's gospel'' only, and repudiate the Apostle Paul, maintaining that he was an apostate from the Law."'' - Irenaeus, ''Haer'' 1.26.2</ref> Kalaunan ay isinulat ni [[Eusebius ng Caesarea]] na ang kanilang tanging ginamit ay ang [[Ebanghelyo ng mga Hebreo]].<ref name="Eusebius IV">Eusebius of Caesarea, [http://www.newadvent.org/fathers/250104.htm ''Church History'', IV, 21, 8.]</ref> Mula sa pananaw na ito, ang minoridad na pananaw nina [[James R. Edwards]] (2009) at [[Bodley's Librarian]] [[Edward Nicholson (librarian)|Edward Nicholson]] (1879) ay nag-aangkin na ''tanging'' may isang ebanghelyong Hebreong nasa sirkulasyon na ''Ebanghelyo ng mga Hebreo'' ni [[Mateo]]. Kanilang binigyang pansin rin na ang pamagat na ''Ebanghelyo ng mga Ebionita'' ay hindi kailanman ginamit sa sinaunang iglesiang Kristiyano.<ref>James R. Edwards, ''The Hebrew Gospel & the Development of the Synoptic Tradition'', 2009 Wm. B. Eerdmans Publishing Co, 2009. pp 121</ref><ref>Nicholson ''The Gospel according to the Hebrews'', 1879 reprinted print on demand BiblioBazaar, LLC, 2009. pp 1-81</ref><ref>William Whiston & H. Stebbing, ''The Life and Works of Flavius Josephus'', reprinted Vol II, Kessinger Publishing, 2006. p 576</ref> Isinaad ni Epiphanius na ang ebanghelyong ginamit ng mga Ebionita ay isinulat ni Mateo at tinawag na ''Ebanghelyo ng mga Hebreo''.<ref>They too accept the Matthew's gospel, and like the followers of Cerinthus and Merinthus, they use it alone. They call it the ''Gospel of the Hebrews'', for in truth Matthew alone in the New Testament expounded and declared the ''Gospel in Hebrew'' using Hebrew script. - Epiphanius, ''Panarion'' 30.3.7</ref> Dahil sinabi ni Epiphanius na "ito ay hindi buong kumpleto, ngunit niliko at sinira..."<ref>Epiphanius, ''Panarion'' 30.13.1</ref> ang mga manunulat gaya nina [[Walter Richard Cassels]] (1877), ay [[Pierson Parker]] (1940) ay itinuturing ito na ibang "edisyon" ng [[ebanghelyong Hebreo]] ni Mateo.<ref>Walter Richard Cassels, ''Supernatural Religion - An Inquiry Into the Reality of Divine Revelation'', 1877 reprinted print on demand Read Books, 2010. Vol. 1, p 419- 422</ref><ref>Pierson Parker, ''A Proto-Lukan Basis for the Gospel According to the Hebrews'', Journal of Biblical Literature, Vol. 59, No. 4, 1940. pp 471</ref> Gayunpaman, ang ebidensiyang panloob mula sa mga sipi sa ''Panarion'' 30.13.4 and 30.13.7 ay nagmumungkahing ang teksto ay isang [[pagkakaisang Ebanghelyo]] na orihinal na isinulat sa Griyego.<ref name="Gospel of the Ebionites - The Complete Gospels p.436 1994">{{cite book| title=The Complete Gospels| url=https://archive.org/details/completegospels00robe| page=[https://archive.org/details/completegospels00robe/page/436 436]| publisher=Polebridge Press, Robert J. Miller ed.| year=1994| isbn=0-06-065587-9}}</ref> Ang nananaig na mga tekstong pangskolar gaya ng pamantayang edisyon ng [[Apokripa ng Bagong Tipan]] na pinagtnugutan ni [[Wilhelm Schneemelcher]] ay pangkalahatang tumutukoy sa tekstong binanggit ni [[Jerome]] na ginamit ng mga Ebionita bilang ang "Ebanghelyo ng mga Ebionita" bagaman ang terminong ito ay hindi kasalukuyan sa Sinaunang Iglesia.<ref>Robert Walter Funk, ''The Gospel of Jesus: according to the Jesus Seminar'', Publisher Polebridge Press, 1999.</ref><ref>F.L. Cross and E.A. Livingston, ''The Oxford Dictionary of the Christian Church,'' © 1989, Oxford University Press, p. 438 - 439.</ref> ===Panitikang Clementine=== Ang kalipunan ng [[Apokripang Bagong Tipan]] na kilala bilang [[panitikang Clementine]] ay kinabibilangan ng tatlong mga akdang kilala sa sinaunang panahon bilang "Mga Sirkito ni Pedro", ang "Mga Gawa ng Mga Apostol" at isang akda na karaniwang pinamagatang "Ang Pag-akyat ni Santiago". Ang mga ito ay spesipikong tinukoy ni Ephiphanius sa kanyang polemiko laban sa mga Ebionita. Ang unang pinangalanang mga aklat ay malaking nakapaloob sa Homilies ni Clemente sa ilalim ng pamagat na Clement's ''Compendium of Peter's itinerary sermons'' gayundin sa ''Recognitions'' na itinuro kay Clemente. Ang mga ito ay bumubuo sa sinaunang didaktikong piksiyon upang ihayag ang mga pananaw na Hudyong Kristiyano, i.e. ang primasiya (pangunguna) ni [[Santiagong Matuwid]] (James the Just), ang kanilang kaugnayan sa episkopal na see ng Roma at ang kanilang antagonismo kay [[Simon Mago]] gayunin sa mga doktrinang [[gnostiko]]. Ipinagpalagay ng skolar na si [[Robert E. Van Voorst]] tungkol sa "Pag-akyat ni Santiago" (R 1.33–71), "Mayroon, sa katotohan, walang seksiyon ng pantikang Clementine na ang pinagmulan sa Hudyong Kristiyano ang isa ay magiging higit na tiyak".<ref name=" Van Voorst 1989"/> Sa kabila ng asersiyon ito, siya ay naghayag ng reserbasyon na ang materyal ay tunay na Ebionita sa pinagmulan nito. ===Symmachus=== Si Symmachus ay lumikha ng isang salin ng [[Tanakh]] (Bibliyang Hebreo) sa [[Griyegong Koine]] na ginamit ni [[Jerome]] at umiiral pa rin sa mga pragmento at ang kanyang nawalang ''[[Hypomnemata]]'' na isinulat upang kontrahin ang [[kanon]]ikal na [[Ebanghelyo ni Mateo]]. Bagaman nawala, ang Hypomnemata<ref name="Eusebius VI">Symmachus' Hypomnemata ay binanggit ni [[Eusebius of Caesarea|Eusebius]] sa kanyang ''[[Church History (Eusebius)|Historia Ecclesiae]]'', VI, xvii: "''Sa mga tagasaling ito, dapat isaad na si Symmachus ay isang Ebionita. Ngunit ang [[heresiya]] ng mga Ebionita gaya ng tawag dito ay naghahayag na si Kristo ay anak ni Jose at Marya, itinuturing siyang isa lang tao at nagpipilit ng malakas sa pagsunod ng batas sa paraang Hudyo gaya ng nakita natin sa kasaysayang ito. Ang mga komentaryo ni Symmachus ay umiiral par in kung saan lumalabas na sinusuportahan niya ang heresiyang ito sa pamamagitan ng pag-atake sa Ebanghelyo ni Mateo. Isinaad ni Origen na kanyang nakamit ang mga ito at ibang mga komentaryo ni Symmachus tungkol sa mga kasulatan mula sa isang Julian na kanyang sinabing tumanggap ng mga aklat sa pamamagitan ng pagmamana kay mismong Symmachus.''"; [[Jerome]], [[De Viris Illustribus (Jerome)|De Viris Illustribus]]'', chapter 54, [http://www.newadvent.org/fathers/250106.htm ''Church History'', VI, 17.]</ref><ref>[[Jerome]], ''[[De Viris Illustribus (Jerome)|De viris illustribus]]'', [http://www.newadvent.org/fathers/2708.htm 54].</ref> is probably identical to ''De distinctione præceptorum'' mentioned by Ebed Jesu (Assemani, ''Bibl. Or.'', III, 1). The identity of Symmachus as an Ebionite has been questioned in recent scholarship.<ref name="Skarsaune 2007">{{cite book| author=Oscar Skarsaune| title=Jewish Believers in Jesus| url=https://archive.org/details/jewishbelieversi0000unse| pages=[https://archive.org/details/jewishbelieversi0000unse/page/448 448]–450| publisher=Hendrickson Publishers| year=2007| isbn=978-1-56563-763-4}} Skarsaune argues that Eusebius may have only ''inferred'' that Symmachus was an Ebionite based on his commentaries on certain passages in the Hebrew Scriptures. E.g., Eusebius mentions Isa 7:14 where Symmachus reads "young woman" based on the Hebrew text rather than "virgin" as in the LXX, and he interprets this commentary as attacking the Gospel of Matthew. (''Dem. ev.'' 7.1) and (''Hist. eccl.'' 5.17)</ref> ===Elkesaites=== Si [[Hippolytus ng Roma]] (c.230 CE) ay nag-ulat na ang Hudyong Kristiyanong si [[Alcibiades ng Apamea]] ay lumitaw sa Roma na nagtuturo mula sa isang aklat na kanyang inangking pahayag na ang isang matuwid na taong si Elkesai ay natanggap mula sa isang anghel. Gayunpaman, pinagsuspetsahan ni Hippolytus na si Alcibiades mismo ang may akda nito..<ref>Gerard P. Luttikhuizen ''The revelation of Elchasai'' 1985 p216</ref> Shortly afterwards [[Origen]] records a group, the Elkesaites, with the same beliefs.<ref>Antti Marjanen, Petri Luomanen ''A companion to second-century Christian "heretics" p336</ref> [[Epiphanius of Salamis|Epiphanius]] claimed the Ebionites also used this book as a source for some of their beliefs and practices (''Panarion'' 30.17).<ref name="Koch 1976"/><ref>, ''[[Refutation of all Heresies|Philosophumena]]'', IX, 14-17. Luttikhuizen 1985 "Epiphanius deviates so strikingly from Hippolytus' account of the heresy of Alcibiades that we cannot possibly assume that he is dependent on the Refutation."</ref><ref>Epiphanius, ''Panarion'', 19, 1; 53, 1.</ref> Ipinaliwanag ni Epiphanius ang pinagmulan ng pangalang explains Elkesai na Aramaiko na ''El Ksai'' na nangangahulugang "Tagong Kapangyarihan"" (''Panarion'' 19.2.1). Ang skolar na si Petri Luomanen ay naniniwalang ang aklat ay orihinal na isinulat sa Aramaiko bilang [[apokalipsis na Hudyo]] at malamang ay sa Babilonia noong 116 hanggang 117 CE.<ref>Petri Luomanen (2007) ''Jewish Christianity Reconsidered'' pp.96, 299, 331:note 7</ref> ==Tingnan din== *[[Ebanghelyo ng mga Ebionita]] *[[Mga Nazareno]] *[[Mga Essene]] *[[Kristiyanismo]] ==Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sinaunang Kristiyanismo]] [[Kategorya:Mga sektang Hudyo noong unang siglo CE]] dyvytoobavxdapk4xj2lvv9afe8o7i5 0 200490 2206378 2082711 2026-05-06T02:09:24Z ~2026-27345-83 161522 +img 2206378 wikitext text/x-wiki {{Infobox pharaoh |Name=Piye |Image=Piye reconstruction.png |NomenHiero=<hiero>p-i-i</hiero> |Nomen=''Piy''<ref>http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/chronology/piy.html Piy (Piankhi)</ref> |Prenomen=''Usimare'' |Golden=''Sasha-qenu'' |Nebty=''Mes-hemut'' |Horus=''Zematawy'' |GoldenHiero= |NebtyHiero= |HorusHiero= |Reign=752&ndash;721 BCE |Predecessor=[[Kashta]] |Successor=[[Shabaka]] |Spouse= [[Tabiry]], [[Abar (Queen)|Abar]], [[Khensa]], [[Peksater]] |Children= Pharaoh [[Taharqa]], God's Wife [[Shepenupet II]], Queen [[Qalhata]], Queen Arty , Queen [[Tabekenamun]], Queen [[Naparaye]], Queen [[Takahatenamun]], Har, Khaliut |Dynasty=[[Twenty-fifth Dynasty of Egypt|25th Dynasty]] |Father= King [[Kashta]] |Mother= Possibly Queen [[Pebatjma]] |Born= |Died= |Burial=[[el-Kurru]] |Monuments=Stelae at [[Gebel Barkal]] |Alt=Piankhi |}} Si '''Piye''' (minsang tinransliterang '''Piankhi''';<ref>Karola Zibelius-Chen. 2006. "Zur Problematik der Lesung des Königsnamens Pi(anch)i." ''Der Antike Sudan'' 17:127-133.</ref> namatay noong 721 BCE) ang haring [[Kush]] at tagapagtatag ng [[Ikadalawampu't limang Dinastiya ng Ehipto]] na namuno sa Ehipto mula 753/752 BCE hanggang c.722 BCE ayon sa pinakakamakailang pagsasaliksik na akademiko nina Rolf Krauss and David Warburton.<ref>R. Krauss at D.A. Warburton, "Chronological Table for the Dynastic Period" in Erik Hornung, Rolf Krauss & David Warburton (editors), ''Ancient Egyptian Chronology (Handbook of Oriental Studies)'', Brill, 2006. p.494</ref> Siya ay namuno mula sa siyudad ng [[Napata]] na matatagpuan sa malalim na [[Nubia]] sa modernong [[Sudan]]. Ang kanyang predesesor bilang hari ng Kush ay si [[Kashta]] na halos tiyak na nagsanay ng isang malakas na digri ng impluwensiya sa Thebes bago ang pagluklok sa trono ni Piye dahil nagawa ni Kashta ang kanyang anak na babaeng si [[Amenirdis&nbsp;I]] na ampunin bilang babaeng tagapagmana sa naglilingkod na Asawa ng Diyos ni Amun na si [[Shepenupet&nbsp;I]] bago ang pagwawakas ng kanyang paghahari. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Pharaohs}} [[Kategorya:Ikadalawampu't limang dinastiya ng Ehipto]] gfrck7ubzo6tq89q1r6qxikqn51fixt 3 214318 2206285 1325825 2026-05-05T14:03:59Z ~2026-27304-69 161506 /* */ Tugon 2206285 wikitext text/x-wiki '''Mabuhay!''' Magandang araw, Scorpion prinz, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tidles (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutang pampatnugot] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan pampatnugot] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> <br><br>[[Tagagamit:Aladdin Ali Baba|Tagagamit:Aladdin Ali Baba]] 08:14, 3 Abril 2013 (UTC) :Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], on italian Wiki can you please move [[it:The Game (Neja)]] as is ambiguous with [[it:The Game (singolo Neja)]]? [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27304-69|&#126;2026-27304-69]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27304-69|talk]]) 14:03, 5 Mayo 2026 (UTC) 9petneio64ffelgrb9h9gf6hq093qyy 2206287 2206285 2026-05-05T14:26:56Z ~2026-27185-85 161508 /* */ Tugon 2206287 wikitext text/x-wiki '''Mabuhay!''' Magandang araw, Scorpion prinz, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tidles (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutang pampatnugot] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan pampatnugot] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> <br><br>[[Tagagamit:Aladdin Ali Baba|Tagagamit:Aladdin Ali Baba]] 08:14, 3 Abril 2013 (UTC) :Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], on italian Wiki can you please move [[it:The Game (Neja)]] as is ambiguous with [[it:The Game (singolo Neja)]]? [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27304-69|&#126;2026-27304-69]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27304-69|talk]]) 14:03, 5 Mayo 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] it should be moved to [[:it:The Game (album Neja)]] and there are other titles to correct: [[:it:Washington (New Jersey)]] ambiguous with [[:it:Washington (Contea di Gloucester, New Jersey)]], [[it:Mountain View (California)]] ambiguous with [[:it:Mountain View (contea di Contra Costa, California)]] and [[it:Bellingham (Massachusetts)]] ambiguous with [[it:Bellingham (CDP, Massachusetts)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27185-85|&#126;2026-27185-85]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27185-85|talk]]) 14:26, 5 Mayo 2026 (UTC) f705ioqnht47rizli8clncjbewhau1n 0 229656 2206286 2090202 2026-05-05T14:21:17Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206286 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mountain | name = Bundok ng mga Olibo | photo = JERUSALEM Mount of Olives Cemetery.JPG | caption = | elevation = 809 metro | location = [[Jerusalem]] | range = | prominence = | coordinates = {{coord|31|47|00|N|35|15|03|E|region:IL_type:mountain|display=title}} | first ascent = | easiest route = }} Ang '''Bundok ng mga Oliba''' ([[Hebreo]]: הר הזיתים '''Har HaZeitim''') ay isang bundok sa eilangang Jerusalem. Ito ay matatagpuan sa tabi ng [[Lumang Lungsod]],<ref name="autogenerated1">''This is Jerusalem'' Menashe Har-El, Canaan Publishing House, Jerusalem, 1977, p. 117</ref> at bahagi ng [[West Bank]]. Nagmula ang pangalan nito dahil sa mga maliliit na mga kahoy ng [[olibo]] na tinatakpan ng dalisdis nito. Ang bundok ay mahalaga sa mga [[Hudyo]], [[Muslim]] at mga [[Kristiyano]]. Maraming mga simbahan, at ang pinakamalaking sementeryong Hudyo sa mundo ay matatagpuan doon. Ang bundok ay 809 metro (2654 talampakan) sa itaas ng antas ng dagat. == Mga larawan == <gallery> File:Yad Avshalom.JPG|[[Nitso ng Avshalom]] File:Jerusalem - Pyramide de Zacharie.jpg|[[Nitso ng Zacarias]] File:Siur wikipedia in Jerusalem 080608 57.JPG|[[Ospital na Aleman ng Augusta Victoria]] File:Zkharia Hezir tombs.JPG| File:Jerusalem Church of all nations BW 7.jpg| File:Church of Mary Magdalene1.jpg| </gallery> ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commonscat-inline|Mount of Olives}} * [http://www.mountofolives.co.il/eng/ the Mount of Olive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126084148/http://www.mountofolives.co.il/eng/ |date=2010-01-26 }} in the "CITY of DAVID" Website * Interactive Panoramas of the Mount of Olives – [http://jerusalem360.com/panoramas/mount_of_olives_overlook jerusalem360.com], * ** [http://www.gojerusalem.com/article_1153/Mount-of-Olives---Virtual-Tour GoJerusalem.com] * [http://www.jerusalemshots.com/cat_en65.html Jerusalem Photo Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407110255/http://www.jerusalemshots.com/cat_en65.html |date=2020-04-07 }} – Mount of Olives {{authority control}} [[Kategorya:Mga bundok ng Jerusalem]] [[Kategorya:Israel]] 47iyr16s3m4nn0tx5km304fj63ucslt 0 232305 2206380 1940713 2026-05-06T02:23:22Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206380 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = Jose Antonio Vargas | image = Jose Antonio Vargas at Knight Foundation 2010 News Challenge.jpg | image_size = | alt = | caption = Vargas bilang hurado sa [[John S. and James L. Knight Foundation]] 2010 News Challenge. | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1981|02|03}} | birth_place = [[Antipolo]], [[Pilipinas]] | residence = | nationality = | other_names = | ethnicity = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source --> | citizenship = | education = [[Bachelor of Arts]] | alma_mater = [[San Francisco State University]] | occupation = peryodista, filmmaker, aktibista | years_active = | employer = | organization = Define American<ref>{{cite web |url=http://www.defineamerican.com/page/about/our-team |title=Our Team |author= |year=2011 |publisher=DefineAmerican |accessdate=Pebrero 29, 2012 |archive-date=2012-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309143439/http://www.defineamerican.com/page/about/our-team |url-status=dead }}</ref> | awards = [[Pulitzer Prize]]<br /> [[The Sidney Award]]<br/> [[PEN Center USA#Freedom to Write|Freedom to Write award]] | website = {{URL|joseantoniovargas.com/}} }} Si '''Jose Antonio Vargas''' (ipinanganak Pebrero 3, 1981, [[Antipolo]], [[Pilipinas]]) ay isang peryodista, gumagawa ng pelikula, at aktibista. Ipinanganak sa [[Pilipinas]] at lumaki sa [[Estados Unidos]] mula nang siya 12 taon. Bahagi siya ng grupo sa ''[[The Washington Post]]'' na nagwagi ng [[Pulitzer Prize for Breaking News Reporting]] noong 2008 sa pag-uulat nila online at sa print ng [[Virginia Tech shootings]].<ref name=pulitzer>{{cite web |url=http://www.pulitzer.org/works/2008-Breaking-News-Reporting |title=Breaking News Reporting |publisher=The Pulitzer Prizes (pulitzer.org) |date= |accessdate=Hunyo 22, 2011 |archive-date=Septiyembre 28, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928225720/http://www.pulitzer.org/works/2008-Breaking-News-Reporting |url-status=dead }}</ref> Nagtrabaho rin si Vargas ''[[The San Francisco Chronicle]]'', ''[[The Philadelphia Daily News]]'', at ''[[The Huffington Post]]''.<ref name="NYTundoc">Vargas, Jose Antonio. [http://www.nytimes.com/2011/06/26/magazine/my-life-as-an-undocumented-immigrant.html?_r=3&ref=magazine&pagewanted=all "My Life as an Undocumented Immigrant"], ''The New York Times,'' Hunyo 22, 2011, hinango Hunyo 22, 2011.</ref> Isinulat, pinrodus, at dinirekta rin niya ang pelikulang ''Documented'' kaniyang talambuhay na ipinalabas at inere ng CNN Films noong Hunyo 2014. Sa pagnanais na masimulan ang usapín tungkol sa sistema ng pandarayuhan sa Estados Unidos, inilantad ni Vargas ang kaniyang katayuan bilang isang di-dokumentadong dayuhan sa kaniyang sanaysay sa ''[[The New York Times Magazine]]'' noong Hunyo 2011.<ref name="NYTundoc" /> Paraan din ito upang ikampanya ang [[DREAM Act]], na tutulong sa mga kabataang nasa ganoon ding kalagayan na maging isang ganap na mamamayan. Makalipas ang isang taon, isang araw matapos mailathala sa ''[[Time]]'' ang pabalat na artikulo nitong patungkol sa walang katiyakan ng kaniyang katayuan, inanunsiyo ng administrasyong [[Barrack Obama|Obama]] ang pagpapaliban ng deportasyon ng mga di-dokumentadong dayuhang 30 taong gulang at pababâ. Hindi na sakop si Vargas nito dahil katutungtong lang niya ng 31.<ref name="TIMEcover">{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,2117243,00.html|title=Jose Antonio Vargas' Life as an Undocumented Immigrant|last=Vargas|first=Jose Antonio|date=Hunyo 25, 2012|work=[[Time (magazine)|TIME]]|accessdate=Hunyo 15, 2012|archive-date=Hunyo 15, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120615023155/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,2117243,00.html|url-status=dead}}</ref> Si Vargas ang tagapagtatág ng "Define American", isang di-pangkalakalan organisasyong naglalayong masimulan ang diyalogo tungkol sa pamantayang gagamiting upang matukoy kung sino ang isang Amerikano. Aniya, bilang pagtukoy sa sarili "I am an American. I just don't have the right papers" ("Ako'y Amerikano. Wala nga lang akong tamang papeles").<ref>{{cite web |url=http://www.defineamerican.com/page/about/our-team |title=Our Team |author= |year=2011 |publisher=DefineAmerican |accessdate=Pebrero 29, 2012 |archive-date=2012-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309143439/http://www.defineamerican.com/page/about/our-team |url-status=dead }}</ref> Noong Hulyo 15, 2014, matapos ang 21 taong paninirahan sa Estados Unidos na isang di-dokumentadong residente, inaresto si Vargas ng mga awtoridad ng imigrasyon habang papalabás ng [[McAllen, Texas]], isang bayan sa may hangganan ng bansa.<ref name="abc71514">[http://www.nbcnews.com/news/latino/jose-antonio-vargas-arrest-puts-focus-border-checkpoints-n156456 Jose Antonio Vargas Arrest Puts Focus On Border Checkpoints], Suzanne Gamboa, NBC News, Hulyo 15, 2014.</ref><ref name="wapo71514">[http://www.washingtonpost.com/news/post-nation/wp/2014/07/15/journalist-turned-immigration-activist-jose-antonio-vargas-detained-at-texas-airport Journalist-turned-immigration activist Jose Antonio Vargas detained at Texas airport], J. Freedom du Lac, Washington Post, Hulyo 15, 2014.</ref> Pinakawalan din siya ilang oras matapos kuwestiyunin ng mga kinauukulan.<ref>{{cite news|last1=Glenza|first1=Jessica|title=Immigration activist Jose Antonio Vargas detained by US border officials|url=http://www.theguardian.com/world/2014/jul/15/jose-antonio-vargas-undocumented-migrant-detained|accessdate=15 Hulyo 2014|agency=The Guardian|date=15 Hulyo 2014}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Amerikano]] chliuc63gjyqtenvqxxsklfmhbgqg3q 3 243059 2206433 2202419 2026-05-06T11:16:38Z ~2026-27414-24 161538 /* Oktubre 2015 */ 2206433 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 250122 2206402 2197062 2026-05-06T06:31:02Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206402 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=Enero 2023}} {{Infobox road |country=PHL |marker_image=[[Talaksan:N68 (Philippines).svg|75px]]<br>[[Talaksan:Andaya Highway Sign.svg|250px]] |name=Lansangang-bayang Quirino<br>Quirino Highway Lansangang-bayang Andaya<br>''Andaya Highway'' |alternate_name=Lansangang-bayan Quirino (''Quirino Highway'')<br>Daang Camarines Sur–Quezon (''Camarines Sur–Quezon Road'') |image=Andaya Highway.jpg |image_notes=Ang Lansangang-bayang Andaya, malapit sa Baranggay Poblacion Iraya, [[Ragay, Camarines Sur|Ragay]], [[Camarines Sur]]. |maint=[[Kagawaran ng Pagawaing Bayan at Lansangan (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagawaing Bayan at Lansangan]] - ''Camarines Norte District Engineering Office'', ''Quezon 4th District Engineering Office'', at ''Camarines Sur 1st District Engineering Office'' |length_km= |length_round=1 |length_ref= |allocation = {{plainlist| * {{jct|country=PHL|N|68|nolink=yes}} }} |direction_a=Hilaga |terminus_a={{jct|country=PHL|AH|26|N|1|name2=[[Daang Maharlika]]|location1=[[Santa Elena, Camarines Norte|Santa Elena]], [[Camarines Norte]]}} |junction={{plainlist| * Daang Pantalan ng Ragay * Abenida Poblacion sa Ragay * Daang Santa Teresa sa Lupi }} |direction_b=Timog |terminus_b={{jct|country=PHL|AH|26|N|1|name2=[[Daang Maharlika]]|location1=[[Sipocot, Camarines Sur]]}} |cities= |towns=[[Santa Elena, Camarines Norte|Santa Elena]], [[Tagkawayan]], [[Del Gallego, Camarines Sur|Del Gallego]], [[Ragay, Camarines Sur|Ragay]], [[Lupi, Camarines Sur|Lupi]], [[Sipocot, Camarines Sur|Sipocot]] |previous_type=N |previous_route=67 |next_type=N |next_route=69 }} Ang '''Lansangang-bayang Andaya''' ({{langx|en|Andaya Highway}}; kilala rin bilang Lansangang-bayang Quirino (''Quirino Highway'' at Daang Camarines Sur-Quezon) ay isang panrehiyon na lansangang-bayan na dumadaan sa mga bayan ng [[Sipocot, Camarines Sur|Sipocot]], [[Lupi, Camarines Sur|Lupi]], at [[Ragay, Camarines Sur|Ragay]] sa [[Camarines Sur]], at [[Tagkawayan]] sa [[Quezon]]. Itinalaga ng [[Kagawaran ng mga Pagawain at Lansangang Bayan]] (DPWH) ang kabuoan ng lansangang-bayan bilang '''Pambansang Ruta Blg. 68''' ('''N68''') ng [[sistema ng lansangang bayan sa Pilipinas]] ==Kasaysayan== Unang itinayo ang Lansangang-bayang Andaya noong 1976 sa pamamagitan ng Pampangulong Direkto Blg. 774 ni dating pangulong [[Ferdinand Marcos]]. Ang panukala ay iuugnay ang Del Gallego, katutubong Ragay (timog-kanlurang Ragay), at pantalan ng Ragay sa Camarines Sur, sa [[Pan-Philippine Highway]]. Nagsisimula ito sa Pan-Philippine Highway papuntang [[Tagkawayan]], Quezon at [[Del Gallego, Camarines Sur|Del Gallego]], Camarines Sur, at nagtatapos ito sa pantalan ng Ragay. Tinawag itong Lansangan ng Pangulong Quirino noon unang binuksan ito noong 1984. Sinara ito noong 1992 para sa pagpapahaba nito patungong [[Sipocot, Camarines Sur]]. Muling binuksan ito sa mga motorista noong 2003 at binigyan ng bagong pangalan na Lansangang-bayang Rolando Andaya Sr., mula sa yumaong kongresista na si Rolando Andaya Sr.. Hanggang ngayon, nanatili itong pangunahing lansangan. Ito ang pinakamaikling daan patungo sa [[Naga, Camarines Sur|Naga]], at sa nalalabing bahagi ng [[Camarines Sur]], imbes na gamitin ang mas-mahabang Lansangang-bayang Maharlika na dadaan pa sa [[Camarines Norte]]. ==Mga panlabas na link== *[http://www.libmanan.com Official Site of the Diocese of Libmanan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140105032648/http://www.libmanan.com/ |date=2014-01-05 }} *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} *[http://www.census.gov.ph/census2000/index.html 2000 Philippine Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095048/http://www.census.gov.ph/census2000/index.html |date=2010-01-30 }} *[http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html 2007 Philippine Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220045058/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |date=2008-12-20 }} *[http://www.camarinessur.gov.ph Official Site of the Province of Camarines Sur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170304075132/http://www.camarinessur.gov.ph/ |date=2017-03-04 }} *[http://www.tagkawayan.com/ Unofficial Site of the Municipality of Tagkawayan, Quezon] {{Webarchive|url=https://archive.today/20070630024050/http://www.tagkawayan.com/ |date=2007-06-30 }} *[http://www.blgs.gov.ph/lgpmsv2/cmshome/index.php?pageID=23&frmIdDcfCode=7&fLguType=CM&frmIdRegion=6&frmIdProvince=37&frmIdLgu=776 Local Governance Performance Management System] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202058/http://www.blgs.gov.ph/lgpmsv2/cmshome/index.php?pageID=23&frmIdDcfCode=7&fLguType=CM&frmIdRegion=6&frmIdProvince=37&frmIdLgu=776 |date=2016-03-04 }} [[Kategorya:Mga lansangan sa Pilipinas|Andaya Highway]] 017quxsfj0nly3g60uy4aa0jkqod07d 0 250177 2206291 2176270 2026-05-05T14:37:48Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206291 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Barangay Canat|area_urban_sq_mi=|population_density_km2=98|population_total=649|population_note=based on 2010 census|population_footnotes=|population_as_of=2010<ref name=LGU>{{cite web|title=LGU Profile|url=http://www.boac.gov.ph/lgu_page.htm|publisher=Municipality of Boac|accessdate=25 October 2012|archive-date=3 Abril 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130403115957/http://www.boac.gov.ph/lgu_page.htm|url-status=dead}}</ref>|area_metro_sq_mi=|area_metro_km2=|area_urban_km2=|population_metro=|area_water_percent=|area_water_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_total_sq_mi=|area_water_km2=|area_land_km2=|area_total_km2=6.63|population_density_sq_mi=|population_density_metro_km2=|unit_pref=|postal_code_type=|website={{URL|http://canatboac.blogspot.com/}}|blank1_info=|blank1_name=|blank_info=|blank_name=Landmark|area_code=(+63)|postal_code=4900|coordinates=|population_density_metro_sq_mi=|utc_offset_DST=|timezone_DST=|utc_offset=+8|timezone=[[Philippine Standard Time|PST]]|population_density_urban_sq_mi=|population_density_urban_km2=|population_urban=|area_footnotes=|area_magnitude=|other_name=|flag_size=|map_caption=|mapsize=|image_map=|shield_size=|image_shield=|seal_size=120x80px|image_seal=|image_flag=|pushpin_map_caption=|image_caption=|imagesize=|image_skyline=|motto=|settlement_type=Barangay|nickname=|native_name=|pushpin_map=|image_map1=|established_date=|subdivision_type4=|established_title=|leader_name1=|leader_title1=|leader_name=Alex Montiano|leader_title=[[Captain]]|government_type=[[Barangay]]|subdivision_name4=|subdivision_name3=[[Boac, Marinduque|Boac]]|mapsize1=|subdivision_type3=Municipality|subdivision_name2=[[Marinduque]]|subdivision_type2=Province|subdivision_name1=[[Mimaropa]] (Region IV-B)|subdivision_type1=Region|subdivision_name=[[Philippines]]|subdivision_type=Country|map_caption1=|footnotes=}} '''Canat''' ( {{IPA-tl|kanˈnat}} ) ay isa sa 61 na mga ''[[Barangay|baranggay]]'' ng munisipalidad ng [[Boac|Boac, Marinduque]] <ref name="Canat Boac Marinduque">Canat_one of the 61 barangays of [[Boac, Marinduque]] Province</ref> sa Pilipinas, ito ay matatagpuan sa katimugang bahagi ng lalawigan. Napapaligiran ang Canat ng mga bundok at ang Ilog Boac. Mayroon itong 5.3 kilometro ang layo mula sa bayan ng [[Boac]]. Mayroon itong kabuuang lupa na 6.63&nbsp;km ², aabutin ka mula sa tamang bayan na may mahabang distansya na 5.3&nbsp;km sa loob ng 2 hanggang 3 oras depende sa uri ng mga sasakyang iyong sinasakyan. Ang Canat ay may isang lugar na mabundok na tanawin at madalas itong ginagamit para sa mga hangaring pang-agrikultura. Ang pangalan nito ay nagmula sa kwentong pangkasaysayan ng mga [[Estados Unidos|hukbong Amerikano]] na nagtangkang alipin ang bansa. <ref name="Barangay">Phil. </ref> Ang mga nangingibabaw sa Barangay Canat ay nakikibahagi sa pagsasaka, mga gawaing kamay, kopras at uling. == Kasaysayan == ''Ang Canat ay'' nagmula sa mga salitang hindi ''ko maaaring'' tumutukoy sa pagod ng pag-akyat sa bulubunduking lugar. Ang kwento ay sinimulan ng mga sundalong Amerikano na nauukol sa mga nakahiwalay na lugar ng Boac. Ngunit sa iba pang mga dating kwento sa mga ''nuno'', ang lugar ay napalibutan ng mga mababangis na hayop, o sa madaling salita, isang halimaw. Ngunit ang kwentong iyon ay naririnig o nilikha lamang ng ilang mga tao upang lumikha ng isang alamat sa masamang kwento. '''Kasaysayang nailathala sa iba pang Kwento''' Noong unang panahon ay wala pang pangalan ang lugar na ito hanggang magkaroon ng ng mga tong naninirahan dito. Tinanatawag itong ''Goygoy'' ng mga sinaunang tao kaya't sa mga lumang mapa ay walang makikita na Canat sa Mapa ng Lalawigan ng [[Marinduque]]. Sang-ayon sa mga matatatanda ang pagkakaroon ng pangalan nito ay nagmula sa pagkakatuklas ng Bakas na Malaki sa gitna ng ilog. Pinaniniwalaan na ito ay Bakas ni Samuel Bilibit na mababasa sa Bibiliya at ilan pang aklat ng mga Katoliko Romano. Ang Bakas na nakaukit sa bato ay Kanan, kung kaya't ang lugar na ito ay tinawag na '''''KANAN'''''. Ang kaliwang bakas naman ay makikita sa barangay Hinapulan na noon ay tinatawag na '''''KALIWA'''''. Kung Tinatanung ang mga matatanda noong unang panahon kung anung lugar ito ay sinasabing KANAN at ang kabila naman ay KALIWA. Sa pagdaraan pa ng panahon ang Salita ng KANAN ay napalitan ng KANAT. Ito naman ay sang-ayon sa matatanda ay nangyari noong panahon ng mga Amerikano. Mayroong mga mangangasong Amerikano na may mga kasamang taga ibabang bahagi ng Bayan ng Boac, gayundin ng mga taong Taal na naninirahan dito. Habang sila ay nangangaso ay napadaan sila sa matarik na lugar. Hindi makaakyat ang mga Amerikano at sinabi nito ang salitang ''"I cannot climb, I cannot"''. Sa dahilang hindi naiintindihan ng mga taong tagarito ang salitang Ingles na sinasabi ng mga Amerikano ay kanila ng hinuha na ang salitang iyon ang pangalan ng lugar na ito. kaya't ang salitang " I CANNOT" ang nagsimulan ang tawag sa lugar na ito na "KANAT" na sa pagdaraan ng panahon ay naging '''''CANAT'''''. === Mga Demograpiko === Ang Canat ay isang umuunlad na barangay ng [[Boac|Boac, Marinduque]] . Mayroon itong higit sa 640 na residente sa iba`t ibang katayuan sa pamumuhay. <undefined /> === Wika === [[Wikang Tagalog|Ang Tagalog]] ang pangunahing wika ng mga residente ng baranggay ngunit ang [[Wikang Ingles|Ingles]] ay ginagamit sa mga pagtitipong panlipunan at iba pang pangunahing gawain at ang ilang mga salita ay binibigyang diin ng accent ng Marinduqueños. == Mga Paghahati == Ang barangay ay nahahati sa 7 mga ''sitio'' . # Bananay ko # Bananay II # Pagsangahan # Goygoy # Can-Araw # Maayos na Canat # Mangkalog == Klima at Turismo == Ang klima ay [[Tropiko|tropikal]], na may temperatura sa mababang lupa na 27'C (80'F). Ang temperatura ay maaaring magkakaiba sa pagitan ng araw at gabi habang, ang mataas at mababang altitude kaysa sa pagitan ng mga panahon. Tumatanggap ito ng ulan, tulad ng ibang mga lugar sa [[Pilipinas]] na tumatanggap ng higit sa 1,780mm (70&nbsp;sa) ng ulan sa isang taon. Kabilang sa mga atraksyong panturista sa barangay ay ang Bakas ng Higante, Can-Araw Falls, at Can-Araw Cave. == Edukasyon == Ang paaralang Canat Elementary School ay matatagpuan sa Barangay Canat at ito ay naitinatag noong 1939. == Pamamahala == Ang Barangay Canat ay pinamamahalaan ng mga opisyal ng barangay. Sila ay: # Kapitan ng Barangay # Kalihim # Ingat-yaman # Mga Kagawad ng SB # Tagapangulo ng SK # Lupon === Mga opisyal na pangalan at posisyon ng barangay === ==== Kapitan ==== * Alex Montiano ==== Ingat-yaman ==== * Reynante Mayorga ==== Kalihim ==== * Angeline Labog == Mga Sanggunian == == Mga panlabas na link == * [http://www.marinduque.gov.pH www.marinduque.com] * [http://www.Zamboanga.com www.] [http://www.Zamboanga.com Zamboanga.com] , Canat ''(highlight)'', [Wikipedia] * [http://phl.postcodelist.com/postcode/4900-Canat-Boac-Marinduque-Mimaropa-Region-IV-B_t17.html Pilipinas Postcode Database, Postal Code at Address ''(Canat)'']{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 3tbhz9qrzxz6zxf60nhkmva7gtgns2a 0 250778 2206353 2124714 2026-05-05T23:15:38Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206353 wikitext text/x-wiki [[File:Internet2.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Internet2.jpg|thumb|Isang logo of https kasama ang "www".]] <span>Ang </span>'''HTTPS''' (tinatawag ding '''HTTP sa TLS''',<ref>Network Working Group (May 2000). [rfc:2818 "HTTP Over TLS"]. The Internet Engineering Task Force. Retrieved February 27, 2015.</ref><ref>[https://googlewebmastercentral.blogspot.com/2014/08/https-as-ranking-signal.html "HTTPS as a ranking signal"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308074838/https://googlewebmastercentral.blogspot.com/2014/08/https-as-ranking-signal.html |date=2016-03-08 }}. ''Google Webmaster Central Blog''. Google Inc. August 6, 2014. Retrieved February 27, 2015. <q>You can make your site secure with HTTPS (Hypertext Transfer Protocol Secure) [...]</q></ref> '''HTTP sa SSL''',<ref>[https://docs.adobe.com/docs/en/cq/5-6-1/deploying/config-ssl.html "Enabling HTTP Over SSL"]. Adobe Systems Incorporated. Retrieved February 27,2015.</ref> at '''Secure na HTTP'''<ref>[https://support.google.com/webmasters/answer/6073543?hl=en "Secure your site with HTTPS"]. ''Google Support''. Google, Inc. Retrieved February 27,2015.</ref><ref>[https://www.instantssl.com/ssl-certificate-products/https.html "What is HTTPS?"]. [[Comodo Group|Comodo CA Limited]]. Retrieved February 27, 2015. <q>Hyper Text Transfer Protocol Secure (HTTPS) is the secure version of HTTP [...]</q></ref>) ay isang protocol para sa secure na komunikasyon sa loob ng isang [[Network ng kompyuter|computer network]]. Malawak ang gamit nito sa [[Internet]]. Binubuo ang HTTPS ng komunikasyon sa pamamagitan ng [[HTTP|Hypertext Transfer Protocol]] (HTTP) sa loob ng isang koneksyong naka-encrypt gamit ang Transport Layer Security o Secure Sockets Layer. Ang pangunahing motibo sa paggamit ng HTTPS ay ang pagpapatotoo (''authentication'') ng binisitang [[Websayt|website]] at proteksyon ng privacy at integridad ng nagpapalitang data. Sa tanyag nitong pag-deploy sa internet, nagbibigay ang HTTPS ng pagpapatotoo ng website at ng kaugnay na web server sa nakikipag-ugnayan dito upang maiwasan ang mga [[Pag-atakeng man-in-the-middle|man-in-the-middle attack]]. Naiiwasan din nito ang pasubok na pakikinig (''eavesdropping'') at paggalaw sa impormasyon sa pamamagitan ng pag-encrypt sa data ng parehong client at server.<ref>[https://www.eff.org/https-everywhere/faq "HTTPS Everywhere FAQ"]. Retrieved 3 May 2012.</ref> Dati ay pinakalaganap ang koneksyong HTTPS sa mga serbisyong may kinalaman sa mga sensitibong impormasyon, tulad sa online payment, e-mail, at pagkorporasyong impormasyon. Sa pagdating ng 2010, nagsimula nang lumaganap ang HTTPS sa iba't ibang uri ng website upang mapanatili ang pribasiya sa World Wide Web. == Kasaysayan == Nilikha ng Netscape Communications ang HTTPS noong 1994 para sa web browser nitong Netscape Navigator.<ref>Walls, Colin (2005). [https://books.google.com/books?id=FLvsis4_QhEC&pg=PA344 ''Embedded software'']. Newnes. p. 344. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Natatangi:BookSources/0-7506-7954-9|0-7506-7954-9]].</ref> Sa simula ay ginamit ang HTTPS kasama ang protocol na SSL. Nang mag-evolve na ang SSL patungongTransport Layer Security (TLS), pormal nang tinukoy noong Mayo 2000 sa <nowiki>RFC 2818</nowiki> ang kasalukuyang bersyon ng HTTPS. == Mga sanggunian == <div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 33em; -webkit-column-width: 33em; column-width: 33em; list-style-type: decimal;"> <references /></div> == Panlabas na mga kawing == * [[rfc:2818|RFC 2818: HTTP Paglipas ng TLS]] * [http://greyhatsspeak.blogspot.in/2013/10/mitm-against-https-sites.html Pag-hack ng HTTPS sa pamamagitan ng man-in-the-middle na pag-atake] * [[rfc:5246|RFC 5246: Ang Transport Layer Security Protocol 1.2]] * [https://tools.ietf.org/html/draft-ietf-tls-ssl-version3-00 SSL 3.0 Pagtutukoy] (IETF) * [https://usefulpcguide.com/16666/your-connection-is-not-private/ HTTPS Error: ang Iyong koneksyon sa ay hindi pribadong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161207041910/http://usefulpcguide.com/16666/your-connection-is-not-private/ |date=2016-12-07 }} [[Kategorya:Internet]] 4a80x0qbuv9t6vdlklmcz52ou49e9rs 0 251613 2206417 2144407 2026-05-06T08:42:55Z ~2026-25141-65 161532 /* */ 2206417 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Milenyal''' (kilala din sa katawagang [[wikang Ingles|Ingles]] na '''Millennials''', '''Generation Y''', '''Generation Me''', '''Echo Boomers''', '''Peter Pan Generation''', '''Generation Next''' or '''90's Kids''') ay isang [[demograpiya|demograpikong]] kohort na sinundan ang Henerasyong X. Walang tiyak na [[panahon]] kung kailan nagsimula o natapos ang henerasyon na ito; karaniwang ginagamit ng mga demograpo at mga [[pananaliksik|mananaliksik]] ang unang bahagi ng dekada [[1980]] bilang ang simula ng mga [[taon]] ng kapanganakan at ang kalagitnaan ng dekada [[1990]] hanggang unang bahagi ng dekada [[2000]] bilang ang katupusan ng mga taon ng kapanganakan. Ang mga milenyal ay sinusundan ng mga tao na isinilang sa henerasyong [[Mga zilenyal|zilenyals]]. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Demograpiya]] aks8nls570b7a88z0jtuexk6zq7tyd1 2206418 2206417 2026-05-06T08:44:55Z ~2026-25141-65 161532 /* */ 2206418 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Milenyal''' (kilala din sa katawagang [[wikang Ingles|Ingles]] na '''Millennials''', '''Generation Y''', '''Generation Me''', '''Echo Boomers''', '''Peter Pan Generation''', '''Generation Next''' or '''90's Kids''') ay isang [[demograpiya|demograpikong]] kohort na sinundan ang Henerasyong X. Walang tiyak na [[panahon]] kung kailan nagsimula o natapos ang henerasyon na ito; karaniwang ginagamit ng mga demograpo at mga [[pananaliksik|mananaliksik]] ang unang bahagi ng dekada [[1980]] bilang ang simula ng mga [[taon]] ng kapanganakan at ang kalagitnaan ng dekada [[1990]] hanggang unang bahagi ng dekada [[2000]] bilang ang katupusan ng mga taon ng kapanganakan. Ang mga milenyal ay sinusundan ng mga tao na isinilang sa henerasyong [[Mga zilenyal|zilenyals]]. Sa Pilipinas, sila ay ipinanganak mula 1980 hanggang 1994 at Tinatawag Silang mga ''Batang 90's''. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Demograpiya]] i39dxxg16wie33rx7kifn0g9s1ztyyo 2206419 2206418 2026-05-06T08:45:19Z ~2026-25141-65 161532 /* */ 2206419 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Milenyal''' (kilala din sa katawagang [[wikang Ingles|Ingles]] na '''Millennials''', '''Generation Y''', '''Generation Me''', '''Echo Boomers''', '''Peter Pan Generation''', '''Generation Next''' or '''90's Kids''') ay isang [[demograpiya|demograpikong]] kohort na sinundan ang Henerasyong X. Walang tiyak na [[panahon]] kung kailan nagsimula o natapos ang henerasyon na ito; karaniwang ginagamit ng mga demograpo at mga [[pananaliksik|mananaliksik]] ang unang bahagi ng dekada [[1980]] bilang ang simula ng mga [[taon]] ng kapanganakan at ang kalagitnaan ng dekada [[1990]] hanggang unang bahagi ng dekada [[2000]] bilang ang katupusan ng mga taon ng kapanganakan. Ang mga milenyal ay sinusundan ng mga tao na isinilang sa henerasyong [[Mga zilenyal|zilenyals]]. Sa Pilipinas, sila ay ipinanganak mula 1980 hanggang 1994 at tinatawag silang mga ''Batang 90's''. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Demograpiya]] j6d46vohcjmxqyvhwjixaqof0ebepyc 0 251989 2206322 2204546 2026-05-05T20:09:16Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206322 wikitext text/x-wiki Ang '''Doritos''' ({{IPAc-en|d|ə|ˈ|r|iː|t|oʊ|z}}) ay isang tatak ng ''[[tortilla]]'' na [[tsitserya]] na pagmamayari ng [[Frito-Lay]] at ito ay ipinakilala noong 1964.<ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/local/obituaries/arch-west-97-invented-doritos-for-frito-lay/2011/09/26/gIQAfYpE0K_story.html|title=Arch West, 97, invented Doritos for Frito-Lay|author=T. Rees Shapiro|date=September 26, 2011|work=Washington Post}}</ref><ref name="PepHis">{{cite web |url=http://www.pepsico.com/PEP_Company/History/ |title=PepsiCo's History Timeline |accessdate=July 2, 2007 }}</ref> Ang Doritos ay may pitong produkto<ref>{{Cite web |title=Products {{!}} Doritos |url=https://www.doritos.com/products |access-date=2026-04-23 |website=www.doritos.com |language=en }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga tatak ng tsitserya]] {{stub|Pagkain|Tatak}} 1etsxbp5mdl34coroixx7dk3oqvr9tv 0 257659 2206361 2092912 2026-05-06T00:00:59Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206361 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=Marso 2022}} {{Orphan|date=Oktubre 2021}} {{Infobox person/Wikidata}} Si {{nihongo|'''Hideki Togi'''|東儀 秀樹|Tōgi Hideki|12 Oktubre 1959 -}} ay isang kompositor, musikero ng gagaku, at artista sa bansang [[Hapon]].<ref>{{cite web|url=http://yajimaoffice.jp/togihideki2.html|title=東儀秀樹プロフィール|language=Hapones|publisher=Satoko Yajima Office|accessdate=7 Hunyo 2017}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1959|Togi, Hideki]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Hapon]] [[Kategorya:Mga musiko mula sa Hapon]] {{stub}} 39c8e5es0qtojlhtd5epcohpa7gzmn9 0 274589 2206357 1826035 2026-05-05T23:39:52Z Aubreyjanev 159817 Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian 2206357 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Faculty Building, Imperial College London.jpg|thumb|The Blue Cube]] [[Talaksan:St_Mary's_Hospital_01.jpg|thumb|St Mary's Hospital]] Ang''' Imperial College London''' ay isang pampublikong unibersidad sa pananaliksik na matatagpuan sa [[Londres]], United Kingdom. Ang tagapagtatag nito, si [[Alberto ng Sahoniya, Coburgo, at Gotha|Prinsipe Alberto]], ay nagnais ng isang lugar na binubuo ng Victoria and Albert Museum, Natural History Museum, Royal Albert Hall, at Imperial Institute. Ang kanyang asawa, si [[Victoria ng Nagkakaisang Kaharian|Reyna Victoria]], ay naglatag ng pundasyong bato para sa Imperial Institute noong 1888. Ang Imperial College London ay nabigyan ng Royal Charter noong 1907. Sa parehong taon, ang kolehiyo ay sumali sa federal na [[Pamantasan ng Londres|Unibersidad ng London]], bago nito iniwan matapos ang isang siglo. Sa pamamagitan ng pagsanib sa ilang mga makasaysayang paaralang medikal, ang kurikulum ay pinalawak upang maisali ang medisina. Noong 2004, binuksan ni Reyna [[Elizabeth II]] ang Imperial College Business School. Ang Imperial ay laging binabanggit sa pagraranggo ng mga nangungunang unibersidad sa mundo. Noong 2017, ito ay ika-8 sa Times Higher Education World University Rankings, ika-8 sa QS World UniversityRankings. Ang Imperial ay niraranggo sa mga pinakainobatibong unibersidad sa Europa. Ang mga kawani at alumno ay kinabibilangan ng 15 [[Nobel Prize|Nobel laureates]], 3 Fields Medalists, 74 Fellows ng Royal Society, 84 Fellows ng Royal Academy of Engineering, at 85 Fellows ng Academy of Medical Sciences. Noong 2026, itinanghal ng QS World University Rankings ang unibersidad pilang pangalawa sa pinaka prestihiyosong unibersidad sa mundo at pang-una naman sa Europe<ref>{{Cite web |title=About |url=https://www.imperial.ac.uk/about/ |access-date=2026-05-05 |website=Imperial College London |language=en-GB}}</ref>. {{coord|format=dms|display=title}} {{Stub|Edukasyon}} {{authority control}} [[Kategorya:Mga pamantasan sa United Kingdom]] 5u9vs24srh5szjfol5c1kbjh9w67439 0 275777 2206396 2088424 2026-05-06T05:11:22Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206396 wikitext text/x-wiki {{Infobox U.S. County | county = Luzerne County | state = Pennsylvania | ex image =Luzerne County Courthouse2.jpg | ex image cap = Bahay-hukuman ng Kondado ng Luzerne, sa Wilkes-Barre | seal = | founded = 1764 | named for = [[Anne-César, Chevalier de la Luzerne|Chevalier de la Luzerne]] | seat wl = Wilkes-Barre | largest city wl = Wilkes-Barre | city type = city | area_total_sq_mi = 906 | area_land_sq_mi = 890 | area_water_sq_mi = 16 | area percentage = | census estimate yr = 2019 | pop = 317417 | density_sq_mi = 350 | web = | district = | time zone = Eastern }} Ang '''Kondado ng Luzerne''' ({{lang-en|Luzerne County}}) ay isang [[kondado]] (''county'') sa [[Estado ng Estados Unidos|estado]] ng [[Pennsylvania]] sa [[Estados Unidos]]. Ayon sa [[Kawanihan ng Senso ng Estados Unidos]], may kabuuang 2,350 kilometrong kuwadrado (906 milyang kuwadrado) ang lawak ng kondado, kung saang 2,300 kilometrong kuwadrado (890 milyang kuwadrado) nito ay lupa at 41 kilometrong kuwadrado (16 milyang kuwadrado) nito ay katubigan. Ito ang pangalawang pinakamalaking kondado sa [[Hilaga-silangang Pennsylvania]] ayon sa kabuuang lawak. Magmula noong [[Senso ng Estados Unidos ng 2010|senso ng 2010]], ang populasyon ay 320,918 katao, kung kaya ito ang pinakamataong kondado sa hilaga-silangang bahagi ng estado. Ang [[punong lungsod ng kondado]] at ang pinakamalaking lungsod ay [[Wilkes-Barre, Pennsylvania|Wilkes-Barre]].<ref name="GR6">{{cite web|url=http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|accessdate=2011-06-07|title=Find a County|publisher=National Association of Counties}}</ref> Ang iba pang mga matataong pamayanan sa kondado ay mga lungsod ng [[Hazleton, Pennsylvania|Hazleton]], [[Nanticoke, Pennsylvania|Nanticoke]] at [[Pittston, Pennsylvania|Pittston]], at ang bayan (''[[:en:Borough (Pennsylvania)|borough]]'') ng Kingston. Nakabilang ang Kondado ng Luzerne sa ''[[Scranton, Pennsylvania|Scranton]]–Wilkes-Barre–Hazleton [[Lambak ng Wyoming|Metropolitan Statistical Area]]'', na may kabuuang populasyon ng 558,166 katao magmula noong 2015. Noong ika-25 ng Setyembre 1786, nabuo ang Kondado ng Luzerne mula sa bahagi ng [[Northumberland County, Pennsylvania|Kondado ng Northumberland]]. Ipinangalan ito mula kay [[Chevalier de la Luzerne]], isang [[French Royal Army (1652–1830)|sundalong Pranses]] at [[diplomatiko]] noong ika-18 dantaon. Nang itinatag ito, sinakop ang Kondado ng Luzerne ang malaking bahagi ng Hilaga-silangang Pennsylvania. Mula 1810 hanggang 1878, nahati ito sa ilang mga mas-maliit na kondado. Ang mga kondado ng [[Bradford County, Pennsylvania|Bradford]], [[Lackawanna County, Pennsylvania|Lackawanna]], [[Susquehanna County, Pennsylvania|Susquehanna]], at [[Wyoming County, Pennsylvania|Wyoming]] ay nabuo mula sa mga bahagi ng Kondado ng Luzerne.<ref name="auto">{{cite web|url=http://www.joycetice.com/craft/c09.htm|title=History of Bradford County PA, 1770–1878 by David Craft – Chapter 9|first=Joyce M.|last=Tice|website=www.joycetice.com}}</ref><ref name="pawchs.org">{{cite web|url=https://pawchs.org/|title=Wyoming County Historical Society|website=pawchs.org}}</ref> Nakamit ang kondado ng pagiging prominente noong ika-19 at ika-20 na mga dantaon bilang isang masigasig na rehiyon na [[Pagmimina ng batong karbon|nagmimina]] ng [[antrasita]]ng [[Karbon (bato)|karbon]], na nakakahikayat ng isang malaking bahagi ng puwersang paggawa nito mula sa mga [[imigranteng Europeo]]. Noong nasa tugatog ito (sa taong [[Senso ng Estados Unidos ng 1930|1930]]), ang populasyon ng kondado ay 445,109. Pagsapit ng unang bahagi ng ika-21 dantaon, karamihan sa mga [[pabrika]] at [[minahan ng karbon]] ay nakasara. Katulad ng karamihan sa mga kondado sa ''[[Rust Belt]]'', nasaksihan ng Kondado ng Luzerne ang [[pagbaba ng populasyon]] at [[pagkahina ng urbano|pagtamlay o paghina sa kagandahan at lakas ng mga pook urbano]]. ==Mga pamyanan== [[Talaksan:Map of Luzerne County Pennsylvania With Municipal and Township Labels.png|thumb|300px|Mapa ng Kondado ng Luzerne (kasama ang mga etiketa ng mga munisipalidad) na nagpapakita ng mga lungsod/boro o bayan (pula), mga ''township'' (puti), at mga pook na itinakda ng senso o ''CDP'' (bughaw).]] Nilalaman ang Kondado ng Luzerne ng 76 mga munisipalidad, kung kaya ito ang pangalawang may pinakamaraming bilang ng mga nagsasariling namamahala na mga munisipalidad sa estado ng Pennsylvania; tangi ang [[Allegheny County, Pennsylvania|Kondado ng Allegheny]] lamang ang may higit na bilang.<ref>{{cite web |url=http://www.pamunicipalitiesinfo.com/ |title=Pennsylvania Municipalities Information |publisher=Pamunicipalitiesinfo.com |date= |accessdate=16 Agosto 2012 |archive-date=1 Abril 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401005027/https://pamunicipalitiesinfo.com/ |url-status=dead }}</ref> Sa ilalim ng batas ng Pennsylvania, may apat na mga uri ng nasaping munisipalidad sa estado: [[Talaan ng mga lungsod sa Pennsylvania|lungsod]], [[Talaan ng mga bayan at boro sa Pennsylvania|boro]], ''[[Talaan ng mga township sa Pennsylvania|township]]'', at sa kaso ng [[Bloomsburg, Pennsylvania|Bloomsburg]], ''[[Talaan ng mga bayan at boro sa Pennsylvania#Mga bayan (towns)|town]]''. Ang mga sumusunod na lungsod, boro, at ''township'' ay matatagpuan sa Kondado ng Luzerne: === Mga lungsod === * [[Hazleton, Pennsylvania|Hazleton]] * [[Nanticoke, Pennsylvania|Nanticoke]] * [[Pittston, Pennsylvania|Pittston]] * [[Wilkes-Barre, Pennsylvania|Wilkes-Barre]] (punong lungsod ng kondado) === Mga bayan (''borough'') === {{div col||12em}} * Ashley * Avoca * Bear Creek Village * Conyngham * Courtdale * Dallas * Dupont * Duryea * Edwardsville * Exeter * Forty Fort * Freeland * Harveys Lake * Hughestown * Jeddo * Kingston * Laflin * Larksville * Laurel Run * Luzerne * Nescopeck * New Columbus * Nuangola * Penn Lake Park * Plymouth * Pringle * Shickshinny * Sugar Notch * Swoyersville * Warrior Run * West Hazleton * West Pittston * West Wyoming * White Haven * Wyoming * Yatesville {{div col end}} === Townships === {{div col||12em}} * Bear Creek Township * Black Creek Township * Buck Township * Butler Township * Conyngham Township * Dallas Township * Dennison Township * Dorrance Township * Exeter Township * Fairmount Township * Fairview Township * Foster Township * Franklin Township * Hanover Township * Hazle Township * Hollenback Township * Hunlock Township * Huntington Township * Jackson Township * Jenkins Township * Kingston Township * Lake Township * Lehman Township * Nescopeck Township * Newport Township * Pittston Township * Plains Township * Plymouth Township * Rice Township * Ross Township * Salem Township * Slocum Township * Sugarloaf Township * Union Township * Wilkes-Barre Township * Wright Township {{div col end}} === Mga pook na itinakda ng senso === Ang mg [[pook na itinakda ng senso]] (''census-designated places'' o ''CDP's'') ay mga heograpikong lugar na itinakda ng [[Kawanihan ng Senso ng Estados Unido]] para sa mga layunin ng pagtatala ng demograpikong datos. Hindi sila mga tunay na kinasasakupan sa ilalim ng batas ng Pennsylvania. {{div col||12em}} * Beech Mountain Lakes * Browntown * Chase * East Berwick * Georgetown * Glen Lyon * Harleigh * Hickory Hills * Hilldale * Hudson * Huntington Mills * Inkerman * Lattimer * Mocanaqua * Mountain Top * Nuremberg * Pardeesville * Pikes Creek * Plains * Shavertown * Sheatown * Silkworth * Trucksville * Upper Exeter * Wanamie * West Nanticoke * Weston {{div col end}} === Pagrarangko ayon sa populasyon === Ang pagraranko ng populasyon ng sumusunod na talahanayan ay nakabatay sa [[Senso ng Estados Unidos ng 2010|senso 2010]] ng Kondado ng Luzerne.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/2010census/ |title=2010 Census |website=Census.gov |date= |accessdate=22 Pebrero 2017}}</ref> [[Talaksan:Wilkes Barre Panorama.jpg|thumb|[[Wilkes-Barre, Pennsylvania|Wilkes-Barre]], ang [[punong lungsod ng kondado|punong lungsod]] at pinakamalaking lungsod ng Kondado ng Luzerne.]] [[Talaksan:Downtown hazleton pa.jpg|thumb|[[Hazleton, Pennsylvania|Hazleton]], ang pangalawang pinakamalaking lungsod ng Kondado ng Luzerne.]] [[Talaksan:Nanticoke City.jpg|thumb|[[Nanticoke, Pennsylvania|Nanticoke]], ang pangatlong pinakamalaking lungsod ng Kondado ng Luzerne.]] <!--[[Talaksan:PittstonCity1.jpg|thumb|[[Pittston, Pennsylvania|Pittston]], ang pang-apat na pinakamalaking lungsod (o pinakamaliit na lungsod) ng Kondado ng Luzerne.]]--> [[Talaksan:Kingston Armory.jpg|thumb|Kingston, ang pinakamalaking bayan (boro) ng Kondado ng Luzerne.]] [[Talaksan:Plymouth, Pennsylvania.jpg|thumb|Plymouth, ang pangalawang pinakamalaking bayan (boro) ng Kondado ng Luzerne.]] '''†''' ''punong lungsod ng kondado'' {| class="wikitable sortable" |- !Ranggo !Lungsod/Bayan (o boro)/<br>Township !Uri !Populasyon (Senso 2010) ''' |- style="background-color:#FFFACD;" | 1 |'''†''' '''[[Wilkes-Barre, Pennsylvania|Wilkes-Barre]]''' | Lungsod | 41,498 |- style="background-color:#FFFACD;" | 2 | '''[[Hazleton, Pennsylvania|Hazleton]]''' | Lungsod | 25,340 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 3 | '''Kingston''' | Boro | 13,182 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 4 | '''Hanover Township''' | Township | 11,076 |- style="background-color:#FFFACD;" | 5 | '''[[Nanticoke, Pennsylvania|Nanticoke]]''' | Lungsod | 10,465 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 6 | '''Plains Township''' | Township | 9,961 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 7 | '''Hazle Township''' | Township | 9,549 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 8 | '''Butler Township''' | Township | 9,221 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 9 | '''Dallas Township''' | Township | 8,994 |- style="background-color:#FFFACD;" | 10 | '''[[Pittston, Pennsylvania|Pittston]]''' | Lungsod | 7,739 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 11 | '''Kingston Township''' | Township | 6,999 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 12 | '''Plymouth''' | Boro | 5,951 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 13 | '''Exeter''' | Boro | 5,652 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 14 | '''Wright Township''' | Township | 5,651 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 15 | '''Newport Township''' | Township | 5,374 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 16 | '''Swoyersville''' | Boro | 5,062 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 17 | '''Duryea''' | Boro | 4,917 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 18 | '''West Pittston''' | Boro | 4,868 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 19 | '''Edwardsville''' | Boro | 4,816 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 20 | '''Jackson Township''' | Township | 4,646 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 21 | '''West Hazleton''' | Boro | 4,594 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 22 | '''Fairview Township''' | Township | 4,520 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 23 | '''Larksville''' | Boro | 4,480 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 24 | '''Jenkins Township''' | Township | 4,442 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 25 | '''Salem Township''' | Township | 4,254 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 26 | '''Forty Fort''' | Boro | 4,214 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 27 | '''Sugarloaf Township''' | Township | 4,211 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 28 | '''Freeland''' | Boro | 3,531 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 29 | '''Lehman Township''' | Township | 3,508 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 30 | '''Foster Township''' | Township | 3,467 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 31 | '''Pittston Township''' | Township | 3,368 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 32 | '''Rice Township''' | Township | 3,335 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 33 | '''Wyoming''' | Boro | 3,073 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 34 | '''Wilkes-Barre Township''' | Township | 2,967 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 35 | '''Ross Township''' | Township | 2,937 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 36 | '''Luzerne''' | Boro | 2,845 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 37 | '''Dallas''' | Boro | 2,804 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 38 | '''Harveys Lake''' | Boro | 2,791 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 39 | '''Ashley''' | Boro | 2,790 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 40 | '''Bear Creek Township''' | Township | 2,774 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 41 | '''West Wyoming''' | Boro | 2,725 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 42 | '''Dupont''' | Boro | 2,711 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 43 | '''Avoca''' | Boro | 2,661 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 44 | '''Hunlock Township''' | Township | 2,443 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 45 | '''Exeter Township''' | Township | 2,378 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 46 | '''Huntington Township''' | Township | 2,244 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 47 | '''Dorrance Township''' | Township | 2,188 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 48 | '''Lake Township''' | Township | 2,049 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 49 | '''Union Township''' | Township | 2,042 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 50 | '''Black Creek Township''' | Township | 2,016 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 51 | '''Conyngham''' | Boro | 1,914 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 52 | '''Plymouth Township''' | Township | 1,812 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 53 | '''Franklin Township''' | Township | 1,757 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 54 | '''Nescopeck''' | Boro | 1,583 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 55 | '''Laflin''' | Boro | 1,487 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 56 | '''Conyngham Township''' | Township | 1,453 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 57 | '''Hughestown''' | Boro | 1,392 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 58 | '''Fairmount Township''' | Township | 1,276 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 59 | '''Hollenback Township''' | Township | 1,196 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 60 | '''Nescopeck Township''' | Township | 1,155 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 61 | '''Dennison Township''' | Township | 1,125 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 62 | '''Slocum Township''' | Township | 1,115 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 63 | '''White Haven''' | Boro | 1,097 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 64 | '''Sugar Notch''' | Boro | 989 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 65 | '''Pringle''' | Boro | 979 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 66 | '''Shickshinny''' | Boro | 838 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 67 | '''Courtdale''' | Boro | 732 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 68 | '''Nuangola''' | Boro | 679 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 69 | '''Yatesville''' | Boro | 607 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 70 | '''Warrior Run''' | Boro | 584 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 71 | '''Laurel Run''' | Boro | 500 |- style="background-color:#F0FFF0;" | 72 | '''Buck Township''' | Township | 435 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 73 | '''Penn Lake Park''' | Boro | 308 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 74 | '''Bear Creek Village''' | Boro | 257 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 75 | '''New Columbus''' | Boro | 227 |- style="background-color:#FFF5EE;" | 76 | '''Jeddo''' | Boro | 98 |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga kawing panlabas == {{Commons category|Luzerne County, Pennsylvania}} * [http://www.luzernecounty.org/ Official '''Luzerne County''' website] * {{cite web |url=http://luzernelibraries.org/ |title=Luzerne County Library System. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080212070523/http://www.luzerneco.lib.pa.us/ |archivedate=February 12, 2008}} * [http://www.tournepa.com/ Tournepa.com: Luzerne County Convention and Visitors Bureau] * [http://www.luzfdn.org/ The Luzerne Foundation]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ''the county's Community Foundation''. * [http://www.luzerne.edu/ Luzerne County Community College website] {{Geographic Location | Centre = Kondado ng Luzerne, Pennsylvania | North = [[Kondado ng Wyoming, Pennsylvania|Kondado ng Wyoming]] | Northeast = [[Kondado ng Lackawanna, Pennsylvania|Kondado ng Lackawanna]] | East = [[Kondado ng Monroe, Pennsylvania|Kondado ng Monroe]] | Southeast = [[Kondado ng Carbon, Pennsylvania|Kondado ng Carbon]] | South = [[Kondado ng Schuylkill, Pennsylvania|Kondado ng Schuylkill]] | Southwest = | West = [[Kondado ng Columbia, Pennsylvania|Kondado ng Columbia]] | Northwest = [[Kondado ng Sullivan, Pennsylvania|Kondado ng Sullivan]] }} poelkmm1q3m2xz6a8croujc88oplt25 0 276935 2206394 2092601 2026-05-06T04:37:08Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206394 wikitext text/x-wiki {{Infobox model | name = Kazusa Okuyama | native_name = 奥山 かずさ | native_name_lang = [[Wikang Hapones]] | birth_date = {{birth date and age|1994|3|10|df=yes}} | birth_place = [[Hachinohe, Aomori]] | agency = Oscar Promotion (MOC Planning) | height = 163 cm<ref name="model">{{cite web|url=https://mdpr.jp/news/detail/1740133|title=“スーパー戦隊新ヒロイン”奥山かずさが可愛いと話題　ミスコン出場の王道美女＜プロフィール＞|work=Model Press|language=Hapones|date=12 Enero 2018|accessdate=22 Enero 2018}}</ref> }} Si {{nihongo|'''Kazusa Okuyama'''|奥山 かずさ|Okuyama Kazusa|ipinanganak Marso 10, 1994<ref name="oscar">{{cite web|url=http://catalog.oscarpro.co.jp/PcSearch/talent_detail/Talent/talent_search_result_list/3490/|title=奥山 かずさ|work=Oscar Promotion|language=Hapones|accessdate=22 Enero 2018}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="model"/>}} ay isang artista at [[modelo]] sa bansang [[Hapon]]. Ipinanganak siya mula sa [[Hachinohe, Aomori]].<ref name="oscar"/><ref name="model"/> Siya ay nagtapos sa Unibersidad Edukasyon ng Miyagi.<ref name="model"/> Siya ay kinakatawan ng Oscar Promotion. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== *{{official website|http://catalog.oscarpro.co.jp/PcSearch/talent_detail/Talent/talent_search_result_list/3490/|Opisyal na profile}} &ndash; Oscar Promotion {{ja icon}} *{{instagram|kazusa_okuyama_official}} {{ja icon}} {{stub}} [[Kaurian:Ipinanganak noong 1994|Okuyama, Kazusa]] [[Kaurian:Mga artista mula sa Hapon]] d7f8luon4yvja9folp236rucvbj583b 0 277228 2206390 2135144 2026-05-06T03:18:28Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206390 wikitext text/x-wiki {{Korean name|Kang}} {{Infobox person | name = Kang Seul-gi | image = Kang Seul-gi at Dream Concert on May 12, 2018 (2).jpg | caption = Kang noong Mayo 2018 | native_name = 강슬기 | birth_name = Kang Seul-gi | birth_date = {{birth date and age|1994|2|10}} | birth_place = [[Ansan]], [[Gyeonggi-do]], [[Timog Korea]] | occupation = [[Mang-aawit]] | module ={{Infobox Korean name|child=yes | title = [[Pangalang Koreano]] | hangul = {{linktext|강|슬기}} | hanja = {{linktext|康|슬기}}<ref>{{cite news|language=Koreano|date=26 Setyembre 2014|accessdate=7 Disyembre 2018|title=[더★프로필] 레드벨벳 슬기 "습관? 제 흔적 남기기요"|publisher=The Star|url=http://thestar.chosun.com/m/view.html?contid=2014092601385|archive-date=2018-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20181207145634/http://thestar.chosun.com/m/view.html?contid=2014092601385|url-status=dead}}</ref> | rr = Gang Seul-gi | mr = Kang Sŭlki }} }} Si '''Kang Seul-gi''' ({{Korean|강슬기}}; ipinanganak noong 10 Pebrero 1994), mas kilala rin bilang '''Seulgi''', ay isang [[Timog Korea]]nong mang-aawit na kasapi ng grupong [[Red Velvet (banda)|Red Velvet]]. Ipinanganak siya sa [[Ansan]], [[Gyeonggi-do]], Timog Korea. Nag-aral siya sa ''Ansan Byeolmang Middle School'' at pumasok sa ''School of Performing Arts Seoul''. Nakakapagsalita siya ng parehong Koreano at [[wikang Hapon|Hapon]].<ref>Jini. [http://www.etoday.co.kr/news/section/newsview.php?idxno=959025 레드벨벳 슬기·아이린·웬디·조이…플룻부터 섹소폰까지 “다재다능”] ''E Today'', 30 Hulyo 2014. Hinango noong 12 Pebrero 2017 (sa Ingles).</ref> ==Diskograpiya== [[Talaksan:Kang Seul-gi at a fansigning event on February 2, 2018 (2).jpg|thumb|upright|Si Seulgi noong Pebrero 2018]] [[Talaksan:171001 코리아뮤직페스티벌 레드벨벳 (5).jpg|thumb|200px|Si Seulgi noong 2017]] [[Talaksan:170822 (1) 레드벨벳 스케쳐스 팬사 96p (2).jpg|thumb|200px|Si Seulgi noong 2017]] {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" border="1" ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;" | Pamagat ! scope="col" rowspan="2" style="width:2em;"| Taon ! scope="col" colspan="1" | Pinakamataas na posisyon <br> sa tsart ! scope="col" rowspan="2" style="width:10em;" | Benta ! scope="col" rowspan="2" style="width:12em;"| Album |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;"| KOR<br><ref name="Gaon Singles">{{cite news|url=http://gaonchart.co.kr/|title=Gaon Chart|website=Gaon Chart|publisher=Korea Music Content Industry Association|language=Koreano}}<br><br> '''Mga kolaborasyon:'''<br> *{{Cite web|title =Our Story|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=08&hitYear=2017&termGbn=week|date = 25 Pebrero 2017|access-date = 9 Marso 2017|language=Koreano}} '''Mga paglabas sa ''sountrack'':'''<br> *{{Cite web|title =Don't Push Me|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=31&hitYear=2016&termGbn=week|date = 28 Hulyo 2016|access-date = 28 Hulyo 2016|language=Koreano}} *{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=01&hitYear=2017&termGbn=week|title=I Can Only See You|date=January 12, 2017|accessdate=January 12, 2017|language=Koreano}} '''Bilang tinampok na mang-aawit:'''<br> *{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=14&hitYear=2017&termGbn=week|title=Drop|date=Abril 2–8, 2017|accessdate=13 Abril 2017|language=Koreano}} </ref> |- ! colspan="5" |Mga kolaborasyon |- ! scope="row" |"Sound of Your Heart" <br>{{small|(kasama sina [[Wendy (mang-aawit)|Wendy]] / [[Sunny (mang-aawit)|Sunny]] / Luna / [[Yesung]] / Taeil / Doyoung)}} | 2016 | — | rowspan="2" {{N/A}} | rowspan="2"|''SM Station'' |- !scope="row" |"Darling U" <br>{{small|(kasama si Yesung)}} | rowspan="3"|2017 | — |- ! scope="row" |"Our Story" <br>{{small|(kasama si Chiyeol)}} | 28 | * KOR: 56,079+<ref>Pinagsamang benta para sa "Our Story": *{{cite web |title=Gaon Download Chart, March 2017 (Domestic) |url= http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=S1020&termGbn=month&hitYear=2017&targetTime=02&nationGbn=K|website=Gaon Music Chart |publisher= Korea Music Content Industry Association |accessdate=9 Marso 2017|language=Koreano}}</ref> | ''Fall in, girl Vol. 3'' |- ! scope="row" |"Doll" <br>{{small|(kasama sina [[Kangta]] at Wendy)}} | — | {{N/A}} | ''SM Station'' |- ! colspan="5" |Mga paglabas sa soundtrack |- ! scope="row"|"Don't Push Me"<br><small>(kasama si Wendy)</small> | 2016 | 25 | * KOR: 182,984+<!-- 88,767 + 24,068 + 14,600 + 14,581 + 12,239--><ref>Cumulative sales for "Don't Push Me": *{{cite web |title=Gaon Download Chart, Week #30 (see #15) |url= http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=30&hitYear=2016&termGbn=week |website= Gaon Music Chart |publisher= Korea Music Content Industry Association |accessdate= 11 Agosto 2016|language=Koreano}} *{{cite web |title=Gaon Download Chart, Week #31 (see #11)|url= http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=31&hitYear=2016&termGbn=week |website= Gaon Music Chart |publisher= Korea Music Content Industry Association |accessdate= 11 Agosto 2016|language=Koreano}} *{{cite web |title=Gaon Download Chart, Week #32 (see #38)|url= http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020targetTime=32&hitYear=2016&termGbn=week |website= Gaon Music Chart |publisher= Korea Music Content Industry Association |accessdate= 11 Agosto 2016|language=Koreano}} *{{cite web |title=Gaon Download Chart, Week #33 (see #64)|url= http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020targetTime=33&hitYear=2016&termGbn=week |website= Gaon Music Chart |publisher= Korea Music Content Industry Association |accessdate= 18 Agosto 2016|language=Koreano}} *{{cite web |title=Gaon Download Chart, Week #34 (see #90)|url= http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=34&hitYear=2016&termGbn=week |website= Gaon Music Chart |publisher= Korea Music Content Industry Association |accessdate= 26 Agosto 2016|language=Koreano}} *{{cite web |title=Gaon Download Chart, Week #35 (see #113)|url= http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?pageno=2&nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=35&hitYear=2016&termGbn=week |website= Gaon Music Chart |publisher= Korea Music Content Industry Association |accessdate= 1 Setyembre 2016|language=Koreano}} *{{cite web |title=Gaon Download Chart, Week #36 (see #138)|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?pageno=2&nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=36&hitYear=2016&termGbn=week |website= Gaon Music Chart |publisher= Korea Music Content Industry Association |accessdate= 8 Setyembre 2016|language=Koreano}}</ref> | ''Uncontrollably Fond OST'' |- !scope="row"|"I Can Only See You" <br><small>(kasama si Wendy)</small> | rowspan="3"|2017 | 80 | * KOR: 24,912+<ref>Cumulative sales for "I Can Only See You": *{{cite web |title=Gaon Download Chart, Week #1 (see #60)|url= http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=01&hitYear=2017&termGbn=week |website= Gaon Music Chart |publisher= Korea Music Content Industry Association |accessdate= 7 Pebrero 2017}} |- </ref> | ''Hwarang OST'' |- !scope="row" |"Deep Blue Eyes" <br>{{small|(bilang Girls Next Door)}} | — | *KOR: 16,514+<ref>{{cite web|title=2017년 24주차 Download Chart|trans-title=24th week of 2017 Download Chart (Domestic)|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=ALL&termGbn=week&hitYear=2017&targetTime=24&nationGbn=K|website=Gaon Chart|accessdate=22 Hunyo 2017|language=Koreano}}</ref> | ''Idol Drama Operation Team OST'' |- |- !scope="row"|"You, Just Like That" | — | {{N/a}} | ''[[Blade & Soul]] OST'' |- ! colspan="5" |As featured artist |- ! scope="row"|"Butterfly"<br><small>([[Henry Lau]] tinatampok si Seulgi)</small> | 2014 | — | * KOR: 14,070+ | ''Fantastic'' |- ! scope="row"|"Drop"<br><small>(Mark Lee tinatampok si Seulgi)</small> | rowspan="2"|2017 | 93 | * KOR: 46,443+<!-- 23,778 + 22,665--><ref>Pinagsamang benta para sa "Drop": *{{cite web |title=Gaon Download Chart, Week #13 (see #51)|url= http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=13&hitYear=2017&termGbn=week|website= Gaon Music Chart |publisher= Korea Music Content Industry Association |accessdate=6 Abril 2017|language=Koreano}} *{{cite web |title=Gaon Download Chart, Week #14 (see #67)|url= http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=14&hitYear=2017&termGbn=week|website= Gaon Music Chart |publisher= Korea Music Content Industry Association |accessdate=13 Abril 2017|language=Koreano}}</ref> | ''High School Rapper FINAL'' |- ! scope="row"|"Heart Stop"<br><small>(Tae-min tinatampok si Seulgi)</small> |— |{{N/a}} |''Move'' |- ! scope="row"|"Selfish"<br><small>([[Moonbyul]] tinatampok si Seulgi)</small> | 2018 |— |{{N/a}} |''Selfish'' |- |colspan="5" style="font-size:90%"| "—" ipinapahiwatig na ang nilabas ay di nag-tsart o di lumabas sa rehiyong iyon |} ==Pilmograpiya== ===Pelikula=== {| class="wikitable" |- ! Taon ! Pamagat ! Ginampanan ! Mga tanda |- | 2015 || ''SMTown: The Stage'' || Kanyang sarili || Pelikulang dokumentaryo tungkol sa SM Town<ref>{{cite news|url=http://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0000493101|publisher=entertain.naver.com|author=Cho Jae-yong|date=9 Hulyo 2015|accessdate=13 Abril 2017|language=Koreano|title='SM타운' 공연실황 다큐, 8월13일 국내개봉 확정}}</ref> |- |} ===Seryeng pantelebisyon=== {| class="wikitable" |- ! Taon ! Pamagat ! Himpilan ! Ginampanan ! Tanda |- | 2016 |''[[Descendants of the Sun]]'' | [[KBS2]] | Kanyang sarili | Kameyo<ref>Lee Eun Jin. [http://tenasia.hankyung.com/archives/919816 ‘태양의 후예’ 레드벨벳, 위문공연에 깜짝 등장…송중기-진구 ‘환호’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170212063159/http://tenasia.hankyung.com/archives/919816 |date=2017-02-12 }} ''Ten Asia'', 14 Abril 2016. 9 Pebrero 2017 (sa Koreano).</ref> |- |} ===Palabas pantelebisyon=== {| class="wikitable" |- | rowspan="2" | 2015|| ''[[Off to School]]'' || <center>[[JTBC]]</center> || Cast Member || Episode 40–43 | |- | ''[[100 People, 100 Songs]]'' || <center>JTBC</center> || Contestant || With [[Wendy (singer)|Wendy]] | |- | 2016|| ''[[King of Mask Singer]]'' || <center>[[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]]</center> || Contestant || as "Masterpiece of the Weekend, Cinema Heaven" (Episode 79) | |- ! Taon ! Pamagat ! Himpilan ! Ginampanan ! Tanda |- | 2017 | ''Idol Drama Operation Team'' | <center>[[Korean Broadcasting System|KBS]] | Cast | <ref>Kim Yang-soo. 레드벨벳 슬기X전소미, '아이돌 드라마 공작단' 합류 ''Joy News 24'', 28 Marso 2017. Hinango noong 28 Marso 2017.</ref> |- |rowspan="4"| 2018 | ''[[List of Law of the Jungle episodes#Mexico|Law of the Jungle in Mexico]]'' | <center>[[Seoul Broadcasting System|SBS]]</center> | Part of second half team in Mexico (Episodes 320–324) | <ref>{{cite news|language=Koreano|title=[단독] 위너 이승훈X레드벨벳 슬기, '정글의법칙' 뜬다..3월 멕시코行|url=http://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003724835|accessdate=23 Pebrero 2018|date=23 Pebrero 2018|publisher=[[Naver]]}}</ref> |- | ''Secret Unnie'' | <center>[[JTBC]]</center> | With [[Sunmi]] | |- |''[[Battle Trip]]'' | <center>KBS</center> | Contestant | With [[Wendy (singer)|Wendy]] (Episodes 100–103) | |- |''[[Cool Kids (TV series)|Cool Kids]]'' | <center>[[JTBC]]</center> | Co-host | Episodes 1–6 | <ref>{{Cite web|url=http://mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=201811221151753405|title='요즘애들', 유재석의 인싸댄스…공식 포스터 공개|date=2018-11-22|website=mydaily.co.kr|access-date=2018-12-15}}</ref> |- |} ===Teatro=== {| class="wikitable" |- ! Taon ! Pamagat ! Tungkulin ! Notes |- | 2014–2015 | ''School Oz'' | Dorothy | Lead Role |- |} ===Music videos=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; table-layout:fixed; margin-right:0" ! Year ! Title ! Director(s) ! Ref. |- ! scope="col" colspan="4" | Collaborations |- | 2017 ! scope="row"| "Darling U" (Duet. with [[Yesung]]) | Hong Won Ki ([[Zanybros]]) | {{N/A}} |- | 2018 ! scope="row"| "Wow Thing" (Duet. with SinB, [[Kim Chung-ha]], [[Jeon So-yeon]]) | Doori Kwak (GDW) | <ref>{{cite web |url=https://vimeo.com/296791967|title=SM Station ‘WowThing’ Music Video|publisher=Vimeo|accessdate=October 24, 2018|date=2018-10-24}}</ref> |- ! scope="col" colspan="4" | As featured artist |- | rowspan="2"| 2018 ! scope="row"| "Selfish" ([[Moonbyul]] Feat. Seulgi) | Hong Won Ki ([[Zanybros]]) | <ref>{{cite web|url=http://www.zanybros.com/ourworks/view/119|title=Moon Byul Feat. SEULGI : SELFISH|publisher=Zanybros|accessdate=23 Mayo 2018|archive-date=28 Agosto 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180828035600/http://www.zanybros.com/ourworks/view/119|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row"| "Hello Tutorial" ([[Zion.T]] Feat. Seulgi) | Oui Kim (GDW) | <ref>{{cite web |url=https://vimeo.com/296240853|title=Zion.T "Hello Tutorial" feat. Seulgi / music video|publisher=Vimeo|accessdate=21 Oktubre 2018}}</ref> |- |} ==Mga parangal at nominasyon== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Taon ! Parangal ! Kategorya ! Nominadong gawa ! Resulta |- | 2017 | Naver's 2017 Fashionista Awards | Parangal para sa Umaangat na Bituin | {{N/A}} | {{nom}} |} ==Mga sanggunian== {{reflist|2}} ==Mga panlabas na link== {{commonscat}} *[http://redvelvet.smtown.com/ Red Velvet's official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180303003053/http://redvelvet.smtown.com/ |date=2018-03-03 }} {{BD|1994|LIVING}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Timog Korea]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Timog Korea]] 6eoj8xjmztgs0ekjp03d0dhyzizzwq3 0 277515 2206323 2177282 2026-05-05T20:21:32Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206323 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Gein}} {{Infobox criminal | name = Ed Gein | image =Ed-Gein.jpeg | caption = Gein, ''circa'' 1958 | alias = The Butcher of Plainfield{{sfn|Schechter|1989|p=100}}{{sfn|Schechter|1989|p=116}}{{sfn|Schechter|1989|p=164}}{{sfn|Schechter|1989|p=221}} |birth_name=Edward Theodore Gein | birth_date = {{Birth date|1906|8|27}} | birth_place = [[La Crosse County, Wisconsin]], United States | death_date = {{Death date and age|1984|7|26|1906|8|27}} | death_place = [[Madison, Wisconsin]], United States | cause = [[Respiratory failure|Respiratory]] and heart failure due to cancer | victims = Bernice Worden and Mary Hogan (officially confirmed) | country = United States | states = [[Wisconsin]] | apprehended = November 16, 1957 | conviction = Murder | penalty = [[Mendota Mental Health Institute|Institutionalized in the Mendota Mental Health Institute]] }} Si '''Edward Theodore "Ed" Gein''' ay isang pagpatay mula sa [[Estados Unidos]]. ==Kamusmusan== Si Ed Gein ay ipinanganak sa [[La Crosse County, Wisconsin]], noong August 26, 2006,<ref name="birthrecord"/> ang pangalawa sa mga dalawang anak nina George Philip Gein (1873-1940<ref name="Schechter2010">{{cite book|author=Harold Schechter|title=Deviant|year=2010|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-1-4391-0697-6|page=50}}</ref>) at Augusta Wilhemine (née Lehrke) Gein (1878-1945).{{sfn|Schechter|1989|p=59}} Si Gein ay mayroon ring nakakatandang kapatid na si Henry George Gein (1901-1944).{{sfn|Schechter|1989|p=54}} [[Talaksan:Ed_Gein_Headstone.jpg|thumb|left|190px|Ang libingan ni Ed Gein noong 1999.]] == Silipin din == * [[Grave robbery]] * [[Body snatching]] * [[Anatoly Moskvin]] ==Mga sanggunian== {{reflist|refs= <ref name="birthrecord">Vital Records, Pre-1907 Wisconsin. "[http://www.wisconsinhistory.org/Content.aspx?dsNav=Ny:True,Ro:0,N:4294963828-4294963815&dsNavOnly=Ntk:All||3|%2c&dsRecordDetails=R:BR2625292&dsDimensionSearch=D:edward+gien,Dxm:All,Dxp:3&dsCompoundDimensionSearch=D:edward+gien,Dxm:All,Dxp:3 Birth Index Record: Gien, Edward] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061605/http://www.wisconsinhistory.org/Content.aspx?dsNav=Ny:True,Ro:0,N:4294963828-4294963815&dsNavOnly=Ntk:All%7C%7C3%7C,&dsRecordDetails=R:BR2625292&dsDimensionSearch=D:edward+gien,Dxm:All,Dxp:3&dsCompoundDimensionSearch=D:edward+gien,Dxm:All,Dxp:3 |date=2016-03-04 }}".</ref> }} ==Bibliograpiya== {{refbegin}} * {{cite book |ref=harv |first=Robert H. |last=Gollmar |title=Edward Gein: America's Most Bizarre Murderer |url=https://archive.org/details/edwardgeinameric00goll |location=Delavan, Wis |publisher=C. Hallberg |year=1981 |pages=270 |isbn=978-0873190206}} * {{cite book |ref=harv |first=Harold |last=Schechter |author-link=Harold Schechter |title=Deviant: The Shocking True Story of the Original "psycho" |url=https://books.google.es/books?id=2AZePgAACAAJ |location=New York |publisher=[[Pocket Books]] |year=1989 |pages=274 |isbn=978-0671644826 |oclc=40002199}} {{refend}} ==Mga kawing panlabas== {{commons category|Ed Gein}} *{{imdb name|1273684}} *[https://books.google.com/books?id=uQvYtm-EPTEC&pg=PA132&lpg=PA132&dq=Obsessive+Love+for+His+Mother+Drove+Gein+to+Slay,+Rob+Graves&source=bl&ots=mCStyCvIth&sig=1B4xrTgyHB_Pzs6MKnu8UsVd0xg&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiJjtL2iJzQAhVFWD4KHUJZAsoQ6AEIJDAC#v=onepage&q=Obsessive%20Love%20for%20His%20Mother%20Drove%20Gein%20to%20Slay%2C%20Rob%20Graves&f=false Obsessive Love for His Mother Drove Gein to Slay, Rob Graves]&nbsp;– ''[[Milwaukee Journal]]''; November 21, 1957 *[https://www.nytimes.com/1987/10/22/obituaries/judge-robert-h-gollmar-84-presided-over-psycho-trial.html Obituary of Judge Robert H. Gollmar, New York Times, October 22, 1987] {{Normdaten}} {{BD|1906|1984|Gein, Ed}} {{DEFAULTSORT:Gein, Ed}} [[Kategorya:Mga Amerikanong nahatulan ng pagpatay ng tao]] {{stub|Tao|Estados Unidos}} n1iimx2n0hfx973bgfajpxxod1a7kzp 15 280863 2206363 2206081 2026-05-06T00:47:55Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2206363 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Lav_Diaz |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Mulders |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Neile_Adams |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%81ngel_Guirado |- | | [[Junrey Balawing]] | | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Junrey_Balawing |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/James_Younghusband |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Chris_Greatwich |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>[[apostolic nuncio to Cyprus]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Adolfo_Tito_Yllana |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Donnie_Nietes |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Dioscoro_S._Rabor |- | | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rachel_Grant |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Andray_Blatche |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Oscar_Cruz |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angelo_Reyes |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angel_Lagdameo |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Paciano_Aniceto |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Ricardo_Vidal |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Orlando_Quevedo |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angelito_Lampon |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Romulo_Valles |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[teologo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Ledesma |- | [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]] | [[Antonio Realubin Tobias]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Tobias |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Albert_del_Rosario |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Arnel_Pineda |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[piyanista]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[gitarista]]<br/>[[saxophonist]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Chad_Hugo |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Arturo_Bastes |- | [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]] | [[Ernie Chan]] | [[comics artist]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[alagad ng sining biswal]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Ernie_Chan |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Venus_Raj |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Brian_Yuzna |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Leonardo_Legaspi |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Brillante_Mendoza |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa (Q918853)|Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa_(boxer) |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Broderick_Pabillo |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Simeon_Toribio |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Julio_Rosales |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jerry_Lucena |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/David_William_Antonio |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Miguel_White |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Fernando_Capalla |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Rolando_Santos |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gilbert_Garcera |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mei_Melan%C3%A7on |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/John_F._Du |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Jose_Romeo_Lazo |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_S._Palma |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mark_Javier |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Danilo_Lim |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>[[apostolic nuncio to Mongolia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Osvaldo_Padilla |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Pablo_Virgilio_David |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rodolfo_Tan_Cardoso |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Leopoldo_Serantes |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Ramon_Arguelles |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Reynaldo_Evangelista |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Honoria_Acosta-Sison |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Sergio_Utleg |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Te%C3%B3filo_Yldefonso |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gabriel_Reyes |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]]<br/>[[superior]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Wenceslao_Padilla |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]] | | [[Blue Bloods]] | | https://en.wikipedia.org/wiki/Melissa_de_la_Cruz |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Shamcey_Supsup-Lee |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Anthony_Villanueva |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Roel_Velasco |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mimi_Miyagi |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer) |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Isnilon_Hapilon |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Satoshi_%C5%8Ctomo |- | [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Van_Partible |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Satine_Phoenix |- | | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rosalina_Abejo |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Carli_de_Murga |- | | [[Gurdev Khush]] | [[henetista]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[agronomo]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Gurdev_Khush |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | https://en.wikipedia.org/wiki/Perfecto_Yasay_Jr. |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Ronnie_del_Carmen |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Silva_(footballer) |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kevin_Ray_Mendoza |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Natividad_Almeda-L%C3%B3pez |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Geena_Rocero |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Victoria_Tauli-Corpuz |- | [[Talaksan:Kiyomi Watanabe PH.jpg|center|128px]] | [[Kiyomi Watanabe]] | [[judoka]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kiyomi_Watanabe |- | [[Talaksan:Daisuke Sato.jpg|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Daisuke_Sato_(footballer) |- | [[Talaksan:Cleveland Cavaliers vs. Brooklyn Nets (47112577701).jpg|center|128px]] | [[Jordan Clarkson]] | [[basketbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jordan_Clarkson |- | [[Talaksan:Bienvenido Marañón CER 3-0 DAV post-match interview May 23, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bienvenido Marañón Morejón]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Bienvenido_Mara%C3%B1%C3%B3n |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Oscar_Jaime_Florencio |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Geraldine_Roman |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kylie_Verzosa |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jefferson_Tabinas |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Eumir_Marcial |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Manny_Jacinto |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kayla_Sanchez |- | [[Talaksan:Karen Ibasco in MisOr (2018).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Karen_Ibasco |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Sarina_Bolden |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Margielyn_Didal |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Louise_Mabulo |- | [[Talaksan:The Declaration of St. Dominic Parish as Minor Basilica! 1-58 screenshot.jpg|center|128px]] | [[Gerard Francisco Timoner III]] | [[paring Katoliko]]<br/>[[friar]] | | | [[Master General of Order of Friars Preachers]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gerard_Francisco_Timoner_III |- | [[Talaksan:MitskiAPE180824 (13 of 116) (53941099308) (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Beabadoobee]] | [[mang-aawit-manunulat]]<ref name="ref_7f185c0ce88ceaf3e120d7aa46e91399685a365ee5391ffd639c3a94965f31df">https://www.theguardian.com/music/2024/nov/13/beabadoobee-review-02-academy-glasgow</ref><ref name="ref_bafb9b83290b96566f3ea036dee83e3d41462a1b08fd9520933aec511b33c32c">https://www.nme.com/news/music/beabadoobee-brits-interview-sabrina-carpenter-embracing-imperfection-3843092</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Beabadoobee |- | [[Talaksan:Ambassador Bernardita Catalla (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bernardita Catalla]] | [[diplomata]]<ref name="ref_d52de4c9e9341ce796d8492efbbccf596ab8739b64f41ec585d261f18a88dee9">https://www.pna.gov.ph/articles/1098584</ref> | | | [[ambassador of the Philippines to Lebanon]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Bernardita_Catalla |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Marinel_Sumook_Ubaldo |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Bianca_Bustamante |- | [[Talaksan:Sophia Katseye.jpg|center|128px]] | [[Sophia Laforteza]] | [[mang-aawit]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Sophia_Laforteza |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Aira_Villegas |} {{Wikidata list end}} dl8f0ircq6sf06ekzi5dsq4txxt9j2a 15 281597 2206370 2205970 2026-05-06T01:28:37Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2206370 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P106 ?occupation. ?occupation wdt:P279* wd:Q864503. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . } GROUP BY ?item ?linkcount ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 200 |columns=number,item,label:Article,P569,P570,P101,P18 |section= |min_section= |sort= |links=red_only |thumb=128 |autolist=fallback |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! number ! item ! Article ! petsa ng kapanangakan ! petsa ng kamatayan ! field of work ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q144535|Q144535]] | [[Herbert Spencer]] | 1820-04-27<br/>1824-04-27<br/>1820-04-28 | 1903-12-08 | [[botanika]] | [[Talaksan:Herbert Spencer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q11826|Q11826]] | [[Al-Biruni]] | 973-09-04 | 1048-12-09 | [[pisika]]<br/>[[matematika]]<br/>[[astronomiya]]<br/>[[likas na agham]]<br/>[[kasaysayan]]<br/>[[chronology]]<br/>[[laborer]]<br/>[[Indology]]<br/>[[agham pandaigdig]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[kartograpiya]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[astrolohiya]]<br/>[[kimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]]<br/>[[history of religions]]<br/>[[mineralohiya]] | [[Talaksan:Al-Biruni Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q185007|Q185007]] | [[Rita Levi-Montalcini]] | 1909-04-22 | 2012-12-30 | [[neurobiology]] | [[Talaksan:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q7487|Q7487]] | [[Dorothy Hodgkin]] | 1910-05-12 | 1994-07-29 | [[X-ray crystallography]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]]<br/>[[kristalograpiya]] | [[Talaksan:Professor Dorothy Hodgkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q160362|Q160362]] | [[Theophrastus]] | -371 | -287 | [[botanika]] | [[Talaksan:Teofrasto Orto botanico head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q102034|Q102034]] | [[Ronald Ross]] | 1857-05-13 | 1932-09-16 | [[parasitolohiya]]<br/>[[epidemiyolohiya]] | [[Talaksan:Ronald Ross.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q60059|Q60059]] | [[Albertus Magnus]] | 1200 | 1280-11-15 | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Tommaso da modena, ritratti di domenicani (vescovo) 1352 150cm, treviso, ex convento di san niccolò, sala del capitolo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q78496|Q78496]] | [[Konrad Lorenz]] | 1903-11-07 | 1989-02-27 | [[etolohiya]]<br/>[[pilosopiya]] | [[Talaksan:Konrad Lorenz.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q462843|Q462843]] | [[Tu Youyou]] | 1930-12-30 | | [[parmakolohiya]]<br/>[[tradisyonal na panggagamot na Tsino]] | [[Talaksan:D810 4987 Tu Youyou, medicine (22945001843) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q229264|Q229264]] | [[Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon]] | 1707-09-07 | 1788-04-15 | [[biyolohiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[political arithmetic]] | [[Talaksan:Georges-Louis Leclerc de Buffon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q199654|Q199654]] | [[Barbara McClintock]] | 1902-06-16 | 1992-09-02 | [[henetika]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q25820|Q25820]] | [[Thomas Young]] | 1773-06-13 | 1829-05-10 | [[pisika]]<br/>[[mekanika]]<br/>[[lingguwistika]]<br/>[[agham ng mga materyal]] | [[Talaksan:Thomas Young by Briggs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q173441|Q173441]] | [[Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti]] | 1110 | 1166<br/>1165 | [[kartograpiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[paglalakbay]] | [[Talaksan:Estatua de Al-Idrisi en Ceuta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q70554|Q70554]] | [[Emil Fischer]] | 1852-10-09 | 1919-07-15 | [[kimika]] | [[Talaksan:Hermann Emil Fischer. Photograph by Atelier Victoria, 1895. Wellcome V0027668 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q204733|Q204733]] | [[Gerty Cori]] | 1896-08-15 | 1957-10-26<br/>1956-10-26 | [[biyokimika]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Gerty Theresa Cori.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q7426|Q7426]] | [[Ada Yonath]] | 1939-06-22 | | [[kristalograpiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[ribosoma]]<br/>[[biyolohiyang estruktural]] | [[Talaksan:Ada E. Yonath.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q213195|Q213195]] | [[B. F. Skinner]] | 1904-03-20 | 1990-08-18 | [[sikolohiya]]<br/>[[behavioral analytics]] | [[Talaksan:B.F. Skinner at Harvard circa 1950 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q151564|Q151564]] | [[Frederick Sanger]] | 1918-08-13 | 2013-11-19 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Frederick Sanger2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q84405|Q84405]] | [[Karl Landsteiner]] | 1868-06-14 | 1943-06-26 | [[kimika]] | [[Talaksan:Karl Landsteiner nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q35703|Q35703]] | [[Gertrude B. Elion]] | 1918-01-23 | 1999-02-21 | [[parmakolohiya]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Gertrude Elion (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q318750|Q318750]] | [[Stephen Hillenburg]] | 1961-08-21 | 2018-11-26 | [[biyolohiyang pandagat]]<br/>[[animasyon]]<br/>[[komiks]] | [[Talaksan:Stephen Hillenburg by Carlos Cazurro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q60024|Q60024]] | [[Hermann von Helmholtz]] | 1821-08-31 | 1894-09-08 | [[pisika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[sikolohiya]] | [[Talaksan:Hermann von Helmholtz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q214565|Q214565]] | [[Beatrix Potter]] | 1866-07-28 | 1943-12-22 | | [[Talaksan:Beatrix Potter by King cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q107402|Q107402]] | [[Rosalyn Sussman Yalow]] | 1921-07-19 | 2011-05-30 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Rosalyn Yalow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q185777|Q185777]] | [[Alexis Carrel]] | 1873-06-28 | 1944-11-05 | [[Pag-oopera|pagtistis]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[pathophysiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[vascular surgery]] | [[Talaksan:Alexis Carrel 1912.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q103844|Q103844]] | [[Françoise Barré-Sinoussi.]] | 1947-07-30 | | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q180468|Q180468]] | [[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]] | 1893-09-16 | 1986-10-22 | [[biyokimika]]<br/>[[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Albert Szent-Györgyi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q154824|Q154824]] | [[Norman Borlaug]] | 1914-03-25 | 2009-09-12 | [[agronomiya]] | [[Talaksan:Norman Borlaug.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q200136|Q200136]] | [[Linda B. Buck]] | 1947-01-29 | | [[biyolohiya]]<br/>[[neurosiyensiya]] | [[Talaksan:Linda Buck 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q17280087|Q17280087]] | [[Emmanuelle Charpentier]] | 1968-12-11 | | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Emmanuelle Charpentier.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q177681|Q177681]] | [[Thomas Hunt Morgan]] | 1866-09-25 | 1945-12-04 | [[henetika]] | [[Talaksan:Thomas Hunt Morgan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q102804|Q102804]] | [[Henri Moissan]] | 1852-09-28 | 1907-02-20 | [[kimika]] | [[Talaksan:Henri Moissan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q150630|Q150630]] | [[Camillo Golgi]] | 1843-07-07 | 1926-01-21 | [[malarya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[anatomiya]]<br/>[[patolohiya]]<br/>[[agham]] | [[Talaksan:Camillo Golgi nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q43917|Q43917]] | [[Eduard Buchner]] | 1860-05-20 | 1917-08-13 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Eduardbuchner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q80905|Q80905]] | [[Donald Arthur Glaser]] | 1926-09-21 | 2013-02-28 | [[pisika]] | [[Talaksan:Donald Glaser.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q26321|Q26321]] | [[Elizabeth Blackburn]] | 1948-11-26 | | [[biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q26322|Q26322]] | [[Carol Greider]] | 1961-04-15 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q153159|Q153159]] | [[Elias Lönnrot]] | 1802-04-09 | 1884-03-19 | [[lingguwistika]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pilolohiya]]<br/>[[collecting]]<br/>[[panitikan]] | [[Talaksan:Elias Lönnrot portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q234224|Q234224]] | [[Dian Fossey]] | 1932-01-16 | 1985-12-26 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Dian Fossey sitting, Santa Barbara News-Press 1981-05-06 25.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q180350|Q180350]] | [[Frederick Banting]] | 1891-11-14 | 1941-02-21 | [[pisyolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]] | [[Talaksan:Fredrick banting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q14279|Q14279]] | [[Giovanni Domenico Cassini]] | 1625-06-08 | 1712-09-14 | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Giovanni Domenico Cassini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q4273363|Q4273363]] | [[Frances Arnold]] | 1956-07-25 | | [[inhinyeriyang pangkimika]]<br/>[[biocatalysis]]<br/>[[protein engineering]]<br/>[[synthetic biology]] | [[Talaksan:Frances Arnold in 2021 at Caltech 01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q15118973|Q15118973]] | [[Aziz Sancar]] | 1946-09-08 | | [[DNA repair]]<br/>[[Siklo ng selula|cell cycle]]<br/>[[circadian rhythm]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[DNA]] | [[Talaksan:Aziz Sancar 0060.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q107462|Q107462]] | [[Har Gobind Khorana]] | 1922-01-09 | 2011-11-09 | [[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Har Gobind Khorana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q231402|Q231402]] | [[Jacques Monod]] | 1910-02-09 | 1976-05-31 | [[biyolohiya]]<br/>[[kontrasepsiyon]] | [[Talaksan:Jacques Monod 1971.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q189488|Q189488]] | [[Willem Einthoven]] | 1860-05-21 | 1927-09-29 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Portrait of W. (Willem) Einthoven, professor of Physiology and Histology at Leiden University Icones 332.tiff|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q60061|Q60061]] | [[Venkatraman Ramakrishnan]] | 1952 | | [[biyokimika]]<br/>[[computational biology]]<br/>[[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Venki Ramakrishnan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q189006|Q189006]] | [[Charles Louis Alphonse Laveran]] | 1845-06-18 | 1922-05-18 | [[malarya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Charles Laveran nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q104913|Q104913]] | [[Robert Edwards]] | 1925-09-27 | 2013-04-10 | [[reproductive medicine]] | [[Talaksan:Robert Geoffrey Edwards (2010).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q8056214|Q8056214]] | [[Yoshinori Ohsumi]] | 1945-02-09 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[autophagy]] | [[Talaksan:Nobel Laureates 7428 (30679389523) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q191026|Q191026]] | [[Francis Galton]] | 1822-02-16 | 1911-01-17 | [[Teorya ng probabilidad|probability theory]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]] | [[Talaksan:Sir Francis Galton, 1890s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q16196017|Q16196017]] | [[Tedros Adhanom Ghebreyesus]] | 1965-03-03 | | [[community health]]<br/>[[kalusugang pampubliko]]<br/>[[international organization]]<br/>[[Pangangalagang pangkalusugan]]<br/>[[health administration]]<br/>[[mikrobiyolohiya]]<br/>[[politika]]<br/>[[Patakarang panlabas]] | [[Talaksan:Tedros Adhanom Ghebreyesus 2023.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q214851|Q214851]] | [[Charles Richet]] | 1850-08-26 | 1935-12-04 | [[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[allergology]]<br/>[[anapilaksis]]<br/>[[human physiology]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[Esperanto]]<br/>[[ewhenesya]]<br/>[[Parasikolohiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[Tuluyan]]<br/>[[Drama]] | [[Talaksan:Charles Robert Richet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q6796222|Q6796222]] | [[May-Britt Moser]] | 1963-01-04 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[grid neuron]] | [[Talaksan:May-Britt Moser (20902423978) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q232308|Q232308]] | [[Selman Abraham Waksman]] | 1888-07-22 | 1973-08-16 | [[biyokimika]]<br/>[[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Selman Waksman NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q234463|Q234463]] | [[Sydney Brenner]] | 1927-01-13 | 2019-04-05 | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Sydney Brenner OIST 2008 (33208371153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q316371|Q316371]] | [[Vladimir Vernadsky]] | 1863-02-28 | 1945-01-06 | [[heolohiya]]<br/>[[kristalograpiya]]<br/>[[mineralohiya]]<br/>[[geochemistry]]<br/>[[radiogeology]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biogeochemistry]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[history of geology]] | [[Talaksan:1934-V I Vernadsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q189564|Q189564]] | [[Pierre Teilhard de Chardin]] | 1881-05-01 | 1955-04-10 | [[pilosopiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[pastoral care]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[philosophical anthropology]]<br/>[[Christian philosophy]]<br/>[[heolohiya]] | [[Talaksan:TeilhardP 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q106399|Q106399]] | [[John Howard Northrop]] | 1891-07-05 | 1987-05-27 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:John Howard Northrop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q5327|Q5327]] | [[Adolf Butenandt]] | 1903-03-24 | 1995-01-18 | [[biyokimika]]<br/>[[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Bad Schachen Porträt; Adolf Butenandt - W134Nr.020182c - Willy Pragher (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q76727|Q76727]] | [[Ernst Jünger]] | 1895-03-29 | 1998-02-17 | [[pilosopiya]]<br/>[[Panitikang Aleman]]<br/>[[entomolohiya]] | [[Talaksan:Ernst Jünger vers 1920 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q12973|Q12973]] | [[Leopold III of Belgium]] | 1901-11-03 | 1983-09-25 | | [[Talaksan:Leopold III (1934).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q55008046|Q55008046]] | [[Albert I of Belgium]] | 1875-04-08 | 1934-02-17 | | [[Talaksan:Albert I Koning der Belgen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q125057|Q125057]] | [[Richard Francis Burton]] | 1821-03-19 | 1890-10-20 | | [[Talaksan:Richard Francis Burton by Rischgitz, 1864.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q211029|Q211029]] | [[Edward O. Wilson]] | 1929-06-10 | 2021-12-26 | [[myrmecology]]<br/>[[sociobiology]]<br/>[[natural science]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[entomolohiya]]<br/>[[Saribuhay|biodiversity]]<br/>[[animal ecology]] | [[Talaksan:Edward O. Wilson, 2003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q296047|Q296047]] | [[Sam Harris]] | 1967-04-09 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[moralidad]]<br/>[[etika]]<br/>[[mindfulness]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[criticism of religion]]<br/>[[Blog]]<br/>[[podcast show]]<br/>[[Meditasyon|pagninilay]] | [[Talaksan:Sam Harris 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q154782|Q154782]] | [[Adelbert von Chamisso]] | 1781-01-30 | 1838-08-21 | [[botanika]]<br/>[[soolohiya]] | [[Talaksan:Chamisso Adelbert von 1781-1838.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q213504|Q213504]] | [[Charles Scott Sherrington]] | 1857-11-27 | 1952-03-04 | [[neurobiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[patolohiya]] | [[Talaksan:Prof. Charles Scott Sherrington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q75847|Q75847]] | [[Harald zur Hausen]] | 1936-03-11 | 2023-05-29 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Harald zur Hausen 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q211787|Q211787]] | [[Jules Bordet]] | 1870-06-13 | 1961-04-06 | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[immunology]] | [[Talaksan:Jules Bordet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q49347|Q49347]] | [[Melvin Calvin]] | 1911-04-08 | 1997-01-08 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Melvin Calvin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q77174|Q77174]] | [[Christiane Nüsslein-Volhard]] | 1942-10-20 | | [[biyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[genetic research]]<br/>[[developmental biology]]<br/>[[embriyolohiya]] | [[Talaksan:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q157224|Q157224]] | [[Kary Mullis]] | 1944-12-28 | 2019-08-07 | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Kary Mullis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q57192|Q57192]] | [[Gerhard Domagk]] | 1895-10-30 | 1964-04-24 | [[patolohiya]] | [[Talaksan:Gerhard Domagk nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q58575|Q58575]] | [[Friedrich Wöhler]] | 1800-07-31 | 1882-09-23 | [[kimika]] | [[Talaksan:Friedrich Wöhler Litho.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q88608397|Q88608397]] | [[Katalin Karikó]] | 1955-01-17 | | [[messenger RNA]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Katalin Karikó at the United States Embassy Sweden, 2023 Nobel Reception (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q157056|Q157056]] | [[Samuel Hahnemann]] | 1755-04-10 | 1843-07-02 | [[homeopatiya]] | [[Talaksan:Samuel Hahnemann 1841.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q233965|Q233965]] | [[Charles Nicolle]] | 1866-09-21 | 1936-02-28 | [[bakteryolohiya]] | [[Talaksan:Charles Jules Henri Nicolle. Photograph. Wellcome V0026919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q170342|Q170342]] | [[Svante Pääbo]] | 1955-04-20 | | [[paleogenetics]]<br/>[[evolutionary anthropology]]<br/>[[human evolutionary genetics]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[evolutionary genetics]] | [[Talaksan:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q115490|Q115490]] | [[Tadeusz Reichstein]] | 1897-07-08 | 1996-08-01 | | [[Talaksan:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 10137.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q78478|Q78478]] | [[Robert Bárány]] | 1876-04-22 | 1936-04-08 | [[otolaryngology]] | [[Talaksan:Robert Bárány av Lars Emil Finn.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q170676|Q170676]] | [[Roger D. Kornberg]] | 1947-04-24 | | [[biyolohiyang estruktural]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Roger Kornberg April 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q234590|Q234590]] | [[Christian de Duve]] | 1917-10-02 | 2013-05-04 | [[biyolohiyang pangselula]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Christian de Duve.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q218311|Q218311]] | [[François Jacob]] | 1920-06-17 | 2013-04-20 | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:François Jacob nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q189803|Q189803]] | [[Arthur Harden]] | 1865-10-12 | 1940-06-17 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:ArthurHarden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q7442|Q7442]] | [[Carolyn Bertozzi]] | 1966-10-10 | | [[kimika]]<br/>[[glycobiology]] | [[Talaksan:Carolyn Bertozzi IMG 9384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q102379|Q102379]] | [[Paul Berg]] | 1926-06-30 | 2023-02-15 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Paul Berg in 1980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q92894|Q92894]] | [[Geoffrey Hinton]] | 1947-12-06 | | [[deep learning]]<br/>[[pagkatuto ng makina]]<br/>[[neurosiyensiya]]<br/>[[artificial neural network]]<br/>[[applied psychology]]<br/>[[artipisyal na katalinuhan]] | [[Talaksan:Geoffrey E. Hinton, 2024 Nobel Prize Laureate in Physics (3x4 cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q76600|Q76600]] | [[Manfred Eigen]] | 1927-05-09 | 2019-02-06 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q105830|Q105830]] | [[Baruch Samuel Blumberg]] | 1925-07-28 | 2011-04-05 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Baruch Samuel Blumberg by Tom Trower (NASA) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q155764|Q155764]] | [[Robert Brown]] | 1773-12-21 | 1858-06-10 | [[botanika]]<br/>[[pisyolohiya ng halaman]]<br/>[[:Kategorya:Lumot]]<br/>[[mikroskopiya]] | [[Talaksan:Robert brown botaniker.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q104607|Q104607]] | [[Andrew Huxley]] | 1917-11-22 | 2012-05-30 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Andrew Fielding Huxley nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q137106|Q137106]] | [[Howard Florey]] | 1898-09-24 | 1968-02-21 | | [[Talaksan:Howard Walter Florey 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q155375|Q155375]] | [[Archibald Hill]] | 1886-09-26 | 1977-06-03 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Archibald Vivian Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q202136|Q202136]] | [[Barry Marshall]] | 1951-09-30 | | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Barry J Marshall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q205772|Q205772]] | [[Jared Diamond]] | 1937-09-10 | | [[ekolohiya]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[biogeography]] | [[Talaksan:Jared diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q232024|Q232024]] | [[John James Rickard Macleod]] | 1876-09-06 | 1935-03-16 | [[pisyolohiya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q157239|Q157239]] | [[Artturi Ilmari Virtanen]] | 1895-01-15 | 1973-11-11 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:A-I-Virtanen-portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q59478|Q59478]] | [[George Gamow]] | 1904-03-04 | 1968-08-19 | [[Pisikang teoretikal|theoretical physics]]<br/>[[astropisika]]<br/>[[pisikang nuklear]]<br/>[[physical cosmology]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[literary activity]]<br/>[[scientific non-fiction literature]]<br/>[[popular science literature]]<br/>[[children's and young adult literature]] | [[Talaksan:Bragg lab1 1930 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q73093|Q73093]] | [[Paul Karrer]] | 1889-04-21 | 1971-06-18 | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:UAZ DOK.005.059 Karrer.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q158749|Q158749]] | [[Albert François Lebrun]] | 1871-08-29 | 1950-03-06 | [[politika]] | [[Talaksan:Albert Lebrun 1932 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q155914|Q155914]] | [[Peter Simon Pallas]] | 1741-09-22 | 1811-09-08 | [[soolohiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[pilolohiya]] | [[Talaksan:Peter Simon Pallas. Stipple engraving by A. Tardieu after hi Wellcome V0004437.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q234949|Q234949]] | [[David Baltimore]] | 1938-03-07 | 2025-09-06 | [[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[birolohiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Inhenyeriyang henetiko]] | [[Talaksan:Dr. David Baltimore2 crop2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q216723|Q216723]] | [[Ronald Fisher]] | 1890-02-17 | 1962-07-29 | [[estadistika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Youngronaldfisher2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q151593|Q151593]] | [[Olivier Messiaen]] | 1908-12-10 | 1992-04-27 | | [[Talaksan:Lezing Franse compoist Olivier Messiaen in Koninklijk Conservatorium in Den Haa, Bestanddeelnr 933-8262.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q57191|Q57191]] | [[Hans Krebs]] | 1900-08-25 | 1981-11-22 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Hans Adolf Krebs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q115478|Q115478]] | [[Emil Theodor Kocher]] | 1841-08-25 | 1917-07-27 | [[Pag-oopera|pagtistis]] | [[Talaksan:Emil Theodor Kocher.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q52878|Q52878]] | [[Gustaf VI Adolf of Sweden]] | 1882-11-11 | 1973-09-15 | [[arkeolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:Gustaf VI Adolf of Sweden 1962.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q152187|Q152187]] | [[August Krogh]] | 1874-11-15 | 1949-09-13 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:August Krogh Bain 32006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q191963|Q191963]] | [[John Edward Gray]] | 1800-02-12 | 1875-03-07 | [[kalikasan]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:John Edward Gray. Photograph. Wellcome V0027572 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q70530|Q70530]] | [[Alois Alzheimer]] | 1864-06-14 | 1915-12-19 | [[sikiyatriya]]<br/>[[neuropathology]] | [[Talaksan:Alois Alzheimer 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q193550|Q193550]] | [[Frank Macfarlane Burnet]] | 1899-09-03 | 1985-08-31 | [[immunology]]<br/>[[birolohiya]] | [[Talaksan:Frank Macfarlane Burnet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q12358575|Q12358575]] | [[Alar Karis]] | 1958-03-26 | | | [[Talaksan:Alar Karis 2024.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q237160|Q237160]] | [[Bernardo Houssay]] | 1887-04-10 | 1971-09-21 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Bernado Houssay.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q180619|Q180619]] | [[Stephen Jay Gould]] | 1941-09-10 | 2002-05-20 | [[paleontolohiya]]<br/>[[kasaysayan ng agham]]<br/>[[ebolusyon]] | [[Talaksan:Stephen Jay Gould.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q190626|Q190626]] | [[Aaron Klug]] | 1926-08-11 | 2018-11-20 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Aaron Klug 1979.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q233026|Q233026]] | [[Arne Tiselius]] | 1902-08-10 | 1971-10-29 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Arne Tiselius.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q233205|Q233205]] | [[Aaron Ciechanover]] | 1947-10-01 | | [[biyolohiya]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Flickr - Government Press Office (GPO) - Nobel Laureate Aaron Ciechanover (cropped).jpg|center|128px]] |} ---- &sum; 118 items. {{Wikidata list end}} g48xij6jolybyithd0gl24yz644nx92 0 282156 2206430 1653639 2026-05-06T10:49:41Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2206430 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pambansang Daang-bakal ng Pilipinas]] 912eb42mre7qwhj63z4k3lcbt7vgkdg 0 287204 2206367 2060367 2026-05-06T01:09:37Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206367 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{MOS|date=Disyembre 2023}} {{cleanup|date=Disyembre 2023|reason=Kailangang isulat muli ang artikulo para mataas na pamantayan.}} }} Ang '''Inhenyeriyang Pang-industriya''' ay isang propesyong interdisiplinaryo na nakatuon sa pag-uusisa nang mabuti ng mga komplikadong proseso, sistema, o [[Organisasyon|mga organisasyon]] sa pamamagitan ng pagbuo, pagpapabuti at pagpapatupad ng pinagsama-samang sistema ng mga tao, pera, kaalaman, impormasyon, kagamitan, enerhiya at mga materyales <ref name=":0">Salvendy, Gabriel. Handbook of Industrial Engineering. John Wiley & Sons, Inc; Ika-3 edisyon p. 5</ref>. Ang mga inhenyerong pang-industriya ay gumagamit ng mga nagdadalubhasang kaalaman at kasanayan sa matematika, mga agham pampisikal at panlipunan, kasama ang mga prinsipyo at pamamaraan ng [[inhenyeriyang pagsusuri]] at disenyo, upang tukuyin, hulaan, at suriin ang mga resulta na nakuha mula sa mga sistema at mga proseso<ref name=":0"/> . Mula sa mga resultang ito, maaari silang lumikha ng mga bagong sistema, proseso o sitwasyon para sa kapaki-pakinabang na koordinasyon ng tao, mga materyales at mga makina at mapabuti rin ang kalidad at pagiging produktibo ng mga sistema, pisikal o panlipunan <ref>{{Cite web|url=http://www.iienet2.org/details.aspx?id=716|title=What IEs Do|accessdate=September 24, 2015}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|title=The Nature of Industrial Engineering|url=}}</ref>. Depende sa mga sub-specialties na kasangkot, ang inhenyeriyang pang-industriya ay maaari ring magsanib sa: pananaliksik sa operasyon, mga sistema ng inhenyeriyang, inhenyeriyang pangmanupaktura, [[Production engineering|inhenyeriyang pangproduksyon]] , agham sa pamamahala , inhenyeriyang pampamahala, inhenyeriyang pampinansyal, [[Ergonomiya|ergonomya]] o [[Ergonomiya|human factor engineering]] , [[inhenyeriyang pangkaligtasan]], o iba pa, depende sa pananaw o motibo ng gumagamit. Kahit na ang mga pinagbabatayan ng mga konsepto nito ay higit na magkakalat ng ilang disiplina na nakatuon sa negosyo, tulad ng pamamahala ng mga operasyon, ang pang-industriyang inhenyeriya ay isang disiplinang pang-agham na napapailalim sa (at karapat-dapat para sa) propesyonal na lisensya sa inhenyeriya sa karamihan ng mga hurisdiksyon. == Kasaysayan == === Mga pinagmulan === ==== Rebolusyong Industriyal ==== May pangkalahatang pinagkasunduan sa mga istoryador na ang mga pinagmulan ng pang-industriya na propesyon ng propesyon ay bumalik sa [[Rebolusyong Industriyal|Industrial Revolution]]. Ang mga teknolohiya na tumulong sa pag-mekanisa ng mga tradisyunal na operasyong manu-manong sa industriya ng tela kabilang ang paglipad na shuttle, ang umiikot na jenny, at marahil ang pinakamahalaga ang [[Makinang pinasisingawan|steam engine na]] nakabuo ng mga ekonomiya ng sukat na nagawa ang produksyon ng Mass sa mga sentralisadong lokasyon na kaakit-akit sa unang pagkakataon. Ang konsepto ng sistema ng produksyon ay may simula sa mga pabrika na nilikha ng mga likhang ito.<ref name="Maynard-Zandin">Maynard & Zandin. Maynard's Industrial Engineering Handbook. McGraw Hill Professional 5th Edition. Hunyo 5, 2001. p. 1.4-1.6</ref> ==== Espesyalisasyon ng paggawa ==== [[Talaksan:Maquina_vapor_Watt_ETSIIM.jpg|thumb|225x225px| Ang steam engine ni Watt ( [[Politeknikong Unibersidad ng Madrid|Technical University of Madrid]] ) ]] Ang konsepto ni Adam Smith ng Division of Labour at ang "Invisible Hand" ng kapitalismo na ipinakilala sa kanyang treatise na " [[The Wealth of Nations]]" ay nagbunsod sa maraming teknolohiko innovators ng rebolusyong Industrial upang itatag at ipatupad ang mga sistema ng pabrika. Ang mga pagsisikap ni James Watt at Matthew Boulton ang humantong sa unang pinagsama-samang machine manufacturing facility sa mundo, kabilang ang pagpapatupad ng mga konsepto tulad ng mga sistema ng kontrol sa gastos upang mabawasan ang basura at dagdagan ang produktibo at ang institusyon ng mga kasanayan sa pagsasanay para sa mga manggagawa.<ref name="Maynard-Zandin"/> [[Charles Babbage|Si Charles Babbage ay]] naging kaugnay sa industriya ng engineering dahil sa mga konsepto na ipinakilala niya sa kanyang aklat na "On the Economy of Machinery and Manufacturers" na isinulat niya bilang isang resulta ng kanyang mga pagbisita sa mga pabrika sa Inglatera at Estados Unidos noong unang mga 1800s. Kasama sa libro ang mga paksa tulad ng oras na kinakailangan upang maisagawa ang isang partikular na gawain, ang mga epekto ng mga subdividing na gawain sa mas maliit at mas detalyadong elemento, at ang mga pakinabang na nakuha mula sa mga paulit-ulit na gawain.<ref name="Maynard-Zandin"/> ==== Mga mapagpapalit na bahagi ==== Pinangunahan nina Eli Whitney at Simeon North ang posibilidad ng paniwala ng mga bahagi na mapagpapalit sa paggawa ng mga muskets at pistols para sa Pamahalaan ng Estados Unidos. Sa ilalim ng sistemang ito, ang mga indibidwal na bahagi ay gawa-gawa sa mga tolerasyon upang paganahin ang kanilang paggamit sa anumang natapos na produkto. Ang resulta ay isang makabuluhang pagbabawas sa pangangailangan para sa kasanayan mula sa mga dalubhasang manggagawa, na sa kalaunan ay humantong sa pang-industriya na kapaligiran upang pag-aralan mamaya.<ref name="Maynard-Zandin"/> == Nagsasanay ng mga inhinyero == Ayon sa kaugalian, isang pangunahing aspeto ng inhinyeriya sa industriya ay pagpaplano ng mga layout ng mga pabrika at pagdidisenyo ng mga linya ng pagpupulong at iba pang paradigma sa pagmamanupaktura. At ngayon, sa lean manufacturing system, ang mga inhinyero ng industriya ay nagsisikap na alisin ang mga pag-aaksaya ng oras, pera, materyales, enerhiya, at iba pang mapagkukunan. Ang mga halimbawa kung saan maaaring gamitin ang industrial engineering ay ang flow process charting, process mapping, pagdidisenyo ng assembly workstation, pag-istratehiya para sa iba't ibang operational logistics, pagkonsulta bilang isang eksperto sa kahusayan, pagbuo ng bagong algorithm sa pananalapi o sistema ng pautang para sa isang bangko, pag-streamline ng operasyon at lokasyon ng emergency room o paggamit sa isang ospital, pagpaplano ng mga kumplikadong scheme ng pamamahagi para sa mga materyales o produkto (tinukoy bilang [[Supply chain management|supply-chain management]]), at pagpapaikli ng mga linya (o mga pila) sa isang bangko, ospital, o isang theme park. Karaniwang ginagamit ng mga modernong inhinyero sa industriya paunang natukoy na mga sistema ng oras ng paggalaw, computer simulation (especially discrete event simulation), along with extensive mathematical tools for modeling, such as [[mathematical optimization]] at teorya ng queuing, at mga pamamaraan ng computational para sa pagsusuri, pagsusuri, at pag-optimize ng system. Ginagamit din ng mga inhinyero sa industriya ang mga tool ng data science at machine learning sa kanilang trabaho dahil sa malakas na pagkakaugnay ng mga disiplinang ito sa larangan at katulad na teknikal na background kinakailangan ng mga inhinyero sa industriya (kabilang ang isang matibay na pundasyon sa teorya ng posibilidad, [[Alhebrang linyar|linear algebra]], at [[Estadistika|statistics]], pati na rin ang pagkakaroon [[Pagpoprograma sa kompyuter|coding]] kasanayan).<ref>{{Cite web |last= |first= |date=February 6, 2023 |title=U.S. BUREAU OF LABOR STATISTICS |url=https://www.bls.gov/ooh/architecture-and-engineering/industrial-engineers.htm}}</ref> == Mga sub-disiplina == Ang inhinyerong pang-industriya ay may maraming mga sub-disiplina, ang pinakakaraniwan ay nakalista sa ibaba. Bagama't may mga inhinyero sa industriya na eksklusibong nakatuon sa isa sa mga sub-disciplines, maraming deal sa kumbinasyon ng mga ito tulad ng supply chain at logistics, at mga pasilidad at pamamahala ng enerhiya.<ref>{{Cite web |date=May 23, 2014 |title=What is Industrial Engineering? |url=https://wonderfulengineering.com/what-is-industrial-engineering/ |website=Wonderful Engineering}}</ref><ref>{{Cite web |title=Industrial Engineering |url=https://www.sebokwiki.org/wiki/Systems_Engineering_and_Industrial_Engineering}}</ref> '''<big>Mga pamamaraan ng engineering</big>''' '''Engineering ng mga pasilidad at pamamahala ng enerhiya'''{{Pangunahin|Facilities engineering|Energy management}} '''Enhinyerong pampinansiyal'''{{Pangunahin|Financial engineering}} '''<big>Enerhiya engineering</big>'''{{Pangunahin|Energy engineering}} '''<big>Inhinyero at pamamahala ng mga sistema ng impormasyon</big>'''{{Pangunahin|Information system}} '''<big>Paggawa ng engineering</big>'''{{Pangunahin|Manufacturing engineering}} '''<big>Operations engineering at pamamahala</big>'''{{Pangunahin|Operations engineering|Operations management}} '''Pananaliksik sa pagpapatakbo at pag-optimize'''{{Pangunahin|Operations research}} '''Pagpaplano ng patakaran''' '''Inhinyero ng produksyon'''{{Pangunahin|Production Engineering}} <big>'''Kalidad at pagiging maaasahan ng engineering'''</big>{{Pangunahin|Quality engineering|Reliability engineering}} '''Pamamahala ng supply chain at logistik'''{{Pangunahin|Supply-chain management|Logistics}} '''<big>System engineering at pagsusuri</big>'''{{Pangunahin|Systems engineering|Systems analysis}} '''<big>Sistema ng simulation</big>'''{{Pangunahin|Systems simulation|Simulation modeling}} '''Mga kaugnay na disiplina''' '''Pag-unlad ng organisasyon at pamamahala ng pagbabago''' '''Ekonomiya sa pag-uugali''' ===Inhenyeriyang pangkaligtasan=== Ang '''inhenyeriyang pangkaligtasan''' ay isang [[agham na inilapat]] na mahigpit na may kaugnayan sa [[inhenyeriyang pangsistema]] o [[inhenyeriyang pang-industriya]]. Kabahagi ito ng [[inheyeriya na pangkaligtasan ng sistema]] (tinatawag na ''system safety engineering'' sa Ingles). Tinitiyak ng inhenyeriyang pangkaligtasan na ang isang [[sistemang kritikal sa buhay]] ay gumagana ayon sa kinakailangan at inaasahan kahit na nabigo ang mga langkap nito. == Karagdagang pagbabasa == * Badiru, A. (Ed.) (2005). ''Handbook ng industriyal at system engineering''. CRC Press. {{ISBN|0-8493-2719-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-8493-2719-9|0-8493-2719-9]]. * [[Benjamin S. Blanchard|B. S. Blanchard]] and [[Fabrycky, W.]] (2005). ''Systems Engineering at Pagsusuri'' (4th Edition). Prentice-Hall. {{ISBN|0-13-186977-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-13-186977-9|0-13-186977-9]]. * Salvendy, G. (Ed.) (2001). ''Handbook ng industrial engineering: Teknolohiya at pamamahala ng operasyon''. Wiley-Interscience. {{ISBN|0-471-33057-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-471-33057-4|0-471-33057-4]]. * Turner, W. et al. (1992). ''Introduction to industrial and systems engineering'' (Third edition). Prentice Hall. {{ISBN|0-13-481789-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-13-481789-3|0-13-481789-3]]. * [[Eliyahu M. Goldratt]], Jeff Cox (1984). ''The Goal'' North River Press; 2nd Rev edition (1992). {{ISBN|0-88427-061-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-88427-061-0|0-88427-061-0]]; 20th Anniversary edition (2004) {{ISBN|0-88427-178-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-88427-178-1|0-88427-178-1]] * Miller, Doug, Towards Sustainable Labour Costing in UK Fashion Retail (February 5, 2013). {{doi|10.2139/ssrn.2212100}}[[Doi (identifier)|doi]][[doi:10.2139/ssrn.2212100|10.2139/ssrn.2212100]] * Malakooti, B. (2013). Operations and Production Systems with Multiple Objectives. John Wiley & Sons.{{ISBN|978-1-118-58537-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-118-58537-5|978-1-118-58537-5]] * [https://web.archive.org/web/20190617034551/https://www.sebokwiki.org/wiki/Guide_to_the_Systems_Engineering_Body_of_Knowledge_(SEBoK) Systems Engineering Body of Knowledge (SEBoK)] * [https://web.archive.org/web/20100630211206/http://infolab.stanford.edu/~burback/dcg/node5.html Traditional Engineering] * [http://www.ise.vt.edu/academics/extended/mea/ Master of Engineering Administration (MEA)] * Kambhampati, Venkata Satya Surya Narayana Rao (2017). "Principles of Industrial Engineering" IIE Annual Conference. Proceedings; Norcross (2017): 890-895.[https://www.proquest.com/docview/1951119980 <nowiki>[1]</nowiki>] === Mga Pioneer === [[Frederick Winslow Taylor|Si Frederick Taylor]] (1856 - 1915) ay karaniwang isinasaalang-alang bilang ama ng Industrial Engineering discipline. Nakuha niya ang isang degree sa mechanical engineering mula sa Steven's University at nakakuha ng maraming patent mula sa kanyang imbensyon. Ang kanyang mga libro, ''Pamamahala ng Mamimili'' at ''Ang Mga Prinsipyo ng Pangangasiwa sa Siyensya'' na na-publish sa unang bahagi ng 1900, ay ang simula ng Industrial Engineering.<ref>[http://ingenieroindustrialpro.com/ Lahat ng tungkol sa pang-industriya engineering]</ref> Ang mga pagpapabuti sa kahusayan sa trabaho sa ilalim ng kanyang mga pamamaraan ay batay sa pagpapabuti ng mga pamamaraan ng trabaho, pagpapaunlad ng mga pamantayan sa trabaho, at pagbabawas sa oras na kinakailangan upang maisakatuparan ang gawain. Sa isang matibay na pananampalataya sa pang-agham na paraan, ang kontribusyon ni Taylor sa "Pag-aaral ng Oras" ay humingi ng mataas na antas ng katumpakan at predictability para sa mga manu-manong gawain.<ref name="Maynard-Zandin"/> Ang koponan ng asawa-at-asawa ng Frank Gilbreth (1868 - 1924) at [[Lillian Moller Gilbreth|Lillian Gilbreth]] (1878 - 1972) ay ang iba pang pundasyon ng kilusang Industrial Engineering na ang trabaho ay matatagpuan sa Purdue University School of Industrial Engineering. ''Ikinategorya nila'' ang mga elemento ng paggalaw ng tao sa 18 pangunahing elemento na tinatawag na ''therbligs'' . Pinahintulutan ng pag-unlad na ito ang mga analyst upang magdisenyo ng mga trabaho nang walang kaalaman sa oras na kinakailangan upang gawin ang isang trabaho. Ang mga pagpapaunlad na ito ay ang simula ng isang mas malawak na patlang na kilala bilang mga tao kadahilanan o ergonomics.<ref name="Maynard-Zandin"/> Noong 1908, ang unang kurso sa Industrial Engineering ay inaalok bilang elektibo sa [[Pamantasang Estatal ng Pennsylvania|Pennsylvania State University]], na naging isang hiwalay na programa noong 1909 sa pamamagitan ng pagsisikap ni Hugo Diemer.<ref>{{Cite web|url=http://industryengineering08.blogspot.com/2012/04/industrial-engineering-definition.html|title=Industrial Engineering - Definition, Explanation, History, and Programs|last=|first=|date=|access-date=}}</ref> Ang unang doktor degree sa industriya engineering ay iginawad sa 1933 sa pamamagitan ng [[Pamantasang Cornell|Cornell University]]. Noong 1912, binuo ni Henry Laurence Gantt ang Gantt chart na binabalangkas ang mga aksyon ng samahan kasama ang kanilang relasyon. Ang chart na ito ay bubukas sa ibang pagkakataon na pamilyar sa amin ngayon ni Wallace Clark. Sa pag-unlad ng mga linya ng pagpupulong, ang pabrika ni [[Henry Ford]] (1913) ay nagtala ng isang makabuluhang hakbang sa larangan. Binawasan ng Ford ang oras ng pagpupulong ng isang kotse nang higit sa 700 oras hanggang 1.5 oras. Bilang karagdagan, siya ay isang tagapanguna ng ekonomiya ng kapitalistang kapakanan ("kapakanan kapitalismo") at ang bandila ng pagbibigay ng mga pinansyal na insentibo para sa mga empleyado upang madagdagan ang pagiging produktibo. Ang komprehensibong sistema ng pamamahala ng kalidad ( Total quality management o TQM) na binuo sa loob ng forties ay nakakakuha momentum pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig at bahagi ng pagbawi ng Japan pagkatapos ng digmaan. Ang American Institute of Industrial Engineering ay nabuo noong 1948. Ang unang bahagi ng trabaho sa pamamagitan ng FW Taylor at ang Gilbreths ay dokumentado sa mga papeles na iniharap sa American Society of Mechanical Engineers bilang interes lumago mula lamang pagpapabuti ng pagganap ng machine sa pagganap ng pangkalahatang proseso ng pagmamanupaktura; pinaka-kapansin-pansin na nagsisimula sa pagtatanghal ni Henry R. Towne (1844 - 1924) ng kanyang papel na ''Ang Engineer bilang An Economist'' (1186).<ref>[https://archive.org/stream/transactionsof07amer#page/428/mode/2up Engineer bilang Economist]</ref> === Modernong pagsasanay === Noong 1960 hanggang 1975, sa pagbuo ng mga sistema ng suporta sa desisyon sa supply tulad ng [[Pagpaplano ng mga kailangang materyal|Material requirements planning]] (MRP), maaari mong bigyang diin ang isyu ng tiyempo (imbentaryo, produksyon, compounding, transportasyon, atbp.) Ng pang-industriya na organisasyon. Ang Israeli scientist na si Dr. Jacob Rubinovitz ay nag- install ng programang CMMS na binuo sa IAI at Control-Data (Israel) noong 1976 sa South Africa at sa buong mundo. Noong dekada 70, sa pagtagos ng mga teorya ng pamamahala ng Hapon tulad ng Kaizen at Kanban , Japan na natanto ang napakataas na antas ng kalidad at pagiging produktibo. Ang mga theories na ito ay nagpabuti ng mga isyu ng kalidad, oras ng paghahatid, at kakayahang umangkop. Natanto ng mga kumpanya sa kanluran ang malaking epekto ng Kaizen at nagsimulang ipatupad ang kanilang sariling mga patuloy na programa sa pagpapabuti . Sa mga siyamnapu hanggang sa siyamnapu hanggang sa siyamnaput siyam, kasunod ng pandaigdigang proseso ng globalisasyon ng industriya, ang diin ay nasa pangangasiwa ng supply chain at disenyo ng proseso ng negosyo na nakatuon sa customer. Ang teorya ng mga hadlang na binuo ng isang Israeli scientist na si Eliyahu M. Goldratt (1985) ay isang mahalagang milestone sa larangan. === Kumpara sa iba pang disiplina sa engineering === Ang tradisyonal na kaugalian ay decompositional. Upang maunawaan ang buong, ito ay unang nasira sa mga bahagi nito. Ang isa ay pagkatapos ay panginoon ang mga bahagi at ibabalik ang mga ito nang magkakasama, at naging panginoon ng buong. Ang diskarte sa pang-industriya at sistema ng engineering (ISE) ay kabaligtaran; ang isang bahagi ay hindi maunawaan kung wala ang konteksto ng kabuuan. Ang mga pagbabago sa isang bahagi ay nakakaapekto sa kabuuan, at ang papel ng isang bahagi ay isang projection sa kabuuan. Sa tradisyunal na engineering, nauunawaan ng mga tao ang mga bahagi muna, kung gayon ay mauunawaan nila ang buo. Sa ISE, nauunawaan nila ang buong una, at pagkatapos ay mauunawaan nila ang papel ng bawat bahagi. Gayundin, isinasaalang-alang ng industrial engineering ang kadahilanan ng tao at ang kaugnayan nito sa teknikal na aspeto ng sitwasyon at ang lahat ng iba pang mga kadahilanan na nakakaimpluwensya sa buong sitwasyon <ref name=":1"/> , habang ang iba pang mga disiplina sa engineering ay nakatuon sa disenyo ng walang buhay na mga bagay. "Pinagsama ng mga Inhinyero sa Industriya ang mga kumbinasyon ng mga tao, impormasyon, materyales, at kagamitan na nagbibigay ng makabagong at mahusay na mga organisasyon. Bilang karagdagan sa pagmamanupaktura, ang mga Inhinyero ng Industriya ay nagtatrabaho at kumunsulta sa bawat industriya, kabilang ang mga ospital, komunikasyon, e-commerce, entertainment, gobyerno, pananalapi, pagkain, parmasyutiko, semiconductors, sports, insurance, benta, accounting, pagbabangko, paglalakbay, at transportasyon. " <ref name=":2">{{Cite web|url=http://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1063&context=imsefacpub|title=DETAILS AND DESCRIPTION OF INDUSTRIAL ENGINEERING|last=Savory|first=Paul|date=|access-date=}}</ref> "Ang Industriya ng Engineering ay ang sangay ng Engineering na malapit na nauugnay sa mga mapagkukunan ng tao sa na ginagamit namin ang mga kasanayan sa panlipunan upang magtrabaho sa lahat ng uri ng mga empleyado, mula sa mga inhinyero hanggang sa mga salespeople sa top management. Ang isa sa mga pangunahing pokus ng isang Industrial Engineer ay upang mapabuti ang mga nagtatrabaho kapaligiran ng mga tao - hindi upang baguhin ang manggagawa, ngunit upang baguhin ang lugar ng trabaho. " <ref name=":2"/> "Lahat ng mga inhinyero, kabilang ang mga Inhinyero sa Industriya, ay kumuha ng matematika sa pamamagitan ng calculus at kaugalian equation. Ang Industrial Engineering ay naiiba sa na ito ay batay sa discrete variable na matematika, samantalang ang lahat ng iba pang engineering ay batay sa patuloy na variable na matematika. Binibigyang-diin namin ang paggamit ng linear algebra at pagkakaiba sa pagkakaiba, kumpara sa paggamit ng mga kaugalian equation na kung saan ay laganap sa iba pang mga engineering disciplines. Ang pagbibigay-diin na ito ay nagiging maliwanag sa pag-optimize ng mga sistema ng produksyon kung saan kami ay nagsusunod ng mga order, nag-iiskedyul ng mga batch, tinutukoy ang bilang ng mga yunit ng paghawak ng materyales, pag-aayos ng mga layout ng pabrika, paghahanap ng mga pagkakasunud-sunod ng mga galaw, atbp. Tulad ng, Mga Inhinyero sa Industriya, nakikitungo kami halos eksklusibo sa mga sistema ng mga hiwalay na bahagi. " <ref name=":2"/> == Etimolohiya == === Etimolohiya === Bagaman orihinal na inilalapat sa [[pagmamanupaktura]] , ang paggamit ng "pang-industriya" sa "pang-industriya na engineering" ay maaaring tila nakakalito, dahil lumaki ito upang mapalawak ang anumang pamamaraan o quantitative na diskarte sa pag-optimize kung paano nagpapatakbo ang isang proseso, sistema, o organisasyon. Sa katunayan, ang "Industrial" sa Industrial engineering ay nangangahulugan na ang "industriya" sa pinakamalawak na kahulugan nito.<ref>{{Cite journal|last=Darwish|first=H|last2=van Dyk|first2=L|date=2016|title=The industrial engineering identity: from historic skills to modern values, duties, and roles|url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2224-78902016000300006|journal=South African Journal of Industrial Engineering|volume=27|issue=3|pages=50-63}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Binago ng mga tao ang terminong "pang-industriya" sa mas malawak na mga termino tulad ng Pang-industriya at Paggawa ng Engineering, Pang-industriya at Systems Engineering, Pang-industriya Engineering & Operations Research, Pang-industriya Engineering & Pamamahala. == Mga Subdisiplina == Ang pang-industriya inhenyeriya ay may maraming subdisiplina, ang pinaka-karaniwan ay nakalista sa ibaba. Kahit na mayroong mga pang-industriyang inhenyero na nakatuon lamang sa isa sa mga sub-disiplina, maraming nakikitungo sa isang kumbinasyon ng mga ito tulad ng Supply Chain at Logistics, at Pasilidad at Pamamahala sa Enerhiya.<ref>{{Cite web|url=https://wonderfulengineering.com/what-is-industrial-engineering/|title=What is Industrial Engineering?|last=|first=|date=|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sebokwiki.org/wiki/Systems_Engineering_and_Industrial_Engineering|title=Industrial Engineering|last=|first=|date=|access-date=}}</ref> * <big>Inhenyeriyang Pampasilidad & Pamamahala sa Enerhiya</big> * <big>Inhenyeriyang pampinansiyal</big> * <big>Mga Salik Pangtao at Inhenyeriyang Pangkaligtasan (Human Factors & Safety Engineering)</big> * <big>Inhenyeriyang Sistemang Pang-Impormasyon at Pamamahala</big> * <big>Inhenyeriyang Pangmanupaktura</big> * <big>Inhenyeriyang Pang-Operasyon at Pamamahala</big> * <big>Operations Research & Optimization</big> * <big>Pagpaplano ng Patakaran</big> * <big>Inhenyeriyang Pamproduksyon</big> * <big>Kahusayan sa Kalidad at Pagiging maaasahan</big> * <big>Supply Chain Management & Logistics</big> * <big>Pag-aanalisa ng systema</big> * <big>Systems engineering</big> * <big>Simulation ng System</big> * <big>Mga Kaugnay na Disiplina</big> * <big>Pamamahala sa Pag-unlad at Pagbabago ng Samahan</big> * <big>Ekonomikong Pag-uugali</big> == Edukasyon == Pinag-aralan ng mga industriyal na inhenyero ang pakikipag-ugnayan ng mga tao sa mga makina, materyales, seguridad, impormasyon, mga pamamaraan at mga kapaligiran sa gayong mga pagpapaunlad at sa pagdisenyo ng teknolohiyang sistema.<ref>{{Cite journal|last=Rahman|first=Chowdury|last2=Uddin|first2=Syed|last3=Iqbal|first3=Mohammad|date=|title=Importance of Human Factors in Industrial Engineering and Design|url=https://www.researchgate.net/publication/298464170_Importance_of_Human_Factors_in_Industrial_Engineering_and_Design|journal=SEU Journal of Science and Engineering|volume=8|pages=}}</ref> Nag-aalok ang mga unibersidad sa antas ng bachelor, masters, at doktor. === Undergraduate na kurikulum === {| class="toccolours" style="float:right; margin-left:1em; font-size:90%; line-height:1.4em; width:300px;" ! colspan="2" style="text-align: center;" | '''2018 ''US News'' undergraduate rankings''' <ref>{{Cite web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/engineering-doctorate-industrial-manufacturing|title=Best Undergraduate Industrial / Manufacturing Engineering Program Rankings|work=U.S. News & World Report|accessdate=March 2, 2017|archive-date=Oktubre 30, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030205334/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/engineering-doctorate-industrial-manufacturing|url-status=dead}}</ref> |- | '''University''' | '''Ranggo''' |- | colspan="2" | ---- |- | [[Georgia Institute of Technology]] | 1 |- | [[Unibersidad ng Michigan]] | 2 |- | [[Unibersidad ng California, Berkeley|University of California, Berkeley]] | 3 |- | [[Pamantasang Purdue|Unibersidad ng Purdue]] | 4 |- | [[Pamantasang Stanford|Unibersidad ng Stanford]] | 5 |- | [[Unibersidad ng Wisconsin sa Madison|University of Wisconsin-Madison]] | 5 |- | [[Pamantasang Estatal ng Pennsylvania|Pennsylvania State University]] | 7 |- | [[Virginia Tech]] | 8 |- | [[Massachusetts Institute of Technology]] | 9 |- | [[Pamantasang Cornell|Cornell University]] | 10 |- | [[Pamantasang Northwestern (Estados Unidos)|Northwestern University]] | 10 |} Sa Estados Unidos, ang undergraduate degree na nakamit ay ang bachelor of science (BS) o bachelor of science and engineering (BSE) sa industrial engineering (IE). Ang mga variation ng pamagat ay kinabibilangan ng Industrial & Operations Engineering (IOE), at Industrial & Systems Engineering (ISE). Ang pangkaraniwang kurikulum ay kinabibilangan ng malawak na matematika at agham na pundasyon na nagtatampok ng [[kimika]] , [[pisika]] , [[mekanika]] (estatika, kinematika, at dinamika), agham na materyales, [[Agham pangkompyuter|agham sa computer]], electronics / circuits, disenyo ng engineering , at karaniwang hanay ng engineering mathematics (i.e, [[calculus]], [[linear algebra]], [[Ekwasyong diperensiyal|kaugalian equation]], [[Estadistika|statistics]]). Para sa anumang engineering undergraduate na programa upang maging accredited, hindi alintana ng konsentrasyon, dapat itong masakop ang isang halos katulad na span ng naturang pundasyon na trabaho - na kung saan din overlaps mabigat sa nilalaman na nasubok sa isa o higit pang mga engineering licensure pagsusulit sa karamihan sa mga hurisdiksyon. Ang coursework partikular sa IE ay nagsasangkot ng mga dalubhasang kurso sa mga lugar tulad ng pag- optimize , paggamit probabilidad, stochastic pagmomolde, disenyo ng mga eksperimento, statistical proseso control, kunwa, pagmamanupaktura engineering, [[ergonomiya]] / [[Inhenyeriyang pangkaligtasan]] , at inhenyeriyang pang-ekonomiya. Karaniwang sakop ng mga pang-industriya na kurso sa elektibo sa engineering ang mas pinasadyang mga paksa sa mga lugar tulad ng [[pagmamanupaktura]], supply chain at [[Lohistika|logistik]], analytics at pag- [[Pagkatuto ng makina|aaral ng makina]], mga sistema ng produksyon, mga [[Ergonomiya|kadahilanan ng tao]] at disenyo ng industriya , at mga sistema ng serbisyo .<ref>{{Cite web|url=https://www.isye.gatech.edu/academics/bachelors/industrial-engineering/courses|title=ISyE Undergraduate Courses|accessdate=2 March 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://guide.berkeley.edu/courses/ind_eng/|title=Industrial Engineering and Operations Research (IND ENG)|accessdate=2 March 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.engin.umich.edu/college/academics/bulletin/depts/ioe/courses|title=Courses|accessdate=2 March 2017|archive-date=3 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303122550/http://www.engin.umich.edu/college/academics/bulletin/depts/ioe/courses|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mccormick.northwestern.edu/industrial/courses/|title=Courses|accessdate=2 March 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ise.illinois.edu/undergraduate/electives.html|title=ISE Electives|accessdate=2 March 2017|archive-date=3 Marso 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303044416/http://ise.illinois.edu/undergraduate/electives.html|url-status=dead}}</ref> Ang ilang mga paaralan ng negosyo ay maaaring mag-alok ng mga programa na may ilang mga magkasanib na kaugnayan sa IE, ngunit ang mga programa sa engineering ay nakikilala sa pamamagitan ng mas masidhing pokus na dami, kinakailangang mga elective science science, at mga kursong core matematika at agham na kinakailangan ng lahat ng mga programa sa engineering. === Graduate na kurikulum === {| class="toccolours" style="float:right; margin-left:1em; font-size:90%; line-height:1.4em; width:300px;" ! colspan="2" style="text-align: center;" | '''2019 Pag-aral sa ''US News''''' <ref>{{Cite web|url=https://www.usnews.com/best-graduate-schools/top-engineering-schools/industrial-engineering-rankings?int=9d0e08&int=a06908|title=Best Industrial Engineering Programs}}</ref> |- | '''University''' | '''Ranggo''' |- | colspan="2" | ---- |- | [[Georgia Institute of Technology]] | 1 |- | [[Unibersidad ng Michigan]] | 2 |- | [[Unibersidad ng California, Berkeley|University of California, Berkeley]] | 3 |- | [[Pamantasang Northwestern (Estados Unidos)|Northwestern University]] | 4 |- | [[Pamantasang Cornell|Cornell University]] | 5 |- | [[Pamantasang Purdue|Unibersidad ng Purdue]] | 6 |- | [[Massachusetts Institute of Technology]] | 7 |- | [[Pamantasang Estatal ng Pennsylvania|Pennsylvania State University]] | 7 |- | [[Unibersidad ng Wisconsin sa Madison|University of Wisconsin-Madison]] | 7 |- | [[Virginia Tech]] | 7 |} Ang karaniwang graduate degree na nakuha ay ang master ng agham (MS) o master ng agham at engineering (MSE) sa pang-industriya na engineering o iba't ibang alternatibong kaugnay na mga titulo ng konsentrasyon. Maaaring saklaw ng karaniwang curricula ng MS: {{Div col|colwidth=27em}} * [[Analytics]] and [[machine learning]] * [[Computer-aided manufacturing]] * [[Engineering economics]] * [[Financial engineering]] * [[Human factors and ergonomics|Human factors engineering and ergonomics]] ([[safety engineering]]) * [[Lean Six Sigma]] * [[Management science]]s * [[Materials management]] * [[Operations management]] * [[Operations research]] and [[process optimization|optimization]] techniques * [[Predetermined motion time system]] and computer use for IE * [[Product development]] * [[Production planning and control]] * [[Productivity]] improvement * [[Project management]] * [[Reliability engineering]] and life testing * [[Robotics]] * [[Statistical process control]] or [[quality control]] * [[Supply chain management]] and [[logistics]] * [[System dynamics]] and policy planning * [[Systems simulation]] and [[stochastic]] processes * [[Time and motion study]] * Facilities design and work-space design * Manufacturing systems/[[manufacturing engineering]] * Quality engineering * System analysis and techniques {{Div col end}} === Mga pagkakaiba sa pagtuturo === Habang ang pang-industriya na engineering bilang isang pormal na antas ay sa paligid para sa taon, ang pinagkaisahan sa kung anong mga paksa ang dapat ituro at pinag-aralan ay naiiba sa lahat ng mga bansa. Halimbawa, ang Turkey ay nakatutok sa isang napaka-teknikal na degree habang ang Denmark, Finland at United Kingdom ay may isang degree ng pamamahala ng focus, kaya ginagawa itong mas teknikal. Ang Estados Unidos ay nakatutok sa mga case-studies at problem solving sa grupo.{{fact}} == Pagsasanay ng mga inhinyero == Ayon sa kaugalian, isang pangunahing aspeto ng pang-industriyang engineering ang nagpaplano ng mga layout ng mga pabrika at pagdidisenyo ng mga linya ng pagpupulong at iba pang mga paradigm sa pagmamanupaktura. At ngayon, sa mga sistema ng pagmamanipula ng mga pantalan, ang mga inhinyero ng industriya ay nagtatrabaho upang maalis ang mga basura ng oras, pera, materyales, enerhiya, at iba pang mga mapagkukunan. Ang mga halimbawa kung saan maaaring gamitin ang pang-industriya na engineering ay kasama ang charting ng daloy ng proseso, proseso ng pagmamapa, pagdidisenyo ng isang workstation sa pagpupulong, pag-strategize para sa iba't ibang logistik sa pagpapatakbo, pagkonsulta bilang isang expert expertise, pagbuo ng isang bagong algorithm sa pananalapi o sistema ng pautang para sa isang bangko, pag-streamline ng operasyon at emergency room lokasyon o paggamit sa isang ospital, pagpaplano ng mga kumplikadong pamamahagi ng mga scheme para sa mga materyales o produkto (tinukoy bilang [[Pangangasiwa sa daloy ng produkto at serbisyo|pamamahala ng supply chain]]), at pagpapaikli ng mga linya (o queues ) sa isang bangko, ospital, o isang parke ng tema. Ang mga modernong pang-industriyang mga inhinyero ay kadalasang gumagamit ng predetermined time system na paggalaw, computer simulation (lalo na discrete event simulation), kasama ang malawak na matematika para sa pagmomodelo, tulad ng matematika optimization at queuing theory, at computational methods para sa system analysis, evaluation, at optimization. Ginagamit din ng mga industriyal na inhinyero ang mga tool ng pag-aaral ng agham at pag- [[Pagkatuto ng makina|aaral]] ng data sa kanilang trabaho dahil sa malakas na kaugnayan ng mga disiplina na ito sa patlang at ang katulad na teknikal na background na kinakailangan ng mga industriyal na inhinyero (kabilang ang isang malakas na pundasyon sa teorya ng probabilida, [[linear algebra]], at mga [[Estadistika|istatistika]], pati na rin ang pagkakaroon ng mga kasanayan sa coding). == Tingnan din == === Kaugnay na mga paksa === {{Div col}} * [[Overall equipment effectiveness]] * [[Product design]] / [[industrial design]] *[[Engineering economics]] *[[Engineering management]] *[[Enterprise engineering]] *[[Environment, health and safety]] *[[Human factors engineering]] *[[Industrial and Production Engineering]] *[[Industrial and Systems Engineering]] *[[Industrial Engineering & Management]] *[[List of production topics]] *[[Maintenance engineering]] *[[Manufacturing engineering]] *[[Occupational safety and health]] *[[Operations engineering]] *[[Operations research]] *[[Production engineering]] *[[Project management]] *[[Project Production Management]] *[[Quality engineering]] *[[Reverse engineering]] *[[Safety engineering]] *[[Sales process engineering]] *[[Sociotechnical systems]] *[[Statistical process control]] *[[Systems engineering]] *[[Toyota production system]] *[[Industrial Engineering Book of Knowledge]]{{Div col end}} === Mga Asosasyon === {{Div col}} *[http://www.iise.org// Institute of Industrial and Systems Engineers] *[[INFORMS]] *[[Institute of Industrial and Systems Engineers]] *[[American Society for Engineering Education]] *[[American Society for Quality]] *[http://asor.org.au// The Australian Society for Operations Research] *[http://www.ukmtm.co.uk/ The UK MTM Association] *[[ESTIEM|European Students of Industrial Engineering and Management]] *[http://ifors.org/web/ The International Federation of Operational Research Societies (IFORS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190715224931/http://ifors.org/web/ |date=2019-07-15 }} *[[Indian Institution of Industrial Engineering]] *[http://www.iiie.ir/ Iranian Institute of Industrial Engineering] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406131409/http://www.iiie.ir/ |date=2019-04-06 }} *[[Washington Accord]] *[http://www.orsj.or.jp/english/ The Operations Research Society of Japan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190813185806/http://www.orsj.or.jp/english/ |date=2019-08-13 }} {{Div col end}} == Mga Tala == <references group="" responsive=""></references> == Karagdagang pagbabasa == * Badiru, A. (Ed.) (2005). ''Handbook of industrial and systems engineering'' . CRC Press. [[International Standard Book Number|ISBN]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-8493-2719-9|0-8493-2719-9]] . * BS Blanchard at Fabrycky, W. (2005). ''Engineering Systems and Analysis'' (4th Edition). Prentice Hall. [[International Standard Book Number|ISBN]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-13-186977-9|0-13-186977-9]] . * Salvendy, G. (Ed.) (2001). ''Handbook of industrial engineering: Teknolohiya at pamamahala ng operasyon'' . Wiley-Interscience. [[International Standard Book Number|ISBN]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-471-33057-4|0-471-33057-4]] . * Turner, W. et al. (1992). ''Panimula sa industriya at sistema ng engineering'' (Ikatlong edisyon). Prentice Hall. [[International Standard Book Number|ISBN]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-13-481789-3|0-13-481789-3]] . * Eliyahu M. Goldratt , Jeff Cox (1984). ''Ang Layunin ng'' North River Press; 2nd Rev edition (1992). [[International Standard Book Number|ISBN]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-88427-061-0|0-88427-061-0]] ; 20th Anniversary edition (2004) * Miller, Doug, Patungo sa Sustainable Labor Costing sa UK Fashion Retail (Pebrero 5, 2013). {{Doi|10.2139/ssrn.2212100}} * Malakooti, B. (2013). Operations and Production Systems na may Maramihang Mga Layunin. John Wiley & Sons. [[International Standard Book Number|ISBN]] &nbsp; [[Special:BookSources/978-1-118-58537-5|978-1-118-58537-5]] * [http://sebokwiki.org/wiki/Guide_to_the_Systems_Engineering_Body_of_Knowledge_%28SEBoK%29/ Systems Engineering Body of Knowledge (SEBoK)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190617034551/https://www.sebokwiki.org/wiki/Guide_to_the_Systems_Engineering_Body_of_Knowledge_(SEBoK) |date=2019-06-17 }} * [http://infolab.stanford.edu/~burback/dcg/node5.html/ Tradisyunal na Engineering] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100630211206/http://infolab.stanford.edu/~burback/dcg/node5.html |date=2010-06-30 }} * [http://www.ise.vt.edu/academics/extended/mea/ Master of Engineering Administration (MEA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171115083108/http://www.ise.vt.edu/academics/extended/mea/ |date=2017-11-15 }} == Mga panlabas na kawing == * {{Commonscat-inline}} [[Kategorya:Mga disiplina ng inhenyeriya]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] faqfvvvamk98k6r9ltmgyjcs27nioxy 2 291920 2206292 2205007 2026-05-05T14:48:18Z Ivan P. Clarin 84769 /* Mga listahan ng pangalan */ 2206292 wikitext text/x-wiki {{Philippine name|Puedan|Clarin}} {{DISPLAYTITLE:<span style="font-size:120%; font-family:Bakersville Old Face; color:dark brown">Tagagamit:ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔</span>}} {{Infobox person | name = Ivan Clarin | native_name = {{nobold|{{lang|fil|ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔}}}} | image = | caption = Ako (red shirt) sa Matang Tubig ng May 10, 2014. | birth_name = Ivan Earl P. Clarin | birth_date = {{birth date and age|1996|7|30}} | birth_place = [[Calamba City]], [[Laguna]], [[Philippines]] | residence = [[Kapayapaan Village]], [[Canlubang]] | nationality = [[Pilipino]] | other_names = Earl | education = [[AMA Computer College - Calamba]] (2018–2020) | alma_mater = Calamba Manpower Development Center (2016-2018) | height = {{height|m=1.60}} | relatives = Ernest Puedan (cousin)<br>John Rich Puedan (cousin) | family = Gemma Thurman (mother)<br>Bryan Clyde Clarin (brother) | associated_acts = | partner = | spouse = | email = clarin.i@yahoo.com }} {{userpage}} {{User philippines}} {{User tl}} {{User Pilipino}} {{User Wikipedista-tagal |year=2017 |month=8 |day=1}} {{User Facebook}} {{User Google}} {{User windows}} <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#990000;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#339966;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#A7D7F9;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#666666;"></div> __NOTOC__ {| style="width:100%; margin:auto; border-collapse:collapse; margin-bottom:10px;" role="presentation" | style="padding:10px; vertical-align:top; width:75%;" colspan=2 | <div style="line-height:.7em; font-size: 270%; font-family:'Constantia', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif;">ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜁᜀᜇ᜔ᜎ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔</div> ---- | style="padding:15px; vertical-align:top; width:25%; background:#F4F4F4; text-align:center" | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">Contact me</h2> ivanearl{{@}}7.96<br/>earlpuedan{{@}}gmail.com<br/>Wikipedian writer & editor |- | style="padding:15px; vertical-align:top; width:37%;" rowspan=3 | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">About me</h2> Ako ay si '''ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔''' o '''Ivan Clarin''' ay isang Wikipedista-editor lamang noong Agosto 2017 na naninirahan sa Lungsod ng Calamba, pinasok ko ang mundo ng Wikipedia noong 2013 ngunit ako ay hindi naging bahagi nito, pero sa [[Wikipediang Tagalog]] ay magbibigay ako ng karagdagang kaalaman at pag-seserbisyo sa websayt na ito upang mapalawig ang kalidad sa [[Wikipedia|Wikipediang Ingles]]. | style="padding:15px; vertical-align:top; width:37%;" rowspan=3 | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">My work</h2> Ako ay isang mag-aaral sa [[AMA Computer College - Calamba]] (2018), sa baitang na 2. | style="padding:10px 0; vertical-align:top; width:25%; text-align:center; background:#F4F4F4;" | |- | style="padding:10px 0; vertical-align:top; width:25%; text-align:center; background:#F4F4F4;" rowspan=2| {| width=100% |} |} {{center|[[File:Wikipedia-LGBT.png|200px]]}} <center><span style="font-family:Mongolian Baiti, Euphemia;font-size:330%;color:Black;">ᜏᜒ</span><span style="font-family:Garamond;font-size:240%;color:Black;">ᜃᜒᜉᜒᜇᜒ</span><span style="font-family:Constancia;font-size:330%;color:Black;">ᜀ</span><br><span style="font-family:Constancia, Dotum;font-size:150%;color:Black;">''{{small|ᜀᜅ᜔ ᜋᜎᜌᜅ᜔ ᜁᜈ᜔ᜐᜒᜃ᜔ᜎᜓᜉᜒᜇ᜔ᜌ}}''</span></center> ==Mga listahan ng pangalan== {| class="wikitable" style="float:right;" |- ! colspan=5|2026 Name main list |- | Angelo || Bryn || {{grey|Christian}} || {{tcname unused|Derrick}} || {{grey|Erwin}} |- | {{grey|Francis}} || {{grey|Gero}} || {{grey|Hubert}} || {{grey|Iverson}} || {{tcname unused|Jerome}} |- | {{tcname unused|Kiel}} || {{tcname unused|Laurence}} || {{grey|Mike}} || {{grey|Niño}} || {{tcname unused|Olivia}} |- | {{tcname unused|Preston}} || {{grey|Queenvy}} || {{grey|Ruel}} || {{grey|Samantha}} || {{grey|Timothy}} |- | {{tcname unused|Ulyssa}} || {{tcname unused|Veronica}} || {{tcname unused|Wendell}} || {{tcname unused|Yul}} || {{tcname unused|Zyrex}} |- ! colspan=5|2027 Name main list |- | {{tcname unused|Anthony}} || {{grey|Barbie}} || {{tcname unused|Codey}} || {{tcname unused|Dave}} || {{tcname unused|Earl}} |- | {{grey|France}} || {{grey|George}} || {{grey|Henry}} || {{grey|Ivy}} || {{tcname unused|Joshua}} |- | {{tcname unused|Kaye}} || {{grey|Louie}} || {{grey|Marjun}} || {{grey|Nilda}} || {{grey|Olive}} |- | {{grey|Paula}} || {{grey|Queenie}} || {{grey|Ronnel}} || {{grey|Sara}} || {{grey|Tina}} |- | {{tcname unused|Ursa}} || {{tcname unused|Venice}} || {{tcname unused|William}} || {{tcname unused|Yvonne}} || {{tcname unused|Zaijian}} |- ! colspan=5|2028 Name main list |- | {{tcname unused|Arnel}} || {{grey|Billy}} || {{grey|Connor}} || {{grey|Dylan}} || {{tcname unused|Ernest}} |- | {{grey|Felix}} || {{grey|Grace}} || {{grey|Herlyn}} || {{tcname unused|Irineo}} || {{tcname unused|Jobert}} |- | {{tcname unused|Kirby}} || {{grey|Lanie}} || {{tcname unused|Marco}} || {{tcname unused|Noah}} || {{tcname unused|Otan}} |- | {{grey|Peter}} || {{grey|Quel}} || {{grey|Raul}} || {{grey|Sairah}} || {{grey|Theresa}} |- | {{tcname unused|Uranus}} || {{grey|Vincent}} || {{tcname unused|Waren}} || {{tcname unused|Yolly}} || {{tcname unused|Zenaida}} |- ! colspan=5|2029 Name main list |- | {{grey|Alexandrei}} || {{grey|Bernard}} || {{tcname unused|Carl}} || {{grey|Daniel}} || {{tcname unused|Eugenio}} |- | {{grey|Florida}} || {{grey|Gemma}} || {{grey|Hermy}} || {{grey|Isaiah}} || {{grey|Jayson}} |- | {{grey|Kyle}} || {{grey|Lea}} || {{tcname unused|Melvin}} || {{tcname unused|Nathaniel}} || {{tcname unused|Oman}} |- | {{grey|Patrick}} || {{grey|Quiana}} || {{tcname unused|Roldan}} || {{grey|Samson}} || {{tcname unused|Tristan}} |- | {{tcname unused|Usher}} || {{grey|Vilma}} || {{grey|Wilson}} || {{tcname unused|Yanesa}} || {{grey|Zach}} |} ==Mga Kawing== *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Log&type=delete&user=IvanP.Clarin&page=&year=&month=-1 Mga Nabura Ko] *[http://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Contributions/IvanP.Clarin Mga Ambag Ko] *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala&user=IvanP.Clarin&type=block Mga Hinarang Ko] *[http://toolserver.org/~soxred93/pcount/index.php?name=IvanP.Clarin&lang=tl&wiki=wikipedia Bilang ng Ambag ko] *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala/move&user=IvanP.Clarin Mga Inilipat] *[https://simple.wikipedia.org/wiki/User:Ivan_P._Clarin] {{DEFAULTSORT:Clarin, Ivan Earl}} 4v3jh7jsmfezl9x37h24glx64fezyke 0 295951 2206318 2134780 2026-05-05T19:16:27Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206318 wikitext text/x-wiki {{Linisin|date=Abril 2020}} [[Talaksan:Deccan Traps Maharashtra India 22Mar2018 SkySat.jpg|thumb|Deccan Traps]] Ang '''Deccan Traps''' ay isang malaking lalawigan ng lalawigan na matatagpuan sa Deccan Plateau ng kanluran-gitnang India (17–24 ° N, 73-75 ° E). Ang mga ito ay isa sa pinakamalaking tampok ng bulkan sa Earth. Ang mga ito ay binubuo ng maraming mga layer ng solidified basalt baha na magkasama ay higit sa 2,000 m (6,600 piye), takpan ang isang lugar ng c. 500,000 km2 (200,000 sq mi), at may dami ng c. 1,000,000 km3 (200,000 cu mi). Sa makatwirang, ang mga Deccan Traps ay maaaring saklaw ng c. 1,500,000 km2 (600,000 sq mi), na may kaparehong orihinal na dami. ==Etimolohiya== Ang salitang "[[Trap rock|trap]]" ay ginamit sa [[geology]] mula pa noong 1785–1795 para sa mga [[rock form]] s. Ito ay nagmula sa salitang Suweko para sa mga hagdan ("trappa") at tumutukoy sa mga hakbang na tulad ng mga burol na bumubuo ng tanawin ng rehiyon.<ref>[https://www.dictionary.com/browse/trap Trap] sa diksyunaryo .reference.com</ref> == Kasaysayan == [[Talaksan:Ajanta caves 1.JPG|thumb|Deccan Traps sa [[mga Yungib ng Ajanta]]]] {{tingnan din | Gondwana # Opening_of_western_Indian_Ocean | l1 = Gondwana at pagbubukas ng kanlurang Karagatang Indya | Geology ng India}} Ang Deccan Traps ay nagsimulang bumubuo ng 66.25&nbsp;[[geologic timescale|milyong taon na ang nakaraan]],{{fact}} sa pagtatapos ng panahon ng [[Cretaceous]]. Ang karamihan ng pagsabog ng bulkan ay naganap sa [[Western Ghats]] mga 66&nbsp;milyong taon na ang nakalilipas. Ang serye ng pagsabog na ito ay maaaring tumagal ng mas kaunti sa 30,000&nbsp;taon.<ref>"[https://www.sciencedaily.com/releases/2005/08 / 050810130729.htm Ang Paninigarilyo ng India ng India: Dino-pagpatay Erupsi]{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}." '' ScienceDaily, '' 10 Agosto 2005.</ref> Ang orihinal na lugar na sakop ng [[lava flow]] s ay tinatantya na kasing laki ng {{convert | 1.5 | e6km2 || abbr = unit ||}}, humigit-kumulang kalahati ng sukat ng modernong [[India]]. Ang rehiyon ng Deccan Traps ay nabawasan sa kasalukuyang sukat ng [[pagguho]] at plate na tektika; ang kasalukuyang lugar ng direktang nakikita na daloy ng lava ay nasa paligid ng {{convert | 500000 | km2 | sigfig = 1 | abbr = on}}. ==Effect on mass extinctions and climate== The release of [[volcanic gas]]es, particularly [[sulfur dioxide]], during the formation of the traps contributed to [[Climate change (general concept)|climate change]]. Data points to an average drop in temperature of about {{convert|2|C-change|F-change}} in this period.<ref>{{cite journal|author=Royer, D. L.|author2=Berner, R. A.|author3=Montañez, I. P.|author4=Tabor, N. J.|author5=Beerling, D. J. |author5-link=David Beerling |year=2004 |title=CO<sub>2</sub> as a primary driver of Phanerozoic climate|journal=GSA Today|volume=14|issue=3|pages=4–10|issn=1052-5173|doi=10.1130/1052-5173(2004)014<4:CAAPDO>2.0.CO;2}}</ref> Dahil sa kadakilaan nito, inisip ng mga siyentipiko na ang mga gas na inilabas sa panahon ng pagbuo ng Deccan Traps ay may pangunahing papel sa [[Cretaceous-Paleogene extinction event|Cretaceous-Paleogene (K-Pg) pagkalipol ng kaganapan]] (kilala rin bilang Cretaceous-Tertiary o K-T pagkalipol).<ref>{{cite journal | title = A Volcanic Eruption | last = Courtillot | first = Vincent | date = 1990 | journal = Scientific American | doi = 10.1038 / scientamerican1090-85 | pmid = 11536474 | isyu = 4 | dami = 263 | mga pahina = 85–92 | bibcode = 1990SciAm.263d..85C}}</ref> Ipinagbigay-alam na ang biglaang paglamig dahil sa mga asupre na bulkan ng bulkan na inilabas ng pagbuo ng mga traps at ang mga nakakalason na emisyon ng gas ay maaaring malaki ang naambag sa K-Pg, pati na rin ang iba pang, pagkalipol ng masa.<ref>{{cite journal | title = Star-Struck? | last = Beardsley | first = Tim | date = 1988 | journal = Scientific American | doi = 10.1038 / scientamerican0488-37b | pmid = | dami = 258 | isyu = 4 | mga pahina = 37–40 | bibcode = 1988SciAm.258d..37B}}</ref> Howev er, ang kasalukuyang pinagkasunduan sa pamayanang pang-agham ay na ang pagkalipol ay pangunahing na-trigger ng [[Crater ng Xxxulub|Kaganapan epekto ngxxulub]] sa Hilagang Amerika, na kung saan ay makagawa ng isang sunud-sunod na pagharang sa alikabok na ulap na pumatay sa karamihan sa buhay ng halaman at nabawasan ang pandaigdigang temperatura (ang paglamig na ito ay tinatawag na isang [[epekto ng taglamig]]).<ref name = "science">{{cite journal | last = Schulte | first = Peter | date = 5 March 2010 | pamagat = Ang Chicxulub Asteroid Epekto at Mass Extinction sa Cretaceous-Paleogene Boundary | journal = Science | volume = 327 | isyu = 5970 | mga pahina = 1214–1218 | issn = 1095-9203 | doi = 10.1126 / science.1177265 | pmid = 20203042 | bibcode = 2010Sci. ..327.1214S | display-author = etal | url = http: //doc.rero.ch/record/210367/files/PAL_E4389.pdf}}</ref> Ang akdang inilathala noong 2014&nbsp;ng healogo [[Gerta Keller]] at iba pa sa tiyempo ng volcanismong Deccan ay nagmumungkahi na ang pagkalipol ay maaaring sanhi ng kapwa bulkan at ang epekto ng kaganapan.<ref>Keller, G., '' Deccan volcanism, ang epekto ng Chicxulub, at ang end-Cretaceous mass extinction: Pagkakataon? Sanhi at epekto? 29-55, 2014 [http://specialpapers.gsapubs.org/content/early/2014/06/10/2014.2505_03.1.abstract abstract] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180819083654/http://specialpapers.gsapubs.org/content/early/2014/06/10/2014.2505_03.1.abstract |date=19 August 2018 }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Schoene | first1 = B. | last2 = Samperton | first2 = K. M. | last3 = Eddy | first3 = M. P. | last4 = Keller | first4 = G. | last5 = Adatte | first5 = T. | last6 = Bowring | first6 = S. A. | last7 = Khadri | first7 = S. F. R. | last8 = Gertsch | first8 = B. | pamagat = U-Pb geochronology ng mga Deccan Traps at kaugnay sa end-Cretaceous mass extinction | journal = Science | date = 11 December 2014 | dami = 347 | isyu = 6218 | mga pahina = 182-185 | doi = 10.1126 / agham .aaa0118}}</ref> Sinundan ito ng isang katulad na pag-aaral noong 2015, kapwa nito isinasaalang-alang ang hypothesis na ang epekto ay pinalaki o hinimok ang Deccan volcanism, dahil ang mga kaganapan ay naganap sa [[antipod]].<ref>{{ cite journal | pamagat = Paglilipat ng estado sa bulkan ng Deccan sa hangganan ng Cretaceous-Paleogene, marahil sapilitan sa epekto | petsa = 2 Oktubre 2015 | journal = Agham | dami = 350 | isyu = 6256 | mga pahina = 76-75 | doi = 10.1126 / science.aac7549 | pmid = 26430116 | last1 = Renne | first1 = P. R. | last2 = Sprain | first2 = C. J. | last3 = Richards | first3 = M. A. | last4 = Sarili | una4 = S. | last5 = Vanderkluysen | first5 = L. | last6 = Pande | first6 = K. | bibcode = 2015Sci ... 350 ... 76R}}</ref><ref>{{cite web | title = Asteroid na pumatay ng mga dinosaur ay tumindi din sa pagsabog ng bulkan - pag-aaral | url = https: //www.theguardian.com / science / 2015 / oct / 01 / asteroid-that-pinatay-dinosaurs-din-pinatindi-bulkan-pagsabog-pag-aaral | petsa = 2 Oktubre 2015 | trabaho = Ang Tagapangalaga | accessdate = 2 Oktubre 2015}}</ref> Gayunpaman, ang teorya ng epekto ay pa rin ang pinakamahusay na suportado at tinukoy ng iba't ibang mga pagsusuri upang maging view ng pinagkasunduan.<ref>{{cite news | url = https: //www.bbc.co.uk/news/science-environment -51150001 | pamagat = Pagkapatay ng Dinosaur: 'Ang protesta ng Asteroid ay tunay na salarin' | publisher = BBC BALITA | petsa = 17 Enero 2020}}</ref> == Petrology == [[Talaksan:World_geologic_provinces.jpg|thumb|Ang mga Deccan Traps na ipinakita bilang isang madilim na lilang lugar sa mapa ng geologic ng India]] [[Talaksan: Epistilbite-Calcite-170550.jpg|thumb|Mga crystals ng [[epistilbite]] at [[calcite]] sa isang [[vug]] sa Deccan Traps basalt lava mula sa Distrito ng Jalgaon, Maharashtra]] Sa loob ng Mga Trap ng Deccan hindi bababa sa 95% ng mga lavas ay [[tholeiitic basalt]] s.<ref>{{cite journal|last=Aramaki|first=S.|last2=Fukuoka|first2=T.|last3=Deshmukh|first3=S. S.|last4=Fujii|first4=T.|last5=Sano|first5=T.|date=2001-12-01|title=Differentiation Processes of Deccan Trap Basalts: Contribution from Geochemistry and Experimental Petrology|journal=Journal of Petrology|language=en|volume=42|issue=12|pages=2175–2195|doi=10.1093/petrology/42.12.2175|issn=0022-3530}}</ref> Kabilang sa iba pang mga mga uri ng bato ay: [[alkali basalt]], [[nephelinite]], [[lamprophyre]], at [[carbonatite]]. Si Mantle [[xenolith]] s ay inilarawan mula sa [[Kachchh]] (hilagang-kanluran ng India) at sa ibang lugar sa kanlurang Deccan.<ref>{{cite journal|last=Dessai|first=A.G.|last2=Vaselli|first2=O.|date=Oktubre 1999|title=Petrology and geochemistry of xenoliths in lamprophyres from the Deccan Traps: implications for the nature of the deep crust boundary in western India|url=https://rruff.info/doclib/MinMag/Volume_63/63-5-703.pdf|journal=Mineralogical Magazine|volume=63|issue=5|pages=703–722|doi=10.1180/minmag.1999.063.5.08}}</ref> == Mga Fossil == Ang mga Deccan Traps ay sikat sa mga kama ng mga fossil na natagpuan sa pagitan ng mga layer ng lava. Ang partikular na kilalang species ay kasama ang palaka '' [[Oxyglossus]] pusillus '' (Owen) ng [[Eocene]] ng [[India]] at ang may ngipin na palaka '' [[Indobatrachus]] '', isang maagang linya ng mga modernong palaka, na ngayon ay inilalagay sa pamilyang Australia [[Myobatrachidae]].<ref>{{cite journal | last1 = Noble | first1 = Gladwyn Kingsley | authorlink = Gladwyn Kingsley Noble | year = 1930 | title = The Fossil Frogs ng Intertrappean Beds of Bombay, India | journal = American Museum of Natural History | volume = 401 | issue = | page = 1930 | hdl = 2246/3061}}</ref><ref>{{cite web | url = http : //tolweb.org/Myobatrachinae/16946 | pamagat = Myobatrachinae | title = Archive copy | access-date = 2022-05-10 | archive-date = 2022-04-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220404013604/http://tolweb.org/Myobatrachinae/16946 | url-status = dead }}</ref> Ang [[Infratrappean Beds]] at [[Intertrappean Beds]] ay naglalaman din ng fossil freshwater [[molluscs]].<ref>Hartman, JH , Mohabey, DM, Bingle, M., Scholz, H., Bajpai, S., at Sharma, R., 2006, Initial survivorship ng nonmarine molluscan faunas sa end-Cretaceous Deccan intertrappean strata, India: Geological Society of America (taunang pulong, Philadelphia) Abstract kasama ang Prog mga tupa, v. 38, hindi. 7, p. 143.</ref> == Mga teorya ng pormasyon == Nai-post na ang pagsabog ng Deccan Traps ay nauugnay sa isang malalim na [[mantle plume]]. Ang lugar ng pangmatagalang pagsabog (ang [[hotspot (geology)|hotspot]]), na kilala bilang ang [[Réunion hotspot]], ay pinaghihinalaan ng parehong sanhi ng pagsabog ng Deccan Traps at pagbubukas ng [[rift]] na minsan hiwalay ang [[Mascarene Plateau|Seychelles plateau]] mula sa India. [[Seafloor kumalat]] sa hangganan sa pagitan ng mga Indian at [[African Plate]] s kasunod na itinulak ang India hilaga sa plume, na ngayon ay nasa ilalim ng [[Réunion]] isla sa [[Karagatang Indiano]], timog-kanluran ng India . Ang modelo ng mantle plume ay, hinamon.<ref name = "mantleplumes">Sheth, Hetu C. "[http://www.mantleplumes.org/Deccan.html Ang Deccan Beyond the Plume Hypothesis]." '' MantlePlumes.org, '' 2006.</ref> Ang data ay patuloy na nagpapakita ng modelo ng pluma. Ang paggalaw ng plate na tectonic ng India at ang pagsisimula ng kasaysayan ng mga trapo ng Deccan ay nagpapakita ng mga malakas na ugnayan. Batay sa data mula sa profile ng magnet na pang-dagat, ang isang pulso ng hindi pangkaraniwang mabilis na paggalaw ng plato ay nagsisimula nang sabay-sabay na ang unang pulso ng mga basalts ng baha ng Deccan, na napetsahan sa 67&nbsp;milyong taon na ang nakalilipas. Ang mabilis na pagkawasak ng mabilis na tumaas at naabot ang isang maximum sa parehong oras ng pagsabog ng basaltic eruption. Ang pagkamatay ng rate pagkatapos ay bumaba, kasama ang pagbubukas na nagaganap sa paligid ng 63&nbsp;milyong taon na ang nakalilipas, kung saan natapos ang pangunahing panahon ng bulkan ng Deccan. Ang ugnayan na ito ay nakikita bilang hinimok ng dinamikong plume.<ref name = Cande>S.C. Cande sa D.R. Stegman; Ang mga galaw ng India at African plate na hinimok ng push force ng Réunion plume head; Kalikasan; Dami ng 475; p. 47-52; (7 Hulyo 2011) {{doi | 10.1038 / kalikasan10174}}</ref> Ang mga galaw ng mga plato ng India at Africa ay ipinakita rin na isama, ang karaniwang sangkap ay ang posisyon ng mga plate na ito na nauugnay sa lokasyon ng ulo ng Réunion plume. Ang pagsisimula ng pinabilis na paggalaw ng India ay nag-tutugma sa isang malaking pagbagal ng rate ng counterclockwise na pag-ikot ng Africa. Ang mga malapit na ugnayan sa pagitan ng mga plate na galaw ay nagmumungkahi na pareho silang hinihimok ng puwersa ng Réunion plume.<ref name = Cande /> == Iminungkahing link na epekto sa mga kaganapan sa epekto == === Crater ng Chicxulub === Mayroong ilang katibayan na maiugnay ang pagsabog ng Deccan Traps sa napapanahong epekto ng asteroid na lumikha ng halos [[Antipodes|antipodal]] [[Crater ng Xxxulub]] sa estado ng Mexico ng [[Yucatán]]. Bagaman ang mga Dulang Dulang ay nagsimulang sumabog bago ang epekto, [[argon-argon dating]] ay nagmumungkahi na ang epekto ay maaaring magdulot ng isang pagtaas sa pagkamatagusin na nagpapahintulot sa magma na maabot ang ibabaw at gumawa ng mga pinaka-kaakit-akit na daloy, na nagkakaloob ng halos 70% ng ang dami.<ref name = Richards2015>{{cite journal | last1 = Richards | first1 = Mark A. | last2 = Alvarez | first2 = Walter | last3 = Self | first3 = Stephen | last4 = Karlstrom | first4 = Leif | last5 = Renne | first5 = Paul R. | last6 = Manga | first6 = Michael | last7 = Sprain | first7 = Courtney J. | last8 = Smit | first8 = Jan | last9 = Vanderkluysen | first9 = Loÿc | last10 = Gibson | first10 = Sally A . | authorlink2 = Walter Alvarez | authorlink5 = Paul Renne | authorlink6 = Michael Manga | pamagat = Triggering ng pinakamalaking pagsabog ng Deccan sa pamamagitan ng Chicxulub epekto | journal = Geological Society of America Bulletin | dami = 127 | isyu = 11–12 | mga pahina = 1507–1520 | doi = 10.1130 / B31167.1 | taon = 2015 | bibcode = 2015GSAB..127.1507R | url = http://eprints.esc.cam.ac.uk/3289/1/Gibson%20bul%20gsa. pdf }}{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang kombinati sa epekto ng asteroid at ang nagresultang pagtaas ng dami ng eruptive ay maaaring may pananagutan sa mga pagkalipol ng masa na naganap sa oras na naghihiwalay sa mga Cretaceous at [[Paleogene]] na mga panahon, na kilala bilang ang [[K-Pg hangganan]].<ref>{{cite journal | pamagat = Paglilipat ng estado sa volcanism ng Deccan sa hangganan ng Cretaceous-Paleogene, marahil ay sapilitan ng epekto | huling = Renne | first1 = P. R. | displayauthors = etal | date = 2015 | journal = Science | doi = 10.1126 / science.aac7549 | pmid = 26430116 | dami = 350 | isyu = 6256 | mga pahina = 76–78 | bibcode = 2015Sci ... 350. .76R}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Sprain | first1 = Courtney J. | last2 = Renne | first2 = Paul R. | last3 = Vanderkluysen | first3 = Loÿc | last4 = Pande | first4 = Kanchan | last5 = Sarili | first5 = Stephen | last6 = Mittal | first6 = Tushar | pamagat = Ang eruptive tempo ng Deccan volcanism na may kaugnayan sa hangganan ng Cretaceous-Paleogene | journal = Science | date = 21 February 2019 | dami = 363 | isyu = 6429 | mga pahina = 866–870 | doi = 10.1126 / science.aav1446 | pmid = 30792301}}</ref> Ang isang mas kamakailang pagtuklas ay lilitaw upang ipakita ang saklaw ng pagkawasak mula sa epekto lamang, gayunpaman. Sa isang artikulo ng Marso 2019 sa [[Mga pamamaraan ng National Academy of Sciences]], isang internasyonal na koponan ng labindalawang siyentipiko ang nagpahayag ng mga nilalaman ng [[Tanis (fossil site)|Tanis fossil site]] na natagpuan malapit sa [[Bowman, North Dakota]] na lumitaw upang ipakita ang isang nagwawasak na pagkawasak ng isang sinaunang lawa at ang mga naninirahan nito sa panahon ng epekto ng Chicxulub. Sa papel, inaangkin ng pangkat na ang heolohiya ng site ay may ginawang [[fossil]] na mga puno ng halaman at mga labi ng mga isda at iba pang mga hayop. Ang nangungunang mananaliksik, na si Robert A. DePalma ng [[University of Kansas]], ay sinipi sa New York Times bilang nagsasabi na "[Y] ou ay bulag na makaligtaan ang mga bangkay na nakadikit ... Imposibleng makaligtaan kapag nakita mo ang outcrop. " Ang katibayan na nakakaugnay sa ito ay makukuha sa epekto ng Chicxulub kasama ang [[tektites]] na nagdadala ng "ang natatanging lagda ng kemikal ng iba pang mga tektite na nauugnay sa kaganapan ng Chicxulub" na natagpuan sa mga gills ng mga fossil ng isda at naka-embed sa [[amber]], isang [[iridium]] -rich tuktok na layer na itinuturing na isa pang lagda ng kaganapan, at isang hindi pagkakatulad kakulangan ng pag-scavenging ng mga patay na isda at hayop na iminungkahi na ilang iba pang mga species ang nakaligtas sa kaganapan upang puksain ang pagkamatay ng masa. Ang eksaktong mekanismo ng pagkawasak ng site ay pinagtatalunan bilang alinman sa isang epekto na sanhi ng [[tsunami]] o lawa at ilog [[seiche]] na aktibidad na na-trigger ng mga lindol na post-epekto, kahit na wala pa ring matibay na konklusyon kung saan mayroon ang mga mananaliksik naayos.<ref>{{Cite web | url = https: //news.ku.edu/2019/03/29/stunning-discovery-offers-glimpse-minutes-following-%E2%80%98dinosaur-killer%E2 % 80% 99-chicxulub-epekto | pamagat = Nakamamanghang pagtuklas ay nag-aalok ng sulyap ng ilang minuto kasunod ng 'dinosaur-killer' na Chicxulub epekto | petsa = 29 Marso 2019 | access-date = 10 Abril 2019 }}{{Dead link|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news | url = https: //www.nytimes.com/2019/03/29/science/dinosaurs-extinction-asteroid.html | pamagat = Fossil Site Nagpapakita ng Araw Na Meteor Hit Earth at, Siguro, Wiped Out Dinosaurs | petsa = 29 Marso 2019 | pahayagan = The New York Times | last1 = Broad | first1 = William J. | last2 = Change | first2 = Kenneth}}</ref> === Bunganga ng shiva === Ang isang geological na istraktura na umiiral sa sahig ng dagat sa kanlurang baybayin ng Indya ay iminungkahi bilang isang posibleng crater ng epekto, sa kontekstong ito na tinatawag na [[Shater crater]]. Napetsahan din ito nang humigit-kumulang na 66&nbsp;milyong taon na ang nakalilipas, na potensyal na tumutugma sa mga trak ng Deccan. Ang mga mananaliksik na inaangkin na ang tampok na ito ay isang epekto ng bunganga ay nagpapahiwatig na ang epekto ay maaaring nag-uudyok na kaganapan para sa Deccan Traps pati na rin ang pag-ambag sa pabilis na plato ng India sa unang bahagi ng [[Paleogene]].<ref>[[Sankar Chatterjee|Chatterjee, Sankar]]. "[https://gsa.confex.com/gsa / 2006 Papel Blg 60-8, Seattle Taunang Pagpupulong, Nobyembre 2003.</ref> Gayunpaman, ang kasalukuyang pinagkasunduan sa pamayanan ng agham ng Earth ay ang tampok na ito ay hindi malamang na maging isang aktwal na epekto ng bunganga.<ref name = "Leslie2008a">{ {{cite web | may-akda = Mullen, Leslie | petsa = 2 Nobyembre 2004 | url = http: //www.spacedaily.com/news/deepimpact-04r.html | pamagat = Shiva: Ang isa pang K-Pg Epekto? | trabaho = Spacedaily .com | accessdate = 20 Pebrero 2008 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - orihinal na artikulo sa [http://www.astrobio.net/news/article1281.html pinagmulan]</ref><ref>{{cite web | url = http: // www.space.com/scienceastronomy/091018-dinosaur-crater.html | pamagat = Bagong Dino-pagsira Teorya Fuels Hot Debate | una = Clara | huling = Moskowitz | publisher = space.com | petsa = 18 Oktubre 2009}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Uncategorized|date=Oktubre 2024}} 7yx9it1biuqqnqmrmr9dvvzrr4nwsw7 0 297333 2206391 2149738 2026-05-06T03:43:55Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206391 wikitext text/x-wiki Ang '''kurpyo''', '''karpiyo'''<ref>{{Cite web |title=Curfew in Tagalog |url=https://www.tagalog.com/dictionary/curfew |access-date=2024-12-29 |website=www.tagalog.com |language=en}}</ref> (Ingles: ''curfew'') o '''oras ng pagsasara'''<ref name="Hammond">{{cite-Hammond|''Curfew'', ''closing-hour''}}, pahina 48. (sa Ingles)</ref>ay isang kautusan na nagpapataw ng ilang mga regulasyon sa mga tinukoy na oras.<ref name=":0">{{Cite web |date=2023 |title=Curfew Definition & Meaning |url=http://dictionary.reference.com/browse/curfew |access-date=2023-05-03 |website=Dictionary.com |language=en}}</ref> Karaniwan, nag-uutos ang mga karpiyo sa lahat ng taong apektado ng mga ito na manatili sa loob ng bahay sa mga oras ng gabi.<ref>{{Cite web |date=2012 |title=Definition of curfew |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/curfew |archive-url=https://web.archive.org/web/20120707012344/http://oxforddictionaries.com/definition/english/curfew |archive-date=7 Hulyo 2012 |website=Oxford Dictionaries |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hudson |first=David L. Jr. |date=2020-06-03 |orig-date=originally published 2009 |title=Curfews |url=https://www.mtsu.edu/first-amendment/article/1206/curfews#:~:text=Curfews%20are%20government%20policies%20that,lifted%2C%20usually%20in%20the%20morning. |website=The First Amendment Encyclopedia |language=en}}</ref> Ang ganitong kautusan ay kadalasang ibinibigay ng mga pampublikong awtoridad, subalit maaari ding ibigay ng may-ari ng bahay sa mga nakatira sa sambahayan. Halimbawa, madalas na binibigyan ang mga bata ng karpiyo ng kanilang mga magulang, at ang isang ''au pair'' (o isang indibiduwal na nagtatrabaho para, at nakatira bilang bahagi ng, isang pamilyang kumukupkop) ay tradisyonal na binibigyan ng karpiyo kung kailan siya dapat bumalik sa bahay ng kanyang pamilyang kumupkop. Ang ilang mga hurisdiksyon ay may mga karpiyong pambata na nakakaapekto sa lahat ng tao sa ilalim ng isang partikular na edad na hindi sinamahan ng isang nasa hustong gulang o nakikibahagi sa ilang partikular na naaprubahang aktibidad. Ginamit ang mga curfew bilang paraan ng pagkontrol sa [[batas militar]], gayundin para sa kaligtasan ng publiko sakaling magkaroon ng sakuna, [[Salot|epidemya]], o krisis.<ref>{{Cite web |title=Curfew Laws |url=https://criminal.findlaw.com/criminal-charges/curfew-laws.html |website=FindLaw |language=en}}</ref> Ang iba't ibang bansa ay nagpatupad ng mga naturang hakbang sa buong kasaysayan, kabilang ang noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at ang [[Digmaan sa Golpo]]. Napag-alaman na ang pagpapatupad ng mga karpiyo ay hindi pantay na nakakaapekto sa mga pangkat na nasa laylayan, kabilang ang mga walang tirahan o may limitadong opsyon sa [[transportasyon]].<ref>{{Cite journal |last=Brass |first=Paul R. |year=2006 |title=Collective Violence, Human Rights, and the Politics of Curfew |journal=Journal of Human Rights |language=en |volume=5 |issue=3 |pages=323–340 |doi=10.1080/14754830600812324}}</ref><ref>{{Cite news |last=Lerner |first=Kira |date=2020-06-10 |title=The Toll That Curfews Have Taken on Homeless Americans |language=en |work=The Appeal |url=https://theappeal.org/police-brutality-protest-curfews-homeless/ |access-date=2023-04-18}}</ref> Sa panahon ng [[pandemya ng COVID-19]], ipinatupad ang mga kurpyo sa ilang bansa, kabilang ang [[Pransya]], [[Italya]], [[Polonya]] at [[Australya]], bilang isang hakbang upang limitahan ang pagkalat ng [[Virus|bayrus]].<ref>{{Cite web |last=Daventry |first=Michael |date=24 Oktubre 2020 |title=Curfews and restrictions imposed across Europe as COVID-19 cases soar |url=https://www.euronews.com/2020/10/23/curfews-and-restrictions-imposed-across-europe-as-covid-19-cases-soar |access-date=18 Abril 2023 |website=Euronews |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wood |first=Patrick |date=2020-08-06 |title=Why did Melbourne impose a curfew? It's not entirely clear |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2020-08-07/will-melbournes-stage-4-curfews-be-effective-against-coronavirus/12520994 |access-date=2023-06-07}}</ref> Gayunpaman, ang mga kamakailang pag-aaral ay nag-ulat ng bale-wala o walang epekto ang karpiyo,<ref>{{Cite journal |last=de Haas |first=Samuel |last2=Götz, Georg |last3=Heim, Sven |year=2022 |title=Measuring the effect of COVID-19-related night curfews in a bundled intervention within Germany |journal=Scientific Reports |language=en |publisher=Springer Nature |volume=12 |issue=1 |page=19732 |bibcode=2022NatSR..1219732D |doi=10.1038/s41598-022-24086-9 |pmc=9669542 |pmid=36396710}}</ref> at may potensyal pa na pagtaas sa paghahatid ng bayrus.<ref>{{Cite journal |last=Sprengholz |first=Philipp |last2=Siegers |first2=Regina |last3=Goldhahn |first3=Laura |last4=Eitze |first4=Sarah |last5=Betsch |first5=Cornelia |year=2021 |title=Good night: Experimental evidence that nighttime curfews may fuel disease dynamics by increasing contact density |journal=Social Science & Medicine |language=en |volume=288 |page=114324 |doi=10.1016/j.socscimed.2021.114324 |pmc=8426215 |pmid=34419633}}</ref> Ang paggamit at pagpapatupad ng mga karpiyo sa panahon ng pandemya ay nauugnay sa mga paglabag sa [[karapatang pantao]] at pagkasira ng [[Kalusugang pang-isipan|kalusugang pangkaisipan]], na lalong nagpapakumplikado sa kanilang paggamit bilang isang panukalang kontrol.<ref>{{Cite news |date=26 Marso 2020 |title=Philippines: Curfew Violators Abused |language=en |work=Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2020/03/26/philippines-curfew-violators-abused |access-date=18 Abril 2023}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Almomani |first=Ensaf Y. |last2=Qablan |first2=Ahmad M. |last3=Almomany |first3=Abbas M. |last4=Atrooz |first4=Fatin Y. |year=2021 |title=The coping strategies followed by university students to mitigate the COVID-19 quarantine psychological impact |journal=Curr Psychol |language=en |volume=40 |issue=11 |pages=5772–5781 |doi=10.1007/s12144-021-01833-1 |issn=1046-1310 |pmc=8106545 |pmid=33994758}}</ref> Maaari ding makaapekto ang mga karpiyo sa kaligtasan sa kalsada, dahil ang mga pag-aaral ay nagpapahiwatig ng potensyal na pagbaba ng mga pagbundol sa oras ng karpiyo subalit pagtaas ng mga pagbundol bago ang karpiyo dahil sa pagmamadali. == Karpiyo sa Piipinas == Noong 1565, dumating sa [[Cebu]] ang mananakop na Kastila na si [[Miguel López de Legazpi]] upang [[Kasaysayan ng Pilipinas (1565–1898)|kolonihin ang mga pulo]] na tatawaging [[Pilipinas]] sa kalaunan. Nagtayo si Legazpi ng isang kuta at nagpatupad ng karpiyo para sa mga pumapasok dito sa gabi, na binanggit ang mga alalahanin na "[[Patutot|nagpatutot]] ang mga babae sa kanilang sarili sa kampo."<ref>{{Cite journal |last=Bonnet |first=François-Xavier |date=2017-05-04 |title=From Oripun to the Yapayuki-San: An Historical Outline of Prostitution in the Philippines |url=https://journals.openedition.org/moussons/3755?lang=en#tocto1n4 |journal=Moussons. Recherche en sciences humaines sur l’Asie du Sud-Est |language=en |issue=29 |pages=41–64 |doi=10.4000/moussons.3755 |issn=1620-3224}}</ref> Noong [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|panahon ng kolonisasyon ng mga Amerikano sa Pilipinas]] sa pagpasok ng ika-19 na dantaon, sumailalim ang [[Maynila]] sa "Kautusang Karpiyo" na nag-aatas sa kanila na huwag lumabas ng kanilang mga bahay pagkalipas ng 7:00 ng gabi, at nang maglaon ay nagbago ang paghihigpit sa 8:30 ng gabi, pagkatapos ay hanggang 10:00 ng gabi, pagkatapos ay hanggang 11:00 ng gabi, at sa wakas ay binawi noong 1901.<ref>{{Cite book |last=Davis |first=George W. |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Report_on_the_Military_Government_of_the/q1dFAAAAYAAJ |title=Report on the Military Government of the City of Manila, P.I., from 1898 to 1901 |date=1901 |publisher=Headquarters Division of the Philippines |pages=9 |language=en}}</ref> Noong Setyembre 22, 1972, ang araw pagkatapos idineklara ng noo'y [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Ferdinand Marcos]] ang [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|batas militar]], naglabas siya ng Pangkalahatang Kautusan Blg. 4, na nag-uutos ng karpiyo mula hatinggabi hanggang 4:00 ng umaga, at aarestuhin ang sinumang lalabag sa karpiyo na ito at dadalhin sa kustodiya.<ref>{{Cite web |last2= |date=2018-09-21 |title=What If We Told You Today: Curfew Has Been Imposed in All Parts of the PH |url=https://www.esquiremag.ph/politics/opinion/what-is-martial-law-like-curfew-a00203-20180921?s=71hki30koi2p4utrd5ik0b5725 |access-date=2024-12-30 |website=Esquiremag.ph |language=en}}</ref> Noong Disyembre 1972, tinanggal ni Marcos ang karpiyo ng may kondisyon,<ref>{{Cite news |date=1972-12-04 |title=Marcos Said to Approve Some Easing of Curfew |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1972/12/04/archives/marcos-said-to-approve-some-easing-of-curfew.html |access-date=2024-12-29}}</ref> at noong 1977, inihayag niya ang kumpletong pag-alis ng karpiyo bilang bahagi ng pagsisikap na mapagaan ang mga paghihigpit na ipinataw sa panahon ng batas militar.<ref>{{Cite web |date=2017-08-22 |title=22 August: Suspension of the Writ of Habeas Corpus (1971) and Lifting of Nightly Curfew and Travel Ban (1977) |url=https://liberal.ph/22-august-suspension-writ-habeas-corpus-1971-lifting-nightly-curfew-travel-ban-1977/ |access-date=2024-12-30 |website=Liberal Party of the Philippines |language=en-US }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang pangunahing layunin ng curfew ay bawasan ang krimen, bukod sa iba pang dahilan.<ref>{{Cite web |date=2011-08-22 |title=Martial Law's Nightly Curfew Was Lifted August 22, 1977 |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/517/today-in-philippine-history-august-22-1977-the-nightly-curfew-imposed-under-the-martial-law-was-lifted |access-date=2024-12-30 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Noong Mayo 23, 2017, idineklara ng noo'y Pangulong [[Rodrigo Duterte]] ang batas militar sa buong pangkat ng pulo ng [[Mindanao]] bilang tugon sa [[Krisis sa Marawi|pagkubkob sa Marawi]], at may mga karpiyo ang nakakabit sa proklamasyon.<ref>{{Cite web |date=2017-05-23 |title=Duterte declares martial law in Mindanao |url=https://www.philstar.com/headlines/2017/05/23/1703088/duterte-declares-martial-law-mindanao |access-date=2024-12-31 |website=Philstar.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jennings |first=Ralph |date=2017-12-13 |title=Filipinos Find Gains, No Pain Under Martial Law |url=https://www.voanews.com/a/martial-law-in-philippines-proposed-to-be-renewed/4161691.html |access-date=2024-12-31 |website=Voice of America |language=en}}</ref> 129 na lugar sa Mindanao ang nagkaroon ng karpiyo noong 2017.<ref>{{Cite news |date=2016-05-10 |title=Philippines' Duterte planning curfews on children, alcohol: Aide |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/philippines-duterte-planning-child-alcohol-curfews-aide |access-date=2024-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190212030654/https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/philippines-duterte-planning-child-alcohol-curfews-aide |archive-date=2019-02-12 |url-status=live }}</ref> Matapos manalo sa [[Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 2016|halalang pampanguluhan noong 2016]] at bago simulan ang kanyang termino, iminungkahi ni Duterte ang isang buong bansang karpiyo para sa mga menor de edad.<ref>{{Cite web |last=Ranada |first=Pia |date=2016-05-16 |title=Duterte: Curfew for minors in, late-night karaoke out |url=https://www.rappler.com/philippines/133281-duterte-curfew-minors-karaoke-sessions/ |access-date=2024-12-31 |website=RAPPLER |language=en-US}}</ref> Nagkaroon ng mga lokal na ordinansa tungkol sa karpiyo para sa mga menor de edad sa ilang mga [[Mga lungsod ng Pilipinas|lungsod]] at [[Mga bayan ng Pilipinas|bayan]]<ref>{{Cite web |title=ORDINANCE No. 8046 – City Council of Manila |url=https://citycouncilofmanila.com.ph/city_ordinances/ordinance-no-8046-2/ |access-date=2024-12-31 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ordinance No. 2491 - Sangguniang Panlungsod, City of Davao |url=https://www.iccwtnispcanarc.org/upload/pdf/9499693765Child%20Welfare%20Code%20.pdf |website=www.iccwtnispcanarc.org |language=en}}</ref> subalit walang batas para sa buong bansa. Ang Artikulo 129 ng Utos Pampanguloe 603 noong 1974 ay nagpapahintulot sa mga konsehal panlungsod o pambayan na magpatupad ng "mga oras ng karpiyo para sa mga bata na maaaring hinihingi ng mga lokal na kondisyon."<ref>{{Cite web |title=P.D. No. 603 |url=https://lawphil.net/statutes/presdecs/pd1974/pd_603_1974.html |access-date=2024-12-31 |website=lawphil.net |language=en}}</ref> Noong 2022, isang panukalang batas ang ipinakilala sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]] upang magpatupad ng karpiyo sa buong bansa.<ref>{{Cite web |date=2022-08-07 |title=House bill seeks 10 p.m. national curfew for minors |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/08/07/2200968/house-bill-seeks-10-pm-national-curfew-minors |access-date=2024-12-31 |website=Philstar.com |language=en}}</ref> Gayunpaman, nakabinbin ang panukalang batas sa Komite sa Kapakanan ng mga Bata mula pa noong Hulyo 2022.<ref>{{Cite web |title=House Bill No. 1016, 19th Congress {{!}} Senate of the Philippines Legislative Reference Bureau |url=https://issuances-library.senate.gov.ph/bills/house-bill-no-1016-19th-congress |access-date=2024-12-31 |website=issuances-library.senate.gov.ph |language=en |archive-date=2024-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241231064052/https://issuances-library.senate.gov.ph/bills/house-bill-no-1016-19th-congress |url-status=dead }}</ref> Ang karpiyo para sa mga menor de edad sa Pilipinas ay isang pinagtatalunang paksa. Nangangatwiran ang pabor na magtataguyod ang mga karpiyo ng kaligtasan at kapakanan ng mga bata, habang sinasabi ng mga laban sa karpiyo na lumalabag sa karapatan ng mga bata na maglakbay sa kanilang paligid at karapatan ng kanilang mga magulang na alagaan sila.<ref name=":1">{{Cite web |last=Divina |first=Nilo |date=2023-12-21 |title=Constitutionality of curfew for minors |url=https://tribune.net.ph/2023/12/21/constitutionality-of-curfew-for-minors |access-date=2024-12-31 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> Noong 2017, nagpasya ang [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas]] sa konstitusyonalidad ng ilan sa mga lokal na ordinansang ito matapos magsampa ng kaso ang isang grupo. Pinagtibay ng mataas na hukuman ang karpiyo para sa mga menor de edad sa [[Lungsod Quezon]] subalit hindi suportado ang mga karpiyo na ipinatupad sa [[Maynila]] at [[Navotas]].<ref name=":1" /> Sa panahon ng [[Pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas|pandemya ng COVID-19]], ilang lugar sa Pilipinas ang nagpatupad ng mga karpiyo, kabilang ang [[Kalakhang Maynila]], [[Bulacan]], [[Kabite|Cavite]], [[Laguna]], [[Rizal]], [[Cebu]], at [[Cagayan de Oro]].<ref>{{Cite news |date=2021-03-21 |title=Philippines to expand Covid curbs beyond capital amid surge |language=en |work=Bangkok Post |url=https://www.bangkokpost.com/world/2087291/philippines-to-expand-covid-curbs-beyond-capital-amid-surge |access-date=2024-12-31}}</ref><ref>{{Cite web |last=Saavedra |first=John Rey |date=2020-03-15 |title=Cebu imposes curfew, strict travel control |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1096679 |access-date=2024-12-31 |website=www.pna.gov.ph |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rosauro |first=Ryan D. |date=2021-11-05 |title=Curfew shortened in Cagayan de Oro as virus threat eases |url=https://newsinfo.inquirer.net/1510856/curfew-shortened-in-cagayan-de-oro-as-virus-threat-eases |access-date=2024-12-31 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} [[Kategorya:Pambansang seguridad]] [[Kategorya:Batas na pampubliko]] kkq2k7puzw9gikt1csn9kbnegnmizi5 0 298731 2206382 2096109 2026-05-06T02:28:50Z ~2026-27345-83 161522 /* Tingnan rin */ 2206382 wikitext text/x-wiki {{Infobox epidemic | name = 2019-20 Central Luzon African Swine fever outbreak | image = | caption = | arrival_date = Agosto 25, 2019 (Pampanga)<br>Setyembre 18, 2020 (Malolos) | type = African Swine Fever, Hog Cholera | origin = [[Shenyang]], [[Liaoning]], [[Tsina]] | first_case = [[Guiguinto]] | location = [[Malolos]]<br>[[Apalit, Pampanga|Apalit]]<br>[[San Simon, Pampanga|San Simon]]<br>[[San Fernando, Pampanga]] | reported deaths = Malolos (900)<br>Guiginto (81) | notes = }} Ang '''Pagsilakbo ng ASF sa Gitnang Luzon''' o '''2019-20 Central Luzon African Swine fever outbreak''' ay isang transmitted disease na galing sa [[baboy]], Ito ay nag-umpisang kumalat noong Agosto 2019, bunsod sa [[Rizal]] at [[Lungsod Quezon]], Tumawid ang nasabing sakit mula sa Rodriguez, hanggang nakarating ito sa lungsod/bayan ng Malolos ay Guiguinto, 900 na baboy ang pinatay sa Malolos at 81 sa Guiginto.<ref>https://news.mb.com.ph/2019/11/06/asf-hits-backyard-farms-of-malabon-caloocan-spreads-fast-in-pampanga-and-bulacan{{Dead link|date=Marso 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://www.gmanetwork.com/news/money/economy/708213/agri-dep-t-says-asf-outbreak-confirmed-in-3-specific-areas-in-bulacan-and-rizal/story</ref>Maging ang mga lungsod/bayan sa [[Pampanga]] ay tinamaan ng ASF sa mga bayan nang Apalit, San Fernando at San Simon. ==Checkpoints== Nagsagawa ng checkpoints sa pagitan ng [[Bulacan]] at tollways sa Lungsod Valenzuela at Quezon dahil sa pag usbong ng birus.<ref>{{Cite web |url=https://cnnphilippines.com/news/2019/10/28/bulacan-pampanga-african-swine-fever-noel-reyes-department-of-agriculture.html |title=Archive copy |access-date=2020-07-05 |archive-date=2020-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705221101/https://cnnphilippines.com/news/2019/10/28/bulacan-pampanga-african-swine-fever-noel-reyes-department-of-agriculture.html |url-status=dead }}</ref> ===Bulacan=== Setyembre 18, 2020 ng inanunsyo ng Beterinaryo ng Malolos at Departamento ng Agrikultura na ang mga nangamatay na baboy na aabot sa 21 ay nagtataglay na 60 kilo ay kinumpirma sa blood sample na ang mga ito ay nag positibo sa ASF, sa Brgy. Santor, [[Malolos]], [[Bulacan]] at iilang mga labi ng baboy ang nadiskobreng palutang-lutang sa isang ilog sa dalawang subdibisyon sa Brgy. Panasahan.<ref>https://www.pna.gov.ph/articles/1080771</ref> ==Tingnan rin== * [[Pagsilakbo ng ASF sa Lungsod ng Quezon]] * [[Pagkalat ng ASF sa Pilipinas ng 2019–20]] * [[Pandemya ng COVID-19 sa Gitnang Luzon]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga sakit mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sakit ng baboy]] {{usbong|Kalusugan}} 2xnmnrc33cgf5tutfv2o7dfab3rky12 0 300926 2206350 2055937 2026-05-05T22:26:20Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206350 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=Gang of Four|image=Gang of Four in Chicago.jpg|caption=[[Jon King]] at [[Andy Gill]], gumaganap kasama ang Gang of Four sa [[Metro Chicago]] noong 2011|image_size=|landscape=yes|background=group_or_band|origin=[[Leeds]], England|genre={{flatlist| * [[Post-punk]]{{fact}} * [[dance-punk]]<ref>{{cite web|url=https://ultimateclassicrock.com/gang-of-four-entertainment/|title=Gang of Four Take Punk in New Direction on 'Entertainment!'|last=Gallucci|first=Michael|date=25 September 2019|website=Ultimate Classic Rock|access-date=2 February 2020}}</ref> * [[funk rock]]<ref>{{cite journal |url= http://www.trouserpress.com/entry.php?a=gang_of_four |first= Scott |last= Isler |first2= Ira |last2= Robbins |first3= Michael |last3= Azerrad |title= Gang of Four |magazine= [[Trouser Press]] |accessdate= 25 April 2015 |archive-date= 9 Mayo 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120509230139/http://www.trouserpress.com/entry.php?a=gang_of_four |url-status= dead }}</ref> * [[punk-funk]]<ref>{{cite news |last1=Reynolds |first1=Simon |title=Seize the Time: Gang of Four and the eternal returns of retro rock |work=Slate |date=5 October 2005}}</ref>}}|years_active={{nowrap|1976–1984}}, {{nowrap|1987–1997}}, {{nowrap|2004–2020}}|label={{flatlist| * [[EMI Records|EMI]] * [[Warner Bros. Records|Warner Bros.]] * [[Polydor]] * [[V2 Records|V2]] }}|website={{URL|http://www.gangoffour.uk}}|past_members=* [[Andy Gill]] * [[Jon King]] * [[Hugo Burnham]] * [[Dave Allen]] * [[Busta Jones|Busta "Cherry" Jones]] * [[Sara Lee]] * [[Mark Heaney]] * [[Gail Ann Dorsey]] * Jon Finnigan * Thomas McNeice * John "Gaoler" Sterry * Tobias Humble}} Ang '''Gang of Four''' ay isang English [[post-punk]] band, na nabuo noong 1976 sa [[Leeds]].<ref name="bio2">{{cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/gang-of-four-mn0000193231|title=Gang of Four – Biography, Albums, Streaming Links|website=[[AllMusic]]|accessdate=20 April 2019}}</ref> Ang mga orihinal na kasapi ay ang mang-aawit na si [[Jon King]], gitarista na si [[Andy Gill]], gitarista ng bass na si [[Dave Allen]] at ang drummer na si [[Hugo Burnham]]. Maraming iba't ibang mga line-up kabilang ang, bukod sa iba pang mga kilalang musikero, sina [[Sara Lee]], [[Mark Heaney]] at [[Gail Ann Dorsey]]. Matapos ang isang maikling pagpapatahimik noong 1980s, ang iba't ibang mga konstelasyon ng banda ay naitala ang dalawang mga album ng studio noong 1990s. Sa pagitan ng 2004 at 2006 ang orihinal na line-up ay muling pinagtagpo; Naglibot si Gill gamit ang pangalan sa pagitan ng 2012 at kanyang pagkamatay noong 2020. Ang banda ay tumugtog ng isang pinaghubad na halo ng [[punk rock]], [[funk]] at [[Dub music|dub]], na may lirikal na diin sa mga panlipunang at pampulitika na sakit ng lipunan. Ang Gang of Four ay malawak na itinuturing na isa sa mga nangungunang banda ng huling bahagi ng 1970s/unang bahagi ng 1980s na kilusang post-punk. Ang kanilang debut album, ''[[Entertainment!]]'', ay niraranggo bilang fifth greatest punk album of all time<ref name="rollingstone.com">{{Cite magazine|magazine=[[Rolling Stone]]}}</ref> at sa Numero 483 sa [[Rolling Stone's 500 Greatest Albums of All Time]]. Noong 2004, ang album ay nakalista ng [[Pitchfork|Pitchfork Media]] bilang 8th best album of the 1970s<ref>{{cite web|url=http://pitchfork.com/features/staff-lists/5932-top-100-albums-of-the-1970s/10/|title=Staff Lists: Top 100 Albums of the 1970s &#124; Features|website=Pitchfork.com|date=23 June 2004|accessdate=19 February 2012|archive-date=15 Abril 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130415064956/http://pitchfork.com/features/staff-lists/5932-top-100-albums-of-the-1970s/10/|url-status=dead}}</ref> at, noong 2020, sa pamamagitan ng ''Pop Matters'' bilang "Best Post Punk album ever".<ref>Fitzgerald, Colin, [https://www.popmatters.com/best-post-punk-albums-5-2495402671.html "The 50 Best Post-Punk Albums Ever: Part 5, Joy Division to Gang of Four"], PopMatters.com, 10 April 2020.</ref> Ang kanilang mga unang bahagi ng 80s na mga album (''[[Songs of the Free]]'' at ''[[Hard]]'') ay natagpuan ang paglambot ng ilan sa kanilang higit na nakakagulat na mga katangian, at naaanod patungo sa [[dance-punk]] at [[disco]]. Inilarawan ni David Fricke ng ''Rolling Stone'' ang Gang of Four bilang "probably the best politically motivated band in rock & roll."<ref>David Fricke, ''[[Rolling Stone]]'', 7 August 1980.</ref>. == Pamana == [[Talaksan:Andy_Gill_and_John_"Gaoler"_Sterry,_Gang_of_Four.jpeg|right|thumb| Gang of Four noong 2014: Andy Gill (kaliwa) at John "Gaoler" Sterry]] Ang Gang of Four ay nakakaimpluwensya sa isang bilang ng mga matagumpay na alternatibong pagkilos ng rock sa buong 1980s at 1990s. Ang frontman ng [[R.E.M.]] na si [[Michael Stipe]] ay binanggit ang Gang of Four bilang isa sa mga punong impluwensya ng kanyang banda;<ref>{{cite book|last=Lester|first=Paul|title=Gang of Four|year=2008|publisher=Music Sales Group|page=1|url=https://books.google.com/books?id=9ApoM5GTpq0C}}</ref> [[Flea (musikero)|Flea]] ng [[Red Hot Chili Peppers]] na ang Gang of Four ang nag-iisang pinakamahalagang impluwensya sa maagang musika ng kanyang banda. Sinabi ni [[Kurt Cobain]] na ang [[Nirvana (banda)|Nirvana]] ay nagsimula bilang "a Gang of Four and [[Scratch Acid]] ripoff". Ang debut album ng Gang of Four na ''Entertainment!'' ay niraranggo sa ika-13 sa listahan ni [[Kurt Cobain]] ng kanyang 50 paboritong album sa kanyang [[Journals|journal]].<ref name="joyfulnoiserecordings.com2">{{cite web|title=Top 50 by Nirvana [MIXTAPE]|url=http://www.joyfulnoiserecordings.com/journal/top-50-by-nirvana/|accessdate=8 May 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141018034220/http://www.joyfulnoiserecordings.com/journal/top-50-by-nirvana/|archivedate=18 October 2014}}</ref> Si Andy Kellman, na nagsusulat sa [[AllMusic]], ay nagtalo na ang "germs of influence" ng Gang of Four ay matatagpuan sa maraming mga [[rap metal]] group na "not in touch with their ancestry enough to realize it".<ref><nowiki>{{cite web | last = | first = | title = Review of Entertainment! | publisher = allmusicguide | accessdate = 28 March 2008 | url = </nowiki>{{Allmusic|class=album|id=r7981/review|pure_url=yes}}</ref> Noong 2020 sinabi ni el-p ng [[Run the Jewels]] na ang Gang of Four ay "one the most seminal and influential bands" at "the album ''Entertainment!'' specifically is a part of what shaped the producer and writer that I am".<ref>https://twitter.com/gangoffour77_81/status/1268593000722071555/photo/1</ref> Si Sara Lee ay naging hukom din para sa ika-5 taunang Independent Music Awards upang suportahan ang karera ng mga independiyenteng artista.<ref>{{cite web|url=http://www.independentmusicawards.com/ima_new/pastjudges.asp|title=Independent Music Awards – Past Judges|website=Independentmusicawards.com|accessdate=19 February 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713024722/http://www.independentmusicawards.com/ima_new/pastjudges.asp|archivedate=13 July 2011}}</ref> Mula noong 2000s, ang banda ay nasiyahan sa muling pagkabuhay sa katanyagan, una dahil sa paglitaw ng mga bagong [[post-punk revival]] bands tulad ng [[Clinic]], [[Liars]], [[the Rapture]], [[Neils Children]] at [[Radio 4]], at pagkatapos ay ang pagtaas ng [[Franz Ferdinand (banda)|Franz Ferdinand]], [[We Are Scientists]] at [[Bloc Party]]. == Mga miyembro ng banda == ; Huling line-up * [[Andy Gill]] - mga gitara, vocal (1977–1983, 1987–1997, 2004–2020; namatay 2020) * Thomas McNeice - bass, backing vocals (2008–2020) * John "Gaoler" Sterry - lead vocals, percussion (2012–2020) * Tobias Humble - drums (2016–2020) ; Mga nakaraang miyembro * [[Jon King]] - lead vocals, melodica (1977–1983, 1987–1997, 2004–2012) * [[Dave Allen]] - bass, vocals (1977–1980, 2004–2008) * [[Hugo Burnham]] - drums (1977–1983, 2004–2006) * [[Busta Jones|Busta "Cherry" Jones]] - bass (1980; namatay 1995) * [[Sara Lee]] - bass, backing vocals (1980–1983) * [[Gail Ann Dorsey]] - bass (1991) * [[Mark Heaney]] - drums (2006–2013) * Jonny Finnegan - drums (2014–2016) == Discography == === Mga studio albums === * ''[[Entertainment!]]'' (EMI, 1979) – [[UK Albums Chart|UK]] Number 45,<ref name="Off2">{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/artist/17765/gang-of-four/|title=GANG OF FOUR &#124; full Official Chart History &#124; Official Charts Company|website=Officialcharts.com|accessdate=2020-05-25}}</ref> Australia Number 39 * ''[[Solid Gold]]'' (Warner Bros., 1981) – UK Number 52,<ref name="Off2" /> US Pop Number 190 * ''[[Songs of the Free]]'' (Warner Bros., 1982) – UK Number 61,<ref name="Off2" /> US Pop Number 175 * ''[[Hard]]'' (Warner Bros., 1983) – US Pop Number 168 * ''[[Mall]]'' (Polydor, 1991) * ''[[Shrinkwrapped]]'' (Castle, 1995)<ref name="British Hit Singles & Albums2">{{cite book|first=David|last=Roberts|year=2006|title=British Hit Singles & Albums|edition=19th|publisher=Guinness World Records Limited|location=London|isbn=1-904994-10-5|page=221}}</ref> * ''Return the Gift'' (V2, 2005) – re-recordings of earlier tracks * ''[[Content]]'' (Yep Roc, 2011) * ''[[What Happens Next]]'' (Metropolis/Membran, 2015) * ''[[Happy Now]]'' (Gill Music Ltd, 2019)<ref>{{cite news|url=https://www.spin.com/2018/12/gang-of-four-happy-now-album-announcement-north-american-tour/|title=Gang of Four Announce New Album HAPPY NOW, North American Tour|website=[[Spin (magazine)|Spin]]|date=14 December 2018|access-date=29 Agosto 2020|archive-date=18 Agosto 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818103610/https://www.spin.com/2018/12/gang-of-four-happy-now-album-announcement-north-american-tour/|url-status=dead}}</ref> === Mga live albums === * ''At the Palace'' (Mercury, 1984) * ''Live...In The Moment'' (Metropolis, 2016) === Mga compiation albums === * ''[[The Peel Sessions (album ng Gang of Four)|The Peel Sessions]]'' (1990), Strange Fruit/Dutch East India * ''[[A Brief History of the Twentieth Century]]'' (1990), Warner Bros * ''100 Flowers Bloom'' (1998), Rhino === Extended plays === * ''[[Yellow EP|Yellow]]'' (EMI, 1980) – US Pop Number 201 * ''[[Another Day/Another Dollar]]'' (Warner Bros., 1982) – US Pop Number 195 * ''The Peel Sessions (16.1.79)'' (1986), [[Strange Fruit Records|Strange Fruit]] * ''Die Staubkorn Sammlung'' (Membran, 2015) (credited as [[Herbert Grönemeyer]] + Gang of Four) * ''Complicit (замешанная)'' (2018) (download only) * ''This Heaven Gives Me Migraine'' (2020)<ref>{{cite web|last=Tan|first=Emily|title=Gang of Four Pay Homage to Andy Gill with This Heaven Gives Me Migraine|url=https://www.spin.com/2020/02/gang-of-four-pay-homage-to-andy-gill-with-this-heaven-gives-me-migraine/|work=[[Spin (magazine)|Spin]]|date=14 February 2020|access-date=15 February 2020|archive-date=15 Pebrero 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215172455/https://www.spin.com/2020/02/gang-of-four-pay-homage-to-andy-gill-with-this-heaven-gives-me-migraine/|url-status=dead}}</ref> * ''Anti Hero'' (2020) == Mga Sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * {{Official website}} [[Kategorya:Mga banda mula sa Inglatera]] isy3aubjxfkp52sgfxoz0mabc3mpvep 0 301590 2206404 1788117 2026-05-06T06:37:44Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206404 wikitext text/x-wiki {{Infobox album|Type=studio|Name=Law of Ruins|Artist=[[Six Finger Satellite]]|Released={{Start date|1998|08|11}}|Recorded=Enero at Pebrero 1998 sa The Parlour, Pawtucket, Rhode Island|Genre=[[Noise rock]]|Length={{Duration|m=66|s=00}}|Label=[[Sub Pop]]|Producer=[[James Murphy]], Six Finger Satellite|Last album=''[[Paranormalized]]''<br/>(1996)|This album='''''Law of Ruins'''''<br/>(1998)|Next album=''[[Half Control]]''<br/>(2009)|Reviews={{plainlist| *[[AllMusic]] {{rating|4|5}}<ref name="allmusic">{{cite web |first=Andy |last=Kellman |url={{Allmusic|class=album|id=r372713|pure_url=yes}}|title=Law of Ruins |website=Allmusic |accessdate=June 8, 2013}}</ref> *[[Pitchfork Media]] (9.4/10)<ref name="pitchfork">{{cite web|first=Michael |last=Sandlin |url=http://pitchforkmedia.com/record-reviews/s/six-finger-satellite/law-of-ruins.shtml |title=Six Finger Satellite: Law of Ruins |publisher=Pitchfork Media |accessdate=June 8, 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20011126215333/http://pitchforkmedia.com/record-reviews/s/six-finger-satellite/law-of-ruins.shtml |archivedate=November 26, 2001 }}</ref> }}}} Ang '''''Law of Ruins''''' ay ang pang-apat na album ng [[Six Finger Satellite]], na inilabas noong Agosto 11, 1998 sa pamamagitan ng [[Sub Pop]].<ref name="trouserpress">{{cite magazine |first=Ian |last=Christe |url=http://trouserpress.com/entry.php?a=six_finger_satellite |title=Six Finger Satellite |magazine=[[Trouser Press]] |year=2007 |accessdate=June 8, 2013 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Listahan ng track == {{Tracklist | all_writing = [[Six Finger Satellite]] | title1 = Race Against Space | length1 = 5:06 | title2 = Surveillance House | length2 = 5:24 | title3 = Fall to Pieces | length3 = 7:33 | title4 = Sea of Tranquility, Parts 1 & 2 | length4 = 11:46 | title5 = Law of Ruins | length5 = 3:33 | title6 = Lonely Grave | length6 = 5:30 | title7 = New Kind of Rat | length7 = 5:01 | title8 = The White Visitation | length8 = 6:43 | title9 = Bad Aptitude | length9 = 3:35 | title10 = Fur Immer Liebe | length10 = 7:53 | title11 = Hertz So Good | length11 = 4:00 }} == Tauhan == ;Six Finger Satellite *James Apt&nbsp;– bass guitar, clarinet *[[The Juan MacLean|John MacLean]]&nbsp;– guitar, synthesizer *Richard Ivan Pelletier&nbsp;– drums, drum machine *Jeremiah Ryan&nbsp;– vocals, Moog synthesizer ;Karagdagang mga musikero at produksyon *Alan Douches&nbsp;– mastering *Jeff Kleinsmith&nbsp;– design *[[James Murphy]]&nbsp;– production, engineering, mixing *[[Six Finger Satellite]]&nbsp;– production, engineering, mixing == Mga Sanggunian == <references /> [[Kategorya:Mga album noong 1998]] [[Kategorya:Mga album ng Six Finger Satellite]] [[Kategorya:Mga album ng Sub Pop]] [[Kategorya:Mga album na ginawa ni James Murphy]] gu9lsp82br0t59yuskcxl4ximx84nj4 0 301938 2206301 2205739 2026-05-05T16:17:16Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2206301 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Ancona|Ancona]], [[Marche]], sa [[Italya]]. {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q747074 . ?item wdt:P131 wd:Q16114 . } |columns=P635:ISTAT,label/it:Comune,P2046:Lawak,P1082:Populasyon |section= |min_section= |sort=P635 |links=text |thumb= |autolist= |references=all |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 042001 | Agugliano | 21.89<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4799<ref name="ref_204c1ab4d1a0f46b14b968d13f576127fa86a9e41d1d0ba263037aad950e7ebb">http://demo.istat.it/pop2018/index3.html</ref> |- | 042002 | Ancona | 124.84<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 98356<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042003 | Arcevia | 128.33<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4231<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042004 | Barbara | 11.04<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1271<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042005 | Belvedere Ostrense | 29.45<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2093<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042006 | Camerano | 20<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 7084<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042007 | Camerata Picena | 11.89<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2486<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042008 | Castelbellino | 6.05<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4919<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042010 | Castelfidardo | 33.39<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 18419<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042011 | Castelleone di Suasa | 15.92<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1552<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042012 | Castelplanio | 15.32<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3531<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042013 | Cerreto d'Esi | 16.91<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3374<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042014 | Chiaravalle | 17.6<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 14289<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042015 | Corinaldo | 49.28<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4767<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042016 | Cupramontana | 27.4<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4364<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042017 | Fabriano | 272.08<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 28918<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042018 | Falconara Marittima | 25.82<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 25530<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042019 | Filottrano | 71.2<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 8917<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042020 | Genga | 73.16<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1682<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042021 | Jesi | 108.9<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 39137<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042022 | Loreto | 17.9<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 12899<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042023 | Maiolati Spontini | 21.49<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5986<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042024 | Mergo | 7.28<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 996<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042025 | Monsano | 14.66<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3289<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042026 | Montecarotto | 24.39<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1836<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042027 | Montemarciano | 22.31<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 9762<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042029 | Monte Roberto | 13.51<br/>13.57<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3027<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042030 | Monte San Vito | 21.81<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6704<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042031 | Morro d'Alba | 19.46<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1798<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042032 | Numana | 10.94<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3741<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042033 | Offagna | 10.63<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2047<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042034 | Osimo | 106.74<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 34687<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042035 | Ostra | 47.25<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6282<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042036 | Ostra Vetere | 30.02<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3110<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042037 | Poggio San Marcello | 13.36<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 672<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042038 | Polverigi | 24.98<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4582<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042040 | Rosora | 9.41<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1818<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042041 | San Marcello | 25.78<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1996<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042042 | San Paolo di Jesi | 10.11<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 894<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042043 | Santa Maria Nuova | 18.29<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3942<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042044 | Sassoferrato | 137.23<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6841<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042045 | Senigallia | 117.77<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 44019<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042046 | Serra de' Conti | 24.54<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3559<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042047 | Serra San Quirico | 49.33<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2540<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042048 | Sirolo | 16.68<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4097<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042049 | Staffolo | 27.5<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2087<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042050 | Trecastelli | 38.66 | 7500<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |} ---- &sum; 47 items. {{Wikidata list end}} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Ancona]] j0k1viz2l9m4hcj3vpo6a1rzu6ha0xe 0 305016 2206393 2146549 2026-05-06T04:20:30Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206393 wikitext text/x-wiki {{Infobox church|denomination=[[Katoliko Romano]]|status=[[Katedral]]|archbishop=[[Joseph Vu Van Thien]]|archdiocese=[[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Hanoi]]|parish=|completed date=Disyembre 1886|groundbreaking={{dts|}}|style=|architect=|functional status=Aktibo|consecrated date={{dts|Disyembre 24, 1886}}|name=Katedral ng San Jose<br>{{small|{{lang|vi|Nhà thờ Chính tòa Thánh Giuse}}}}<br /><small>Cathédrale Saint-Joseph</small>|dedication=[[San Jose]]|location=Kalye Nha Tho, [[Distrito ng Hoàn Kiếm]], [[Hanoi]]|country={{flag|Vietnam}}|coordinates={{coord|21|1|43|N|105|50|56|E|type:landmark|display=it}}|caption=|imagealt=|imagesize=210px|image=St. Joseph's Cathedral - Hanoi, Vietnam.jpg|fullname=|imagelink=}} Ang '''Katedral ng San Jose''' ({{Lang-vi|Nhà thờ Lớn Hà Nội, Nhà thờ Chính tòa Thánh Giuse}}; {{Lang-fr|Cathédrale Saint-Joseph}}) ay isang simbahan sa Kalye Nha Chung (Simbahan) sa [[Distrito ng Hoàn Kiếm]] ng [[Hanoi]], [[Vietnam]] . Ito ay isang huling ika-19 na siglong estilong [[Arkitekturang Neogotiko|Neogotikong]] simbahan na nagsisilbing [[katedral]] ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Hanoi]]. Ang katedral ay ipinangalan kay [[San Jose|Jose]], ang [[Santong patron|patron]] ng Vietnam. Nagsimula ang konstruksiyon noong 1886, na may estilong pang-arkitektura na inilarawan bilang kahawig ng [[Katedral ng Notre-Dame|Notre Dame de Paris]]. Ang simbahan ay isa sa unang estruktura na itinayo ng pamahalaang kolonyal ng Pransyia sa [[Indotsinang Pranses|Indotsina]] nang buksan ito noong Disyembre 1886. Ito ang pinakamatandang simbahan sa Hanoi.<ref name="indochine2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OPIVlJT-fiwC&pg=PT60|title=Indochine: Hanoi|publisher=Murdoch Books|year=2011|last=Nguyen|first=Luke|pages=261|isbn=9781742668819}}</ref> Ang katedral ay nagsasagawa ng [[misa]] maraming beses sa araw. Para sa misa ng Linggo ng ika-6 n.g., maraming tao ang dumadaloy sa mga lansangan. Ang mga himno sa pagdarasal ay naisasahimpapawid at ang mga Katoliko na hindi makapasok sa katedral ay nagtipon sa lansangan at makinig ng mga himno.<ref name="RayBalasingamchow20102">{{cite book|author1=Nick Ray|author2=Yu-Mei Balasingamchow|title=Vietnam|url=https://books.google.com/books?id=ZqOLmYD-0l4C&pg=PA100|date=15 September 2010|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74220-389-8|pages=100–}}</ref> == Heograpiya == Matatagpuan ang katedral sa kanluran ng [[Lawa Hoàn Kiếm]],<ref name="Rough20102">{{cite book|title=The Rough Guide to Southeast Asia On A Budget|url=https://books.google.com/books?id=blOJhyGSjtwC&pg=PA917|accessdate=30 May 2013|date=15 November 2010|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-4053-8686-9|pages=917–}}</ref> sa isang maliit na plaza sa loob ng Lumang Baryo. Sa malapit, may mga restawran at maliit na mga bloke ng apartamento.<ref name="Lucus20112">{{cite book|last=Lucus|first=Paul|title=Ho Chi Minh Noodles and the Trail Through Vietnam|url=https://books.google.com/books?id=fGZqMyIS3nAC&pg=PA13|accessdate=30 May 2013|date=June 2011|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4678-9098-4|pages=13–}}</ref> Nasa sentrong kinalalagyan sa dulo ng Kalye Nha Tho (Simbahan) at kanto ng Pho Nha Chung,<ref name="Downs20072">{{cite book|last=Downs|first=Tom|title=Hanoi & Halong Bay|url=https://books.google.com/books?id=kIFzI-el3zgC&pg=PA58|accessdate=30 May 2013|year=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74179-092-4|pages=58–}}</ref> ang katedral na din ang punong-tanggapan ng Arkidiyosesis ng Vietnam ay may kontrol sa 480 mga simbahan at [[Tuklong|kapilya]], at 113 [[parokya]], at nagsisilbi sa 400,000 [[Simbahang Katolika Romana|katoliko]].<ref name="Sullivan20102">{{cite book|author=James Sullivan|title=National Geographic Traveler: Vietnam, 2nd Edition|url=https://books.google.com/books?id=h8cRgWpCXUoC&pg=PA68|date=16 February 2010|publisher=National Geographic Society|isbn=978-1-4262-0522-4|pages=68}}</ref> Ang pangunahing tarangkahan sa katedral ay binubuksan kapag may misa at sa natitirang oras ang pagpasok ay sa pamamagitan lamang ng isang pintuan sa gilid ng pader ng compund ng Diyosesis. Mula sa puntong ito patungo sa katedral ay isang lakad sa pintuan sa gilid at pagkatapos ay maaaring patunugin ang batingaw upang makapasok sa katedral.<ref name="RayBalasingamchow20102" /> == Kasaysayan == Noong 1872, ang Pranses sa ilalim ni [[Jean Dupuis]] ay kumubkob sa [[Imperyal na Moog ng Thăng Long|Moog ng Hanoi]], bago sakupin ni [[Francis Garnier]] ang natitirang [[Hanoi|lungsod]]. Isang dekada ang lumipas bago ganap na kontrolin ang Hanoi ng mga kolonyalista dahil sa insurhensiya ng mga rebelde.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=kIFzI-el3zgC&pg=PA135|title=Hanoi & Halong Bay|publisher=Lonely Planet|year=2007|last=Downs|first=Tom|pages=203|isbn=9781741790924}}</ref> Ang pagtatayo ng katedral ay marahil nagsimula matapos nito at nakumpleto ito noong Disyembre 1886,<ref>{{cite news|title=French impressions|url=http://articles.latimes.com/2008/may/25/travel/tr-hanoi25/2|date=May 25, 2008|page=2|accessdate=May 29, 2013|first=Susan|last=Spano|newspaper=Los Angeles Times}}</ref> isang taon bago maitatag ang pederasyon ng [[Indotsinang Pranses]] bilang bahagi ng [[Imperyong kolonyal na Pranses|imperyong kolonyal nito]].<ref>{{cite web|title=History of Vietnam|url=http://www.lonelyplanet.com/vietnam/history|date=|accessdate=May 29, 2013|publisher=Lonely Planet|archive-date=Nobiyembre 15, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141115121306/http://www.lonelyplanet.com/vietnam/history|url-status=dead}}</ref> Itinayo ito ng misyonerong Pranses at [[apostolikong vicario]] ng Kanlurang Tonkin na si [[Paul-François Puginier]] na kumuha ng pahintulot mula sa kolonyal na administrasyon ng Pransiya noon.<ref name="Sullivan20102" /><ref name="Michaud20042">{{cite journal|last1=Michaud|first1=Jean|title=French Missionary Expansion in Colonial Upper Tonkin|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=35|issue=2|year=2004|issn=0022-4634|doi=10.1017/S0022463404000153|url=http://www.fss.ulaval.ca/cms/upload/ant/fichiers/livre_michaud_frrench.pdf|page=294|access-date=2020-11-21|archive-date=2012-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514071312/http://www.fss.ulaval.ca/cms/upload/ant/fichiers/livre_michaud_frrench.pdf|url-status=dead}}</ref> Itinayo ito sa inabandonang lugar<ref>{{Chú thích web|url=https://thuvienhoasen.org/a11435/chua-bao-thien-va-thap-dai-thang-tu-thien-nguyen-quoc-tuan|title=Chùa Báo Thiên và Tháp Đại Thắng Tư Thiên|author=Nguyễn Quốc Tuấn|year=2008|website=}}</ref> ng [[Apat na Dakilang Kayamanan ng Annam|Pagoda Bao Thien]].<ref name="saving2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=iEa9Ryqf3CgC&pg=PA75|title=International Heritage and Historic Building Conservation: Saving the World's Past|publisher=Routledge|date=March 5, 2013|last=Aygen|first=Zeynep|pages=75|isbn=9780415888141}}</ref> Ang lokasyon na ito ay bahagi ng isang "sentrong pampangangasiwa" ng [[Tonkin]] bago ang panahon ng kolonyal na Pranses.<ref>{{cite news|title=French impressions|url=http://articles.latimes.com/2008/may/25/travel/tr-hanoi25|date=May 25, 2008|page=1|accessdate=May 29, 2013|first=Susan|last=Spano|newspaper=Los Angeles Times}}</ref> Upang mapadali ang pagtatayo ng simbahan, ang mga labi ng pagoda, tinanggal ang lahat sa pook. Ang pagoda ay itinayo noong panahong ang lungsod ay itinatag sa panahon ng [[Dinastiyang Lý]] noong ika-11 siglo at gumuho noong 1542, at hindi na maayos.<ref name="saving2" /><ref name="dragon2">{{cite book|url=https://archive.org/details/hanoicityofrisin0000boud|url-access=registration|title=Hanoi: City of the Rising Dragon|publisher=Rowman & Littlefield|year=2002|last1=Boudarel|first1=Georges|last2=Nguyễn|first2=Văn Ký|pages=[https://archive.org/details/hanoicityofrisin0000boud/page/n78 49]}}</ref> Ang katedral ay ikinonsagrado noong Disyembre 24, 1886.<ref name="dragon2" /> Matapos makontrol ng [[Viet Minh|Vietnam Minh]] ang [[Hilagang Vietnam]] kasunod ng [[Kumperensiyang Geneva (1954)|Kasunduang Geneva]] noong 1954, ang Simbahang Katolika ay dumanas ng mga dekada ng pag-uusig. Ang mga pari ang inaresto, at ang mga ari-arian ng simbahan ay seized at [[Nasyonalisasyon|isinabansa]].<ref>{{cite encyclopedia|editor-first=Spencer C.|editor-last=Tucker|encyclopedia=The Encyclopedia of the Vietnam War: A Political, Social, and Military History|title=Catholicism in Vietnam|url=https://books.google.com/books?id=qh5lffww-KsC&pg=PA177|accessdate=May 29, 2013|date=May 20, 2011|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781851099610}}</ref> Ang Katedral ng San Jose ay hindi nakaligtas at isinara ito hanggang sa [[Noche Buena|Bisperas]] ng [[Noche Buena|Pasko]] ng 1990, nang pinayagan ang [[Misa sa Simbahang Katolika|misa]] na ipagdiwang muli roon.<ref name="rough2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=U1YwOau1RgAC&pg=PT781|title=The Rough Guide to Vietnam|publisher=Rough Guides UK|date=October 1, 2009|last1=Lewis|first1=Mark|last2=Dodd|first2=Jan|last3=Emmons|first3=Ron|isbn=9781405380218}}</ref> Noong 2008, ang mga protesta na nauugnay sa mga simbolong pangrelihiyon ay nangyari sa lote sa tabi ng katedral.<ref name="Kurfurst20122">{{cite book|last=Kurfurst|first=Sandra|title=Redefining Public Space in Hanoi: Places, Practices and Meaning|url=https://books.google.com/books?id=nHMsEI3FVKcC&pg=PA115|accessdate=30 May 2013|year=2012|publisher=LIT Verlag Münster|isbn=978-3-643-90271-9|pages=115–}}</ref> == Mga sanggunian == <references /> == Panlabas na Link == * [https://chinhtoa.tgphanoi.org/ Opisyal na Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129194836/https://chinhtoa.tgphanoi.org/ |date=2020-11-29 }} ( [[Wikang Biyetnames|Vietnamese]] ) pdhnpmiwdfcxcsx2ydfo36zzx4dncu2 0 307219 2206384 2160912 2026-05-06T02:36:05Z Boompanes12 161523 /* */ 2206384 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Hello, Love, Goodbye | image = Hello-love-goodbye-poster.jpg | caption = Theatrical release poster | director = Cathy Garcia-Molina | producer = {{ubl|Carlo L. Katigbak|Olivia M. Lamasan}} | screenplay = {{Plainlist| * Carmi G. Raymundo * Rona Co * Crystal S. San Miguel * Cathy Garcia-Molina |story = Carmi G. Raymundo }} | starring = {{ubl|[[Kathryn Bernardo]]|[[Alden Richards]]|}} | music = Jessie Q. Lasaten | cinematography = Noel Teehankee | editing = Marya Ignacio | studio = ABS-CBN Film Productions | distributor = Star Cinema | released = {{Film date|2019|07|31}} | runtime = 117 minuto | country = Pilipinas | language = Filipino | gross = {{Philippine Peso|880.6 milyon}} ({{USD|17.4 milyon}}) {{small|(buong mundo)}} }} Ang '''''Hello, Love, Goodbye''''' ay isang pelikulang Pilipino na nasa uring romantikong drama na unang nailabas noong 2019 na prinodyus at ipinamahagi ng [[Star Cinema]]. Idinirekta ito ni Cathy Garcia-Molina at iprinodyus nina Carlo L. Katigbak at Olivia M. Lamasan. Pinagbibidahan ito nina [[Kathryn Bernardo]] at [[Alden Richards]], at kinatatampukan ng ilang tauhan kabilang sina [[Kakai Bautista]], [[Lito Pimentel]], [[Joross Gamboa]], [[Maymay Entrata]], [[Lovely Abella]] at [[Jameson Blake]]. Sinusundan ng pelikula ang isang [[Migranteng Manggagawang Pilipino|migranteng manggagawang Pilipina]] at isang bartender, habang sinusubukan nilang ipagkasundo ang kanilang mga personal na karera at pagmamahal sa isa't isa sa Hong Kong. Sa kabuuang kita na ₱880 milyon, ''Hello, Love, Goodbye'' ang naging pelikulang Pilipino na may pinakamalaking kinita sa buong kasaysayan, hanggang dinaig ito ng ''Rewind'' noong Enero 2024.<ref>{{Cite web |last=Rappler.com |date=Agosto 24, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' makes over P800 million worldwide |trans-title='Hello, Love, Goodbye', kumita ng higit sa P800 milyon sa buong mundo |url=http://www.rappler.com/entertainment/news/238450-hello-love-goodbye-earnings-box-office-worldwide-august-23-2019 |access-date=Agosto 28, 2019 |website=Rappler |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Hallare |first=Katrina |date=Setyembre 3, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' is highest-grossing PH film |trans-title='Hello, Love, Goodbye', ang pelikulang PH na may pinakamalaking kinita |url=https://entertainment.inquirer.net/344150/hello-love-goodbye-is-highest-grossing-ph-film |access-date=Setyembre 4, 2019 |website=entertainment.inquirer.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=Setyembre 10, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' Sets Record at Philippines Box Office |trans-title='Hello, Love, Goodbye', Nagtala ng Rekord sa Takilya ng Pilipinas |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/hello-love-goodbye-sets-record-at-philippines-box-office-1238526 |access-date=Setyembre 10, 2019 |website=www.hollywoodreporter.com |language=en}}</ref> Nanalo ito ng ilang mga parangal, kabilang dito ang mga parangal sa Box Office Entertainment at PMPC Star. Unang tinanghal ang pelikula noong Hulyo 31, 2019 sa Pilipinas, at unang pinalabas sa mga ibang bansa noong Agosto 1, 2019. == Banghay == Si Joy ay isang Pilipinang kasambahay sa Hong Kong sa kabila ng pagkakaroon niya ng digri sa narsing. Layunin niyang makapag-ipon ng sapat na salapi upang makahanap ng mas maayos na trabaho sa Canada at madala roon ang kanyang pamilya mula sa Pilipinas. Upang makamit ito, tumatanggap siya ng mga sideline kahit labag ito sa kanyang permit sa trabaho. Samantala, iginigiit ng kanyang ama na si Celso na dapat lumipat ang kanilang pamilya sa Hong Kong upang muling magsama-sama at makasama ang kanyang asawang si Lita, na ngayo’y kasal kay Wayne, isang Hongkonger na inaabuso siya. Habang iligal na nagtatrabaho bilang tagahikayat ng kostumer sa isang bar sa Lan Kwai Fong, napukaw ni Joy ang atensyon ni Ethan, isang Pilipinong bartender, na agad niyang tinanggihan. Nang magsagawa ng biglaang inspeksyon ang mga pulis sa mga dayuhang manggagawa, dali-daling hinalikan ni Joy si Ethan upang ilihis ang kanilang atensyon. Sa simula’y tinutulan ni Joy ang mga panliligaw ni Ethan, ngunit matapos niyang maranasan ang ilang pagsubok, kabilang ang isang hindi komportableng pagbisita kay Lita, ang pagsita ng kanyang amo, at ang muling pagkikita nila ng kanyang dating nobyo na si JM kasama ang asawa nito, pumayag siyang makipagtagpo kay Ethan sa isang motel. Subalit bago pa man ito magsimula, bigla siyang lumabas at napaiyak. Sumunod si Ethan at doon niya naibulalas ang kanyang mga hinaing sa buhay, samantalang inamin naman ni Ethan na siya’y babaero at walang malinaw na direksyon sa buhay. Mula rito ay nagkaroon sila ng kasunduan na samahan at damayan ang isa’t isa sa loob ng natitirang apat na buwan bago lumipat si Joy sa Canada. Tinulungan ni Ethan si Joy na makapasok bilang tagahugas ng pinggan sa bar. Isang gabi, nagwala sa kalasingan ang nakababatang kapatid ni Ethan na si Edward at inakusahan siya ng pagpapabaya sa kanilang pamilya. Ilang araw na nawala si Ethan at natunton siya ni Joy sa bahay ng kanyang amang si Mario sa Cheung Chau. Doon, ibinahagi ni Ethan ang kanyang nakaraan: naging residente ng Hong Kong ang kanyang pamilya at doon nanirahan, ngunit nagkalayo sila nang sundan niya sa Estados Unidos ang dati niyang nobyang si Tanya. Matapos silang maghiwalay, siya ay na-deport dahil sa labis na pananatili. Naiwan si Edward upang alagaan ang kanilang amang may sakit, dahilan upang magkimkim ito ng sama ng loob kay Ethan. Nagbalik sina Joy at Ethan sa Hong Kong Island. Nagtamo si Joy ng ikalawang gantimpala sa isang patimpalak ng kagandahan ngunit nagselos nang muling makita ni Ethan si Tanya, na isa sa mga hurado. Gayunpaman, tiniyak ni Ethan ang kanyang damdamin kay Joy at naging opisyal ang kanilang relasyon. Ibinunyag ni Ethan ang kanyang plano na magtayo ng sariling bar upang makabawi sa kanyang pamilya at hikayatin si Joy na manatili sa Hong Kong. Samantala, nakumpirma na ang pag-alis ni Joy patungong Canada. Hinarap niya si Lita, na muling sinaktan ni Wayne. Inamin ni Lita na wala na siyang pagmamahal kay Celso at napilitan lamang siyang pumasok sa isang huwad na kasal upang makakuha ng permanenteng paninirahan at madala ang pamilya sa Hong Kong. Nang marinig ito ni Celso, tuluyan niyang isinuko ang pag-asang muling mabuo ang pamilya, na nagdulot ng kaguluhan sa mga plano ni Joy. Hiniling ni Ethan kay Joy na magpanggap bilang mamumuhunan sa kanyang bar, isang hakbang na mangangahulugang hindi na siya tutuloy sa Canada. Nauwi ito sa pagtatalo kung saan inamin ni Ethan na nais niyang makasama si Joy sa hinaharap, samantalang nanindigan naman si Joy sa kanyang pag-alis. Sa huli, nagparaya si Ethan matapos ipaalala ni Joy ang kanilang napagkasunduan at punahin ang kanyang pagiging makasarili. Kalaunan, nakipagkasundo muli si Ethan sa kanyang pamilya at hinikayat si Joy na gugulin ang kanyang mga huling araw sa Hong Kong bilang mga turista. Sa kanilang pag-amin ng pag-ibig sa isa’t isa, nangako si Ethan na muli silang magkikita, habang nangako naman si Joy na bibisita sa kanyang bar sa hinaharap. Nagtatapos ang kuwento kay Joy sa paliparan, patungo sa Canada. ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Pelikulang Pilipino]] dusirjh4bqx2y5w1vvtk718rh6l7e15 2206385 2206384 2026-05-06T02:40:05Z Boompanes12 161523 /* Banghay */ 2206385 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Hello, Love, Goodbye | image = Hello-love-goodbye-poster.jpg | caption = Theatrical release poster | director = Cathy Garcia-Molina | producer = {{ubl|Carlo L. Katigbak|Olivia M. Lamasan}} | screenplay = {{Plainlist| * Carmi G. Raymundo * Rona Co * Crystal S. San Miguel * Cathy Garcia-Molina |story = Carmi G. Raymundo }} | starring = {{ubl|[[Kathryn Bernardo]]|[[Alden Richards]]|}} | music = Jessie Q. Lasaten | cinematography = Noel Teehankee | editing = Marya Ignacio | studio = ABS-CBN Film Productions | distributor = Star Cinema | released = {{Film date|2019|07|31}} | runtime = 117 minuto | country = Pilipinas | language = Filipino | gross = {{Philippine Peso|880.6 milyon}} ({{USD|17.4 milyon}}) {{small|(buong mundo)}} }} Ang '''''Hello, Love, Goodbye''''' ay isang pelikulang Pilipino na nasa uring romantikong drama na unang nailabas noong 2019 na prinodyus at ipinamahagi ng [[Star Cinema]]. Idinirekta ito ni Cathy Garcia-Molina at iprinodyus nina Carlo L. Katigbak at Olivia M. Lamasan. Pinagbibidahan ito nina [[Kathryn Bernardo]] at [[Alden Richards]], at kinatatampukan ng ilang tauhan kabilang sina [[Kakai Bautista]], [[Lito Pimentel]], [[Joross Gamboa]], [[Maymay Entrata]], [[Lovely Abella]] at [[Jameson Blake]]. Sinusundan ng pelikula ang isang [[Migranteng Manggagawang Pilipino|migranteng manggagawang Pilipina]] at isang bartender, habang sinusubukan nilang ipagkasundo ang kanilang mga personal na karera at pagmamahal sa isa't isa sa Hong Kong. Sa kabuuang kita na ₱880 milyon, ''Hello, Love, Goodbye'' ang naging pelikulang Pilipino na may pinakamalaking kinita sa buong kasaysayan, hanggang dinaig ito ng ''Rewind'' noong Enero 2024.<ref>{{Cite web |last=Rappler.com |date=Agosto 24, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' makes over P800 million worldwide |trans-title='Hello, Love, Goodbye', kumita ng higit sa P800 milyon sa buong mundo |url=http://www.rappler.com/entertainment/news/238450-hello-love-goodbye-earnings-box-office-worldwide-august-23-2019 |access-date=Agosto 28, 2019 |website=Rappler |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Hallare |first=Katrina |date=Setyembre 3, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' is highest-grossing PH film |trans-title='Hello, Love, Goodbye', ang pelikulang PH na may pinakamalaking kinita |url=https://entertainment.inquirer.net/344150/hello-love-goodbye-is-highest-grossing-ph-film |access-date=Setyembre 4, 2019 |website=entertainment.inquirer.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=Setyembre 10, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' Sets Record at Philippines Box Office |trans-title='Hello, Love, Goodbye', Nagtala ng Rekord sa Takilya ng Pilipinas |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/hello-love-goodbye-sets-record-at-philippines-box-office-1238526 |access-date=Setyembre 10, 2019 |website=www.hollywoodreporter.com |language=en}}</ref> Nanalo ito ng ilang mga parangal, kabilang dito ang mga parangal sa Box Office Entertainment at PMPC Star. Unang tinanghal ang pelikula noong Hulyo 31, 2019 sa Pilipinas, at unang pinalabas sa mga ibang bansa noong Agosto 1, 2019. == Banghay == Si Joy ay isang Pilipinang kasambahay sa Hong Kong sa kabila ng pagkakaroon niya ng digri sa narsing. Layunin niyang makapag-ipon ng sapat na salapi upang makahanap ng mas maayos na trabaho sa Canada at madala roon ang kanyang pamilya mula sa Pilipinas. Upang makamit ito, tumatanggap siya ng mga sideline kahit labag ito sa kanyang permit sa trabaho. Samantala, iginigiit ng kanyang ama na si Celso na dapat lumipat ang kanilang pamilya sa Hong Kong upang muling magsama-sama at makasama ang kanyang asawang si Lita, na ngayo’y kasal kay Wayne, isang Hongkonger na inaabuso siya. Habang iligal na nagtatrabaho bilang tagahikayat ng kostumer sa isang bar sa Lan Kwai Fong,<ref name="HLG_tour">{{cite news |last1=Severo |first1=Jan Milo |title=In photos: 'Hello Love Goodbye' shooting locations; Hong Kong mulls creating 'Hello Love Goodbye' tour |url=https://www.philstar.com/lifestyle/travel-and-tourism/2023/02/23/2246823/photos-hello-love-goodbye-shooting-locations-hong-kong-mulls-creating-hello-love-goodbye-tour |access-date=November 24, 2024 |work=The Philippine Star |date=February 23, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230523065628/https://www.philstar.com/lifestyle/travel-and-tourism/2023/02/23/2246823/photos-hello-love-goodbye-shooting-locations-hong-kong-mulls-creating-hello-love-goodbye-tour |archive-date=May 23, 2023 |location=Manila}}</ref> napukaw ni Joy ang atensyon ni Ethan, isang Pilipinong bartender, na agad niyang tinanggihan. Nang magsagawa ng biglaang inspeksyon ang mga pulis sa mga dayuhang manggagawa, dali-daling hinalikan ni Joy si Ethan upang ilihis ang kanilang atensyon. Sa simula’y tinutulan ni Joy ang mga panliligaw ni Ethan, ngunit matapos niyang maranasan ang ilang pagsubok, kabilang ang isang hindi komportableng pagbisita kay Lita, ang pagsita ng kanyang amo, at ang muling pagkikita nila ng kanyang dating nobyo na si JM kasama ang asawa nito, pumayag siyang makipagtagpo kay Ethan sa isang motel. Subalit bago pa man ito magsimula, bigla siyang lumabas at napaiyak. Sumunod si Ethan at doon niya naibulalas ang kanyang mga hinaing sa buhay, samantalang inamin naman ni Ethan na siya’y babaero at walang malinaw na direksyon sa buhay. Mula rito ay nagkaroon sila ng kasunduan na samahan at damayan ang isa’t isa sa loob ng natitirang apat na buwan bago lumipat si Joy sa Canada. Tinulungan ni Ethan si Joy na makapasok bilang tagahugas ng pinggan sa bar. Isang gabi, nagwala sa kalasingan ang nakababatang kapatid ni Ethan na si Edward at inakusahan siya ng pagpapabaya sa kanilang pamilya. Ilang araw na nawala si Ethan at natunton siya ni Joy sa bahay ng kanyang amang si Mario sa Cheung Chau. Doon, ibinahagi ni Ethan ang kanyang nakaraan: naging residente ng Hong Kong ang kanyang pamilya at doon nanirahan, ngunit nagkalayo sila nang sundan niya sa Estados Unidos ang dati niyang nobyang si Tanya. Matapos silang maghiwalay, siya ay na-deport dahil sa labis na pananatili. Naiwan si Edward upang alagaan ang kanilang amang may sakit, dahilan upang magkimkim ito ng sama ng loob kay Ethan. Nagbalik sina Joy at Ethan sa Hong Kong Island. Nagtamo si Joy ng ikalawang gantimpala sa isang patimpalak ng kagandahan ngunit nagselos nang muling makita ni Ethan si Tanya, na isa sa mga hurado. Gayunpaman, tiniyak ni Ethan ang kanyang damdamin kay Joy at naging opisyal ang kanilang relasyon. Ibinunyag ni Ethan ang kanyang plano na magtayo ng sariling bar upang makabawi sa kanyang pamilya at hikayatin si Joy na manatili sa Hong Kong. Samantala, nakumpirma na ang pag-alis ni Joy patungong Canada. Hinarap niya si Lita, na muling sinaktan ni Wayne. Inamin ni Lita na wala na siyang pagmamahal kay Celso at napilitan lamang siyang pumasok sa isang huwad na kasal upang makakuha ng permanenteng paninirahan at madala ang pamilya sa Hong Kong. Nang marinig ito ni Celso, tuluyan niyang isinuko ang pag-asang muling mabuo ang pamilya, na nagdulot ng kaguluhan sa mga plano ni Joy. Hiniling ni Ethan kay Joy na magpanggap bilang mamumuhunan sa kanyang bar, isang hakbang na mangangahulugang hindi na siya tutuloy sa Canada. Nauwi ito sa pagtatalo kung saan inamin ni Ethan na nais niyang makasama si Joy sa hinaharap, samantalang nanindigan naman si Joy sa kanyang pag-alis. Sa huli, nagparaya si Ethan matapos ipaalala ni Joy ang kanilang napagkasunduan at punahin ang kanyang pagiging makasarili. Kalaunan, nakipagkasundo muli si Ethan sa kanyang pamilya at hinikayat si Joy na gugulin ang kanyang mga huling araw sa Hong Kong bilang mga turista. Sa kanilang pag-amin ng pag-ibig sa isa’t isa, nangako si Ethan na muli silang magkikita, habang nangako naman si Joy na bibisita sa kanyang bar sa hinaharap. Nagtatapos ang kuwento kay Joy sa paliparan, patungo sa Canada. ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Pelikulang Pilipino]] hml7dy79x1cqopyp1rifa1z1ranp94e 2206386 2206385 2026-05-06T02:42:24Z Boompanes12 161523 /* Banghay */ 2206386 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Hello, Love, Goodbye | image = Hello-love-goodbye-poster.jpg | caption = Theatrical release poster | director = Cathy Garcia-Molina | producer = {{ubl|Carlo L. Katigbak|Olivia M. Lamasan}} | screenplay = {{Plainlist| * Carmi G. Raymundo * Rona Co * Crystal S. San Miguel * Cathy Garcia-Molina |story = Carmi G. Raymundo }} | starring = {{ubl|[[Kathryn Bernardo]]|[[Alden Richards]]|}} | music = Jessie Q. Lasaten | cinematography = Noel Teehankee | editing = Marya Ignacio | studio = ABS-CBN Film Productions | distributor = Star Cinema | released = {{Film date|2019|07|31}} | runtime = 117 minuto | country = Pilipinas | language = Filipino | gross = {{Philippine Peso|880.6 milyon}} ({{USD|17.4 milyon}}) {{small|(buong mundo)}} }} Ang '''''Hello, Love, Goodbye''''' ay isang pelikulang Pilipino na nasa uring romantikong drama na unang nailabas noong 2019 na prinodyus at ipinamahagi ng [[Star Cinema]]. Idinirekta ito ni Cathy Garcia-Molina at iprinodyus nina Carlo L. Katigbak at Olivia M. Lamasan. Pinagbibidahan ito nina [[Kathryn Bernardo]] at [[Alden Richards]], at kinatatampukan ng ilang tauhan kabilang sina [[Kakai Bautista]], [[Lito Pimentel]], [[Joross Gamboa]], [[Maymay Entrata]], [[Lovely Abella]] at [[Jameson Blake]]. Sinusundan ng pelikula ang isang [[Migranteng Manggagawang Pilipino|migranteng manggagawang Pilipina]] at isang bartender, habang sinusubukan nilang ipagkasundo ang kanilang mga personal na karera at pagmamahal sa isa't isa sa Hong Kong. Sa kabuuang kita na ₱880 milyon, ''Hello, Love, Goodbye'' ang naging pelikulang Pilipino na may pinakamalaking kinita sa buong kasaysayan, hanggang dinaig ito ng ''Rewind'' noong Enero 2024.<ref>{{Cite web |last=Rappler.com |date=Agosto 24, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' makes over P800 million worldwide |trans-title='Hello, Love, Goodbye', kumita ng higit sa P800 milyon sa buong mundo |url=http://www.rappler.com/entertainment/news/238450-hello-love-goodbye-earnings-box-office-worldwide-august-23-2019 |access-date=Agosto 28, 2019 |website=Rappler |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Hallare |first=Katrina |date=Setyembre 3, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' is highest-grossing PH film |trans-title='Hello, Love, Goodbye', ang pelikulang PH na may pinakamalaking kinita |url=https://entertainment.inquirer.net/344150/hello-love-goodbye-is-highest-grossing-ph-film |access-date=Setyembre 4, 2019 |website=entertainment.inquirer.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=Setyembre 10, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' Sets Record at Philippines Box Office |trans-title='Hello, Love, Goodbye', Nagtala ng Rekord sa Takilya ng Pilipinas |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/hello-love-goodbye-sets-record-at-philippines-box-office-1238526 |access-date=Setyembre 10, 2019 |website=www.hollywoodreporter.com |language=en}}</ref> Nanalo ito ng ilang mga parangal, kabilang dito ang mga parangal sa Box Office Entertainment at PMPC Star. Unang tinanghal ang pelikula noong Hulyo 31, 2019 sa Pilipinas, at unang pinalabas sa mga ibang bansa noong Agosto 1, 2019. == Banghay == Si Joy ay isang Pilipinang kasambahay sa Hong Kong sa kabila ng pagkakaroon niya ng digri sa narsing. Layunin niyang makapag-ipon ng sapat na salapi upang makahanap ng mas maayos na trabaho sa Canada at madala roon ang kanyang pamilya mula sa Pilipinas. Upang makamit ito, tumatanggap siya ng mga sideline kahit labag ito sa kanyang permit sa trabaho. Samantala, iginigiit ng kanyang ama na si Celso na dapat lumipat ang kanilang pamilya sa Hong Kong upang muling magsama-sama at makasama ang kanyang asawang si Lita, na ngayo’y kasal kay Wayne, isang Hongkonger na inaabuso siya. Habang iligal na nagtatrabaho bilang tagahikayat ng kostumer sa isang bar sa Lan Kwai Fong,<ref name="HLG_tour">{{cite news |last1=Severo |first1=Jan Milo |title=In photos: 'Hello Love Goodbye' shooting locations; Hong Kong mulls creating 'Hello Love Goodbye' tour |url=https://www.philstar.com/lifestyle/travel-and-tourism/2023/02/23/2246823/photos-hello-love-goodbye-shooting-locations-hong-kong-mulls-creating-hello-love-goodbye-tour |access-date=November 24, 2024 |work=The Philippine Star |date=February 23, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230523065628/https://www.philstar.com/lifestyle/travel-and-tourism/2023/02/23/2246823/photos-hello-love-goodbye-shooting-locations-hong-kong-mulls-creating-hello-love-goodbye-tour |archive-date=May 23, 2023 |location=Manila}}</ref> napukaw ni Joy ang atensyon ni Ethan, isang Pilipinong bartender, na agad niyang tinanggihan. Nang magsagawa ng biglaang inspeksyon ang mga pulis sa mga dayuhang manggagawa, dali-daling hinalikan ni Joy si Ethan upang ilihis ang kanilang atensyon. Sa simula’y tinutulan ni Joy ang mga panliligaw ni Ethan, ngunit matapos niyang maranasan ang ilang pagsubok, kabilang ang isang hindi komportableng pagbisita kay Lita, ang pagsita ng kanyang amo, at ang muling pagkikita nila ng kanyang dating nobyo na si JM kasama ang asawa nito, pumayag siyang makipagtagpo kay Ethan sa isang motel. Subalit bago pa man ito magsimula, bigla siyang lumabas at napaiyak. Sumunod si Ethan at doon niya naibulalas ang kanyang mga hinaing sa buhay, samantalang inamin naman ni Ethan na siya’y babaero at walang malinaw na direksyon sa buhay. Mula rito ay nagkaroon sila ng kasunduan na samahan at damayan ang isa’t isa sa loob ng natitirang apat na buwan bago lumipat si Joy sa Canada. Tinulungan ni Ethan si Joy na makapasok bilang tagahugas ng pinggan sa bar. Isang gabi, nagwala sa kalasingan ang nakababatang kapatid ni Ethan na si Edward at inakusahan siya ng pagpapabaya sa kanilang pamilya. Ilang araw na nawala si Ethan at natunton siya ni Joy sa bahay ng kanyang amang si Mario sa Cheung Chau. Doon, ibinahagi ni Ethan ang kanyang nakaraan: naging residente ng Hong Kong ang kanyang pamilya at doon nanirahan, ngunit nagkalayo sila nang sundan niya sa Estados Unidos ang dati niyang nobyang si Tanya. Matapos silang maghiwalay, siya ay na-deport dahil sa labis na pananatili. Naiwan si Edward upang alagaan ang kanilang amang may sakit, dahilan upang magkimkim ito ng sama ng loob kay Ethan. Nagbalik sina Joy at Ethan sa Hong Kong Island. Nagtamo si Joy ng ikalawang gantimpala sa isang patimpalak ng kagandahan ngunit nagselos nang muling makita ni Ethan si Tanya, na isa sa mga hurado. Gayunpaman, tiniyak ni Ethan ang kanyang damdamin kay Joy at naging opisyal ang kanilang relasyon. Ibinunyag ni Ethan ang kanyang plano na magtayo ng sariling bar upang makabawi sa kanyang pamilya at hikayatin si Joy na manatili sa Hong Kong. Samantala, nakumpirma na ang pag-alis ni Joy patungong Canada. Hinarap niya si Lita, na muling sinaktan ni Wayne. Inamin ni Lita na wala na siyang pagmamahal kay Celso at napilitan lamang siyang pumasok sa isang huwad na kasal upang makakuha ng permanenteng paninirahan at madala ang pamilya sa Hong Kong. Nang marinig ito ni Celso, tuluyan niyang isinuko ang pag-asang muling mabuo ang pamilya, na nagdulot ng kaguluhan sa mga plano ni Joy. Hiniling ni Ethan kay Joy na magpanggap bilang mamumuhunan sa kanyang bar, isang hakbang na mangangahulugang hindi na siya tutuloy sa Canada. Nauwi ito sa pagtatalo kung saan inamin ni Ethan na nais niyang makasama si Joy sa hinaharap, samantalang nanindigan naman si Joy sa kanyang pag-alis. Sa huli, nagparaya si Ethan matapos ipaalala ni Joy ang kanilang napagkasunduan at punahin ang kanyang pagiging makasarili. Kalaunan, nakipagkasundo muli si Ethan sa kanyang pamilya at hinikayat si Joy na gugulin ang kanyang mga huling araw sa Hong Kong bilang mga turista. Sa kanilang pag-amin ng pag-ibig sa isa’t isa, nangako si Ethan na muli silang magkikita, habang nangako naman si Joy na bibisita sa kanyang bar sa hinaharap. Nagtatapos ang kuwento kay Joy sa paliparan, patungo sa Canada. == Mga Tauhan == {{multiple image | direction = vertical | align = right | image1 = Kathryn Bernardo at the Celebrate Mega in Iceland, 2016.jpg | caption1 = [[Kathryn Bernardo]] bilang Joy | width1 = 150 | image2 = Alden Richards at the OMG Awards.jpg | caption2 = [[Alden Richards]] bilang Ethan | width2 = 150 | total_width = | alt1 = }} ;Pangunahing Tauhan * [[Kathryn Bernardo]] bilang Joy Marie Fabregas: <br /> Isang nagtapos ng narsing na nagtatrabaho bilang kasambahay sa Hong Kong.<ref name="scout">{{cite news |last1=Barrientos |first1=Giselle |title=In 'Hello, Love, Goodbye,' an OFW gets a chance to choose herself |url=https://www.scoutmag.ph/entertainment/tv-movie/hello-love-goodbye-review-giselleb-20190802 |access-date=September 8, 2019 |work=Scout Magazine |date=August 2, 2019}}</ref> * [[Alden Richards]] bilang Ethan Del Rosario: <br/> Isang bartender na nagsisikap makamit ang [[Hong Kong residency]] at may mas maayos na kalagayang pinansyal kumpara kay Joy.<ref name="scout"/> ;Mga Pangalawang Tauhan * [[Kakai Bautista]] bilang Sally Daraga:<br> Kaibigan ni Joy at kapwa kasambahay. * [[Lito Pimentel]] bilang Mario Del Rosario: <br/> Ama ni Ethan * [[Joross Gamboa]] bilang Jhim Gabriel:<br> Kaibigan ni Ethan at kapwa bartender. * [[Maymay Entrata]] bilang Mary Dale Fabregas: <br/> Pinsan ni Joy na baguhan bilang kasambahay sa Hong Kong * [[Lovely Abella]] bilang Gina Mariquit<br> Kaibigan ni Joy at kapwa kasambahay. * [[Jameson Blake]] bilang Edward Del Rosario: <br/> Nakababatang kapatid ni Ethan * Jeffrey Tam bilang Carlo Nicolas<br> Kaibigan ni Ethan at tagapamahala sa bar. ;Espesyal na Paglahok * William Lorenzo bilang Celso Fabregas: <br/> Ama nina Joy, Joey, at Liezel, at dating asawa ni Lita * [[Anthony Jennings (actor)|Anthony Jennings]] bilang Eric Del Rosario: <br/> Pinakabatang kapatid ni Ethan * [[Wilbert Ross]] bilang Joey Fabregas: <br/> Nakababatang kapatid ni Joy * Aliyah Billote bilang Liezel Fabregas: <br/> Pinakabatang kapatid ni Joy * Angela Poliquit bilang Annie Chung: <br> Anak ni Lin * Jon Go bilang Wayne Choi: Ikalawang asawa ni Lita na kanyang pinakasalan upang makamit ang paninirahan sa Hong Kong * Poon Po Lun Lilac bilang Lin Chung: <br> Amo ni Joy at ina ni Annie * Pang Mei Sheung bilang PoPo (Gng. Chung) * [[Maricel Laxa]] bilang Lita: Ina nina Joy, Joey at Liezel; dating asawa ni Celso * [[Maxine Medina]] bilang Tanya Alezar: Dating nobya ni Ethan * [[Jerome Ponce]] bilang JM: Dating nobyo ni Joy ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Pelikulang Pilipino]] hadtojvoxphlujdqnumkx6xjs4irgfr 2206387 2206386 2026-05-06T02:44:02Z Boompanes12 161523 /* Mga Tauhan */ 2206387 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Hello, Love, Goodbye | image = Hello-love-goodbye-poster.jpg | caption = Theatrical release poster | director = Cathy Garcia-Molina | producer = {{ubl|Carlo L. Katigbak|Olivia M. Lamasan}} | screenplay = {{Plainlist| * Carmi G. Raymundo * Rona Co * Crystal S. San Miguel * Cathy Garcia-Molina |story = Carmi G. Raymundo }} | starring = {{ubl|[[Kathryn Bernardo]]|[[Alden Richards]]|}} | music = Jessie Q. Lasaten | cinematography = Noel Teehankee | editing = Marya Ignacio | studio = ABS-CBN Film Productions | distributor = Star Cinema | released = {{Film date|2019|07|31}} | runtime = 117 minuto | country = Pilipinas | language = Filipino | gross = {{Philippine Peso|880.6 milyon}} ({{USD|17.4 milyon}}) {{small|(buong mundo)}} }} Ang '''''Hello, Love, Goodbye''''' ay isang pelikulang Pilipino na nasa uring romantikong drama na unang nailabas noong 2019 na prinodyus at ipinamahagi ng [[Star Cinema]]. Idinirekta ito ni Cathy Garcia-Molina at iprinodyus nina Carlo L. Katigbak at Olivia M. Lamasan. Pinagbibidahan ito nina [[Kathryn Bernardo]] at [[Alden Richards]], at kinatatampukan ng ilang tauhan kabilang sina [[Kakai Bautista]], [[Lito Pimentel]], [[Joross Gamboa]], [[Maymay Entrata]], [[Lovely Abella]] at [[Jameson Blake]]. Sinusundan ng pelikula ang isang [[Migranteng Manggagawang Pilipino|migranteng manggagawang Pilipina]] at isang bartender, habang sinusubukan nilang ipagkasundo ang kanilang mga personal na karera at pagmamahal sa isa't isa sa Hong Kong. Sa kabuuang kita na ₱880 milyon, ''Hello, Love, Goodbye'' ang naging pelikulang Pilipino na may pinakamalaking kinita sa buong kasaysayan, hanggang dinaig ito ng ''Rewind'' noong Enero 2024.<ref>{{Cite web |last=Rappler.com |date=Agosto 24, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' makes over P800 million worldwide |trans-title='Hello, Love, Goodbye', kumita ng higit sa P800 milyon sa buong mundo |url=http://www.rappler.com/entertainment/news/238450-hello-love-goodbye-earnings-box-office-worldwide-august-23-2019 |access-date=Agosto 28, 2019 |website=Rappler |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Hallare |first=Katrina |date=Setyembre 3, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' is highest-grossing PH film |trans-title='Hello, Love, Goodbye', ang pelikulang PH na may pinakamalaking kinita |url=https://entertainment.inquirer.net/344150/hello-love-goodbye-is-highest-grossing-ph-film |access-date=Setyembre 4, 2019 |website=entertainment.inquirer.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=Setyembre 10, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' Sets Record at Philippines Box Office |trans-title='Hello, Love, Goodbye', Nagtala ng Rekord sa Takilya ng Pilipinas |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/hello-love-goodbye-sets-record-at-philippines-box-office-1238526 |access-date=Setyembre 10, 2019 |website=www.hollywoodreporter.com |language=en}}</ref> Nanalo ito ng ilang mga parangal, kabilang dito ang mga parangal sa Box Office Entertainment at PMPC Star. Unang tinanghal ang pelikula noong Hulyo 31, 2019 sa Pilipinas, at unang pinalabas sa mga ibang bansa noong Agosto 1, 2019. == Banghay == Si Joy ay isang Pilipinang kasambahay sa Hong Kong sa kabila ng pagkakaroon niya ng digri sa narsing. Layunin niyang makapag-ipon ng sapat na salapi upang makahanap ng mas maayos na trabaho sa Canada at madala roon ang kanyang pamilya mula sa Pilipinas. Upang makamit ito, tumatanggap siya ng mga sideline kahit labag ito sa kanyang permit sa trabaho. Samantala, iginigiit ng kanyang ama na si Celso na dapat lumipat ang kanilang pamilya sa Hong Kong upang muling magsama-sama at makasama ang kanyang asawang si Lita, na ngayo’y kasal kay Wayne, isang Hongkonger na inaabuso siya. Habang iligal na nagtatrabaho bilang tagahikayat ng kostumer sa isang bar sa Lan Kwai Fong,<ref name="HLG_tour">{{cite news |last1=Severo |first1=Jan Milo |title=In photos: 'Hello Love Goodbye' shooting locations; Hong Kong mulls creating 'Hello Love Goodbye' tour |url=https://www.philstar.com/lifestyle/travel-and-tourism/2023/02/23/2246823/photos-hello-love-goodbye-shooting-locations-hong-kong-mulls-creating-hello-love-goodbye-tour |access-date=November 24, 2024 |work=The Philippine Star |date=February 23, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230523065628/https://www.philstar.com/lifestyle/travel-and-tourism/2023/02/23/2246823/photos-hello-love-goodbye-shooting-locations-hong-kong-mulls-creating-hello-love-goodbye-tour |archive-date=May 23, 2023 |location=Manila}}</ref> napukaw ni Joy ang atensyon ni Ethan, isang Pilipinong bartender, na agad niyang tinanggihan. Nang magsagawa ng biglaang inspeksyon ang mga pulis sa mga dayuhang manggagawa, dali-daling hinalikan ni Joy si Ethan upang ilihis ang kanilang atensyon. Sa simula’y tinutulan ni Joy ang mga panliligaw ni Ethan, ngunit matapos niyang maranasan ang ilang pagsubok, kabilang ang isang hindi komportableng pagbisita kay Lita, ang pagsita ng kanyang amo, at ang muling pagkikita nila ng kanyang dating nobyo na si JM kasama ang asawa nito, pumayag siyang makipagtagpo kay Ethan sa isang motel. Subalit bago pa man ito magsimula, bigla siyang lumabas at napaiyak. Sumunod si Ethan at doon niya naibulalas ang kanyang mga hinaing sa buhay, samantalang inamin naman ni Ethan na siya’y babaero at walang malinaw na direksyon sa buhay. Mula rito ay nagkaroon sila ng kasunduan na samahan at damayan ang isa’t isa sa loob ng natitirang apat na buwan bago lumipat si Joy sa Canada. Tinulungan ni Ethan si Joy na makapasok bilang tagahugas ng pinggan sa bar. Isang gabi, nagwala sa kalasingan ang nakababatang kapatid ni Ethan na si Edward at inakusahan siya ng pagpapabaya sa kanilang pamilya. Ilang araw na nawala si Ethan at natunton siya ni Joy sa bahay ng kanyang amang si Mario sa Cheung Chau. Doon, ibinahagi ni Ethan ang kanyang nakaraan: naging residente ng Hong Kong ang kanyang pamilya at doon nanirahan, ngunit nagkalayo sila nang sundan niya sa Estados Unidos ang dati niyang nobyang si Tanya. Matapos silang maghiwalay, siya ay na-deport dahil sa labis na pananatili. Naiwan si Edward upang alagaan ang kanilang amang may sakit, dahilan upang magkimkim ito ng sama ng loob kay Ethan. Nagbalik sina Joy at Ethan sa Hong Kong Island. Nagtamo si Joy ng ikalawang gantimpala sa isang patimpalak ng kagandahan ngunit nagselos nang muling makita ni Ethan si Tanya, na isa sa mga hurado. Gayunpaman, tiniyak ni Ethan ang kanyang damdamin kay Joy at naging opisyal ang kanilang relasyon. Ibinunyag ni Ethan ang kanyang plano na magtayo ng sariling bar upang makabawi sa kanyang pamilya at hikayatin si Joy na manatili sa Hong Kong. Samantala, nakumpirma na ang pag-alis ni Joy patungong Canada. Hinarap niya si Lita, na muling sinaktan ni Wayne. Inamin ni Lita na wala na siyang pagmamahal kay Celso at napilitan lamang siyang pumasok sa isang huwad na kasal upang makakuha ng permanenteng paninirahan at madala ang pamilya sa Hong Kong. Nang marinig ito ni Celso, tuluyan niyang isinuko ang pag-asang muling mabuo ang pamilya, na nagdulot ng kaguluhan sa mga plano ni Joy. Hiniling ni Ethan kay Joy na magpanggap bilang mamumuhunan sa kanyang bar, isang hakbang na mangangahulugang hindi na siya tutuloy sa Canada. Nauwi ito sa pagtatalo kung saan inamin ni Ethan na nais niyang makasama si Joy sa hinaharap, samantalang nanindigan naman si Joy sa kanyang pag-alis. Sa huli, nagparaya si Ethan matapos ipaalala ni Joy ang kanilang napagkasunduan at punahin ang kanyang pagiging makasarili. Kalaunan, nakipagkasundo muli si Ethan sa kanyang pamilya at hinikayat si Joy na gugulin ang kanyang mga huling araw sa Hong Kong bilang mga turista. Sa kanilang pag-amin ng pag-ibig sa isa’t isa, nangako si Ethan na muli silang magkikita, habang nangako naman si Joy na bibisita sa kanyang bar sa hinaharap. Nagtatapos ang kuwento kay Joy sa paliparan, patungo sa Canada. == Mga Tauhan == {{multiple image | direction = vertical | align = right | image1 = Kathryn Bernardo at the Celebrate Mega in Iceland, 2016.jpg | caption1 = [[Kathryn Bernardo]] bilang Joy | width1 = 150 | image2 = Alden Richards at the OMG Awards.jpg | caption2 = [[Alden Richards]] bilang Ethan | width2 = 150 | total_width = | alt1 = }} ;Pangunahing Tauhan * [[Kathryn Bernardo]] bilang Joy Marie Fabregas: <br /> Isang nagtapos ng narsing na nagtatrabaho bilang kasambahay sa Hong Kong.<ref name="scout">{{cite news |last1=Barrientos |first1=Giselle |title=In 'Hello, Love, Goodbye,' an OFW gets a chance to choose herself |url=https://www.scoutmag.ph/entertainment/tv-movie/hello-love-goodbye-review-giselleb-20190802 |access-date=September 8, 2019 |work=Scout Magazine |date=August 2, 2019}}</ref> * [[Alden Richards]] bilang Ethan Del Rosario: <br/> Isang bartender na nagsisikap makamit ang [[Hong Kong residency]] at may mas maayos na kalagayang pinansyal kumpara kay Joy.<ref name="scout"/> ;Mga Pangalawang Tauhan * [[Kakai Bautista]] bilang Sally Daraga:<br> Kaibigan ni Joy at kapwa kasambahay. * [[Lito Pimentel]] bilang Mario Del Rosario: <br/> Ama ni Ethan * [[Joross Gamboa]] bilang Jhim Gabriel:<br> Kaibigan ni Ethan at kapwa bartender. * [[Maymay Entrata]] bilang Mary Dale Fabregas: <br/> Pinsan ni Joy na baguhan bilang kasambahay sa Hong Kong * [[Lovely Abella]] bilang Gina Mariquit<br> Kaibigan ni Joy at kapwa kasambahay. * [[Jameson Blake]] bilang Edward Del Rosario: <br/> Nakababatang kapatid ni Ethan * Jeffrey Tam bilang Carlo Nicolas<br> Kaibigan ni Ethan at tagapamahala sa bar. ;Espesyal na Paglahok * William Lorenzo bilang Celso Fabregas: <br/> Ama nina Joy, Joey, at Liezel, at dating asawa ni Lita * [[Anthony Jennings (actor)|Anthony Jennings]] bilang Eric Del Rosario: <br/> Pinakabatang kapatid ni Ethan * [[Wilbert Ross]] bilang Joey Fabregas: <br/> Nakababatang kapatid ni Joy * Aliyah Billote bilang Liezel Fabregas: <br/> Pinakabatang kapatid ni Joy * Angela Poliquit bilang Annie Chung: <br> Anak ni Lin * Jon Go bilang Wayne Choi: Ikalawang asawa ni Lita na kanyang pinakasalan upang makamit ang paninirahan sa Hong Kong * Poon Po Lun Lilac bilang Lin Chung: <br> Amo ni Joy at ina ni Annie * Pang Mei Sheung bilang PoPo (Gng. Chung) * [[Maricel Laxa]] bilang Lita: Ina nina Joy, Joey at Liezel; dating asawa ni Celso * [[Maxine Medina]] bilang Tanya Alezar: Dating nobya ni Ethan * [[Jerome Ponce]] bilang JM: Dating nobyo ni Joy ==Produksyon== Pinagbibidahan ng pelikula sina [[Kathryn Bernardo]] at [[Alden Richards]]. Kapwa sila kaanib sa dalawang pangunahing magkaribal na network sa Pilipinas: si Bernardo sa [[ABS-CBN]] at si Richards sa [[GMA Network]]. Nabibilang din ang dalawa sa magkaibang "[[love team]]": si Bernardo kasama si [[Daniel Padilla]] sa KathNiel at si Richards naman kasama si [[Maine Mendoza]] sa [[AlDub]]. Sama-sama nilang ginampanan ang papel ng dalawang Overseas Filipino Workers (OFWs) sa Hong Kong na nahulog ang loob sa isa’t isa.<ref name=gulfcrossover>{{cite news |last1=Belleza |first1=Irish Eden |title=Kathryn Bernardo and Alden Richards crossover for love |url=https://gulfnews.com/entertainment/pinoy-celebs/kathryn-bernardo-and-alden-richards-crossover-for-love-1.65625011 |access-date=September 8, 2019 |work=Gulf News |date=August 4, 2019}}</ref> Ayon kay direktor Cathy Garcia-Molina, ang dalawang pangunahing artista ay hindi binigyan ng “baby” o espesyal na pagtrato sa proyekto ng pelikula.<ref name="served">{{cite news |title=Kathryn Bernardo served co-workers on 'Hello, Love, Goodbye' movie set in HK |url=https://filipinotimes.net/entertainment/2019/06/24/kathryn-bernardo-served-co-workers-hello-love-goodbye-movie-set-hk/ |access-date=September 8, 2019 |work=The Filipino Times |date=June 24, 2019}}</ref> Orihinal na nakatakdang lumahok si [[Benjie Paras]] sa pelikula bilang ama ng karakter ni Bernardo, ngunit umatras dahil sa hindi pagtutugma ng iskedyul.<ref>{{Cite web |last=Asis |first=Salve |date=May 22, 2019 |title=Benjie, pinakawalan ang movie nina Kathryn at Alden |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/showbiz/2019/05/22/1919879/benjie-pinakawalan-ang-movie-nina-kathryn-alden |access-date=2026-04-16 |website=Philstar.com}}</ref> Nagsimula ang pagkuha ng mga eksena para sa ''Hello, Love, Goodbye'' sa Hong Kong noong Abril 2019,<ref>{{cite news |last1=Salonga |first1=Rita |title=Kathryn, Alden start shooting in Hong Kong |url=http://dzrhnews.com.ph/kathryn-alden-start-shooting-in-hong-kong/ |access-date=September 8, 2019 |work=DZRH News |date=April 9, 2019}}</ref> kasabay ng unang yugto ng [[2019–2020 Hong Kong protests|2019–20 Hong Kong protests]], at natapos makalipas ang isang buwan.<ref>{{cite news |last1=Aguilar |first1=Krissy |title='Hello, Love, Goodbye' shoot a 'big adjustment' for Kathryn, Daniel |url=https://entertainment.inquirer.net/337733/hello-love-goodbye-shoot-a-big-adjustment-for-kathryn-daniel |access-date=September 8, 2019 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=July 10, 2019}}</ref> Natapos ang [[Principal photography]] ng pelikula noong Mayo 19, 2019 sa [[Parañaque]].<ref name="pep1">{{cite news |title=Kathryn Bernardo-Alden Richards movie, kakatapos lang ng principal photography |trans-title=Principal photography for Kathryn Bernardo-Alden Richards movie just finishd|url=https://www.pep.ph/pepalerts/pep-troika/143382/kathryn-bernardo-alden-richards-movie-kakatapos-lang-ng-principal-photography-a4118-20190519 |access-date=September 8, 2019 |work=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal, Inc. |date=May 19, 2019}}</ref> Isinagawa ang post-production ng ''Hello, Love, Goodbye'' sa Bangkok, Thailand, kung saan nakipagtulungan ang [[ABS-CBN Film Productions]] sa Thai production firm na [[Kantana Group]]. Ito ang unang kolaborasyon ng dalawang kumpanya.<ref name="pep2">{{cite news |last1=Anarcon |first1=James Patrick |title=Hello Love Goodbye director on Kathryn Bernardo: "Medyo inalila talaga namin siya sa Hong Kong."|trans-title=Hello Love Goodbye director on Kathryn Bernardo: "We maltreated her a bit in Hong Kong" |url=https://www.pep.ph/guide/movies/144103/hello-love-goodbye-director-on-kathryn-bernardo-medyo-inalila-talaga-namin-siya-sa-hong-kong-a724-20190623 |access-date=September 8, 2019 |work=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal, Inc. |date=June 22, 2019}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Pelikulang Pilipino]] aafiv7xcig441jj1yb7gx3raq7ujj2m 2206388 2206387 2026-05-06T02:46:31Z Boompanes12 161523 /* Produksyon */ 2206388 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Hello, Love, Goodbye | image = Hello-love-goodbye-poster.jpg | caption = Theatrical release poster | director = Cathy Garcia-Molina | producer = {{ubl|Carlo L. Katigbak|Olivia M. Lamasan}} | screenplay = {{Plainlist| * Carmi G. Raymundo * Rona Co * Crystal S. San Miguel * Cathy Garcia-Molina |story = Carmi G. Raymundo }} | starring = {{ubl|[[Kathryn Bernardo]]|[[Alden Richards]]|}} | music = Jessie Q. Lasaten | cinematography = Noel Teehankee | editing = Marya Ignacio | studio = ABS-CBN Film Productions | distributor = Star Cinema | released = {{Film date|2019|07|31}} | runtime = 117 minuto | country = Pilipinas | language = Filipino | gross = {{Philippine Peso|880.6 milyon}} ({{USD|17.4 milyon}}) {{small|(buong mundo)}} }} Ang '''''Hello, Love, Goodbye''''' ay isang pelikulang Pilipino na nasa uring romantikong drama na unang nailabas noong 2019 na prinodyus at ipinamahagi ng [[Star Cinema]]. Idinirekta ito ni Cathy Garcia-Molina at iprinodyus nina Carlo L. Katigbak at Olivia M. Lamasan. Pinagbibidahan ito nina [[Kathryn Bernardo]] at [[Alden Richards]], at kinatatampukan ng ilang tauhan kabilang sina [[Kakai Bautista]], [[Lito Pimentel]], [[Joross Gamboa]], [[Maymay Entrata]], [[Lovely Abella]] at [[Jameson Blake]]. Sinusundan ng pelikula ang isang [[Migranteng Manggagawang Pilipino|migranteng manggagawang Pilipina]] at isang bartender, habang sinusubukan nilang ipagkasundo ang kanilang mga personal na karera at pagmamahal sa isa't isa sa Hong Kong. Sa kabuuang kita na ₱880 milyon, ''Hello, Love, Goodbye'' ang naging pelikulang Pilipino na may pinakamalaking kinita sa buong kasaysayan, hanggang dinaig ito ng ''Rewind'' noong Enero 2024.<ref>{{Cite web |last=Rappler.com |date=Agosto 24, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' makes over P800 million worldwide |trans-title='Hello, Love, Goodbye', kumita ng higit sa P800 milyon sa buong mundo |url=http://www.rappler.com/entertainment/news/238450-hello-love-goodbye-earnings-box-office-worldwide-august-23-2019 |access-date=Agosto 28, 2019 |website=Rappler |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Hallare |first=Katrina |date=Setyembre 3, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' is highest-grossing PH film |trans-title='Hello, Love, Goodbye', ang pelikulang PH na may pinakamalaking kinita |url=https://entertainment.inquirer.net/344150/hello-love-goodbye-is-highest-grossing-ph-film |access-date=Setyembre 4, 2019 |website=entertainment.inquirer.net |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=Setyembre 10, 2019 |title='Hello, Love, Goodbye' Sets Record at Philippines Box Office |trans-title='Hello, Love, Goodbye', Nagtala ng Rekord sa Takilya ng Pilipinas |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/hello-love-goodbye-sets-record-at-philippines-box-office-1238526 |access-date=Setyembre 10, 2019 |website=www.hollywoodreporter.com |language=en}}</ref> Nanalo ito ng ilang mga parangal, kabilang dito ang mga parangal sa Box Office Entertainment at PMPC Star. Unang tinanghal ang pelikula noong Hulyo 31, 2019 sa Pilipinas, at unang pinalabas sa mga ibang bansa noong Agosto 1, 2019. == Banghay == Si Joy ay isang Pilipinang kasambahay sa Hong Kong sa kabila ng pagkakaroon niya ng digri sa narsing. Layunin niyang makapag-ipon ng sapat na salapi upang makahanap ng mas maayos na trabaho sa Canada at madala roon ang kanyang pamilya mula sa Pilipinas. Upang makamit ito, tumatanggap siya ng mga sideline kahit labag ito sa kanyang permit sa trabaho. Samantala, iginigiit ng kanyang ama na si Celso na dapat lumipat ang kanilang pamilya sa Hong Kong upang muling magsama-sama at makasama ang kanyang asawang si Lita, na ngayo’y kasal kay Wayne, isang Hongkonger na inaabuso siya. Habang iligal na nagtatrabaho bilang tagahikayat ng kostumer sa isang bar sa Lan Kwai Fong,<ref name="HLG_tour">{{cite news |last1=Severo |first1=Jan Milo |title=In photos: 'Hello Love Goodbye' shooting locations; Hong Kong mulls creating 'Hello Love Goodbye' tour |url=https://www.philstar.com/lifestyle/travel-and-tourism/2023/02/23/2246823/photos-hello-love-goodbye-shooting-locations-hong-kong-mulls-creating-hello-love-goodbye-tour |access-date=November 24, 2024 |work=The Philippine Star |date=February 23, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230523065628/https://www.philstar.com/lifestyle/travel-and-tourism/2023/02/23/2246823/photos-hello-love-goodbye-shooting-locations-hong-kong-mulls-creating-hello-love-goodbye-tour |archive-date=May 23, 2023 |location=Manila}}</ref> napukaw ni Joy ang atensyon ni Ethan, isang Pilipinong bartender, na agad niyang tinanggihan. Nang magsagawa ng biglaang inspeksyon ang mga pulis sa mga dayuhang manggagawa, dali-daling hinalikan ni Joy si Ethan upang ilihis ang kanilang atensyon. Sa simula’y tinutulan ni Joy ang mga panliligaw ni Ethan, ngunit matapos niyang maranasan ang ilang pagsubok, kabilang ang isang hindi komportableng pagbisita kay Lita, ang pagsita ng kanyang amo, at ang muling pagkikita nila ng kanyang dating nobyo na si JM kasama ang asawa nito, pumayag siyang makipagtagpo kay Ethan sa isang motel. Subalit bago pa man ito magsimula, bigla siyang lumabas at napaiyak. Sumunod si Ethan at doon niya naibulalas ang kanyang mga hinaing sa buhay, samantalang inamin naman ni Ethan na siya’y babaero at walang malinaw na direksyon sa buhay. Mula rito ay nagkaroon sila ng kasunduan na samahan at damayan ang isa’t isa sa loob ng natitirang apat na buwan bago lumipat si Joy sa Canada. Tinulungan ni Ethan si Joy na makapasok bilang tagahugas ng pinggan sa bar. Isang gabi, nagwala sa kalasingan ang nakababatang kapatid ni Ethan na si Edward at inakusahan siya ng pagpapabaya sa kanilang pamilya. Ilang araw na nawala si Ethan at natunton siya ni Joy sa bahay ng kanyang amang si Mario sa Cheung Chau. Doon, ibinahagi ni Ethan ang kanyang nakaraan: naging residente ng Hong Kong ang kanyang pamilya at doon nanirahan, ngunit nagkalayo sila nang sundan niya sa Estados Unidos ang dati niyang nobyang si Tanya. Matapos silang maghiwalay, siya ay na-deport dahil sa labis na pananatili. Naiwan si Edward upang alagaan ang kanilang amang may sakit, dahilan upang magkimkim ito ng sama ng loob kay Ethan. Nagbalik sina Joy at Ethan sa Hong Kong Island. Nagtamo si Joy ng ikalawang gantimpala sa isang patimpalak ng kagandahan ngunit nagselos nang muling makita ni Ethan si Tanya, na isa sa mga hurado. Gayunpaman, tiniyak ni Ethan ang kanyang damdamin kay Joy at naging opisyal ang kanilang relasyon. Ibinunyag ni Ethan ang kanyang plano na magtayo ng sariling bar upang makabawi sa kanyang pamilya at hikayatin si Joy na manatili sa Hong Kong. Samantala, nakumpirma na ang pag-alis ni Joy patungong Canada. Hinarap niya si Lita, na muling sinaktan ni Wayne. Inamin ni Lita na wala na siyang pagmamahal kay Celso at napilitan lamang siyang pumasok sa isang huwad na kasal upang makakuha ng permanenteng paninirahan at madala ang pamilya sa Hong Kong. Nang marinig ito ni Celso, tuluyan niyang isinuko ang pag-asang muling mabuo ang pamilya, na nagdulot ng kaguluhan sa mga plano ni Joy. Hiniling ni Ethan kay Joy na magpanggap bilang mamumuhunan sa kanyang bar, isang hakbang na mangangahulugang hindi na siya tutuloy sa Canada. Nauwi ito sa pagtatalo kung saan inamin ni Ethan na nais niyang makasama si Joy sa hinaharap, samantalang nanindigan naman si Joy sa kanyang pag-alis. Sa huli, nagparaya si Ethan matapos ipaalala ni Joy ang kanilang napagkasunduan at punahin ang kanyang pagiging makasarili. Kalaunan, nakipagkasundo muli si Ethan sa kanyang pamilya at hinikayat si Joy na gugulin ang kanyang mga huling araw sa Hong Kong bilang mga turista. Sa kanilang pag-amin ng pag-ibig sa isa’t isa, nangako si Ethan na muli silang magkikita, habang nangako naman si Joy na bibisita sa kanyang bar sa hinaharap. Nagtatapos ang kuwento kay Joy sa paliparan, patungo sa Canada. == Mga Tauhan == {{multiple image | direction = vertical | align = right | image1 = Kathryn Bernardo at the Celebrate Mega in Iceland, 2016.jpg | caption1 = [[Kathryn Bernardo]] bilang Joy | width1 = 150 | image2 = Alden Richards at the OMG Awards.jpg | caption2 = [[Alden Richards]] bilang Ethan | width2 = 150 | total_width = | alt1 = }} ;Pangunahing Tauhan * [[Kathryn Bernardo]] bilang Joy Marie Fabregas: <br /> Isang nagtapos ng narsing na nagtatrabaho bilang kasambahay sa Hong Kong.<ref name="scout">{{cite news |last1=Barrientos |first1=Giselle |title=In 'Hello, Love, Goodbye,' an OFW gets a chance to choose herself |url=https://www.scoutmag.ph/entertainment/tv-movie/hello-love-goodbye-review-giselleb-20190802 |access-date=September 8, 2019 |work=Scout Magazine |date=August 2, 2019}}</ref> * [[Alden Richards]] bilang Ethan Del Rosario: <br/> Isang bartender na nagsisikap makamit ang [[Hong Kong residency]] at may mas maayos na kalagayang pinansyal kumpara kay Joy.<ref name="scout"/> ;Mga Pangalawang Tauhan * [[Kakai Bautista]] bilang Sally Daraga:<br> Kaibigan ni Joy at kapwa kasambahay. * [[Lito Pimentel]] bilang Mario Del Rosario: <br/> Ama ni Ethan * [[Joross Gamboa]] bilang Jhim Gabriel:<br> Kaibigan ni Ethan at kapwa bartender. * [[Maymay Entrata]] bilang Mary Dale Fabregas: <br/> Pinsan ni Joy na baguhan bilang kasambahay sa Hong Kong * [[Lovely Abella]] bilang Gina Mariquit<br> Kaibigan ni Joy at kapwa kasambahay. * [[Jameson Blake]] bilang Edward Del Rosario: <br/> Nakababatang kapatid ni Ethan * Jeffrey Tam bilang Carlo Nicolas<br> Kaibigan ni Ethan at tagapamahala sa bar. ;Espesyal na Paglahok * William Lorenzo bilang Celso Fabregas: <br/> Ama nina Joy, Joey, at Liezel, at dating asawa ni Lita * [[Anthony Jennings (actor)|Anthony Jennings]] bilang Eric Del Rosario: <br/> Pinakabatang kapatid ni Ethan * [[Wilbert Ross]] bilang Joey Fabregas: <br/> Nakababatang kapatid ni Joy * Aliyah Billote bilang Liezel Fabregas: <br/> Pinakabatang kapatid ni Joy * Angela Poliquit bilang Annie Chung: <br> Anak ni Lin * Jon Go bilang Wayne Choi: Ikalawang asawa ni Lita na kanyang pinakasalan upang makamit ang paninirahan sa Hong Kong * Poon Po Lun Lilac bilang Lin Chung: <br> Amo ni Joy at ina ni Annie * Pang Mei Sheung bilang PoPo (Gng. Chung) * [[Maricel Laxa]] bilang Lita: Ina nina Joy, Joey at Liezel; dating asawa ni Celso * [[Maxine Medina]] bilang Tanya Alezar: Dating nobya ni Ethan * [[Jerome Ponce]] bilang JM: Dating nobyo ni Joy == Produksyon == Pinagbibidahan ng pelikula sina [[Kathryn Bernardo]] at [[Alden Richards]]. Kapwa sila kaanib sa dalawang pangunahing magkaribal na network sa Pilipinas: si Bernardo sa [[ABS-CBN]] at si Richards sa [[GMA Network]]. Nabibilang din ang dalawa sa magkaibang "[[love team]]": si Bernardo kasama si [[Daniel Padilla]] sa KathNiel at si Richards naman kasama si [[Maine Mendoza]] sa [[AlDub]]. Sama-sama nilang ginampanan ang papel ng dalawang Overseas Filipino Workers (OFWs) sa Hong Kong na nahulog ang loob sa isa’t isa.<ref name=gulfcrossover>{{cite news |last1=Belleza |first1=Irish Eden |title=Kathryn Bernardo and Alden Richards crossover for love |url=https://gulfnews.com/entertainment/pinoy-celebs/kathryn-bernardo-and-alden-richards-crossover-for-love-1.65625011 |access-date=September 8, 2019 |work=Gulf News |date=August 4, 2019}}</ref> Ayon kay direktor Cathy Garcia-Molina, ang dalawang pangunahing artista ay hindi binigyan ng “baby” o espesyal na pagtrato sa proyekto ng pelikula.<ref name="served">{{cite news |title=Kathryn Bernardo served co-workers on 'Hello, Love, Goodbye' movie set in HK |url=https://filipinotimes.net/entertainment/2019/06/24/kathryn-bernardo-served-co-workers-hello-love-goodbye-movie-set-hk/ |access-date=September 8, 2019 |work=The Filipino Times |date=June 24, 2019}}</ref> Orihinal na nakatakdang lumahok si [[Benjie Paras]] sa pelikula bilang ama ng karakter ni Bernardo, ngunit umatras dahil sa hindi pagtutugma ng iskedyul.<ref>{{Cite web |last=Asis |first=Salve |date=May 22, 2019 |title=Benjie, pinakawalan ang movie nina Kathryn at Alden |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/showbiz/2019/05/22/1919879/benjie-pinakawalan-ang-movie-nina-kathryn-alden |access-date=2026-04-16 |website=Philstar.com}}</ref> Nagsimula ang pagkuha ng mga eksena para sa ''Hello, Love, Goodbye'' sa Hong Kong noong Abril 2019,<ref>{{cite news |last1=Salonga |first1=Rita |title=Kathryn, Alden start shooting in Hong Kong |url=http://dzrhnews.com.ph/kathryn-alden-start-shooting-in-hong-kong/ |access-date=September 8, 2019 |work=DZRH News |date=April 9, 2019}}</ref> kasabay ng unang yugto ng [[2019–2020 Hong Kong protests|2019–20 Hong Kong protests]], at natapos makalipas ang isang buwan.<ref>{{cite news |last1=Aguilar |first1=Krissy |title='Hello, Love, Goodbye' shoot a 'big adjustment' for Kathryn, Daniel |url=https://entertainment.inquirer.net/337733/hello-love-goodbye-shoot-a-big-adjustment-for-kathryn-daniel |access-date=September 8, 2019 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=July 10, 2019}}</ref> Natapos ang [[Principal photography]] ng pelikula noong Mayo 19, 2019 sa [[Parañaque]].<ref name="pep1">{{cite news |title=Kathryn Bernardo-Alden Richards movie, kakatapos lang ng principal photography |trans-title=Principal photography for Kathryn Bernardo-Alden Richards movie just finishd|url=https://www.pep.ph/pepalerts/pep-troika/143382/kathryn-bernardo-alden-richards-movie-kakatapos-lang-ng-principal-photography-a4118-20190519 |access-date=September 8, 2019 |work=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal, Inc. |date=May 19, 2019}}</ref> Isinagawa ang post-production ng ''Hello, Love, Goodbye'' sa Bangkok, Thailand, kung saan nakipagtulungan ang [[ABS-CBN Film Productions]] sa Thai production firm na [[Kantana Group]]. Ito ang unang kolaborasyon ng dalawang kumpanya.<ref name="pep2">{{cite news |last1=Anarcon |first1=James Patrick |title=Hello Love Goodbye director on Kathryn Bernardo: "Medyo inalila talaga namin siya sa Hong Kong."|trans-title=Hello Love Goodbye director on Kathryn Bernardo: "We maltreated her a bit in Hong Kong" |url=https://www.pep.ph/guide/movies/144103/hello-love-goodbye-director-on-kathryn-bernardo-medyo-inalila-talaga-namin-siya-sa-hong-kong-a724-20190623 |access-date=September 8, 2019 |work=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal, Inc. |date=June 22, 2019}}</ref> ==Pagpapalabas== Ipinalabas sa Pilipinas ang ''Hello, Love, Goodbye'' noong Hulyo 31, 2019.<ref name=posters>{{Cite news|url=https://www.cosmo.ph/entertainment/international-posters-kathryn-bernardo-alden-richards-film-hello-love-goodbye-a434-20190707|title=The International Posters For Kathryn Bernardo + Alden Richards' Film 'Hello, Love, Goodbye' Will Make You Kilig|last=Shi|first=Stephanie|date=July 7, 2019|work=Cosmopolitan|access-date=September 8, 2019}}</ref> Gumawa rin ng kasaysayan ang pelikula sa Saudi Arabia bilang kauna-unahang pelikulang Pilipino na ipinalabas sa mga sinehan sa [[Jeddah]].<ref>{{Cite web|url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/08/06/19/hello-love-goodbye-is-first-ph-film-to-be-shown-in-jeddah-saudi|title='Hello, Love, Goodbye' is first PH film to be shown in Jeddah, Saudi Arabia|website=ABS-CBN News|access-date=August 14, 2019}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Pelikulang Pilipino]] p0fbo7qdhgdaaub3634lpjt28l2kh0a 0 308353 2206431 1839987 2026-05-06T10:50:40Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2206431 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]] pwggwzbwy52rsqvr7xu8v9mojjzs7jt 0 309913 2206381 2197379 2026-05-06T02:27:38Z ~2026-27345-83 161522 /*top*/ cleanup spaces 2206381 wikitext text/x-wiki Si '''Estefanía Tapias''' (ipinanganak noong 19 Mayo 1988)<ref>Date of birth and nationality given in doctoral thesis, see [[doi:10.3929/ethz-a-010818896]]</ref> ay isang mananaliksik sa klima sa lungsod ng [[Colombia]] at isang negosyanteng aktibo sa [[Suwisa]].<ref name=":0">{{Cite news|author=Urs Bühler|title=Neues Angebot im ehemaligen Franz-Carl-Weber-Haus: Frauen vernetzen sich hoch über der Zürcher Bahnhofstrasse|work=Neue Zürcher Zeitung|url=https://www.nzz.ch/zuerich/neues-angebot-im-ehemaligen-franz-carl-weber-haus-frauen-vernetzen-sich-hoch-ueber-der-zuercher-bahnhofstrasse-ld.1428770|access-date=2019-11-07}}</ref> ==Karera== Noong 2012 nakumpleto ni Estefania Tapias ang isang degree sa [[arkitektura]] sa [[Polytechnic University ng Turin]], at noong 2016 nakatanggap siya ng isang titulo ng doktor sa klimatolohiya ng lunsod at mga hinaharap na lungsod sa [[ETH Zürich]]. Siya ay isang lektor sa nasabing paksa sa ETH mula 2013 hanggang 2016. Naglapat siya ng malaking data sa pagsasaliksik sa impluwensya ng mga kondisyon ng klimatiko at arkitektura sa kalidad ng buhay sa mga lungsod.<ref>{{cite web|title=Estefania Tapias: "Zürich wird sich mit steigenden Temperaturen befassen müssen"|periodical=Limmattaler Zeitung|publisher=|url=https://www.limmattalerzeitung.ch/limmattal/estefania-tapias-zuerich-wird-sich-mit-steigenden-temperaturen-befassen-muessen-132105825|url-status=dead|format=|access-date=2019-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107144038/https://www.limmattalerzeitung.ch/limmattal/estefania-tapias-zuerich-wird-sich-mit-steigenden-temperaturen-befassen-muessen-132105825|archive-date=2019-11-07|last=Lina Giusto|date=2018-01-21|year=|language=de-CH|pages=|quote=}}</ref> Nagtatrabaho din si Tapias sa Future Cities Laboratory sa Singapore-ETH Center at sa sarili niyang proyekto na "Urban Climate & Information Cities".<ref name=":1">{{cite web|title=Estefanía Tapias|periodical=Handelszeitung|publisher=|url=https://www.handelszeitung.ch/people/estefania-tapias|url-status=dead|format=|access-date=2019-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021015016/https://www.handelszeitung.ch/people/estefania-tapias|archive-date=2020-10-21|last=|date=|year=|language=|pages=|quote=}}</ref> Kasama si Tapias sa bumuo nang unang serye ng [[Massive Open Online Courses]] (MOOC) sa [[Future Cities]] sa [[edX]]. Mula noong 2016, si Tapias ay naging bahagi ng World Economic Forum Global Shapers network.<ref>{{cite web|title=Zurich Hub|periodical=|publisher=|url=https://www.globalshapers.org/hubs/zurich-hub/|url-status=dead|format=|access-date=2019-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107151823/https://www.globalshapers.org/hubs/zurich-hub/|archive-date=2019-11-07|last=|date=|year=|language=|pages=|quote=}}</ref> Si Laura Seifert at Tapias ay magkasama sa pagtatag nang Zürich networking at co-working na kumpanya na WeSpace noong 2018,<ref name=":0" /> nagbibigay ng "coworking at community space na dinisenyo ng mga kababaihan para sa mga kababaihan", na naglalayong "magbigay ng isang espasyo upang magtrabaho, makisalamuha at magkaisa din bilang isang pamayanan na nagbibigay kapangyarihan sa mga kababaihan."<ref>{{cite web|title="We want women to advance across different disciplines"|periodical=startupticker.ch|publisher=|url=https://www.startupticker.ch/en/news/october-2018/we-want-women-to-advance-across-different-disciplines|url-status=|format=|access-date=2019-11-07|archive-url=|archive-date=|last=Ritah Ayebare Nyakato|date=2018-10-31|year=|language=en|pages=|quote=}}</ref> Si Tapias ay umalis sa WeSpace GmBH noong Enero 21, 2020 bilang kasosyo at namamahalang direktor.<ref>{{cite web|title=Mutation WeSpace GmbH, Zürich|periodical=|publisher=Bundesamt für Justiz|url=https://www.shab.ch/#!/search/publications/detail/e8a980e7-a771-4736-a5d3-7a59de6ef9ed|url-status=|format=|access-date=2020-04-28|archive-url=|archive-date=|last=Schweizerisches Handelsamtsblatt SHAB|date=2020-01-21|year=|language=deutsch|pages=|quote=}}</ref> ==Karangalan== *Nangungunang 100 Digital Shapers sa Switzerland, Bilanz, 2018<ref>{{Cite web|title=Researchers {{!}} BILANZ|url=https://www.handelszeitung.ch/panorama/researchers|access-date=2021-04-06|website=Handelszeitung|language=de|archive-date=2021-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423235050/https://www.handelszeitung.ch/panorama/researchers|url-status=dead}}</ref> *[[Forbes]] 30 under 30 Europe 2017: Science and Healthcare<ref>{{Cite web|title=Estefania Tapias|url=https://www.forbes.com/profile/estefania-tapias/|access-date=2021-04-06|website=Forbes|language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== <references /> [[Kategorya:Mga klimatolohista]] idl07889wce7jhefzxn5q7z6i1tbqke 0 311019 2206356 2198901 2026-05-05T23:38:29Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206356 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = {{Plainlist| * [[Romantic comedy]] * [[Teen film|Teen]] * [[Coming-of-age story|Coming-of-age]] }} | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = {{Plainlist| * Charisse Bayona * Dip Mariposque * Rigel Gelito }} | screenplay = | story = | director = Chad Vidanes<ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/05/26/21/kdrama-feels-weightlifting-fairy-kim-bok-joo-cloy-peg-ng-hes-into-her|title=Kdrama feels: 'Weightlifting Fairy Kim Bok-joo', 'CLOY', peg ng 'He's Into Her'|website=[[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]]|date=26 May 2021}}</ref> | creative_director = | presenter = | starring = {{Plainlist| * Donny Pangilinan * [[Belle Mariano]] * [[Kaori Oinuma]] * Rhys Miguel * Jeremiah Lisbo * [[Vivoree Esclito]] * Joao Constancia * Criza Taa * Melizza Jimenez * Sophie Reyes * Ashley del Mundo * Gello Marquez * Dalia Varde * Limer Veloso }} | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = Pilipinas | language = {{Plainlist| * Pilipino * Ingles }} | num_seasons = | num_episodes = 10 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * [[Carlo Katigbak]] * [[Cory Vidanes]] * [[Olivia Lamasan]] * Jaime Lopez * Ginny Monteagudo-Ocampo }} | producer = {{Plainlist| * Kara Kintanar * Vanessa Valdez * Marizel Samson-Martinez }} | news_editor = | location = | cinematography = | animator = | editor = Renard Torres | camera = | runtime = | company = [[Star Cinema]] | distributor =iWant<br>ABS-CBN Entertainment | budget = | network = {{Plainlist| * [[iWantTFC]] * [[Kapamilya Channel]] * [[A2Z (Philippine TV channel)|A2Z]] }} | picture_format = 1080i (HDTV) | audio_format = | first_run = | released = | first_aired = {{Start date|2021|5|28}} | last_aired = {{end date|2021|8|1}} | preceded_by = Almost Paradise | followed_by = | related = | website = | website_title = | production_website = | production_website_title = }} Ang '''''He's Into Her''''' ay isang 2021 [[Teleserye|seryeng]] pantelebisyon sa Pilipinas na ibinatay sa nobelang ginawa ni {{Tooltip|Maxinejiji|Maxine Lat Calibuso}} sa [[Wattpad]]. Ang serye ay pinagbibidahan nina Donny Pangilinan at [[Belle Mariano]].<ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/05/26/21/delay-helped-improve-donbelle-chemistry-on-hes-into-her-director-chad-vidanes-says|title=Delay helped improve DonBelle chemistry on 'He's Into Her', director Chad Vidanes says|website=[[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]]|date=26 May 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/03/30/21/the-curios-case-of-donbelle-a-trending-love-team-even-before-its-launch|title=The curious case of 'DonBelle': A trending love team even before its launch|website=[[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]]|date=30 March 2021}}</ref> Ang serye ay unang ipinalabas sa [[iWantTFC]] noong 28 Mayo 2021. Pinalabas rin ang serye sa telebisyon sa [[Kapamilya Channel]] at [[A2Z (tsanel pantelebisyon)|A2Z]] magmula Mayo 30 hanggang 1 Agosto 2021. Ang serye ay nagkaroon na ng season 2 noong 2022.<ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/08/06/21/its-official-hes-into-her-to-return-for-2nd-season|title=It's official: 'He's Into Her' to return for 2nd season|website=[[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]]|date=6 August 2021}}</ref> == Buod == Si Maxpein ay isang determinadong dalaga na nagmula sa probinsya na pinalaki ng kanyang lola at ng kanyang mga tiyuhin, matapos mamatay ang kanyang ina sa Japan noong siya ay 11 taong gulang pa lamang. Nasurpresa si Maxpein nang ang kanyang mayamang ama, na kamakailan lamang niya nalaman, ay nag-alok na tumulong sa pagbabayad para sa pagpapaospital sa kanyang lola. Bilang pasasalamat, sumang-ayon siya sa hiling nito na manirahan kasama siya at ang kanyang pamilya sa Maynila. Sa kanyang pagpasok sa Brent International School, tinuring siya ng mag-aaral dito bilang isang uring tagalabas, dito din siya tumayo laban kay Deib, ang captain ng basketball varsity team ng paaralan. Upang pagtripan at apihin si Maxpein, nakipagkasundo si Deib sa buong ''batch'' nila para isagawa ang planong ito, ngunit sa lalong hindi nila pagkakaunawaan at awayan, ito ang nagpatanto kay Deib na ang kanyang plano laban kay Maxpein, ang siya palang unti-unting magpapalapit ng kanyang damdamin sa babaeng hindi niya inakala na kanyang magugustuhan. == Tauhan == === Pangunahing tauhan === * Donny Pangilinan bilang Deib Lohr Enrile * [[Belle Mariano]] bilang Maxpein Zin del Valle * [[Kaori Oinuma]] bilang Michiko Sil Tarranza * Rhys Miguel bilang Yakiro Tobi Yanai * Jeremiah Lisbo bilang Randall Echavez * [[Vivoree Esclito]] bilang Melissa "Ysay" Baylon * Joao Constancia bilang Lee Roi Gozon * Criza Taa bilang Zarnaih Marchessa * Melizza Jimenez bilang Elle Luna * Sophie Reyes bilang Aimee Jung * Ashley del Mundo bilang Khloe Gomez * Gello Marquez bilang Lorde Dawatap * Dalia Varde bilang Kimeniah Sirvey Gozon * Limer Veloso bilang Gavin Migz Agripa === Tauhang pang-suporta === * [[Marissa Delgado]] bilang Bhaves del Valle * [[Janus del Prado]] bilang Boyet del Valle * Richard Quan bilang Maxim Luna * Issa Litton bilang Macy Luna * Ana Abad Santos bilang Evita Enrile * Turs Daza bilang Dale Enrile * Milo Elmido Jr. bilang Barb * Jim Morales bilang Choco * Patrick Quiroz === Espesyal na partisipasyon === * Dylan Talon * Jelay Pilones * Kuya Manzano bilang Headmaster Mendoza == Produksyon == Ang proyekto ay unang inihayag noong 7 Nobyembre 2019.<ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/07/19/donny-pangilinan-belle-mariano-team-up-for-new-iwant-series-hes-into-her|title=Donny Pangilinan, Belle Mariano team up for new iWant series 'He's Into Her'|website=[[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]]|date=7 November 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://starcinema.abs-cbn.com/2019/11/7/photos/in-photos-the-cast-of-upcoming-iwant-series-hes-54598|title=IN PHOTOS: The cast of upcoming iWant series 'He's Into Her'|website=[[Star Cinema]]|date=7 November 2019|language=en}}</ref> Noong 2020, ipinagpaliban ang produksyon ng serye dahil sa [[Pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas|pandemya ng COVID-19]] at [[Kontrobersiya sa pagpapanibago ng prangkisa ng ABS-CBN|pagsasara ng ABS-CBN]]. Noong 2021, inanunsyo na ang serye ay ipapalabas [[Kapamilya Channel|sa Kapamilya Channel]] at [[A2Z (tsanel pantelebisyon)|A2Z]], at una muna itong ipapalabas sa iWantTFC. == Pagtanggap == Sa unang ''episode'' ng ''He's Into Her'', ito ay nakapagtala ng "record-breaking high number of views" sa iWantTFC, sa kabila ng mga isyung teknikal na kinaharap ng nasabing ''app''.<ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/06/01/21/hes-into-her-pushes-iwant-tfc-as-no-1-app-in-ph-with-record-number-of-users|title='He's Into Her' pushes iWant TFC as No. 1 app in PH, with record number of users|website=[[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]]|date=1 June 2021}}</ref> == Tingnan din == * [[Talaan ng mga palabas ng ABS-CBN|Listahan ng mga programang nai-broadcast ng ABS-CBN]] == Mga Sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://tfc.tv/show/details/8224/hes-into-her/ ''He's Into Her'']{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} sa iWantTFC * {{IMDb title|11247108}} {{Uncategorized|date=Disyembre 2021}} r4gguvm27iqvm3dty10jrrupzv8gbw6 0 311021 2206271 2193592 2026-05-05T12:13:30Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 7 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206271 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=BGYO|image=|image_size=|image_upright=|alt=|caption=|alias=|origin=[[Manila, Philippines]]|genre={{hlist|[[Pop music|Pop]]|[[Hip-hop]]|[[:en: Electronic dance music|EDM]]|[[:en:Synth-pop|Synthpop]]|[[Rhythm and blues|R&B]]}}|years_active=2020–present|label={{hlist|[[Star Records|Star Music]]<ref name="MiguelDumaual">{{Cite web|last=News|first=Miguel Dumaual, ABS-CBN|date=2020-12-04|title=‘Star Magic Shines On’: What happened, who signed, who’s new|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/12/04/20/star-magic-shines-on-what-happened-who-signed-whos-new|access-date=2021-01-16|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref>|[[Star Magic]]}}|associated_acts={{flatlist| * [[:en:Bini (group)|BINI]]}}|current_members=*Gelo *Akira *JL *Mikki *Nate|landscape=yes|website=}} Ang '''BGYO''' (binibigkas bilang bee-gi-why-oh, kilala din sa tawag na '''Star Hunt Academy Boys''' o '''SHA Boys)''' ay isang bandang [[Mga Pilipino|Filipino]] na binubuo ng limang miyembro na sina Akira, Gelo, JL, Mikki, at Nate. Ang banda ay binuo ng [[ABS-CBN]] Star Hunt Academy. Ang debut single ng grupo na "The Light" ay inilabas noong 29 Enero 2021, na may kaakibat na isang music video at online concert.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2021-01-14|title=New boy group on the P-Pop block|url=https://manilastandard.net/showbitz/music-concerts/344410/new-boy-group-on-the-p-pop-block.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-01-16|website=Manila Standard|language=en}}</ref> Sila ang ikalimang Pilipinong artista na pumasok sa lingguhang tsart ng ''Billboard Next Big Sound''.<ref>{{Cite web|title=BILLBOARD NEXT BIG SOUND MAY 15,2021|url=https://www.billboard.com/charts/next-big-sound-25/2021-05-15/|access-date=2021-05-11|website=billboard.com|language=en}}</ref><ref name="KstreetMNL_BGYO_BillboardDebut">{{Cite web|first=Clara|last=Palma|date=2021-05-12|title=BGYO DEBUTS AT NO. 2 ON BILLBOARD’S NEXT BIG SOUND CHART|url=http://www.kstreetmanila.com/2021/05/bgyo-debuts-at-no-2-on-billboards-next-big-sound-chart/|access-date=2021-05-13|publisher=kstreetmanila.com|language=en|archive-date=2021-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512225944/http://www.kstreetmanila.com/2021/05/bgyo-debuts-at-no-2-on-billboards-next-big-sound-chart/|url-status=dead}}</ref> == Pangalan == Ang pangalan ng pangkat ay isang akronim na ang ibig sabihin ay "'''B'''ecoming the change, '''G'''oing further, '''Y'''ou and I, '''O'''riginally Filipino" sa wikang Ingles.<ref name=":0">{{Cite web|title=BGYO’s debut music video "The Light", breaks record!|url=https://www.kapamilyaonlineworld.com/bgyos-debut-music-video-the-light-breaks-record/|access-date=2021-02-06|website=kapamilyaonlineworld.com|language=tl|archive-date=2021-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206023516/https://www.kapamilyaonlineworld.com/bgyos-debut-music-video-the-light-breaks-record/|url-status=dead}}</ref> Ang pangalan ng kanilang fandom ay "Aces" na pinili ng mga miyembro ng banda mula sa mga mungkahi ng mga tagahanga.<ref name="MSN_BGYO_BillboardDebut">{{Cite web|author=JM|date=2021-05-12|title=P-pop group BGYO makes its Billboard chart debut|url=https://www.msn.com/en-ph/news/other/p-pop-group-bgyo-makes-its-billboard-chart-debut/ar-BB1gE6Iv|access-date=2021-05-13|publisher=msn.com|language=en}}</ref><ref name="kstreetmanila.com">{{Cite web|title=BGYO REVEALS FAN CLUB NAME + TO SING "HE’S INTO HER" OST|url=http://www.kstreetmanila.com/2021/04/bgyo-reveals-fan-club-name-to-sing-hes-into-her-ost/|access-date=2021-04-10|website=kstreetmanila.com|language=en|archive-date=2021-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410010518/http://www.kstreetmanila.com/2021/04/bgyo-reveals-fan-club-name-to-sing-hes-into-her-ost/|url-status=dead}}</ref> == Teksto ng paulo == == Light Stick == Ang lightstick ng BGYO ay tinatawag na ‘The Light’ at ito ay ipinangalan mula sa kanilang debut album na may parehong pangalan.<ref>https://kpopsingers.com/bgyo-members-group-profile/</ref> === 2018–2020: Paunang pasinaya at pagpapakilala === == Kasiningan == Binanggit ng BGYO na ang [[BTS]], [[Exo]], [[GOT7]], [[Wanna One]], [[Seventeen (banda)|Seventeen]], [[Twice|NCT]], [[Itzy|WayV]], [[Twice|Stray Kids]], [[BTS|TXT]], [[Shawn Mendes]], [[Ed Sheeran]], [[Justin Bieber]], [[Kendrick Lamar]], [[Gary Valenciano]], [[Iñigo Pascual]], [[Erik Santos]] at [[Regine Velasquez]] ang kanilang inspirasyon sa musika.<ref>{{cite web|first=Elyse|last=Ilagan|url=https://nylonmanila.com/meet-bgyo-p-pops-breakout-boy-group/|title=MEET BGYO, P-POP’S BREAKOUT BOY GROUP|publisher=nylonmanila.com|date=2021-02-11|access-date=2021-04-23|language=en|archive-date=2022-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620061959/https://nylonmanila.com/meet-bgyo-p-pops-breakout-boy-group/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|author=Liezel dela Cruz|url=https://ent.abs-cbn.com/ifeelu/articles-videos/get-upclose-and-personal-with-bgyo-as-they-share-inspiring-tales-dreams-and-trivia-bits-14399|title=Get up close and personal with BGYO as they share inspiring tales, dreams, and trivia bits|publisher=ent.abs-cbn.com|date=2021-03-15|access-date=2021-04-23|language=en|archive-date=2021-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423211306/https://ent.abs-cbn.com/ifeelu/articles-videos/get-upclose-and-personal-with-bgyo-as-they-share-inspiring-tales-dreams-and-trivia-bits-14399|url-status=dead}}</ref><ref name="BGYO_koukyouzen.com">{{cite web|author=Calistina|url=https://www.koukyouzen.com/2021/03/interview-withavec-bgyo.html|title=Interview with/avec BGYO|publisher=koukyouzen.com|date=2021-03-03|access-date=2021-05-01|language=en}}</ref> == Mga miyembro == * Angelo "Gelo" Troy Rivera - Pinuno * Akira "Aki" Morishita * John Lloyd "JL" Toreliza * Michael "Mikki" Claver Jr. * Nathaniel "Nate" Porcalla == Diskograpiya == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="1" scope="col" style="width:14em;" |Pamagat ! rowspan="1" scope="col" style="width:1em;" |Taon !Sang. |- ! scope="row" |"[[:en:The Light (BGYO song)|The Light]]" |2021 |<ref>{{Citation|title=The Light - Single by BGYO|url=https://music.apple.com/ph/album/the-light-single/1549491772|language=en-GB|access-date=2021-05-28|archive-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043036/https://music.apple.com/ph/album/the-light-single/1549491772|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" |"[[:en:Feel Good Pilipinas|Feel Good Pilipinas]]" {{small|(kasama si [[KZ Tandingan]])}} |2021 |<ref>{{Citation|title=Feel Good Pilipinas - Single by KZ Tandingan & BGYO|url=https://music.apple.com/ph/album/feel-good-pilipinas-single/1566560333|language=en-GB|access-date=2021-05-28|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521231428/https://music.apple.com/ph/album/feel-good-pilipinas-single/1566560333|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" | "He's Into Her" |2021 |<ref>{{Citation|title=He's Into Her - Single by BGYO|url=https://open.spotify.com/album/08Ce2nedPujQAcDNezbq9x?si=Rhd1SV3HR560YIo0bTILbA&utm_source=copy-link|access-date=2021-04-23}}</ref> |- ! scope="row" | "Best Time" |2022 |<ref>{{Citation|title=Best Time|url=https://open.spotify.com/track/0EUhMQB6Ct1AT0mBBOZsTp?si=IHW4fW1JTqeiF6dqYv3LRw&utm_source=copy-link|access-date=2022-04-22}}</ref> |} === ''Promotional singles'' === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="1" scope="col" style="width:14em;" |Pamagat ! rowspan="1" scope="col" style="width:1em;" |Taon !Sang. |- ! scope="row" |"Runnin'" {{small|(kasama si Keiko Necesario)}} |2021 |<ref name="Coke Studio Philippines4">{{cite web |author=COCA-COLA Philippines |date=Mayo 17, 2021 |title=Coke Studio Itodo Mo Beat Mo with BGYO and Keiko Necesario |url=https://www.facebook.com/CocaColaPhilippines/posts/4043156662397008 |access-date=2021-05-17 |work=CocaColaPhilippines}}</ref> |} === Mga soundtrack === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="1" scope="col" style="width:14em;" |Pamagat ! rowspan="1" scope="col" style="width:1em;" |Taon !Sang. |- ! scope="row" |"He's Into Her" |2021 |<ref>{{Citation|title=He's Into Her - Single by BGYO|url=https://music.apple.com/ph/album/hes-into-her-single/1558389469|language=en-GB|access-date=2021-05-28|archive-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616050116/https://music.apple.com/ph/album/hes-into-her-single/1558389469|url-status=dead}}</ref> |} == Pilmograpiya == === Telebisyon === {| class="wikitable" !Taon !Buwan/Petsa !Programa !Sang. |- ! rowspan="1" |2019 |Agosto 3 |''[[:en:Pinoy Big Brother: Otso|Pinoy Big Brother: Otso]]'' |<ref name="ent.abs-cbn.com2">{{Cite web|url=https://ent.abs-cbn.com/articles-news/star-hunt-academy-set-to-make-more-p-pop-idols-shine-worldwide-12780|title=Star Hunt Academy set to make more P-pop idols shine worldwide|access-date=2021-02-16|website=ent.abs-cbn.com|language=en}}</ref> |- ! rowspan="8" |2020 |Oktubre 18 | rowspan="4" |[[:en:ASAP (TV program)|''ASAP Natin 'To'']] |<ref name="JournalPH_BGYO2">{{Cite web|title=‘BGYO’ set to take the P-Pop world by storm|url=https://journal.com.ph/entertainment/showbiz/bgyo-set-to-take-the-p-pop-world-by-storm/|access-date=2020-01-22|website=journal.com.ph|language=en|archive-date=2021-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115084117/https://journal.com.ph/entertainment/showbiz/bgyo-set-to-take-the-p-pop-world-by-storm/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=[10.18.2020] SHA Boys on ASAP - BTS On|url=https://twitter.com/addictedtoJLT/status/1343062646614945793?s=20|access-date=2021-01-16|website=twitter.com}}</ref> |- |Oktubre 25 |<ref>{{Cite web|title=Star Hunt Academy Trainees set the dance floor on fire with their power moves|url=https://www.youtube.com/watch?v=KAS59gShQH8&t=129s|access-date=2021-01-16|website=youtube.com}}</ref> |- |Nobyembre 22 |<ref>{{Cite web|title=Star Hunt Academy Trainees take on Sarah G’s hit songs!|url=https://www.youtube.com/watch?v=scEYR8-skog|access-date=2021-01-16|website=youtube.com}}</ref> |- |Nobyembre 29 |<ref>{{Cite web|title=P-Pop girl group Bini and Star Hunt Academy boys take ASAP stage {{!}} Manila Bulletin|url=https://mb.com.ph/2020/11/29/p-pop-girl-group-bini-and-star-hunt-academy-boys-take-asap-stage/amp/|access-date=2021-01-16|website=mb.com.ph|archive-date=2020-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212000705/https://mb.com.ph/2020/11/29/p-pop-girl-group-bini-and-star-hunt-academy-boys-take-asap-stage/amp/|url-status=dead}}</ref> |- |Nobyembre 30 |''[[:en:Magandang Buhay|Magandang Buhay]]'' |<ref>{{Cite web|last=Entertainment|first=ABS-CBN|date=2020-11-30|title=Star Hunt Academy Boys become emotional because of their parents|url=https://www.youtube.com/watch?v=B9yISLPuhM0&t=6s|access-date=2021-01-16|website=youtube.com|language=tl}}</ref> |- |Disyembre 6 |''[[:en:Pinoy Big Brother: Connect|Pinoy Big Brother: Connect]]'' |<ref name="JournalPH_BGYO2" /><ref>{{Cite web|date=2021-01-01|title=LIST: New P-Pop groups to 'stan' for|url=https://www.philstar.com/entertainment/music/2021/02/01/2073229/list-new-p-pop-groups-stan-for|access-date=2021-02-07|website=philstar.com/|language=en-US}}</ref> |- |Disyembre 12 |''[[:en:It's Showtime (TV program)|It's Showtime]]'' |<ref name="JournalPH_BGYO2" /> |- |Disyembre 20 |[[:en:2020 ABS-CBN Christmas Special|''ABS-CBN Christmas Special 2020'']] |<ref>{{Cite news|title=Top Kapamilya loveteams, stars headline ABS-CBN Christmas special fundraising pre-show|language=en|work=Manila Standard|url=https://manilastandard.net/mobile/article/342288|access-date=2021-01-16}}</ref> |- ! rowspan="27" |2021 |Enero 31 |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://www.abante.com.ph/bgyo-bagyo-ang-dating-sa-mga-fan|title=BGYO bagyo ang dating sa mga fan/|access-date=2021-02-04|website=abante.com.ph|language=en}}</ref> |- |Pebrero 5 |''[[:en:It's Showtime (TV program)|It's Showtime]]'' |<ref>{{Cite web|title=BGYO’s warm-up routine astonishes Vice Ganda: Is this BGYO or SexBomb?|url=https://www.lionheartv.net/2021/02/bgyos-warm-up-routine-astonishes-vice-ganda-is-this-bgyo-or-sexbomb/|access-date=2021-04-12|website=lionheartv.net|language=en}}</ref> |- |Pebrero 7 |''[[:en:Be The Light: The BGYO Launch|Be The Light: The BGYO Launch (Philippines Re-broadcast)]]'' |<ref>{{cite web |date=7 Pebrero 2021 |title=Be The Light: The BGYO Media Launch |url=https://tfc.tv/episode/details/217989/be-the-light-the-bgyo-media-launch |access-date=18 Pebrero 2021 |website=tfc.tv }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Pebrero 13 |''[[:en:Be The Light: The BGYO Launch|Be The Light: The BGYO Launch (Worldwide Re-broadcast)]]'' |<ref>{{cite web |date=30 Enero 2021 |title=BGYO "Be The Light" Re-broadcast & Twitter #BGYOMYX Watch Party on MYX 2/13 7P PST |url=https://myx.global/bgyo-be-the-light-2/ |access-date=19 Pebrero 2021 |website=myx.global }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Pebrero 25 | rowspan="2" |''[[:en:Pinoy Big Brother: Connect|Pinoy Big Brother: Connect]]'' |<ref>{{Cite web|date=2021-02-25|title=PBB Connect:Feb 25,2021|url=https://tfc.tv/episode/details/218761/pinoy-big-brother-connect-february-25-2021|access-date=2021-02-27|website=tfc.tv/|language=en-US}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Pebrero 26 |<ref>{{Cite web|date=2021-02-26|title=PBB Connect:Feb 26,2021|url=https://tfc.tv/episode/details/218878/pinoy-big-brother-connect-february-26-2021|access-date=2021-02-27|website=tfc.tv/|language=en-US}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Marso 7 |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://filipino.news/2021/03/07/watch-bgyo-performs-the-light-with-gary-v-on-asap/|title=WATCH: BGYO performs ‘The Light’ with Gary V on ‘ASAP’|access-date=2021-04-12|website=filipino.news|language=en|archive-date=2021-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412211844/https://filipino.news/2021/03/07/watch-bgyo-performs-the-light-with-gary-v-on-asap/|url-status=dead}}</ref> |- |Marso 8 |''[[:en:Myx|We Rise Together]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://tfc.tv/episode/details/219438/we-rise-together-march-08-2021|title=We Rise Together (March 8, 2021)|access-date=2021-03-14|website=tfc.tv|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://starcinema.abs-cbn.com/2021/3/12/news/this-week-on-we-rise-together-kira-balinger-gr-68312|title=This week on 'We Rise Together': Kira Balinger, Grae Fernandez, Richard Juan + BGYO!|access-date=2021-03-15|website=starcinema|language=en}}</ref> |- |Marso 9 |''[[:en:DZMM TeleRadyo|Teleradyo - Sakto]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/03/09/21/alamin-ano-ang-ibig-sabihin-ng-bgyo|title=ALAMIN: Ano ang ibig sabihin ng BGYO|access-date=2021-03-10|website=news.abs-cbn.com|language=tl}}</ref> |- |Marso 12 |''[[:en:Myx|MYX Philippines - MYXclusive]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://red58.org/myx-philippines/live-bgyo-on-myxclusive-watch-video-idUql_fZ4exaE|title=BGYO on MYXclusive|access-date=2021-03-14|website=red58.org|language=tl|archive-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043225/https://red58.org/myx-philippines/live-bgyo-on-myxclusive-watch-video-idUql_fZ4exaE|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="3" |Marso 14 |''[[:en:Myx|I Feel U]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://tfc.tv/episode/details/219701/i-feel-u-march-14-2021|title=I Feel U (March 14, 2021)|access-date=2021-03-14|website=tfc.tv|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://ent.abs-cbn.com/asap/videos/bgyo-will-give-color-to-your-life-with-kulay-performance-302767|title=BGYO will give color to your life with ‘Kulay’ performance|access-date=2021-03-14|website=ent.abs-cbn.com|language=en|archive-date=2021-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314055402/https://ent.abs-cbn.com/asap/videos/bgyo-will-give-color-to-your-life-with-kulay-performance-302767|url-status=dead}}</ref> |- |''[[:en:Pinoy Big Brother: Connect|Pinoy Big Brother: Connect @ The Big Night]]'' |<ref>{{Cite web|last=Entertainment|first=Manila Bulletin|title=Liofer of Zamboanga del Sur named as ‘PBB Connect’ big winner|url=https://mb.com.ph/2021/03/15/liofer-of-zamboanga-del-sur-named-as-pbb-connect-big-winner/|access-date=2021-04-13|website=mb.com.ph}}</ref><ref>{{Cite web|last=CC|first=JE|title=Historic PBB Connect’s Big Night Viewers Takes the Online World By Storm|url=https://www.msn.com/en-ph/entertainment/entertainmentnews/historic-pbb-connects-big-night-viewers-takes-the-online-world-by-storm/ar-BB1eDH4u|access-date=2021-04-13|website=msn.com}}</ref> |- |Marso 21 |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://mb.com.ph/2021/03/20/asap-natin-to-brings-another-musical-extravaganza-this-sunday/|title=‘ASAP Natin ‘To’ brings another musical extravaganza this Sunday|access-date=2021-03-21|website=mb.com.ph|language=en}}</ref> |- |Marso 22 |''[[:en:Magandang Buhay|Magandang Buhay (Re-broadcast)]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/_MagandangBuhay/status/1373549661118554116|title=Feel good Monday kasama ang mga Momshie with BGYO and Coach Mickey Perz, PLUS Jin and Jeremy!|access-date=2021-03-21|website=twitter.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tfc.tv/episode/details/220006/magandang-buhay-march-22-2021|title=Magandang Buhay March 22, 2021|access-date=2021-03-22|website=tfc.tv|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Abril 4 |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To (Re-broadcast)]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://filipino.news/2021/04/04/watch-p-pop-group-bgyo-performs-sarah-g-hit-songs-tala-kilometro/|title=WATCH: P-pop group BGYO performs Sarah G hit songs ‘Tala’, ‘Kilometro’|access-date=2021-04-04|website=filipino.news|language=en|archive-date=2021-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210404114112/https://filipino.news/2021/04/04/watch-p-pop-group-bgyo-performs-sarah-g-hit-songs-tala-kilometro/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mb.com.ph/2021/04/01/best-of-the-best-all-star-party-this-easter-sunday-on-asap-natin-to/|title=Best of the best all-star party this Easter Sunday on ‘ASAP NATIN ‘TO’|access-date=2021-04-04|website=mb.com.ph|language=en}}</ref> |- |Abril 9 |[[:en:The Filipino Channel|''K World: Better Together!'']] |<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/KapamilyaTFC/status/1380407724739977217|title=KWorldBetterTogether|access-date=2021-04-21|website=twitter.com|language=en}}</ref> |- |Abril 16 |''[[:en:Cinema One|Cinema News]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/c1nemaone/status/1382644036721287171|title=It's a Friday night filled with music on #CinemaNews with #BGYO and #Morisette|access-date=2021-04-18|website=twitter.com|language=en}}</ref> |- |Abril 18 | rowspan="3" |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://www.lionheartv.net/2021/04/asap-natin-to-takes-viewers-higher-with-live-concert-performances-this-sunday/|title=‘ASAP Natin ‘To’ takes viewers higher with live concert performances this Sunday|access-date=2021-04-18|website=lionheartv.net|language=en}}</ref> |- |Abril 25 |<ref>{{Cite web|url=https://filipino.news/2021/04/25/watch-bgyo-performs-hes-into-her-on-asap/|title=WATCH: BGYO performs ‘He’s Into Her’ on ‘ASAP’|access-date=2021-04-25|website=filipino.news|language=en|archive-date=2021-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425062627/https://filipino.news/2021/04/25/watch-bgyo-performs-hes-into-her-on-asap/|url-status=dead}}</ref> |- |Mayo 16 |<ref name="FGP_Manila Bulletin2">{{Cite web|url=https://mb.com.ph/2021/05/15/grand-back-to-back-celebrations-and-performances-bring-fell-good-vibes-on-asap-natin-to-this-sunday/|title=Grand back-to-back celebrations and performances bring fell good vibes on ‘ASAP Natin ‘To’ this Sunday|access-date=2021-05-15|website=mb.com.ph|language=en}}</ref> |- |Mayo 17 |''[[:en:Magandang Buhay|Magandang Buhay]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://tfc.tv/episode/details/222412/magandang-buhay-may-17-2021|title=Magandang Buhay March 17, 2021|access-date=2021-05-18|website=tfc.tv|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Mayo 23 |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://mb.com.ph/2021/05/21/asap-natin-to-packed-with-stellar-and-fresh-performances/|title=‘ASAP Natin 'To’ packed with stellar and fresh performances|access-date=2021-05-22|website=mb.com.ph|language=en}}</ref> |- |Mayo 29 |''[[:en:It's Showtime (TV program)|It's Showtime]]'' |<ref>{{Cite web|title=WATCH: BGYO performs He’s Into Her OST on It’s Showtime stage|url=https://ent.abs-cbn.com/itsshowtime/videos/watch-bgyo-performs-hes-into-her-ost-on-stage-307004|access-date=2021-06-01|website=ent.abs-cbn.com|language=en}}</ref> |- |Mayo 30 | rowspan="2" |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://mb.com.ph/2021/05/29/darren-and-morissette-launch-new-singles-on-asap-natin-to/|title=Darren and Morissette launch new singles on ‘ASAP Natin 'To’|access-date=2021-06-01|website=mb.com.ph|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" |Hunyo 6 |<ref>{{Cite web|url=https://mb.com.ph/2021/06/06/party-with-the-biggest-stars-on-asap-natin-to-this-sunday/|title=Party with the biggest stars on ASAP Natin 'To this Sunday|access-date=2021-06-06|website=mb.com.ph|language=en}}</ref> |- |''[[:en:Kapatid Channel|TV5's - Idols of Pop]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/TV5manila/status/1401521706951315457|title=#PoPinoyIdolsOfPop|access-date=2021-06-06|website=twitter.com/tv5manila|language=en}}</ref> |} === Mga palabas sa online === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:left;" ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Pamagat !Himpilan !(Mga) Tala !Sang. |- ! rowspan="1" |2020 |''BGYO on Kumu Live (as SHA Boys)'' | rowspan="2" |[[:en:Kumu (streaming service)|Kumu]] | rowspan="2" |3 episodes kada linggo | rowspan="2" |<ref name="Adobo_KUMU2">{{cite web |date=Marso 26, 2021 |title=Digital: ABS-CBN stars, P-Pop idols flock to kumu, a #kumufied Kapamilya |url=https://www.adobomagazine.com/entertainment/digital-abs-cbn-stars-p-pop-idols-flock-to-kumu-a-kumufied-kapamilya/ |access-date=2021-04-21 |work=Adobo Magazine}}</ref> |- ! rowspan="3" |2021 |''BGYO on Kumu Live'' |- |''MYX Spotlight Artist for April'' |[[:en:Myx|MYX Philippines]] |5 episodes |<ref name="MYX_Spotlight2">{{cite web |date=Marso 31, 2021 |title=#MYXSpotlight to BGYO |url=https://www.facebook.com/MYX.Philippines/photos/a.10151607935212113/10158042024632113 |access-date=2021-04-21 |work=MYX.Philippines}}</ref> |- |''Coke Studio Itodo Mo Beat Mo with BGYO and Keiko Necesario'' |[[:en:Coke Studio Philippines|Coke Studio Philippines]] |7 episodes |<ref name="Coke Studio Philippines4"/> |} == Mga parangal at nominasyon == {| class="wikitable sortable" |+ ! Gantimpala ! Taon ! Kategoryang ! Ginawa !Sang. |- ! PUSH Awards | align="center" | 2020 | Push Music Personality of the Year | align="center" | "BGYO" |<ref>{{Cite web|title=PUSH Awards 2020|url=https://push.abs-cbn.com/2021/2/25/fresh-scoops/push-awards-2020-191943|access-date=2020-03-01|website=push.abs-cbn.com|language=en}}</ref> |} == Mga Sanggunian == {{reflist}} == Mga iba pang sanggunian == * {{YouTube|title=BGYO|custom=BGYOofficial}} [[Kategorya:Mga banda mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga musiko mula sa Pilipinas]] 5px9qcibuneu47khm3zkkapzs44s0ed 2206340 2206271 2026-05-05T22:06:38Z HannaHanni 151687 2206340 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=BGYO|image=BGYO (1), February 2023.jpg|image_size=|image_upright=|alt=|caption=|alias=|origin=[[Manila, Philippines]]|genre={{hlist|[[Pop music|Pop]]|[[Hip-hop]]|[[:en: Electronic dance music|EDM]]|[[:en:Synth-pop|Synthpop]]|[[Rhythm and blues|R&B]]}}|years_active=2020–present|label={{hlist|[[Star Records|Star Music]]<ref name="MiguelDumaual">{{Cite web|last=News|first=Miguel Dumaual, ABS-CBN|date=2020-12-04|title=‘Star Magic Shines On’: What happened, who signed, who’s new|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/12/04/20/star-magic-shines-on-what-happened-who-signed-whos-new|access-date=2021-01-16|website=ABS-CBN News|language=en}}</ref>|[[Star Magic]]}}|associated_acts={{flatlist| * [[:en:Bini (group)|BINI]]}}|current_members=*Gelo *Akira *JL *Mikki *Nate|landscape=yes|website=}} Ang '''BGYO''' (binibigkas bilang bee-gi-why-oh, kilala din sa tawag na '''Star Hunt Academy Boys''' o '''SHA Boys)''' ay isang bandang [[Mga Pilipino|Filipino]] na binubuo ng limang miyembro na sina Akira, Gelo, JL, Mikki, at Nate. Ang banda ay binuo ng [[ABS-CBN]] Star Hunt Academy. Ang debut single ng grupo na "The Light" ay inilabas noong 29 Enero 2021, na may kaakibat na isang music video at online concert.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2021-01-14|title=New boy group on the P-Pop block|url=https://manilastandard.net/showbitz/music-concerts/344410/new-boy-group-on-the-p-pop-block.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-01-16|website=Manila Standard|language=en}}</ref> Sila ang ikalimang Pilipinong artista na pumasok sa lingguhang tsart ng ''Billboard Next Big Sound''.<ref>{{Cite web|title=BILLBOARD NEXT BIG SOUND MAY 15,2021|url=https://www.billboard.com/charts/next-big-sound-25/2021-05-15/|access-date=2021-05-11|website=billboard.com|language=en}}</ref><ref name="KstreetMNL_BGYO_BillboardDebut">{{Cite web|first=Clara|last=Palma|date=2021-05-12|title=BGYO DEBUTS AT NO. 2 ON BILLBOARD’S NEXT BIG SOUND CHART|url=http://www.kstreetmanila.com/2021/05/bgyo-debuts-at-no-2-on-billboards-next-big-sound-chart/|access-date=2021-05-13|publisher=kstreetmanila.com|language=en|archive-date=2021-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512225944/http://www.kstreetmanila.com/2021/05/bgyo-debuts-at-no-2-on-billboards-next-big-sound-chart/|url-status=dead}}</ref> == Pangalan == Ang pangalan ng pangkat ay isang akronim na ang ibig sabihin ay "'''B'''ecoming the change, '''G'''oing further, '''Y'''ou and I, '''O'''riginally Filipino" sa wikang Ingles.<ref name=":0">{{Cite web|title=BGYO’s debut music video "The Light", breaks record!|url=https://www.kapamilyaonlineworld.com/bgyos-debut-music-video-the-light-breaks-record/|access-date=2021-02-06|website=kapamilyaonlineworld.com|language=tl|archive-date=2021-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206023516/https://www.kapamilyaonlineworld.com/bgyos-debut-music-video-the-light-breaks-record/|url-status=dead}}</ref> Ang pangalan ng kanilang fandom ay "Aces" na pinili ng mga miyembro ng banda mula sa mga mungkahi ng mga tagahanga.<ref name="MSN_BGYO_BillboardDebut">{{Cite web|author=JM|date=2021-05-12|title=P-pop group BGYO makes its Billboard chart debut|url=https://www.msn.com/en-ph/news/other/p-pop-group-bgyo-makes-its-billboard-chart-debut/ar-BB1gE6Iv|access-date=2021-05-13|publisher=msn.com|language=en}}</ref><ref name="kstreetmanila.com">{{Cite web|title=BGYO REVEALS FAN CLUB NAME + TO SING "HE’S INTO HER" OST|url=http://www.kstreetmanila.com/2021/04/bgyo-reveals-fan-club-name-to-sing-hes-into-her-ost/|access-date=2021-04-10|website=kstreetmanila.com|language=en|archive-date=2021-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210410010518/http://www.kstreetmanila.com/2021/04/bgyo-reveals-fan-club-name-to-sing-hes-into-her-ost/|url-status=dead}}</ref> == Teksto ng paulo == == Light Stick == Ang lightstick ng BGYO ay tinatawag na ‘The Light’ at ito ay ipinangalan mula sa kanilang debut album na may parehong pangalan.<ref>https://kpopsingers.com/bgyo-members-group-profile/</ref> === 2018–2020: Paunang pasinaya at pagpapakilala === == Kasiningan == Binanggit ng BGYO na ang [[BTS]], [[Exo]], [[GOT7]], [[Wanna One]], [[Seventeen (banda)|Seventeen]], [[Twice|NCT]], [[Itzy|WayV]], [[Twice|Stray Kids]], [[BTS|TXT]], [[Shawn Mendes]], [[Ed Sheeran]], [[Justin Bieber]], [[Kendrick Lamar]], [[Gary Valenciano]], [[Iñigo Pascual]], [[Erik Santos]] at [[Regine Velasquez]] ang kanilang inspirasyon sa musika.<ref>{{cite web|first=Elyse|last=Ilagan|url=https://nylonmanila.com/meet-bgyo-p-pops-breakout-boy-group/|title=MEET BGYO, P-POP’S BREAKOUT BOY GROUP|publisher=nylonmanila.com|date=2021-02-11|access-date=2021-04-23|language=en|archive-date=2022-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620061959/https://nylonmanila.com/meet-bgyo-p-pops-breakout-boy-group/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|author=Liezel dela Cruz|url=https://ent.abs-cbn.com/ifeelu/articles-videos/get-upclose-and-personal-with-bgyo-as-they-share-inspiring-tales-dreams-and-trivia-bits-14399|title=Get up close and personal with BGYO as they share inspiring tales, dreams, and trivia bits|publisher=ent.abs-cbn.com|date=2021-03-15|access-date=2021-04-23|language=en|archive-date=2021-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423211306/https://ent.abs-cbn.com/ifeelu/articles-videos/get-upclose-and-personal-with-bgyo-as-they-share-inspiring-tales-dreams-and-trivia-bits-14399|url-status=dead}}</ref><ref name="BGYO_koukyouzen.com">{{cite web|author=Calistina|url=https://www.koukyouzen.com/2021/03/interview-withavec-bgyo.html|title=Interview with/avec BGYO|publisher=koukyouzen.com|date=2021-03-03|access-date=2021-05-01|language=en}}</ref> == Mga miyembro == * Angelo "Gelo" Troy Rivera - Pinuno * Akira "Aki" Morishita * John Lloyd "JL" Toreliza * Michael "Mikki" Claver Jr. * Nathaniel "Nate" Porcalla == Diskograpiya == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="1" scope="col" style="width:14em;" |Pamagat ! rowspan="1" scope="col" style="width:1em;" |Taon !Sang. |- ! scope="row" |"[[:en:The Light (BGYO song)|The Light]]" |2021 |<ref>{{Citation|title=The Light - Single by BGYO|url=https://music.apple.com/ph/album/the-light-single/1549491772|language=en-GB|access-date=2021-05-28|archive-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043036/https://music.apple.com/ph/album/the-light-single/1549491772|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" |"[[:en:Feel Good Pilipinas|Feel Good Pilipinas]]" {{small|(kasama si [[KZ Tandingan]])}} |2021 |<ref>{{Citation|title=Feel Good Pilipinas - Single by KZ Tandingan & BGYO|url=https://music.apple.com/ph/album/feel-good-pilipinas-single/1566560333|language=en-GB|access-date=2021-05-28|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521231428/https://music.apple.com/ph/album/feel-good-pilipinas-single/1566560333|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" | "He's Into Her" |2021 |<ref>{{Citation|title=He's Into Her - Single by BGYO|url=https://open.spotify.com/album/08Ce2nedPujQAcDNezbq9x?si=Rhd1SV3HR560YIo0bTILbA&utm_source=copy-link|access-date=2021-04-23}}</ref> |- ! scope="row" | "Best Time" |2022 |<ref>{{Citation|title=Best Time|url=https://open.spotify.com/track/0EUhMQB6Ct1AT0mBBOZsTp?si=IHW4fW1JTqeiF6dqYv3LRw&utm_source=copy-link|access-date=2022-04-22}}</ref> |} === ''Promotional singles'' === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="1" scope="col" style="width:14em;" |Pamagat ! rowspan="1" scope="col" style="width:1em;" |Taon !Sang. |- ! scope="row" |"Runnin'" {{small|(kasama si Keiko Necesario)}} |2021 |<ref name="Coke Studio Philippines4">{{cite web |author=COCA-COLA Philippines |date=Mayo 17, 2021 |title=Coke Studio Itodo Mo Beat Mo with BGYO and Keiko Necesario |url=https://www.facebook.com/CocaColaPhilippines/posts/4043156662397008 |access-date=2021-05-17 |work=CocaColaPhilippines}}</ref> |} === Mga soundtrack === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="1" scope="col" style="width:14em;" |Pamagat ! rowspan="1" scope="col" style="width:1em;" |Taon !Sang. |- ! scope="row" |"He's Into Her" |2021 |<ref>{{Citation|title=He's Into Her - Single by BGYO|url=https://music.apple.com/ph/album/hes-into-her-single/1558389469|language=en-GB|access-date=2021-05-28|archive-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616050116/https://music.apple.com/ph/album/hes-into-her-single/1558389469|url-status=dead}}</ref> |} == Pilmograpiya == === Telebisyon === {| class="wikitable" !Taon !Buwan/Petsa !Programa !Sang. |- ! rowspan="1" |2019 |Agosto 3 |''[[:en:Pinoy Big Brother: Otso|Pinoy Big Brother: Otso]]'' |<ref name="ent.abs-cbn.com2">{{Cite web|url=https://ent.abs-cbn.com/articles-news/star-hunt-academy-set-to-make-more-p-pop-idols-shine-worldwide-12780|title=Star Hunt Academy set to make more P-pop idols shine worldwide|access-date=2021-02-16|website=ent.abs-cbn.com|language=en}}</ref> |- ! rowspan="8" |2020 |Oktubre 18 | rowspan="4" |[[:en:ASAP (TV program)|''ASAP Natin 'To'']] |<ref name="JournalPH_BGYO2">{{Cite web|title=‘BGYO’ set to take the P-Pop world by storm|url=https://journal.com.ph/entertainment/showbiz/bgyo-set-to-take-the-p-pop-world-by-storm/|access-date=2020-01-22|website=journal.com.ph|language=en|archive-date=2021-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115084117/https://journal.com.ph/entertainment/showbiz/bgyo-set-to-take-the-p-pop-world-by-storm/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=[10.18.2020] SHA Boys on ASAP - BTS On|url=https://twitter.com/addictedtoJLT/status/1343062646614945793?s=20|access-date=2021-01-16|website=twitter.com}}</ref> |- |Oktubre 25 |<ref>{{Cite web|title=Star Hunt Academy Trainees set the dance floor on fire with their power moves|url=https://www.youtube.com/watch?v=KAS59gShQH8&t=129s|access-date=2021-01-16|website=youtube.com}}</ref> |- |Nobyembre 22 |<ref>{{Cite web|title=Star Hunt Academy Trainees take on Sarah G’s hit songs!|url=https://www.youtube.com/watch?v=scEYR8-skog|access-date=2021-01-16|website=youtube.com}}</ref> |- |Nobyembre 29 |<ref>{{Cite web|title=P-Pop girl group Bini and Star Hunt Academy boys take ASAP stage {{!}} Manila Bulletin|url=https://mb.com.ph/2020/11/29/p-pop-girl-group-bini-and-star-hunt-academy-boys-take-asap-stage/amp/|access-date=2021-01-16|website=mb.com.ph|archive-date=2020-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212000705/https://mb.com.ph/2020/11/29/p-pop-girl-group-bini-and-star-hunt-academy-boys-take-asap-stage/amp/|url-status=dead}}</ref> |- |Nobyembre 30 |''[[:en:Magandang Buhay|Magandang Buhay]]'' |<ref>{{Cite web|last=Entertainment|first=ABS-CBN|date=2020-11-30|title=Star Hunt Academy Boys become emotional because of their parents|url=https://www.youtube.com/watch?v=B9yISLPuhM0&t=6s|access-date=2021-01-16|website=youtube.com|language=tl}}</ref> |- |Disyembre 6 |''[[:en:Pinoy Big Brother: Connect|Pinoy Big Brother: Connect]]'' |<ref name="JournalPH_BGYO2" /><ref>{{Cite web|date=2021-01-01|title=LIST: New P-Pop groups to 'stan' for|url=https://www.philstar.com/entertainment/music/2021/02/01/2073229/list-new-p-pop-groups-stan-for|access-date=2021-02-07|website=philstar.com/|language=en-US}}</ref> |- |Disyembre 12 |''[[:en:It's Showtime (TV program)|It's Showtime]]'' |<ref name="JournalPH_BGYO2" /> |- |Disyembre 20 |[[:en:2020 ABS-CBN Christmas Special|''ABS-CBN Christmas Special 2020'']] |<ref>{{Cite news|title=Top Kapamilya loveteams, stars headline ABS-CBN Christmas special fundraising pre-show|language=en|work=Manila Standard|url=https://manilastandard.net/mobile/article/342288|access-date=2021-01-16}}</ref> |- ! rowspan="27" |2021 |Enero 31 |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://www.abante.com.ph/bgyo-bagyo-ang-dating-sa-mga-fan|title=BGYO bagyo ang dating sa mga fan/|access-date=2021-02-04|website=abante.com.ph|language=en}}</ref> |- |Pebrero 5 |''[[:en:It's Showtime (TV program)|It's Showtime]]'' |<ref>{{Cite web|title=BGYO’s warm-up routine astonishes Vice Ganda: Is this BGYO or SexBomb?|url=https://www.lionheartv.net/2021/02/bgyos-warm-up-routine-astonishes-vice-ganda-is-this-bgyo-or-sexbomb/|access-date=2021-04-12|website=lionheartv.net|language=en}}</ref> |- |Pebrero 7 |''[[:en:Be The Light: The BGYO Launch|Be The Light: The BGYO Launch (Philippines Re-broadcast)]]'' |<ref>{{cite web |date=7 Pebrero 2021 |title=Be The Light: The BGYO Media Launch |url=https://tfc.tv/episode/details/217989/be-the-light-the-bgyo-media-launch |access-date=18 Pebrero 2021 |website=tfc.tv }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Pebrero 13 |''[[:en:Be The Light: The BGYO Launch|Be The Light: The BGYO Launch (Worldwide Re-broadcast)]]'' |<ref>{{cite web |date=30 Enero 2021 |title=BGYO "Be The Light" Re-broadcast & Twitter #BGYOMYX Watch Party on MYX 2/13 7P PST |url=https://myx.global/bgyo-be-the-light-2/ |access-date=19 Pebrero 2021 |website=myx.global }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Pebrero 25 | rowspan="2" |''[[:en:Pinoy Big Brother: Connect|Pinoy Big Brother: Connect]]'' |<ref>{{Cite web|date=2021-02-25|title=PBB Connect:Feb 25,2021|url=https://tfc.tv/episode/details/218761/pinoy-big-brother-connect-february-25-2021|access-date=2021-02-27|website=tfc.tv/|language=en-US}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Pebrero 26 |<ref>{{Cite web|date=2021-02-26|title=PBB Connect:Feb 26,2021|url=https://tfc.tv/episode/details/218878/pinoy-big-brother-connect-february-26-2021|access-date=2021-02-27|website=tfc.tv/|language=en-US}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Marso 7 |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://filipino.news/2021/03/07/watch-bgyo-performs-the-light-with-gary-v-on-asap/|title=WATCH: BGYO performs ‘The Light’ with Gary V on ‘ASAP’|access-date=2021-04-12|website=filipino.news|language=en|archive-date=2021-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412211844/https://filipino.news/2021/03/07/watch-bgyo-performs-the-light-with-gary-v-on-asap/|url-status=dead}}</ref> |- |Marso 8 |''[[:en:Myx|We Rise Together]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://tfc.tv/episode/details/219438/we-rise-together-march-08-2021|title=We Rise Together (March 8, 2021)|access-date=2021-03-14|website=tfc.tv|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://starcinema.abs-cbn.com/2021/3/12/news/this-week-on-we-rise-together-kira-balinger-gr-68312|title=This week on 'We Rise Together': Kira Balinger, Grae Fernandez, Richard Juan + BGYO!|access-date=2021-03-15|website=starcinema|language=en}}</ref> |- |Marso 9 |''[[:en:DZMM TeleRadyo|Teleradyo - Sakto]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/03/09/21/alamin-ano-ang-ibig-sabihin-ng-bgyo|title=ALAMIN: Ano ang ibig sabihin ng BGYO|access-date=2021-03-10|website=news.abs-cbn.com|language=tl}}</ref> |- |Marso 12 |''[[:en:Myx|MYX Philippines - MYXclusive]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://red58.org/myx-philippines/live-bgyo-on-myxclusive-watch-video-idUql_fZ4exaE|title=BGYO on MYXclusive|access-date=2021-03-14|website=red58.org|language=tl|archive-date=2021-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043225/https://red58.org/myx-philippines/live-bgyo-on-myxclusive-watch-video-idUql_fZ4exaE|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="3" |Marso 14 |''[[:en:Myx|I Feel U]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://tfc.tv/episode/details/219701/i-feel-u-march-14-2021|title=I Feel U (March 14, 2021)|access-date=2021-03-14|website=tfc.tv|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://ent.abs-cbn.com/asap/videos/bgyo-will-give-color-to-your-life-with-kulay-performance-302767|title=BGYO will give color to your life with ‘Kulay’ performance|access-date=2021-03-14|website=ent.abs-cbn.com|language=en|archive-date=2021-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314055402/https://ent.abs-cbn.com/asap/videos/bgyo-will-give-color-to-your-life-with-kulay-performance-302767|url-status=dead}}</ref> |- |''[[:en:Pinoy Big Brother: Connect|Pinoy Big Brother: Connect @ The Big Night]]'' |<ref>{{Cite web|last=Entertainment|first=Manila Bulletin|title=Liofer of Zamboanga del Sur named as ‘PBB Connect’ big winner|url=https://mb.com.ph/2021/03/15/liofer-of-zamboanga-del-sur-named-as-pbb-connect-big-winner/|access-date=2021-04-13|website=mb.com.ph}}</ref><ref>{{Cite web|last=CC|first=JE|title=Historic PBB Connect’s Big Night Viewers Takes the Online World By Storm|url=https://www.msn.com/en-ph/entertainment/entertainmentnews/historic-pbb-connects-big-night-viewers-takes-the-online-world-by-storm/ar-BB1eDH4u|access-date=2021-04-13|website=msn.com}}</ref> |- |Marso 21 |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://mb.com.ph/2021/03/20/asap-natin-to-brings-another-musical-extravaganza-this-sunday/|title=‘ASAP Natin ‘To’ brings another musical extravaganza this Sunday|access-date=2021-03-21|website=mb.com.ph|language=en}}</ref> |- |Marso 22 |''[[:en:Magandang Buhay|Magandang Buhay (Re-broadcast)]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/_MagandangBuhay/status/1373549661118554116|title=Feel good Monday kasama ang mga Momshie with BGYO and Coach Mickey Perz, PLUS Jin and Jeremy!|access-date=2021-03-21|website=twitter.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tfc.tv/episode/details/220006/magandang-buhay-march-22-2021|title=Magandang Buhay March 22, 2021|access-date=2021-03-22|website=tfc.tv|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Abril 4 |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To (Re-broadcast)]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://filipino.news/2021/04/04/watch-p-pop-group-bgyo-performs-sarah-g-hit-songs-tala-kilometro/|title=WATCH: P-pop group BGYO performs Sarah G hit songs ‘Tala’, ‘Kilometro’|access-date=2021-04-04|website=filipino.news|language=en|archive-date=2021-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210404114112/https://filipino.news/2021/04/04/watch-p-pop-group-bgyo-performs-sarah-g-hit-songs-tala-kilometro/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mb.com.ph/2021/04/01/best-of-the-best-all-star-party-this-easter-sunday-on-asap-natin-to/|title=Best of the best all-star party this Easter Sunday on ‘ASAP NATIN ‘TO’|access-date=2021-04-04|website=mb.com.ph|language=en}}</ref> |- |Abril 9 |[[:en:The Filipino Channel|''K World: Better Together!'']] |<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/KapamilyaTFC/status/1380407724739977217|title=KWorldBetterTogether|access-date=2021-04-21|website=twitter.com|language=en}}</ref> |- |Abril 16 |''[[:en:Cinema One|Cinema News]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/c1nemaone/status/1382644036721287171|title=It's a Friday night filled with music on #CinemaNews with #BGYO and #Morisette|access-date=2021-04-18|website=twitter.com|language=en}}</ref> |- |Abril 18 | rowspan="3" |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://www.lionheartv.net/2021/04/asap-natin-to-takes-viewers-higher-with-live-concert-performances-this-sunday/|title=‘ASAP Natin ‘To’ takes viewers higher with live concert performances this Sunday|access-date=2021-04-18|website=lionheartv.net|language=en}}</ref> |- |Abril 25 |<ref>{{Cite web|url=https://filipino.news/2021/04/25/watch-bgyo-performs-hes-into-her-on-asap/|title=WATCH: BGYO performs ‘He’s Into Her’ on ‘ASAP’|access-date=2021-04-25|website=filipino.news|language=en|archive-date=2021-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425062627/https://filipino.news/2021/04/25/watch-bgyo-performs-hes-into-her-on-asap/|url-status=dead}}</ref> |- |Mayo 16 |<ref name="FGP_Manila Bulletin2">{{Cite web|url=https://mb.com.ph/2021/05/15/grand-back-to-back-celebrations-and-performances-bring-fell-good-vibes-on-asap-natin-to-this-sunday/|title=Grand back-to-back celebrations and performances bring fell good vibes on ‘ASAP Natin ‘To’ this Sunday|access-date=2021-05-15|website=mb.com.ph|language=en}}</ref> |- |Mayo 17 |''[[:en:Magandang Buhay|Magandang Buhay]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://tfc.tv/episode/details/222412/magandang-buhay-may-17-2021|title=Magandang Buhay March 17, 2021|access-date=2021-05-18|website=tfc.tv|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |Mayo 23 |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://mb.com.ph/2021/05/21/asap-natin-to-packed-with-stellar-and-fresh-performances/|title=‘ASAP Natin 'To’ packed with stellar and fresh performances|access-date=2021-05-22|website=mb.com.ph|language=en}}</ref> |- |Mayo 29 |''[[:en:It's Showtime (TV program)|It's Showtime]]'' |<ref>{{Cite web|title=WATCH: BGYO performs He’s Into Her OST on It’s Showtime stage|url=https://ent.abs-cbn.com/itsshowtime/videos/watch-bgyo-performs-hes-into-her-ost-on-stage-307004|access-date=2021-06-01|website=ent.abs-cbn.com|language=en}}</ref> |- |Mayo 30 | rowspan="2" |''[[:en:ASAP (Philippine TV program)|ASAP Natin 'To]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://mb.com.ph/2021/05/29/darren-and-morissette-launch-new-singles-on-asap-natin-to/|title=Darren and Morissette launch new singles on ‘ASAP Natin 'To’|access-date=2021-06-01|website=mb.com.ph|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" |Hunyo 6 |<ref>{{Cite web|url=https://mb.com.ph/2021/06/06/party-with-the-biggest-stars-on-asap-natin-to-this-sunday/|title=Party with the biggest stars on ASAP Natin 'To this Sunday|access-date=2021-06-06|website=mb.com.ph|language=en}}</ref> |- |''[[:en:Kapatid Channel|TV5's - Idols of Pop]]'' |<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/TV5manila/status/1401521706951315457|title=#PoPinoyIdolsOfPop|access-date=2021-06-06|website=twitter.com/tv5manila|language=en}}</ref> |} === Mga palabas sa online === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:left;" ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Pamagat !Himpilan !(Mga) Tala !Sang. |- ! rowspan="1" |2020 |''BGYO on Kumu Live (as SHA Boys)'' | rowspan="2" |[[:en:Kumu (streaming service)|Kumu]] | rowspan="2" |3 episodes kada linggo | rowspan="2" |<ref name="Adobo_KUMU2">{{cite web |date=Marso 26, 2021 |title=Digital: ABS-CBN stars, P-Pop idols flock to kumu, a #kumufied Kapamilya |url=https://www.adobomagazine.com/entertainment/digital-abs-cbn-stars-p-pop-idols-flock-to-kumu-a-kumufied-kapamilya/ |access-date=2021-04-21 |work=Adobo Magazine}}</ref> |- ! rowspan="3" |2021 |''BGYO on Kumu Live'' |- |''MYX Spotlight Artist for April'' |[[:en:Myx|MYX Philippines]] |5 episodes |<ref name="MYX_Spotlight2">{{cite web |date=Marso 31, 2021 |title=#MYXSpotlight to BGYO |url=https://www.facebook.com/MYX.Philippines/photos/a.10151607935212113/10158042024632113 |access-date=2021-04-21 |work=MYX.Philippines}}</ref> |- |''Coke Studio Itodo Mo Beat Mo with BGYO and Keiko Necesario'' |[[:en:Coke Studio Philippines|Coke Studio Philippines]] |7 episodes |<ref name="Coke Studio Philippines4"/> |} == Mga parangal at nominasyon == {| class="wikitable sortable" |+ ! Gantimpala ! Taon ! Kategoryang ! Ginawa !Sang. |- ! PUSH Awards | align="center" | 2020 | Push Music Personality of the Year | align="center" | "BGYO" |<ref>{{Cite web|title=PUSH Awards 2020|url=https://push.abs-cbn.com/2021/2/25/fresh-scoops/push-awards-2020-191943|access-date=2020-03-01|website=push.abs-cbn.com|language=en}}</ref> |} == Mga Sanggunian == {{reflist}} == Mga iba pang sanggunian == * {{YouTube|title=BGYO|custom=BGYOofficial}} [[Kategorya:Mga banda mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga musiko mula sa Pilipinas]] 8ynvkgxlslp7fz4f7idcmjrepfman9p 0 312135 2206326 2156801 2026-05-05T21:21:21Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206326 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|honorific-prefix=[[Kagalang-galang]]||image=Leonardia-e.jpg|office6=Member of the [[Bacolod City|Bacolod City Council]] at-large district|term_end4=June 30, 2016|predecessor4=Anthony Golez, Jr.|successor4=Greg Gasataya|office5=[[Mayor of Bacolod|Vice Mayor of Bacolod City]]|term_start5=June 30, 1992|term_end5=June 30, 1995|predecessor5=Kenneth Barredo|successor5=Wilmar Drilon|term_start6=February 2, 1988|office4=Member of the [[House of Representatives of the Philippines|Philippine House of Representatives]] from [[Bacolod City|Bacolod City's]] [[Legislative district of Bacolod City|Lone District]]|term_end6=June 30, 1992|predecessor6=|successor6=|birth_name=Evelio Ramos Leonardia<ref>https://lga.gov.ph/site/lgu/bacolod-city</ref>|birth_date={{birth date and age|1952|7|10}}|birth_place=[[Bacolod|Bacolod City]], [[Negros Occidental|Negros Occidental Province]], [[Visayas]], [[Philippines]]|death_date=|spouse=Elsa Jeruta Fuentes|alma_mater=[[University of St. La Salle]]|term_start4=June 30, 2013|successor3=Oscar Verdeflor|name=Evelio Leonardia|successor1=|imagesize=220px|office1=17th, 20th, and 22nd [[Mayor of Bacolod]]|1blankname1={{nowrap|Vice Mayor}}|1namedata1=El Cid Familiaran (2016-present)|term_start1=June 30, 2016|term_end1=|predecessor1=[[Monico O. Puentevella]]|1blankname2={{nowrap|Vice Mayor}}|predecessor3=Romeo Guanzon|1namedata2=Renecito Novero (2004-2007) <br> Jude Thaddeus Sayson (2007-2013)|term_start2=June 30, 2004|term_end2=June 30, 2013|predecessor2=Luzviminda Valdez|successor2=[[Monico O. Puentevella]]|1blankname3={{nowrap|Vice Mayor}}|1namedata3=Wilmar Drilon (1995-1998)|term_start3=June 30, 1995|term_end3=June 30, 1998|party=[[Nationalist People's Coalition]] <br /> [[PDP–Laban]]}} Si '''Evelio "Bing" Ramos Leonardia''' (ipinanganak noong 10 Hulyo 1952) ay isang Pilipinong realtor, abogado, at politiko na ika-17, ika-20, at dating ika-22 alkalde ng Bacolod . Isang miyembro ng [[PDP–Laban|PDP Laban]], siya noon ay nagsilbi bilang ika-17 bise-alkalde ng lungsod ng Bacolod mula 1992 hanggang 1995 sa ilalim ni Alfredo Montelibano, at naging kinatawan ang nag-iisang distrito ng Bacolod mula 2013 hanggang 2016. == Simula == Si Evelio Leonardia ay isinilang kina Jose Tulo Leonardia, isang kawani ng Hukumang Unang Dulugan, at kay Ester Javier Ramos, isang maybahay noong Hulyo 10, 1952, sa [[Bacolod|Lungsod ng Bacolod]], [[Negros Occidental]], sa [[Kanlurang Kabisayaan]], [[Pilipinas]] . Mayroon siyang siyam na kapatid. === Edukasyon === Nagtapos si Leonardia ng highschool mula sa La Consolacion College-Bacolod, at noong 1973 ay nakuha ang kanyang degree na Bachelor of Science in Commerce mula noon sa La Salle College-Bacolod, ngayon ay [[Unibersidad ng Santa La Salle|University of St. La Salle]], at nagtapos ng ''cum laude'' . Noong 1979, natapos niya ang degree na Bachelor of Laws mula sa Unibersidad ng Negros Occidental - Rekoletos at ipinasa ang Bar Examinations na isinagawa ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Korte Suprema ng Pilipinas na]] may grado na 81.90% sa parehong taon. === Maagang tungkulin === Noong 1973 hanggang 1978 pinagsilbihan niya ang Philippine Commercial International Bank ng Bacolod City sa iba`t ibang posisyon, at nagtapos bilang opisyal na namamahala. == Tungkuling pampulitika == Mula 1978 hanggang 1986, una siyang pumasok sa serbisyo publiko bilang Tagapamahala ng Patlang ng Panlalawigan ng Negros Occidental para sa Kagawaran ng Turismo, at hinawakan ang posisyon na ito sa halos siyam na taon. Noong 1987 hanggang 1988, sandali siyang bumalik sa pribadong sektor bilang pangkalahatang tagapamahala ng Prawntech, Inc. Sa simula sa Ika-Limang Republika, pagkatapos ng [[Rebolusyong EDSA ng 1986]], si Leonardia ay unang nahalal sa Konseho ng Lungsod ng Bacolod noong 1988 na lokal na halalan sa Pilipinas, at nakakuha ng pinakamaraming boto sa mga konsehal. Nagsilbi siya bilang mga direktor ng Negros Occidental na mga kabanata ng Pambansang Kilusan ng mga Batang Mambabatas at pangulo ng Philippine Councilors League . Si Leonardia ay nagpanguna ng mga iba`t ibang mga upuan ng komite sa Sangguniang Panlungsod ng Lungsod ng. Parehong ang Committee on Education, Culture and Tourism, at ang Committee on Ways and Means mula 1988 hanggang 1990, ang Price Monitoring Council mula 1989 hanggang 1991, at ang Committee on Social Defense and Fire mula 1990 hanggang 1992. Sa panahon na ito, pumasa siya at inilagay sa ika-7 sa Negros Occidental Real Estate Broker Examination noong 1990, at ipinagpatuloy ang posisyon sa pribadong sektor bilang bise presidente para sa International Affairs Real Estate Brokers Association of the Philippines simula pa noong 1990 hanggang 1992. Sa panahon ng halalan sa pampanguluhan ng Pilipinas noong 1992, siya ay nagkampanya at nahalal bilang bise alkalde ng lungsod ng Bacolod sa termino ni Alfredo Montelibano, Jr. Sa oras na ito, siya ay nahalal bilang Senior Executive Vice President ng Vice Mayors League ng Pilipinas. === 1995-1998 === Ang pagtatrabaho bilang bise alkalde ay nakakuha ng sapat na suporta kay Leonardia upang maihalal sa kanyang unang termino bilang alkalde ng Bacolod noong 1995 halalan sa Pilipinas sa kalagitnaan ng termino ng dating pangulong [[Fidel V. Ramos|Fidel Ramos]] . Ang diputado ni Leonardia na si Wilmar Drilon ay nagsilbi sa isang bise alkalde. Ang kapatid ni Leonardia, si Prospero Leonardia ay kasangkot din sa pangangasiwa ng kanyang kapatid, at naging kanyang pribadong kalihim at tagapangasiwa sa mga proyekto ng gobyerno. Ngunit, sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 1998|pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 1998]], natalo siya ni Oscar Verdeflor na nanalo sa pagka-alkalde, kasama ang kanyang katuwang na si Luzviminda Valdez bilang bise alkalde. === 1998-2004 === Sa pagtatapos ng termino ni Oscar Verdeflor, siya ay pinalitan ng kanyang kinatawan, ang dating nanungkulan na si Luzviminda Valdez bilang alkalde sa sumunod na halalan. Nagkampanya si Valdez para sa parehong posisyon sa pagka-alkalde kay Leonardia at tinalo siya nito noong 2001 na halalan sa Pilipinas . === 2004-2013 === Nangampanya si Leonardia para sa pwesto noong [[2004 pangkalahatang halalan sa Pilipinas|pangkalahatang halalan noong 2004]], at tinalo si Valdez. Sa pangalawang termino na ito bilang alkalde ay nahalal siya bilang Kinatawang Punong Kalihim para sa Visayas, National Vice Chairman and National Executive Vice President of the League of Cities of the Philippines, sa bawat halalan na nagpanibago sa kanyang pwesto bilang alkalde hanggang sa kanyang pangatlong termino noong pangkalahatang halalan noong 2007, at ika-apat na termino sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2010|2010 Pilipinong halalan sa Pilipinas]] . Ang pangalawa hanggang pang-apat na termino ng serbisyo ni Leonardia ay sumabay sa mga termino ng mga dating-pangulong sina [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]] at [[Benigno Aquino III]] . === 2013-2016 === Nangampanya siya noong [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2013|2013 sa pangkalahatang halalan sa Pilipinas]] bilang kongresista, kasama ang Grupo Progreso, at suportado ng [[Nationalist People's Coalition]] . Napatay ang kapatid ni Leonardia na si Andres Leonardia na may tama ng bala sa ulo sa kanyang silid sa [[Silay|Lungsod ng Silay]] , Negros Occidental noong umaga ng Enero 2, 2013. Si Andres Leonardia, 62, isang biyudo, ay tumatakbo sa pagka-konsehal ng Bacolod noong halalan noong Mayo sa ilalim ng partido ni Evelio Leonardia, na tumatakbo para sa kongresista. Ang pinuno ng pulisya ng Silay, superbisor na si Arturo Francisco, ay nagpasiya na ito ay isang kaso ng aksidenteng pagpapaputok dahil walang maipapakita na mayroong foul play o na ito ay pagpapakamatay. Ang slot niya ay napalitan ng isa pa nilang kapatid na ang arkitekto na si [[Prospero Leonardia]] . Si Evelio Leonardia ay inihalal bilang Kinatawan ng [[distritong pambatas ng Bacolod|Nag-iisang Distrito ng Bacolod]] noong Hunyo 30, 2013, na tinalo ang negosyante at pagkatapos ay ang dating kinatawan na si [[Anthony Golez, Jr.|Anthony Golez, Jr]], ang dating konsehal at abogado na si Lyndon Caña, at si Ely Sergio Palma. Pansamantala, ang kanyang karibal sa nakaraang halalan, si Monico Puentevella ay nagawang manalo sa posisyon bilang alkalde ng lungsod ng Bacolod. === 2016 hanggang kasalukuyan === Parehong si Leonardia at ang dating nanunungkulan na si Puentevella ay nagsampa ng kanilang sertipiko ng kandidatura noong Oktubre 2015 para sa pagka-alkalde sa lokal na halalan ng Bacolod noong 2016. S katapusan ng [[2016 Bacolod local na halalan|lokal na halalan ng lungsod ng Bacolod]] sa[[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2016|2016 halalan sa Pilipinas]], tinalo ni Leonardia si Puentevella at ang independiyenteng kandidato na si [[Wilfredo David]], at muling napili at muling binago ang kanyang posisyon bilang alkalde ng Bacolod para sa kanyang ikalimang termino, kasama ang kanyang kasama sa pagtakbo na si [[El Cid Familiaran]] sa posisyon ng bise-alkalde. Sa panahon ng kampanya ng [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 2019|pangkalahatang halalan noong 2019]], si Leonardia ay inindorso ni [[Eduardo Cojuangco Jr.|Danding Cojuangco]] sa pamamagitan ng pagtaas ng kamay ni Leonardia. Sa isang video na nai-post sa pahina ng Facebook ng pangulo na si [[Rodrigo Duterte]] noong Marso 21, 2019, sinabi niya: “I am supporting Leonardia for the mayorship of Bacolod City. I think he is the better guy, he’s more direct and honest. Siya ang gusto kong maging mayor (He’s the one I want to become mayor). I am supporting him.” Si Leonardia ay inindorso din noon ni Davao City Mayor [[Sara Duterte|Sara Duterte-Carpio]], Partido Demokratiko Pilipino- Lakas ng Bayan (PDP-Laban) president Senator [[Koko Pimentel]], Senate President [[Vicente Sotto III|Tito Sotto]], at dating Department of the Interior and Local Government secretary [[Rafael Alunan]] at isang host ng pambansang mga pulitiko. <ref>https://www.sunstar.com.ph/article/1802909/Bacolod/Local-News/Cojuangco-raises-hands-of-Leonardia-Gasataya</ref> Sa gayon tumatakbo sa ilalim ng banner ng [[PDP–Laban|PDP-Laban]], sa 2019 halalan sa Pilipinas, tinalo ni Leonardia at ng kanyang running mate bilang bise alkalde, si Familiaran ang dating konsehal na si Jocelle Batapa-Sigue at ang independiyenteng kandidato na si Rey Carmona . Noong Oktubre 2019, hinirang siya ng pangulo na si [[Rodrigo Duterte]] bilang nag-iisang kinatawan mula sa lahat ng mga yunit ng pamahalaang lokal sa bansa sa Legislative Executive Development Advisory Council, ang pinakamataas na pankonsulta at pankonsultang kinatawan ng pangulo tungkol sa mga usapin ng ekonomiya at kaunlaran. Inaasahan ng marami na ang bilyonaryo na negosyanteng si [[Albee Benitez]] na karibal ni Leonardia para sa posisyon ng alkalde ng lungsod sa darating na lokal na [[2022 pangkalahatang halalan sa Pilipinas|darating na halalan sa 2022 sa Pilipinas]] . <ref>https://mb.com.ph/2021/04/26/albee-benitez-to-challenge-mayor-leonardia-in-2022-race/</ref> == Mga kontrobersiya == Noong Enero 2017, ang dating [[Ombudsman ng Pilipinas]] na si [[Conchita Carpio-Morales]] ay nag-utos ng pagkatanggal mula sa opisina ni Leonardia, kanyang kalihim na si Goldwyn Nifras; opisyal sa badyet ng lungsod na si Luzviminda Treyes; pinuno ng serbisyo publiko na si Nelson Sedillo Sr.; ihenyero ng lungsod na si Belly Aguillon, Aladino Agbones at Jaries Ebenizer Encabo; tenedor de libro ng lungsod Eduardo Ravena, at tresurero ng lungsod na si Annabelle Badajos matapos silang masakdal na nagkasala ng grave misconduct at matinding pagpapabaya sa tungkulin. <ref>https://www.ombudsman.gov.ph/bacolod-city-mayor-8-others-dismissed-for-p50m-office-furniture-bid-mess/{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Si Leonardia at ang iba pang walong akusado ay nabigyan ng dagdag na parusa ng walang hanggang disqualipikasyon mula sa pagkakaroon ng pampublikong tanggapan, pagkawala ng mga benepisyo sa pagretiro, pagkansela ng pagiging karapat-dapat sa serbisyo sibil at pagbabawal sa pagkuha ng pagsusuri sa serbisyo sibil. Ang utos ng pagpapatiwalag ay binago ng [[Court of Appeals ng Pilipinas|Hukuman ng Apelasyon ng Pilipinas]] noong Setyembre ng parehong taon. Nakatakdang harapin si Leonardia sa paglilitis sa [[Sandiganbayan]] dahil sa paglabag sa Seksyon 3 (e) ng Anti-Graft and Corrupt Practices Act (Republic Act No. 3019) hinggil sa umano’y maanomalyang pagbili ng apatnapu't siyam na milyong pisong halaga ng mga kasangkapan at kagamitan para sa bagong National Government Center ng lungsod. Ang kasong graft ay tinanngal ng Sandiganbayan noong Pebrero 2018 <ref>https://www.gmanetwork.com/news/news/regions/642342/sandiganbayan-dismisses-graft-case-of-bacolod-mayor-leonardia-8-others/story/</ref> at ang itinalagang ng ombudsman ng pangulong Duterte, Samuel Martires. == Personal na buhay == Si Evelio Leonardia ay ikinasal kay Elsa Jeruta Fuentes, na nagtapos ng ''summa cum laude'' mula sa [[Unibersidad ng Santa La Salle|University of St. La Salle]] . Mayroon siyang dalawang anak, sina Evelio Jose F. Leonardia, at Loren Kara F. Leonardia, isang pintor. <ref>{{Cite web |url=https://www.bacolodcity.gov.ph/city-government/officials/mayor |title=Archive copy |access-date=2021-09-06 |archive-date=2021-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825183935/https://www.bacolodcity.gov.ph/city-government/officials/mayor |url-status=dead }}</ref> == Mga Gantimpala at Pagkilala == * Tagapangulong Tagapagtatag ng MassKara Foundation * Setyembre 2019: Kinatawan ang Pilipinas sa Korea Foundation Program for Political Affairs sa Seoul, Korea * Nobyembre 2019: Kinatawan ang Pilipinas sa UCLG World Summit ng Lokal at Panrehiyong Mga Pinuno sa Durban, South Africa * Nagtatag na Tagapangulo ng MassKara Foundation * Man of the Year Awardee sa Asia Leaders Awards sa Makati Shangri-la Hotel, Nobyembre 2019 [[Kategorya:Mga Bisaya]] [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1952]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] {{stub}} ebmh24ybhutopk1kxw3i4wre5yopqen 0 313428 2206338 2039941 2026-05-05T22:03:02Z ~2026-27238-66 161516 /* */ 2206338 wikitext text/x-wiki {{Infobox weapon|name=Kalis <br>{{script|Tglg|ᜃᜎᜒ}}/{{script|Tglg|ᜃᜎᜒᜐ᜔}}|head_type=|blade_type=Double edged|crew=<!-- Bladed weapon specifications -->|part_length=|weight=|production_date=|unit_cost=|used_by=[[Moro people]] ([[Sama people]], [[Maguindanao people]], [[Maranao people]], [[Tausūg people]]), [[Tagalog people]]|is_bladed=Yes <!-- Service history -->|haft_type=|sheath_type=Wood|image=Kris nomenclature.jpg|diameter=|height=|width=|length=46-66 cm (blade)|spec_label=|wars=<!-- Production history -->|service=[[Tondo (historical polity)|Tondo]], [[Rajahnate of Cebu]], [[Rajahnate of Butuan|Butuan]], [[Rajahnate of Maynila]], [[Ma-i]], [[Sultanate of Maguindanao]], [[Sultanate of Sulu]], [[Bruneian Empire]]|caption=[[Moro (Pilipinas)|Moro]] kalis nomenclature, given in [[Tausūg people|Tausūg]], [[Maranao people|Maranao]], and [[Maguindanao people|Maguindanao]]|image_size=280px|hilt_type=Wood, ivory}} Ang '''kalis''' ( [[Baybayin]] :{{Script|Tglg|ᜃᜎᜒ}} o{{Script|Tglg|ᜃᜎᜒᜐ᜔}} ; [[Palabaybayan ng Filipino|Abecedario]] : ''cális'' ) ay isang uri ng dobleng talim na [[Pilipinas|Pilipinong]] [[tabak]] o espada, kadalasang may "kulot" na bahagi. Ang kalis ay may dobleng talim o kabilaan na talim ''(double edged blade)'', na karaniwang tuwid mula sa dulo ngunit pa-kulot malapit sa hawakan. Ang Kalis na may ganap na tuwid o ganap na kulot na mga talim ay mayroon din. Ito ay katulad ng [[Mga Habanes|Javanese]] keris, ngunit naiiba dahil ang kalis ay isang espada, hindi isang punyal. Ito ay mas malaki kaysa sa keris at may isang tuwid o bahagyang hubog na tatagnan o hawakan, na dahilan na ito ay isang mabigat na panglaslas na sandata (kaibahan sa panaksak na pistol grip ng keris). Ang kulot na bahagi ng kalis ay sinasabing sinadya upang mapadali ang mas madaling paglaslas sa labanan - dahil ang isang tuwid na gilid ay may posibilidad na mapigil o madikit sa mga buto ng kalaban, ang kulot na bahagi ay nagbibigay-daan sa maydala ng kalis na mas madaling hilahin ang sandata mula sa katawan ng kanyang kalaban. . Ang armas na ito ay itinampok sa American bladesmithing competition, Forged in Fire (serye sa TV) season 1 episode 8. == Kasaysayan == Ang hinalinhan ng kalis, ang keris, ay unang lumitaw noong ika-13 siglo, na orihinal na mula sa isla ng [[Java (pulo)|Java]] sa [[Indonesia]] . Mula doon ang keris ay lumipat sa [[Pilipinas]] kung saan ito ay umunlad at naging kalis. Ang iba pang mga bansa kung saan matatagpuan ang mga armas na parang keris at keris ay kinabibilangan ng [[Malaysia]], [[Brunei]], southern [[Thailand]] at ilang iba pang bansa sa Mainland Southeast Asia . Parehong ginamit sa Pilipinas ang bersyon ng espada at punyal, na ang bersyon ng punyal ay kilala bilang gunong (tinatawag ding punyal, mula sa {{Lang|es|puñal de kris}} , "kris dagger"). Hindi tulad ng keris, ang gunong ay mas karaniwang ginagamit bilang kagamitan na kutsilyo at ginagamit lamang bilang sandata sa huling paraan. Isa itong nakatagong kutsilyo, kadalasang nakasuksok sa mga sintas ng mga lalaki at babae. Dahil dito, ito ay karaniwang walang palamuti o bihira lamang ang palamuti. Ang talim nito ay maaari ding isa lang o dobleng talim. Katulad ng kalis, ang talim nito ay nag-iiba mula sa tuwid, sa bahagyang kulot, hanggang sa ganap na kulot. Ang ilang mga bersyon ay may napakaikli, halos tatsulok na talim. Ang mga lumang bersyon ng gunong ay may tuwid o bahagyang kurbadong hawakan, ngunit kalaunan ay naging pistol grip . Ang lahat ng mga Pilipinong uri ng espadang kalis ay mas malaki at mas mabigat kaysa sa mga mula sa Indonesia. Kahit na ito ay itinuturing na isang panglaslas na sandata, ang kalis ay maaaring epektibong magamit para sa mga pag-tusok at saksak. Ang mas malaking kalis ay ipinakilala pabalik sa Indonesia, lalo na sa [[Kalimantan]] at [[Sulawesi]], kung saan ito ay kilala bilang '''sundang''', '''sondang''' o '''keris''' '''Sulu''' (hindi dapat ika-lito sa [[Itak|súndang]], isa pang katutubong tabak ng Pilipinas mula sa [[Kabisayaan|Visayas]] ). == Pisikal na paglalarawan == [[Talaksan:Krieger_1926_Philippine_ethnic_weapons_Plate_14.png|thumb| Iba't ibang uri ng [[Moro (Pilipinas)|Moro]] kalis (c.1926) na nagpapakita ng pagkakaiba-iba ng talim]] === Talim === [[Talaksan:Kalis_seko_kris_moro_sword_2_laminated_blade.jpg|left|thumb| Sa halimbawang ito, makikita ang lamination pattern ng talim at ang mas maitim na high-carbon cutting edge ng talim. Ang mas matigas na high-carbon cutting edge na ito ay tinatawag na "sinubo" ("sandwiched").]] Ang talim ng kalis ay tinukoy bilang isa na na may malawak sa pundasyon at may dalawang talim. Ito ay may kakayahang maghatid ng pagtaga at pagputol na pahiwa. Bagama't ipinapalagay ng marami na ang tradisyunal na anyo ng kalis ay ang ganap na kulot o pa-alon na talim, ang may kalahating pa-alon at kalahating tuwid, gayundin ang ganap na tuwid na mga talim, ay pareho kung hindi man ay mas karaniwan, dahil ang mga tuwid na talim ay mas praktikal sa labanan. Ang mga matalim na kalis ng mga Moro ay karaniwang may sukat mula 18 hanggang 26&nbsp;pulgada (46 hanggang 66&nbsp;cm), bagaman tulad ng lahat ng mga sandata ng Moro ay may mga pagbubukod. Sa pangkalahatan, gayunpaman, ang mas malalaking talim ay matatagpuan sa mga makabagong gawa, habang ang pinakalumang kalis ng Moro ay may mas maliit ang haba. Ang Damascene na disenyo ay madalas at hindi kontrolado gaya ng nakikita sa kumplikadong pagpapanday ng mas maliit na keris ng Malay. === Gangya o bantay === [[Talaksan:Kalis_seko_kris_moro_sword_2_cross_guard.jpg|right|thumb| Makikita ang demarcation line na nagsasaad ng hiwalay na gangya (guard).]] Ang gangya (bantay) ng talim ng kalis ay ginawa sa paraang ang kanilang mga linya ay dumaloy nang napaka-elegante patungo sa talim nito, tumutuloy mula sa paglipat mula sa mismong gangya patungo sa talim. Ang mga antigong kalis (kalis na ginawa bago ang 1930) ay ginawa gamit ang isang hiwalay na gangya (bantay) tulad ng kanilang mga katulad sa Malay, habang ang mas modernong kalis ay wala ito at mayroong gangya na kasama na sa talim. Ang ilang mas bagong kalis ay may nakaukit na linya upang gayahin ang hitsura ng isang hiwalay na gangya, ngunit kapag siniyasat nang maigi ay maliwanag na ito ay isang ''cosmetic engraved'' line lamang, at hindi isang tunay na hiwalay na gangya. Sa ilang mga punto malapit sa unang bahagi ng ika-19 na siglo, nagsimulang gawin ang gangya na may natatanging 45-degree na anggulo malapit sa dulo. Sa tapat ng parang kawit na ''fretwork'' sa gangya, mayroong isang kurbadang lukab. Iminungkahi na ang lukab na ito ay kumakatawan sa mahabang ilong ng isang elepante, ang iba ay nag-aakala na ito ay ang bibig ng naga (serpiyente) na ang talim ay ang buntot, at ang iba ay nag-aakala na ito ay sa katunayan ang nakabukang bibig ng isang agila. [[Talaksan:Kalis_Kampilan_2.JPG|right|thumb| Dalawang tabak na Filipino, isang [[kampilan]] (mas mahaba) at isang kalis (mas maikli), na kinunan ng larawan nang magkatabi upang ipakita ang kanilang sukat na may kaugnayan sa isa't isa.]] Ang mga modernong talim ng kalis na dayuhan ay maaaring makilala sa pamamagitan ng bilang ng mga tampok na pagkakakilanlan na kung matutukoy ay madaling makita. Marahil ang pinakamadaling matukoy na katangian ng modernong dayuhan/pekeng kalis blade ay ang paghubog ng mga alon. Itinatampok ng tradisyonal na kalis ang matikas na pag-kulot na mga alon na makikitang tumutuloy nang malalim sa talim at tumagos nang diretso sa gitnang linya ng talim. Ang mga pekeng kalis, sa kabilang banda, ay nagtatampok ng mababaw na anggulo ng alon, na tila pinutol mula sa bakal kaysa sa hinasa at iginaya sa talim. === Tatagnan === [[Talaksan:Kalis_seko_kris_moro_sword_2_hilt.jpg|left|thumb| Ang halimbawang ito ng non-ornate pommel at simpleng tatagnan, na nakabalot sa lacquered fiber para sa pinagandang hawakan, ay isang istilo ng kalis na karaniwang ginagamit ng mga mandirigmang Moro.]] Ang tatagnan ay tuwid o may bahagyang hubog na kurbada (pinakakaraniwan sa [[Kalangay|cockatoo]] ( ''kakatua'' ) pommel hilt). Ang mga ibang uri ng pommel ay marami, gayunpaman ang pinakakaraniwan ay ang horse-hoof (ang pinakanatatanging pagkakaiba-iba na nagmumula sa Sultanato ng [[Sulu]]) at ang cockatoo. Karaniwan ang ''pommel'' ay gawa sa magandang matibay na kahoy (tulad ng banati) na ang tatagnan ay nakabalot sa isang ''lacquered natural fiber'' (tulad ng jute). Gayunpaman, sa matataas na uri ng kalis, na kabilang sa matataas na uri, ang ''pommel'' ay gawa sa mga kakaibang materyales gaya ng garing, pilak na kalupkop, solidong tanso, atbp. na may mga tatagnant na kadalasang marangyang nakabalot sa pilak o swasaa (isang pinaghalong ginto na katulad ng red-gold) na mga tali na madalas na may mga naka tirintas na pilak na kawad. === Kaluban === [[Talaksan:Kalis_seko_kris_moro_sword_1a.JPG|right|thumb| Isang halimbawa ng isang simpleng kaluban na gawa sa dalawang piraso ng kahoy, na pinagsama ng mga panali na tanso.]] Ang kaluban ng kalis ng mga Moro ay nagbabahagi ng maraming karaniwang katangian sa kanilang mga katulad sa Malay, ngunit natatangi sa kanilang sariling istilo at anyo. Ang mga kaluban ay kadalasang gawa sa malalapad na butil na katutubong matigas na kahoy (hal. mahogany, teak, narra, atbp.), at binibigkis ng rattan. Minsan ang ''cross-piece'' ay isang hiwalay na piraso, na ang ''tail-piece'' ay naka-dugtong, ngunit kadalasan ang ''cross-piece'' at ''tail'' ay gawa sa isang tabla. Ang mga mas lumang kaluban ay nagtatampok ng mas malapad na rattan, at karaniwang sumasaklaw lamang sa maliliit na bahagi (hal. ibaba 1/3, 4&nbsp;pulgadang banda, atbp.) ng kaluban. [[Talaksan:Kalis_seko_kris_moro_sword_2_overall.jpg|right|thumb| Ang mga talim ng kalis ay malapad sa base, may dalawang talim, at maaaring alon-alon, kalahating pa-alon kalahating tuwid, o tuwid.]] == Mga klase == Kabilang sa iba pang mga armas na ''hinango ng'' [[Pilipinas|keris sa Pilipinas]] ang ''balasiong'' espada at ''punyal'' (o ''gunong'' ) na punyal. == Tingnan din == * [[Sining panlaban ng Pilipinas|Filipino martial arts]] * Indonesian martial arts * [[Arnis]] * Barong * [[Itak|Bolo kutsilyo]] * Klewang * [[Kampilan]] * Kris * [[Panabas]] * Pinuti {{reflist}} == Karagdagang pagbabasa == * {{Cite book|last=Cato|first=Robert|year=1996|title=Moro Swords|publisher=Graham Brash|location=Singapore|isbn=981-218-059-1}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20091028104814/http://home.earthlink.net/~federicomalibago/moroweapons.html Mga Espada ng Moro ni Federico] * [http://www.arscives.com/historysteel/philippines.introduction.htm Ian A. Greaves, Jose Albovias Jr. at Federico Malibago: Sandata — The Edged Weapons of the Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810185458/http://www.arscives.com/historysteel/philippines.introduction.htm |date=2015-08-10 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=Gdj-9ywa7KY Kalis Fighting Arts demonstration ni NasrunRobin, isang exponent ng Nasrun Min'Allah Bunga Lima.] [[Kategorya:Mga sining panlaban ng Pilipinas]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 78flgia7ocjjak77jvw6gyup6sjghqf 2206339 2206338 2026-05-05T22:04:10Z ~2026-27238-66 161516 /* */ Mali yung walang s 2206339 wikitext text/x-wiki {{Infobox weapon|name=Kalis <br>{{script|Tglg|ᜃᜎᜒᜐ᜔}}|head_type=|blade_type=Double edged|crew=<!-- Bladed weapon specifications -->|part_length=|weight=|production_date=|unit_cost=|used_by=[[Moro people]] ([[Sama people]], [[Maguindanao people]], [[Maranao people]], [[Tausūg people]]), [[Tagalog people]]|is_bladed=Yes <!-- Service history -->|haft_type=|sheath_type=Wood|image=Kris nomenclature.jpg|diameter=|height=|width=|length=46-66 cm (blade)|spec_label=|wars=<!-- Production history -->|service=[[Tondo (historical polity)|Tondo]], [[Rajahnate of Cebu]], [[Rajahnate of Butuan|Butuan]], [[Rajahnate of Maynila]], [[Ma-i]], [[Sultanate of Maguindanao]], [[Sultanate of Sulu]], [[Bruneian Empire]]|caption=[[Moro (Pilipinas)|Moro]] kalis nomenclature, given in [[Tausūg people|Tausūg]], [[Maranao people|Maranao]], and [[Maguindanao people|Maguindanao]]|image_size=280px|hilt_type=Wood, ivory}} Ang '''kalis''' ( [[Baybayin]] :{{Script|Tglg|ᜃᜎᜒᜐ᜔}} ; [[Palabaybayan ng Filipino|Abecedario]] : ''cális'' ) ay isang uri ng dobleng talim na [[Pilipinas|Pilipinong]] [[tabak]] o espada, kadalasang may "kulot" na bahagi. Ang kalis ay may dobleng talim o kabilaan na talim ''(double edged blade)'', na karaniwang tuwid mula sa dulo ngunit pa-kulot malapit sa hawakan. Ang Kalis na may ganap na tuwid o ganap na kulot na mga talim ay mayroon din. Ito ay katulad ng [[Mga Habanes|Javanese]] keris, ngunit naiiba dahil ang kalis ay isang espada, hindi isang punyal. Ito ay mas malaki kaysa sa keris at may isang tuwid o bahagyang hubog na tatagnan o hawakan, na dahilan na ito ay isang mabigat na panglaslas na sandata (kaibahan sa panaksak na pistol grip ng keris). Ang kulot na bahagi ng kalis ay sinasabing sinadya upang mapadali ang mas madaling paglaslas sa labanan - dahil ang isang tuwid na gilid ay may posibilidad na mapigil o madikit sa mga buto ng kalaban, ang kulot na bahagi ay nagbibigay-daan sa maydala ng kalis na mas madaling hilahin ang sandata mula sa katawan ng kanyang kalaban. . Ang armas na ito ay itinampok sa American bladesmithing competition, Forged in Fire (serye sa TV) season 1 episode 8. == Kasaysayan == Ang hinalinhan ng kalis, ang keris, ay unang lumitaw noong ika-13 siglo, na orihinal na mula sa isla ng [[Java (pulo)|Java]] sa [[Indonesia]] . Mula doon ang keris ay lumipat sa [[Pilipinas]] kung saan ito ay umunlad at naging kalis. Ang iba pang mga bansa kung saan matatagpuan ang mga armas na parang keris at keris ay kinabibilangan ng [[Malaysia]], [[Brunei]], southern [[Thailand]] at ilang iba pang bansa sa Mainland Southeast Asia . Parehong ginamit sa Pilipinas ang bersyon ng espada at punyal, na ang bersyon ng punyal ay kilala bilang gunong (tinatawag ding punyal, mula sa {{Lang|es|puñal de kris}} , "kris dagger"). Hindi tulad ng keris, ang gunong ay mas karaniwang ginagamit bilang kagamitan na kutsilyo at ginagamit lamang bilang sandata sa huling paraan. Isa itong nakatagong kutsilyo, kadalasang nakasuksok sa mga sintas ng mga lalaki at babae. Dahil dito, ito ay karaniwang walang palamuti o bihira lamang ang palamuti. Ang talim nito ay maaari ding isa lang o dobleng talim. Katulad ng kalis, ang talim nito ay nag-iiba mula sa tuwid, sa bahagyang kulot, hanggang sa ganap na kulot. Ang ilang mga bersyon ay may napakaikli, halos tatsulok na talim. Ang mga lumang bersyon ng gunong ay may tuwid o bahagyang kurbadong hawakan, ngunit kalaunan ay naging pistol grip . Ang lahat ng mga Pilipinong uri ng espadang kalis ay mas malaki at mas mabigat kaysa sa mga mula sa Indonesia. Kahit na ito ay itinuturing na isang panglaslas na sandata, ang kalis ay maaaring epektibong magamit para sa mga pag-tusok at saksak. Ang mas malaking kalis ay ipinakilala pabalik sa Indonesia, lalo na sa [[Kalimantan]] at [[Sulawesi]], kung saan ito ay kilala bilang '''sundang''', '''sondang''' o '''keris''' '''Sulu''' (hindi dapat ika-lito sa [[Itak|súndang]], isa pang katutubong tabak ng Pilipinas mula sa [[Kabisayaan|Visayas]] ). == Pisikal na paglalarawan == [[Talaksan:Krieger_1926_Philippine_ethnic_weapons_Plate_14.png|thumb| Iba't ibang uri ng [[Moro (Pilipinas)|Moro]] kalis (c.1926) na nagpapakita ng pagkakaiba-iba ng talim]] === Talim === [[Talaksan:Kalis_seko_kris_moro_sword_2_laminated_blade.jpg|left|thumb| Sa halimbawang ito, makikita ang lamination pattern ng talim at ang mas maitim na high-carbon cutting edge ng talim. Ang mas matigas na high-carbon cutting edge na ito ay tinatawag na "sinubo" ("sandwiched").]] Ang talim ng kalis ay tinukoy bilang isa na na may malawak sa pundasyon at may dalawang talim. Ito ay may kakayahang maghatid ng pagtaga at pagputol na pahiwa. Bagama't ipinapalagay ng marami na ang tradisyunal na anyo ng kalis ay ang ganap na kulot o pa-alon na talim, ang may kalahating pa-alon at kalahating tuwid, gayundin ang ganap na tuwid na mga talim, ay pareho kung hindi man ay mas karaniwan, dahil ang mga tuwid na talim ay mas praktikal sa labanan. Ang mga matalim na kalis ng mga Moro ay karaniwang may sukat mula 18 hanggang 26&nbsp;pulgada (46 hanggang 66&nbsp;cm), bagaman tulad ng lahat ng mga sandata ng Moro ay may mga pagbubukod. Sa pangkalahatan, gayunpaman, ang mas malalaking talim ay matatagpuan sa mga makabagong gawa, habang ang pinakalumang kalis ng Moro ay may mas maliit ang haba. Ang Damascene na disenyo ay madalas at hindi kontrolado gaya ng nakikita sa kumplikadong pagpapanday ng mas maliit na keris ng Malay. === Gangya o bantay === [[Talaksan:Kalis_seko_kris_moro_sword_2_cross_guard.jpg|right|thumb| Makikita ang demarcation line na nagsasaad ng hiwalay na gangya (guard).]] Ang gangya (bantay) ng talim ng kalis ay ginawa sa paraang ang kanilang mga linya ay dumaloy nang napaka-elegante patungo sa talim nito, tumutuloy mula sa paglipat mula sa mismong gangya patungo sa talim. Ang mga antigong kalis (kalis na ginawa bago ang 1930) ay ginawa gamit ang isang hiwalay na gangya (bantay) tulad ng kanilang mga katulad sa Malay, habang ang mas modernong kalis ay wala ito at mayroong gangya na kasama na sa talim. Ang ilang mas bagong kalis ay may nakaukit na linya upang gayahin ang hitsura ng isang hiwalay na gangya, ngunit kapag siniyasat nang maigi ay maliwanag na ito ay isang ''cosmetic engraved'' line lamang, at hindi isang tunay na hiwalay na gangya. Sa ilang mga punto malapit sa unang bahagi ng ika-19 na siglo, nagsimulang gawin ang gangya na may natatanging 45-degree na anggulo malapit sa dulo. Sa tapat ng parang kawit na ''fretwork'' sa gangya, mayroong isang kurbadang lukab. Iminungkahi na ang lukab na ito ay kumakatawan sa mahabang ilong ng isang elepante, ang iba ay nag-aakala na ito ay ang bibig ng naga (serpiyente) na ang talim ay ang buntot, at ang iba ay nag-aakala na ito ay sa katunayan ang nakabukang bibig ng isang agila. [[Talaksan:Kalis_Kampilan_2.JPG|right|thumb| Dalawang tabak na Filipino, isang [[kampilan]] (mas mahaba) at isang kalis (mas maikli), na kinunan ng larawan nang magkatabi upang ipakita ang kanilang sukat na may kaugnayan sa isa't isa.]] Ang mga modernong talim ng kalis na dayuhan ay maaaring makilala sa pamamagitan ng bilang ng mga tampok na pagkakakilanlan na kung matutukoy ay madaling makita. Marahil ang pinakamadaling matukoy na katangian ng modernong dayuhan/pekeng kalis blade ay ang paghubog ng mga alon. Itinatampok ng tradisyonal na kalis ang matikas na pag-kulot na mga alon na makikitang tumutuloy nang malalim sa talim at tumagos nang diretso sa gitnang linya ng talim. Ang mga pekeng kalis, sa kabilang banda, ay nagtatampok ng mababaw na anggulo ng alon, na tila pinutol mula sa bakal kaysa sa hinasa at iginaya sa talim. === Tatagnan === [[Talaksan:Kalis_seko_kris_moro_sword_2_hilt.jpg|left|thumb| Ang halimbawang ito ng non-ornate pommel at simpleng tatagnan, na nakabalot sa lacquered fiber para sa pinagandang hawakan, ay isang istilo ng kalis na karaniwang ginagamit ng mga mandirigmang Moro.]] Ang tatagnan ay tuwid o may bahagyang hubog na kurbada (pinakakaraniwan sa [[Kalangay|cockatoo]] ( ''kakatua'' ) pommel hilt). Ang mga ibang uri ng pommel ay marami, gayunpaman ang pinakakaraniwan ay ang horse-hoof (ang pinakanatatanging pagkakaiba-iba na nagmumula sa Sultanato ng [[Sulu]]) at ang cockatoo. Karaniwan ang ''pommel'' ay gawa sa magandang matibay na kahoy (tulad ng banati) na ang tatagnan ay nakabalot sa isang ''lacquered natural fiber'' (tulad ng jute). Gayunpaman, sa matataas na uri ng kalis, na kabilang sa matataas na uri, ang ''pommel'' ay gawa sa mga kakaibang materyales gaya ng garing, pilak na kalupkop, solidong tanso, atbp. na may mga tatagnant na kadalasang marangyang nakabalot sa pilak o swasaa (isang pinaghalong ginto na katulad ng red-gold) na mga tali na madalas na may mga naka tirintas na pilak na kawad. === Kaluban === [[Talaksan:Kalis_seko_kris_moro_sword_1a.JPG|right|thumb| Isang halimbawa ng isang simpleng kaluban na gawa sa dalawang piraso ng kahoy, na pinagsama ng mga panali na tanso.]] Ang kaluban ng kalis ng mga Moro ay nagbabahagi ng maraming karaniwang katangian sa kanilang mga katulad sa Malay, ngunit natatangi sa kanilang sariling istilo at anyo. Ang mga kaluban ay kadalasang gawa sa malalapad na butil na katutubong matigas na kahoy (hal. mahogany, teak, narra, atbp.), at binibigkis ng rattan. Minsan ang ''cross-piece'' ay isang hiwalay na piraso, na ang ''tail-piece'' ay naka-dugtong, ngunit kadalasan ang ''cross-piece'' at ''tail'' ay gawa sa isang tabla. Ang mga mas lumang kaluban ay nagtatampok ng mas malapad na rattan, at karaniwang sumasaklaw lamang sa maliliit na bahagi (hal. ibaba 1/3, 4&nbsp;pulgadang banda, atbp.) ng kaluban. [[Talaksan:Kalis_seko_kris_moro_sword_2_overall.jpg|right|thumb| Ang mga talim ng kalis ay malapad sa base, may dalawang talim, at maaaring alon-alon, kalahating pa-alon kalahating tuwid, o tuwid.]] == Mga klase == Kabilang sa iba pang mga armas na ''hinango ng'' [[Pilipinas|keris sa Pilipinas]] ang ''balasiong'' espada at ''punyal'' (o ''gunong'' ) na punyal. == Tingnan din == * [[Sining panlaban ng Pilipinas|Filipino martial arts]] * Indonesian martial arts * [[Arnis]] * Barong * [[Itak|Bolo kutsilyo]] * Klewang * [[Kampilan]] * Kris * [[Panabas]] * Pinuti {{reflist}} == Karagdagang pagbabasa == * {{Cite book|last=Cato|first=Robert|year=1996|title=Moro Swords|publisher=Graham Brash|location=Singapore|isbn=981-218-059-1}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20091028104814/http://home.earthlink.net/~federicomalibago/moroweapons.html Mga Espada ng Moro ni Federico] * [http://www.arscives.com/historysteel/philippines.introduction.htm Ian A. Greaves, Jose Albovias Jr. at Federico Malibago: Sandata — The Edged Weapons of the Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810185458/http://www.arscives.com/historysteel/philippines.introduction.htm |date=2015-08-10 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=Gdj-9ywa7KY Kalis Fighting Arts demonstration ni NasrunRobin, isang exponent ng Nasrun Min'Allah Bunga Lima.] [[Kategorya:Mga sining panlaban ng Pilipinas]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 0dqm5j7g6ds2avps9s4bo7xl368kyj3 0 313577 2206310 2198091 2026-05-05T18:14:09Z ~2026-27272-20 161512 Yes 2206310 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = Pornhub | logo = Pornhub-logo.svg | logo_size = 150px | logo_alt = Pornhub logo | screenshot = <!-- Consensus is to not include a screenshot; see talk page --> | company_type = [[Privately held company|Private]] | traded_as = | founded = <!-- {{start date and age|df=yes|year|month|day}} --> | dissolved = <!-- {{start date and age|df=yes|year|month|day}} --> | predecessor = | successor = | location = [[Limassol]] | country = [[Cyprus]]| country_of_origin = Canada | locations = | area_served = buong Daigdig | GM = | key_people = {{Plain list| * [[Feras Antoon]] (CEO)}} | industry = [[Sex industry|Sex]] | products = | services = [[Pornograpiya]] | revenue = | operating_income = | international = Hindi | net_income = | assets = | equity = | owner = MindGeek | employees = | parent = | divisions = | subsidiaries = | url = {{URL|https://www.pornhub.com/information/terms#faq}} | programming_language = | ipv6 = | website_type = [[Pornography|Pornographic]] [[video sharing]] | advertising = Oo | registration = Opsyonal | users = | language = English, German, French, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Russian, Japanese, Dutch, Czech, Simplified Chinese | launched = {{Start date and age|2007|5|25|df=yes}} > | current_status = Online | native clients = | footnotes = }} Ang '''Pornhub''' ay pagmamay-ari ng isang Canadian sa industriyang [[internet]] [[pornograpiya]], Ito ay isa sa mga iilang pornograpiyang bidyong pang daloy sa websayt na pagmamay-ari ng [[MindGeek]] sa [[Montreal]], [[Quebec]] sa [[Kanada]]. Ang Pornhub ay mayroong subsidarya at opisina sa Limassol, [[Cyprus]], Noong Marso 2010 ang pornograpiya ay mula sa MindGeek (bilang Manwin), na may ari-ariang daming bilang ng websites, Ang site ay magagamit internasyonal ngunit ito ay hinirang sa iba't ibang indibidwal bansa sa: [[India]], [[Tsina]], [[Pilipinas]], [[Pakistan]] at [[Sri Lanka]], ito ay nag-aalok ng totoong realidad kasama ang ibang produkto ==Tingnan rin== * [[GayBubble]] * [[Sean Cody]] {{Portal|LGBT|Ka }} [[Kategorya:Pornograpiya]] {{usbong|Pornograpiya}} 8f25lj0ow26phz5wg74e6z5e0fhmz7d 2206376 2206310 2026-05-06T02:00:13Z ~2026-27345-83 161522 Kinansela ang pagbabagong 2206310 ni [[Special:Contributions/~2026-27272-20|~2026-27272-20]] ([[User talk:~2026-27272-20|Usapan]]) 2206376 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = Pornhub | logo = Pornhub-logo.svg | logo_size = 150px | logo_alt = Pornhub logo | screenshot = <!-- Consensus is to not include a screenshot; see talk page --> | company_type = [[Privately held company|Private]] | traded_as = | founded = <!-- {{start date and age|df=yes|year|month|day}} --> | dissolved = <!-- {{start date and age|df=yes|year|month|day}} --> | predecessor = | successor = | location = [[Limassol]] | country = [[Cyprus]]| country_of_origin = Canada | locations = | area_served = buong Daigdig | GM = | key_people = {{Plain list| * [[Feras Antoon]] (CEO)}} | industry = [[Sex industry|Sex]] | products = | services = [[Pornograpiya]] | revenue = | operating_income = | international = Hindi | net_income = | assets = | equity = | owner = MindGeek | employees = | parent = | divisions = | subsidiaries = | url = {{URL|https://www.pornhub.com/information/terms#faq}} | programming_language = | ipv6 = | website_type = [[Pornography|Pornographic]] [[video sharing]] | advertising = Oo | registration = Opsyonal | users = | language = English, German, French, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Russian, Japanese, Dutch, Czech, Simplified Chinese | launched = {{Start date and age|2007|5|25|df=yes}} > | current_status = Online | native clients = | footnotes = }} Ang '''Pornhub''' ay pagmamay-ari ng isang Canadian sa industriyang [[internet]] [[pornograpiya]], Ito ay isa sa mga iilang pornograpiyang bidyong pang daloy sa websayt na pagmamay-ari ng [[MindGeek]] sa [[Montreal]], [[Quebec]] sa [[Kanada]]. Ang Pornhub ay mayroong subsidarya at opisina sa Limassol, [[Cyprus]], Noong Marso 2010 ang pornograpiya ay mula sa MindGeek (bilang Manwin), na may ari-ariang daming bilang ng websites, Ang site ay magagamit internasyonal ngunit ito ay hinirang sa iba't ibang indibidwal bansa sa: [[India]], [[Tsina]], [[Pilipinas]], [[Pakistan]] at [[Sri Lanka]], ito ay nag-aalok ng totoong realidad kasama ang ibang produkto ==Tingnan rin== * [[GayBubble]] * [[Sean Cody]] {{Portal|LGBT|Erotica and pornography}} [[Kategorya:Pornograpiya]] {{usbong|Pornograpiya}} 00fcyf89a0a4mei5plxyxrlblua4qs7 0 313694 2206411 2203699 2026-05-06T07:47:36Z Arko Blangko 155328 2206411 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Kim Il Sung & Kim Jong Il Statues in Hamhung (21100870794).jpg|250px|right|thumb|Mga tansong bantayog nina [[Kim Il-sung]] at [[Kim Jong-il]] sa [[Hamhung]]. Sila ang unang dalawang kataas-taasang pinuno ng [[Hilagang Korea]].]] Ang '''kataas-taasang pinuno''' ({{Korean|hangul=최고령도자}}) ay isang namamanang titulo na iginagawad sa mga bahagi ng dinastiyang Kim bilang lider ng [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]], [[Partido Manggagawa ng Korea]], at [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Noong panahon nang namumuno si [[Kim Jong-il]] ay ipinagkaloob ang titulo sa opisina ng Tagapangulo ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]]. Sa kasalukuyan, hindi ito nakasulat sa [[saligang batas]] na isang hiwalay na opisina, ngunit nakasaad doon na ang [[Pangulo]] ng [[Komisyon ng Ugnayang Pampamahalaan]] ay ang kataas-taasang pinuno ng Hilagang Korea. Sa ngayon, ang posisyong Pangkalahatang Kalihim ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ang unang priyoridad na posisyong [[politika|pampolitika]] ng kataas-taasang pinuno, na hinawakan nina [[Kim Il-sung]] at [[Kim Jong-il]], ang una at ikalawang kataas-taasang pinuno ng Hilagang Korea ayon sa pagkakabanggit, at hawak ni [[Kim Jong-un]], ang ikatlo at kasalukuyang kataas-taasang pinuno ng bansa.<ref>{{cite news|date=2020-05-02|title=Supreme Leader Kim Jong Un Cuts Tape for Completion of Sunchon Phosphatic Fertilizer Factory|website=[[Kim Il-sung University]]|agency=[[Korean Central News Agency]] (KCNA)|url=http://www.ryongnamsan.edu.kp/univ/en/revolution_activity/47d1e990583c9c67424d369f3414728e|access-date=2020-05-02|quote=Kim Jong Un, chairman of the Workers' Party of Korea (WPK), chairman of the State Affairs Commission of the Democratic People's Republic of Korea and supreme commander of the armed forces of the DPRK, attended the ceremony.|archive-date=2020-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200517074501/http://www.ryongnamsan.edu.kp/univ/en/revolution_activity/47d1e990583c9c67424d369f3414728e|url-status=dead}}</ref> ==Mga Kataas-taasang Pinuno ng Hilagang Korea== {|class="wikitable" style="text-align:center;" !scope="col"| Litrato !scope="col"| Pangalan !scope="col"| Mga Titulo !width=260 | Panahon !scope="col"| Ideolohiya |- !scope="row" rowspan="4"| [[File:Kim Il Sung Portrait-4.jpg|130px]] ||rowspan="4"| [[Kim Il-sung]]<br />김일성<br />{{smaller|([[1912]]–[[1994]])}} |style="text-align:center;"| Premiyer ng Gabinete ng [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972 |rowspan="4"|[[Marxismo-Leninismo]]<br />[[Juche]]<br />[[Sampung Prinsipyo para sa Pagtatatag ng isang Monolitikong Ideolohikal na Sistema|Sampung Prinsipyo]] |- |style="text-align:center;"| Tagapangulo ng Komite Sentral ng [[Partido Manggagawa ng Korea]] |24 Hunyo 1949 – 12 Oktubre 1966 |- |style="text-align:center;"| Pangkalahatang Kalihim ng Komite Sentral ng [[Partido Manggagawa ng Korea]] |12 Oktubre 1966 – 8 Hulyo 1994 |- |style="text-align:center;"| Pangulo ng [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994 |- !scope="row" rowspan="2"| [[File:Kim Jong il Portrait.jpg|130px]] ||rowspan="2"| [[Kim Jong-il]]<br />김정일<br />{{smaller|([[1941]]–[[2011]])}} |style="text-align:center;"| Tagapangulo ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] |9 Abril 1993 – 17 Disyembre 2011 |rowspan="2"|[[Songun]]<br>[[Kimilsungismo]] |- |style="text-align:center;"| Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]] |8 Oktubre 1997 – 17 Disyembre 2011 |- !scope="row" rowspan="5"| [[File:Kim Jong-un at the Workers' Party of Korea main building.png|130px]] ||rowspan="5"| '''[[Kim Jong-un]]'''<br />김정은<br />{{smaller|(ipinanganak noong [[1983]])}} |style="text-align:center;"| Unang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]] |11 Abril 2012 – 9 Mayo 2016 |rowspan="5"|Byungjin<br>[[Kimilsungismo–Kimjongilismo]] |- |style="text-align:center;"| Unang Tagapangulo ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] |13 Abril 2012 – 29 Hunyo 2016 |- |style="text-align:center;"| Tagapangulo ng [[Partido Manggagawa ng Korea]] |9 Mayo 2016 – 10 Enero 2021 |- |style="text-align:center;"| Pangulo ng [[Komisyon ng Ugnayang Pampamahalaan]] |29 Hunyo 2016 – kasalukuyan |- |style="text-align:center;"| Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]] |10 Enero 2021 – kasalukuyan |} ==Kapanahunan ng Pamumuno== <timeline> ImageSize = width:1000 height:auto barincrement:16 PlotArea = top:10 bottom:80 right:100 left:20 AlignBars = late DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1948 till:31/12/2026 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1948 ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 BarData = barset:PM PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:PM from: 09/09/1948 till: 08/07/1994 color:red text:"[[Kim Il-sung]]" fontsize:10 from: 08/07/1994 till: 17/12/2011 color:blue text:"[[Kim Jong-il]]" fontsize:10 from: 17/12/2011 till: 30/12/2026 color:green text:"[[Kim Jong-un]]" fontsize:10 </timeline> ==Mga Sanggunian == {{reflist}} f5d5y8yk9kca3s0z9iuttaan08z7hso 0 318151 2206395 1959813 2026-05-06T05:04:18Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206395 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header|name=Koe no Katachi|image=Koe no Katachi logo.svg|caption=logo ng serye|genre=[[Drama]]<ref>{{cite web|last=Creamer|first=Nick|title=A Silent Voice GN 1 - Review|url=https://www.animenewsnetwork.com/review/a-silent-voice/gn-1/.92061|website=[[Anime News Network]]|access-date=May 12, 2021|date=August 27, 2015}}</ref><!-- Genres should be based on what reliable sources list them as and not on personal interpretations. Limit of the three most relevant genres in accordance with [[MOS:A&M]]. -->}} {{Infobox animanga/Print|type=manga|author=[[Yoshitoki Ōima]]|publisher=[[Kodansha]]|publisher_en={{English manga publisher |NA = [[Kodansha USA]] }}|demographic=''[[Shōnen manga|Shōnen]]''|imprint=Shōnen Magazine Comics|magazine=[[Weekly Shōnen Magazine]]|first=Agosto 7, 2013|last=Nobyembre 19, 2014|volumes=7|volume_list=#Volume list}} {{Infobox animanga/Other|title=Pelikulang anime|content=* [[Koe no Katachi(pelikula)|''Koe no Katachi'' (pelikula)]]}} {{Infobox animanga/Footer}} Ang {{nihongo|'''''Koe no Katachi'''|聲の形|4={{lit|Ang Hugis ng Boses}}|lead=yes}} ay isang seryeng [[manga]] na isinulat at inilarawan ni Yoshitoki Ōima. Ang serye ay orihinal na nailimbag bilang isang one-shot sa ''Bessatsu Shōnen Magazine'' ng [[Kodansha]] at kalaunan ay na-serialize sa [[Weekly Shōnen Magazine]] mula Agosto 2013 hanggang Nobyembre 2014. Ang mga kabanata nito ay nakolekta sa pitong tomo ng ''[[tankōbon]]''. Ang manga ay inilabas ng digital sa wikang Ingles ng [[Crunchyroll Manga]] at lisensyado ng [[Kodansha USA]] sa Hilagang Amerika. Isang adaptasyon na pelikulang [[anime]] ang ginawa ng [[Kyoto Animation]], ito ay inilabas noong Setyembre 2016. == Midya == === Manga === Nagsimula ang A Silent Voice bilang isang [[manga]] na isinulat at inilarawan ni Yoshitoki Ōima at orihinal na inilathala bilang one-shot sa Pebrero 2011 na isyu ng ''Bessatsu Shōnen Magazine''.<ref>{{Cite web |title=A Silent Voice Manga Has Anime in the Works |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-11-16/a-silent-voice-manga-has-anime-in-the-works/.81109 |access-date=2022-07-12 |website=Anime News Network |language=en}}</ref>Nang maglaon, ito ay naging isang buong serye ng manga at sinimulan ang serialization sa pinagsamang ika-36-37 na isyu ng ''[[Weekly Shōnen Magazine]]'', na inilabas noong Agosto 7, 2013,<ref>{{Cite web |last=Inc |first=Natasha |title=「聲の形」連載始動、いじめていた少年の葛藤を描く決定版 |url=https://natalie.mu/comic/news/96660 |access-date=2022-07-12 |website=コミックナタリー |language=ja}}</ref> at natapos ang pagtakbo nito sa ika-51 na isyu ng magazine noong Nobyembre 19, 2014.<ref>{{Cite web |title=A Silent Voice Manga Has Anime in the Works |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-11-16/a-silent-voice-manga-has-anime-in-the-works/.81109 |access-date=2022-07-12 |website=Anime News Network |language=en}}</ref> Ang serye ay pinagsama-sama sa pitong tomo ng ''[[tankōbon]]'' na inilathala ng [[Kodansha]] sa Japan sa pagitan ng Nobyembre 15, 2013,<ref>{{Cite web |title=『聲の形（１）』（大今 良時） 製品詳細 講談社コミックプラス |url=https://kc.kodansha.co.jp/product?item=0000019055 |access-date=2022-07-12 |website=講談社コミックプラス |language=ja}}</ref> at Disyembre 17, 2014.<ref>{{Cite web |last=Inc |first=Natasha |title=「聲の形」アニメ化決定！本日発売の週マガで完結＆2月に原画展も |url=https://natalie.mu/comic/news/131596 |access-date=2022-07-12 |website=コミックナタリー |language=ja}}</ref> Lisensyado ang [[Kodansha USA]] sa serye para sa paglabas sa wikang Ingles sa Hilagang Amerika, ang unang tomo ay inilabas noong ikalawang kapat ng 2015 at sinusundan ng paglabas ng mga tomo sa bawat susunod na dalawang buwan.<ref>{{Cite web |title=Kodansha Comics Adds A Silent Voice, Maria the Virgin Witch Manga |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-07-05/kodansha-comics-adds-a-silent-voice-maria-the-virgin-witch-manga/.76341 |access-date=2022-07-12 |website=Anime News Network |language=en}}</ref> Nauna nang nakuha ng Crunchyroll Manga ang serye para sa isang digital na paglabas sa Ingles.<ref>{{Cite web |title=Crunchyroll Releases Ajin, Koe no Katachi, Arslan Manga |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-03-14/crunchyroll-releases-ajin-koe-no-katachi-arslan-manga |access-date=2022-07-12 |website=Anime News Network |language=en}}</ref> Kinolekta ng Kodansha Comics ang lahat ng pitong tomo sa isang box set na naglalaman ng poster at replika ng kuwaderno ni Shouko mula sa serye, at inilabas ito noong Disyembre 19, 2017.<ref>{{Cite web |last=Kodansha |date=2017-11-03 |title=Kodansha Comics Holiday 2017 manga box sets |url=https://kodansha.us/2017/11/03/kodansha-comics-holiday-2017-manga-box-sets/ |access-date=2022-07-12 |website=Kodansha |language=en-US}}</ref> Ang serye ay binalak na muling ilabas sa dalawang hard cover na nakolektang edisyon, na magtatampok ng mas mataas na kalidad ng pag-print at mga karagdagang segment. Lalabas ang Book 1 sa Oktubre 2021, at ang book 2 sa 2022.<ref>{{Cite web |last=Kodansha |date=2020-11-12 |title=Summer 2021 New Licensing Announcements for Kodansha Comics |url=https://kodansha.us/2020/11/11/summer_2021_new_licensing_announcements/ |access-date=2022-07-12 |website=Kodansha |language=en-US }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Pelikula === Ang huling kabanata ng manga, na inilathala sa ika-51 na isyu ng ''Weekly Shonen Magazine'' noong 2014 ay nagpahayag ng pagpaplano para sa isang proyektong anime ng serye<ref>{{Cite web |title=A Silent Voice Manga Has Anime in the Works |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-11-16/a-silent-voice-manga-has-anime-in-the-works/.81109 |access-date=2022-07-12 |website=Anime News Network |language=en}}</ref> Ang ikapitong tomo ng manga ay nagsiwalat na ang proyekto ay magiging isang pelikula.<ref>{{Cite web |title=A Silent Voice Anime Project Is a Theatrical Film |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2014-12-15/a-silent-voice-anime-project-is-a-theatrical-film/.82166 |access-date=2022-07-12 |website=Anime News Network |language=en}}</ref> Sa kalaunan ay ipinahayag noong unang bahagi ng Oktubre 2015 na ang Kyoto Animation ay gagawa ng isang pelikulang anime batay sa serye, sa direksyon ni Naoko Yamada at ipinamahagi ng [[Shochiku Company, Limited|Shochiku]]. <ref>{{Cite web |title=Kyoto Animation to Produce A Silent Voice Film With Director Naoko Yamada |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2015-10-11/kyoto-animation-to-produce-a-silent-voice-film-with-director-naoko-yamada/.94031 |access-date=2022-07-12 |website=Anime News Network |language=en}}</ref> Inihayag sa opisyal na websayt ng adaptasyon na si Reiko Yoshida ang magsusulat ng mga skrip ng pelikula, habang si Futoshi Nishiya ang magdidisenyo ng mga karakter. Ang pelikula ay ipinalabas sa Japan noong Setyembre 17, 2016.<ref>{{Cite web |title=A Silent Voice Anime Film's Visual, Teaser Video, Release Date, More Staff Revealed |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-04-08/a-silent-voice-anime-film-visual-teaser-video-release-date-more-staff-revealed/.100828 |access-date=2022-07-12 |website=Anime News Network |language=en}}</ref> Nagtampok ang adaptasyon sa wikang Ingles ng isang boses artista na bingi na si Lexi Cowden na gumanap bilang isa sa mga pangunahing tauhan.<ref>{{Cite web |title=Listen to Lexi Cowden as Shoko in a New English Dub Clip of ‘A Silent Voice’ - Ani.ME |url=https://ani.me/posts/3414-Listen-to-Lexi-Cowden-as-Shoko-in-a-New-English-Dub-Clip-of-A-Silent-Voice- |access-date=2022-07-12 |website=ani.me}}</ref> == Pagtanggap == === Mga parangal at nominasyon === Nakatanggap ang Koe na Katachi ng parangal para sa "Best Rookie Manga" noong 2008.<ref>{{Cite web |title=漫画「聲の形」 8月7日発売の週刊少年マガジンで連載スタート |url=https://nlab.itmedia.co.jp/nl/articles/1306/12/news095.html |access-date=2022-07-12 |website=ねとらぼ |language=ja}}</ref> Ang direksyon ng nilalaman ay nagpahirap sa paglalathala sa anumang magasing manga hanggang sa ito ay nakuha pagkatapos ng mga buwan ng pagtatalong legal ng Pebrerong edisyon ng ''Bessatsu Shounen Magazine'', kung saan ito ay nagwagi sa unang pwesto. Dahil sa paksa, ang serye ay nasuri at sinusuportahan ng [[Japanese Federation of the Deaf]].<ref>{{Cite web |date=2013-02-21 |title=「立ち読みでもいいから読んで欲しい」 20日発売の週マガ読み切り「聲の形」が大反響 |url=https://www.j-cast.com/2013/02/21166420.html |access-date=2022-07-12 |website=J-CAST ニュース |language=ja}}</ref> Ito ay hinirang para sa ika-8 [[Manga Taishō]].<ref>{{Cite web |title=8th Manga Taisho Awards Nominates 14 Titles |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2015-01-18/8th-manga-taisho-awards-nominates-14-titles/.83431 |access-date=2022-07-12 |website=Anime News Network |language=en}}</ref> Noong Pebrero 2015, inihayag ng ''[[Asahi Shimbun]]'' na ang Koe na Katachi ay isa sa siyam na nominado para sa ikalabinsiyam na taunang [[Tezuka Osamu Cultural Prize]].<ref>{{Cite web |title=19th Tezuka Osamu Cultural Prize Nominees Announced |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2015-02-23/19th-tezuka-osamu-cultural-prize-nominees-announced/.85311 |access-date=2022-07-12 |website=Anime News Network |language=en}}</ref> Nagpatuloy ang manga upang manalo ng New Creator Prize. Noong Abril 2016, inihayag na ang Koe na Katachi ay hinirang para sa Best U.S. Edition of International Material-Asia award sa 2016 [[Eisner Awards]].<ref>{{Cite web |date=2016-04-19 |title=2016 Eisner Award Nominees {{!}} Comic-Con International: San Diego |url=http://www.comic-con.org/awards/2016-eisner-award-nominees |access-date=2022-07-12 |website=web.archive.org |archive-date=2016-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160419182522/http://www.comic-con.org/awards/2016-eisner-award-nominees |url-status=bot: unknown }}</ref> == Sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Shōnen manga]] btotpafgnodt4ux1ujpm5z5asco0td1 0 320571 2206365 2133614 2026-05-06T01:05:48Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206365 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Salt_beef_bagel.jpg|thumb|Isang [[bagel]] na may nilalamang [[karne norte]] at [[mustasa]]]] [[Talaksan:HK_Sheung_Wan_李陞街_Li_Sing_Street_掛咸魚_Hanging_3_dried_fishes_July-2011.jpg|thumb|Inasnang isda na ibinebenta sa isang kalsada sa [[Hong Kong]]]] Ang '''inasnang karne''' ay karne (o isda) na pinreserba o [[Pagtitinggal ng pagkain|binuro]] ng asin. Naging karaniwang paraan ng pagpepreserba ng karne ang [[Salting (food)|pag-aasin]] gamit ang [[asin]] o [[Brine|tasik]] hanggang sa gitna ng ika-20 siglo. Nawalan ito ng popularidad noong sumipot ang palamigan. Dati tinatawag itong {{lang|en|junk}} (parang sa [[junk food]])<ref>{{cite web |last=Clarkson |first=Janet |date=2009-10-12 |title=The original junk food |url=http://www.theoldfoodie.com/2009/10/original-junk-food.html |access-date=2018-05-02 |publisher=The Old Foodie}}</ref> o {{lang|en|salt horse}} (inasnang kabayo) sa wikang Ingles.<ref>{{cite book|title=The Fatal Shore: The Epic of Australia's Founding|url=https://archive.org/details/fatalshore0000hugh_b8h8|first=Robert|last=Hughes|author-link=Robert Hughes (critic)|publisher=Vintage Books|year=1988|isbn=978-0394753669}}</ref> Isang lumang paraan sa pag-aasin ng karne ay {{lang|en|corning}}, o paglalagay ng malalaki't magagaspang na asin na ipinahid sa karne para hindi ito mabulok.<ref>{{Cite web |last=United States Department of Agriculture |date= |title=What is corning? |url=https://ask.usda.gov/s/article/What-is-corning |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=2021-01-10 |website=ask.usda.gov }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Nagmula ang katawagang ito sa [[Old English|Lumang Ingles]] at tumutukoy sa malalaking {{lang|en|corn}} o [[Grain|butil]] ng asin na ginamit (tingnan ang [[wiktionary:corn]]).<ref>{{Cite web |title=corn {{!}} Origin and meaning of corn by Online Etymology Dictionary |trans-title=corn {{!}} Pinagmulan at kahulugan ng corn ng Online Etymology Dictionary |url=https://www.etymonline.com/word/corn |access-date=2021-01-10 |website=www.etymonline.com |language=en}}</ref> Nananatili ito sa pangalan ng [[corned beef]] (karne norte sa Ingles), ngunit ibinabad na ito sa tasik ngayon. Pinipigilan ng asin ang pagdami ng mga [[mikroorganismo]] sa pagpapalis ng tubig mula sa mga selula ng mikroorganismo sa pamamagitan ng [[osmosis]]. Kailangan 20% o higit pa ang konsentrasyon ng asin para maipatay ang karamihan ng mga espesye ng mga di-ninanais na [[bakterya]]. Ang [[Pagtatapa|pag-uusok]], karaniwang ginagamit sa pagpepreserba ng karne, ay nagdaragdag ng mga kemikal sa ibabaw ng karne na nagbabawas sa kinakailangang konsentrasyon ng asin. Ang inasnang karne at isda ay staple sa mga [[diyeta]] sa [[Hilagang Aprika]], [[Southern China|Timog Tsina]], [[Scandinavia]], baybayin ng [[Rusya]], at sa [[Artiko]]. Naging staple rin ang inasnang karne sa diyeta ng mga marino noong [[Age of Sail|Panahon ng Paglalayag]]. Nakaimbak ito sa mga bariles, at madalas na tumagal ng ilang buwan sa dagat. Binuo ang diyeta ng [[Royal Navy]] ng inasnang baka, [[Salt pork|inasnang baboy]], [[ship's biscuit|''ship's biscuit'']], at [[oatmeal]], na dinagdagan ng kaunting gisantes, keso at mantikilya.<ref>{{cite web |date=2004-09-02 |title=Diet and Recipes |trans-title=Diyeta at Mga Resipi |url=https://www.hmsrichmond.org/diet.htm |access-date=2018-05-02 |publisher=hmsrichmond.org |language=en |archive-date=2016-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103161415/http://www.hmsrichmond.org/diet.htm |url-status=dead }}</ref> Kahit noong 1938, nakita ni [[Eric Newby]] na halos kabuuan ng diyeta sa barkong ''[[Moshulu]]'' ang inasnang karne. Dahil walang palamigan sa ''Moshulu'', walang mapagpipilian kundi iyon noong naglayag ang barko ng higit sa 100 araw bago makarating sa daungan. ==Tingnan din== * [[Bacon]] * [[Karne norte]] * [[Hamon (pagkain)|Hamon]] * [[Pastrami]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Karne]] bwao4qofvypa1x5c9nhtrod1rxouzpk 0 321572 2206383 2137199 2026-05-06T02:36:04Z ~2026-27345-83 161522 multiple issues 2206383 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{unsourced|date=Mayo 2026}} {{update|date=Mayo 2026}} }} {{Infobox station |name=Zapote |symbol=1 |symbol_location=manila |type=[[Manila Light Rail Transit System]] |style=MLRT |type=[[Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila]] |image=File:LRT-1 Zapote Satellite Depot 2024-07-07.jpg |image_caption=Aerial view of the site of the Zapote station and satellite depot in 2024 |image_size= |address=Bacoor, Cavite |line=[[Unang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Unang Linya ng LRT]] |other= |structure=Kalupaan |platform=Gilid na plataporma |tracks=2 |parking= |bicycle= |passengers= |pass_year= |pass_percent= |opened= |rebuilt= |status= |opening=2031 |services= |ADA= |code= |owned=[[Kagawaran ng Transportasyon (Pilipinas)|Kagawaran ng Transportasyon]] (DOTr)<br />[[Pangasiwaan ng Light Rail Transit]] (LRTA) |zone= |map={{Manila Light Rail Transit System Line 1}}}} Ang '''estasyong Zapote''' ay isang under-construction na istasyon ng Manila Light Rail Transit (LRT) na matatagpuan sa Line 1. Ang Zapote ay naiiba sa iba pang mga Line 1 na istasyon dahil ito ay itatayo sa kalupaan. Ito ay bahagi ng Line 1 South Extension Project. Ang istasyon ang magiging unang istasyon ng Line 1 sa labas ng Metro Manila na matatagpuan sa Bacoor sa Cavite. Ang istasyon ay matatagpuan malapit sa Zapote (Bacoor/Las Piñas) Exit Ramp ng Manila-Cavite Expressway sa Barangay Zapote V (Longos) sa Bacoor. == Kasaysayan == Ang istasyon ng Zapote ay unang binalak bilang bahagi ng Line 1 South Extension plan, na humihiling ng halos nakataas na extension na humigit-kumulang 11.7 kilometro (7.3 mi). Ang extension ay magkakaroon ng 8 istasyon ng pasahero na may opsyon para sa 2 susunod na istasyon (Manuyo Uno at Talaba). Ang proyekto ay unang inaprubahan noong Agosto 25, 2000 at ang pagpapatupad ng kasunduan para sa proyekto ay naaprubahan noong Enero 22, 2002. Gayunpaman, ang konstruksyon para sa extension ay paulit-ulit na naantala hanggang sa ang proyekto ay nai-shelf pagkaraan ng mga taon. Ang mga plano para sa southern extension project ay sinimulan muli noong 2012 sa panahon ng administrasyong Aquino at inaasahang magsisimula sa pagtatayo noong 2014, ngunit naantala dahil sa mga isyu sa right of way. Naresolba ang mga isyu noong 2016 at nagsimula ang proyekto noong Mayo 4, 2017. Samantala, nagsimula ang mga construction work sa south extension noong Mayo 7, 2019 matapos ma-clear ang mga right-of-way acquisition. Noong Disyembre 2021, 61.60% na ang kumpleto ng proyekto. Ang extension ay nakatakda para sa mga bahagyang operasyon sa huling bahagi ng 2024 o unang bahagi ng 2025 at ganap na operasyon sa ikalawang quarter ng 2027. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga estasyon ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Zapote]] 3wsame16z2gssw6rpzl32fxalqscku7 0 322526 2206352 2008572 2026-05-05T22:49:43Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206352 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | established = {{start date and age|2011}} | founders = The Elders | type = [[Organisasyong di-pampamahalaan]] | status = Kawanggawa | purpose = Wakasan ang pagpapakasal ng bata | headquarters = [[Londres]], [[Reyno Unido]] | website = {{URL|www.girlsnotbrides.org}} }} Ang '''Girls Not Brides: The Global Partnership to End Child Marriage''' ay isang international na [[organisasyong di-pampamahalaan]] na may misyon na wakasan ang [[kasal|pagpapagkasal]] ng bata sa buong mundo.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dg0ABwAAQBAJ&dq=Girls+Not+Brides&pg=PA910|title=The Oxford Handbook of Transnational Feminist Movements|last1=Baksh|first1=Rawwida|last2=Harcourt|first2=Wendy|date=2015-03-25|publisher=Oxford University Press|isbn=9780190266912|pages=910|language=en}}</ref> Nilikha ang organisasyon ng The Elders upang paganahin ang maliit na mga pangkat sa buong mundo upang talakayin ang karaniwang isyu ng maagang pag-aasawa.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L_MqDAAAQBAJ&dq=Girls+Not+Brides&pg=PA84|title=Girl Rising: Changing the World One Girl at a Time|last=Stone|first=Tanya Lee|date=2017-02-14|publisher=Random House Children's Books|isbn=9780553511482|pages=84|language=en}}</ref> Mula noong 2017, mayroong higit sa 700 samahan mula sa higit sa 85 bansa ang kasaping kasyosyo ng Girls Not Brides.<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.girlsnotbrides.org/about-girls-not-brides/our-members/|title=Our members|publisher=Girls Not Brides|access-date=2017-02-16|language=en-US}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mababa sa 10 bahagdan ng mga kasaping kasosyo ang mga samahang internasyunal.<ref name=":0" /> Nakatuon ang animnapu't anim na bahagdan sa kanilang sariling gawa sa [[pamayanan]].<ref name=":0" /> Trinabaho ng Girls Not Brides na mapabilang ang pagwakas sa pagpapakasal ng bata sa ''United Nations'' ''Sustainable Development Goals'' o Mga Layunin sa Kaunlarang Napapanatili ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] para sa 2030.<ref>{{Cite news|url=http://www.townandcountrymag.com/society/tradition/news/a9155/princess-mabel-child-marriage/|title=This Dutch Princess Has Devoted Herself to Ending the Scourge of Child Marriage|first=Darren|last=Walker|date=2017-01-17|newspaper=Town & Country Magazine|access-date=2017-02-16|language=en}}</ref> Nakikipagtulungan ang Girls Not Brides sa mga pamahalaan upang pasulongin, ipatupad, at imasid ang mga estratehiya upang wakasan ang pagpapakasal ng bata sa buong bansa. Pagbabahagi ng impormasyon upang mas mapabuti ang paglaban sa pagpapakasal ng bata at pagpapataas ng kamalayan ng publiko sa pagpapakasal ng bata ang pangunahing layunin ng pambansang pagsososyo na mayroon sila sa [[Bangladesh]], [[Ghana]], [[Mozambique]], ang [[Netherlands]], [[Nepal]], [[Uganda]], ang [[Reyno Unido]], at ang [[Estados Unidos]].<ref>{{Cite web|url=https://www.girlsnotbrides.org/about-girls-not-brides/national-partnerships/|title=National Partnerships|publisher=Girls Not Brides|language=en-US|access-date=2017-12-21}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Mga sangguian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga organisasyon]] pnt1c3ut61ekkt1llvfihrf505tz2gk 0 324774 2206379 2042316 2026-05-06T02:11:15Z ~2026-27345-83 161522 /* Mga panlabas na link */ 2206379 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Cutanda''' ay isang [[lokalidad]] ng [[Espanya|España]] na kabilang sa munisipalidad ng [[calamocha|Calamocha]], sa [[Jiloca (comarca)|Jiloca]], [[lalawigan ng Teruel]], [[Aragón]]. Ito ay matatagpuan sa 1059 m. at sa layo na 83 [[Kilometro|km]] mula sa [[Teruel]]. Ang populasyon nito noong 2022 ay mayroon itong 45 naninirahan ([[Instituto Nacional de Estadística|INE]] [[2022]]) Ang isang ilog ay dumadaan lamang malapit sa munisipalidad na ito kapag tag-ulan o kapag may mga pagbaha (kadalasan ang kanal nito ay nagsisilbing daanan), kaya ang tuyong pagsasaka ang kanilang pangunahing pinagkakakitaan. Ang [[Ruta ng Cid]] ay dumadaan sa bayang ito. == Kasaysayan == === Panahon ng mga Muslim === Ang Cutanda ay binanggit ng mga heograpong Muslim tulad ni [[Al Udri|Al-Udri]] bilang isa sa mga bayan sa [[kūra]] ng Zaragoza, na sikat sa pagiging pinagmulan ng [[ilog Huerva]],{{Sfn|Cañada Juste|1999}} pati na rin sa pagsakop sa isang bahagi ng ruta sa pagitan ng Zaragoza at Valencia.{{Sfn|Cañada Juste|1999}} Ito ang kabesera ng isang rural na subdistrito o [[iqlim]] na nagsisilbing [[Ḥiṣn]] o sangguniang [[portipikasyon]] at luklukan ng isang [[kadi|qadi]].{{Sfn|Ortega Ortega|1998}} Tinatalakay ang mga hangganan ng distritong ito sa mga karatig gaya ng [[belchite|Belchite]] o [[Cella]].{{Sfn|Cañada Juste|1999}}{{Sfn|Ortega Ortega|1998}} Tila malinaw na ito ay direktang umaasa sa Zaragoza, na magiging isang [[Taifa ng Zaragoza|taifa]], at hindi sa iba pang mga sekondaryang sentro tulad ng [[Taifa ng Calatayud|Calatayud]] o [[Taifa ng Albarracín|Albarracín]], bagaman minsan ay binabanggit ito kaugnay ng karatig na [[daroka|Daroca]].{{Sfn|Ortega Ortega|1998}} Parehong ang pagkakatulad sa ibang iqlim{{Sfn|Ortega Ortega|1998}} at ang gawaing arkeolohiko sa Cutanda{{Sfn|Ortega Ortega|1998}} ay nagmumungkahi na ito ay gumanap bilang sentro ng koleksiyon para sa isang pamayanang agrikultural sa tabi ng [[Ilog Pancrudo]]. === Labanan sa Cutanda === {{Pangunahin|Labanan sa Cutanda}} Matapos ang pananakop ng Zaragoza (ni Alfonso I), ang mga [[Mga Almoravid|Almoravid]] sa ilalim ng pamumuno ni [[Ibrahim ibn Yusuf]] ay nag-organisa ng isang malaking hukbo upang pigilan ang pagsulong ni Alfonso I. Ang labanan ay pumabor sa haring Aragones (tinulungan ni [[Guillermo IX ng Aquitainoa|Guillermo IX, Duke ng Aquitainia]]{{Sfn|Cañada Juste|1997}} at [[imad al dawla|Imad al Dawla]]{{Sfn|Cañada Juste|1997}}), ay ibinigay noong [[Hunyo 17]], [[1120]] sa mga bukid ng Cutanda. Sa gayon ang manlalaban ay nagawang pagsamahin ang kaniyang mga pananakop, sinakop ang [[calatayud|Calatayud]], [[daroka|Daroca]], itaas na Jalon at ang kanang pampang ng [[Ebro]]. Noong ika-14 na siglo ay may kasabihang: "Mas masahol pa kaysa Cutanda". <ref>Refranes españoles relativos a batallas (s. VIII – s. XIII) (I) 37 ''Paremia'', 22: 2013, pp. 31-42. ISSN 1132-8940</ref> Nakilala rin ang bayan sa mga mapagkukunang Islamiko para sa labanan.{{Sfn|Cañada Juste|1997}} Ang gawaing arkeolohiko ay nagpapakita ng pagkawasak ng mga pinaniniwalaang mula pa sa pananakop ng mga Kristiyano.{{Sfn|Ortega Ortega|1998}} == Mga sanggunian == {{Reflist|3}} == Bibliograpiya == * {{Cite journal |last=Cañada Juste |first=Alberto |year=1997 |title=La batalla de Cutanda (1120) |journal=Xiloca |issue=20 |pages=37-47 |issn=0214-1175}} * {{Cite journal |last=Cañada Juste |first=Alberto |year=1999 |title=El nombre de Sahla. Su posible origen y el reino de as-Sahla. |journal=Xiloca |issue=23 |issn=0214-1175}} * Lema Pueyo, José Ángel (1990). Colección diplomática de Alfonso I de Aragón y Pamplona (1104-1134). Fuentes documentales medievales del País Vasco. Eusko Ikaskuntza. ISBN 84-87471-13-7. Archivado desde el original el 18 de junio de 2018. Consultado el 12 de febrero de 2022.  * {{Cite journal |last=Ortega Ortega |first=J. M. |year=1998 |title=Sociedad y administración del territorio en el tagr al-‘alà: El ejemplo del iqli-m de Qutanda |journal=Arqueología Y Territorio Medieval |issue=5 |pages=31–54}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} {{Authority control}} [[Kategorya:Aragón]] maar71xyxzr8smnckiio5arbw3fyy5l 0 326402 2206354 2198220 2026-05-05T23:24:38Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206354 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{notability|date=Disyembre 2023}} {{MOS|date=Disyembre 2023}} {{cleanup|date=Disyembre 2023|reason=Kailangan isalin ang mga banyagang salita. Kailangan din ayusin ang pagkakasulat at balarila.}} }} {{Infobox musical artist|name=Hamish Kilgour|image=HamishKilgour.jpg|caption=Kilgour noong 2011|birth_date={{Birth date|1957|03|17|df=y}}|birth_place=[[Christchurch]], New Zealand|death_date=Nobyembre o Disyembre 2022 (edad 65)|death_place=Christchurch, New Zealand|instrument=Drums, vocals, gitara|occupation=Musikero, manunulat ng kanta|genre=[[Indie rock]]|label=[[Flying Nun Records]], [[Merge Records]], [[Ba Da Bing Records]]|associated_acts=[[The Clean]], [[Bailter Space]], [[The Great Unwashed]], The Mad Scene}} Si '''Hamish Kilgour''' (17 Marso 1957 - Nobyembre o Disyembre 2022) ay isang musikero ng New Zealand na nagtatag ng indie rock band na The Clean kasama ang kanyang kapatid na si David noong 1978. Itinatag din ni Kilgour ang bandang Bailter Space noong 1987 at kalaunan ay naitala bilang solo artist. == Karera == {{Pangunahin|The Clean|Bailter Space}} Si Kilgour ay ipinanganak sa Christchurch noong 17 Marso 1957.<ref>{{cite web |last1=Dee |first1=Erika |date=5 December 2022 |title=The Clean's Hamish Kilgour Real Cause of Death Foul Play? Singer Missing Since November |url=https://www.musictimes.com/articles/88609/20221205/the-clean-s-hamish-kilgour-real-cause-of-death-foul-play-singer-missing-since-november.htm |access-date=6 December 2022 |website=Music Times}}</ref> Matapos pansamantalang maghiwalay ang Clean noong unang bahagi ng 80s, itinatag ni Kilgour ang Christchurch space rock band na Bailter Space noong 1987, at naitala ang Nelsh Bailter Space EP at Tanker na album kasama ng banda.<ref name="shepobit">{{cite web |last1=Shepherd |first1=Roger |date=8 December 2022 |title=Hamish Kilgour - The Last Beatnik |url=https://www.flyingnun.co.nz/blogs/features/hamish-kilgour-the-last-beatnik |access-date=11 December 2022 |website=Flying Nun |language=en}}</ref> Noong huling bahagi ng 1980s, habang nasa isang promotional tour kasama ang Bailter Space sa New York City, nagpasya si Kilgour na manatili sa lungsod at umalis sa banda.<ref name="shepobit" /> Habang nasa New York, itinatag ni Kilgour ang bandang The Mad Scene noong unang bahagi ng 1990s<ref>{{Cite web |title=NZEPC – Capital of the Minimal – Hamish Kilgour |url=http://www.nzepc.auckland.ac.nz/features/dunedin/hkilgour.asp |access-date=2023-12-26 |archive-date=2024-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114170841/https://www.nzepc.auckland.ac.nz/features/dunedin/hkilgour.asp |url-status=dead }}</ref> kasama ang gitarista at bassist na si Lisa Siegel.<ref>{{cite web |title=Flying Nun Records New Zealand – The Mad Scene |url=http://www.flyingnun.co.nz/archive_site/bands/general/madscene.html |accessdate=2007-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071116153808/http://www.flyingnun.co.nz/archive_site/bands/general/madscene.html |archivedate=2007-11-16}}</ref> Ang Mad Scene ay naglabas ng isang EP na ''Falling Over, Spilling Over'' noong 1992 sa NYC indie label na Homestead Records. Ang dating label ni Hamish, ang Flying Nun ng New Zealand, ay naglabas ng debut album ng banda na A Trip Thru Monsterland noong 1993.<ref name="tp">{{cite web |title=TrouserPress.com :: Mad Scene |url=http://www.trouserpress.com/entry.php?a=mad_scene |accessdate=2007-12-02 |archive-date=2007-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071206150228/http://www.trouserpress.com/entry.php?a=mad_scene |url-status=dead }}</ref> Matapos ang ilang mga pagbabago sa tauhan, ang banda ay pumirma sa Merge Records at ang kanilang pangalawang album na Sealight ay inilabas noong 1996. Ang debut solo album ni Kilgour na All of It and Nothing ay inilabas sa Ba Da Bing Records noong 16 Setyembre 2014. Ang Clean, kasama si Kilgour, ay pinasok sa New Zealand Music Hall of Fame noong 2017.<ref>{{cite news |last1=Bevan |first1=Darren |title=New Zealand musician and 'Dunedin sound' icon Hamish Kilgour found dead |language=en |website=Newshub |url=https://www.newshub.co.nz/home/entertainment/2022/12/new-zealand-musician-and-dunedin-sound-icon-hamish-kilgour-found-dead.html |access-date=6 December 2022 |archive-date=6 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206013954/https://www.newshub.co.nz/home/entertainment/2022/12/new-zealand-musician-and-dunedin-sound-icon-hamish-kilgour-found-dead.html |url-status=dead }}</ref> == Kamatayan == Huling nakita si Kilgour sa The Palms shopping center sa Christchurch noong 27 Nobyembre 2022. Siya ay iniulat na nawawala ng kanyang pamilya noong 1 Disyembre. Noong 6 Disyembre 2022, kinumpirma ng pulisya na natagpuan ang bangkay ni Kilgour. == Mga sanggunian == == Discography == === Mga album === {| class="wikitable plainrowheaders" border="1" style="text-align:center;" |+Listahan ng mga album ! rowspan="1" scope="col" style="width:20em;" |Pamagat ! rowspan="1" scope="col" style="width:20em;" |Mga detalye ng album |- ! scope="row" |''Lahat ng Ito at Wala'' | * Inilabas: 2014 * Label: Ba Da Bing Records (BING 102) * Format: CD, LP, DD |- ! scope="row" |''Finklestein'' | * Inilabas: 2018 * Label: Ba Da Bing! (BING 128) * Format: CD, LP, DD |} === Tingnan din === * [[List of solved missing person cases: post-2000|Listahan ng mga nalutas na kaso ng nawawalang tao]] {{uncategorized}} hit04o0nflcwnejvp4jzgsq8tmi6zr8 0 326452 2206397 2148666 2026-05-06T05:36:07Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206397 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{MOS|date=Disyembre 2023}} {{cleanup|date=Disyembre 2023|reason=Kailangan ayusin ang pagkakasulat at balarila. Kailangang isalin din ang mga banyagang salita. }} }} {{Infobox anthem | title = {{lang|gil|italic=no|Kunan Kiribati}} | english_title = Song of Kiribati | image = Coat_of_arms_of_Kiribati.svg | image_size = | caption = | prefix = National | alt_title = {{lang|gil|italic=no|Teirake Kaini Kiribati}} | country = [[Kiribati]] | en_alt_title = Stand Up, Kiribati | author = [[Ioteba Tamuera Uriam]] | lyrics_date = | composer = Ioteba Tamuera Uriam | music_date = | adopted = 12 July 1979 | until = | sound = Kiribati Anthem Performed by US Navy Band.oga | sound_title = [[U.S. Navy Band]] instrumental version (one verse) }} "'''{{lang|gil|italic=no|Kunan Kiribati}}'''" ({{lang-en|"Awit ng Kiribati"}}),<ref name=":0">{{Cite web|title=National Identity Act 1989|url=http://www.paclii.org/ki/legis/num_act/nia1989197/|access-date=2022-01-30|website=PacLII|archive-date=2020-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200217205009/http://www.paclii.org/ki/legis/num_act/nia1989197/|url-status=dead}}</ref> din kilala sa incipit nito, "'''{{lang|gil|italic=no|Teirake Kaini Kiribati}}'''" ({{IPA-all|tei̯ɾake kaːi̯ni kiɾibæsi|Gilbertese pronunciation:}}; {{Lang-en |"Stand Up, Kiribati"}}),<ref name=":0" /> ay ang [[pambansang awit]] ng [[Kiribati]]. Ito ay isinulat at kinatha ni [[Ioteba Tamuera Uriam]] at pinagtibay noong 12 Hulyo 1979.<ref>{{Cite book|last=Agency|first=Central Intelligence|url=https://books.google.com /books?id=jZIZCwAAQBAJ&pg=PT2676|title=The CIA World Factbook 2016|date=2015-11-24|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-5107-0089-5|language=en|page=2676 }}</ref><ref name=":1">{{Cite book|last1=Reed|first1=W. L.|url=https://books.google.com/books?id=QrA7AQAAIAAJ&pg=PA259|title=Pambansang Awit ng Mundo|last2=Bristow|first2=M. J.|date=1985|publisher=Blandford Press|isbn=978-0-7137-1525-5|language=en|pages=259–260}}</ref> Ang mga liriko nito ay kinumpirma ayon sa Iskedyul 3&nbsp;ng National Identity Act 1989.<ref name=":0"/> == Kasaysayan == Ang awit ay pinili pagkatapos ng isang nationwide song competition para makahanap ng pambansang awit. Kabilang sa mga lumahok sa kompetisyon ay ang lokal na kompositor at Protestant missionary na si Rev. Tom Toakai.<ref>{{Cite journal|last1=Robie|first1=David|last2=Korauaba|first2=Taberannang|title=Media at ang pulitika ng klima pagbabago sa Kiribati: Isang case study sa journalism sa isang nawawalang bansa|url=https://www.academia.edu/12057074|page=12}}</ref> ==Liriko== Ayon sa National Identity Act 1989, ang piyesa ay kakantahin sa [[Andante (tempo)|andante]] tempo na 108.<ref name=":0" /> {| class="wikitable" ![[Gilbertese language|Gilbertese]] lyrics<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ![[International Phonetic Alphabet|IPA]] transcription<ref>{{Cite web |last=Aratita |date=2021-01-07 |title=Kiribati National Anthem |url=https://www.youtube.com/watch?v=1B-YzIZf84w |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424073428/https://www.youtube.com/watch?v=1B-YzIZf84w&gl=US&hl=en |archive-date=2022-04-24 |access-date=2022-04-24 |website=YouTube }}</ref><ref>{{Cite web |last=seliseli123 |date=2011-07-24 |title=KIRIBATI NATIONAL ANTHEM |url=https://www.youtube.com/watch?v=SIawG3KfaM4 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424073428/https://www.youtube.com/watch?v=SIawG3KfaM4&gl=US&hl=en |archive-date=2022-04-24 |access-date=2022-04-24 |website=YouTube }}</ref>{{efn|See [[Help:IPA]] and [[Gilbertese language#Phonology|Gilbertese language § Phonology]].}} !English lyrics<ref name=":1" /><ref>{{Cite book|last=Bataua|first=Batiri T.|url=https://books.google.com/books?id=74UhAAAAMAAJ&q=%22bless+our+government+and+all+our%22+-wikipedia|title=Kiribati: A Changing Atoll Culture|date=1985|publisher=Institute of Pacific Studies of University of the South Pacific|pages=15|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Minahan|first=James B.|url=https://books.google.com/books?id=jfrWCQAAQBAJ&pg=PA79|title=The Complete Guide to National Symbols and Emblems [2 volumes]|date=2009-12-23|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-34497-8|pages=79|language=en}}</ref> |- style="vertical-align:top; white-space:nowrap;" |<poem>{{lang|gil|italic=no|'''I''' Teirake kaaini Kiribati, Anene ma te kakatonga, Tauraoi nakon te mwioko, Ma ni buokia aomata. Tauaninne nte raoiroi, Tangiria aomata nako. Tauaninne nte raoiroi, Tangiria aomata. '''II''' Reken te kabaia ma te rau, Ibuakoia kaain abara, Bon reken te nano ae banin, Ma te i-tangitangiri naba. Ma ni wakina te kabaia, Ma n neboa i eta abara. Ma ni wakina te kabaia, Ma n neboa abara. '''III''' Ti butiko ngkoe Atuara, Kawakinira ao kairira, Nakon taai aika i maira, Buokira ni baim ae akoi. Kakabaia ara Tautaeka, Ma ake a makuri iai. Kakabaia ara Tautaeka, Ma aomata ni bane.}}</poem> |<poem>{{IPA|wrap=none|'''1''' [tei̯.ɾa.ke kaːi̯.ni ki.ɾi.bæ.si] [a.ne.ne mæ te ka.ka.to.ŋa] [tau̯.ɾa.oi̯ na.kon te mˠi.o.ko] [mæ ni bu.o.ki.a ao̯.mæ.ta] [tau̯.a.nin.ne (i)n.te ɾa.oi̯.ɾoi̯] [ta.ŋi.ɾi.a ao̯.mæ.ta na.ko] [tau̯.a.nin.ne (i)n.te ɾa.oi̯.ɾoi̯] [ta.ŋi.ɾi.a ao̯.mæ.ta] '''2''' [ɾe.ken te ka.bai̯.a mæ te ɾau̯] [i.bu.a.koi̯.a kaː.in a.bæ.ɾa] [bon ɾe.ken te næ.no ae̯ ba.nin] [mæ te‿i̯.ta.ŋi.ta.ŋi.ɾi na.bæ] [mæ ni βˠa.ki.na te ka.bai̯.a] [mæ‿n ne.bo.a‿i̯ e.ta a.bæ.ɾa] [mæ ni βˠa.ki.na te ka.bai̯.a] [mæ‿n ne.bo.a a.bæ.ɾa] '''3''' [si bu.si.ko‿ŋkoe̯ a.tu.a.ɾa] [ka.βˠa.ki.ni.ɾa a.o kai̯.ɾi.ɾa] [na.kon taːi̯ ai̯.ka i ma.i.ɾa] [bu.o.ki.ɾa ni bæi̯m ae̯ a.koi̯] [ka.ka.bai̯.a a.ɾa tau̯.tae̯.ka] [mæ a.ke a ma.ku.ɾi i.ai̯] [ka.ka.bai̯.a a.ɾa tau̯.tae̯.ka] [mæ ao̯.mæ.ta ni bæ.ne]}}</poem> |<poem>'''I''' Stand up, people of Kiribati! Sing with jubilation! Prepare to accept responsibility And to help each other! Be steadfastly righteous! Love all our people! Be steadfastly righteous! Love all our people! '''II''' The attainment of contentment And peace by our people Will be achieved When all our hearts beat as one, Love two another! Promote happiness and unity! Love one another! Promote happiness and unity! '''III''' We beseech You, O God, To protect and lead us In the days to come. Help us with Your loving hand. Bless our Government And all our people! Bless our Government And all our people!</poem> |} ==Talababa== {{Cleanup section|date=Pebrero 2025|reason=Translation needed}} <references group="lower-alpha"/> {{uncategorized}} mg57o9fbwtk4ck4lverk91o37hwkmfy 0 327219 2206324 2205949 2026-05-05T21:06:59Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206324 wikitext text/x-wiki {{Infobox coat of arms |name = Coat of arms of Costa Rica |image = Coat of arms of Costa Rica.svg |image_width = 250 |middle = |middle_width = |middle_caption = |lesser = |lesser_width = |lesser_caption = |armiger = [[Costa Rica|Republic of Costa Rica]] |year_adopted = 1848 <br> (5 May 1998 alteration added smoke to volcanoes<ref>[http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp National Symbols, Instituto Costarricense de Turismo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717215236/http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp |date=2011-07-17 }} Accessed 2011-07-19</ref>) |crest = An ribbon azure bearing the legend "[[Central America|AMÉRICA CENTRAL]]". |torse = |shield = |supporters = |compartment = |motto = [[Costa Rica|REPÚBLICA DE COSTA RICA]] |orders = |other_elements = A [[Console (heraldry)|console]] or. |earlier_versions = |use = }} Ang '''eskudo ng Costa Rica''' {{lang-es|escudo de Costa Rica}} ay idinisenyo noong 1848, na may mga pagbabago noong 1906, 1964, at 1998. Ang pinakahuling pagbabago ay ang pagdaragdag ng usok upang makilala ang tatlong bulkan.<ref name= "1998ExecDecree">[http://196.40.56.12/scij/scripts/TextoCompleto.dll?Texto&nNorma=43741&nVersion=46098&nTamanoLetra=10&strWebNormativa=http://www.pODgSCj/NSCJ. =sa;PWD=scij;DATABASE=SCIJ_NRM;&strServidor=\\pgr04&strUnidad=D:&strJavaScript=NO Ang 1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1 -07-19 {{in lang|es}}</ref> == Pre-1821 colony of Spanish Empire == Bago ang 1821, [[Costa Rica]] ay bahagi ng [[Imperyong Espanyol]] at walang lokal na eskudo. Ang mga braso ng naghaharing monarko ang ginamit sa halip. Ang tanging lungsod na nagkaroon ng lokal na eskudo ay ang lungsod ng [[Cartago, Costa Rica|Cartago]], na iginawad ni Haring [[Philip II ng Espanya|Phillip II]] noong 1565. Pagkatapos ng kalayaan nito mula sa [[Spain] ] noong 1821, ang [[Costa Rica]] ay nagtatag ng iba't ibang lupon ng pamahalaan na nagsisikap na magpasya sa hinaharap nito, na nagdedebate sa pagitan ng pagiging malaya (republikano) o sumali sa [[Mexican Empire]] (imperyalista). Ang kawalan ng desisyon ay humantong sa [[Labanan ng Ochomogo]] noong 5 Abril 1823, na may desisyon na manatiling independyente at ilipat ang kabiserang lungsod mula Cartago patungong San José. Dahil sa malalayong distansya at mahirap na komunikasyon noong panahong iyon, napagtanto ng mga imperyalista na ang [[Mexican Empire]] ay hindi na umiiral mula noong Marso 1823. == Sandata ng pederal at estado == Noong Marso 1824, nang sumali ang Costa Rica sa [[Federal Republic of Central America|United Provinces of Central America]] na mga armas na ipinahayag ng konstitusyon ng bagong republika ay naging mga sandata ng Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay binubuo ng isang tatsulok, kung saan limang bulkan ang tumaas mula sa dagat na sumisimbolo sa limang miyembrong estado ng United Provinces; sa itaas ng mga bulkan ay may nagniningning na pulang [[Phrygian cap]] at isang [[bahaghari]]. Ang coat of arm na ito na may maliliit na pagbabago ay ginagamit pa rin ng pambansang coat of arms ng [[El Salvador]] at [[Nicaragua]]. Noong 2 Nobyembre 1824, pinagtibay ng Costa Rica ang unang eskudo nito bilang isang estado sa loob ng pederasyon na nagpapakita ng kanang bahagi ng dibdib ng isang hubad na lalaki at nakataas na braso na napapalibutan ng bilog ng berdeng mga bundok at ang malayang estado ng Costa Rica.<ref name="historia">[http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm History of the Coat of Arms of Costa Rica] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20090120045345/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm |date=2009-01-20 }} Na-access 2008-02-01 {{in lang|es}}</ref> == Mga armas ng isang malayang estado == Noong 1840, pagkatapos ng pag-alis ng Costa Rica mula sa federation, isang bagong coat of arms ang pinagtibay, ang una para sa Costa Rica bilang isang soberanya at independiyenteng estado. Binubuo ito ng isang walong-tulis na nagniningning na bituin sa isang asul na patlang na napapalibutan ng dilaw na bilog na may alamat na Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay pinigilan noong 1842 ni [[Francisco Morazán]] sa panahon ng kanyang bigong bid na muling pagsamahin ang [[Federal Republic of Central America]]. Ang 1824 na armas ay ginamit sa panahong ito.<ref name="historia" /> ==Makasaysayang eskudo ng republika== [[File:Unang postal stamp CR 4 Reales 1863.jpg|thumb|150px|Ang disenyo ng 1848 coat of arms ay itinampok sa unang Costa Rican [[postal stamp]], na inilabas noong 1863.]] Ang batayan ng kasalukuyang pambansang coat of arms ng Costa Rica ay pinagtibay noong Setyembre 29, 1848, sa panahon ng pagkapangulo ni Dr [[Jose Maria Castro Madriz]] kasama ang bagong watawat. Ang parehong mga disenyo ay iniuugnay kay Pacifica Fernandez, asawa ni Mr Castro Madriz. Ang mga sandata na ito ay makabuluhang binago ng batas bilang 18 ng 27 Nobyembre 1906, na nag-alis ng mga simbolo ng militar, pambansang watawat at sungay ng kasaganaan na nakapaloob sa disenyo noong 1848.<ref name="historia" /> 0lsc6t57t8ckmvjl3p1bl61u385s7kl 0 327850 2206405 2103173 2026-05-06T06:47:43Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206405 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{MOS|date=Marso 2024}} {{cleanup|date=Marso 2024|reason=Kailangan ayusin ang pagkakasulat at balarila. Kailangan din isalin ang mga banyagang salita.}} }} {{Infobox musical artist|name=Leny Andrade|image=Leny Andrade, 1961.tif|caption=Andrade in 1961|background=solo_singer|birth_name=Leny de Andrade Lima|birth_date={{Birth date|1943|1|25|df=y}}|birth_place=[[Rio de Janeiro]], [[Vargas Era|Brazil]]|death_date={{Death date and age|2023|7|24|1943|1|25|df=y}}|death_place=|genre=[[Brazilian jazz]], [[Latin jazz]]|occupation=Singer|years_active=1960s–2000s|label=[[Chesky Records|Chesky]]|website={{URL|www.lenyandrade.com.br}}}} '''Si Leny de Andrade Lima''' (25 Enero 1943 - 24 Hulyo 2023), na kilala bilang '''Leny Andrade''', ay isang mang-aawit at musikero sa Brazil. Parehong mali ang spelling ng mga pangalan at apelyido ni Andrade sa Ingles bilang "Lenn", "Leni", at "Adrade".{{Fact|date=December 2018}}</link><sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2018)">banggit kailangan</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Siya ay nagkaroon ng ilang mga hit sa Brazilian charts. Noong 2007 nanalo siya ng Latin Grammy Award kasama si Cesar Camargo Mariano bilang Best MPB ( Musica Popular Brasileira ) Album, ''Ao Vivo'' . Siya ay nagtanghal si kasama sina Paquito D'Rivera, Luiz Eça, Dick Farney, João Donato, Eumir Deodato, Pery Ribeiro, at Francis Hime . Ang istilo ni Andrade ay isang magkasamang samba at [[jazz]] . == Maagang buhay == Si Leny de Andrade Lima ay ipinanganak sa [[Rio de Janeiro]] noong ika-25 ng Enero 1943. Sinimulan ni Andrade ang kanyang karera sa pagkanta sa mga club, nanirahan ng limang taon sa Mexico, at ginugol ang isang magandang bahagi ng kanyang buhay na naninirahan sa Estados Unidos at Europa. Nag-aral din siya ng piano sa [[Brazilian Conservatory of Music]] . == Pagtanggap == Si Andrade ay inilarawan ni Tony Bennett bilang " [[Ella Fitzgerald]] ng Brazil" at inihambing siya ng iba sa yumaong si Sarah Vaughan . <ref>{{Cite news |last=Jarnes |first=Mark |date=20 February 2011 |title=Brazilian diva to give Tokyo a valentine |work=The Japan Times |url=https://www.japantimes.co.jp/culture/2011/02/11/events/events-outside-tokyo/brazilian-diva-to-give-tokyo-a-valentine/#.W8otb2hKiUk |access-date=19 October 2018}} </ref> Sa Europe kung saan siya nag-tour, siya ang Brazilian First Lady of Jazz, na nagkaroon ng malaking fan base sa Netherlands at Italy. Ni-record niya ang album ''na Embraceable You'' noong Hulyo 1991 sa Volendam, Netherlands. <ref name="Slater">{{Cite web |last=Slater |first=Russ |date=30 July 2010 |title=Leny Andrade returns to Birdland |url=https://soundsandcolours.com/news/leny-andrade-returns-to-birdland-1243/ |access-date=24 May 2018 |website=Sounds and Colours}}</ref> Si Stephen Holden ng ''The New York Times'' ang nagsulat ng pagtatanghal ni Andrade sa Birdland noong ika- 27 ng Agosto 2008, aniya "Upang ilarawan si Ms. Andrade bilang parehong sina Sarah Vaughan at [[Ella Fitzgerald]] ng [[bossa nova]] ay napupunta lamang sa pagpukaw sa isang performer na ang boses ay tila naglalaman ng katawan. at kaluluwa ng Brazil. Maaari mong isipin na kilala mo na ang " The Girl from Ipanema ", ang huling numero sa pambungad na medley ng palabas ng mga kantang Jobim . Ngunit, hindi mo pa talaga ito naa-absorb hangga't hindi mo narinig na kinakanta ito ni Ms. Andrade sa [[Wikang Portuges|Portuguese]] ; Ang disgorge ay maaaring isang mas mahusay na salita kaysa sa pag-awit, dahil, tulad ng lahat ng iba pang ginagawa niya, tila ito ay umaangat mula sa gitna ng mundo." <ref name="Holden">{{Cite web |last=Holden |first=Stephen |date=28 August 2008 |title=The Brazilian Singer Leny Andrade Summons the Woman From Ipanema at Birdland |url=https://www.nytimes.com/2008/08/29/arts/music/29andr.html?_r=1&scp=1&sq=leny%20andrade&st=cse&oref=slogin |access-date=24 May 2018 |website=The New York Times}}</ref> == Kamatayan == Namatay si Leny Andrade noong ika-24 ng Hulyo 2023, sa edad na walumpu. <ref>{{Cite news |date=24 July 2023 |title=Leny Andrade, referência de samba, jazz e bolero, morre no Rio |publisher=g1 |url=https://g1.globo.com/rj/rio-de-janeiro/noticia/2023/07/24/leny-andrade-morre-no-rio.ghtml |access-date=24 July 2023}}</ref> Ang dahilan ng kanyang pagkamatay ay ang sakit na Lewy body dementia . <ref>{{Cite news |last=Gavin |first=James |date=26 July 2023 |title=Leny Andrade, known as the first lady of Brazilian jazz, dies at 80 |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2023/07/26/1190315085/leny-andrade-first-lady-brazilian-jazz-obituary?ft=nprml&f=1106 |access-date=3 August 2023}}</ref> Si Dóris Monteiro, na namatay din sa parehong araw ay matagal nang kaibigan ni Andrade. <ref>{{Cite web |date=25 July 2023 |title=Amigas de longa data, Leny Andrade e Dóris Monteiro são veladas juntas no Rio de Janeiro |url=https://www.terra.com.br/diversao/gente/amigas-de-longa-data-leny-andrade-e-doris-monteiro-sao-veladas-juntas-no-rio-de-janeiro,3158d0eba956b8fc06fe4f7d1751aaddpa9sqi4s.html |access-date=25 July 2023 |website=[[Terra (company)|Terra]] |language=pt-BR}}</ref> Ang magkasabay na burol [[Burol (seremonya)|wake]] ngmagkaibigan ay naganap noong ika-25 Hulyo 2023 sa Theatro Municipal sa Rio de Janeiro. <ref>{{Cite web |date=25 July 2023 |title=Theatro Municipal do Rio acolhe despedida de Doris Monteiro e Leny Andrade |url=https://www.band.uol.com.br/bandnews-fm/rio-de-janeiro/noticias/theatro-municipal-do-rio-acolhe-despedida-de-doris-monteiro-e-leny-andrade-16619371 |access-date=25 July 2023 |website=[[Band.com.br]] |language=pt-BR }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Discography == * ''A Sensação'' ( RCA, 1961) * ''A Arte Maior de Leny Andrade'' ( Polydor, 1963) * ''Gemini V'' kasama si Pery Ribeiro ( Odeon, 1965) * ''Estamos Aí'' (Odeon, 1965) * ''Gemini V en Mexico'' kasama si Pery Ribeiro (Odeon, 1966) * ''Leny Andrade'' (RVV, 1968) * ''Gemini Cinco Anos Depois'' kasama si Pery Ribeiro (Odeon, 1972) * ''Alvoroço'' (Odeon, 1973) * ''Leny Andrade'' (Odeon, 1975) * ''Registro'' (CBS, 1979) * ''Leny Andrade'' (Pointer, 1984) * ''Cartola 80 Anos'' (Pan Produções Artísticas, 1987) * ''Luz Neon'' (Eldorado, 1989) * ''Eu Quero Ver'' (Eldorado, 1990) * ''Bossa Nova'' (Eldorado, 1991) * ''Embraceable You'' ( Timeless, 1991) * ''Nós'' kasama si Cesar Camargo Mariano (Velas, 1993) * ''Maiden Voyage'' kasama si Fred Hersch ( Chesky, 1994) * ''Coisa Fina'' kasama si Romero Lubambo (Perfil Musical, 1994) * ''Letra at Musika: Antonio Carlos Jobim'' kasama si Cristovão Bastos (Lumiar Discos, 1995) * ''Luz Negra: Nelson Cavaquinho ni Leny Andrade'' (Velas, 1995) * ''Bossas Novas'' (Albatroz, 1998) * ''Seja Você'' (Albatroz, 2001) * ''Canta Altay Veloso'' (Obi Music, 2002) * ''Lua Do Arpoador'' kasama si Romero Lubambo (Biscoito Fino, 2006) * ''Ao Vivo'' (Albatroz, 2012) * ''Bilang Canções Do Rei'' (Albatroz, 2013) * ''Iluminados – Kinanta ni Leny Andrade sina Ivan Lins at Vítor Martins'' (2014) * ''Alegria De Viver'' kasama si Roni Ben-Hur ( Motema, 2014) * ''Canta Fred Falcão: Bossa Nova'' (Biscoito Fino, 2018) * ''Alma Mía'' (Fina Flor, 2019) == Mga sanggunian == [[Kategorya:Namatay noong 2023]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1943]] hju24lvnhgcfzztw539w7itlwk3ace4 0 327970 2206406 2132143 2026-05-06T06:58:45Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206406 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{unreferenced|date=Marso 2024}} {{MOS|date=Marso 2024}} {{cleanup|date=Marso 2024|reason=Kailangan ayusin ang pagkakasulat at balarila. Kailangan din isalin ang mga banyagang salita.}} }} {{Infobox person/Wikidata}} '''Lesya Ukrainka''' <ref>''Note:'' "Ukrainka" literally means "Ukrainian woman" in Ukrainian</ref> ( {{Lang-uk|Леся Українка|translit=Lesia Ukrainka}} </link> ,{{IPA-uk|ˈlɛsʲɐ ʊkrɐˈjinkɐ|pron}}</link> ; ipinanganak si '''Larysa Petrivna Kosach''', {{Lang-uk|Лариса Петрівна Косач|links=no}} </link> ; {{OldStyleDate|25 February|1871|13 February}} – {{OldStyleDate|1 August|1913|19 July}} ) ay isa sa mga nangungunang manunulat ng panitikang Ukrainiano, na kilala sa kanyang mga tula at dula. Isa rin siyang aktibong [[Aktibismo|aktibistang]] [[Karapatang sibil at pampolitika|pampulitika, sibil]], at [[Peminismo|feminist]] . <ref>Krys Svitlana, ''[https://ejournals.library.ualberta.ca/index.php/crcl/article/view/10728 A Comparative Feminist Reading of Lesia Ukrainka’s and Henrik Ibsen’s Dramas].'' Canadian Review of Comparative Literature 34.4 (December 2007 [September 2008]): 389–409</ref> Kabilang sa kanyang pinakakilalang mga gawa ay ang mga koleksyon ng mga tula na ''On the Wings of Songs'' (1893), ''Thoughts and Dreams'' (1899), ''Echos'' (1902), ang epikong tula ''na Ancient Fairy Tale'' (1893), ''One Word'' (1903), plays ''Princess'' (1913), ''Cassandra'' (1903—1907), ''In the Catacombs'' (1905), at ''Forest Song'' (1911). == Talambuhay == [[Talaksan:Леся Українка.1884.gif|thumb| Larysa Kosach sa kanyang teenage years]] Si Lesya Ukrainka ay ipinanganak noong 1871 sa bayan ng Novohrad-Volynskyi (ngayon ay Zviahel) ng [[Ukranya|Ukraine]] . Siya ang pangalawang anak ng Ukrainian na manunulat at publisher na si Olha Drahomanova-Kosach, na mas kilala sa ilalim ng kanyang literary pseudonym Olena Pchilka . Ang ama ni Ukrainka ay si Petro Kosach (mula sa Kosača noble family ), pinuno ng district assembly of conciliators, na nagmula sa hilagang bahagi ng lalawigan ng Chernihiv . Matapos makumpleto ang mataas na paaralan sa Chernihiv Gymnasium, nag-aral si Kosach ng matematika sa Unibersidad ng Petersburg. Pagkalipas ng dalawang taon, lumipat ang kanyang ama sa [[Pambansang Unibersidad ng Kiev Taras Shevchenko|Kyiv University]] at nagtapos ng isang law degree. Noong 1868, pinakasalan niya si Olha Drahomaniv, na kapatid ng kanyang kaibigan na si Mykhailo Drahomanov, isang kilalang Ukrainian scientist, historian, pilosopo, folklorist, at public figure. <ref>{{Cite web |title=Mykhailo Drahomanov |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkPath=pages\D\R\DrahomanovMykhailo.htm |access-date=12 December 2011 |website=Bibliography}}</ref> Ang kanyang ama ay nakatuon sa pagsulong ng kulturang Ukrainian at pinansiyal na suportado ang mga pakikipagsapalaran sa pag-publish ng Ukrainian. Si Lesya Ukrainka ay may tatlong nakababatang kapatid na babae, sina Olha, Oksana, at Isydora, at isang nakababatang kapatid na lalaki, si Mykola. Napakalapit ni Ukrainka sa kanyang tiyuhin na si Drahomanov, ang kanyang espirituwal na tagapagturo at guro, pati na rin ang kanyang kapatid na si Mykhailo, na kilala sa ilalim ng pseudonym na Mykhailo Obachny, na tinawag niyang "Mysholosie" pagkatapos ng magkasanib na palayaw ng kanilang mga magulang para sa kanilang dalawa. Namana ni Lesya ang pisikal na katangian, mata, tangkad, at pangangatawan ng kanyang ama. Tulad ng kanyang ama, siya ay may mataas na prinsipyo, at pareho nilang pinahahalagahan ang dignidad ng indibidwal. Sa kabila ng kanilang maraming pagkakatulad, magkaiba si Lesya at ang kanyang ama dahil ang kanyang ama ay may regalo sa matematika, ngunit walang regalo para sa mga wika ; sa kabaligtaran, si Lesya ay walang regalo para sa matematika, ngunit alam niya [[Wikang Ingles|ang English]], [[Wikang Aleman|German]], [[Wikang Pranses|French]], [[Wikang Italyano|Italian]], [[Wikang Griyego|Greek]], [[Wikang Latin|Latin]], [[Wikang Polako|Polish]], [[Wikang Ruso|Russian]], [[Wikang Bulgaro|Bulgarian]], at ang kanyang [[Katutubong wika|katutubong]] Ukrainian. Ang ina ni Lesya, isang makata, ay nagsulat ng mga tula at maikling kwento para sa mga bata sa Ukrainian. Aktibo rin siya sa [[kilusang kababaihan]] at naglathala ng feminist almanac. <ref>[[:uk:Леся Українка]]</ref> Malaki ang papel ng ina ni Ukrainka sa kanyang pagpapalaki. Ang [[Wikang Ukranyo|wikang Ukrainian]] ay ang tanging wikang ginamit sa sambahayan, at upang maipatupad ang kasanayang ito, ang mga bata ay tinuruan ng mga tutor ng Ukrainian sa bahay, upang maiwasan ang mga paaralang nagtuturo ng Ruso bilang [[Katutubong wika|pangunahing wika]] . Natutunan ni Ukrainka kung paano bumasa sa edad na apat, at siya at ang kanyang kapatid na si Mykhailo ay nakabasa ng mga wikang banyaga upang basahin ang literatura sa orihinal. <ref name="Wedel">Wedel, Erwin. Toward a modern Ukrainian drama: innovative concepts and devices in Lesia Ukrainka’s dramatic art, in ''Slavic Drama'', University of Ottawa, Ottawa, Ontario, Canada 1991, p 116.</ref> Sa oras na siya ay walo, isinulat ni Ukrainka ang kanyang unang tula, "Pag-asa," na binubuo bilang reaksyon sa pag-aresto at pagpapatapon sa kanyang tiyahin, si Olena Kosach, para sa pakikilahok sa isang kilusang pampulitika laban sa tsarist na autokrasya . Noong 1879, lumipat ang kanyang buong pamilya sa Lutsk . Noong taon ding iyon nagsimula ang kanyang ama na magtayo ng mga bahay para sa pamilya sa kalapit na nayon ng Kolodiazhne . <ref name="encyclopediaofukraine.com">{{Cite web |title=Ukrainka, Lesia – Internet Encyclopedia of Ukraine |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/oop/d_qfullhit.htw?CiBold=true&CiHiliteColor=blue&CiWebHitsFile=%2Fpages%2Fu%2Fk%2Fukrainkalesia%2Ehtm&CiRestriction=%40contents+%22lesya+ukrainka%22&CiUserParam3=%2Fquery%2Easp&CiUserParam2=%22lesya+ukrainka%22&CiUserParam1=Ukrainka%2C+Lesia&CiLocale=NEUTRAL&CiHiliteType=Full}}</ref> Sa panahong ito, hinimok siya ng kanyang tiyuhin, si Mykhailo Drahomanov, na pag-aralan [[Tugtuging pambayan|ang mga awiting bayan]] ng Ukrainian, [[Kuwentong-bayan|kuwentong bayan]], at kasaysayan, gayundin na bumasang mabuti ang Bibliya para sa inspiradong tula at walang hanggang mga tema nito. Naimpluwensyahan din siya ng kilalang kompositor na si Mykola Lysenko, pati na rin ang sikat na Ukrainian dramatist at makata na si Mykhailo Starytsky . <ref name="Bohachevsky-Chomiak">Bohachevsky-Chomiak, Martha. Feminists Despite Themselves: Women in Ukrainian Community Life, 1884–1939. Canadian Institute of Ukrainian Studies, University of Alberta, Edmonton, 1988.</ref> : 12  Sa edad na labintatlo, ang kanyang unang nai-publish na tula, "Lily of the Valley," ay lumitaw sa magazine na ''Zorya'' sa Lviv . Dito niya unang ginamit ang kanyang pseudonym, na iminungkahi ng kanyang ina dahil, sa Imperyo ng Russia, ipinagbabawal ang mga publikasyon sa wikang Ukrainian. Ang unang koleksyon ng mga tula ni Ukrainka ay kailangang mailathala nang lihim sa kanlurang Ukraine at pumasok sa Kyiv sa ilalim ng kanyang sagisag-panulat. <ref>{{Cite web |title=Lessya Ukrainka |url=http://www.blacksea-crimea.com/Places/LesyaUkrainka.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113102453/http://www.blacksea-crimea.com/Places/LesyaUkrainka.html |archive-date=13 January 2012 |access-date=12 December 2011 |website=Bibliography}}</ref> Sa oras na ito, si Ukrainka ay nasa kanyang paraan upang maging isang pianista, ngunit dahil sa [[Tuberkulosis|tuberculosis]] ng buto, hindi siya dumalo sa anumang institusyong pang-edukasyon sa labas. Ang pagsusulat ay ang pangunahing pokus ng kanyang buhay. <ref name="Bohachevsky-Chomiak" /> : 10  Mula noong simula ng 90s, ang makata ay nakikipag-usap sa rehiyon ng Poltava . Mula sa tag-araw ng 1893 hanggang sa kalagitnaan ng 1906, halos bawat tag-araw ay nanirahan si Lesya sa Hadiach at malapit sa lungsod, sa Green Grove. Ang pagsulat ng maraming mga gawa ay minarkahan ng lugar na ito; sa partikular, ang alamat na "Robert Bruce, Hari ng Scotland" ay isinulat dito. Dito nakipagkaibigan si Lesya sa guro na si AS Makarova, na kinausap niya kalaunan, ang huli ay nag-iwan ng mga alaala ng makata. <ref>{{Cite web |date=2022-08-27 |title=Більш « Української України», як тут, не бачила: історія вулиці Лесі Українки в Гадячі - poltava-future.com.ua |trans-title=I Have Never Seen More "Ukrainian Ukraine" Than Here: The Story Of Lesia Ukrainka Street In Hadyach |url=https://poltava-future.com.ua/uk/eternal-ukrayinishoyi-ukrayiny-yak-tut-vona-ne-bachyla-istoriya-gadyaczkoyi-vulyczi-lesi-ukrayinky |access-date=2024-03-11 |language=uk}}</ref> Ang mga tula at dula ng Ukrainka ay nauugnay sa kanyang paniniwala sa kalayaan at kalayaan ng kanyang bansa. Sa pagitan ng 1895 at 1897, naging miyembro siya ng Literary and Artistic Society sa Kyiv, na ipinagbawal noong 1905 dahil sa pakikipag-ugnayan nito sa mga rebolusyonaryong aktibista. <ref>{{Cite web |title=Lessya Ukrainka |url=http://www.blacksea-crimea.com/Places/LesyaUkrainka.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113102453/http://www.blacksea-crimea.com/Places/LesyaUkrainka.html |archive-date=13 January 2012 |access-date=12 December 2011 |website=Biography}}</ref> Noong 1888, nang si Ukrainka ay labimpito, siya at ang kanyang kapatid na lalaki ay nag-organisa ng isang bilog na pampanitikan na tinatawag na Pleyada (The Pleiades), na kanilang itinatag upang itaguyod ang pag-unlad ng panitikang Ukrainian at [[pagsasalin]] ng mga banyagang klasiko sa Ukrainian. Ang organisasyon ay batay sa French school of poesy, ang Pleiade. Ang kanilang mga pagtitipon ay ginanap sa iba't ibang tahanan at sinamahan sila Mykola Lysenko, Petro Kosach, Kostiantyn Mykhalchuk, Mykhailo Starytsky, at iba pa. <ref>{{Cite web |title=Pleiada |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages\P\L\Pleiada.htm |access-date=12 December 2011 |publisher=Encyclopedia of Ukraine, Vol.4}}</ref> Isa sa mga akdang isinalin nila ay ang Mga Gabi ni Nikolai Gogol ''sa Isang Bukid na Malapit sa Dykanka'' . [[Taras Shevchenko|Sina Taras Shevchenko]] at [[Ivan Franko]] ang pangunahing inspirasyon ng kanyang maagang tula, na nauugnay sa kalungkutan ng makata, paghihiwalay sa lipunan at pagsamba sa kalayaan ng bansang Ukrainiano. Ang kanyang unang koleksyon ng mga tula, ''Na krylakh pisen''' ( ''On the Wings of Songs'' ), ay inilathala noong 1893. Dahil ang mga publikasyong Ukrainian ay pinagbawalan ng Imperyo ng Russia, ang aklat na ito ay inilathala sa Kanlurang Ukraine, na bahagi ng [[Austria-Hungriya|Austria-Hungary]] noong panahong iyon, at ipinuslit sa [[Kyiv]] . Dahil sa sakit ni Ukrainka, kinailangan niyang maglakbay sa mga lugar kung saan tuyo ang klima, at, bilang resulta, gumugol siya ng mahabang panahon sa Germany, [[Austria]], Italy, [[Bulgarya|Bulgaria]], Crimea, [[Kaukaso|Caucasus]], at [[Ehipto|Egypt]] . Gustung-gusto niyang maranasan ang iba pang mga kultura, na makikita sa marami sa kanyang mga akdang pampanitikan, tulad ng ''The Ancient History of Oriental Peoples,'' na orihinal na isinulat para sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang aklat ay nai-publish sa Lviv, at [[Ivan Franko|si Ivan Franko]] ay kasangkot sa paglalathala nito. Kasama rito ang kanyang mga unang tula, gaya ng "Seven Strings," "The Starry Sky," "Tears-Pearls," "The Journey to the Sea," "Crimean Memories," at "In the Children's Circle." Sumulat din si Ukrainka ng mga epikong tula, prosa drama, prosa, ilang artikulo ng [[Pagsusuring pampanitikan|kritisismong pampanitikan]], at ilang sociopolitical na sanaysay. Kilala siya sa kanyang mga dulang ''Boyarynya'' (1914; ''The Noblewoman'' ), isang sikolohikal na trahedya na nakasentro sa pamilyang Ukrainian noong ika-17 siglo, na direktang tumutukoy sa kasaysayan ng Ukrainian, at ''Lisova pisnya'' (1912; ''The Forest Song'' ), ang mga karakter na kinabibilangan ng mga mythological beings mula sa Ukrainian folklore. Noong 1897, habang ginagamot sa Yalta, nakilala ni Ukrainka si {{Interlanguage link|Serhiy Merzhynsky|uk|Мержинський Сергій Костянтинович}}, isang opisyal mula sa [[Minsk]] na nagpapagamot din para sa tuberculosis. Ang dalawa ay umibig, at ang kanyang damdamin para kay Merzhynsky ay may pananagutan sa kanyang pagpapakita ng ibang bahagi ng kanyang sarili. Kabilang sa mga halimbawa ang "Ang Iyong Mga Sulat ay Palaging Amoy ng mga Lantang Rosas," "Upang Iwan ang Lahat at Lumipad sa Iyo," at "I'd Like to Wind around You Like Ivy," na hindi nai-publish sa kanyang buhay. Namatay si Merzhynsky kasama si Ukrainka sa kanyang kama noong 3 Marso 1901. Isinulat niya ang buong dramatikong tula na "Oderzhyma" ("The Possessed") sa isang gabi sa kanyang kamatayan. Si Lesya Ukrainka ay aktibong sumalungat sa tsarismo ng Russia at naging miyembro ng mga organisasyong [[Marxismo|Marxist]] ng Ukrainian. Noong 1901, binigyan niya ang Austro-Marxist na si Mykola Hankevich ng isang pagsasalin sa Ukrainian ng [[Manipestong Komunista|Communist Manifesto]] na ginawa ng "kanyang mga kasama mula sa Kyiv". <ref>{{Cite news |last=Джулай |first=Дмитро |date=2021-03-03 |title=Лесі Українці 150: невідомі факти змусять вас подивитися на письменницю по-новому |language=uk |work=Радіо Свобода |url=https://www.radiosvoboda.org/a/lesia-ukrainka-150-rokiv-nevidomi-fakty/31120122.html |access-date=2023-05-27}}</ref> Saglit siyang inaresto noong 1907 ng tsarist police at nanatili sa ilalim ng surveillance pagkatapos noon. Noong 1907, pinakasalan ni Lesya Ukrainka si Klyment Kvitka, isang opisyal ng korte, na isang baguhang ethnographer at musicologist. Sila ay nanirahan muna sa Crimea, pagkatapos ay lumipat sa [[Heorhiya|Georgia]] . Namatay si Ukrainka noong Agosto 1, 1913 sa isang health resort sa Surami, Georgia. == Malikhaing aktibidad == [[Talaksan:Olha_Kobylyanska.jpg|thumb| Lesya Ukrainka at Olha Kobylianska]] === Mga tula === Nagsimulang magsulat ng tula si Larysa Kosach sa edad na siyam: isinulat ni Nadiya ang kanyang tula sa ilalim ng impluwensya ng balita tungkol sa kapalaran ng kanyang tiyahin na si Elena Antonovna Kosach (kasal kay Teslenko-Prykhodko), na ipinatapon dahil sa pakikilahok sa rebolusyonaryong kilusan. Noong 1884 ang mga tula na "Lily of the Valley" at "Sappho" ay unang nai-publish sa [[Lviv]] magazine na "Zorya" at ang pangalang Lesya Ukrainka ay naitala; Sa mga sumusunod na muling pag-print, nagdagdag si Lesya ng isang dedikasyon sa tula ng kanyang kapatid na lalaki na "Sappho": "Mahal na Shura Sudovshchikova sa memorya." Noong 1885 isang koleksyon ng kanyang mga pagsasalin mula sa Mykola Gogol (ginawa kasama ni Mykhailo) ang inilathala sa Lviv. <ref name="Bohachevsky-Chomiak" /> : 120  Ang aktibidad sa panitikan ni Lesya Ukrainka ay nabuhay muli noong kalagitnaan ng 1890s, nang lumipat ang mga Kosach sa Kyiv, at naging co-founder siya ng Pleiades literary circle, na napapalibutan ng mga pamilyang Lysenko at Starytsky. Sa kahilingan ng Pleiades, noong 1889 ay pinagsama-sama niya ang kanyang sikat na Listahan ng Pandaigdigang Literatura para sa pagsasalin. Noong 1892, inilathala ang Aklat ng Mga Kanta ni Heinrich Heine sa Lviv, isinalin ni Lesya Ukrainka (kasama si M. Slavinsky). Ang unang koleksyon ng kanyang orihinal na mga tula na "On the Wings of Songs" ay lumitaw sa Lviv (1893), ang pangalawang edisyon sa Kyiv (1904), ang pangalawang koleksyon na "Thoughts and Dreams" (1899), ang pangatlong "Reviews" (1902) – sa Chernivtsi. <ref name="Bohachevsky-Chomiak" /> : 123 <ref name="encyclopediaofukraine.com" /> Pagkatapos nito, nagtrabaho si Lesya Ukrainka sa loob ng isang dekada at lumikha ng higit sa isang daang tula, kalahati nito ay hindi kailanman nai-publish sa kanyang buhay. Si Lesya Ukrainka ay pumasok sa canon ng panitikang Ukrainiano lalo na bilang isang makata ng katapangan at pakikibaka. Ang kanyang mayaman sa tema na lyrics ay medyo may kondisyon (dahil sa kaugnayan ng mga motibo) na nahahati sa personal, landscape, at civic. Ang mga pangunahing tema ng kanyang maagang liriko na tula: ang kagandahan ng kalikasan, pag-ibig sa kanyang sariling lupain, mga personal na karanasan, ang layunin ng makata at ang papel ng patula na salita, panlipunan at panlipunang motibo. Sa mga unang gawa ay kapansin-pansin ang mga impluwensya ni [[Taras Shevchenko]], Panteleimon Kulish, Mykhailo Starytsky, at Heine, ang malinaw na impluwensya nina Olena Pchilka at Mykhailo Drahomanov (pseudonym - Ukrainian) sa pagpili ng mga motibo ay makikita. <ref name="Wedel" /> At ang tula na "Contra spem spero!" (1890) ay nailalarawan ang sinaunang pag-unawa sa kagitingan (arete), napakatalino na kasanayan sa mga ilusyong mitolohiya, paglikha sa sarili ng isang babaeng mandirigma. Ito ang aspeto ng pagkamalikhain sa loob ng maraming taon na tinutukoy sa tono ng siyentipikong "panggugubavt". Ito ang mga pangunahing motibo ng mga tula na "To Comrades", "Comrades in Memory", "Sinner", "Slavus – Sclavus", "Fiat nox", "Epilogue" at marami pang iba. Ang motif ng kalayaan ay may iba't ibang kulay: mula sa pagsuway hanggang sa tradisyunal na pag-unawa sa imperyo hanggang sa indibidwal na pagpili ng modus vivendi, na nangangahulugan ng pagtuklas sa katotohanan at paglilingkod dito. Ang pagkakanulo sa anumang antas ay kinikilala sa trahedya, sa gawa ng Medea. Ang mga liriko ng uhaw at nakatagong tagumpay na nauugnay sa kawalan ng kakayahan na mapagtanto ang kanilang pag-ibig, ay inilalantad ang pamamaraan ng mapagmahal na pag-ibig. Ang lyrical heroine ay isang kabalyero na kumakanta sa kanyang ginang ng puso. Ang erotisismo ng mga tula tulad ng "Gusto kitang yakapin tulad ng isang galamay-amo", "Ang iyong mga titik ay laging amoy ng mga lantang rosas" ay mga mystical na papuri bilang parangal sa banal na ginang. <ref name="Taniuk">Taniuk, Les’. Toward the problem of Ukrainian “prophetic” drama: Lesia Ukrainka, Volodymyr Vynnycenko, and Mykola Kulis, in ''Slavic Drama'', University of Ottawa, Ottawa, Ontario, Canada 1991, p 125.</ref> === Drama === Sa ikalawang kalahati ng 1890s, naging [[:uk:Драматургія|drama]] si Kosach. Ang kanyang unang drama, ''The Blue Rose'' (1896), mula sa buhay ng Ukrainian intelligentsia, ay lumalawak sa tema ng Ukrainian drama, na hanggang noon ay inilalarawan ang karamihan sa mga magsasaka. Ang drama ay nagpatotoo sa pagpasok ni Lesya Ukrainka sa modernong mundo — una sa lahat, ang mundo ng simbolo — at ang kanyang medyo malayang "pakiramdam." Upang masakop ang paksa ng pamantayan at abnormalidad ng tao, lubusang inihanda at pinag-aralan ng manunulat ang mga isyu, kumunsulta sa isang psychiatrist na si Oleksandr Drahomanov. Ang pilosopikal na diskurso ng drama, na nagpapataw sa gawain ni Hauptmann, ay nagpapakita hindi lamang ng kabaliwan bilang isang anyo ng kalayaan, kundi pati na rin ng isang tiyak na pananabik para sa katawan. <ref name="Wedel" /> === tuluyan === Ang fiction ay may espesyal na lugar sa pamanang pampanitikan ni Lesya Ukrainka. Ang mga unang kwento mula sa buhay sa kanayunan ( [[:uk:Така її доля|"Ganyan ang kanyang kapalaran"]], [[:uk:Святий вечір!|"Banal na gabi!]] ", "Mga kanta sa tagsibol") ay konektado sa nilalaman at wika sa mga katutubong kanta. Sa genre ng mga fairy tale na nakasulat na "Three Pearls", "Four tale of green noise", "Lily", "Trouble will teach", "Butterfly". Ang mga kwentong "Kaawaan" at "Pagkakaibigan" ay minarkahan ng matalas na drama. Ang kwento ng pagkamatay ng babaeng Ukrainian na "Ekbal Hanem", na nilayon upang ilarawan ang sikolohiya ng isang babaeng Arabo, ay nanatiling hindi natapos. <ref name="encyclopediaofukraine.com" /> == Pananaliksik sa buhay at pagkamalikhain == Mga museo Ang buhay at trabaho ni Lesya Ukrainka ay pinag-aralan ng [[:uk:Науково-дослідний інститут Лесі Українки|Lesya Ukrainka Research Institute.]] * [[:uk:Музей Лесі Українки (Київ)|Museo ng Lesya Ukrainka sa Kyiv]] * [[:uk:Музей Лесі Українки (Колодяжне)|Museo ng Lesya Ukrainka sa Kolodyazhny]] * [[:uk:Літературно-меморіальний музей Лесі Українки (Новоград-Волинський)|Museo ng Lesya Ukrainka sa Zviahel]] * [[:uk:Музей Лесі Українки (Сурамі)|Museo ng Lesya Ukrainka sa Suram]] * [[:uk:Музей Лесі Українки (Ялта)|Museo ng Lesya Ukrainka sa Yalta]] * [[:uk:Музей родини Косачів|Museo ng pamilya Kosach sa Zviahel]] == Pamana == <gallery> Talaksan:Lesia_R.jpg|alt=Ukrainian karbovanets depicting Lesya Ukrainka|Ukrainiankarbovanetsna naglalarawan kay Lesya Ukrainka Talaksan:Lesya_Ukrainka_USSR_Stamp_1929b.jpg|1956 USSR stamp Talaksan:The_Soviet_Union_1971_CPA_3984_stamp_(Lesya_Ukrayinka_(Larysa_Petrivna_Kosach-Kvitka,_1871-1913),_Ukrainian_Writer).jpg|alt=Soviet four-kopeck stamp commemorating the 100th anniversary of Lesya Ukrainka's birth|Sobyet na apat-[[Rublo ng Rusya|kopeck]]<nowiki/>stamp na ginugunita ang ika-100 anibersaryo ng kapanganakan ni Lesya Ukrainka Talaksan:200-uah-2020-1.png|alt=Portrait on obverse ₴200 bill circa 2020|Portrait sa obverse₴200 billnoong 2020 Talaksan:Леся-Українка.JPG|alt=Lesya Ukrainka's burial location and monument at Baikove Cemetery in Kyiv|Ang lokasyon at monumento ni Lesya Ukrainka saSementeryo ng Baikovesa Kyiv Talaksan:Lesya_Ukrainka.jpg|alt=Lesya Ukrainka Statue, University of Saskatchewan|Lesya Ukrainka Statue,[[Unibersidad ng Saskatchewan]] Talaksan:Monument_à_Lessia_Oukraïnka.jpg|alt=Statue of Lesya Ukrainka by Mykhailo Chereshniovsky erected in 1975 in High Park, in Toronto, Canada. Engraved is the quote "Whoever liberates themselves shall be free. Whoever is liberated by others captive shall remain".|Ang estatwa ni Lesya Ukrainka ni Mykhailo Chereshniovsky ay itinayo noong 1975 sa High Park, sa Toronto, Canada. Nakaukit ang quote na "Sinumang nagpapalaya sa kanilang sarili ay magiging malaya. Kung sino ang pinalaya ng iba na bihag ay mananatili". Talaksan:Lesya_Ukrainka_monument_in_Moscow.jpg|alt=Statue of Lesya Ukrainka in Ukrainski bulvar, Moscow|Estatwa ni Lesya Ukrainka sa Ukrainski bulvar,[[Mosku|Moscow]] </gallery>Maraming mga monumento sa Lesya Ukrainka sa [[Ukranya|Ukraine]] at marami pang ibang dating [[Mga Republika ng Unyong Sobyetika|Republikang Sobyet]] . Lalo na sa [[Kyiv]], mayroong isang pangunahing monumento sa boulevard na may pangalan niya at isang mas maliit na monumento sa Mariinskyi Park (sa tabi ng Mariinskyi Palace ). Mayroon ding bust sa Qaradağ raion ng [[Aserbayan|Azerbaijan]] . Isa sa mga pangunahing sinehan sa Kyiv, ang Lesya Ukrainka National Academic Theater ay kolokyal na tinutukoy bilang ''Lesya Ukrainka Theater'' . Sa ilalim ng mga inisyatiba ng lokal na Ukrainian diasporas, mayroong ilang mga pang-alaala na lipunan at monumento sa kanya sa buong Canada at Estados Unidos, higit sa lahat ay isang monumento sa campus ng [[Unibersidad ng Saskatchewan]] sa [[Saskatoon]], Saskatchewan. <ref name="Swyripa">Swyripa, Francis. Wedded to the Cause, Ukrainian-Canadian Women and Ethnic Identity 1891–1991. University of Toronto Press, Toronto, 1993, p. 234.</ref> Mayroon ding bust ng Ukrainka sa Soyuzivka sa New York State. Tuwing tag-araw mula noong 1975, ang mga Ukrainians sa [[Toronto]] ay nagtitipon sa Lesya Ukrainka monument sa High Park upang ipagdiwang ang kanyang buhay at trabaho. <ref>{{YouTube|F0ClIh7J6XA}}</ref> Ang mga kompositor ng Ukrainian na sina Tamara Maliukova Sidorenko (1919–2005) at Yudif Grigorevna Rozhavskaya (1923-1982) ay nagtakda ng ilan sa mga tula ni Ukrainka sa musika. <ref>{{Cite web |title=Rozhavska Yudif Hryhorivna - Ukrainian Musical World |url=https://musical-world.com.ua/en/artists/rozhavska-yudif-hryhorivna/ |access-date=2023-12-31 |language=en-GB }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Naglabas ang National Bank of Ukraine ng ₴200 banknote na naglalarawan kay Lesya Ukrainka. Ayon sa image consultant Oleh Pokalchuk, ang hairstyle ni Ukrainka ay nagbigay inspirasyon sa over-the-head na tirintas ni Yulia Tymoshenko . <ref>{{Cite news |date=4 October 2007 |title=The queen of Ukraine's image machine |work=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7025980.stm |access-date=7 August 2008}}</ref>{{Clear}}Ayon sa Google Trends, si Lesya Ukrainka ay noong 2020 ang pangatlo sa pagraranggo ng mga query sa paghahanap ng kababaihang Ukrainian sa [[Google Search]] sa Ukraine (ang nangungunang dalawa ay sina Tina Karol at Olha Polyakova ). Noong 16 Nobyembre 2022, ang Pushkin Avenue sa [[Dnipro]] ay pinalitan ng pangalang Lesya Ukrainka Avenue. <ref name="dnipro-pushkin-32180120">{{Cite web |last= |date=16 December 2022 |title=A monument to Pushkin was dismantled in Dnipro (photo) |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-dnipro-pushkin-demontazh/32180120.html |access-date=16 December 2022 |website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |language=Ukrainian}}</ref> == Mga pagsasalin sa Ingles == * ''The Babylonian Captivity'', (play), mula sa ''Five Russian Plays, With One From the Ukrainian'', Dutton, NY, 1916. [[iarchive:fiverussianplays00robeuoft|mula sa Archive.org]] ; * [http://www.poets.us/InCatacombs.html ''Sa Catacombs'' (dula)] na isinalin ni David Turow; * Maikling kwento; "Bisperas ng Pasko", "Ang Gamu-gamo", "Mga Kanta sa Tagsibol", "Huli na", "Ang Nag-iisang Anak", "Ang Paaralan", "Kaligayahan", "Isang Lungsod ng Kalungkutan", "Ang Paalam", "Sonorous Strings", "Isang Liham sa Malayong Dalampasigan", "Sa tabi ng Dagat", "Ang Bulag na Lalaki", "Ang Aparisyon", "Ang Pagkakamali", "Isang Sandali", "Ang Pag-uusap" at "Ang Mga Kaaway" na isinalin ng Roma Franko; <ref>Ukrainka L., 1998, [http://www.languagelanterns.com/fromcon.htm ''From Heart to Heart''], pp.288–468, Language Lantern Publications, Toronto, (Engl. transl.)</ref> * ''The Forest Song'', (play), sa "In a Different Light: A Bilingual Anthology of Ukrainian Literature Translated into English ni Virlana Tkacz at Wanda Phipps as Performed by Yara Arts Group", pinagsama-sama at inedit ni Olha Luchuk, Sribne Slovo Press, Lviv 2008. == Mga adaptasyon == === Theatrical adaptations ng mga gawa === * 1994 ''Yara's Forest Song'' sa direksyon ni Virlana Tkacz kasama ang Yara Arts Group sa La MaMa Experimental Theater sa New York at Les Kurbas Theater sa Lviv <ref>{{Cite web |title=Forest Song &#124; Yara Arts Group |url=https://www.yaraartsgroup.net/forest-song}}</ref> * 2013 ''Fire Water Night'' sa direksyon ni Virlana Tkacz kasama ang Yara Arts Group sa La MaMa Experimental Theater sa New York <ref>{{Cite web |title=Fire Water Night |url=https://www.yaraartsgroup.net/fire-water-night}}</ref> === Mga adaptasyon sa pelikula ng mga gawa === * "Kanta ng Kagubatan" (1961), isang pelikula ni Viktor Ivchenko * "Fireplace Master" (1971), isang pelikula ni Mstislav Dzhingzhiristy * "Cassandra" (1974), pelikula ni Yuriy Nekrasov, Serhiy Smyan * "Kanta ng Kagubatan" (1976), cartoon ni Alla Grachova * "Kanta ng Kagubatan. Mavka" (1981), isang pelikula ni Yuriy Ilyenko * "The Temptation of Don Juan" (1985), isang pelikula nina Vasyl Levin at Grigory Koltunov * "Blue Rose" (1988), isang dalawang bahagi na pelikula ni Oleg Biima * "Orgy" (1991), dula sa telebisyon * "Sa larangan ng dugo. Aceldama" (2001), isang pelikula ni Yaroslav Lupiy * "Mavka. The Forest Song" (2022) isang 3D cartoon ni Oleksandra Ruban. == Tingnan din == * Teatro ng Lesya Ukrainka * Ang Awit sa Kagubatan * Listahan ng mga makatang Ukrainian-wika * Listahan ng mga Ukrainian na babaeng manunulat * Listahan ng panitikang Ukrainian na isinalin sa Ingles == Mga sanggunian == # ''Note:'' "Ukrainka" literally means "Ukrainian woman" in Ukrainian # {{Reflist}}Krys Svitlana, ''[https://ejournals.library.ualberta.ca/index.php/crcl/article/view/10728 A Comparative Feminist Reading of Lesia Ukrainka’s and Henrik Ibsen’s Dramas].'' Canadian Review of Comparative Literature 34.4 (December 2007 [September 2008]): 389–409 # {{cite web |title=Mykhailo Drahomanov |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkPath=pages\D\R\DrahomanovMykhailo.htm |access-date=12 December 2011 |work=Bibliography}} # {{cite book|last=Bida|first=konstantyn|title=Lesya Ukrainka|year=1968|publisher=Toronto|pages=259}} # {{cite book|last=Bida|first=Konstantyn|title=Lesya Ukrainka|year=1968|publisher=Toronto|pages=259}} # [[:uk:Леся Українка]] # Wedel, Erwin. Toward a modern Ukrainian drama: innovative concepts and devices in Lesia Ukrainka’s dramatic art, in ''Slavic Drama'', University of Ottawa, Ottawa, Ontario, Canada 1991, p 116. # {{cite web |title=Ukrainka, Lesia – Internet Encyclopedia of Ukraine |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/oop/d_qfullhit.htw?CiBold=true&CiHiliteColor=blue&CiWebHitsFile=%2Fpages%2Fu%2Fk%2Fukrainkalesia%2Ehtm&CiRestriction=%40contents+%22lesya+ukrainka%22&CiUserParam3=%2Fquery%2Easp&CiUserParam2=%22lesya+ukrainka%22&CiUserParam1=Ukrainka%2C+Lesia&CiLocale=NEUTRAL&CiHiliteType=Full}} # Bohachevsky-Chomiak, Martha. Feminists Despite Themselves: Women in Ukrainian Community Life, 1884–1939. Canadian Institute of Ukrainian Studies, University of Alberta, Edmonton, 1988. # {{cite web |title=Lessya Ukrainka |url=http://www.blacksea-crimea.com/Places/LesyaUkrainka.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113102453/http://www.blacksea-crimea.com/Places/LesyaUkrainka.html |archive-date=13 January 2012 |access-date=12 December 2011 |work=Bibliography}} # {{Cite web |date=2022-08-27 |title=Більш « Української України», як тут, не бачила: історія вулиці Лесі Українки в Гадячі - poltava-future.com.ua |trans-title=I Have Never Seen More "Ukrainian Ukraine" Than Here: The Story Of Lesia Ukrainka Street In Hadyach |url=https://poltava-future.com.ua/uk/eternal-ukrayinishoyi-ukrayiny-yak-tut-vona-ne-bachyla-istoriya-gadyaczkoyi-vulyczi-lesi-ukrayinky |access-date=2024-03-11 |language=uk}} # {{cite web |title=Lessya Ukrainka |url=http://www.blacksea-crimea.com/Places/LesyaUkrainka.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113102453/http://www.blacksea-crimea.com/Places/LesyaUkrainka.html |archive-date=13 January 2012 |access-date=12 December 2011 |work=Biography}} # {{cite web |title=Pleiada |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages\P\L\Pleiada.htm |access-date=12 December 2011 |publisher=Encyclopedia of Ukraine, Vol.4}} # {{cite book|title=Ukrainka|year=1995|publisher=Encyclopædia Britannica.|location=Britannica Centre 310 South Michigan Avenue Chicago Illinois 60604 United States of America}} # {{cite book|title=Ukrainka Lesya|year=2010|publisher=Encyclopædia Britannica|location=Britannica Centre 310 South Michigan Avenue Chicago IL 60604 United States of America}} # {{Cite news |last=Джулай |first=Дмитро |date=2021-03-03 |title=Лесі Українці 150: невідомі факти змусять вас подивитися на письменницю по-новому |language=uk |work=Радіо Свобода |url=https://www.radiosvoboda.org/a/lesia-ukrainka-150-rokiv-nevidomi-fakty/31120122.html |access-date=2023-05-27}} # Taniuk, Les’. Toward the problem of Ukrainian “prophetic” drama: Lesia Ukrainka, Volodymyr Vynnycenko, and Mykola Kulis, in ''Slavic Drama'', University of Ottawa, Ottawa, Ontario, Canada 1991, p 125. # Swyripa, Francis. Wedded to the Cause, Ukrainian-Canadian Women and Ethnic Identity 1891–1991. University of Toronto Press, Toronto, 1993, p. 234. # {{YouTube|F0ClIh7J6XA}} # {{Cite book|last=Cohen|first=Aaron I.|url=https://www.worldcat.org/oclc/16714846|title=International encyclopedia of women composers|date=1987|isbn=0-9617485-2-4|edition=Second edition, revised and enlarged|location=New York|oclc=16714846}} # {{Cite web |title=Rozhavska Yudif Hryhorivna - Ukrainian Musical World |url=https://musical-world.com.ua/en/artists/rozhavska-yudif-hryhorivna/ |access-date=2023-12-31 |language=en-GB }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} # {{Cite news |date=4 October 2007 |title=The queen of Ukraine's image machine |work=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7025980.stm |access-date=7 August 2008}} # {{in lang|uk}} [https://life.pravda.com.ua/columns/2021/02/24/244033/ How Lesya Ukrainka became a Ukrainian celebrity №1], [[:en:Ukrayinska_Pravda|Ukrayinska Pravda]] (26 February 2021) # {{cite web |author= |date=16 December 2022 |title=A monument to Pushkin was dismantled in Dnipro (photo) |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-dnipro-pushkin-demontazh/32180120.html |access-date=16 December 2022 |website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |lang=Ukrainian}} # Ukrainka L., 1998, [http://www.languagelanterns.com/fromcon.htm ''From Heart to Heart''], pp.288–468, Language Lantern Publications, Toronto, (Engl. transl.) # {{cite web |title=Forest Song &#124; Yara Arts Group |url=https://www.yaraartsgroup.net/forest-song}} # {{cite web |title=Fire Water Night |url=https://www.yaraartsgroup.net/fire-water-night}} == Mga panlabas na link == * [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CU%5CK%5CUkrainkaLesia.htm Internet Encyclopedia of Ukraine: Lesya Ukrainka] * Sasha Dovzhyk, [https://lareviewofbooks.org/article/subverting-the-canon-of-patriarchy-lesya-ukrainkas-revisionist-mythmaking/ 'Pagbabago sa Canon of Patriarchy: Revisionist Mythmaking ni Lesya Ukrainka'], ''Pagsusuri ng Los Angeles sa Mga Aklat'', 2021 * [https://ubi.org.ua/uk/activity/zibrannya-tvoriv-lesi-ukra-nki-u-14-i-tomah Website ng Ukrainian Book Institute na may mga link sa 14 na volume ng bagong kritikal na edisyon ng kumpletong mga gawa ng awtor, mga text na available bilang mga pdf na dokumento sa pamamagitan ng Google Drive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224150153/https://ubi.org.ua/uk/activity/zibrannya-tvoriv-lesi-ukra-nki-u-14-i-tomah |date=2021-02-24 }} * Works by or about Lesya Ukrainka * Works by Lesya Ukrainka </img> * [http://www.languagelanterns.com/ukrainka.htm Mga Tinig ng Kababaihan sa Panitikang Ukrainiano: Lesya Ukrainka] ni Roma Franko * [http://www.swansea.ca/gallery_Community_30.htm Lesya Ukrainka Statue sa High Park, Toronto, Ontario, Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304034853/http://www.swansea.ca/gallery_Community_30.htm |date=2016-03-04 }} Archived </link> * [http://school3lesya140.at.ua Ang site: "Ipaalam sa Mundo ang tungkol sa aming Lesya" ang resulta ng mga mag-aaral na paaralan #3 ng Sevastopol sa proyektong "Lesya-140".] {{National symbols of Ukraine}}{{Authority control}} [[Kategorya:Namatay noong 1913]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1871]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Ukranyo]] 9wij4de1zj6597xk07h41n109hsiczg 0 329053 2206343 2203619 2026-05-05T22:08:58Z HannaHanni 151687 added [[Category:Bini (grupo)]] using [[WP:HC|HotCat]] 2206343 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Bini | image = Bini at Ibalong Festival September 2025.jpg | genre = {{hlist|[[Pinoy pop|P-pop]]|[[:en:Bubblegum music|Bubblegum Pop]]|[[:en:Teen Pop|Teen Pop]]|[[:en:Electronic Dance music|EDM]]}} | landscape = yes | caption = Bini sa 2025 (kaliwa hanggang kanan): Stacey, Aiah, Mikha, Maloi, Gwen, Jhoanna, Sheena and Colet | origin = [[Metro Manila|Manila]], [[Pilipinas]] | years_active = {{start date|2020}}–kasalukuyan | label = {{Flatlist| *[[Star Music]] *[[Star Magic]]}} | current_members = *[[Aiah]] *[[Colet (mang-aawit)|Colet]] *[[Maloi (mang-aawit)|Maloi]] *[[Gwen (mang-aawit)|Gwen]] *[[Stacey (mang-aawit)|Stacey]] *[[Mikha]] *[[Sheena (mang-aawit)|Sheena]] *[[Jhoanna]] }} Ang '''Bini''' (naka-istilo na ''all-caps''; dating '''Star Hunt Academy Girls''' o '''SHA Girls''') ay isang Filipino ''girl group'' na nabuo noong 2019 sa ilalim ng ''Star Hunt Academy'' ng [[ABS-CBN]]. Ang grupo ay binubuo ng walong miyembro: Aiah, Colet, Maloi, Gwen, Stacey, Mikha, Jhoanna, at Sheena. Ang Bini ay opisyal na nag-debut noong Hunyo 11, 2021 sa pamamagitan ng kanilang single na "''Born to Win''", pagkatapos ng dalawang taon na pagsasanay sa ilalim ng Star Hunt Academy.<ref>{{Cite web |date=March 22, 2022 |title=BINI - StarMagic |url=https://www.starmagicph.com/bini/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528155245/https://www.starmagicph.com/bini/ |archive-date=May 28, 2023 |access-date=May 18, 2024 |website=[[Star Magic]]}}</ref> Bago ang kanilang ''debut'', naglabas sila ng ''pre-debut single'' na "''Da Coconut Nut''" noong Nobyembre 2020. Mula noon, nakakuha ng malawakang pagkilala ang grupo at tinawag na "Nation's Girl Group" dahil sa kanilang makabuluhang epekto sa publiko at [[Pinoy pop]]. Sila ang naging unang ''Filipino pop group'' na may pinakamaraming buwanang tagapakinig sa [[Spotify]], at ang unang nanguna sa Billboard's Philippine Songs chart. Noong 2025, nakaipon sila ng isang bilyong ''all-time stream'' sa Spotify. Noong Hunyo 9, 2024, nakapasok ang Bini sa ''Top Artist Global Chart'' sa ''Spotify'' sa ika-193 na puwesto, kung saan sila ang unang Pilipinong grupo na nakamit ang rekord. Ang grupo din ang naging unang Pilipinong grupo na nanguna sa Spotify Philippines' Daily Top Artists chart noong Hunyo 14, kung saan nalagpasan nila si [[Taylor Swift]]. == Pangalan at mga miyembro == [[File:BINI logo.svg|kanan|120px|thumb|Opsiyal logo ng Bini]] Ang pangalan ng grupo ay kinuha mula sa salitang Tagalog na ''binibini'', na nangangahulugang "batang babae", hango sa pananaw ng grupo na "ilangkap ang ideya ng isang modernong Filipina - mabait, mabangis, malaya, at may kaalaman".<ref name=":0">{{Cite web |last=Krishnan |first=Ganiel |date=24 Nobyembre 2020 |title=Kilalanin: P-pop girl group na BINI |trans-title=Get to Know: BINI P-pop girl group |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/24/20/kilalanin-p-pop-girl-group-na-bini |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125010420/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/24/20/kilalanin-p-pop-girl-group-na-bini |archive-date=25 Nobyembre 2020 |access-date=22 Marso 2025 |work=[[ABS-CBN News]] |language=tl}}</ref><ref name="Requintina 2020">{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=18 Nobyembre 2020 |title=Star Hunt Academy's new rookie girl group 'BINI' takes on the P-Pop scene |url=https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130011827/https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |archive-date=30 Nobyembre 2020 |access-date=22 Marso 2025 |work=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> Ang mga tagahanga ng Bini ay kilala bilang "Bloom(s)", kadalasang inilarawan sa pangkinaugalian bilang BL∞M(S), na may infinity na simbolo na pinalitan ang dalawang O. Ang istilong ito ay hango sa parola ng grupo na "Walo hanggang dulo".<ref>{{cite web |last1=Anoc |first1=Aimee |last2=Cruz |first2=Hazel Jane |date=17 Abril 2024 |title=Get to know the Nation's Girl Group BINI |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/20181/get-to-know-the-nations-girl-group-bini/photo/273183/fandom |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806105944/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/20181/get-to-know-the-nations-girl-group-bini/photo |archive-date=6 Agosto 2024 |access-date=23 Marso 2025 |website=[[GMA Entertainment]] |language=en}}</ref> === Mga miyembro === {| class="wikitable sortable" !Pangalan !Posisyon |- |[[Aiah]]<ref name=":1">{{Cite web |title=EXCLUSIVE: Meet The Members Of BINI, As The P-Pop Girl Group Officially Makes Its Debut (Part 1) |url=https://metro.style/people/celebrities/p-pop-bini-part-1-aiah-colet-maloi-gwen/30332 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604225915/https://metro.style/people/celebrities/p-pop-bini-part-1-aiah-colet-maloi-gwen/30332 |archive-date=June 4, 2021 |access-date=June 4, 2021 |website=Metro Style}}</ref> |visual, main rapper, sub vocalist |- |[[Colet (mang-aawit)|Colet]]<ref name=":1" /> |main vocalist, lead rapper, lead dancer |- |Maloi<ref name=":1" /> |main vocalist |- |Gwen<ref name=":1" /> |lead vocalist, lead rapper |- |Stacey<ref name=":1" /> |main rapper, lead dancer, sub vocalist |- |Mikha<ref name=":1" /> |main rapper, lead dancer, visual |- |Jhoanna<ref name=":1" /> |leader, lead vocalist, lead rapper |- |Sheena<ref name=":1" /> |main dancer, sub vocalist, bunso (youngest) |} == Kasaysayan == === 2018–2020: pagbuo, mga ''pre-debut'' ''activity'' === Bilang bahagi ng kanyang paniniwala na "may lugar ang talento ng mga Pilipino sa pandaigdigang entablado", nagkaroon ng ideya si Laurenti Dyogi, Pinuno ng Entertainment Production ng ABS-CBN, na bumuo ng isang ''training camp'' kung saan ang mga kabataang nagnanais na maging mga ''superstar'' ay "maaaring bumuo o higit pang mahasa ang kanilang mga talento."<ref name="SHA12">{{Cite web |last=Bardinas |first=Mary Ann |date=9 Agosto 2020 |title=Star Hunt Academy set to make more P-pop idols shine worldwide |url=https://ent.abs-cbn.com/articles-news/star-hunt-academy-set-to-make-more-p-pop-idols-shine-worldwide-12780 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101060453/https://ent.abs-cbn.com/articles-news/star-hunt-academy-set-to-make-more-p-pop-idols-shine-worldwide-12780 |archive-date=1 Nobyembre 2020 |access-date=22 Marso 2025 |work=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref> Noong 2018, inilunsad ng ABS-CBN ang ''Star Hunt Academy'' (SHA), na mayroong 250 na nag-audition sa pagitan ng edad na 16 at 19 na taong gulang mula sa buong Pilipinas. Mula sa grupong ito ng mga nag-audition, na may mga rekomendasyon mula sa mga ''talent scout'', napili ang unang hanay ng 12 babae bilang mga SHA trainee. Bagama't sa una ay binalak ni Dyogi na mag-debut ng isang siyam na miyembrong ''idol girl group'', sa kalaunan ay nabawasan ito sa walong babae: [[Aiah|Aiah Arceta]], [[Colet (mang-aawit)|Colet Vergara]], [[Maloi Ricalde]], [[Gwen Apuli]], [[Stacey Sevilleja]], Mikha Lim, [[Jhoanna|Jhoanna Robles]], at [[Sheena Catacutan]].<ref>{{Cite web |date=8 Nobyembre 2020 |title=Make way for BINI — the rookie girl group you should listen to right now |url=https://www.abs-cbn.com/2020/11/8/fresh-scoops/make-way-for-bini-the-rookie-girl-group-you-shou-189582 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322154702/https://www.abs-cbn.com/2020/11/8/fresh-scoops/make-way-for-bini-the-rookie-girl-group-you-shou-189582 |archive-date=22 Marso 2025 |access-date=22 Marso 2025 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tonelada |first=Rachelle |date=3 Hulyo 2024 |title=Here's A Timeline Of How BINI Paved Their Way To Stardom |url=https://id.summitmedia.com.ph?d=https%3A%2F%2Fwww.cosmo.ph%2Fentertainment%2Ftimeline-of-bini-rise-to-stardom-a6906-20240703-lfrm |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705104307/https://www.cosmo.ph/entertainment/timeline-of-bini-rise-to-stardom-a6906-20240703-lfrm |archive-date=5 Hulyo 2024 |access-date=22 Marso 2025 |website=Cosmopolitan Philippines |language=en-ph}}</ref> Sa walong miyembro, dalawa sa kanila—sina Sheena at Gwen—ay orihinal na ''housemate'' mula sa [[Pinoy Big Brother: Otso]].<ref>{{Cite web |date=4 Enero 2021 |title=BINI, dumaan sa matinding training |trans-title=BINI underwent intensive training |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/01/04/21/bini-dumaan-sa-matinding-training |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104070949/https://news.abs-cbn.com/entertainment/01/04/21/bini-dumaan-sa-matinding-training |archive-date=4 Enero 2021 |access-date=22 Marso 2025 |work=[[ABS-CBN News]] |language=tl}}</ref> Nagsanay ang grupo mula 2019 hanggang 2020 sa ilalim ng mga lokal na tagasanay, na kinabibilangan ni Kitchy Molina, ang propesyonal na ''vocal coach'' at dating tagapangulo ng Department of Voice, Music Theater, at Dance sa [[Unibersidad ng Pilipinas, Diliman|University of the Philippines College of Music]];<ref>{{Cite web |title=Prof. Katherine Frances Molina |url=https://music.upd.edu.ph/kitchy_molina.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205075349/https://music.upd.edu.ph/kitchy_molina.html |archive-date=5 Disyembre 2019 |access-date=22 Marso 2025 |website=[[University of the Philippines Diliman|University of the Philippines College of Music]] |language=en}}</ref> ''dance coach'' na si Mickey Perz; at mga tagasanay na Timog Koreano mula sa MU Doctor Academy.<ref name="SHA12" /> Noong Agosto 3, 2019, nag-debut ang grupo bilang mga nagsasanay sa SHA sa ''online pre-show'' ng Pinoy Big Brother: Otso ''Celebr8'' ''at the Big Night''. Nagtanghal sila sa kanilang unang ''mall show'' sa Taguig noong Agosto 15, 2019.<ref>{{Cite web |last=Ricarte |first=Katrina |date=14 Nobyembre 2024 |title=BINI Through the Years: Career Milestones and Highlights |url=https://thebeat.asia/manila/vibe/pop-culture/bini-career-milestones |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117123541/https://thebeat.asia/manila/vibe/pop-culture/bini-career-milestones |archive-date=17 Enero 2025 |access-date=22 Marso 2025 |website=The Beat Manila |language=en}}</ref> Kalaunan noong 2019, humarap sila sa isang kaganapan sa [[Pambansang Komisyon sa Kabataan (Pilipinas)|Pambansang Komisyon sa Kabataan]] kung saan sila ay pinangalanang mga ambassador ng kabataan. Lumahok din sila sa pagdiriwang ng pasasalamat ng [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2019]].<ref name="SHA12" /> Noong Mayo 2020, inilabas ni Dyogi sa Twitter ang isang ''performance practice video'' ng grupong kumakanta at sumasayaw sa kantang "Ngiti" nina Young JV at [[Gary Valenciano]] upang ipakita ang kanilang progreso sa pagsasanay. Noong Agosto 2020, lumahok ang grupo sa ikaapat na araw ng Happy Hallyu Day ng Philippine K-pop Convention, at nagtanghal ng mga K-pop ''dance cover'' kabilang ang "In & Out" ng [[Red Velvet]], "How You Like That" ng [[Blackpink]] at "More & More" ng [[Twice]].<ref>{{Cite web |last=Bacani |first=Hannah Angelique |title=Look: New P-pop girl group Bini wows with pre-debut performance |url=https://www.sagisag.com/article/3099/entertainment/look:-new-p-pop-girl-group-bini-wows-with-pre-debut-performance |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124134018/https://www.sagisag.com/article/3099/entertainment/look:-new-p-pop-girl-group-bini-wows-with-pre-debut-performance |archive-date=24 Nobyembre 2020 |access-date=23 Marso 2025 |work=Sagisag |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Seth |first=Rosen |date=16 Setyembre 2020 |title='Happy Hallyu Day 4' Ends The Event With A Massive Korean Culture Showcase |url=https://www.kpopreporter.com/articles/1789/20200916/happy-hallyu-day-4-ends-event-massive-korean-culture-showcase.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009152616/https://www.kpopreporter.com/articles/1789/20200916/happy-hallyu-day-4-ends-event-massive-korean-culture-showcase.htm |archive-date=9 Oktubre 2024 |access-date=22 Marso 2025 |website=Kpop Reporter |language=en-us}}</ref> Para sa ''pre-debut single'' ng Bini, nagtulungan ang MU Doctor Academy at ang Timog Koreanong ''music production group'' na Vo3e para gawan ng ''electropop remake'' ang kanta ng pambansang alagad ng sining na si [[Ryan Cayabyab]] na "Da Coconut Nut." Bilang karagdagan, nakipagtulungan ang MU Doctor Academy sa mga koreograpo na sina Moon Yeon-joo at Kwak Seong-chan, na dating nagtrabaho sa mga ''K-pop group'', upang lumikha ng koreograpia.<ref>{{Cite web |date=8 Nobyembre 2020 |title=Star Hunt Academy launches all-girl Pinoy Pop group Bini |url=https://tribune.net.ph/index.php/2020/11/09/star-hunt-academy-launches-all-girl-pinoy-pop-group-bini/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109034445/https://tribune.net.ph/index.php/2020/11/09/star-hunt-academy-launches-all-girl-pinoy-pop-group-bini/ |archive-date=9 Nobyembre 2020 |access-date=23 Marso 2025 |work=Daily Tribune |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 Abril 2024 |title=BINI looks back on roots with 'Da Coconut Nut' performance |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/4/21/bini-looks-back-on-roots-with-da-coconut-nut-performance-1508 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322162310/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/4/21/bini-looks-back-on-roots-with-da-coconut-nut-performance-1508 |archive-date=22 Marso 2025 |access-date=23 Marso 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Noong Nobyembre 6, 2020, pinalabas ang opisyal na ''lyric video'' para sa kanilang remake ng "Da Coconut Nut" sa opisyal na ''YouTube channel'' ng grupo, na sinundan ng opisyal na ''music video'' noong Nobyembre 20.<ref>{{Cite web |date=20 Nobyembre 2020 |title=WATCH: BINI's "Da Coconut Nut" Official Music Video |url=https://ent.abs-cbn.com/videos/watch-binis-da-coconut-official-music-video-bini-tv-294761 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618130618/https://ent.abs-cbn.com/videos/watch-binis-da-coconut-official-music-video-bini-tv-294761 |archive-date=18 Hunyo 2024 |access-date=23 Marso 2025 |work=[[ABS-CBN Entertainment]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 Nobyembre 2020 |title=Da Coconut Nut (Official Lyric Video) |url=https://www.youtube.com/watch?v=k1-xBUX60fs&feature=youtu.be |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201106134852/https://www.youtube.com/watch?v=k1-xBUX60fs&feature=youtu.be |archive-date=6 Nobyembre 2020 |access-date=23 Marso 2025 |website=[[YouTube]] |language=en}}</ref> Noong Nobyembre 21, tinanghal ng Bini ang "Da Coconut Nut" nang live sa unang pagkakataon sa ''noontime variety show'' na [[It's Showtime]], kung saan ito ay tinanggap ng mga manonood.<ref name=":2">{{Cite web |last=Dumaual |first=Miguel |date=24 Nobyembre 2020 |title='Polish and potential': P-pop group Bini wows with 1st live performance, goes viral |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/24/20/polish-and-potential-p-pop-group-bini-wows-with-1st-live-performance-goes-viral |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125001758/https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/24/20/polish-and-potential-p-pop-group-bini-wows-with-1st-live-performance-goes-viral |archive-date=25 Nobyembre 2020 |access-date=23 Marso 2025 |work=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Noong Disyembre 4, 2020, pumirma ng kontrata ang Bini sa [[Star Magic]] at [[Star Music]].<ref name=":12">{{Cite web |last=Dumaual |first=Miguel |date=4 Disyembre 2020 |title=Meet the new faces of Star Magic — and P-pop |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/12/04/20/meet-the-new-faces-of-star-magic-and-p-pop |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610063844/https://news.abs-cbn.com/entertainment/12/04/20/meet-the-new-faces-of-star-magic-and-p-pop |archive-date=10 Hunyo 2023 |access-date=23 Marso 2025 |work=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> === 2021–2022: Debut; ''Born to Win'' === Naglabas ang Bini ng maraming mga ''teaser'' na humahantong sa kanilang ''debut'', kasama ang kanilang unang opisyal na ''debut teaser'' na inilabas noong Mayo 4, 2021, sa pamamagitan ng isang ''QR code'' na humantong sa isang larawang may nakasulat na "''Are you ready for the Biniverse''?" (Handa ka na ba para sa Biniverse?)<ref name=":7">{{cite web |last=Bodegon |first=Kara |date=4 Mayo 2021 |title=BINI tease official debut:"Are you ready for the BINIverse?" |url=https://www.bandwagon.asia/articles/bini-tease-official-debut-da-coconut-nut-bloom-2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210609033903/https://www.bandwagon.asia/articles/bini-tease-official-debut-da-coconut-nut-bloom-2021 |archive-date=9 Hunyo 2021 |access-date=24 Marso 2025 |website=Bandwagon Asia |language=en}}</ref> Sa parehong buwan, inanunsyo ng kanilang ''music label'' na Star Music, ang opisyal na ''debut'' ng grupo sa isang ''single'' na pinamagatang "Born to Win",<ref name=":7" /><ref name="BINIBTW2">{{Cite web |date=4 Mayo 2021 |title=BINI claim their place in P-pop with debut single, 'Born to Win' |url=https://www.bandwagon.asia/articles/bini-release-debut-single-born-to-win-star-music-p-pop-philippines-june-2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806041526/https://www.bandwagon.asia/articles/bini-release-debut-single-born-to-win-star-music-p-pop-philippines-june-2021 |archive-date=6 Agosto 2024 |access-date=24 Marso 2025 |website=Bandwagon Asia |language=en}}</ref> na inilabas noong Hunyo 4.<ref name="runway2">{{Cite web |date=20 Mayo 2021 |title=BINI makes official debut in two-part event on KTX.PH |url=https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2021/5/20/bini-launch-ktx?lang=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006131824/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2021/5/20/bini-launch-ktx?lang=en |archive-date=6 Oktubre 2021 |access-date=24 Marso 2025 |work=ABS-CBN Newsroom |language=en}}</ref> Sa parehong araw ng pagpapalabas ng "Born to Win", pinangunahan ng grupo ang unang parte ng kanilang ''debut launch'' na ''Bini: The Runway'', na isinahimpapawid sa pamamagitan ng KTX. Ang kaganapan ay may konseptong pinagsama ang moda at musika, na nagpapakita ng unang opisyal na pampublikong hitsura ng grupo, na may pasadyang mga likha ng Pilipinong taga-disenyo na si Francis Libiran.<ref name="runway2" /> Noong araw ding iyon, isang eksklusibo ang ipinakita ng Pilipinong magasin na Metro sa ''debut'' ni Bini, gayundin ang ''photoshoot'' ng grupong nakasuot ng mga dami na ginawa ni Libiran.<ref name="exclusivepart12">{{Cite web |author1=Renee Nuevo |author2=Sara de los Reyes |date=June 4, 2021 |title=EXCLUSIVE: Meet The Members of BINI, as the P-pop Girl Group Officially Makes Its Debut (Part 1) |url=https://metro.style/people/celebrities/p-pop-bini-part-1-aiah-colet-maloi-gwen/30332 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604225915/https://metro.style/people/celebrities/p-pop-bini-part-1-aiah-colet-maloi-gwen/30332 |archive-date=June 4, 2021 |access-date=October 6, 2021 |work=Metro Style |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author1=Renee Nuevo |author2=Sara de los Reyes |date=June 4, 2021 |title=EXCLUSIVE: Meet The Members of BINI, as the P-pop Girl Group Officially Makes Its Debut (Part 2) |url=https://metro.style/people/celebrities/p-pop-bini-part-2-stacey-mikha-jhoanna-sheena/30333 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006131816/https://metro.style/people/celebrities/p-pop-bini-part-2-stacey-mikha-jhoanna-sheena/30333 |archive-date=October 6, 2021 |access-date=October 6, 2021 |work=Metro Style |language=en}}</ref> Ang ikalawang bahagi ng paglulunsad ng Bini, ''The Showcase'', ay ginanap noong Hunyo 11, 2021 bilang opisyal nilang debut. Nakipag-ugnayan sila sa mga tagahanga at nagtanghal ng isang maliit na concert kung saan inawit nila ang "Da Coconut Nut" at "Born to Win". Nagpakita rin ang grupo ng tatlong pagtatanghal sina Gwen at Sheena ng "Tagu-Taguan" ni KZ Tandingan, sina Colwt, Jhoanna, at Maloi ng "Biyaya" ni Janine Berdin, at sina Aiah, Stacey, at Mikha ng "World War C", isang orihinal na rap na tumatalakay sa pagkakaroon ng lakas sa gitna ng pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas|COVID-19]]. Ipinakita rin sa kaganapan ang mga karanasan ng bawat miyembro at mga kuha mula sa kanilang masisinang pagsasanay sa ''Star Hunt Academy''.<ref>{{Cite web |date=June 15, 2021 |title=Bini 'Born to Win' music video reaches over 400k views on YouTube |url=https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2021/6/15/binis-born-to-win-music-video-reaches-over-400k?lang=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608192921/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2021/6/15/binis-born-to-win-music-video-reaches-over-400k?lang=en |archive-date=June 8, 2023 |access-date=October 6, 2021 |website=ABS-CBN Newsroom |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga banda mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bini (grupo)]] 5p64ucd6tezpry1n49u41zl71c19dav 0 329613 2206284 2120158 2026-05-05T14:02:04Z Julius Santos III 139725 /* */ 2206284 wikitext text/x-wiki {{Use American English|date=February 2023}} {{Infobox website | name = Temu | logo = [[File:Temu app logo.svg|50px]]&nbsp;[[File:Temu logo.svg|180px]] | logo_size = 150 | type = [[Online shopping]] | industry = [[E-commerce]] | founded = {{start date and age|2022|7}} | founder = [[Colin Huang]] | key_people = | products = | services = Online shopping | revenue = | num_employees = | parent = [[PDD Holdings]]<ref name=forbes /> | website = {{Official URL}} | launch_date = {{start date and age|2022|9}} | headquarters = [[China]] | area_served = {{Collapsible list |Australia<ref name="AuNZ">{{Cite news |date=April 18, 2023 |title=China-backed shopping app that could unseat Kmart, Big W |website=[[News.com.au]] |url=https://www.news.com.au/lifestyle/real-life/news-life/chinabacked-shopping-app-that-could-unseat-kmart-big-w/news-story/2d37619c6237afd46895ad004062f6c2 |url-status=live |access-date=April 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418050740/https://www.news.com.au/lifestyle/real-life/news-life/chinabacked-shopping-app-that-could-unseat-kmart-big-w/news-story/2d37619c6237afd46895ad004062f6c2 |archive-date=April 18, 2023}}</ref> |Azerbaijan |Belgium |Bulgaria<ref name=EuroCountries/> |Canada<ref>{{Cite news |last1=McLymore |first1=Arriana |last2=Hall |first2=Casey |date=2023-03-10 |title=Shein, Temu in fierce fight over US market for $10 dresses |language=en |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/retail-consumer/shein-temu-fierce-fight-over-us-market-10-dresses-2023-03-09/ |url-status=live |access-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425065343/https://www.reuters.com/business/retail-consumer/shein-temu-fierce-fight-over-us-market-10-dresses-2023-03-09/ |archive-date=April 25, 2023}}</ref> |Croatia |Chile<ref>{{Cite web |last=Vega |first=Fernando |date=2023-08-30 |title=Temu, la app que compite con Shein y Aliexpress, aterriza en Chile |url=https://www.latercera.com/pulso-pm/noticia/temu-la-app-que-compite-con-shein-y-aliexpress-aterriza-en-chile/HVJ2OGTO2JEPZPXQSEXDYV7O5A/ |access-date=2024-05-11 |website=La Tercera |archive-date=May 11, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240511220424/https://www.latercera.com/pulso-pm/noticia/temu-la-app-que-compite-con-shein-y-aliexpress-aterriza-en-chile/HVJ2OGTO2JEPZPXQSEXDYV7O5A/ |url-status=live }}</ref> |Czech Republic |Cyprus |Denmark |Finland |France<ref name="EuroCountries">{{Cite news |last=Qu |first=Tracy |date=2023-04-24 |title=Chinese budget shopping app Temu opens in Europe amid rapid expansion |language=en |website=[[South China Morning Post]] |url=https://www.scmp.com/tech/big-tech/article/3218124/pdds-temu-opens-shop-europe-six-new-markets-it-rapidly-expands-take-rivals-shein-bytedance |url-status=live |access-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425065042/https://www.scmp.com/tech/big-tech/article/3218124/pdds-temu-opens-shop-europe-six-new-markets-it-rapidly-expands-take-rivals-shein-bytedance |archive-date=April 25, 2023}}</ref> |Germany<ref name=EuroCountries/> |Greece |Hungary |Ireland |Israel<ref>{{cite news | url=https://www.ynetnews.com/business/article/bke8clqg6 | title=Cheaper than AliExpress: Chinese website TEMU starts shipping to Israel | newspaper=Ynetnews | date=October 3, 2023 | last1=Crystal | first1=Meirav | access-date=October 4, 2023 | archive-date=October 8, 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231008060057/https://www.ynetnews.com/business/article/bke8clqg6 | url-status=live }}</ref> |Italy<ref name=EuroCountries/> |Japan |Latvia |Lithuania |Malaysia |Mexico |Morocco |Netherlands<ref name=EuroCountries/> |New Zealand<ref name=AuNZ/> |Norway|Poland|Portugal |Philippines |Romania |Slovakia|Slovenia|South Africa|Spain <ref name=EuroCountries/> |Sweden |Switzerland <ref>{{cite news | url=https://www.srf.ch/news/wirtschaft/aggressive-onlinewerbung-temu-ein-neuer-geschickter-player-im-onlinehandel | title=Aggressive adverdisting: Temu e new, clever player in online commerce (in German)| newspaper=[[Schweizer Radio und Fernsehen|Swiss Radio and TV]]| date=August 13, 2023 | last1=Joder| first1=Denise| access-date=January 4, 2024 | archive-date=August 15, 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230815145056/https://www.srf.ch/news/wirtschaft/aggressive-onlinewerbung-temu-ein-neuer-geschickter-player-im-onlinehandel | url-status=live }}</ref> |Turkey |United Arab Emirates |United Kingdom<ref name=EuroCountries/> |United States<ref name="forbes" /> }} }} Ang '''Whaleco Technology Limited''', <ref>{{Cite web |title=Temu {{!}} Privacy Policy |url=https://www.temu.com/privacy-and-cookie-policy.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508220616/https://www.temu.com/privacy-and-cookie-policy.html |archive-date=May 8, 2024 |access-date=2024-05-08 |website=Temu}}</ref> na nakikisosyo bilang '''Temu''' ( {{IPAc-en|ˈ|t|iː|m|uː}} {{Respell|TEE|moo}} ), ay isang online na pamilihan na pinamamahalaan ng Tsinong kompanyang e-commerce na PDD Holdings . <ref name="forbes">{{Cite news |last=Murray |first=Conor |date=February 17, 2023 |title=What To Know About Temu: New Chinese-Owned Fast Fashion App Draws Comparisons (Good And Bad) To Shein |work=[[Forbes]] |url=https://www.forbes.com/sites/conormurray/2023/02/17/what-to-know-about-temu-new-chinese-owned-fast-fashion-app-draws-comparisons-good-and-bad-to-shein/?sh=351587c23f14 |url-status=live |access-date=February 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226095656/https://www.forbes.com/sites/conormurray/2023/02/17/what-to-know-about-temu-new-chinese-owned-fast-fashion-app-draws-comparisons-good-and-bad-to-shein/?sh=351587c23f14 |archive-date=February 26, 2023}}</ref> <ref name="CNNMaruf">{{Cite news |last=Maruf |first=Ramishah |date=28 June 2023 |title=Shein sent American influencers to China. Social media users are furious |language=en |publisher=[[CNN]] |url=https://edition.cnn.com/2023/06/28/business/shein-influencers-brand-trip-china-hnk-intl |url-status=live |access-date=14 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705143816/https://edition.cnn.com/2023/06/28/business/shein-influencers-brand-trip-china-hnk-intl/ |archive-date=July 5, 2023}}</ref> Nag-aalok ito ng may malaking diskwentong mga produkto para sa konsyumer <ref name="Time">{{Cite magazine|magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref> na kadalasang ipinapadala sa mga mamimili nang direkta mula sa [[Tsina]] . <ref name="cnbc">{{Cite news |last=Kharpal |first=Arjun |title=China's e-commerce giant Pinduoduo quietly launches US shopping site in Amazon challenge |language=en |publisher=[[CNBC]] |url=https://www.cnbc.com/2022/09/02/chinas-e-commerce-giant-pinduoduo-launches-us-shopping-site-temu.html |url-status=live |access-date=September 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917205309/https://www.cnbc.com/2022/09/02/chinas-e-commerce-giant-pinduoduo-launches-us-shopping-site-temu.html |archive-date=September 17, 2022}}</ref> <ref name="USA TODAY">{{Cite web |title=What is Temu? What we know about the e-commerce company with multiple Super Bowl ads |url=https://www.usatoday.com/story/money/2024/02/12/what-is-temu-super-bowl/72573203007/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240212221745/https://www.usatoday.com/story/money/2024/02/12/what-is-temu-super-bowl/72573203007/ |archive-date=February 12, 2024 |access-date=2024-02-15 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> Ang modelo ng negosyo ng Temu ay nakabase sa [[Timog Korea]] . Naging tanyag ito sa mga mamimili ngunit nagdulot din ng mga alalahanin sa privacy ng data, sapilitang paggawa, intelektwal na ari-arian, at kalidad ng mga produkto nito sa pamilihan. Ang kumpanya ay nasangkot sa mga legal na alitan sa karibal nitong kapwa kompanya, ang Shein. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga kompanya]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Tsina]] qbxkx2t24lni791hohupjbdprc34fmz 0 330938 2206273 2172966 2026-05-05T12:53:12Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206273 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Baycomms Broadcasting Corporation | logo = | type = [[:en:Subsidiary|Sangay]] | industry = [[Mass media|Pagsasahimpapawid]] | foundation = {{start date|1992|4|17}} | founder = Ernesto Yabut | location = 5th Floor Jacinta Building 2, Sta. Rita Street, EDSA, Guadalupe Nuevo, [[Makati]] | key_people = Elmer Catulpos (Pres. at CEO, Brigada Group of Companies) | revenue = | net_income = | num_employees = | parent = [[Brigada Mass Media Corporation]] | homepage = {{url|brigada.ph}} }} Ang '''Baycomms Broadcasting Corporation''' ('''BBC''') ay isang kumpanyang pagsasahimpapawid. Dating itong nagpatakbo ng mga himpilan bilang '''Bay Radio'''. Kasalukuyan ito sangay ng [[Brigada Mass Media Corporation]], kung saan nagsisilbi ito bilang tagahawak ng lisensya ng karamihan ng mga himpilan ng '''Brigada News FM'''.<ref>[https://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-8718.php Republic Act No. 8718]</ref><ref>[http://baguio.gov.ph/content/council-summons-applicant-digital-terrestrial-television-station Council summons applicant for digital terrestrial television station]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.pressreader.com/philippines/sunstar-baguio/20171004/281530816227488 Council files opposition to digital TV application]</ref><ref>{{Cite web |title=Republic Act No. 11555 |url=https://lawphil.net/statutes/repacts/ra2021/ra_11555_2021.html |website=LawPhil.net}}</ref> == Kasaysayan == Itinatag ang Baycomms Broadcasting Corporation noong 1992 ni Ernesto Yabut, sa pamamagitan ng mga himpilan nito sa [[Olongapo]] at [[Lungsod ng Zamboanga]]. Sa huling bahagi ng 2000s, ilan sa mga istasyon ng Bay Radio ay ibinenta sa ibang mga kumpanya o nagpatuloy sa mga pagbawas sa operasyon. Kabilang sa mga iyon ang [[DXMR-FM|DXRK]] sa [[Cagayan de Oro]], na naibenta sa [[Hypersonic Broadcasting Center]] noong 2011 at naging Magnum Radio 99.9, at [[DXYM]] sa Heneral Santos, na naging nucleus ng Brigada News FM noong 2009. Noong Pebrero 2013, binili ng Brigada Mass Media Corporation ang Baycomms mula kay Ernesto Yabut. Hindi nagtagal at naging bahagi ang mga himpilan niyan ng '''Brigada News FM'''. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Brigada Group}} [[Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas]] 1wqi72bxdu7eibzl15hjf3xqcfyehf0 0 331096 2206319 2196454 2026-05-05T19:44:01Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206319 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Diplomatikong Otel | native_name = | native_name_lang = | image = Diplomat Hotel - front (Dominican Hill, Baguio, Benguet)(2018-11-27).JPG | image_size = | image_alt = <!-- or | alt = --> | caption = <!-- or | caption = -->Panlabas na tanawin ng Diplomatikong Otel. | map_type = | map_alt = | map_caption = | map_dot_label = | map_dot_mark = | relief = | former_names = | alternate_names = Diplomat Hotel | status = Complete | building_type = | architectural_style = | location = | address = | location_country = Pilipinas | coordinates = | altitude = | current_tenants = | groundbreaking_date = | start_date = 1913<ref name="sought1">{{cite news |title=Diplomat Hotel development sought |url=https://www.sunstar.com.ph/article/165973/diplomat-hotel-development-sought |access-date=13 December 2022 |work=SUNSTAR |date=25 September 2017 |language=en}}</ref> | stop_date = Mayo 1915<ref name="sought1"/> | completion_date = | opened_date = | inauguration_date = | renovation_date = | demolition_date = <!-- or | destruction_date = --> | cost = | ren_cost = | client = | owner = Mga Diplomatikong Otel, Ink.(1973-1987)<br>Pamahalaang Lungsod ng Baguio (mula 2005) | landlord = | height = | architectural = | tip = | antenna_spire = | roof = | top_floor = | observatory = | other_dimensions = | structural_system = | floor_count = | floor_area = | elevator_count = | architect = [[Roque Ruaño]] | architecture_firm = | developer = | structural_engineer = | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | main_contractor = | awards = | designations = | ren_architect = | ren_firm = | ren_str_engineer = | ren_serv_engineer = | ren_civ_engineer = | ren_oth_designers = | ren_qty_surveyor = | ren_awards = | rooms = <!-- or | unit_count = --> | parking = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | embed = | embedded = | references = }} Ang '''Pamanang Liwasan na Burol at Liwasang Kalikasan ng Lungsod ng Baguio''' o '''''Baguio City Heritage Hill and Nature Park''''' (dating at karaniwang kilala pa rin bilang '''''Diplomat Hotel''''' sa wikang [[Ingles]] at '''Diplomatikong Otel''' sa wikang [[Tagalog]]) ay isang inabandunang gusali sa ibabaw ng Burol Dominikano, [[Baguio]], [[Pilipinas]]. Sinimulan ng lokal na pamahalaan ang mga pagsisikap sa rehabilitasyon, na sinimulan noong Abril noong taong 2022, sa pamamagitan ng 15 milyong pisong gawad ng Pilipinas mula sa [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining|Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining.]]<ref>{{Cite news |last=Comanda |first=Rizaldy C. |date=1 April 2022 |title=Historic Diplomat Hotel gets P15-M grant for conservation |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/04/01/historic-diplomat-hotel-gets-p15m-grant-for-conservation/ |access-date=14 December 2022}}</ref> Ang buong lupain na kinatatayuan nito ay pinalitan ng pangalan bilang ''Dominican Heritage Hill at Nature Park'' (o Dominikanong Pamanang Liwasan na Burol at Liwasang Kalikasan). Isang mirador na tanawin ng lungsod ang makikita mula sa kinatatayuan nito, ang batong krusipiho sa panlabas na patyo ng ikalawang palapag ng otel. [[Talaksan:Inside_the_abandoned_Diplomat_Hotel.JPG|thumb| Ito ay isa sa mga koridor sa kanlurang pakpak ng Bahay Repuhiyo ng Burol Dominikano. Ang isa sa dalawang puwente ng dating otel ay makikita sa dulong kaliwa.]] == Kasaysayan == === Bahay-bakasyunan ng mga Dominikano === Noong 1911, ang mga Amerikanong prayle ng [[Ordeng Dominikano]] (karaniwang kilala bilang "''Order of Preachers''") kasama ang ilang miyembrong Espanyol ay gumawa ng mga plano para sa pagtatayo ng isang bahay-bakasyunan para sa kanila at sa mga madre ng kanilang orden sa [[Baguio|Lungsod ng Baguio]]. Isa sa mga miyembro ng orden na si Padre Roque Ruaño, OM, ang parehong arkitekto ng pangunahing gusali ng kasalukuyang kampus ng [[Unibersidad ng Santo Tomas]], ang nagdisenyo ng gusali. Isang 17-ektaryang burol ang nakuha mula sa mga [[Amerikano]] na naninirahan sa Baguio at ang konstruksiyon ay sinasabing nagsimula noong 1913 at pinangasiwaan mismo ni Ruano. Pagkatapos ay pinasinayaan ito noong Mayo ng taong 1915. Upang samantalahin ang mga eksempsyon sa buwis, ang kautusan ay nagtayo ng isang seminaryo na pinangalanang Colegio del Santissimo Rosario<ref>{{Cite news |date=5 October 2022 |title=Haunted and creepy places in the Philippines to visit this spooky szn |work=POP! |url=https://pop.inquirer.net/333596/haunted-and-creepy-places-in-the-philippines |access-date=14 December 2022}}</ref> noong Hunyo ng taong 1915 ngunit dahil sa napakaliit na pagpapatala, ang paaralan ay nagsara pagkaraan ng dalawang taon at ang gusali ay ibinalik sa orihinal na paggamit nito. Ang burol kung saan nakatayo ang gusali ay bininyagan bilang "Burol Dominikano". Noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang mga taong tumakas mula sa mga Hapones ay naghanap ng kanlungan sa loob ng mga pader nito. Sinalakay ng mga puwersa ng Hapon ang ari-arian at ginawa itong kanilang punong-tanggapan, na ginawa itong huling tanggulan at garison ng Hukbong Imperyal ng Hapon. Ang kanilang lihim na pulis na kilala bilang [[Kempeitai]], ay gumawa ng mga barbarikong gawain<ref>{{Cite news |last=Monzon |first=Alden |date=30 October 2020 |title=Tales of WWII-era Japanese ghosts persist in Philippines |work=ABS CBN News |url=https://news.abs-cbn.com/news/10/30/20/tales-of-wwii-era-japanese-ghosts-persist-in-philippines |access-date=14 December 2022}}</ref> sa lugar tulad ng pagpapahirap, panggagahasa, at pagpugot ng ulo sa mga pari, madre, gayundin sa mga dayo. Sa panahon ng pagpapalaya ng Pilipinas noong Abril ng taong 1945, binomba ng mga puwersa ng Amerikano ang lugar at bahagyang tumama sa kanang pakpak ng gusali habang ang mga puwersang Hapones ay [[nagpatiwakal]]. Sa pagitan ng 1945 at 1947, ang gusali ay sumailalim sa pagpapanumbalik. === Bilang isang otel === [[Talaksan:Diplomat_Hotel_20190322_(3).jpg|thumb| Ito ang panloob na hardin sa silangang pakpak ng gusali. Ang isa sa dalawang puwente ng otel ay makikita sa ibaba.]] Nakuha ng Mga Diplomatikong Otel, Ink. (''Diplomatic Hotels, Inc.'') ang pagmamay-ari ng lupain noong taong 1973 at lubusang binago ang interyor bilang isang 33-silid-tulugan na otel<ref name="reyes1">{{Cite news |last=Reyes |first=Jovelyn |date=December 17, 2002 |title=Baguio To Build Prayer Mountain For Rp Peace |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=https://books.google.com/books?id=CVk1AAAAIBAJ&pg=PA16 |access-date=13 December 2022}}</ref> ngunit pinananatili pa rin ang mga natatanging katangian na nauna nang itinatag ng mga prayleng Dominikano. Ang otel na ito ay pinamamahalaan ni Antonio Agapito "Tony" Agpaoa, isang Baguio-''based'' na negosyante at kepweng na sikat sa [[Siruhiyang psychic|siruhiyang ''psychic'']]. [[Atake sa puso|Inatake sa puso]] si Agpaoa at nasuri na may pagdurugo sa kanyang utak noong Dekada '80. Namatay siya noong taong 1987 sa mga karamdaman. Mula sa kanyang kamatayan, ang otel ay tumigil sa operasyon at inabandona. <ref name="frank1">{{Cite news |last=Cimatu |first=Frank |date=November 19, 2006 |title=Baguio To Pattern Burnham Park After New York Central Park. |language=en |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=https://books.google.com/books?id=ulc1AAAAIBAJ&pg=PA15 |access-date=13 December 2022}}</ref> Kasunod ng pag-abandona nito, ninakawan at sinamsam ang lugar na ito. Ang gusali ay nagtamo rin ng malaking pinsala noong [[Lindol sa Luzon (1990)|1990 na lindol sa Luzon]]. == Kamakailang paggamit == [[Talaksan:Dominican Hill and Retreat House NHCP marker.jpg|thumb|Panandang pangkasaysayan ng NHCP sa labas ng Diplomatikong Otel]] Kinuha ng Sangguniang Tagapag-ugnay sa Pagpapaunlad ng Pabahay at Kalungsuran, na dating kilala bilang ''Ministry of Human Settlements'', ang pagmamay-ari ng otel na hindi nagtagal ay naging [[asset]] ng Pampanguluhang Lupon sa Pamamahala (PLP). Ang lupain na ito ay ipinadala sa Pamahalaang Lungsod ng Baguio sa pamamagitan ng Paglipat ng Sertipiko ng Titulo Blg. T-85948 noong ika-5 ng Abril noong 2005 at pinalitan ito ng pangalan bilang Pamanang Liwasan na Burol at Liwasang Kalikasang Dominiko. Ang gawad ng enahenamyento (o paghahatid) na itinakda ng Pampanguluhang Lupon sa Pamamahala at mga resolusyon ng lungsod ay mag-oobliga sa lungsod ng Baguio sa rehabilitasyon at pagpapaunlad ng ari-arian.<ref name="MC05272012">{{Cite news |last=Dar |first=Lito |date=May 27, 2012 |title=City official inaugurate new function halls at Heritage Hill |work=Baguio Midland Courier |agency=PIA |url=http://www.baguiomidlandcourier.com.ph/archiveview.asp?mode=archives/2012/may/5-27-2012/city10.txt |access-date=2 April 2021 }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ito ay nasa ilalim na ngayon ng pagpapanatili ng ''City Environment and Parks Management Office'' (CEPMO). Noong Mayo ng taong 2012, pinasinayaan ng lungsod ng Baguio ang dalawang bagong bulwagan ng punsiyon sa otel bilang bahagi ng pagpapaunlad ng propyedad bilang isang preserbadong pamanang sityo at para isulong ang turismo. <ref name="MC05272012"/> Ang mga bulwagan ay maaaring rentahan ng ₱200 kada oras o ₱2,000 kada araw para sa mga kasalan, pagsasanay, pagawaan, at iba pa. Ang buong propyedad ay idineklara bilang isang makasaysayang lugar sa pamamagitan ng Resolusyon ng Lungsod Blg. 168, serye ng 2013. Nakuha nito ang katayuan ng Pambansang Makasaysayang Lugar mula sa [[Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas]] noong Setyembre ng taong 2014.<ref>{{Cite news |last=Dumlao |first=Artemio |date=September 8, 2014 |title=Dominican retreat house now a heritage site |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/other-sections/the-good-news/2014/09/08/1366444/dominican-retreat-house-now-heritage-site |access-date=2 April 2021}}</ref> Ginamit ng lungsod ang propyedad bilang isang sentro ng sining para sa paglulunsad ng Kapistahang Entacool kasunod ng pagkakagawa ng Baguio bilang Malikaing Lungsod (''Creative City'') ng [[UNESCO|''United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization'']] (UNESCO) noong 2017. Ang Entacool ay fusion ng salitang mula sa wikang ''Cordilleran'' na "entaku" na ang ibig sabihin ay "tara na tayong lahat" at ang salitang "''cool''" sa Ingles para ipahiwatig ang malamig na klima ng Baguio. Nag-''host'' ang dating otel ng maraming eksibit ng sining tulad ng mga pinintang larawan, instalasyon ng kawayan, lilok, at eksibit ng larawan sa panahon ng pagdiriwang. <ref>{{Cite news |last=Moran |first=Kathy |date=December 1, 2018 |title=Baguio: A city of arts, culture and all things cool |work=Philstar |url=https://www.philstar.com/lifestyle/modern-living/2018/12/01/1873065/baguio-city-arts-culture-and-all-things-cool |access-date=2 April 2021}}</ref> <ref>{{Cite news |last=de Guzman |first=Nickky Faustine |date=December 5, 2018 |title=Focusing on the art of Baguio |work=BusinessWorld |url=https://www.bworldonline.com/focusing-on-the-art-of-baguio/ |access-date=2 April 2021}}</ref> <ref>{{Cite web |title=City Launches Creative Festival |url=https://www.baguio.gov.ph/content/city-launches-creative-festival |website=The City Government of Baguio Official Website }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ito ay magsisilbi sa parehong punsiyon para sa taong 2019 at 2020 na edisyon ng Malikhaing Pista ng Lungsod ng Baguio na pinangalanan ngayon bilang Kapistahang Ibagiw. Ang Ibagiw ay nagmula sa salitang bagiw na isang lumot na karaniwang tumutubo sa paligid ng lungsod. <ref>{{Cite web |title=Baguio Creative City Festival 2019 set Nov. |url=https://www.baguio.gov.ph/content/baguio-creative-city-festival-2019-set-nov |website=The City Government of Baguio Official Website }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite news |last=Tibaldo |first=Art |date=October 19, 2020 |title=Tibaldo: The 2020 Ibagiw Creative Festival |work=Sunstar Baguio |url=https://www.sunstar.com.ph/article/1873983/Baguio/Opinion/Tibaldo-The-2020-Ibagiw-Creative-Festival |access-date=2 April 2021}}</ref> Noong taong 2019, inihayag ng pamahalaang lungsod na ang lugar ay magsisilbing kanlungan para sa mga artista at artesano ng lungsod bilang isang paraan upang mapanatili ang pagtatalaga ng Malikahing Lungsod. <ref>{{Cite news |last=See |first=Dexter |date=December 7, 2019 |title=Dominican Hill in Baguio to serve as haven for artists |work=Baguio Herald Express |url=https://www.baguioheraldexpressonline.com/dominican-hill-in-baguio-to-serve-as-haven-for-artists/ |access-date=2 April 2021 |archive-date=7 Agosto 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807205043/https://www.baguioheraldexpressonline.com/dominican-hill-in-baguio-to-serve-as-haven-for-artists/ |url-status=dead }}</ref> Ang lugar ay isang paboritong lugar para sa [[potograpiya]], torneong ''airsoft'', paggawa ng pelikula, pagsalubong ng kasal at potograpiya, ''cosplay photoshoot'' at marami pang iba. == Sa kulturang popular == Ang otel na ito ay itinuturing ng mga kababalaghang mananampalataya na pinagmumultuhan dahil sa kanyang malupit na kasaysayan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig<ref name="Choose PH Baguio">{{Cite web |last=Palma, Renzelle Ann |date=23 October 2013 |title=Top 5 Baguio Haunted Spots |url=http://www.choosephilippines.com/specials/lists/794/baguio-haunted-spots/ |access-date=6 June 2018 |website=Choose Philippines. Find. Discover. Share. |publisher=[[ABS-CBN Corporation]] |archive-date=22 Disyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222153328/http://www.choosephilippines.com/specials/lists/794/baguio-haunted-spots/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="Lakbay Baguio">{{Cite web |last=Vince |date=23 October 2014 |title=Five Haunted Places In Baguio City |url=http://lakbaybaguio.com/2014/10/five-haunted-places-baguio-city/ |access-date=6 June 2018 |publisher=LakbayBaguio |archive-date=22 Disyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222221840/http://lakbaybaguio.com/2014/10/five-haunted-places-baguio-city/ |url-status=dead }}</ref> at itinuturing ng mga mananampalatayang ito bilang isang "batubalani ng multo." <ref name="frank1"/> Ang multo na mga sundalong Hapones, mga madreng napugutan ng ulo, walang katawan na umiiyak na mga boses, halinghing at hiyawan pati na rin ang mga pagpapakita sa mga larawang kinunan sa loob ng ari-arian ay naiulat. Itinampok ito sa mga programang pantelebisyon tulad ng 2004 ''Halloween Special ng [[Magandang Gabi... Bayan|Magandang Gabi, Bayan]]'', ''AHA!'', at ang ''2016 and 2023 Halloween Specials'' ng ''[[Kapuso Mo, Jessica Soho]]''. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na kawing == * {{Commonscatinline}} [[Kategorya:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata]] d372llpgpazfhcowiv1hsgcodbnxx80 0 331700 2206312 2157519 2026-05-05T18:20:48Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206312 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Radyo Ronda Baguio | callsign = DZBS | logo = | city = [[Baguio]] | area = [[Benguet]], [[La Union]] at mga karatig na lugar | branding = RPN DZBS Radyo Ronda | airdate = 1961 | frequency = 1368 kHz | format = [[News radio|News]], [[:en:Public affairs programming|Public Affairs]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Ilocano language|Ilocano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | callsign_meaning = '''B'''aguio '''S'''tation | network = Radyo Ronda | owner = [[Radio Philippines Network]] | former_frequencies = 1340 kHz (1961–1978) | website = http://rpnradio.com/dzbs-baguio/ }} Ang '''DZBS''' (1368 [[:en:AM broadcasting|AM]]) '''Radyo Ronda''' ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Radio Philippines Network]]. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa A205 Lopez Building, [[Daang Session]], [[Baguio]], at ang transmiter nito ay matatagpuan sa Sitio Lamut, Barangay Beckel, [[La Trinidad]].<ref>[https://books.google.com/books?id=SZ0xBwAAQBAJ Intercultural Communication Competence: Conceptualization and its Development in Cultural Contexts and Interactions]. p. 281</ref><ref>[http://www.baguio.gov.ph/content/cordillera-grateful-dureza-autonomy-lobby Cordillera grateful to Dureza for autonomy lobby]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.chanrobles.com/scdecisions/jurisprudence1968/mar1968/gr_l-26213_1968.php G.R. No. L-26213]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Baguio Radio}} [[Kategorya:Radio Philippines Network]] [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Benguet]] oo7n27kgs7t8rc6n7nf3seipi3g5lnd 0 331705 2206303 2204613 2026-05-05T16:37:04Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206303 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Love Radio Baguio | callsign = DWMB | logo = | logo_size = 125px | city = [[Baguio]] | country = Pilipinas | area = [[Benguet]], [[La Union]] at mga karatig na lugar | branding = 95.1 Love Radio | airdate = Agosto 8, 1992 | frequency = 95.1 MHz | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Ilocano language|Ilocano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = 15,000 watts | class = | callsign_meaning = Manila Broadcasting | network = [[Love Radio]] | owner = [[MBC Media Group]] | sister_stations = [[DZYS|91.9 Easy Rock]] | webcast = [https://www.loveradio.com.ph/radio?station=95.1-love-radio-baguio Listen Live] | website = [http://www.loveradio.com.ph/baguio/ Love Radio Baguio] }} Ang '''DWMB''' (95.1 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''95.1 Love Radio''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[MBC Media Group]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa Skyrise Hotel, Dominican Rd., [[Baguio]].<ref>{{cite web |date=October 9, 2021 |title=2021 NTC FM Stations via FOI website |url=https://storage.googleapis.com/request-attachments/cLfbJ5Nsk8ckvPn0xeaDMVL7wXs3JDsDLufMrtHblpm8Kh9Knt7J6cjO5aonhbyMMO8asgwVgqcdXukTN5El29uyBxMYCfu4Pxr3/FM%20Listing.pdf |website=foi.gov.ph}}</ref><ref>[https://radioonlinenow.com/2016/07/09/love-radio-95-1-baguio-studio-booth-photos-and-radio-programming-clock/ Love Radio 95.1 Baguio Studio Booth Photos and Radio Programming Clock]</ref><ref>{{Cite web |title=UB Communication studes take part in outreach for children |url=https://www.ubaguio.edu/index.php/announcements-and-news-articles/ub-campus-news/ub-communication-studes-take-part-in-outreach-for-children.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128124230/https://www.ubaguio.edu/index.php/announcements-and-news-articles/ub-campus-news/ub-communication-studes-take-part-in-outreach-for-children.html |archive-date=November 28, 2020 |access-date=November 20, 2020}}</ref><ref>[https://baguio.gov.ph/content/police-community-relations-month-launched Police Community Relations Month, launched]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Baguio Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Benguet]] p8htj8ei2e5zyvqpmao2s2lbs9sgrqy 0 331730 2206313 2172385 2026-05-05T18:26:09Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206313 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Radyo Pilipinas Baguio | callsign = DZEQ | logo = RP-RadyoPubliko-logo.png | logo_size = | city = [[Baguio]] | area = [[Benguet]], [[La Union]] at mga karatig na lugar | branding = DZEQ Radyo Pilipinas | airdate = 1965 | frequency = 93.7&nbsp;MHz | former_frequencies = 1510 KHz (1965–1978)<br>999 KHz (1978–2021) | callsign_meaning = '''E'''lpidio '''Q'''uirino | format = [[News radio|News]], [[:en:Public affairs programming|Public Affairs]], [[Talk radio|Talk]], [[:en:Government Radio|Government Radio]] | language = [[Ilocano language|Ilocano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5,000 watts | erp = | class = B | network = Radyo Pilipinas | owner = [[Presidential Broadcast Service]] | website = [http://www.radyopilipinas.ph PBS] | webcast = [http://www.pbs.gov.ph/dzeq Live Stream] }} Ang '''DZEQ''' (93.7 [[:en:FM broadcasting|FM]]) '''Radyo Pilipinas''' ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-aari at pinamamahalaan ng [[Presidential Broadcast Service]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa kahabaan ng Polo Field Rd., Brgy. Pacdal, [[Baguio]].<ref>[http://archives.pia.gov.ph/?m=12&fi=p091107.htm&no=42 Medical-dental mission highlights Radyo ng Bayan Baguio 48th anniversary]{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.pressreader.com/philippines/sunstar-baguio/20180412/281608126013186 Continuing delivery of service to the public]</ref><ref>[http://www.baguio.gov.ph/content/pasadang-pambarangay-goes-fairview Pasadang Pambarangay Goes to Fairview]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.sunstar.com.ph/article/1866239/Baguio/Local-News/Baguio-Benguet-to-benefit-from-Bayanihan-2 Baguio, Benguet to benefit from Bayanihan 2]</ref><ref>{{Cite web |url=http://car.emb.gov.ph/emb-car-joins-the-dzeq-talakayan-sa-city-environment-code-ng-baguio-city-held-at-the-emb-car-office-denr-compound/ |title=EMB CAR joins the DZEQ Talakayan sa City Environment Code ng Baguio City held at the EMB-CAR Office, DENR Compound |access-date=2024-12-07 |archive-date=2024-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241212045658/https://car.emb.gov.ph/emb-car-joins-the-dzeq-talakayan-sa-city-environment-code-ng-baguio-city-held-at-the-emb-car-office-denr-compound/ |url-status=dead }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Baguio Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Benguet]] fr5fglmx9meubdco1bkhcdy9wgvtvrc 0 331732 2206305 2140749 2026-05-05T16:51:54Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206305 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = K-Lite Baguio | callsign = DWSK | logo = 96.7 K-Lite Baguio Logo.jpg | logo_size = 283px | city = [[Baguio]] | area = [[Benguet]], [[La Union]] at mga karatig na lugar | branding = 96.7 K-Lite | airdate = 1990 | callsign_meaning = | frequency = 96.7 MHz | format = [[:en:Adult Top 40|Adult Top 40]] | language = [[English language|English]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5,000 watts | erp = 20 kW | class = | affiliations = [[Voice of America]] {{small|(VOA1)}} | network = K-Lite | owner = [[Beta Broadcasting System]] | webcast = [http://klite967fm.caster.fm/ Listen Live] | website = [http://klite967.com klite967.com] }} Ang '''DWSK''' (96.7 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''96.7 K-Lite''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng Beta Broadcasting System. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa #3 Upper Market, Camp Allen, [[Baguio]].<ref>{{cite web |date=August 19, 2017 |title=K-Lite Baguio Presents Food Crawl 2017 |url=https://pilipinaspopcorn.com/radio-station-baguio-city-k-lite-967-fm-food-crawl-details |website=Pilipinas Pop Corn}}</ref><ref>{{cite web |title=More women’s month activities |url=https://www.baguio.gov.ph/content/more-women%E2%80%99s-month-activities |website=Baguio Government }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |date=September 18, 2017 |title=Disc jockey crowned as Ms. Baguio 2017 |url=https://www.sunstar.com.ph/article/164840/Business/Disc-jockey-crowned-as-Ms-Baguio-2017 |website=Sun Star}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Baguio Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Benguet]] gsllrknzzocwhx3h3xc0w5wy1vxkprm 0 331733 2206304 2204637 2026-05-05T16:44:13Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206304 wikitext text/x-wiki {{infobox radio station | name = Barangay LS Baguio | callsign = DWRA | logo = | city = [[Baguio]] | area = [[Benguet]], [[La Union]] at mga karatig na lugar | branding = Barangay LS 92.7 | airdate = {{start date|1996|10|6}} | frequency = 92.7 MHz | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Ilocano language|Ilocano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = 25,000 watts | class = | callsign_meaning = Radio | former_names = Campus Radio (1996–2014) | network = Barangay FM | owner = [[GMA Network]] | sister_stations = [[DZEA-TV|GMA TV-10 North Central Luzon]]<br>[[DWDG-TV|GTV 22 Benguet]] | website = [http://www.gmanetwork.com www.gmanetwork.com] }} Ang '''DWRA''' (92.7 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''Barangay LS 92.7''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc.]] Ang estudyo ng istasyon ay matatagpuan sa 2nd Floor, Baguio Midland Courier, #16 Kisad Rd., [[Baguio]], at ang transmiter nito ay matatagpuan sa Brgy. Lamut, Bekel, [[La Trinidad]].<ref>{{Cite web |date=October 6, 2001 |title=Campus Radio Baguio Celebrates 5th Anniversary |url=https://news.google.com/newspapers?id=jZQVAAAAIBAJ&sjid=mQsEAAAAIBAJ&pg=2343%2C657696 |website=Manila Standard}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 24, 2014 |title=Barangay LS: One country, one barangay, one sound |url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/03/24/1304255/barangay-ls-one-country-one-barangay-one-sound |website=Philstar}}</ref><ref>{{Cite web |title=City commends honest individuals |url=https://baguio.gov.ph/content/city-commends-honest-individuals |website=Baguio Government }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Mga parangal at pagkilala == Noong 2002 at 2003, napiling finalist ang istasyon sa KBP Golden Dove Awards para sa Best Provincial Radio Variety Show (Campus Centerfold) at Provincial Radio Variety Show Host (Bobby Boom). Noong 2010 at 2011, napiling finalist ang programa ng istasyon na "Talk To Papa" para sa Best Radio Counseling Program sa Catholic Mass Media Awards. Noong 2011, napiling finalist ang "Mga Kuwentong Karnero" ng istasyon (ngayon ay Pelikulang Panradyo) para sa Best Radio Drama program. Ang Campus Radio DJ na "Papa Boom" ay binoto rin bilang Best Male DJ noong 2011 at 2012 ng UP Baguio Dap-ay Awards for Media.<ref>{{Cite web |date=February 24, 2015 |title=Barangay 92.7 |url=https://prezi.com/vqijuazz_wah/barangay-927/ |website=Prezi}}</ref> == Mga kaganapan == Kilala ang himpilang ito sa pagtatanghal nito, "Bulaklak Rock" na nagsimula noong 2004 hanggang 2011. Noong 2012, inilunsad nila ang "Bulaklak Rock: Acoustic Session" sa Session Road In Bloom ng [[Pista ng Panagbenga]]. Noong 2013, itinanghal nila ang unang "Campus Radio Streetjump Session: Baguio's Ultimate Dance Battle" para sa mga tagasayaw ng Hilagang Luzon.<ref>{{Cite web |date=February 19, 2012 |title=Panagbenga Festival 2012 Schedule |url=https://www.flowgalindez.com/2012/02/panagbenga-festival-2012-schedule |website=Flowgalindez}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Baguio Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Benguet]] 82mb3m03mufc2y37vq6css1buekd5ob 0 332510 2206415 2145757 2026-05-06T08:40:24Z ~2026-25141-65 161532 /* Sa Pilipinas */ 2206415 wikitext text/x-wiki Ang '''Henerasyong X''' (Ingles: '''Generation X''', kadalasang pinaikli sa '''Gen X''') ay ang isang [[Mundong Kanluranin|Kanluraning]] [[Demograpiya|demograpikong]] kohorte (o isang pangkat na may magkakasamang katangian) na sumusunod sa mga Baby Boomer ({{lit|Mga Dumadagundong na Sanggol}}) at nauna sa [[Mga milenyal|mga Millenyal]]. Kadalasang ginagamit ng mga mananaliksik at midyang popular ang kalagitnaan ng dekada 1960 bilang simula ng mga taon ng kapanganakan ng mga ito at ang huling bahagi ng dekada 1970 bilang pagtatapos ng mga taon ng kapanganakan ng mga ito, na karaniwang tinutukoy ang [[henerasyon]] bilang mga taong ipinanganak mula 1965 hanggang 1980.<ref name="Twenge">{{Cite web |last=Twenge |first=Jean |date=26 Enero 2018 |title=How Are Generations Named? |url=https://trend.pewtrusts.org/en/archive/winter-2018/foreword-how-are-generations-named |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830135027/http://trend.pewtrusts.org/en/archive/winter-2018/foreword-how-are-generations-named |archive-date=30 Agosto 2018 |access-date=30 Nobyembre 2019 |website=Trend |publisher=The Pew Charitable Trusts |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Miller |first=Sarah |date=2023-08-25 |title=Hate Gen X? Get in Line (Behind a Gen X-er). |language=en |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2023/08/25/style/gen-x-generation-discourse.html |access-date=2024-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826080748/https://www.nytimes.com/2023/08/25/style/gen-x-generation-discourse.html |archive-date=2023-08-26}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bump |first=Philip |date=2023-08-21 |title=Gen X is not the Trumpiest generation |language=en |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2023/08/21/trump-genx-voters/ |access-date=2024-07-22}}</ref><ref>{{Cite news |last=Hecht |first=Evan |date=2022-09-02 |title=What years were Gen X born? Detailed breakdown of the age range for each generation. |language=en |work=USA Today |url=https://www.usatoday.com/story/news/2022/09/02/what-years-gen-x-millennials-baby-boomers-gen-z/10303085002/ |access-date=2024-07-22}}</ref> Sa kahulugang ito at sa datos ng Senso ng Estados Unidos, mayroong 65.2 milyong Gen X<ref>{{Cite web |title=Gen Xer |url=https://www.lexico.com/en/definition/gen_xer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227180206/https://www.lexico.com/en/definition/gen_xer |archive-date=27 Pebrero 2020 |access-date=2 Disyembre 2019 |website=Lexico |publisher=Oxford Dictionaries |language=en}}</ref> sa [[Estados Unidos]] noong 2019.<ref name="2020Overtake">{{Cite web |last=Fry |first=Richard |date=28 Abril 2020 |title=Millennials overtake Baby Boomers as America's largest generation |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/04/28/millennials-overtake-baby-boomers-as-americas-largest-generation/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428233813/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/04/28/millennials-overtake-baby-boomers-as-americas-largest-generation/ |archive-date=28 April 2020 |access-date=28 April 2020 |website=Pew Research Center |language=en}}</ref> Karamihan sa Henerasyon X ay mga anak ng Silent Generation ({{lit|Henerasyong Tahimik}}) at unang mga Baby Boomer.<ref name="Strauss 2000 54">{{Cite book |last=Strauss |first=William |url=https://books.google.com/books?id=To_Eu9HCNqIC |title=Millennials Rising: The Next Great Generation |last2=Howe |first2=Neil |publisher=Vintage Original |others=Cartoons by R.J. Matson |year=2000 |isbn=978-0-375-70719-3 |location=New York |page=54 |language=en |access-date=17 Oktubre 2013}}</ref><ref name="Gordinier">{{Cite book |last=Gordinier |first=Jeff |url=https://archive.org/details/xsavesworldhowg00gord |title=X Saves the World: How Generation X Got the Shaft but Can Still Keep Everything from Sucking |date=27 Marso 2008 |publisher=Viking Adult |isbn=978-0-670-01858-1 |language=en}}</ref> Madalas din ang mga Gen X na mga magulang ng Milenyal<ref name="Strauss 2000 54" /> at [[Henerasyong Z|Henerasyong Z]].<ref name=":23">{{Cite news |last=Williams |first=Alex |date=18 Setyembre 2015 |title=Move Over, Millennials, Here Comes Generation Z |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2015/09/20/fashion/move-over-millennials-here-comes-generation-z.html |url-status=live |access-date=8 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919162333/http://www.nytimes.com/2015/09/20/fashion/move-over-millennials-here-comes-generation-z.html |archive-date=19 Setyembre 2015}}</ref> == Mga katangian == === Sa Estados Unidos === Magkasabay na naganap ang pagkabata ng Gen X at [[rebolusyong seksuwal]] noong dekada 1960 hanggang dekada 1980, na inilarawan ni Susan Gregory Thomas sa kanyang aklat na ''In Spite of Everything'' (Sa Kabila ng Lahat) bilang nakakalito at nakakatakot para sa mga bata sa mga kaso kung saan nagdadala ang isang magulang ng mga bagong seksuwal na katalik sa kanilang bahay.<ref>{{Cite news |last=Thomas |first=Susan |date=22 Oktubre 2011 |title=All Apologies: Thank You for the 'Sorry' |language=en |work=The Huffington Post |url=https://www.huffingtonpost.com/susan-gregory-thomas/all-apologies-thank-you-f_b_931718.html |url-status=live |access-date=19 Hunyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415055600/http://www.huffingtonpost.com/susan-gregory-thomas/all-apologies-thank-you-f_b_931718.html |archive-date=15 Abril 2016}}</ref> Ang takot sa paparating na epidemya ng [[AIDS]] noong dekada 1980 at dekada 1990 ay bumalot sa mga unang yugto ng buhay Gen X. Iniakma ang mga programa sa [[Araling pangpagtatalik|edukasyong pang-seks]] sa mga paaralan upang tugunan ang epidemya ng AIDS, na nagturo sa mga mag-aaral na Gen X na maaaring silang mamatay sa pagtatalik.<ref>{{Cite news |date=2016 |title=Generation X Reacts to AIDS |language=en |publisher=National Geographic Channel |url=http://channel.nationalgeographic.com/generation-x/videos/gen-x-reacts-to-aids/ |url-status=dead |access-date=19 Hunyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427015344/http://channel.nationalgeographic.com/generation-x/videos/gen-x-reacts-to-aids/ |archive-date=27 Abril 2016}}</ref><ref>{{Cite news |last=Halkitis |first=Perry |date=2 Pebrero 2016 |title=The Disease That Defined My Generation |language=en |work=The Huffington Post |url=https://www.huffingtonpost.com/perry-n-halkitis-phd-ms/the-disease-that-defined-_b_5881884.html |url-status=live |access-date=19 Hunyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809002203/http://www.huffingtonpost.com/perry-n-halkitis-phd-ms/the-disease-that-defined-_b_5881884.html |archive-date=9 Agosto 2016}}</ref> [[Talaksan:Apple_II_tranparent_800.png|thumb| Isang 8-bit na Apple II noong 1977]] Ang mga Gen X ay ang mga unang bata na nagkaroon ng mga [[Kompyuter|personal na kompyuter]] sa kanilang mga tahanan at sa mga paaralan.<ref name="GenMap">{{Cite news |title=The Generation Map |language=en |publisher=McCrindle Research |url=https://2qean3b1jjd1s87812ool5ji-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/2016/12/McCrindle-Research_ABC-03_The-Generation-Map_Mark-McCrindle.pdf |url-status=live |access-date=2 Agosto 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190618103906/https://2qean3b1jjd1s87812ool5ji-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/2016/12/McCrindle-Research_ABC-03_The-Generation-Map_Mark-McCrindle.pdf |archive-date=18 Hunyo 2019}}</ref> Noong unang bahagi ng dekada 1980, bumilis ang paglago ng paggamit ng mga personal na kompyuter. Tumugon ang mga tagapagmanapaktura tulad ng Commodore, Atari, at [[Apple Inc.|Apple]] sa pangangailangan sa pamamagitan ng makinang 8-bit at 16-bit. Nagpasigla naman ito sa mga industriya ng [[software]] na may kaukulang mga pagpapaunlad para sa imbakang ''backup'', paggamit ng [[floppy disk]], zip drive, at [[CD|CD-ROM]].<ref>{{Cite book |last=Clark Northrup |first=Cynthia |url=https://archive.org/details/americaneconomyh12nort |title=The American economy : a historical encyclopedia |publisher=ABC Clio |year=2003 |isbn=978-1-57607-866-2 |pages=[https://archive.org/details/americaneconomyh12nort/page/n166 144] |language=en |url-access=limited}}</ref> Ang [[indibidwalismo]] ay isa sa mga katangian ng Henerasyong X, at makikita sa kanilang diwang maka-negosyo.<ref>{{Cite journal |last=Sirias |first=Danilo |date=Setyembre 2007 |title=Comparing the levels of individualism/collectivism between Baby Boomers and generation X: Implications for teamwork |url=https://www.emerald.com/ |url-status=live |journal=Management Research News |language=en |doi=10.1108/01409170710823467 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190127044449/http://emerald.com/ |archive-date=27 Enero 2019 |access-date=3 Pebrero 2023}}</ref> Sa 2008 na aklat na ''X Saves the World: How Generation X Got the Shaft but Can Still Keep Everything from Sucking'' (Niligtas ng X ang Mundo: Paano Di Trinato ng Patas ang Henerasyong X subalit Napanatili pa rin na Di Maganda ang Lahat), inilalarawan ng may-akda na si Jeff Gordinier ang Henersyong X bilang isang "demograpikong ''dark horse''" ({{lit|kabayong maitim}}, na isang [[Idiyoma|kasabihan]] na nangangahulugang "isang nanalong di inaasahan") na "hindi naghahanap ng atensyong pampuliko". Binanggit ni Gordiner ang mga halimbawa ng mga kontribusyon ng mga Gen X sa lipunan tulad ng: [[Google]], [[Wikipedia]], Amazon.com, at [[YouTube]]. Sa aklat, inihambing ni Gordinier ang mga Gen X sa mga Baby Boomer, na nagsasabing may posibilidad na ipalandakan ng mga Boomer ang kanilang mga nagawa nang higit pa kaysa sa mga Gen X. Binanggit ni Gordine si [[Steve Jobs]] bilang isang halimbawa, habang ang Gen X, ayon sa kanya, ay mas malamang na "tahimik lamang na gawin ang kanilang gawain".<ref name="Gordinier"/><ref>{{Cite magazine |last=Stephey |first=M.J. |date=16 Abril 2008 |title=Gen-X: The Ignored Generation? |url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1731528,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620201749/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1731528,00.html |archive-date=20 Hunyo 2016 |access-date=19 Hunyo 2016 |magazine=Time |language=en}}</ref> ===Sa Pilipinas=== Ang mga ganitong pagpapangkat ng henerasyon sa Kanluran tulad ng Henerasyong X na ipinanganak mula 1965 hanggang 1979 ay sa sarili nito, hindi kinakailangang may kahulugan.<ref name=":0">{{Cite web |last=Guiang |first=Jules |date=2020-12-08 |title=[ANALYSIS] How are generations formed? |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/analysis-how-are-generations-formed/ |access-date=2025-01-15 |website=RAPPLER |language=en-US}}</ref> Bagaman, sa pananaw pang-[[sosyolohiya]], nagbibigyan kahulugan ang mga henerasyon sa mga karanasan na sama-samang naranasan ng isang pangkat ng mga tao sa isang partikular na panahon na dulot ng mga pagbabagong panlipunan.<ref name=":0" /> Kaya, maaaring iba ang pagpapangkat ng mga henerasyono sa ibang lugar tulad ng sa [[Pilipinas]]. Ayon kay Jayeel Cornelio, isang kasamang propesor, maaari daw na isipin ang mga henerasyon sa Pilipinas bilang ang mga hinubog ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang panahon ng [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|batas militar]], at pagluluwas ng mga manggagawang Pilipino sa palibot ng mundo.<ref name=":0" /> Ikinumpara naman ni [[Michael Tan]] ang katumbas na Pilipinong Henerasyong X mula sa Amerikanong Henerasyong X.<ref name=":1">{{Cite web |last=Tan |first=Michael L. |author-link=Michael Tan |date=2013-06-27 |title=Pinoy generations |url=https://opinion.inquirer.net/55415/pinoy-generations |access-date=2025-01-15 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Sabi ni Tan na ang malapit na pagkakatulad ng Amerikanong Henerasyong X sa Pilipinong Henerasyong X ay mailalapat lamang sa mga gitna at mas mataas na uri ng lipunan at hindi sa mga [[kahirapan|mahihirap]].<ref name=":1" /> Kung susundin ang Kanluraning paghahati ng henerasyon, ang mga taong ipinanganak mula 1965 hanggang 1980, ang bersyong Pilipino ng Henerasyong X ay lumaki na nakikilala lamang ang iisang [[Pangulo ng Pilipinas]], si [[Ferdinand Marcos]].<ref name=":1" /> Bagaman, tumanda patungong mamamayang senyor na nakilala ang pitong iba pang pangulo.<ref name=":2">{{Cite news |last=Ignacio |first=Alwin |date=2024-07-01 |title=My Gen X take |language=en |work=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2024/06/30/my-gen-x-take |access-date=2025-01-15}}</ref> Naranasan din ng mga Pilipinong Henerasyong X ang pag-unlad ng [[telekomunikasyon]] mula sa [[telepono]] hanggang sa [[Teleponong selular|selpon]] hanggang sa [[smartphone]].<ref name=":2" /> Sa [[musika]], naranasan nila ang [[oyayi]], ang mga midyum na plaka, [[casette]], [[CD]] hanggang digital streaming.<ref name=":2" /> Ang Pilipinong Henerasyong X tulad ng Amerikanong Henerasyong X ay naranasan ang mabilis na pagbabago ng [[teknolohiya]] at lipunan.<ref>{{Cite journal |last=Henry E. Lemana II |last2=Junnitte Rulona |last3=May Grace Bretaña |last4=Remark Mortalla |last5=Cyndiarelle Abordo |last6=Jayson Barnes |date=2023 |title=Navigating the Digital Age: Insights from Gen X Educators in the Philippines |url=https://ejournals.ph/article.php?id=21805#:~:text=Among%20these%20educators,%20Generation%20X,teach%20in%20the%20digital%20age. |journal=Psychology and Education: A Multidisciplinary Journal |language=en-US |volume=14 |issue=6 |pages=1–1}}</ref> Tulad ng mga Amerikanong Henerasyong X na may diwang maka-negosyo, ang karamihan sa mga Pilipinong Henerasyong X ay mas ninanais na magmay-ari ng [[negosyo]].<ref>{{Cite web |last=Mirasol |first=Patricia B. |date=2024-03-05 |title=Filipino Gen X, Y prefer owning their business |url=https://www.bworldonline.com/bw-launchpad/2024/03/06/579724/filipino-gen-x-y-prefer-owning-their-business/ |access-date=2025-01-15 |website=BusinessWorld Online |language=en-US}}</ref> Bagaman sa [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]], mayroong 9.2 milyong Henerasyong X ang walang akawnt sa [[bangko]] noong 2021 na nasa 29% ng mga kabuuang walang akawnt sa bangko na Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Sy |first=Aaron Michael C. |date=2024-01-14 |title=Gen X, Boomers are an overlooked opportunity for digital banks expanding in the Philippines |url=https://www.bworldonline.com/top-stories/2024/01/15/568840/gen-x-boomers-are-an-overlooked-opportunity-for-digital-banks-expanding-in-the-philippines/#google_vignette |access-date=2025-01-15 |website=BusinessWorld Online |language=en-US}}</ref> Mas maalam pa ang mga Pilipinong [[Mga milenyal|Milenyal]] sa pananalapi.<ref>{{Cite web |last=Simeon |first=Louise Maureen |date=2024-04-28 |title=‘Millennials most financially literate generation in Philippines’ |url=https://www.philstar.com/business/2024/04/28/2350892/millennials-most-financially-literate-generation-philippines |access-date=2025-01-15 |website=Philstar.com}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kulturang popular]] [[Kategorya:Ika-20 siglo]] fxvsfoinqzhagez1n7ktxp1zykullkh 2206421 2206415 2026-05-06T08:54:17Z ~2026-25141-65 161532 /* Sa Pilipinas */ Generation X are born 1965 to 1979 that spanning of 15 year spanning in Philippine demographic. 2206421 wikitext text/x-wiki Ang '''Henerasyong X''' (Ingles: '''Generation X''', kadalasang pinaikli sa '''Gen X''') ay ang isang [[Mundong Kanluranin|Kanluraning]] [[Demograpiya|demograpikong]] kohorte (o isang pangkat na may magkakasamang katangian) na sumusunod sa mga Baby Boomer ({{lit|Mga Dumadagundong na Sanggol}}) at nauna sa [[Mga milenyal|mga Millenyal]]. Kadalasang ginagamit ng mga mananaliksik at midyang popular ang kalagitnaan ng dekada 1960 bilang simula ng mga taon ng kapanganakan ng mga ito at ang huling bahagi ng dekada 1970 bilang pagtatapos ng mga taon ng kapanganakan ng mga ito, na karaniwang tinutukoy ang [[henerasyon]] bilang mga taong ipinanganak mula 1965 hanggang 1980.<ref name="Twenge">{{Cite web |last=Twenge |first=Jean |date=26 Enero 2018 |title=How Are Generations Named? |url=https://trend.pewtrusts.org/en/archive/winter-2018/foreword-how-are-generations-named |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830135027/http://trend.pewtrusts.org/en/archive/winter-2018/foreword-how-are-generations-named |archive-date=30 Agosto 2018 |access-date=30 Nobyembre 2019 |website=Trend |publisher=The Pew Charitable Trusts |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Miller |first=Sarah |date=2023-08-25 |title=Hate Gen X? Get in Line (Behind a Gen X-er). |language=en |work=New York Times |url=https://www.nytimes.com/2023/08/25/style/gen-x-generation-discourse.html |access-date=2024-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826080748/https://www.nytimes.com/2023/08/25/style/gen-x-generation-discourse.html |archive-date=2023-08-26}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bump |first=Philip |date=2023-08-21 |title=Gen X is not the Trumpiest generation |language=en |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2023/08/21/trump-genx-voters/ |access-date=2024-07-22}}</ref><ref>{{Cite news |last=Hecht |first=Evan |date=2022-09-02 |title=What years were Gen X born? Detailed breakdown of the age range for each generation. |language=en |work=USA Today |url=https://www.usatoday.com/story/news/2022/09/02/what-years-gen-x-millennials-baby-boomers-gen-z/10303085002/ |access-date=2024-07-22}}</ref> Sa kahulugang ito at sa datos ng Senso ng Estados Unidos, mayroong 65.2 milyong Gen X<ref>{{Cite web |title=Gen Xer |url=https://www.lexico.com/en/definition/gen_xer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227180206/https://www.lexico.com/en/definition/gen_xer |archive-date=27 Pebrero 2020 |access-date=2 Disyembre 2019 |website=Lexico |publisher=Oxford Dictionaries |language=en}}</ref> sa [[Estados Unidos]] noong 2019.<ref name="2020Overtake">{{Cite web |last=Fry |first=Richard |date=28 Abril 2020 |title=Millennials overtake Baby Boomers as America's largest generation |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/04/28/millennials-overtake-baby-boomers-as-americas-largest-generation/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428233813/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2020/04/28/millennials-overtake-baby-boomers-as-americas-largest-generation/ |archive-date=28 April 2020 |access-date=28 April 2020 |website=Pew Research Center |language=en}}</ref> Karamihan sa Henerasyon X ay mga anak ng Silent Generation ({{lit|Henerasyong Tahimik}}) at unang mga Baby Boomer.<ref name="Strauss 2000 54">{{Cite book |last=Strauss |first=William |url=https://books.google.com/books?id=To_Eu9HCNqIC |title=Millennials Rising: The Next Great Generation |last2=Howe |first2=Neil |publisher=Vintage Original |others=Cartoons by R.J. Matson |year=2000 |isbn=978-0-375-70719-3 |location=New York |page=54 |language=en |access-date=17 Oktubre 2013}}</ref><ref name="Gordinier">{{Cite book |last=Gordinier |first=Jeff |url=https://archive.org/details/xsavesworldhowg00gord |title=X Saves the World: How Generation X Got the Shaft but Can Still Keep Everything from Sucking |date=27 Marso 2008 |publisher=Viking Adult |isbn=978-0-670-01858-1 |language=en}}</ref> Madalas din ang mga Gen X na mga magulang ng Milenyal<ref name="Strauss 2000 54" /> at [[Henerasyong Z|Henerasyong Z]].<ref name=":23">{{Cite news |last=Williams |first=Alex |date=18 Setyembre 2015 |title=Move Over, Millennials, Here Comes Generation Z |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2015/09/20/fashion/move-over-millennials-here-comes-generation-z.html |url-status=live |access-date=8 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919162333/http://www.nytimes.com/2015/09/20/fashion/move-over-millennials-here-comes-generation-z.html |archive-date=19 Setyembre 2015}}</ref> == Mga katangian == === Sa Estados Unidos === Magkasabay na naganap ang pagkabata ng Gen X at [[rebolusyong seksuwal]] noong dekada 1960 hanggang dekada 1980, na inilarawan ni Susan Gregory Thomas sa kanyang aklat na ''In Spite of Everything'' (Sa Kabila ng Lahat) bilang nakakalito at nakakatakot para sa mga bata sa mga kaso kung saan nagdadala ang isang magulang ng mga bagong seksuwal na katalik sa kanilang bahay.<ref>{{Cite news |last=Thomas |first=Susan |date=22 Oktubre 2011 |title=All Apologies: Thank You for the 'Sorry' |language=en |work=The Huffington Post |url=https://www.huffingtonpost.com/susan-gregory-thomas/all-apologies-thank-you-f_b_931718.html |url-status=live |access-date=19 Hunyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415055600/http://www.huffingtonpost.com/susan-gregory-thomas/all-apologies-thank-you-f_b_931718.html |archive-date=15 Abril 2016}}</ref> Ang takot sa paparating na epidemya ng [[AIDS]] noong dekada 1980 at dekada 1990 ay bumalot sa mga unang yugto ng buhay Gen X. Iniakma ang mga programa sa [[Araling pangpagtatalik|edukasyong pang-seks]] sa mga paaralan upang tugunan ang epidemya ng AIDS, na nagturo sa mga mag-aaral na Gen X na maaaring silang mamatay sa pagtatalik.<ref>{{Cite news |date=2016 |title=Generation X Reacts to AIDS |language=en |publisher=National Geographic Channel |url=http://channel.nationalgeographic.com/generation-x/videos/gen-x-reacts-to-aids/ |url-status=dead |access-date=19 Hunyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427015344/http://channel.nationalgeographic.com/generation-x/videos/gen-x-reacts-to-aids/ |archive-date=27 Abril 2016}}</ref><ref>{{Cite news |last=Halkitis |first=Perry |date=2 Pebrero 2016 |title=The Disease That Defined My Generation |language=en |work=The Huffington Post |url=https://www.huffingtonpost.com/perry-n-halkitis-phd-ms/the-disease-that-defined-_b_5881884.html |url-status=live |access-date=19 Hunyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809002203/http://www.huffingtonpost.com/perry-n-halkitis-phd-ms/the-disease-that-defined-_b_5881884.html |archive-date=9 Agosto 2016}}</ref> [[Talaksan:Apple_II_tranparent_800.png|thumb| Isang 8-bit na Apple II noong 1977]] Ang mga Gen X ay ang mga unang bata na nagkaroon ng mga [[Kompyuter|personal na kompyuter]] sa kanilang mga tahanan at sa mga paaralan.<ref name="GenMap">{{Cite news |title=The Generation Map |language=en |publisher=McCrindle Research |url=https://2qean3b1jjd1s87812ool5ji-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/2016/12/McCrindle-Research_ABC-03_The-Generation-Map_Mark-McCrindle.pdf |url-status=live |access-date=2 Agosto 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190618103906/https://2qean3b1jjd1s87812ool5ji-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/2016/12/McCrindle-Research_ABC-03_The-Generation-Map_Mark-McCrindle.pdf |archive-date=18 Hunyo 2019}}</ref> Noong unang bahagi ng dekada 1980, bumilis ang paglago ng paggamit ng mga personal na kompyuter. Tumugon ang mga tagapagmanapaktura tulad ng Commodore, Atari, at [[Apple Inc.|Apple]] sa pangangailangan sa pamamagitan ng makinang 8-bit at 16-bit. Nagpasigla naman ito sa mga industriya ng [[software]] na may kaukulang mga pagpapaunlad para sa imbakang ''backup'', paggamit ng [[floppy disk]], zip drive, at [[CD|CD-ROM]].<ref>{{Cite book |last=Clark Northrup |first=Cynthia |url=https://archive.org/details/americaneconomyh12nort |title=The American economy : a historical encyclopedia |publisher=ABC Clio |year=2003 |isbn=978-1-57607-866-2 |pages=[https://archive.org/details/americaneconomyh12nort/page/n166 144] |language=en |url-access=limited}}</ref> Ang [[indibidwalismo]] ay isa sa mga katangian ng Henerasyong X, at makikita sa kanilang diwang maka-negosyo.<ref>{{Cite journal |last=Sirias |first=Danilo |date=Setyembre 2007 |title=Comparing the levels of individualism/collectivism between Baby Boomers and generation X: Implications for teamwork |url=https://www.emerald.com/ |url-status=live |journal=Management Research News |language=en |doi=10.1108/01409170710823467 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190127044449/http://emerald.com/ |archive-date=27 Enero 2019 |access-date=3 Pebrero 2023}}</ref> Sa 2008 na aklat na ''X Saves the World: How Generation X Got the Shaft but Can Still Keep Everything from Sucking'' (Niligtas ng X ang Mundo: Paano Di Trinato ng Patas ang Henerasyong X subalit Napanatili pa rin na Di Maganda ang Lahat), inilalarawan ng may-akda na si Jeff Gordinier ang Henersyong X bilang isang "demograpikong ''dark horse''" ({{lit|kabayong maitim}}, na isang [[Idiyoma|kasabihan]] na nangangahulugang "isang nanalong di inaasahan") na "hindi naghahanap ng atensyong pampuliko". Binanggit ni Gordiner ang mga halimbawa ng mga kontribusyon ng mga Gen X sa lipunan tulad ng: [[Google]], [[Wikipedia]], Amazon.com, at [[YouTube]]. Sa aklat, inihambing ni Gordinier ang mga Gen X sa mga Baby Boomer, na nagsasabing may posibilidad na ipalandakan ng mga Boomer ang kanilang mga nagawa nang higit pa kaysa sa mga Gen X. Binanggit ni Gordine si [[Steve Jobs]] bilang isang halimbawa, habang ang Gen X, ayon sa kanya, ay mas malamang na "tahimik lamang na gawin ang kanilang gawain".<ref name="Gordinier"/><ref>{{Cite magazine |last=Stephey |first=M.J. |date=16 Abril 2008 |title=Gen-X: The Ignored Generation? |url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1731528,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620201749/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1731528,00.html |archive-date=20 Hunyo 2016 |access-date=19 Hunyo 2016 |magazine=Time |language=en}}</ref> ===Sa Pilipinas=== Ang mga ganitong pagpapangkat ng henerasyon sa Kanluran tulad ng Henerasyong X ay sa sarili nito, hindi kinakailangang may kahulugan.<ref name=":0">{{Cite web |last=Guiang |first=Jules |date=2020-12-08 |title=[ANALYSIS] How are generations formed? |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/analysis-how-are-generations-formed/ |access-date=2025-01-15 |website=RAPPLER |language=en-US}}</ref> Bagaman, sa pananaw pang-[[sosyolohiya]], nagbibigyan kahulugan ang mga henerasyon sa mga karanasan na sama-samang naranasan ng isang pangkat ng mga tao sa isang partikular na panahon na dulot ng mga pagbabagong panlipunan.<ref name=":0" /> Kaya, maaaring iba ang pagpapangkat ng mga henerasyono sa ibang lugar tulad ng sa [[Pilipinas]]. Ayon kay Jayeel Cornelio, isang kasamang propesor, maaari daw na isipin ang mga henerasyon sa Pilipinas bilang ang mga hinubog ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang panahon ng [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|batas militar]], at pagluluwas ng mga manggagawang Pilipino sa palibot ng mundo.<ref name=":0" /> Ikinumpara naman ni [[Michael Tan]] ang katumbas na Pilipinong Henerasyong X mula sa Amerikanong Henerasyong X.<ref name=":1">{{Cite web |last=Tan |first=Michael L. |author-link=Michael Tan |date=2013-06-27 |title=Pinoy generations |url=https://opinion.inquirer.net/55415/pinoy-generations |access-date=2025-01-15 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Sabi ni Tan na ang malapit na pagkakatulad ng Amerikanong Henerasyong X sa Pilipinong Henerasyong X ay mailalapat lamang sa mga gitna at mas mataas na uri ng lipunan at hindi sa mga [[kahirapan|mahihirap]].<ref name=":1" /> Kung susundin ang Kanluraning paghahati ng henerasyon, ang mga taong ipinanganak mula 1965 hanggang 1979, ang bersyong Pilipino ng Henerasyong X ay lumaki na nakikilala lamang ang iisang [[Pangulo ng Pilipinas]], si [[Ferdinand Marcos]].<ref name=":1" /> Bagaman, tumanda patungong mamamayang senyor na nakilala ang pitong iba pang pangulo.<ref name=":2">{{Cite news |last=Ignacio |first=Alwin |date=2024-07-01 |title=My Gen X take |language=en |work=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2024/06/30/my-gen-x-take |access-date=2025-01-15}}</ref> Naranasan din ng mga Pilipinong Henerasyong X ang pag-unlad ng [[telekomunikasyon]] mula sa [[telepono]] hanggang sa [[Teleponong selular|selpon]] hanggang sa [[smartphone]].<ref name=":2" /> Sa [[musika]], naranasan nila ang [[oyayi]], ang mga midyum na plaka, [[casette]], [[CD]] hanggang digital streaming.<ref name=":2" /> Ang Pilipinong Henerasyong X tulad ng Amerikanong Henerasyong X ay naranasan ang mabilis na pagbabago ng [[teknolohiya]] at lipunan.<ref>{{Cite journal |last=Henry E. Lemana II |last2=Junnitte Rulona |last3=May Grace Bretaña |last4=Remark Mortalla |last5=Cyndiarelle Abordo |last6=Jayson Barnes |date=2023 |title=Navigating the Digital Age: Insights from Gen X Educators in the Philippines |url=https://ejournals.ph/article.php?id=21805#:~:text=Among%20these%20educators,%20Generation%20X,teach%20in%20the%20digital%20age. |journal=Psychology and Education: A Multidisciplinary Journal |language=en-US |volume=14 |issue=6 |pages=1–1}}</ref> Tulad ng mga Amerikanong Henerasyong X na may diwang maka-negosyo, ang karamihan sa mga Pilipinong Henerasyong X ay mas ninanais na magmay-ari ng [[negosyo]].<ref>{{Cite web |last=Mirasol |first=Patricia B. |date=2024-03-05 |title=Filipino Gen X, Y prefer owning their business |url=https://www.bworldonline.com/bw-launchpad/2024/03/06/579724/filipino-gen-x-y-prefer-owning-their-business/ |access-date=2025-01-15 |website=BusinessWorld Online |language=en-US}}</ref> Bagaman sa [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]], mayroong 9.2 milyong Henerasyong X ang walang akawnt sa [[bangko]] noong 2021 na nasa 29% ng mga kabuuang walang akawnt sa bangko na Pilipino.<ref>{{Cite web |last=Sy |first=Aaron Michael C. |date=2024-01-14 |title=Gen X, Boomers are an overlooked opportunity for digital banks expanding in the Philippines |url=https://www.bworldonline.com/top-stories/2024/01/15/568840/gen-x-boomers-are-an-overlooked-opportunity-for-digital-banks-expanding-in-the-philippines/#google_vignette |access-date=2025-01-15 |website=BusinessWorld Online |language=en-US}}</ref> Mas maalam pa ang mga Pilipinong [[Mga milenyal|Milenyal]] sa pananalapi.<ref>{{Cite web |last=Simeon |first=Louise Maureen |date=2024-04-28 |title=‘Millennials most financially literate generation in Philippines’ |url=https://www.philstar.com/business/2024/04/28/2350892/millennials-most-financially-literate-generation-philippines |access-date=2025-01-15 |website=Philstar.com}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kulturang popular]] [[Kategorya:Ika-20 siglo]] aiic54grj7glbbyd4vmv2rgw2ic2v58 0 332704 2206306 2174192 2026-05-05T16:57:09Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206306 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = DXAP | callsign = | logo = | city = [[Butuan]] | area = [[Agusan del Norte]] at mga karatig na lugar | branding = | airdate = 2011 | last_airdate = 2023 | frequency = 103.9 MHz | format = [[:en:Dark (broadcasting)|Hindi Aktibo]] | language = | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = | erp = | class = | former_names = Radyo Trumpeta 103.9 (2011-2023) | callsign_meaning = '''A'''gusan '''P'''rovince | owner = Image Broadcasting Corporation | website = }} Ang '''DXAP''' (103.9 [[:en:FM broadcasting|FM]]) ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng Image Broadcasting Corporation, isang kumpanya na pag-aari ni Norbert B. Pagaspas.<ref>[http://balita.ph/2012/04/04/agusan-broadcaster-turned-businessman-takes-oath-as-new-lp-member/ Agusan broadcaster turned businessman takes oath as new LP member]{{Dead link|date=January 2024}}</ref><ref>[http://www.ugnayan.com/ph/gov/PIA/article/1XJO Red Cross thankful to local radio’s bloodletting activity]{{Dead link|date=April 2024|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref>[http://caraga.dilg.gov.ph/main/index.php/news/514-core-kapihan-talakayan Constitutional Reform (CoRe) Kapihan and Talakayan]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=ECC Regional Extension Unit launching in CARAGA |url=http://ecc.gov.ph/ecc-regional-extension-unit-launching-in-caraga/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125063044/http://ecc.gov.ph/ecc-regional-extension-unit-launching-in-caraga/ |archive-date=2021-01-25 |access-date=2021-01-04}}</ref> ==Kasaysayan== Itinatag ang '''Radyo Trumpeta 103.9''' noong 2011. Noong panahong yan, nasa kahabaan ng JC Aquino Ave. ang dati nitong tahanan. Noong 2023, nawala ito sa ere dahil sa napasong prangkisa mula sa NTC at mula sa lungsod.<ref>[https://butuan.bomboradyo.com/3-ka-mga-fm-radio-stations-sa-butuan-city-gipasira-sa-lgu/ 3 ka mga FM radio stations sa Butuan City, gipasira sa LGU]</ref> Lumipat ang mga opereasyon nito sa Cagayan de Oro bilang '''96.3 Radyo Trumpeta''' na inilunsad noong Oktubre 2024. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Butuan Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Butuan]] [[Kategorya:Mga hindi aktibong himpilang panradyo]] ajj4hplkp9xc6j6kr2tit1lwavjgd9g 0 332972 2206311 2148477 2026-05-05T18:16:43Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206311 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Padaba FM Virac | callsign = DZAA | city = [[Virac]] | area = [[Catanduanes]], ilang bahagi ng [[Camarines Sur]] | branding = Double A 93.3 Padaba FM | frequency = {{Frequency|93.3|MHz}} | airdate = 2009 | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Wikang Gitnang Bikol|Bicolano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5 kW | erp = | class = | callsign_meaning = | former_callsigns = | former_frequencies = | affiliations = | owner = Our Lady's Foundation | licensee = | webcast = <!-- [URL Listen Live] --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> }} Ang '''DZAA''' (93.3 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''93.3 Padaba FM''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng Our Lady's Foundation. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa [[Virac]].<ref>{{Citation |title=TABLE 20.7a |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2011PY_Communications.pdf |work=2011 Philippine Yearbook |pages=18–45 |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |access-date=June 3, 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=2019 NTC FM Stations |url=http://storage.googleapis.com/request-attachments/AV4y9qh3QvqYRdiDILKyN9nVIEnGnFovM9uuKB8iRaRW7PRrO633PGaXjSEULkqvEmjorBtVejJ00OBQf6uq5cH0nMZNFTt12UrY/FM%20STATIONS_2019.pdf |access-date=June 3, 2020 |website=[[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=2015 Annual Performance Report |url=http://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025131109/https://ntc5.ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2016/04/2015-Annual-Performance-Report.pdf |archive-date=October 25, 2022 |access-date=June 3, 2020 |website=[[National Telecommunications Commission (Philippines)|ntc5.ntc.gov.ph]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=A media-friendly PNP chief |url=http://catanduanestribune.tripod.com/Issues/Feb21/BrieflyYours.htm |access-date=June 3, 2020 |website=catanduanestribune.tripod.com }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=10M cyber-libel case, isinampa vs lady broadcaster |url=https://bicolperyodiko.com/2018/12/24/10m-cyber-libel-case-isinampa-vs-lady-broadcaster/ |access-date=June 3, 2020 |website=bicolperyodiko.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 20, 2010 |title=PADABA 93.3 DOUBLE A FM |url=http://honeysheng.blogspot.com/2010/04/padaba-933-double-fm.html |access-date=June 3, 2020 |website=honeysheng.blogspot.com}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Catanduanes Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Catanduanes]] ebgai1a8ypi9tdesccmivno8pezzsms 0 333351 2206307 2151557 2026-05-05T17:15:17Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206307 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Yes FM Iligan | callsign = DXFE | logo = | logo_size = 220px | city = [[Iligan]] | area = [[Lanao del Norte]], ilang bahagi ng [[Lanao del Sur]] | branding = 99.3 Yes FM | airdate = Pebrero 4, 2002 | frequency = 99.3 MHz | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]] [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Cebuano language|Cebuano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = 20,000 watts | class = C, D and E | callsign_meaning = '''F'''red '''E'''lizalde | former_frequencies = 105.5 MHz (2002–2012) | former_callsigns = DXTL (2002–2012) | network = Yes FM | owner = [[MBC Media Group]] | licensee = [[Pacific Broadcasting Systems]] | sister_stations = | webcast = [http://www.yesthebest.com.ph/iligan/listen-live Listen Live] | website = [http://www.yesthebest.com.ph/iligan Yes The Best Iligan] }} Ang '''DXFE''' (99.3 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''99.3 Yes FM''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[MBC Media Group]] sa pamamagitan ng [[Pacific Broadcasting Systems]] bilang tagahawak ng lisensya. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa 4th Floor, BH Building, Sabayle St., Brgy. Saray, [[Iligan]].<ref>[https://skiptoplay.home.blog/2019/02/27/the-journey-begins/ Iligan City: Home of 99.3 Yes The Best]</ref><ref>[https://oktunetwork.wordpress.com/2018/08/10/mas-di-best-ang-yes-the-best-sa-iligan/ Mas ‘Di Best ang Yes The Best sa Iligan]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://pia.gov.ph/news/articles/1036163 First Regional Duterte Legacy Summit to be held in Bukidnon]</ref> == Kasaysayan == Itinatag ang Yes FM noong Pebrero 4, 2002 bilang '''Yes FM''' sa 105.5 MHz sa ilalim ng call letters na DXTL. Noong 2012, nawala ito sa ere pagkatapos nung nasunog ang gusaling kinaroroonan nito, kung saan nasira ang kagamitan, transmiter at estudyo nito. Kasalukuyang ginagamit ng PBS ang talapihitang ito bilang [[DXDX-FM|Radyo Pilipinas]]. Noong Mayo 15, 2017, bumalik ito sa ere sa 99.3 MHz sa ilalim ng call letters na DXFE. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Iligan Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Iligan]] j7tbn2r8ljnkt7geydwxs63eth4a73w 0 333391 2206308 2151815 2026-05-05T17:30:31Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206308 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = DXND | above = | logo = | city = [[Iligan]] | area = [[Lanao del Norte]] at [[Lanao del Sur]] | branding = | airdate = Marso 1, 1995 | last_airdate = Oktubre 2022 | frequency = 90.1 MHz | format = [[:en:Dark (broadcasting)|Hindi Aktibo]] | language = | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = | erp = | class = | former_names = {{ubl|Campus Radio (Marso 1, 1995–Pebrero 29, 2004)|Wow FM (Marso 1, 2004–Pebrero 16, 2014)|Riley ng [[DZBB-AM|Super Radyo]] Manila relay (Pebrero 17, 2014-Enero 2022)|DXND (Enero-Oktubre 2022)}} | owner = [[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]] | website = }} Ang '''DXND''' (90.1 [[:en:FM_broadcasting|FM]]) ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network, Inc.]] Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa Norpen Bldg., Roxas Ave., Brgy. Poblacion, [[Iligan]].<ref>{{Citation |title=TABLE 20.7a |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2011PY_Communications.pdf |work=2011 Philippine Yearbook |pages=18–45 |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |access-date=March 6, 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=2020 NTC FM Stations |url=http://storage.googleapis.com/request-attachments/krwjuYylHVSLLIneBnTI5jc9Tbe8fFM96hdHaRzlgo7uawnkM2AZ1usAzYkN26EeDvlaV0yL56GpT830ccMGHZyTnhk31ReKna5l/FM%20Listing.pdf |access-date=March 6, 2021 |website=[[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=60 Years of Radio in Iligan: An Industry Thriving |url=http://oktunetwork.wordpress.com/2018/09/29/localiliganonmedia-60-years-of-radio-in-iligan-an-industry-thriving/ |access-date=October 1, 2020 |website=oktunetwork.wordpress.com }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Kasaysayan == Itinatag ang himpilang ito noong Marso 1, 1995, bilang '''Campus Radio 90.1''', na may pang-masa na format. Noong Marso 1, 2004, naging '''90.1 Wow FM''' ito. Noong Pebrero 14, 2007, ibinalik ito sa '''Campus Radio'''. Noong Pebrero 17, 2014, naging riley lamang ito ng [[DZBB-AM|DZBB]] na nakabase sa Maynila. Noong Oktubre 2022, nawala ito sa ere. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Iligan Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Iligan]] [[Kategorya:Mga hindi aktibong himpilang panradyo]] r6c0juy1h2gllmtcbh7h5eqz65hbpg4 0 333592 2206344 2174558 2026-05-05T22:09:10Z HannaHanni 151687 added [[Category:Bini (grupo)]] using [[WP:HC|HotCat]] 2206344 wikitext text/x-wiki  {{Infobox person|name=Colet|image=Colet Vergara in June 2025.jpg|caption=Si Colet noong Hunyo 2025|birth_name=Maria Nicolette Vergara|birth_date={{birth date and age|2001|9|14}}|birth_place=[[Tagbilaran|Tagbilaran, Bohol]], Pilipinas|years_active=2020–kasalukuyan|module={{Infobox musical artist|embed=yes | genre = {{hlist|[[Pop music|Pop]]|Bubblegum pop|Teen pop|EDM}} | label = {{hlist|[[Star Music]]}} | instruments = Vocals }}|occupation={{Hlist|Tagapagganap|Mang-aawit|Mananayaw|Rapper|Modelo}}}} Si '''Maria''' '''Nicolette Florenosos Vergara''' (ipinanganak noong 14 Setyembre 2001), na kilala bilang '''Colet''', ay isang Pilipinong mang-aawit at mananayaw sa ilalim ng [[Star Music]]. Isa siya sa mga pangunahing bokalista, ''lead dancer'', at ''lead rapper'' ng Filipino ''girl group'' na [[Bini (grupo)|Bini]].<ref name="exclusivepart1">{{Cite web |last=Nuevo |first=Renee |last2=de los Reyes |first2=Sara |date=4 Hunyo 2021 |title=Exclusive: Meet The Members of BINI, as the P-pop Girl Group Officially Makes Its Debut (Part 1) |url=https://metro.style/people/celebrities/p-pop-bini-part-1-aiah-colet-maloi-gwen/30332 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604225915/https://metro.style/people/celebrities/p-pop-bini-part-1-aiah-colet-maloi-gwen/30332 |archive-date=4 Hunyo 2021 |access-date=23 Marso 2025 |website=Metro |language=en}}</ref> == Maagang buhay at edukasyon == Ipinanganak si Maria Nicolette Florenosos Vergara noong 14 Setyembre 2001<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 2024 |title=BINI: The binibinis of P-Pop in full bloom |language=en |publisher=PEP.ph |url=https://www.pep.ph/peptionary/179013/bini-members-a5157-20240223?s=j29v9o74fan1gmhbuj210m9cvk |url-status=live |access-date=23 Marso 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617164008/https://www.pep.ph/peptionary/179013/bini-members-a5157-20240223?s=j29v9o74fan1gmhbuj210m9cvk |archive-date=17 Hunyo 2024}}</ref> sa [[Tagbilaran]], [[Bohol]], Pilipinas kina Arnulfo at Maria Regina Vergara.<ref name="plaque">{{Cite web |last=dela Roca |first=Patricia |date=3 Hulyo 2024 |title=Bohol's pride: BINI Colet gets recognition from Tagbilaran City |url=https://latestchika.com/just-in/2024/07/03/107415/bohols-pride-bini-colet-gets-recognition-from-tagbilaran-city/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919091434/https://latestchika.com/just-in/2024/07/03/107415/bohols-pride-bini-colet-gets-recognition-from-tagbilaran-city/ |archive-date=19 Septiyembre 2024 |access-date=23 Marso 2025 |website=[[Philippine Star|Latest Chika]] |language=en |url-status=bot: unknown }}</ref> Siya ay nagmula sa isang pamilya ng walong magkakapatid. Ang kanyang ama ay isa ring mang-aawit at drummer.<ref>{{Cite web |last=Ngojo |first=Jessa |date=13 Hunyo 2024 |title=Meet the BINI Bisdak beauties |url=https://cebudailynews.inquirer.net/578523/meet-the-bini-bisdak-beauties |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726073454/https://cebudailynews.inquirer.net/578523/meet-the-bini-bisdak-beauties |archive-date=26 Hulyo 2024 |access-date=23 Marso 2025 |website=Cebu Daily News |language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Japan Philippine Institute of Technology sa [[Bulacan]] bilang iskolar, kung saan nagtapos siya kasama ang kanyang kagrupo na si Maloi noong 2024.<ref>{{Cite web |last=Geli |first=Bianca |date=8 Hunyo 2024 |title=BINI's Colet and Maloi graduate from senior high school |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/20677/binis-colet-and-maloi-graduate-from-senior-high-school/photo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616114116/https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/20677/binis-colet-and-maloi-graduate-from-senior-high-school/photo |archive-date=16 Hunyo 2024 |access-date=23 Marso 2025 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bravo |first=Frances Karmel S. |date=8 Hunyo 2024 |title=BINI members Colet, Maloi graduate from senior high school |url=https://www.pep.ph/lifestyle/celebrations/181145/bini-members-colet-maloi-graduate-from-senior-high-school-a5128-20240608?s=dv1ja8eivnfn6sqqfv1hp60pb9 |access-date=23 Marso 2025 |website=PEP.ph |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=7 Hunyo 2024 |title=BINI members Colet, Maloi graduate from senior high school |url=https://entertainment.inquirer.net/560388/bini-members-colet-maloi-graduate-from-senior-high-school |access-date=23 Marso 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Lumahok si Colet sa mga grupo ng pag-awit ng kanyang paaralan at sa mga kompetisyon sa pag-awit. Sumali rin siya sa ''dance group'' ng kanyang paaralan at nakipagkumpitensya sa mga ''inter-school dance competition''. Noong siya ay nasa mataas na paaralan, isinulat niya ang mga liriko sa naging Bini ''single'' na "8", na una ay naisip bilang isang ''graduation song'' <ref name="cdn1">{{Cite news |last=Romariz |first=Kurt |date=26 Hulyo 2024 |title=BINI Colet serenades Bisaya fans: 'Laban lang pirmi' |language=en |work=Cebu Daily News |url=https://cebudailynews.inquirer.net/586772/bini-colet-serenades-bisaya-fans-laban-lang-pirmi |url-status=live |access-date=23 Marso 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816160507/https://cebudailynews.inquirer.net/586772/bini-colet-serenades-bisaya-fans-laban-lang-pirmi |archive-date=16 Agosto 2024}}</ref> at inilabas noong 2021. Nag-aral siya sa Dr. Cecilio Putong National High School, kung saan pinili niya ang ''Special Program for the Arts'' (SPA) ''curriculum''. Nagtapos siya ng vocals at sinanay sa pagkanta sa ilalim ng SPA. == Karera == Sa kanyang mga taon sa mataas na paaralan, tinanggap si Colet bilang kalahok para sa kompetisyon sa pag-awit na ''[[Tawag ng Tanghalan]]'' ng ABS-CBN ''variety show'' na ''[[It's Showtime]]''[[It's Showtime|,]] ngunit hindi ito nakalaban dahil sa salungatan sa kanyang pag-aaral. Kasunod ng isang nabigong audition para sa ''[[Pinoy Big Brother: Otso]]'' sa Bohol,<ref name="colet8">{{Cite web |last=dela Cruz |first=Liezel |date=27 Hulyo 2024 |title=Colet reveals the key to BINI's solid bond and unstoppable chemistry |url=https://ent.abs-cbn.com/articles-news/colet-reveals-key-to-binis-solid-bond-and-unstoppable-chemistry-22902 |access-date=23 Marso 2025 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref> Nag-audition si Colet para sa Star Hunt Academy sa [[Laguna|Bohol]] noong 2018 at napili bilang ''trainee'' noong unang bahagi ng 2019.<ref name=":0">{{Cite web |last=Bardinas |first=Mary Ann |date=9 Agosto 2020 |title=Star Hunt Academy set to make more P-pop idols shine worldwide |url=https://ent.abs-cbn.com/articles-news/star-hunt-academy-set-to-make-more-p-pop-idols-shine-worldwide-12780 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101060453/https://ent.abs-cbn.com/articles-news/star-hunt-academy-set-to-make-more-p-pop-idols-shine-worldwide-12780 |archive-date=1 Nobyembre 2020 |access-date=23 Marso 2025 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Custodio |first=Bianca |date=28 Oktubre 2024 |title=BINI's Colet Vergara Regularly Steps Out of Her Comfort Zone |url=https://vogue.ph/lifestyle/people/bini-colet-vergara-takes-challenges-head-on/ |access-date=23 Marso 2025 |website=Vogue Philippines |language=en-US}}</ref> Sa mga unang yugto ng kanyang pagsasanay kasama ang Bini, humarap si Colet sa mga hamon sa pakikipag-ugnayan sa ibang miyembro dahil sa hadlang sa wika, dahil [[Wikang Sebwano|Cebuano]] o Bisaya ang kanyang unang wika. Sa isang panayam sa ''Cebuano-language talk show'' na ''Kuan on One'', binanggit niya na madalas niyang tinatanggihan ang mga hiling upang makipag-solo ''interview'' dahil nahihirapan siyang magsalita ng [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref name="cdn2">{{Cite news |last=Romariz |first=Kurt |date=July 26, 2024 |title=BINI Colet serenades Bisaya fans: 'Laban lang pirmi' |work=Cebu Daily News |url=https://cebudailynews.inquirer.net/586772/bini-colet-serenades-bisaya-fans-laban-lang-pirmi |url-status=live |access-date=August 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816160507/https://cebudailynews.inquirer.net/586772/bini-colet-serenades-bisaya-fans-laban-lang-pirmi |archive-date=August 16, 2024}}</ref><ref name=":1" /> Noong Oktubre 10, 2020, isa si Colet sa huling walong miyembro ng ''Star Hunt Academy Girl Trainees'' na nagtapos sa akademya at opisyal na inihayag bilang miyembro ng isang ''idol group''.<ref>{{Cite web |last=Adriano |first=Pamela |date=11 Oktubre 2020 |title=Star Hunt Academy girl trainees graduate, set to blaze P-pop trail |url=https://ent.abs-cbn.com/articles-news/star-hunt-academy-girl-trainees-graduate-set-to-blaze-p-pop-trail-13256 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723132405/https://ent.abs-cbn.com/articles-news/star-hunt-academy-girl-trainees-graduate-set-to-blaze-p-pop-trail-13256 |archive-date=23 Hulyo 2024 |access-date=23 Marso 2025 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref> Noong Nobyembre 2020, opisyal na naging miyembro si Colet ng Filipino ''girl group'' na [[Bini (grupo)|Bini]],<ref>{{Cite web |date=9 Nobyembre 2020 |title=Star Hunt Academy launches all-girl Pinoy Pop group Bini |url=https://tribune.net.ph/index.php/2020/11/09/star-hunt-academy-launches-all-girl-pinoy-pop-group-bini/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109034445/https://tribune.net.ph/index.php/2020/11/09/star-hunt-academy-launches-all-girl-pinoy-pop-group-bini/ |archive-date=9 Nobyembre 2020 |access-date=23 Marso 2025 |website=Daily Tribune |language=en-US}}</ref> na opisyal na ''nag-debut'' noong Hunyo 11, 2021.<ref name="runway2">{{Cite web |date=20 Mayo 2021 |title=BINI makes official debut in two-part event on KTX.PH |url=https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2021/5/20/bini-launch-ktx?lang=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006131824/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2021/5/20/bini-launch-ktx?lang=en |archive-date=6 Oktubre 2021 |access-date=23 Marso 2025 |website=ABS-CBN Newsroom |language=en}}</ref> Noong Pebrero 2, 2025, tinanghal ni Colet ang kantang ''Visayan pop'' na "Puhon" kasama ang mang-aawit na si [[TJ Monterde]] sa kanyang concert na ''Sarili Nating Mundo'' sa [[Smart Araneta Coliseum]] sa [[Lungsod Quezon]]. <ref>{{Cite web |last=Deala |first=Joanna |date=3 Pebrero 2025 |title=Different types of love felt on Day 2 of Tj Monterde’s 'Sarili Nating Mundo' concert |url=https://republicasiamedia.com/generation/different-types-of-love-felt-on-day-2-of-tj-monterdes-sarili-nating-mundo-concert/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20250204050221/https://republicasiamedia.com/generation/different-types-of-love-felt-on-day-2-of-tj-monterdes-sarili-nating-mundo-concert/ |archive-date=4 Pebrero 2025 |access-date=23 Marso 2025 |website=Republic Asia |url-status=live }}</ref> == Diskograpiya == Si Colet ay isang ''featured vocalist'' sa kantang "Kalma Kahit Magulo", kasama ang kapwa niyang miyembro sa Bini na si Joanna at mang-aawit na si [[Juan Karlos Labajo]]. Bahagi ang kanta sa opisyal na ''soundtrack'' para sa ''Philippine mystery drama series'' na ''High Street''.<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 2024 |title='High Street" releases OST |language=en |work=ABS-CBN News |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/2024/6/9/-high-street-releases-ost-734 |url-status=live |access-date=23 Marso 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610111634/https://news.abs-cbn.com/entertainment/2024/6/9/-high-street-releases-ost-734 |archive-date=10 Hunyo 2024}}</ref> Si Colet ay kinikilala rin bilang isang ''co-writer'' sa mga kanta ng Bini na "Kinikilig" at "Karera", at siya ang nag-iisang manunulat ng kanyang orihinal na komposisyon na "8".<ref>{{Cite news |title=Kinikilig – song by BINI |language=en |work=Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/song/kinikilig/1690907659 |url-status=live |access-date=23 Marso 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241111165827/https://music.apple.com/ph/song/kinikilig/1690907659 |archive-date=11 Nobyembre 2024}}</ref><ref>{{Cite news |title=Karera – song by BINI |language=en |work=Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/song/karera/1733853214 |url-status=live |access-date=23 Marso 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241111165852/https://music.apple.com/ph/song/karera/1733853214 |archive-date=11 Nobyembre 2024}}</ref><ref name="cdn2" /> == Filmography == Noong 2024, nakapanayam ni [[Melai Cantiveros]] si Colet sa isang kabanata ng ''talk show'' sa [[Wikang Cebuano]] na ''Kuan on One''.<ref name="cdn2" /> == Iba pang mga aktibidad == Nag-prangkisa si Colet ng negosyong pagkain na tinatawag na Egg Cloud sa [[Bohol]].<ref>{{Cite news |last=Mendoza |first=Ralph |date=24 Abril 2024 |title=‘Walo hanggang dulo:’ Sino-sino ang mga binibini ng BINI? |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://balita.mb.com.ph/2024/04/24/walo-hanggang-dulo-sino-sino-ang-mga-binibini-ng-bini/ |url-status=live |access-date=23 Marso 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225015953/https://balita.mb.com.ph/2024/04/24/walo-hanggang-dulo-sino-sino-ang-mga-binibini-ng-bini/ |archive-date=25 Disyembre 2024}}</ref> == Mga parangal at nominasyon == Noong Hulyo 1, 2024, ginawaran ng lokal na pamahalaan ng Tagbilaran si Colet ng plake ng pagkilala para sa kanyang dedikasyon sa musika. Kinilala nila ang kanyang karera sa musika para sa inspirasyon ng pagmamalaki at paghanga sa mga residente ng lungsod. Tinanggap ng kanyang mga magulang ang plake sa ngalan niya, dahil nasa [[Maynila]] siya noon dahil sa salungatan sa kanyang iskedyul.<ref name="plake">{{Cite web |last=dela Roca |first=Patricia |date=July 3, 2024 |title=Bohol's pride: BINI Colet gets recognition from Tagbilaran City |url=https://latestchika.com/just-in/2024/07/03/107415/bohols-pride-bini-colet-gets-recognition-from-tagbilaran-city/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919091434/https://latestchika.com/just-in/2024/07/03/107415/bohols-pride-bini-colet-gets-recognition-from-tagbilaran-city/ |archive-date=Septiyembre 19, 2024 |website=[[Philstar|Latest Chika]] |access-date=Marso 23, 2025 |url-status=bot: unknown }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na kawing == * {{Official website|https://bini.abs-cbn.com}} * {{IMDb name|12115855}} [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Mga Bisaya]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 2001]] [[Kategorya:Articles with hCards]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] [[Kategorya:Mga artikulong may hAudio microformats]] [[Kategorya:Bini (grupo)]] audgviatki5zk4n4o9h6s17x52nczwe 0 333671 2206309 2154577 2026-05-05T17:45:32Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206309 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Radyo Rapido Davao | callsign = DXRR | logo = | city = [[Lungsod ng Davao]] | area = [[Rehiyon ng Davao]] at mga karatig na lugar | branding = Radyo Rapido Diyes Disisyete | airdate = 1960 | frequency = 1017 kHz | format = [[News radio|News]], [[:en:Public affairs programming|Public Affairs]], [[Talk radio|Talk]] | language = [[Cebuano language|Cebuano]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = | class = | callsign_meaning = '''R'''adyo '''R'''apido | former_callsigns = DXGE (1960–1987) | former_frequencies = 980 kHz (1967–1978)<ref>[https://books.google.com/books?id=1QOJ6lmxfHkC The Philippines: A Country Profile]</ref> | network = Radyo Rapido | owner = [[Kalayaan Broadcasting System]] | website = }} Ang '''DXRR''' (1017 [[:en:AM_broadcasting|AM]]) '''Radyo Rapido''' ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Kalayaan Broadcasting System]], isang sangay ng ANFLOCOR Group of Companies. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa DAMOSA Gateway, J.P Laurel Ave. cor. Mamay Rd., [[Lungsod ng Davao]], at ang transmiter nito ay matatagpuan sa Bugac, Brgy. Ma-a, [[Lungsod ng Davao]].<ref>[https://www.gmanetwork.com/news/news/regions/126201/davao-broadcasters-receive-threats-cmfr/story/ Davao broadcasters receive threats- CMFR]</ref><ref>[https://www.sunstar.com.ph/article/354808 Saludo Kami: Ang gugma sa trabaho ug ang pangalagad]</ref><ref>[https://www.sunstar.com.ph/article/342479 The morning partner]</ref><ref>{{Cite web |url=http://ecc.gov.ph/ecc-goes-to-the-airwaves-in-mindanao/ |title=ECC goes to the airwaves in Mindanao |access-date=July 18, 2019 |archive-date=July 19, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719024151/http://ecc.gov.ph/ecc-goes-to-the-airwaves-in-mindanao/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.mindanews.com/top-stories/2020/09/deped-davao-to-start-airing-supplemental-materials-over-10-radio-tv-stations/ DepEd-Davao to start airing supplemental materials over 10 radio, TV stations]</ref> ==History== Itinatag ang himpilang ito noong 1960 sa ilalim ng call letters na DXGE at sa ilalim ng pagmamay-ari ng Liberty Broadcasting Corporation. Kabilang sa mga personalidad ng himpilang ito ay sina Tony Vergara, Jimmy Torres at Fred Colas. Noong 1988, binili ng [[Kalayaan Broadcasting System]] ang himpilang ito na nagpalit ng call letters sa DXRR. Noong dekada 90, inilipat ang transmiter nito mula sa Malacanang Munong sa kasalukuyan nitong lokasyon sa Bugac.<ref>[https://issuu.com/edgedavao/docs/edge5issue38supp Davao Journalists: Making it Big in the National Scene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250124182531/https://issuu.com/edgedavao/docs/edge5issue38supp |date=2025-01-24 }}. Edge Davao: Vol. 5, Issue 38. p.6</ref><ref>[https://issuu.com/edgedavao/docs/edge10_issue1 Remembering A.J. Wills] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250124182524/https://issuu.com/edgedavao/docs/edge10_issue1 |date=2025-01-24 }}. Edge Davao: Vol. 10, Issue 1. p.9</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} {{Davao City Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Lungsod ng Davao]] 2wywfd4yudkzmc699wkvp56sb4cahl7 0 333765 2206302 2203954 2026-05-05T16:27:45Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206302 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = DWFX | callsign = | logo = | city = [[Legazpi, Albay|Legazpi]] | country = Pilipinas | area = [[Albay]] at mga karatig na lugar | branding = | airdate = {{start date|2010|12}} | last_airdate = {{start date|2024|02}} | frequency = 89.9 MHz | format = [[:en:Dark (broadcasting)|Hindi Aktibo]] | language = | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = | erp = | class = | callsign_meaning = Fox | former_names = {{ubl|Fox 89.9 (Disyembre 2010 - Pebrero 2024)}} | owner = Radio Sorsogon Network }} Ang '''DWFX''' (89.9 [[:en:FM broadcasting|FM]]) ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng Radio Sorsogon Network.<ref>{{Cite web | url = http://storage.googleapis.com/request-attachments/AV4y9qh3QvqYRdiDILKyN9nVIEnGnFovM9uuKB8iRaRW7PRrO633PGaXjSEULkqvEmjorBtVejJ00OBQf6uq5cH0nMZNFTt12UrY/FM%20STATIONS_2019.pdf | title = 2019 NTC FM Stations | website = [[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]] | access-date = 2025-10-21}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://rsso05.psa.gov.ph/Albay-Tourism/Radio%20Stations/List%20of%20Radio%20Stations.html |title=List of Albay stations |access-date=2025-04-09 |archive-date=2022-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220724122610/http://rsso05.psa.gov.ph/Albay-Tourism/Radio%20Stations/List%20of%20Radio%20Stations.html |url-status=dead }}</ref> Dati itong sumahimpapawid bilang '''Fox 89.9''' mula Disyembre 2010 hanggang Pebrero 2024, nung nawala ito sa ere.<ref>[https://bicol.politics.com.ph/2017/04/30/nosebleed-moment-ako-bicols-batocabe/ A ‘nosebleed’ moment for AKO-Bicol’s Batocabe]</ref><ref>[http://albay.gov.ph/pga-receives-face-masks-and-face-shields-from-hong-group-of-companies/ PGA Receives Face masks and Face Shields from HONG Group of Companies]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kasalukuyang pagmamay-ari ng [[Radio Mindanao Network]] ang talapihitang ito.<ref>{{Cite web | url = https://ntc.gov.ph/wp-content/uploads/2025/AUTHORIZED_BROADCAST_STATIONS/FM%20June%202025.pdf | title = 2025 NTC FM Stations | website = [[National Telecommunications Commission|ntc.gov.ph]] | access-date = 2025-10-21 }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Legazpi Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Albay]] [[Kategorya:Mga hindi aktibong himpilang panradyo]] ai9f6hhmeqz6ifrr8wjhc98b5q4zmrr 0 334152 2206429 2169323 2026-05-06T10:41:02Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2206429 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[MBC Media Group]] draeqfnckkml5jeaalphdx1fx9vnx7l 0 335313 2206314 2171032 2026-05-05T18:59:38Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206314 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | monarch = | name = Daniel of Moscow | title = | image = Daniel Alexandrovich Moskovsky.jpg | image_size = 190px | caption = Miniature from the ''Tsarskiy titulyarnik'' ("Tsar's Book of Titles", 1672) | reign = 1282<ref name=":0" /> –<br/>5 March 1303 | coronation = | othertitles = | succession = [[Prince of Moscow]] | predecessor = | successor = [[Yuri of Moscow|Yuri I]] | spouse = Maria Glebovna Belozerskaya | spouse-type = [[List of Russian consorts|Consort]] | issue = [[Yury of Moscow]]<br>Aleksandr<br>Boris of Kostroma<br>Afanasy of Novgorod<br>Fedora<br>[[Ivan I of Moscow]] | house = [[Yurievichi]]<br />Daniilovichi (founder) | house-type = | father = [[Alexander Nevsky]] | birth_date = late 1261 | birth_place = [[Vladimir, Russia|Vladimir]], [[Vladimir-Suzdal|Vladimir-Suzdal principality]] | death_date = {{Death date|1303|3|04|df=y}} (aged 41) | death_place = [[Moscow]], [[Grand Duchy of Moscow]] | date of burial = | place of burial = [[Cathedral of the Archangel]] | religion = [[Russian Orthodox Church]]| }} {{Infobox saint |honorific_prefix=[[Saint]] |name= Daniel ng Mosku |titles=Holy and right-believing Prince |image=Daniil of Moscow (fresco in Archang. cat).jpg |image_size= 200px |caption= Fresco in the Cathedral of the Archangel, Moscow |birth_date= 1261 |birth_place= Vladimir |death_date= 4 March 1303 |feast_day=March 17<br>September 12 |venerated_in=[[Russian Orthodox Church]] |canonized_date=1791 |canonized_place= |canonized_by=[[Russian Orthodox Church]] |attributes= |major_shrine= {{infobox person|child=yes| |burial_place=Cemetery of Danilov ({{langx|ru|Даниловское кладбище}})}} |patronage=[[Russian Engineer Troops]] }} Si Daniil Aleksandrovich (Ruso: Даниил Александрович; 1261 – 5 Marso 1303), kilala rin bilang Daniil ng Moscow, ay ang bunsong anak ni Alexander Nevsky at ninuno ng lahat ng mga Prinsipe ng Moscow.[3] Ang kanyang mga inapo ay kilala bilang ang Daniilovichi. Siya ay lokal na inaprubahan para sa pagsamba sa Russian Orthodox Church, na may mga araw ng kapistahan sa Marso 17 at Setyembre 12. ==Talambuhay== Si Daniil ay ipinanganak noong huling bahagi ng 1261, sa Vladimir sa Klyazma, kabisera ng Vladimir-Suzdal. Siya ang ikaapat at bunsong anak ni Alexander Nevsky at ng kanyang pangalawang asawa, si Princess Vassa. Siya ay ipinangalan kay Daniel the Stylite. Ang kanyang ama na si Alexander ay namatay noong 14 Nobyembre 1263, nang si Daniel ay dalawang taong gulang pa lamang. Sa mga patrimoniya ng kanyang ama, natanggap niya ang pinakamababang halaga, Moscow, at naghari sa ilalim ng rehensiya ng kanyang tiyuhin sa ama, si prinsipe Yaroslav ng Tver. Namatay si Yaroslav noong 1271, ngunit lumilitaw na si Daniil ay hindi naging isang malayang pinuno hanggang 1282.<ref name=":0">{{Cite book |last=Kuchkin |first=Vladímir Andreevich |url=http://krotov.info/libr_min/11_k/uch/kin_10.htm |title=Первый московский князь Даниил Александрович |publisher=[[Nauka (publisher)|Nauka]] |year=1995 |series=[[Russian History (RAS journal)|Russian History]] |volume=1 |pages=94–107 |trans-title=The first Moscow prince, Danil Aleksandrovich |issn=0869-5687 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 6grsx8yav45qoh2jnz8qwlo8v7pfm30 0 335510 2206345 2173689 2026-05-05T22:09:28Z HannaHanni 151687 added [[Category:Bini (grupo)]] using [[WP:HC|HotCat]] 2206345 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Jhoanna|birth_name=Jhoanna Christine Burgos Robles|birth_date=Enero 26, 2004|birth_place=[[Calamba, Laguna]], Pilipinas|alma mater=Japan Philippine Institute of Technology|image=Jhoanna at Billboard K POWER 100 (2) (cropped).jpg|image caption=Jhoanna sa ''Billboard Korea'' K Power 100 event 2024|occupation={{hlist|bokalista|aktres|mananayaw}}|years active=2018-kasalukuyan|embed={{Infobox musical artist|embed=yes | genre = {{hlist|Pinoy pop|bubblegum pop|teen pop}} | instruments = Boses | label = [[Star Music|Star]] | current_member_of = [[Bini (grupo)|Bini]] }}}} Si '''Jhoanna Christine Burgos Robles''' (ipinanganak noong Enero 26, 2004), na kilala bilang '''Jhoanna''', ay isang Pilipinong mang-aawit, artista at mananayaw sa ilalim ng [[Star Music]]. Siya ang kasalukuyang leader ng Filipino girl group [[Bini (grupo)|na Bini]] . <ref name="zeen">{{Cite news |date=June 25, 2024 |title=LEADER OF THE PACK: 8 STARTER-FACTS ABOUT BINI MEMBER JHOANNA |publisher=Zeen Magazine |url=https://zeenmag.com/leader-of-the-pack-8-starter-facts-about-bini-member-jhoanna/ |url-status=live |access-date=July 27, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626124432/https://zeenmag.com/leader-of-the-pack-8-starter-facts-about-bini-member-jhoanna/ |archive-date=June 26, 2024}}</ref> Mula 2018 hanggang 2019, nagkaroon ng kaunting papel si Jhoanna sa mga palabas sa Telebisyon na ''[[Kadenang Ginto|Kadenang Ginto]]'' ({{Translation|Golden Chain}}) and ''[[Maalaala Mo Kaya (seryeng pantelebisyon)|Maalaala Mo Kaya]]'' ({{Translation|Would You Remember}}). Noong 2023, nagbida si Jhoanna sa music video para sa "Maharani" ({{Translation|Great Queen}}) ni Alamat, na naglalarawan ng isang mag-aaral na nagkakaroon ng romantikong ugnayan sa kanyang kaklase. Nang sumunod na taon, nagbida rin siya sa music video para sa "Misteryoso" ({{Translation|Mysterious}}) ni Cup of Joe. Sa dalawang magkahiwalay na takbo mula 2023 hanggang 2024, ipinakita ni Jhoanna si Eds, ang bida ng ''Tabing Ilog the Musical'', isang theater adaptation ng [[Pelikulang Drama|teen drama]] ''[[Tabing Ilog|na Tabing Ilog]]'' ( {{Translation|Riverside}} ). Pinalitan niya ang role kasama sina [[Vivoree Esclito]] at Sheena Belarmino . Pinuri ni Jia Pizarro Bote ng ''When in Manila'' ang pagganap ni Jhoanna, sa pagsulat na pinatunayan niya ang kanyang versatility sa musical. == Maagang buhay at edukasyon == Si Jhoanna Christine Burgos Robles ay ipinanganak noong Enero 26, 2004, sa [[Calamba, Laguna]], Pilipinas. <ref name="pep">{{Cite web |last=Jose |first=Nica |date=February 23, 2024 |title=BINI: The binibinis of P-Pop in full bloom |url=https://www.pep.ph/peptionary/179013/bini-members-a5157-20240223?s=j29v9o74fan1gmhbuj210m9cvk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617164008/https://www.pep.ph/peptionary/179013/bini-members-a5157-20240223?s=j29v9o74fan1gmhbuj210m9cvk |archive-date=June 17, 2024 |access-date=July 27, 2024 |website=[[Philippine Entertainment Portal]]}}</ref> Siya ay nag-iisang anak ng kanyang mga magulang. Nagsilbi siya bilang majorette sa marching band ng kanyang paaralan at nakipagkumpitensya sa mga kumpetisyon sa pamamahayag sa kampus noong high school bilang bahagi ng kanyang mga unang plano na maging isang broadcast journalist . <ref name="zeen">{{Cite news |date=June 25, 2024 |title=LEADER OF THE PACK: 8 STARTER-FACTS ABOUT BINI MEMBER JHOANNA |publisher=Zeen Magazine |url=https://zeenmag.com/leader-of-the-pack-8-starter-facts-about-bini-member-jhoanna/ |url-status=live |access-date=July 27, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626124432/https://zeenmag.com/leader-of-the-pack-8-starter-facts-about-bini-member-jhoanna/ |archive-date=June 26, 2024}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Broca |first=Kassandra Venice |date=June 23, 2024 |title='Mabuhay! We are your BINIbinis!' |publisher=The Freeman |url=https://www.philstar.com/the-freeman/cebu-entertainment/2024/06/23/2364915/mabuhay-we-are-your-binibinis |url-status=live |access-date=July 27, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625171144/https://www.philstar.com/the-freeman/cebu-entertainment/2024/06/23/2364915/mabuhay-we-are-your-binibinis |archive-date=June 25, 2024}}</ref> Nagtapos siya ng mataas na paaralan noong 2025 mula sa Japan-Philippines Institute of Technology. <ref>{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=May 7, 2025 |title=BINI Gwen, BINI Jhoanna graduate from senior high school |publisher=ABS-CBN |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/5/7/bini-gwen-bini-jhoanna-graduate-from-senior-high-school-2227 |access-date=May 7, 2025}}</ref> == Karera == [[Talaksan:Bini_Jhoanna_at_Samsung_Awesome_Summer_Fanfest.jpg|thumb|230x230px|Jhoanna sa Samsung Awesome Summer Fanfest noong 2024]] === 2018–2020: Maagang karera at audition ''ng Star Hunt Academy'' === Bago sumali sa Bini, si Jhoanna ay nagkaroon ng kaunting papel sa soap opera ''[[Kadenang Ginto|na Kadenang Ginto]]'' ( {{Translation|Golden Chain}} ), kung saan ginampanan niya ang kaeskuwela ni [[Andrea Brillantes]] at [[Francine Diaz]] na mga karakter nina Marga at Cassy, <ref name="toplist">{{Cite web |last=Bardinas |first=Mary Ann |date=December 21, 2024 |title=TOPLIST: BINI reveals some fun facts about themselves in "Magandang Buhay" |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2024/12/21/toplist-bini-reveals-some-fun-facts-about-themselves-in-magandang-buhay-2213 |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20250706200708/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2024/12/21/toplist-bini-reveals-some-fun-facts-about-themselves-in-magandang-buhay-2213 |archive-date=July 6, 2025 |access-date=July 6, 2025 |website=[[ABS-CBN|ABS-CBN Entertainment]] |language=en-ph}}</ref> pati na rin ang drama anthology series ''[[Maalaala Mo Kaya (seryeng pantelebisyon)|na Maalaala Mo Kaya]]'' ( {{Translation|Would You Remember}} ). <ref name="pep">{{Cite web |last=Jose |first=Nica |date=February 23, 2024 |title=BINI: The binibinis of P-Pop in full bloom |url=https://www.pep.ph/peptionary/179013/bini-members-a5157-20240223?s=j29v9o74fan1gmhbuj210m9cvk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617164008/https://www.pep.ph/peptionary/179013/bini-members-a5157-20240223?s=j29v9o74fan1gmhbuj210m9cvk |archive-date=June 17, 2024 |access-date=July 27, 2024 |website=[[Philippine Entertainment Portal]]}}</ref> Noong 2018, nag-audition si Jhoanna para sa ''Star Hunt Academy (SHA)'' sa [[Laguna]] . Noong Oktubre 10, 2020, si Jhoanna ay isa sa huling walong miyembro ng SHA Girl Trainees na nagtapos at opisyal na inihayag bilang miyembro ng isang idol group. <ref>{{Cite web |last=Adriano |first=Pamela |date=October 11, 2020 |title=Star Hunt Academy girl trainees graduate, set to blaze P-pop trail |url=https://ent.abs-cbn.com/articles-news/star-hunt-academy-girl-trainees-graduate-set-to-blaze-p-pop-trail-13256 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723132405/https://ent.abs-cbn.com/articles-news/star-hunt-academy-girl-trainees-graduate-set-to-blaze-p-pop-trail-13256 |archive-date=July 23, 2024 |access-date=July 25, 2024 |website=ABS-CBN Entertainment}}</ref> Noong Nobyembre 2020, opisyal na naging miyembro ng Filipino girl group [[Bini (grupo)|na Bini]] si Jhoanna. <ref>{{Cite web |date=November 9, 2020 |title=Star Hunt Academy launches all-girl Pinoy Pop group Bini |url=https://tribune.net.ph/index.php/2020/11/09/star-hunt-academy-launches-all-girl-pinoy-pop-group-bini/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109034445/https://tribune.net.ph/index.php/2020/11/09/star-hunt-academy-launches-all-girl-pinoy-pop-group-bini/ |archive-date=November 9, 2020 |access-date=November 25, 2020 |website=Daily Tribune |language=en-US}}</ref> === 2021–kasalukuyan: Debut kasama si Bini, mga pakikipagsapalaran sa pag-arte, at pagpapalawak ng karera sa musika === Opisyal na nag-debut si Jhoanna bilang miyembro ng Bini noong Hunyo 11, 2021. <ref>{{Cite news |date=May 11, 2021 |title=Get ready, Bloom: BINI is finally set for debut |work=ABS-CBN News |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/05/11/21/get-ready-bloom-bini-is-finally-set-for-debut |url-status=live |access-date=July 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006131814/https://news.abs-cbn.com/entertainment/05/11/21/get-ready-bloom-bini-is-finally-set-for-debut |archive-date=October 6, 2021}}</ref> Siya ay opisyal na pinuno ng grupo, bilang karagdagan sa pagiging isa sa mga nangungunang vocalist at rapper nito. <ref>{{Cite news |last=Filoteo |first=Marielle |date=June 29, 2023 |title=BINI Jhoanna is The Feminist P-Pop Leader We Need Right Now |publisher=Parcinq |url=https://www.parcinq.com/post/bini-jhoanna-is-the-feminist-p-pop-leader-we-need-right-now |url-status=live |access-date=July 27, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240302071027/https://www.parcinq.com/post/bini-jhoanna-is-the-feminist-p-pop-leader-we-need-right-now |archive-date=March 2, 2024}}</ref> Noong Hunyo 2022, umani ng papuri ang mga kakayahan sa boses ni Jhoanna mula kay Hans Ethan Carbonilla ni ''Parcinq'', na sumulat na mayroon siyang "isa sa pinakamagagandang boses sa P-pop". <ref name="soty">{{Cite web |last=Carbonilla |first=Hans Ethan |date=June 26, 2022 |title=SOTY? BINI's Back With a Bubblegum Bop, Lagi |url=https://www.parcinq.com/post/soty-bini-s-back-with-a-bubblegum-bop-lagi |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20241209221202/https://www.parcinq.com/post/soty-bini-s-back-with-a-bubblegum-bop-lagi |archive-date=December 9, 2024 |access-date=May 30, 2025 |website=Parcinq}}</ref> Noong 2023, nag-star siya sa music video para sa " Maharani " ( {{Translation|Great Queen}} ) ng [[Pinoy pop]] boy band na Alamat . Sa video, ipinakita niya at ng mga miyembro ng Alamat ang mga kaklase na nag-eensayo para sa isang pagtatanghal sa paaralan ng tradisyonal na sayaw ng ''[[singkil]]'' . Habang nagsasanay sila, isang spark ang tumubo sa pagitan ni Jhoanna at ng Alamat member na si Taneo Sebastian . Sinabi ni Rafael Bautista ng ''Nylon Manila'' na "tama ang pakiramdam" para kina Jhoanna at Taneo na gumanap bilang lead couple, dahil pareho silang opisyal na pinuno ng kani-kanilang grupo. <ref name="p-pop">{{Cite web |last=Bautista |first=Rafael |date=April 19, 2023 |title=10 P-pop Cameos In Music Videos That Made For The Best Surprise |url=https://nylonmanila.com/pop-culture/p-pop-cameos-music-videos-best-surprise/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250314185959/https://nylonmanila.com/pop-culture/p-pop-cameos-music-videos-best-surprise/ |archive-date=March 14, 2025 |website=[[Nylon Manila]]}}</ref> <ref name="folk">{{Cite web |last=Batislaong |first=Acer |date=January 26, 2023 |title=Filipino Folk Dance Meets Modern Romance In ALAMAT's 'Maharani' Music Video |url=https://nylonmanila.com/pop-culture/filipino-folk-dance-modern-romance-alamat-maharani/ |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416093832/https://nylonmanila.com/pop-culture/filipino-folk-dance-modern-romance-alamat-maharani/ |archive-date=April 16, 2025 |access-date=March 18, 2025 |website=[[Nylon Manila]]}}</ref> Natuto siyang sumayaw ''ng singkil'' para sa video. <ref name="besties">{{Cite web |last=Glorioso |first=Nica |date=September 23, 2024 |title=7 Times BINI and ALAMAT Proved They Were Besties In P-pop |url=https://nylonmanila.com/pop-culture/bini-and-alamat-p-pop-besties/ |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422224033/https://nylonmanila.com/pop-culture/bini-and-alamat-p-pop-besties/ |archive-date=April 22, 2025 |access-date=March 18, 2025 |website=[[Nylon (magazine)|Nylon Manila]]}}</ref> Noong sumunod na taon, gumanap siya bilang Epifania "Eds/Panyang" delos Santos, ang pangunahing babaeng tauhan sa ''Tabing Ilog the Musical'', isang papel na salit-salitan nilang ginampanan nina [[Vivoree Esclito]] at Sheena Belarmino . Isa itong musical theater adaptation ng ''[[Tabing Ilog]]'' ( {{Translation|Riverside}} ), isang tin-edyer drama series na orihinal na ipinalabas mula 1999 hanggang 2003. Ina-update ng musikal ang kuwento at setting ng palabas upang umangkop [[Henerasyong Z|sa Gen Z]] cast at mga karakter nito. <ref name="ilog1">{{Cite web |last=Bautista |first=Rafael |date=November 8, 2023 |title=Everything You Should Know About The Gen Z-Coded Reboot of Tabing Ilog: The Musical |url=https://nylonmanila.com/pop-culture/know-about-gen-z-coded-tabing-ilog-the-musical/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250217060824/https://nylonmanila.com/pop-culture/know-about-gen-z-coded-tabing-ilog-the-musical/ |archive-date=February 17, 2025 |access-date=March 18, 2025 |website=[[Nylon_(magazine)|Nylon Manila]]}}</ref> <ref name="hyphen">{{Cite web |last=Bautista |first=Rafael |date=March 18, 2024 |title=8 Times BINI's Jhoanna Robles Proved She Was A True Multi-hyphenate |url=https://nylonmanila.com/bini-jhoanna-robles-multi-hyphenate/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625161648/https://nylonmanila.com/bini-jhoanna-robles-multi-hyphenate/ |archive-date=June 25, 2024 |access-date=July 27, 2024 |website=Nylon Manila}}</ref> Noong 2024, binalikan niya ang papel, kasama sina Esclito at Belarmino. Ang muling pagpapalabas ay tumagal mula Nobyembre 8 hanggang Disyembre 1. Pinuri ni Jia Pizarro Bote ng ''When in Manila'' ang pagtatanghal ni Jhoanna, na isinulat na pinatunayan niya ang kanyang kakayahan bilang Eds. <ref name="rerun">{{Cite web |last=Antonio |first=Josiah |date=March 18, 2024 |title='Tabing Ilog' musical to hold reruns in November 2024 |url=https://news.abs-cbn.com/lifestyle/2024/5/15/-tabing-ilog-musical-to-hold-reruns-in-november-2024-2138 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625164407/https://news.abs-cbn.com/lifestyle/2024/5/15/-tabing-ilog-musical-to-hold-reruns-in-november-2024-2138 |archive-date=June 25, 2024 |access-date=June 25, 2024 |website=ABS-CBN}}</ref> <ref>{{Cite web |date=December 2, 2024 |title=LOOK: BINI Jhoanna Showed Her Versatility in "Tabing Ilog The Musical" |url=https://www.wheninmanila.com/bini-jhoanna-tabing-ilog-the-musical/ |access-date=December 2, 2024 |website=When In Manila}}</ref> Ang musikal ay pinagsamang produksyon sa pagitan ng Philippine Educational Theater Association (PETA) at [[ABS-CBN]] . <ref name="ilog1" /> Noong Hulyo, isinama si Jhoanna sa music video ng nag-iisang "Misteryoso" ( {{Translation|Mysterious}} ) ng [[Baguio]]-based pop-rock band na Cup of Joe, sa direksyon ng [[SB19]] member na si Justin De Dios. <ref name="misteryoso">{{Cite web |last=Go |first=Mayks |date=July 30, 2024 |title=Cup Of Joe To Release "Misteryoso" Music Video Starring BINI's Jhoanna |url=https://billboardphilippines.com/music/news/cup-of-joe-to-release-misteryoso-music-video-starring-binis-jhoanna/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730124403/https://billboardphilippines.com/music/news/cup-of-joe-to-release-misteryoso-music-video-starring-binis-jhoanna/ |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=Billboard Philippines}}</ref> <ref>{{Cite web |date=August 3, 2024 |title=Cup of Joe drops 'Misteryoso' MV starring BINI's Jhoanna and directed by SB19's Justin |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/915782/cup-of-joe-drops-misteryoso-mv-starring-bini-s-jhoanna-and-directed-by-sb19-s-justin/story/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803141112/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/915782/cup-of-joe-drops-misteryoso-mv-starring-bini-s-jhoanna-and-directed-by-sb19-s-justin/story/ |archive-date=August 3, 2024 |access-date=August 3, 2024 |website=GMA News}}</ref> Siya rin ay naging tampok na bokalista sa "Kalma Kahit Magulo" ( {{Translation|Calm Despite Turmoil}} ), isang kanta mula sa orihinal na soundtrack ng 2024 [[ABS-CBN]] drama series ''na High Street'', kasama ang kapwa miyembro ng Bini na [[Colet (mang-aawit)|sina Colet]] at [[Juan Karlos Labajo]] . <ref>{{Cite news |date=June 10, 2024 |title='High Street" releases OST |work=ABS-CBN News |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/2024/6/9/-high-street-releases-ost-734 |url-status=live |access-date=July 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610111634/https://news.abs-cbn.com/entertainment/2024/6/9/-high-street-releases-ost-734 |archive-date=June 10, 2024}}</ref> Noong 2025, nagkaroon ng kontrobersya si Jhoanna nang kumalat ang isang video, na lumalabas na ipinakita sa kanya ang dalawang kasamang lalaki, sina Ethan David ng GAT at dancer na si Shawn Castro. Itinampok din sa clip ang pinaniniwalaan ng mga tagahanga na boses ng dalawa pang miyembro ng Bini. Ang dalawang lalaki ay umarte ng isang sekswal na nagpapahiwatig na eksena. Sa gitna ng mga alalahanin na ang kunwa ng mga lalaki ay may kinalaman sa isang menor de edad na babae, nilinaw ni Castro sa kanyang paghingi ng tawad na "walang menor de edad, o sinuman, ang nasaktan sa pisikal, mental, sekswal, o sa anumang paraan". Nagbigay din ng public apology sina David at Bini. <ref>{{Cite web |date=May 8, 2025 |title='Nagkamali kami': BINI apologizes for controversial viral video |url=https://www.rappler.com/entertainment/celebrities/bini-apologizes-controversial-viral-video/ |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20250509210511/https://www.rappler.com/entertainment/celebrities/bini-apologizes-controversial-viral-video/ |archive-date=May 9, 2025 |access-date=May 8, 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-ph}}</ref> Noong Hulyo 31, dumalo si Jhoanna sa isang espesyal na screening ng <i id="mw4g">Sunshine</i>, isang pelikula na pinamumunuan ni [[Maris Racal]] na tumatalakay sa mga tema kabilang ang [[Pagpapalaglag|aborsyon]], kalusugan ng reproduktibo, at [[Ligtas na pagtatalik|ligtas na pakikipagtalik]] sa Pilipinas. Pagkatapos ng screening, ibinahagi ni Robles ang kanyang mga saloobin, pinupuri ang pagtuon ng pelikula sa [[Kalusugang pang-isipan|kalusugan ng isip]] at ipinahayag na ang mga indibidwal na nahaharap sa mga hamon sa pag-iisip ay maaaring minsan ay gumawa ng mga desisyon batay sa panandaliang kaluwagan. Ang kanyang mga pahayag ay umani ng iba't ibang reaksyon online, kasama ng ilang [[Netizen|netizens]] na ang kanyang mga komento ay lumilitaw na tumatakip sa sentral na mensahe ng pelikula at nagpapakita ng isang pinaniniwalaang "pro-life" bias. <ref>{{Cite news |last=Valdez |first=Jasper |date=July 31, 2025 |title=Bini's Jhoanna Clarifies Viral Sunshine Review: ‘I appreciate the feedback’ |language=en-US |work=[[Manila Standard]] |url=https://manilastandard.net/showbiz/314624031/binis-jhoanna-clarifies-viral-sunshine-review-i-appreciate-the-feedback.html |url-status=live |access-date=August 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250802140926/https://manilastandard.net/showbiz/314624031/binis-jhoanna-clarifies-viral-sunshine-review-i-appreciate-the-feedback.html |archive-date=August 2, 2025}}</ref> Kalaunan ay nag-isyu si Robles ng pampublikong paghingi ng tawad sa pamamagitan ng Instagram, na kinikilala ang mga alalahanin. Ipinagtanggol ng direktor ng pelikula na si Antoinette Jadaone, si Robles, na binanggit na ang mga pampublikong tao ay maaaring makaharap ng mga limitasyon kapag tinutugunan ang mga sensitibong paksa tulad ng aborsyon. <ref>{{Cite news |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=July 31, 2025 |title=BINI Jhoanna Apologizes for ‘Misunderstood’ ‘Sunshine’ Movie Review |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/621482/bini-jhoanna-apologizes-for-misunderstood-sunshine-movie-review |url-status=live |access-date=August 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250802140806/https://entertainment.inquirer.net/621482/bini-jhoanna-apologizes-for-misunderstood-sunshine-movie-review |archive-date=August 2, 2025}}</ref> == Iba pang mga pakikipagsapalaran == === Pamamahayag === Noong nasa ika-anim na baitang, nadebelop ni Jhoanna ang hilig sa pamamahayag nang hilingin sa kanya na magbasa ng pahayagan at aklatan ng kanilang paaralan. Pagkatapos nito, sumali siya mula high school hanggang sa District Schools Press Conference (DSPC) at umabot sa Regional Schools Press Conference (RSPC) sa Calabarzon, na parehong nagsisilbing kwalipikasyon patungo sa National Press Conference (NSPC). Noong Abril 20, 2023, lumabas si Bini sa morning radio program ''na Sakto'' sa [[DZMM TeleRadyo|TeleRadyo Serbisyo]], kung saan ang interes ni Jhoanna sa pag-uulat ay napansin ng mga host na [[Amy Perez|sina Amy Perez]] at Jeff Canoy . Dahil sa kawalan ni Perez, tumayo si Jhoanna bilang pansamantalang host noong Abril 21, kasunod ng isang alok. <ref>{{Cite web |last=Dumaual |first=Miguel |date=April 21, 2023 |title=From P-pop idol to morning anchor: BINI's Jhoanna Robles trends as 'Sakto' guest host |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/04/21/23/may-future-bini-jhoanna-trends-as-sakto-guest-anchor |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240728184853/https://news.abs-cbn.com/entertainment/04/21/23/may-future-bini-jhoanna-trends-as-sakto-guest-anchor |archive-date=July 28, 2024 |access-date=July 29, 2024 |website=ABS-CBN News}}</ref> Noong Pebrero 21, 2024, nagsilbi si Jhoanna bilang pangunahing tagapagbalita sa digital-exclusive news rundown ng [[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]] ''[[TV Patrol|na TV Patrol Express]]'' . Noong Abril 15, nagsilbi si Jhoanna bilang guest entertainment anchor sa flagship news program ng ABS-CBN, ''[[TV Patrol]]'' . <ref name=":2">{{Cite news |last=Mallorca |first=Hannah |date=April 16, 2024 |title=BINI's Jhoanna, Maloi make waves after TV Patrol stint, pencil-sharpener deed |publisher=Philippine Daily Inquirer |url=https://entertainment.inquirer.net/551656/bini-jhoanna-maloi-make-waves-after-newscasting-stint-fan-interaction |access-date=July 27, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240728110850/https://entertainment.inquirer.net/551656/bini-jhoanna-maloi-make-waves-after-newscasting-stint-fan-interaction |archive-date=July 28, 2024}}</ref> Bumalik siya bilang guest presenter sa ''TV Patrol Express'' noong Oktubre. <ref>{{Cite web |last=Custodio |first=Bianca |date=October 28, 2024 |title=BINI's Jhoanna Robles on Family, Friends, and Leadership |url=https://vogue.ph/lifestyle/people/how-bini-jhoanna-robles-finds-her-strength/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241110191213/https://vogue.ph/lifestyle/people/how-bini-jhoanna-robles-finds-her-strength/ |archive-date=November 10, 2024 |access-date=November 14, 2024 |website=Vogue Philippines}}</ref> == Diskograpiya == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+'''Listahan ng mga single, na nagpapakita ng taon na inilabas at nauugnay na mga album''' ! scope="col" | Pamagat ! scope="col" | taon ! scope="col" | Album |- ! scope="row" | "Kalma Kahit Magulo" <small>(kasama sina [[Colet (mang-aawit)|Colet Vergara]] at [[Juan Karlos Labajo]] )</small> | 2024 | ''Orihinal na Soundtrack'' ''ng High Street'' |} == Filmograpiya == === Telebisyon === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col" |taon ! scope="col" | Pamagat ! class="unsortable" | {{Abbr|Ref.|Reference}} |- ! rowspan="1" scope="row" | 2018–2019 | style="text-align:left" | ''[[Kadenang Ginto]]'' | rowspan="2" | <ref name="pep">{{Cite web |last=Jose |first=Nica |date=February 23, 2024 |title=BINI: The binibinis of P-Pop in full bloom |url=https://www.pep.ph/peptionary/179013/bini-members-a5157-20240223?s=j29v9o74fan1gmhbuj210m9cvk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617164008/https://www.pep.ph/peptionary/179013/bini-members-a5157-20240223?s=j29v9o74fan1gmhbuj210m9cvk |archive-date=June 17, 2024 |access-date=July 27, 2024 |website=[[Philippine Entertainment Portal]]}}</ref> |- ! rowspan="1" scope="row" | 2019 | style="text-align:left" | ''[[Maalaala Mo Kaya (seryeng pantelebisyon)|Maalaala Mo Kaya]]'' |- ! rowspan="1" scope="row" | 2025 | style="text-align:left" | ''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]]'' | <ref>{{Cite web |date=April 20, 2025 |title=BINI Stacey, Jhoanna return to outside world after PBB guesting: 'We miss you Kuya!' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/943286/bini-stacey-jhoanna-pinoy-big-brother/story/ |access-date=April 20, 2025 |website=GMA News}}</ref> |} === Mga music video === === Teatro === {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |taon ! scope="col" | Pamagat ! scope="col" | Tungkulin ! class="unsortable" scope="col" | Mga Tala ! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | 2023–2024 | ''[[Tabing Ilog|Tabing Ilog the Musical]]'' | Epifania "Eds/Panyang" delos Santos | Philippine Educational Theater Association | style="text-align:center;" | <ref name="hyphen">{{Cite web |last=Bautista |first=Rafael |date=March 18, 2024 |title=8 Times BINI's Jhoanna Robles Proved She Was A True Multi-hyphenate |url=https://nylonmanila.com/bini-jhoanna-robles-multi-hyphenate/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625161648/https://nylonmanila.com/bini-jhoanna-robles-multi-hyphenate/ |archive-date=June 25, 2024 |access-date=July 27, 2024 |website=Nylon Manila}}</ref> <ref name="rerun">{{Cite web |last=Antonio |first=Josiah |date=March 18, 2024 |title='Tabing Ilog' musical to hold reruns in November 2024 |url=https://news.abs-cbn.com/lifestyle/2024/5/15/-tabing-ilog-musical-to-hold-reruns-in-november-2024-2138 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625164407/https://news.abs-cbn.com/lifestyle/2024/5/15/-tabing-ilog-musical-to-hold-reruns-in-november-2024-2138 |archive-date=June 25, 2024 |access-date=June 25, 2024 |website=ABS-CBN}}</ref> |- |} == Mga parangal at nominasyon == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" |Award ! scope="col" |Tao ! scope="col" |Kategorya ! scope="col" |Nominado ! scope="col" |Resulta ! scope="col" |Sanggunian |- ! scope="row" |P-pop Awards |2023 |Top Female Leader of the Year |Jhoanna |{{Won}} |<ref>{{Cite web |last=Hicap |first=Jonathan |date=December 2, 2023 |title=Complete list of winners at the 8th Philippine Pop-PPOP Awards |url=https://mb.com.ph/2023/12/2/complete-list-of-winners-at-the-8th-philippine-pop-ppop-awards |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209161523/https://mb.com.ph/2023/12/2/complete-list-of-winners-at-the-8th-philippine-pop-ppop-awards |archive-date=December 9, 2023 |access-date=August 3, 2024 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|https://bini.abs-cbn.com}} * {{IMDb name}} {{Bini}}{{Authority control}} [[Kategorya:Nabubuhay na tao]] [[Kategorya:Tagalog people]] [[Kategorya:Mga Tagalog]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 2004]] [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Articles with hCards]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] [[Kategorya:Bini (grupo)]] 2nv9il912vnb6syafx0kyo4cksx2u3v 0 335863 2206299 2206051 2026-05-05T16:07:54Z Allyriana000 119761 Dinagdag ang mga resulta 2206299 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=2026|presenters=|entertainment=|venue=|broadcaster=|entrants=|placements=|withdrawals={{Hlist|Angeles|Australya|Basey|Benguet|Bohol|Bulacan|Butuan|Camarines Sur|Dipolog|Guipos|Inglatera|Isabela|Kanlurang Kanada|Lapu-Lapu|Lungsod Quezon|Naic|New Jersey|New York|Oriental Mindoro|Ozamiz|Parañaque|Pasig|Pennsylvania|Quirino|Romblon|San Fernando, Cebu|San Francisco|Siargao|Sidney|Silangang Kanada|Siniloan|Virginia}}|winner=|returns={{Hlist|Aklan|Cebu|Iloilo|Katimugang Leyte|La Union|Leyte|Negros Oriental}}|debuts={{Hlist|Alberta|Bellevue, Washington|Cotabato|Dasmariñas|Kanlurang Asya|Lalawigang Bulubundukin|Los Angeles|Luisiana|Pateros|San Carlos|Seattle, Washington}}|best national costume=|before=[[Miss Universe Philippines 2025|2025]]|next=}} Ang '''Miss Universe Philippines 2026''' ay ang ikapitong edisyon ng [[Miss Universe Philippines]] pageant, na ginanap sa [[Mall of Asia Arena]], sa Pasay, Kalakhang Maynila, Pilipinas noong 2 Mayo 2026.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=9 Setyembre 2025 |title=Mags Cue lays down duties of Miss Universe Philippines ‘local directors’ |url=https://entertainment.inquirer.net/627958/mags-cue-lays-down-duties-of-miss-universe-philippines-local-directors |access-date=28 Setyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Ahtisa Manalo]] ng Quezon si [[Bea Millan-Windorski]] ng La Union bilang Miss Universe Philippines 2026. Siya ay kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss Universe 2026]] na magaganap sa Porto Riko sa Nobyembre 2026. Mga kandidata mula sa limampung lokalidad ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ng Pilipinang ''drag queen'' na si [[Marina Summers]] ang kompetisyon. Nagtanghal ang grupong [[BGYO]] at si Jason Dy sa edisyong ito. == Kasaysayan == [[Talaksan:SMMallofAsiajf9219_27.JPG|thumb|250x250px|Mall of Asia Arena, ang lokasyon ng Miss Universe Philippines 2026]] === Lokasyon at petsa === Noong 25 Enero 2026, sinimulang ipakilala ng Miss Universe Philippines Organization ang kanilang bagong tatak para sa kanilang ikapitong edisyon.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Enero 2026 |title=Miss Universe Philippines pageant teases 2026 season with new logo |url=https://entertainment.inquirer.net/649786/miss-universe-philippines-pageant-teases-2026-season-with-new-logo |access-date=9 Pebrero 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Kinabukasan, ipinahiwatig ni Mags Cue, ikalawang pangulo ng organisasyon, ang isang "kamangha-manghang" kaganapan na nakatakda sa Pebrero.<ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=26 Enero 2026 |title=Glamour and rivalry: What to expect in Miss Universe Philippines 2026 |url=https://mb.com.ph//2026/01/26/miss-universe-ph-official-foresees-puksaan-20-among-2026-candidates?__cf_chl_rt_tk=gucenMgwSn5drZs85kRRPmV1ONsqKknehtO6qSxS5bs-1770646905-1.0.1.1-gm_SR5ugh5eqg6NFUbQGwykI3NYlRc_H6jxr79ab10Q |access-date=9 Pebrero 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> Sa nasabing kaganapan, inihayag ng organisasyon ang [[Misamis Occidental]] bilang lalawigang punong-abala ng edisyon, at ang Pangasinan at Boracay ang magsisilbing punong-abala para sa ''national costume'' ''competiton'' at ''swimsuit competition'', ayon sa pagkakasunod.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D.C. |date=17 Pebrero 2026 |title=Miss Universe Philippines formally introduces lineup for 2026 edition |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/02/17/2508632/miss-universe-philippines-formally-introduces-lineup-2026-edition |access-date=3 Mayo 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=19 Pebrero 2026 |title=Miss Universe Philippines 2026 opens with 51 candidates, wider industry partnerships |url=https://tribune.net.ph/2026/02/19/miss-universe-philippines-2026-opens-with-51-candidates-wider-industry-partnerships |access-date=3 Mayo 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> Noong 15 Marso, inanunsyo ng Miss Universe Philippines Organization na ang araw ng koronasyon ay magaganap sa 2 Mayo 2026 sa Mall of Asia Arena, Pasay, Kalakhang Maynila sa ikalimang pagkakaktaon.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=15 Marso 2026 |title=Save the date: Miss Universe Philippines 2026 coronation set on May 1 |url=https://entertainment.inquirer.net/658280/save-the-date-miss-universe-philippines-2026-will-be-crowned-on-may-1 |access-date=3 Mayo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=15 Marso 2026 |title=Miss Universe Philippines sets 2026 coronation night, venue |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/03/15/2514513/miss-universe-philippines-sets-2026-coronation-night-venue |access-date=3 Mayo 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Kalaunan ay inanunsyo ng Miss Universe Philippines Organization noong 10 Abril na === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa limampu't-isang lokalikad ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Isang kandidata ang napili matapos bumitiw ang orihinal na nagwagi. Opisyal na ipinakilala ang mga kandidata noong 16 Pebrero sa isang dalawang-bahaging kaganapan na pinamagatang "The First Walk", mula sa SM Mall of Asia sa Pasay sa hapon hanggang sa City of Dreams Manila sa Parañaque.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=8 Pebrero 2026 |title=See the Miss Universe Philippines 2026 delegates in person on Feb. 16 |url=https://entertainment.inquirer.net/652248/see-the-miss-universe-philippines-2026-delegates-in-person-on-feb-16 |access-date=9 Pebrero 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=9 Pebrero 2026 |title=Miss Universe Philippines 2026 press presentation set |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/miss-universe-philippines-2026-press-presentation-set/130301/ |access-date=9 Pebrero 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Dapat sanang lalahok si Maxine Louise Martin bilang kandidata ng Negros Occidental sa edisyong ito, ngunit bumitiw siya sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref name=":1">{{Cite web |last=Beltran |first=Roger |date=29 Setyembre 2025 |title=MUPH Negros 2025 queens crowned |url=https://visayandailystar.com/muph-negros-2025-queens-crowned/ |access-date=24 Enero 2026 |website=Visayan Daily Star |language=en-US}}</ref> Siya ay pinalitan ng ''first runner-up'' sa Miss Universe Philippines Negros Island 2025 na si Alexandria Margarette Colmenares.<ref name=":1" /> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ==== Unang sasali sa edisyong ito ang mga lokalidad ng Cotabato, Dasmariñas, Lalawigang Bulubundukin, Luisiana, Pateros, at San Carlos, at ang mga lipunang Pilipino sa ibang bansa mula sa Kanlurang Asya, Alberta sa Kanada, at mga lungsod ng Bellevue, Los Angeles, at Seattle sa Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last=Manipon |first=Roel Hoang |date=2 Pebrero 2026 |title=Cavite crowns three queens for Miss Universe Philippines 2026 |url=https://tribune.net.ph/2026/02/01/cavite-crowns-three-queens-for-miss-universe-philippines-2026 |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang lokalidad ng La Union na huling sumali noong [[Miss Universe Philippines 2020|2020]]; Iloilo na huling sumali noong [[Miss Universe Philippines 2022|2022]]; Katimugang Leyte at Negros Oriental na huling sumali noong [[Miss Universe Philippines 2023|2023]]; at Cebu at Leyte na huling sumali noong [[Miss Universe Philippines 2024|2024]].<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2026 |title=Bea Millan-Windorski named Miss Universe Philippines - La Union |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/976041/bea-millan-windorski-named-miss-universe-philippines-la-union/story/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> Bumitiw sa kompetisyon si Cristeta Longey ng Benguet nang walang kapalit.<ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=9 Pebrero 2026 |title=Miss Universe Philippines – Benguet 2026 Cristeta Longey gives up title |url=https://entertainment.inquirer.net/652468/miss-universe-philippines-benguet-2026-cristeta-longey-gives-up-title |access-date=9 Pebrero 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Binanggit niya ang kakulangan ng kalinawan at suporta mula sa kaniyang lokal na organisasyon dahil may isa pang indibidwal ang sinasabing sumasailalim sa pagsasanay upang kumatawan sa lalawigan sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Tinsay |first=Gideon |date=9 Pebrero 2026 |title=Cristeta Longey resigns as Miss Universe Philippines Benguet 2026 due to alleged lack of transparency, support |url=https://philstarlife.com/celebrity/593659-cristeta-longey-resigns-miss-universe-philippines-benguet-2026? |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 Pebrero 2026 |title=Cristeta Longey resigns as Miss Universe Philippines – Benguet 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/975878/cristeta-longey-resigns-as-miss-universe-philippines-benguet-2026/story/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> Ayon sa kaniya, ang indibidwal ay sumali sa paligsahan na kumakatawan sa ibang lokalidad. Kinilala ng mga personalidad sa ''online'' na binanggit ng ''[[Philippine Daily Inquirer]]'' na si Lyneree Wly Montero Yodong ng Lalawigang Bulubundukin ang hinihinalang indibidwal.<ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=9 Pebrero 2026 |title=Miss Universe PH – Mountain Province 2026 defended by fellow queen amid favoritism claims |url=https://entertainment.inquirer.net/652514/miss-universe-ph-mountain-province-2026-defended-by-fellow-queen-amid-favoritism-claims |access-date=10 Pebrero 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Pagkakalagay<ref>{{Cite web |last=Iglesias |first=Iza |date=2 Mayo 2026 |title=La Union’s Bea Millan-Windorski crowned Miss Universe Philippines 2026 |url=https://www.manilatimes.net/2026/05/02/entertainment-lifestyle/show-times/la-unions-bea-millan-windorski-crowned-miss-universe-philippines-2026/2334324 |access-date=5 Mayo 2026 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=2 Mayo 2026 |title=Miss Universe Philippines 2026 names 7 finalists |url=https://entertainment.inquirer.net/666818/miss-universe-philippines-2026-names-final-7-contendersz |access-date=5 Mayo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Miss Universe Philippines 2026: Top 15 advance to Evening Gown contest |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2525222/miss-universe-philippines-2026-top-15-advance-evening-gown-contest |access-date=5 Mayo 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":20">{{cite news |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Miss Universe Philippines 2026: 20 more names added to complete Top 30 |language=en |website=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2525199/miss-universe-philippines-2026-20-more-names-added-complete-top-30 |url-status=live |access-date=5 Mayo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260502125829/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2525199/miss-universe-philippines-2026-20-more-names-added-complete-top-30 |archive-date=2 Mayo 2026}}</ref> !Kandidata |- |'''Miss Universe Philippines 2026''' | * {{Flagicon image|PH-LUN Flag.png}} '''[[La Union]]''' <small>–</small> '''[[Bea Millan-Windorski]]''' |- |Top 7 | * '''{{Flagicon image|Flag of Cebu (province).svg}}''' [[Cebu]] – [[Nicole Borromeo]] * '''{{Flagicon image|Cebu City flag.svg}}''' [[Lungsod ng Cebu]] – Apriel Smith * '''{{Flagicon image|Pampanga Flag.png}}''' [[Pampanga]] – Allyson Hetland * '''{{Flagicon image|Sultan Kudarat Flag.png}}''' [[Sultan Kudarat]] – Jenrose Javier * {{Flagicon image|Taguig City flag.png}} [[Taguig]] – Maria Ysabella Ysmael * '''{{Flagicon image|Flag of the Province of Tarlac.svg}}''' [[Tarlac]] – Marian Arellano |- |Top 15 | * '''{{Flagicon image|Baguioflag.png}}''' [[Baguio]] – [[Roxie Baeyens]] * '''{{Flagicon image|PH-CAM Flag.png}}''' [[Camiguin]] – Erica Cadayday * '''{{Flagicon image|Flag of Iloilo City.jpg}}''' [[Lungsod ng Iloilo]] – Zestah Espinosa * '''{{Flagicon image|Flag of Manila.svg}}''' [[Maynila]] – Justine Felizarta * '''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] – [[Adela-Mae Marshall]] * '''{{Flagicon image|PH-NEC Flag.png}}''' [[Negros Occidental]] – Alexandria Colmenares * '''{{Flagicon image|Provincial Flag of Quezon.svg}}''' [[Quezon]] <small>([[Australya]])</small> – Patricia Ella Evangelista * '''{{Flagicon image|Flag_of_Tacloban,_Leyte.png}}''' [[Tacloban]] – Jacqueline Gulrajani |- |Top 30 | * '''{{Flagicon image|Albay Flag.png}}''' [[Albay]] – Alexandra Oriño * '''{{Flagicon image|PH-NCO Flag.png}}''' [[Cotabato (lalawigan)|Cotabato]] – Clarissa Westram * '''{{Flagicon image|Flag of Iligan.png}}''' [[Iligan]] – Trexy Roxas * {{Flagicon image|Ilocos Norte Flag HQ.png}} [[Ilocos Norte]] <small>([[Hawaii]])</small> – Charieze Cacayorin * '''{{Flagicon image|PH-CAV Flag.png}}''' [[Kabite]] – Jencel Caña * {{Flagicon image|PH-LAG Flag.png}} [[Laguna]] – Ysabel Prats * {{Flagicon image|Flag of Mountain Province.png}} [[Lalawigang Bulubundukin]] – Lyneree Montero-Yodong * {{Flagicon image|Flag of Luisiana, Laguna.png}} [[Luisiana]] – Ashley Subijano * '''{{Flagicon image|Flag of Pangasinan.svg}}''' [[Pangasinan]] – Donna Nuguid * '''{{Flagicon image|Rizal Flag.png}}''' [[Rizal]] <small>([[California]])</small> – Alicia Buendia * {{Noflag}}[[Samar (pulo)|Samar]] – Catherine Wardle * '''{{Flagicon image|Flag of San Jose, Negros Oriental.png}}''' [[San Jose, Negros Oriental]] <small>([[Bellevue, Washington]])</small> – Jayka Munsayac * '''{{Flagicon image|Flag of Santo Tomas, La Union.png}}''' [[Santo Tomas, La Union|Santo Tomas]] <small>([[Seattle|Seattle, Washington]])</small> – Rachel-Hanna Gozum * {{Flagicon image|Flag of Sarangani.png}} [[Sarangani]] <small>([[Saudi Arabia|Kanlurang Asya]])</small> – Nicole Cruz * '''{{Flagicon image|Flag of Tandag, Surigao del Sur.png}}''' [[Tandag]] – Chrystel Correos |} == Mga kandidata == Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahokː<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=12 Pebrero 2026 |title=Miss Universe Philippines 2026 batch ‘one of the strongest’ |url=https://entertainment.inquirer.net/652909/miss-universe-philippines-2026-batch-one-of-the-strongest |access-date=17 Pebrero 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! width="225" |Lokalidad/Komunidad !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}} !Bayan ! width="250" |Mga tala |- |'''{{Flagicon image|Albay Flag.png}}''' [[Albay]] |{{sortname|Alexandra Krishna |Oriño|nolink=1}}<ref name=":2">{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=4 Enero 2026 |title=LIST: Imelda Schweighart among Miss Universe Philippines 2026 candidates |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/01/04/2498724/list-imelda-schweighart-among-miss-universe-philippines-2026-candidates |access-date=24 Enero 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |21 |[[Naga, Camarines Sur|Naga]] | |- |{{Flagicon image|New Bacolod Flag.jpg}} [[Bacolod]] |{{sortname|Megan Larisse |Baldevia|nolink=1}}<ref name=":1" /> |23 |[[Bacolod|Silay]] | |- |'''{{Flagicon image|PH-CAV Flag.png}}''' [[Bacoor]] |{{sortname|Felicia Fran |Aldana|nolink=1}}<ref name=":3">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Enero 2026 |title=Miss Universe Philippines 2026 pageant nets 3 delegates from Cavite |url=https://entertainment.inquirer.net/649885/miss-universe-philippines-2026-pageant-nets-3-delegates-from-cavite |access-date=25 Enero 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |23 |[[Heneral Trias]] | |- |'''{{Flagicon image|Baguioflag.png}}''' [[Baguio]] |{{sortname|Roxanne Allison |Baeyens|nolink=1|link=Roxie Smith}}<ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=2 Pebrero 2026 |title=Roxie Baeyens to wear Baguio’s sash in Miss Universe Philippines 2026 |url=https://entertainment.inquirer.net/651344/roxie-baeyens-to-wear-baguios-sash-in-miss-universe-philippines-2026 |access-date=6 Pebrero 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en-US}}</ref> |28 |[[Baguio]] |Nagwaging Miss Philippines Earth 2020<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=5 Hulyo 2020 |title=Who is Roxanne Baeyens, Miss Philippines Earth 2020? |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/265728-things-to-know-roxanne-baeyens/ |access-date=9 Pebrero 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><br>Nagwaging [[Miss Earth 2020|Miss Earth - Water 2020]]<ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=29 Nobyembre 2020 |title=American beauty crowned Miss Earth 2020 |url=https://mb.com.ph//2020/11/29/american-beauty-crowned-miss-earth-2020/ |access-date=9 Pebrero 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Batangas (2023).jpg}}''' [[Batangas]] |{{sortname|Kathleen Dale|Caseñas|nolink=1}}<ref name=":2" /> |22 |[[Calaca]] | |- |'''{{Flagicon image|Vlag Fil NuevaEcija.gif}}''' [[Cabanatuan]] <small>([[Alberta]])</small> |{{sortname|Princess Ryla|Hernandez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Manipon |first=Roel Hoang |date=10 Pebrero 2026 |title=Queen for global Filipinos |url=https://tribune.net.ph/2026/02/09/queen-for-global-filipinos |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> |22 |[[Calgary]] | |- |'''{{Flagicon image|PH-CAM Flag.png}}''' [[Camiguin]] |{{sortname|Erica Jean |Cadayday|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Paculba |first=Recthie T. |date=29 Oktubre 2025 |title=Camiguin’s Mutya sa Buahanan 2025 shines with elegance, pride |url=https://pia.gov.ph/news/camiguins-mutya-sa-buahanan-2025-shines-with-elegance-pride/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Philippine Information Agency |language=en-US}}</ref> |23 |[[Mambajao]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Cebu (province).svg}}''' [[Cebu]] |{{sortname|Nicole |Borromeo}}<ref>{{Cite web|title=Nicole Borromeo, Apriel Smith to carry Cebu in Miss Universe Philippines 2026|url=https://entertainment.inquirer.net/651108/nicole-borromeo-apriel-smith-to-carry-cebu-in-miss-universe-philippines-2026|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=1 Pebrero 2026|access-date=1 Pebrero 2026|language=en|first=Armin P.|last=Adina}}</ref> |25 |[[Mandaue]] |Nagwagi bilang Miss Millennial Philippines 2019<ref>{{Cite web |last=Geli|first=Bianca|date=29 Oktubre 2019|orig-date=28 Oktubre 2019|title=IN PHOTOS: Get to know Miss Millennial 2019 Nicole Borromeo|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/11564/in-photos-get-to-know-miss-millennial-2019-nicole-borromeo/photo|access-date=7 Mayo 2023|website=[[GMA News]]|language=en}}</ref><br>Nagwaging [[Binibining Pilipinas 2022|Binibining Pilipinas International 2022]]'''<ref name=":33">{{Cite web |date=31 Hulyo 2022|title=Cebu's Nicole Borromeo is Binibining Pilipinas International 2022|url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/cebu-nicole-borromeo-winner-binibining-pilipinas-international-2022/|access-date=19 Setyembre 2022|website=[[Rappler]]|language=en-US}}</ref>'''<br>''Third runner''-up sa [[Miss International 2023]]<ref name=":32">{{Cite web |last=Pagulong|first=Charmie Joy|date=28 Oktubre 2023|title=Nicole Borromeo is 3rd runner-up in Miss International 2023|url=https://www.philstar.com/entertainment/2023/10/28/2307025/nicole-borromeo-3rd-runner-miss-international-2023|access-date=1 Nobyembre 2023|website=[[Philippine Star]]|language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|PH-NCO Flag.png}}''' [[Cotabato (lalawigan)|Cotabato]] |{{sortname|Clarissa |Westram|nolink=1}} |24 |[[Kabacan]] | |- |'''{{Flagicon image|PH-CAV Flag.png}}''' [[Dasmariñas]] |{{sortname|Tyra Jane |Godino|nolink=1}}<ref name=":3" /> |21 |[[Ternate, Kabite|Ternate]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Iligan.png}}''' [[Iligan]] |{{sortname|Trexy Paris |Roxas|nolink=1}}<ref name=":2" /> |19 |[[Iligan]] | |- |{{Flagicon image|Ilocos Norte Flag HQ.png}} [[Ilocos Norte]] <small>([[Hawaii]])</small> |{{sortname|Charieze Lianne|Cacayorin|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Vidaurri |first=Kiani |date=30 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe Philippines Hawaii winner to celebrate birthday with fundraising event |url=https://www.hawaiinewsnow.com/2025/11/30/miss-universe-philippines-hawaii-winner-celebrate-birthday-with-fundraising-event/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Hawaii News Now |language=en}}</ref> |23 |Kanlurang Oʻahu | |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Iloilo.svg}}''' [[Iloilo]] |{{sortname|Nicklyn|Jutay|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=15 Enero 2026 |title=Alexie Brooks’ Miss Iloilo batchmate joins Miss Universe Philippines 2026 |url=https://entertainment.inquirer.net/648189/alexie-brooks-miss-iloilo-batchmate-joins-miss-universe-philippines-2026 |access-date=24 Enero 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |22 |[[Tigbauan]] |Isang kandidata sa [[Binibining Pilipinas 2024]]<ref name=":6">{{Cite web |last=Pagulong |first=Charmie Joy |date=19 Abril 2024 |title=Newcomers, repeaters and veterans are among Bb. Pilipinas 2024’s Top 40 candidates |url=https://qa.philstar.com/entertainment/2024/04/19/2348703/newcomers-repeaters-and-veterans-are-among-bb-pilipinas-2024s-top-40-candidates |access-date=15 Hulyo 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|PH-CAV Flag.png}}''' [[Kabite]] |{{sortname|Jensel |Caña|nolink=1}}<ref name=":3" /> |— |[[Dasmariñas]] | |- |'''{{Flagicon image|Kalibo flag.png}}''' [[Kalibo]] |{{sortname|Imelda |Schweighart|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=15 Oktubre 2025 |title=Imelda Schweighart eyes 2026 Miss Universe Philippines crown |url=https://entertainment.inquirer.net/633617/imelda-schweighart-eyes-2026-miss-universe-philippines-crown |access-date=20 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |30 |[[Kalibo]] |Isang Top 15 ''semi-finalist'' sa [[Binibining Pilipinas 2013]]<ref>{{Cite web |last=Villanueva |first=Michael Josh |date=14 Abril 2013 |title=Bb Pilipinas 2013 Top 15 announced |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/26245-bb-pilipinas-2013-top-15/ |access-date=17 Enero 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><br>Nagwaging [[Miss Philippines Earth 2016]] ngunit bumitiw sa kaniyang tungkulin<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=11 Hunyo 2016 |title=Imelda Schweighart wins Miss Philippines Earth 2016 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/136066-imelda-schweighart-winner-miss-philippines-earth-2016/ |access-date=20 Oktubre 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><br>Isang kandidata sa Miss Universe Germany 2023<ref>{{Cite web |date=15 Oktubre 2025 |title=After Miss Earth, Imelda Schweighart aims to represent PH in Miss Universe |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/10/15/after-miss-earth-imelda-schweighart-aims-to-represent-ph-in-miss-universe-1229 |access-date=20 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Southern Leyte.svg}}''' [[Katimugang Leyte]] |{{sortname|Renee Rose|Patual|nolink=1}} |— |[[Anahawan]] | |- |{{Flagicon image|PH-LUN Flag.png}} [[La Union]] |{{sortname|Beatrice |Millan-Windorski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=10 Pebrero 2026 |title=Earth queens set to shine at Miss Universe Philippines 2026 |url=https://tribune.net.ph/2026/02/10/earth-queens-set-to-shine-at-miss-universe-philippines-2026 |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> |24 |[[San Juan, La Union|San Juan]] |Nagwaging [[Miss Earth 2024|Miss Earth - Water 2024]]<ref name="top4">{{Cite web |date=9 Nobyembre 2024 |title=Jessica Lane from Australia is Miss Earth 2024 |url=https://entertainment.inquirer.net/584839/jessica-lane-from-australia-is-miss-earth-2024 |access-date=31 Enero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |- |{{Flagicon image|PH-LAG Flag.png}} [[Laguna]] |{{sortname|Ysabel Cecilia|Prats|nolink=1}}<ref name=":2" /> |18 |[[Santa Rosa, Laguna|Santa Rosa]] | |- |{{Flagicon image|Flag of Mountain Province.png}} [[Lalawigang Bulubundukin]] |{{sortname|Lyneree Wly |Montero-Yodong|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Macapanas |first=Kyla |date=9 Pebrero 2026 |title=Miss Universe MP advocates for sustainable weaving heritage |url=https://northluzonmonitor.com/miss-universe-mp-advocates-for-sustainable-weaving-heritage/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=North Luzon Monitor |language=en-US}}</ref> |28 |[[Tuba, Benguet|Tuba]] | |- |{{Noflag}}[[Las Piñas]] (<small>[[Florida]])</small> |{{sortname|Avegail |Kultsar|nolink=1}} |35 |[[Orlando, Florida|Orlando]] | |- |'''{{Flagicon image|Leyte Flag.png}}''' [[Leyte]] |{{sortname|Kareyl May |Cabahug|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Disyembre 2025 |title=Javier’s Kareyl Cabahug shines as Miss Universe Philippines Leyte 2025 |url=https://www.leytesamardailynews.com/javiers-kareyl-cabahug-shines-as-miss-universe-philippines-leyte-2025/ |access-date=17 Disyembre 2025 |website=Leyte Samar Daily News |language=en-US}}</ref> |21 |[[Javier, Leyte|Javier]] | |- |{{Flagicon image|Flag of Los Baños, Laguna.png}} [[Los Baños]] |{{sortname|Scarlett |de Mesa|nolink=1}} |31 |[[Los Baños]] |Nagwaging Miss Globe 2025 sa Top Model of the World 2025 |- |'''{{Flagicon image|Cebu City flag.svg}}''' [[Lungsod ng Cebu]] |{{sortname|Apriel |Smith|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Fuentes |first=Kaiser Jan |date=3 Pebrero 2026 |title=Veteran queens from Cebu ready to shine at national stage |url=https://www.manilatimes.net/2026/02/03/regions/veteran-queens-from-cebu-ready-to-shine-at-national-stage/2269914 |access-date=10 Pebrero 2026 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}</ref> |29 |[[Lungsod ng Cebu]] |Isang Top 15 ''semi-finalist'' sa [[Binibining Pilipinas 2016]]<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=17 Abril 2016 |title=FULL LIST: Winners, Bb Pilipinas 2016 coronation night |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/129764-full-list-winners-binibining-pilipinas-2016-coronation/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><br>Isang Top 16 ''semi-finalist'' sa [[Miss Universe Philippines 2020]]<ref>{{Cite web |last=Zinampan |first=Tristan |date=25 Oktubre 2020 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe Philippines 2020 Top 16 Q&A |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-philippines-2020-top-16-question-answer-transcript/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Iloilo City.jpg}}''' [[Lungsod ng Iloilo]] |{{sortname|Zestah Shalom|Espinosa|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Sandiego |first=Lyka |date=17 Enero 2026 |title=Zestah Shalom Espinosa sang Anilao, ginkoronahan bilang Miss Iloilo 2026 |url=https://iloilo.bomboradyo.com/zestah-shalom-espinosa-sang-anilao-ginkoronahan-bilang-miss-iloilo-2026/ |access-date=22 Enero 2026 |website=Bombo Radyo Iloilo |language=en-US}}</ref> |21 |[[Anilao]] |Isang kandidata sa Miss Pearl of the Orient Philippines 2024<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Enero 2026 |title=Another national pageant veteran wins Miss Iloilo crown |url=https://entertainment.inquirer.net/648520/another-national-pageant-veteran-wins-miss-iloilo-crown |access-date=22 Enero 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |- |{{Flagicon image|Flag of Luisiana, Laguna.png}} [[Luisiana]] |{{sortname|Ashley Victoria|Montenegro|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Concepcion |first=Eton B. |date=23 Enero 2026 |title=Stiff competition in MUP 2026 shaping up |url=https://manilastandard.net/?p=314694855 |access-date=24 Enero 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref> |25 |[[Luisiana]] |Nagwaging Miss Eco Philippines 2022<ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=5 Hunyo 2022 |title=Negros Occidental's Gwendolyne Fourniol is Miss World Philippines 2022 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/negros-occidental-gwendolyne-fourniol-winner-miss-world-philippines-2022/ |access-date=17 Enero 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><br>Isang Top 21 ''semi-finalist'' sa Miss Eco International 2023<ref>{{Cite web |last=San Juan |first=Ratziel |date=6 Marso 2023 |title=Philippines' Ashley Subijano Montenegro concludes Miss Eco International 2023 journey in the Top 21 |url=https://philstarlife.com/celebrity/972933-miss-eco-international-2023-philippines-top-21? |access-date=24 Enero 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Manila.svg}}''' [[Maynila]] |Justine Beatrice Felizarta<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=11 Pebrero 2026 |title=Miss Tourism World runner-up Justine Felizarta joins Miss Universe Philipines 2026 |url=https://entertainment.inquirer.net/652823/miss-tourism-world-runner-up-justine-felizarta-joins-miss-universe-philipines-2026 |access-date=17 Pebrero 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |31 |[[Padada]] |Isang Top 15 ''semi-finalist'' sa [[Binibining Pilipinas 2015]]<ref>{{Cite web |last=Ong |first=Wyatt |date=15 Marso 2015 |title=FULL LIST: Winners, Bb Pilipinas 2015 coronation night |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/86936-full-list-winners-bb-pilipinas-2015-coronation-night-pia-wurtzbach/ |access-date=27 Hunyo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><br>Isang kandidata sa Miss Universe Canada 2017<ref>{{Cite web |last=Borja |first=Mhillen Nicole |date=11 Disyembre 2022 |title=PH's Justine Felizarta named Miss Tourism World 2022 1st Runner-up |url=https://dzrh.com.ph/post/julia-felizarta-miss-tourism-world-2022-first-runner-up |access-date=27 Hunyo 2024 |website=DZRH News |language=en}}</ref><br>Iniluklok bilang Miss Tourism World Philippines 2022<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=21 Nobyembre 2022 |title=Miss Tourism World PH Justine Felizarta reveals national costume |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/95181/miss-tourism-world-ph-justine-felizarta-reveals-national-costume/story |access-date=27 Hunyo 2024 |website=GMA News Online |language=en}}</ref><br>''First runner-up'' sa Miss Tourism World 2022<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=11 Disyembre 2022 |title=Philippines' Justine Felizarta is Miss Tourism World 2022 1st-runner up |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/12/11/2230103/philippines-justine-felizarta-miss-tourism-world-2022-1st-runner-up |access-date=27 Hunyo 2024 |website=[[Philippine Star]]}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] |{{sortname|Adela-Mae |Marshall}}<ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=18 Enero 2026 |title=‘Asia’s Next Top Model’ alum Adela-Mae Marshall to join Miss Universe PH |url=https://entertainment.inquirer.net/648533/asias-next-top-model-alum-adela-mae-marshall-to-join-miss-universe-ph |access-date=22 Enero 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |28 |[[Muntinlupa]] |Isang ''runner-up'' sa ika-anim na kabanata ng ''Asia's Next Top Model''<ref>{{Cite web |last=Afinidad-Bernardo |first=Deni Rose M. |date=24 Oktubre 2018 |title=Filipina almost wins ‘Asia's Next Top Model Cycle 6’ |url=https://www.philstar.com/entertainment/2018/10/25/1863093/filipina-almost-wins-asias-next-top-model-cycle-6 |access-date=17 Enero 2025 |website=[[Philippine Star]]}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|PH-NEC Flag.png}}''' [[Negros Occidental]] |{{sortname|Alexandria Margarette |Colmenares|nolink=1}} | 22 |[[Ilog, Negros Occidental|La Carlota]] | |- |'''{{Flagicon image|PH-NER Flag.png}}''' [[Negros Oriental]] |{{sortname|Maria Fatima|Al-Sowyed|nolink=1}}<ref name=":1" /> |32 |[[Dumaguete]] |Isang ''runner-up'' sa Miss Philippines Earth 2016<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=11 Hunyo 2016 |title=FULL LIST: Miss Philippines Earth 2016 winners |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/136061-imelda-schweighart-list-winners-miss-philippines-earth-2016/ |access-date=28 Setyembre 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Vlag Fil NuevaEcija.gif}}''' [[Nueva Ecija]] <small>([[United Kingdom|Reyno Unido]])</small> |{{sortname|Michelle|Burchell|nolink=1}}<ref name=":2" /> |— |Dartford | |- |'''{{Flagicon image|PH-NUV Flag.png}}''' [[Nueva Vizcaya]] <small>([[Washington (estado)|Washington]])</small> |{{sortname|Jaqueline |Aluning|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Castro |first=Jenny |date=2 Disyembre 2025 |title=Jaia Aluning Crowned Miss Philippines NW USA 2025, Advances to Miss Universe Philippines: Director JoAnne Aguilar Discusses Inaugural Pageant |url=https://hollywoodtimes.net/jaia-aluning-crowned-miss-philippines-nw-usa-2025-advances-to-miss-universe-philippines-director-joanne-aguilar-discusses-inaugural-pageant/ |access-date=24 Enero 2026 |website=Hollywood Times |language=en-US}}</ref> |— |Carson | |- |'''{{Flagicon image|Occ. Mindoro Flag.png}}''' [[Occidental Mindoro]] |{{sortname|Neil Camille|Silva|nolink=1}}<ref name=":2" /> |22 |[[Sablayan]] | |- |'''{{Flagicon image|Palawan Flag.png}}''' [[Palawan]] |{{sortname|Aviona|Dass|nolink=1}} |20 |[[Narra, Palawan|Narra]] | |- |'''{{Flagicon image|Pampanga Flag.png}}''' [[Pampanga]] |{{sortname|Allyson |Hetland|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=22 Enero 2026 |title=Allyson Hetland named Pampanga's rep for Miss Universe Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/973725/allyson-hetland-named-pampanga-s-rep-for-miss-universe-philippines-2026/story/?amp |access-date=24 Enero 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> |24 |[[Angeles]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Pangasinan.svg}}''' [[Pangasinan]] |{{sortname|Donna Reign|Nuguid|nolink=1}}<ref name=":3" /> |24 |[[Dagupan]] | |- |'''{{Flagicon image|Paranaque Flag.jpg}}''' [[Parañaque]] <small>([[Los Angeles|Los Angeles, California]])</small> |{{sortname|Pauline |Galvez|nolink=1}} |— |[[Parañaque]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Pateros, Metro Manila.png}}''' [[Pateros]] |{{sortname|Kristen Joy |Marcelino|nolink=1}} |19 |[[Pateros]] | |- |'''{{Flagicon image|Provincial Flag of Quezon.svg}}''' [[Quezon]] <small>([[Australya]])</small> |{{sortname|Patricia Ella |Evangelista|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Magtibay |first=Edinel |date=26 Nobyembre 2025 |title=From 3-hour walks to school to the Miss Universe Philippines stage: Engineer Ella Evangelista on her mission to empower children through education |url=https://www.sbs.com.au/language/filipino/en/podcast-episode/from-3-hour-walks-to-school-to-the-miss-universe-philippines-stage-engineer-ella-evangelista-on-her-mission-to-empower-children-through-education/2hm4zavcq |access-date=17 Disyembre 2025 |website=SBS Language |language=en}}</ref> |30 |[[Sidney|Sydney]] | |- |'''{{Flagicon image|Rizal Flag.png}}''' [[Rizal]] <small>([[California]])</small> |{{sortname|Alicia Chelsea|Buendia|nolink=1}} |20 |[[Talaan ng mga lungsod at bayan sa California|Santa Clarita]] | |- |{{Noflag}}[[Samar (pulo)|Samar]] |{{sortname|Catherine |Wardle|nolink=1}}<ref name=":2" /> |18 |[[Catbalogan]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of San Carlos, Pangasinan (New).png}}''' [[San Carlos, Pangasinan|San Carlos]] |{{sortname|Rose Ann |Albania|nolink=1}} |— |[[San Carlos, Pangasinan|San Carlos]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of San Jose, Negros Oriental.png}}''' [[San Jose, Negros Oriental]] <small>([[Bellevue, Washington]])</small> |{{sortname|Jayka Noelle |Munsayac|nolink=1}} |23 |[[Pasadena, California|Pasadena]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Santo Tomas, La Union.png}}''' [[Santo Tomas, La Union|Santo Tomas]] <small>([[Seattle|Seattle, Washington]])</small> |{{sortname|Rachel Hanna |Gozum|nolink=1}} |— |[[Seattle]] | |- |{{Flagicon image|Flag of Sarangani.png}} [[Sarangani]] <small>([[Saudi Arabia|Kanlurang Asya]])</small> |{{sortname|Nicole |Cruz|nolink=1}} |— |[[Kiamba]] | |- |'''{{Flagicon image|Sultan Kudarat Flag.png}}''' [[Sultan Kudarat]] |{{sortname|Jenrose |Javier|nolink=1}}<ref name=":2" /> |20 |[[Isulan]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Batangas (2023).jpg}}''' [[Taal, Batangas|Taal]] <small>(Hilagang California)</small> |{{Sortname|Juliana Hope|Aquino|nolink=1}} |— |[[Taal, Batangas|Taal]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag_of_Tacloban,_Leyte.png}}''' [[Tacloban]] |{{sortname|Jacqueline |Gulrajani|nolink=1}}<ref>{{Cite web|title=Tacloban fields UP grad to Miss Universe Philippines 2026 pageant|url=https://entertainment.inquirer.net/650565/tacloban-fields-up-grad-to-miss-universe-philippines-2026-pageant|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=29 Enero 2026|access-date=30 Enero 2026|language=en|first=Armin P.|last=Adina}}</ref> |31 |[[Tacloban]] | |- |{{Flagicon image|Taguig City flag.png}} [[Taguig]] |{{sortname|Maria Ysabella |Ysmael|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=31 Enero 2026 |title=Bella Ysmael returns as Taguig’s Miss Universe Philippines 2026 bet |url=https://entertainment.inquirer.net/650949/bella-ysmael-returns-as-taguigs-miss-universe-philippines-2026-bet |access-date=10 Pebrero 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |29 |[[Parañaque]] |''First runner-up'' sa [[Miss Universe Philippines 2020]]<ref>{{Cite web |last= |first= |last2= |date=25 Oktubre 2020 |title=Rabiya Mateo of Iloilo City Is Miss Universe Philippines 2020 |url=https://www.preview.ph/culture/miss-universe-philippines-2020-winners-a00193-20201025 |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Preview.ph |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Tandag, Surigao del Sur.png}}''' [[Tandag]] |{{sortname|Chrystel Mae|Correos|nolink=1}}<ref name=":2" /> |29 |[[Tandag]] |Isang Top 15 ''semi-finalist'' sa [[Miss Philippines Earth 2023]]<ref name=":0">{{Cite news |last=Antonio|first=Josiah|date=29 Abril 2023|title=Laguna bet Yllana Marie Aduana wins Miss Philippines Earth 2023|language=en|work=[[ABS-CBN News]]|url=https://news.abs-cbn.com/life/04/29/23/yllana-marie-aduana-wins-miss-philippines-earth-2023|access-date=29 Abril 2023}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Tarlac.svg}}''' [[Tarlac]] |{{sortname|Marian|Arellano|nolink=1}}<ref name=":2" /> |22 |[[Pura, Tarlac|Pura]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Tuguegarao, Cagayan.png}}''' [[Tuguegarao]] |{{sortname|Janica Francen|Aquino|nolink=1}}<ref name=":2" /> |— |[[Tuguegarao]] | |} == Mga tala == {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Miss Universe Philippines}} 8920fh8wlp5l8o04m8k5f3sslwi1zmi 0 337654 2206295 2201545 2026-05-05T15:52:20Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206295 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> <!-- Basic info ----------------> |official_name = Condobolin |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = Bayan <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = CondobolinMainStreet.JPG |imagesize = 300px |image_caption = Mataas na kalye ng Condobolin |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Australia New South Wales <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position =bottom |pushpin_map_caption =Lokasyon ng Condobolin<!-- Location ------------------> |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|Australia}} |subdivision_type1 = [[Mga Estado sa Australia|Estado]] |subdivision_name1 = [[New South Wales]] |subdivision_type2 = LGA |subdivision_name2 = [[Lachlan Shrine]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = Itinatag <!-- Settled --> |established_date = 1859 |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2021 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 3,486 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|33|05|19|S|147|08|58|E|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- accord. to Google Earth--> <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = Postcode <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = 2877 |area_code = |blank_name = State electorate |blank_info = [[Electoral district of Barwon|Barwon]] |blank1_name = Pederal na dibisyon |blank1_info = [[Dibisyon ng Parkes|Parkes]] |website = |footnotes = }} Ang '''Condobolin''' {{IPAc-en|k|ən|ˈ|d|oʊ|b|ɑː|l|ə|n}}<ref>''[[Macquarie Dictionary|Macquarie Dictionary, Fourth Edition]]'' (2005). Melbourne, The Macquarie Library Pty Ltd. {{ISBN|1-876429-14-3}}</ref> ay isang bayan sa kanluran ng rehiyon ng [[Central West, New South Wales|Central West]] ng [[New South Wales]], [[Australia]], sa [[Ilog Lachlan]]. Sa senso noong 2021, ang Condobolin ay may populasyon na 3,185. ==Kasaysayan== [[Image:CondobolinNSWShireHallBuilt1910.jpg|thumb|left|Itinayo ang Shire Hall noong 1910]] Bago ang paninirahan ng mga Europeo, ang lugar ay tinirhan ng mga taong [[Wiradjuri]]. Iminungkahi ng magasing Australian Heritage na ang Condobolin ay nagmula sa salitang "Aboriginal" na Cundabullen – mababaw na tawiran. Nakasaad sa magasin na ang tawiran ay matatagpuan sa maikling distansya sa ibaba ng sangandaan ng Ilog Lachlan at ng [[Goobang Creek]].<ref name="AustHeritageHistTwns">{{cite web|url=http://www.heritageaustralia.com.au/search.php?state=NSW&region=102&view=438#a|title=Condobolin|work=Historical Towns Directory|publisher=Hallmark Editions: Australian Heritage Magazine|access-date=3 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060831152924/http://www.heritageaustralia.com.au/search.php?state=NSW&region=102&view=438#a|archive-date=31 August 2006|url-status=dead}}</ref> Iminumungkahi naman ng iba na ang pangalan ng bayan ay mula sa salitang Wiradjuri para sa 'hop bush', o 'hop brush'.<ref name="SMHTravel">{{cite web|year= 2005|url=http://www.smh.com.au/news/New-South-Wales/Condobolin/2005/02/17/1108500193350.html|title=Condobolin|work=[[The Sydney Morning Herald]]|access-date=3 May 2006}}</ref> Ang lugar ay ginalugad nina John Oxley noong 1817 at Thomas Mitchell noong 1836. Ang 'Condoublin' run ay itinatag noong 1844.<ref name="AustHeritageHistTwns"/> May mga squatter na sa distrito simula noong eksplorasyon ni Mitchell noong 1836. Ang mas malapit na paninirahan sa lugar ay nagsimula noong 1880 nang ang malalaking run ay hinati sa mas maliliit na lupain. Ang bayan ng Condobolin ay ipinroklama noong 1859. Dumating ang riles ng tren noong 1898, at lumago ang populasyon ng bayan, tinulungan ng mga natuklasan noong 1885 ng tanso sa hilaga ng bayan at noong 1896 ng ginto sa distrito, hilagang-kanluran ng bayan. Isang pangunahing minahan ng tanso at ginto ang nagpapatakbo sa Condobolin mula 1898 hanggang bandang 1910. Malaki pa rin ang impluwensya ng agrikultura sa bayan, lumawak ang produksiyon kasabay ng pagpapailalim ng dam sa Ilog Lachlan noong 1935 ng [[Wyangala Dam]].<ref name="SMHTravel"/> Ang trigo, barley, canola, lana, tupa at baka ay ginagawa sa distrito. Sa mga nakaraang taon, ang irigasyon ay nagdala ng hortikultura at bulak sa lugar ng Ilog Lachlan.<ref>{{cite web|url=http://condobolin.ctcnsw.net.au/CMS/index.php?option=com_content&task=view&id=219&Itemid=57|title=About our area: History|work=CTC@Condobolin|publisher=Western Plains Regional Development Inc.: Community Technology Centre|access-date=3 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060819050607/http://condobolin.ctcnsw.net.au/CMS/index.php?option=com_content&task=view&id=219&Itemid=57|archive-date=19 August 2006|url-status=dead}}</ref> Ang Ilog Lachlan ay nakakita ng trapiko ng mga paddle steamer mula noong 1860s hanggang 1920s. ==Mga listahan ng pamana== Ang Condobolin ay may ilang mga lugar na nakalista sa pamana, kabilang ang: * McDonnell Street: [[All Saints' Anglican Church, Condobolin]] * Iba't ibang mga monumento at mga alaala ng digmaan. ==Heograpiya== Napakalapit ng Condobolin sa [[Bundok Tilga]], na sinasabi ng ilan na sentrong heograpikal ng New South Wales. Gayunpaman, ang proyektong Bicentennial ng Geosciences Australia ay nagmumungkahi na malapit sa Five Ways, 33 km kanluran hilagang-kanluran ng Tottenham bilang isang posibleng sentro at walang binabanggit na Mount Tilga.<ref>{{Cite web |url=http://www.ga.gov.au/education/geoscience-basics/dimensions/centre-aus-states-territories.jsp#nsw |title=Centre of Australia, States and Territories – Geoscience Australia |access-date=20 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212201201/http://www.ga.gov.au/education/geoscience-basics/dimensions/centre-aus-states-territories.jsp#nsw |archive-date=12 February 2010 |url-status=dead }}</ref> Ang Condobolin ay matatagpuan sa sangandaan ng Ilog Lachlan at Goobang Creek. Ito ay 463 kilometro (288 mi) sa kanluran ng pinakamalaking lungsod ng Australia, ang [[Sydney]]. Malapit sa Condobolin ang Overflow Station, ang tagpuan ng tulang ''[[Clancy of the Overflow]]'' ni [[Banjo Paterson]]. Ang tula ay tungkol sa isang pastol ng Queensland at isang tagagupit ng tupa na responsable sa pagpapastol ng malalaking grupo ng tupa sa malalayong distansya papunta sa palengke. ==Klima== Ang Condobolin ay may klimang halos mainit at semi-arid/malamig at semi-arid (BSh/BSk) na may napakainit na tag-araw at malamig na taglamig. Malaki ang saklaw ng pana-panahon: ang average na minimum/maximum na temperatura sa Enero ay 18.6 °C (65.5 °F) / 33.7 °C (92.7 °F), habang ang average na minimum/maximum sa Hulyo ay 3.7 °C (38.7 °F) / 15.2 °C (59.4 °F). Ang ulan ay pantay na nakakalat sa buong taon sa kakaunting dami. Ang bayan ay napakaaraw, na tumatanggap ng 156.6 na malinaw na araw taun-taon.<ref>{{ cite web | url=http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_050014_All.shtml | title=Condobolin climate}}</ref> Mayroong kahit isang beses na pag-ulan ng niyebe sa distrito, noong Hulyo 5, 1900, habang ang Melrose Plains na malapit sa [[Tullamore, New South Wales|Tullamore]] ay nakakita ng pag-ulan ng niyebe mga 26 taon bago iyon.<ref>{{ cite web | url=http://www.australianweathernews.com/snow/Russell_RainEtc_NSW_1900.pdf | title=5 July 1900 Snowstorm}}</ref> {{Weather box |location = Condobolin Retirement Village (1907–1995, rainfall 1881–2025); 220 m AMSL; 33.08° S, 147.15° E |metric first = Yes |single line = Yes |unit precipitation days = 0.2 mm |precipitation colour = green |Jan record high C = 46.8 |Feb record high C = 46.9 |Mar record high C = 40.9 |Apr record high C = 37.0 |May record high C = 33.6 |Jun record high C = 25.8 |Jul record high C = 24.8 |Aug record high C = 29.5 |Sep record high C = 37.1 |Oct record high C = 41.2 |Nov record high C = 45.0 |Dec record high C = 46.4 |year record high C = 46.9 |Jan high C = 33.7 |Feb high C = 33.0 |Mar high C = 29.8 |Apr high C = 24.7 |May high C = 19.8 |Jun high C = 15.8 |Jul high C = 15.2 |Aug high C = 17.4 |Sep high C = 21.2 |Oct high C = 25.4 |Nov high C = 29.1 |Dec high C = 32.3 |year high C = |Jan low C = 18.6 |Feb low C = 18.4 |Mar low C = 15.4 |Apr low C = 10.8 |May low C = 7.3 |Jun low C = 4.6 |Jul low C = 3.7 |Aug low C = 4.9 |Sep low C = 7.3 |Oct low C = 10.8 |Nov low C = 14.2 |Dec low C = 16.9 |year low C = |Jan record low C = 7.3 |Feb record low C = 5.7 |Mar record low C = 3.9 |Apr record low C = -1.2 |May record low C = -4.8 |Jun record low C = -6.1 |Jul record low C = -8.1 |Aug record low C = -5.5 |Sep record low C = -3.9 |Oct record low C = -0.5 |Nov record low C = 1.2 |Dec record low C = 5.3 |year record low C = -8.1 |Jan precipitation mm = 44.9 |Feb precipitation mm = 37.5 |Mar precipitation mm = 39.8 |Apr precipitation mm = 33.8 |May precipitation mm = 34.8 |Jun precipitation mm = 37.1 |Jul precipitation mm = 33.8 |Aug precipitation mm = 35.2 |Sep precipitation mm = 31.6 |Oct precipitation mm = 41.6 |Nov precipitation mm = 37.9 |Dec precipitation mm = 40.3 |year precipitation mm = 448.2 |Jan precipitation days = 4.4 |Feb precipitation days = 4.1 |Mar precipitation days = 4.5 |Apr precipitation days = 4.6 |May precipitation days = 5.8 |Jun precipitation days = 7.6 |Jul precipitation days = 7.6 |Aug precipitation days = 7.2 |Sep precipitation days = 6.0 |Oct precipitation days = 6.1 |Nov precipitation days = 5.0 |Dec precipitation days = 4.9 |year precipitation days = 67.8 |humidity colour = green |Jan afthumidity = 36 |Feb afthumidity = 38 |Mar afthumidity = 40 |Apr afthumidity = 44 |May afthumidity = 55 |Jun afthumidity = 62 |Jul afthumidity = 60 |Aug afthumidity = 53 |Sep afthumidity = 47 |Oct afthumidity = 42 |Nov afthumidity = 38 |Dec afthumidity = 34 |year afthumidity = 46 |source 1 = Condobolin Retirement Village (general data, 1881–2025)<ref>{{cite web | url = http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_050014_All.shtml | publisher = Bureau of Meteorology |title = Condobolin Retirement Village (general climate) |accessdate = 9 March 2025}}</ref> |source 2 = Condobolin Airport AWS (extreme temperatures, 1993–2025)<ref>{{cite web | url = http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_050137_All.shtml | publisher = Bureau of Meteorology |title = Condobolin Airport AWS (extremes) |accessdate = 9 March 2025}}</ref> |date= March 2025 }} ==Palakasan== Ang pinakasikat na isport sa Condobolin ay ang [[liga ng rugby]]. Ang lokal na club, ang Condobolin Rams, ay naglalaro sa kompetisyon ng [[Woodbridge Cup]], kung saan nanalo ang club sa 2021 Premiership. Ayon sa kasaysayan, ang club ay bahagi ng distrito ng [[Group 11 Rugby League]]. Ang Condobolin ay dating mayroong Australian rules team sa Northern Riverina League. ==Mga Kaganapan== Ang Condobolin ay tahanan ng dalawang-araw na cross country navigational rally, na kilala bilang "Condo 750". Ang Condo 750 ay tumatakbo sa iba't ibang pribado at pampublikong kalsada at track at umaakit ng mga kalahok mula sa buong Australia. Ito ay isang kaganapan na may pahintulot ng CAMS at MA. Ang kurso ay binubuo ng mga mapagkumpitensyang seksyon na kilala bilang mga piling seksyon na nakatakda sa mga pribadong track sa paligid ng iba't ibang istasyon ng tupa at baka, ang mga ito ay may haba mula 20 hanggang 70 kilometro (12 hanggang 43 mi). Ang mga hindi mapagkumpitensyang seksyon ng kalsada sa mga pampublikong kalsada ay sumasama sa mga seksyon, ang mga ito ay may haba mula 0.2 hanggang 30 kilometro (0.12 hanggang 18.64 mi). Ang kabuuang haba ng kurso ay mahigit 750 kilometro (470 mi). Bawat taon, ang lokal na show society ay nagsasagawa ng taunang Condobolin Show sa huling bahagi ng Agosto sa loob ng dalawang araw. Tampok sa kaganapan ang mga alagang hayop, showjumping, mga kompetisyon sa pagluluto, libangan, mga paputok, at mga picnic sa car-boot sa paligid ng pangunahing arena.<ref>{{Cite web |title=Condobolin Annual Show {{!}} NSW Holidays & Accommodation, Things to Do, Attractions and Events |url=https://www.visitnsw.com/destinations/country-nsw/parkes-area/condobolin/events/condobolin-annual-show |access-date=2024-07-09 |website=www.visitnsw.com |language=en-AU }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Transportasyon== [[File:Condobolin railway station.JPG|thumb|[[Istasyon ng tren ng Condobolin]]]] Binuksan ang [[istasyon ng tren ng Condobolin]] noong 1898 at nasa [[linya ng tren ng Broken Hill]]. Ang istasyon ay pinaglilingkuran ng tren ng [[Indian Pacific]] na bumibiyahe dalawang beses sa isang linggo, pati na rin ng tren ng Broken Hill [[Outback Xplorer]] ng [[NSW TrainLink]]. Ang tren na ito ay papuntang Broken Hill tuwing Lunes (Humihinto ng 2:01pm) at papuntang Sydney tuwing Martes (Humihinto ng 1:41pm). ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== [[Kategorya:Condobolin]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa New South Wales]] [[Kategorya:Lachlan Shire]] fvso8355s8t3slp01bpim6clqg57pmt 0 337680 2206296 2204499 2026-05-05T15:58:28Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206296 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> <!-- Basic info ----------------> |official_name = Coonabarabran |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = Bayan <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = CountryTown0002.jpg |imagesize = 300px |image_caption = Sentro ng bayan |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Australia New South Wales <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position =bottom |pushpin_map_caption =Lokasyon ng Coonabarabran<!-- Location ------------------> |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|Australia}} |subdivision_type1 = [[Mga Estado sa Australia|Estado]] |subdivision_name1 = [[New South Wales]] |subdivision_type2 = LGA |subdivision_name2 = [[Warrumbungle Shrine]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2021 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 2,387 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|31|15|S|149|16|E|display=inline;title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> |elevation_m = 505 |elevation_ft = 1657 <!-- accord. to Google Earth--> <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = Postcode <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = 2357 |area_code = |blank_name = State electorate |blank_info = [[Electoral district of Barwon|Barwon]] |blank1_name = Pederal na dibisyon |blank1_info = [[Dibisyon ng Parkes|Parkes]] |website = |footnotes = }} Ang '''Coonabarabran''' ({{IPAc-en|k|uː|n|ə|b|ær|ə|b|r|ə|n}})<ref>''[[Macquarie Dictionary|Macquarie Dictionary, Fourth Edition]]'' (2005). Melbourne, The Macquarie Library Pty Ltd. {{ISBN|1-876429-14-3}}</ref> ay isang bayan sa [[Warrumbungle Shire]] na nasa hati sa pagitan ng mga rehiyon ng [[Central West (Nrw South Wales)|Central West]] at [[North West Slopes]] ng [[New South Wales]], [[Australia]]. Sa senso noong 2021, ang bayan ay may populasyon na 2,387, at noong 2021, ang populasyon ng Coonabarabran at mga nakapalibot na lugar nito ay 3,477.<ref>{{Cite web |title=2021 Coonabarabran, Census All persons QuickStats {{!}} Australian Bureau of Statistics |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/SAL11043 |access-date=2022-06-28 |website=www.abs.gov.au}}</ref> Tinatawag ng mga lokal at residente ng distrito ang bayan bilang 'Coona'. Ang Coonabarabran ang pasukan patungo sa [[Pambansang Parke ng Warrumbungle]], Siding Spring Observatory at sa [[Kagubatan ng Pilliga]]. ==Etimolohiya== Hindi pa tiyak ang pinagmulan ng pangalang ''Coonabarabran''. Maaaring nagmula ito sa pangalan ng isang tao o mula sa [[Wikang Kamilaroi|salitang Kamilaroi]] na '''gunbaraaybaa''<nowiki/>' na nangangahulugang 'dumi', na isinalin noon bilang 'kakaibang amoy', posibleng ito ay isang ''[[bowdlerisation]]''. Ang isa pang posibleng kahulugan ay nagmula sa [[Wikang Wiradjuri|salitang Wiradjuri]] para sa isang taong mausisa, ang '''gunabaraburan''<nowiki/>'. Ang 'Coolabarabran' ay ang pangalan ng isang istasyon na pagmamay-ari ni James Weston noong 1848. ==Kasaysayan== Ang lugar sa paligid ng Coonabarabran at [[Warrumbungles]] ay sinakop ng mga taong [[Kamilaroi]] sa loob ng humigit-kumulang 7,500 taon. Noong 1818, binuksan ang lugar para sa paninirahan ng mga Europeo, nang ang surveyor-general para sa [[Kolonya ng New South Wales]], si [[John Oxley]], ay gumawa ng isang ekspedisyon sa hilagang-kanlurang mga lugar ng kolonya. Sinuri ni Oxley ang lugar sa paligid ng hanay ng bundok ng Warrumbungles, na pinangalanan niyang "Arbuthnot Range".<ref name=SM>{{cite news |first=M.V.|last=Sheehan|url=http://nla.gov.au/nla.news-article166102435 |title=Along the King's Highway: Coonabarabran and the Warrumbungles |newspaper=[[The Sydney Mail]]|location=Sydney, New South Wales |date=28 February 1934 |accessdate=20 August 2023 |page=42 |via=National Library of Australia}} </ref> Ang dating bilanggo, si James Weston (1800–1883), na itinalaga sa lugar ng [[Cassilis, New South Wales|Cassilis]] sa Rehiyon ng [[Upper Hunter Shire|Upper Hunter]] bago mabigyan ng kalayaan noong 1843, ay nakuha ang lugar na pang-agrikultura na kilala bilang "Coolabarbyan" sa distrito noong 1843.<ref name=SM/> Si Weston ay kabilang sa mga unang permanenteng nanirahan sa distrito, na nagtanim ng 20 ektarya ng trigo at nagtayo ng isang gilingan na pinapagana ng tubig upang gumawa ng harina mula sa kanyang mga pananim sa katimugang pampang ng [[Ilog Castlereagh]] (ngayon ay Neilson Park), hinirang bilang postmaster noong 1849, at itinatag ang unang bahay-tuluyan, ang "Castlereagh Inn" noong mga unang taon ng 1850s.<ref name="RC">{{cite web |last1=Christison |first1=Ray |title=Thematic history of the former Coonabarabran Shire |url=https://www.higround.com.au/docs/THCoona.pdf |publisher=Warrumbungle Shire Council |access-date=20 August 2023 |date=2006}}</ref> Noong 1859, ang bayan ay unang sinurbey ni Lewis Gordon, kung saan ang unang pagbebenta ng lupa ay naitala noong 1859.<ref name=SM/> Ang paninirahan ng mga Europeo ay patuloy na lumago mula noong 1860s, habang ang industriya ng trigo ay lumipat mula sa mga lugar sa baybayin patungo sa mas malalim na lupain, hinikayat ng [[Robertson Land Acts]].<ref name="RC"/> Natapos ang pagtatayo ng isang bahay-bantay ng Pulisya noong 1857, at ang unang Bahay-Korte ay natapos noong 1861. Ang Nayon ng Coonabarabran ay itinalaga noong 2 Mayo 1860.<ref name="RC"/> Noong 1870, binuksan ang Pampublikong Paaralan.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article18747305 |title=COONABARABRAN. |newspaper=The Maitland Mercury And Hunter River General Advertiser |location=New South Wales, Australia |date=9 August 1870 |accessdate=20 August 2023 |page=4 |via=National Library of Australia}}</ref> Matapos ang pagtatayo ng isang bagong bahay-hukuman na bato noong 1878, ang orihinal na bahay-hukuman ay giniba at isang tanggapan ng koreo at telegrapo ang itinayo sa lugar nito noong 1879. Ang[[ Coonabarabran Shire]] ay ipinroklama noong ika-7 ng Marso 1906, kasabay ng pagsasabatas ng ''[[Local Government (Shires) Act 1905]]''.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article226474400 |title=PROCLAMATION |newspaper=Government Gazette of the State of New South Wales |issue=121 |location=New South Wales, Australia |date=7 March 1906 |access-date=10 March 2019 |page=1606 |via=National Library of Australia}}</ref> Sa pagsasama nito, patuloy na lumago ang bayan kasabay ng pagtatayo ng [[Linya ng riles ng Gwabegar|linya ng riles]] na dumadaan sa Binnaway patungong Coonabarabran noong 1917 (pinalawak sa Baradine at Gwabegar noong 1923) at ang pagtatatag ng [[Forestry Corportation of NSW|Forestry Commission]] noong 1916, na parehong nagpadali sa paglago ng agrikultura at paggugubat bilang pangunahing industriya ng rehiyon.<ref>{{cite web |last1=Christison |first1=Ray |title=Report on the Community Based Heritage Study of the former Coonabarabran Shire |url=http://www.warrumbungle.nsw.gov.au/ArticleDocuments/684/CoonabarabranShireHeritageStudyFinalReport.pdf.aspx |publisher=Warrumbungle Shire Council |access-date=10 March 2019 |date=2006 |archive-date=13 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190313103827/http://www.warrumbungle.nsw.gov.au/ArticleDocuments/684/CoonabarabranShireHeritageStudyFinalReport.pdf.aspx |url-status=dead }}</ref> Noong 1926–1928, isang lokal na komite ang nag-organisa ng pagbuo ng alaala ng bayan para sa Unang Digmaang Pandaigdig sa anyo ng Coonabarabran Memorial Clock Tower sa interseksyon ng gitnang bayan ng John Street at Dalgarno Street. Itinayo mula sa lokal na batong-buhangin ni Edmund Pye ng [[Gunnedah]] sa halagang £1,300, ang tore ng orasan ay opisyal na inialay noong ika-23 ng Agosto 1928 ni Alkalde Heneral [[Charles Frederick Cox]].<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article155916814 |title=LOCAL NEWS |newspaper=Mudgee Guardian And North-western Representative |location=Mudgee, New South Wales |date=16 February 1928 |accessdate=20 August 2023 |page=23 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article16488989 |title=COONABARABRAN SOLDIERS' MEMORIAL. |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |location=Sydney, New South Wales|date=24 August 1928 |accessdate=20 August 2023 |page=14 |via=National Library of Australia}}</ref> ==Mga listahan ng pamana== Ang Coonabarabran ay may ilang mga lugar na nakalista sa pamana, kabilang ang mga nakalista sa [[New South Wales State Heritage Register]] (SHR), [https://www.environment.nsw.gov.au/Heritage/aboutheritage/registers.htm State Government Agency Section 170 Registers] (s.170), at ang [https://legislation.nsw.gov.au/view/html/inforce/current/epi-2013-0670 Warrumbungle Local Environmental Plan]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (LEP). Ang mga unang listahan ng pamana ay naganap sa ilalim ng wala nang pambansang [[Rehistro ng National Estate]] noong 1978, at ang Coonabarabran Local Environmental Plan 1990, ngunit wala nang karagdagang pag-aaral sa antas lokal na isinagawa simula noon.<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article231886584 |title=ENVIRONMENTAL PLANNING AND ASSESSMENT ACT 1979 – Coonabarabran Local Environmental Plan 1990 |newspaper=Government Gazette Of The State Of New South Wales |issue=18 |location=New South Wales, Australia |date=25 January 1991 |accessdate=20 August 2023 |page=752 |via=National Library of Australia}}</ref> * Coonabarabran Railway Precinct (s.170)<ref>{{cite web |title=Coonabarabran Railway Precinct |url=https://www.hms.heritage.nsw.gov.au/App/Item/ViewItem?itemId=3150079 |website=NSW State Heritage Inventory |publisher=Heritage NSW |access-date=20 August 2023}}</ref> * Dalgarno Street: Coonabarabran General Cemetery (LEP)<ref>{{cite web |title=Coonabarabran General Cemetery |url=https://www.hms.heritage.nsw.gov.au/App/Item/ViewItem?itemId=1391161 |website=NSW State Heritage Inventory |publisher=Heritage NSW |access-date=20 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=General Cemetery |url=https://www.hms.heritage.nsw.gov.au/App/Item/ViewItem?itemId=1391028 |website=NSW State Heritage Inventory |publisher=Heritage NSW |access-date=20 August 2023}}</ref> * John and Dalgarno streets: Coonabarabran Clock Tower (LEP)<ref>{{cite web |title=Coonabarabran Clock Tower |url=https://www.hms.heritage.nsw.gov.au/App/Item/ViewItem?itemId=1391003 |website=NSW State Heritage Inventory |publisher=Heritage NSW |access-date=20 August 2023}}</ref> * John and Dalgarno streets: Coonabarabran Courthouse (LEP & s.170)<ref>{{cite web |title=Coonabarabran Courthouse |url=https://www.hms.heritage.nsw.gov.au/App/Item/ViewItem?itemId=3080045 |website=NSW State Heritage Inventory |publisher=Heritage NSW |access-date=20 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Courthouse |url=https://www.hms.heritage.nsw.gov.au/App/Item/ViewItem?itemId=1391029 |website=NSW State Heritage Inventory |publisher=Heritage NSW |access-date=20 August 2023}}</ref> * Main Road, 55: Flags Inn Site (LEP; Archaeological)<ref>{{cite web |title=Flags Inn Site|url=https://www.hms.heritage.nsw.gov.au/App/Item/ViewItem?itemId=1391005 |website=NSW State Heritage Inventory |publisher=Heritage NSW |access-date=20 August 2023}}</ref> * Oxley Highway: [[Burra Bee Dee Mission]] and Cemetery (SHR & LEP)<ref>{{cite web |title=Burra Bee Dee Aboriginal Mission Cemetery|url=https://www.hms.heritage.nsw.gov.au/App/Item/ViewItem?itemId=1391001 |website=NSW State Heritage Inventory |publisher=Heritage NSW |access-date=20 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Burra Bee Dee Cemetery|url=https://www.hms.heritage.nsw.gov.au/App/Item/ViewItem?itemId=1391147 |website=NSW State Heritage Inventory |publisher=Heritage NSW |access-date=20 August 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Burra Bee Dee Mission|url=https://www.hms.heritage.nsw.gov.au/App/Item/ViewItem?itemId=1391053 |website=NSW State Heritage Inventory |publisher=Heritage NSW |access-date=20 August 2023}}</ref> * 4&nbsp;km west of Bulgaldie: Chalk Mountain Area (LEP)<ref>{{cite web |title=Chalk Mountain Area|url=https://www.hms.heritage.nsw.gov.au/App/Item/ViewItem?itemId=1391006 |website=NSW State Heritage Inventory |publisher=Heritage NSW |access-date=20 August 2023}}</ref> ==Astronomiya== Ang Coonabarabran ang pinakamalapit na bayan sa Siding Spring Observatory, na tahanan ng 3.9-metrong Anglo-Australian Telescope, ang pinakamalaking optical telescope sa Australia. Ito ay pinapatakbo ng Australian Astronomical Observatory (dating Anglo-Australian Observatory). Dose-dosenang iba pang teleskopyo ang nasa Siding Spring Mountain, na ilan ay pinapatakbo ng Research School of Astronomy and Astrophysics ng Australian National University. Ang Siding Spring ay tahanan din ng Uppsala Telescope kung saan natuklasan ni Robert H. McNaught ang kanyang sikat na daylight comet na C/2006 P1 noong Agosto 2006. Ang Mopra Observatory, na tahanan ng isang 22-metrong radio telescope na pagmamay-ari at pinapatakbo ng CSIRO, ay malapit din sa Siding Spring Observatory, ngunit pinapatakbo nang malayuan mula sa Narrabri. Isang kamakailang karagdagan sa bayan ay ang pagtatayo ng pinakamalaking virtual Solar System drive<ref>{{cite web|url=http://www.solarsystemdrive.com/|title=World's Largest Virtual Solar System Drive|access-date=13 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113135244/http://www.solarsystemdrive.com/|archive-date=13 November 2013|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> sa mundo sa mga kalsadang patungo sa obserbatoryo. Ibinebenta ng Coonabarabran ang sarili bilang "kabisera ng astronomiya ng Australia," marami sa mga negosyo at gusali ng gobyerno sa bayan ay nagtatampok ng mga plake ng impormasyon na may temang astronomiya. ==Libangan== [[File:Coonabarabran post office exterior.jpg|alt=The exterior of the Coonabarabran post office from the street. It is red brick with white detailing.|thumb|Ang Tanggapan ng Koreo sa Coonabarabran]] Ang koponan ng rugby league ng Coonabarabran Unicorns ay naglalaro sa Castlereagh Cup. Ang libangan sa Coonabarabran, ang "Kabisera ng Astronomiya ng Australia," ay pinangungunahan ng mga aktibidad sa labas na nakasentro sa Warrumbungle National Park, na siyang tanging Dark Sky Park din ng Australia. Dinadagsa ng mga bisita ang lugar para sa pagmamasid sa mga bituin sa mga lugar tulad ng Siding Spring Observatory at Milroy Observatory, sinasamantala ang malinaw at madilim na kalangitan ng rehiyon, mataas na altitud, at mababang polusyon sa liwanag. Ang libangan sa araw ay nakatuon sa bushwalking at hiking sa pamamagitan ng kamangha-manghang tanawin ng bulkan ng Warrumbungles, na may mga sikat na track kabilang ang Breadknife at Grand High Tops walk at ang Burbie Canyon walking track, kasama ang paggalugad sa mga lokal na atraksyon tulad ng Crystal Kingdom mineral exhibition at ang Australian Museum Diprotodon Exhibition.<ref>{{Cite web |date=2023-07-30 |title=Coonabarabran, Warrumbungle area – Accommodation, things to do & more {{!}} Visit NSW |url=https://www.visitnsw.com/destinations/country-nsw/warrumbungle-area/coonabarabran |access-date=2025-12-10 |website=www.visitnsw.com |language=en-AU}}</ref> ==Mga simbahan== Ang [[Anglican Church|Anglican]] Christ Church sa 94 Dalgarno Street ay binuksan noong 1939 ni Obispo [[Arnold Wylde]] sa disenyo ni [[Lindsay Gordon Scott]].<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article263568562 |title=C. of E. Notes |newspaper=The North-western Watchman |location=New South Wales, Australia |date=25 March 1937 |accessdate=8 August 2023 |page=3 |via=National Library of Australia}}</ref><ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article263495292 |title=Christ Church |newspaper=The North-western Watchman |location=New South Wales, Australia |date=28 September 1939 |accessdate=6 November 2021 |page=10 |via=National Library of Australia}}</ref><ref name=ccc>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article263494397 |title=New Church Overcrowded |newspaper=The North-western Watchman |location=New South Wales, Australia |date=24 August 1939 |accessdate=6 November 2021 |page=1 |via=National Library of Australia}}</ref> Kabilang sa iba pang mga Simbahan ang St. Lawrence's Catholic Church, Presbyterian Church, Uniting Church at Seventh Day Adventist Church. ==Klima== Ang Coonabarabran ay may [[klimang subtropikal]] (Köppen ''Cfa''), na may mainit na tag-araw at malamig na taglamig. Sa karaniwan, 56.6 na umaga (kabilang ang 16.3 sa Hulyo) ang bumababa sa 0 °C o 32 °F; at noong Hulyo 2002 ang buwanang mean minimum ay kasingbaba ng −3.5 °C o 25.7 °F. Pinakamataas ang ulan mula Disyembre hanggang Pebrero na may mga bagyong may pagkulog at [[pagkidlat]] sa tag-araw. Ang mga sukdulang temperatura ay mula 44.0 °C o 111.2 °F hanggang −9.0 °C o 15.8 °F. {{Weather box |location = Coonabarabran (Showgrounds, 1991–2020, extremes to 1957); 520 m AMSL; 31.28° S, 149.28° E |metric first = Yes |single line = Yes |humidity colour = green |Jan record high C = 44.0 |Feb record high C = 42.9 |Mar record high C = 37.5 |Apr record high C = 32.7 |May record high C = 26.7 |Jun record high C = 24.6 |Jul record high C = 24.2 |Aug record high C = 29.0 |Sep record high C = 33.6 |Oct record high C = 36.2 |Nov record high C = 41.6 |Dec record high C = 41.5 |Jan high C = 32.0 |Feb high C = 30.6 |Mar high C = 28.0 |Apr high C = 24.1 |May high C = 19.6 |Jun high C = 16.1 |Jul high C = 15.5 |Aug high C = 17.4 |Sep high C = 21.0 |Oct high C = 24.5 |Nov high C = 27.6 |Dec high C = 30.1 |year high C = |Jan low C = 15.8 |Feb low C = 15.2 |Mar low C = 11.7 |Apr low C = 6.9 |May low C = 3.3 |Jun low C = 1.4 |Jul low C = 0.3 |Aug low C = 0.4 |Sep low C = 3.7 |Oct low C = 7.2 |Nov low C = 11.0 |Dec low C = 13.5 |year low C = |Jan record low C = 3.6 |Feb record low C = 3.6 |Mar record low C = 0.6 |Apr record low C = −3.6 |May record low C = −6.1 |Jun record low C = −7.2 |Jul record low C = -9.0 |Aug record low C = −7.6 |Sep record low C = -5.0 |Oct record low C = −2.2 |Nov record low C = −0.8 |Dec record low C = 2.7 |rain colour = green |Jan rain mm = 91.4 |Feb rain mm = 83.2 |Mar rain mm = 64.6 |Apr rain mm = 38.7 |May rain mm = 44.3 |Jun rain mm = 55.9 |Jul rain mm = 56.0 |Aug rain mm = 42.6 |Sep rain mm = 56.3 |Oct rain mm = 58.2 |Nov rain mm = 79.1 |Dec rain mm = 95.6 |year rain mm = 765.0 |Jan rain days = 8.3 |Feb rain days = 6.7 |Mar rain days = 6.7 |Apr rain days = 4.2 |May rain days = 5.8 |Jun rain days = 8.2 |Jul rain days = 8.5 |Aug rain days = 6.8 |Sep rain days = 7.0 |Oct rain days = 7.7 |Nov rain days = 9.2 |Dec rain days = 8.6 |unit rain days = 0.2 mm | Jan afthumidity = 40 | Feb afthumidity = 44 | Mar afthumidity = 41 | Apr afthumidity = 41 | May afthumidity = 48 | Jun afthumidity = 55 | Jul afthumidity = 52 | Aug afthumidity = 44 | Sep afthumidity = 42 | Oct afthumidity = 39 | Nov afthumidity = 39 | Dec afthumidity = 39 |source 1 = [[Bureau of Meteorology]]<ref>{{cite web | url = http://www.bom.gov.au/jsp/ncc/cdio/cvg/av?p_stn_num=064008&p_prim_element_index=0&p_comp_element_index=0&redraw=null&p_display_type=full_statistics_table&normals_years=1991-2020&tablesizebutt=normal | title = COONABARABRAN (SHOWGROUNDS) | publisher = Bureau of Meteorology | access-date = March 5, 2021 }}</ref> }} ==Medya== Malayang pagmamay-ari at pinamamahalaan, ang pahayagang ''[[Coonabarabran Times]]'' ay kumakalat sa buong lugar ng Warrumbungle Shire. Humigit-kumulang 2700 kopya ang ipinamamahagi tuwing Huwebes sa mga bayan ng Coonabarabran, Binnaway, Baradine, Coolah, Dunedoo, Mendooran at Mullaley. Ang ''Coonabarabran Times'' ay itinatag noong 1927 bilang isang pagsasama ng ''The Bligh Watchman'' (1877–1927) at ''The Clarion'' (1910–1927). Ito ay patuloy na isang matibay na publikasyon, na binubuo ng mga lokal na balita at isyung kinakaharap ng komunidad, isport, mga kaganapan at mga patalastas. Inirehistro ng Coonabarabran ang Coonabarabran.com noong 1999 at lumikha ng isang website noong 2001.<ref>{{cite web|url=http://coonabarabran.com/ |title=Coonabarabran.com |access-date=20 September 2016 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20010422000551/http://coonabarabran.com/ |archive-date=22 April 2001 |df=dmy }}</ref> Nagsimula ang Coonabarabran.org noong 2013 at nagho-host ito ng Coonabarabran News,<ref>{{cite web |url=http://www.coonabarabrannews.com |title=Coonabarabran News |access-date=20 September 2016 }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> isang online na koleksyon ng mga lokal na balita at mga kuwentong interesante. Ang Coonabarabran ay mayroon ding Facebook page at Twitter account sa ilalim ng pangalang Coonabarabran. Maaaring makatanggap ng telebisyon ang Coonabarabran mula sa parehong merkado ng telebisyon sa Hilagang NSW at Timog NSW sa pamamagitan ng Mount Dowe (Hilagang NSW) at Mount Cenn Cruaich (Timog NSW). Ang lugar ay kasalukuyang pinaglilingkuran ng isang maliit na istasyon ng radyo ng komunidad, ang 2WCR FM. Ang istasyong ito ay nagbobrodkast sa 99.5 FM. Mayroon itong mahusay na saklaw ng pagbobrodkast ngunit maaaring medyo magaspang dahil sa mala-bundok na lupain. [[File:CountryTown0001.jpg|thumb|right|160px|Old Coonabarabran Court House]] [[File:CoonabarabranWarMemorial.JPG|thumb|right|160px|War memorial at Coonabarabran]] [[File:Castlereagh River at Coonabarabran.jpg|thumb|right|160px|[[Ilog Castlereagh]]]] ==Mga Paaralan== Sa Coonabarabran ay may tatlong paaralan: * Ang [[Coonabarabran Public School]] (itinatag noong 1870) ay nasa John Street, sa Oxley Highway at pinopondohan ng Gobyerno. Mayroon itong humigit-kumulang 330 mag-aaral mula kindergarten hanggang Year 6.<ref>{{cite web |title=Coonabarabran Public School |url=https://coonabarab-p.schools.nsw.gov.au/ |publisher=NSW Department of Education |access-date=20 August 2023}}</ref> * Ang [[Coonabarabran High School]] (itinatag noong 1962) ay nasa Oxley Highway at pinopondohan ng Gobyerno na nagbibigay ng edukasyong sekundarya sa mga nakapalibot na lugar. Ito ay may humigit-kumulang 380 na mag-aaral.<ref>{{cite web |title=Coonabarabran High School |url=https://coonabarab-h.schools.nsw.gov.au/ |publisher=NSW Department of Education |access-date=20 August 2023}}</ref> * Ang St. Lawrence's Catholic Primary School ay nasa Dalgarno Street, na itinatag noong 1888 ng Sisters of Saint Joseph. Ito ay nagsisilbi para sa mga batang kindergarten hanggang Year Six at mayroong humigit-kumulang 110 na mag-aaral. Ang edukasyon ay nakabatay sa pananampalatayang Katoliko at nasa tapat ng kalsada mula sa St. Lawrence's Catholic Church.<ref>{{cite web |title=St Lawrence's Catholic Primary School Coonabarabran |url=https://www.stlawriescoona.catholic.edu.au/ |publisher=Catholic Education, Diocese of Bathurst |access-date=20 August 2023}}</ref> Ang bahagi ng paaralan sa hayskul ay nagsara noong katapusan ng 2009.<ref>{{cite web |title=Parents lose battle to save Coonabarabran high school |url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/05/15/2571188.htm |archive-url=https://archive.today/20120802224423/http://www.abc.net.au/news/stories/2009/05/15/2571188.htm |url-status=dead |archive-date=2 August 2012 |website=ABC News |access-date=9 September 2018 |language=en-AU |date=15 May 2009}}</ref> ==Transportasyon== Ang bayan ay nasa [[Newell Highway]] at [[Oxley Highway]], humigit-kumulang nasa kalagitnaan sa pagitan ng Melbourne at Brisbane at maaaring marating sa loob ng halos anim na oras sakay ng kotse mula sa [[Sydney]]. Ito ay nasa pangunahing ruta ng trak sa loob ng bansa sa pagitan ng [[Queensland]] at [[Victoria (Australya)]] Ang [[linya ng riles ng Gwabegar]] ay dumadaan sa bayan. Ang mga serbisyo ng tren ng pasahero ay pinalitan ng mga bus noong dekada 1970. Ang bahagi ng linya ng Gwabegar sa pagitan ng Binnaway at Gwabegar ay hindi na ginagamit, mula ika-28 ng Oktubre 2005 para sa mga kadahilanang pangkaligtasan.<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2007-05-25/gulgong-kandos-rail-line-to-be-suspended-from-use/2558060|title=Gulgong-Kandos rail line to be suspended from use|work=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|date=2007-05-25|access-date=2017-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20161029023239/http://www.abc.net.au/news/2007-05-25/gulgong-kandos-rail-line-to-be-suspended-from-use/2558060|archive-date=29 October 2016|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Ang [[Paliparan ng Coonabarabran]] ay 12 km sa timog ng bayan. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== [[Kategorya:Coonabarabran]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa New South Wales]] [[Kategorya:Warrumbungle Shire]] [[Kategorya:Newell Highway]] f6hya5ef243f90ela0uqvgrylafve72 0 337814 2206359 2203366 2026-05-05T23:53:57Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206359 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Henties Bay | other_name = Look ng Henties | native_name = [[Afrikaans]]: ''Hentiesbaai''<br />[[Wikang Aleman|Aleman]]: ''Hentiesbucht'' | nickname = | settlement_type = Bayan | motto = | image_skyline = Henties bay.jpg | image_caption = Henties Bay (2018) | imagesize = 250px | image_seal = Wappen Hentiesbucht - Namibia.jpeg | seal_size = 100px | coordinates = {{coord|-22.1184|14.2824|display=inline}} | pushpin_map = Namibia#Africa | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = [[Image:Flag of Namibia.svg|25px]] [[Namibia]] | subdivision_type1 = [[Regions of Namibia|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Erongo]] | subdivision_type2 = [[Constituencies of Namibia|Konstitusyon]] | subdivision_name2 = [[Kondtitusyon ng Arandis]] <!-- Population ----------------------->| population_as_of = 2023 | population_footnotes = <ref name=nsa2023/> | population_note = | population_total = 7,569 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = Alkalde | leader_name = Titus Johannes | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | established_title = Itinatag | established_date = 1929 | timezone = [[South African Standard Time]] | utc_offset = +2 | blank_name = [[Köppen climate classification|Klima]] | blank_info = [[Desert climate#Cold desert climates|BWk]] | website = {{URL|hentiesbaytourism.com}} }} [[File:Schiffswrack Zeila, Namibia 2014.jpg|thumb|Pagkawasak ng Barko sa ''Zeila'' 14 km timog ng Henties Bay (2014)<br />{{Coord|22|14|28|S|014|21|13|E|display=inline}}]] Ang '''Henties Bay''' ay isang bayan sa baybayin sa [[Rehiyon ng Erongo]] sa kanlurang [[Namibia]]. Ang bayan ay may 7,569 na naninirahan noong 2023, isang pagtaas mula sa 3,285 noong 2001. Itinatag bilang isang lugar bakasyunan noong unang kalahati ng ika-20 siglo, ito ay isa pa ring sikat na destinasyon ng turista para sa mga mangingisda at mahilig sa [[4x4]]. ==Heograpiya== Ang Henties Bay ay matatagpuan 72 kilometro (45 milya) sa hilaga ng [[Swakopmund]].<ref name="HistDict">{{cite book |title=Historical Dictionary of Namibia |author1=Victor Tonchi |author2=William A. Lindeke |author3=John J. Grotpeter |publisher=Scarecrow Press |year=2012 |url=https://books.google.com/books?id=Mls4H1mnN_0C&pg=PA165 |page=165 |isbn=9780810853980}}</ref> {{Historical populations|2001|3,285|2011|4,720|2023|7,569|percentages=pagr|align=none|footnote=Sources:<ref name=nsa2011>{{cite web | title=4.2.2 Urban population by Census years (2001 and 2011) | url=http://cms.my.na/assets/documents/p19dmn58guram30ttun89rdrp1.pdf | work=Namibia 2011 - Population and Housing Census Main Report | publisher=[[Namibia Statistics Agency]] | access-date=2 November 2024 | page=39}}</ref><ref name=nsa2023>{{cite web | title=4.5 Population by town and census years (2011 and 2023) | url=https://nsa.org.na/wp-content/uploads/2024/10/2023-Population-and-Housing-Census-Main-Report-28-Oct-2024.pdf | work=Namibia 2023 - Population and Housing Census. Main Report | publisher=[[Namibia Statistics Agency]] | access-date=2 November 2024 | pages=33–34}}</ref>}} ==Kasaysayan== Naglayag si [[Bartolomeu Dias]] sa baybayin ng [[Karagatang Atlantiko|Atlantiko]] noong 1488. Malapit sa lugar ng Henties Bay ngayon, natuklasan niya ang napakaraming isda kaya tinawag niya ang baybaying ito na Praia das Sardinhas, Baybayin ng Isda. Ang pinagmumulan ng tubig-tabang ay unang natuklasan ng mga sundalong ''[[Schutztruppe]]'' noong 1886. Noong 1920, isang prospektor ng mineral ang nagpalipas ng gabi. Matapos matikman ang tubig, sinasabing gumaling siya mula sa isang karamdaman.<ref name=1on1>{{cite web |title=Henties Bay Namibia|publisher=Namibia 1on1 |url=http://www.namibia-1on1.com/henties-bay.html |access-date=24 December 2010}}</ref> Ang kapareho ng pangalan ng bayan ay si Major Hendrik "Henty" Stefanus van der Merwe na dumating sa lugar noong 1929 habang naghahanap ng tubig. Nangaso siya ng isang [[rinokeros]] sa tigang na liblib na lupain ng baybayin ng Namibia malapit sa [[Brandberg, Namibia|Brandberg]] upang makakuha ng gantimpala mula sa isang museo sa [[Pennsylvania]] na naghahanap ng kalansay ng rinnokeros. Matapos mabaril ang rhinoceros at magkayod ng karne mula sa mga buto, nabawasan ang mga mapagkukunan ng tubig ng ekspedisyon, na napilitan ang grupo na magkarga ng nabubulok na bangkay at maghanap ng tubig.<ref name=Gondwana>{{cite news |title=Dors en 'half verrotte renosterkarkas lei tot Hentiesbaai se ontstaan |trans-title=Thirst and a decomposing rhinoceros carcass lead to the foundation of Henties Bay|language=af |newspaper=[[Die Republikein]] |publisher=Reprint of an interview with Henty van der Merwe in the magazine 'Die Brandwag' on 29 April 1977, published as 'Gondwana History#20' on 24 December 2010}}</ref><ref name=tourism>{{cite web |title=History Henties Bay Namibia |url=http://www.hentiesbaytourism.com/history.htm |publisher=Henties Bay Tourism |access-date=24 December 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101018140005/http://www.hentiesbaytourism.com/history.htm |archive-date=18 October 2010 }}</ref> Pinili nilang tumungo sa direksyon ng baybayin ng Atlantiko at narating ito malapit sa [[Cape Cross]]. Mula roon, hinanap ni van der Merwe at ng kanyang mga kasama patimog ang bunganga ng [[Ilog Omaruru]]. Ilang milya sa timog ng bunganga ng ilog, natuklasan nila ang isang malalim na lambak ng buhangin na may tumutubong [[damong tambo]], na nagpapahiwatig ng pagkakaroon ng tubig-tabang. Nagustuhan ni Van der Merwe ang lugar at pagkatapos maihatid ang mga buto at makolekta ang kanyang gantimpala, bumalik siya noong sumunod na Pasko upang magtayo ng isang kubo na gawa sa kahoy sa ilalim ng ilog. Ang lugar ay nakilala bilang Henty se baai (Henty's Bay) at naging isang taguan para sa bakasyon,<ref name=Gondwana/> pangunahin dahil sa kasaganaan ng isda sa lugar na ito.<ref name=1on1/> Si Stefanus ay isa sa mga unang nagpakilala sa bayan bilang isang resort para sa mga turista.<ref name="HistDict"/> Noong 1951, ang South-West Africa Administration na nag-atas sa [[Timog Aprika]], ay nagpahayag ng mga [[Cadastre|erven]] sa ilalim ng ilog Omaruru na maaaring rentahan, ngunit hindi pinayagan ang pagtatayo ng mga permanenteng istruktura. Ang unang tindahan ay itinatag noong panahong iyon. Isang parola ang itinayo upang gabayan ang mga barko sa mapanganib na baybayin ng Namibia. Noong dekada 1960, hinukay ang mga butas sa pagmimina matapos matagpuan ang mga diyamante sa lugar nang ilang beses. Pagkalipas ng ilang taon, itinigil ang pagmimina dahil sa kawalan ng tagumpay. Noong 1966, napagpasyahan na hindi dapat tirhan ang ilalim ng ilog, at ang mga ari-arian sa hilaga at timog nito ay ibinenta. Isang hotel ang itinayo pagkalipas ng isang taon, at nagsimulang umunlad ang bayan.<ref name=tourism/> ==Turismo== Ang bayan ay pangunahing destinasyon ng mga turista para sa mga mangingisda at mahilig sa 4x4. Simula noong huling bahagi ng dekada 1990, ang merkado ng real estate nito ay lumago nang malaki, lalo na para sa mga mamahaling bahay-bakasyunan.<ref name=1on1/> Nagsisilbi itong daanan patungo sa kolonya ng mga [[Pinniped|seal]] ng [[Cape Cross]], na matatagpuan 46 kilometro (29 milya) sa hilaga ng bayan.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=mLkyDwAAQBAJ&pg=PT674 |page=674 |title=Lonely Planet Southern Africa |author1=Anthony Ham |author2=James Bainbridge |author3=Lucy Corne |author4=Mary Fitzpatrick |author5=Trent Holden |author6=Brendan Sainsbury |publisher=[[Lonely Planet]] |year=2017 |isbn=9781787012400}}</ref> Ang Henties Bay ay matatagpuan sa National West Coast Recreation Area, ngunit walang gaanong mga paghihigpit, lalo na para sa pagmamaneho sa labas ng kalsada sa dalampasigan at sa kapatagan. Dinadala nito ang mga turista sa lugar, ngunit naglalagay ng pasanin sa sensitibong kapaligiran. Partikular na nanganganib ang mga lichen field na tumatagal ng mga dekada upang makabawi mula sa mga bakas na pinutol sa mga ito, at ang [[Damara tern]] na endemic sa [[Skeleton Coast]] at nanganganib dahil sa [[pagkawala ng tirahan]].<ref name=conservation>{{cite web |title=Conservation in Henties Bay |url=http://www.hentiesbaytourism.com/conservation.htm |publisher=Henties Bay Tourism |access-date=24 December 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110119050300/http://www.hentiesbaytourism.com/conservation.htm |archive-date=19 January 2011 }}</ref> Isang bagong multimilyong dolyar na sentro ng turismo ang pinasinayaan noong Oktubre 2016.<ref>{{Cite web|title=New Tourism Information Centre inaugurated | date=12 October 2016|publisher=Henties Bay Tourism Association|url=http://www.hentiesbaytourism.com/tourism-information-centre_imauguration/}}</ref> ==Industriya== Ang [[Areva]], isang kompanyang Pranses na nagtayo ng unang planta ng desalination sa Timog Aprika sa [[Wlotzkasbaken]], 30 kilometro (19 mi) hilaga ng Swakopmund,<ref>{{Cite web | title=Areva Resources Namibia | publisher=[[Areva]] | url=http://www.areva.com/EN/operations-595/areva-resources-namibia-training-and-mining-projects.html | access-date=12 August 2017 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ay nagpanukala ng pagtatayo ng pasilidad ng desalination sa hilaga ng Henties Bay. Kasama rin sa mga plano ang isang pasilidad na napapanatiling pangkalikasan para sa produksyon ng [[Jatropha]], isang pinagmumulan ng bio-fuel na iniangkop sa mga tigang na kapaligiran. Ayon sa mga tagadisenyo, ang planta ng desalination ay magkakaroon ng kapasidad na magtustos ng tubig sa mga kalapit na bayan ng [[Uis]], [[Okombahe]] at Henties Bay.<ref>{{Cite news | title=New desalination plans for coast | last=Hartman | first=Adam | newspaper=[[The Namibian]] | date=7 June 2016 | page=5 | url=http://www.namibian.com.na/151610/archive-read/New-desalination-plans-for-coast | access-date=20 July 2017 | archive-date=13 August 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170813013455/http://www.namibian.com.na/151610/archive-read/New-desalination-plans-for-coast | url-status=dead }}</ref> Noong Hulyo 2017, inihayag ng [[Unibersidad ng Namibia]] (UNAM) ang mga plano na magtatag ng isang pasilidad sa pagsasanay sa marine engineering at pagmimina sa baybayin. Isang walong ektaryang lupain ang naibigay ng munisipalidad ng bayan para sa pagpapaunlad ng School of Marine Engineering and Maritime Studies.<ref>{{Cite news | title=Namibia to establish mining and marine institutes at the coast | date=3 July 2017 | publisher=eNews Channel Africa | url=http://www.enca.com/africa/namibia-to-establish-mining-and-marine-institutes-at-the-coast | access-date=20 July 2017 | archive-date=31 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191031065756/https://www.enca.com/africa/namibia-to-establish-mining-and-marine-institutes-at-the-coast | url-status=dead }}</ref> Noong Oktubre 2020, pinasinayaan ng UNAM ang isang planta ng pagbobote ng inuming tubig para sa desalination, isang pagpapalawig ng plano ng pagpapaunlad ng institusyon na ipinatupad noong Mayo 2019.<ref>{{Cite web|url = https://www.afrik21.africa/en/namibia-a-desalinated-water-bottling-plant-inaugurated-at-henties-bay/|title = NAMIBIA: A desalinated water bottling plant inaugurated at Henties Bay|date = 23 October 2020|access-date = 23 October 2020|archive-date = 26 October 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20201026165651/https://www.afrik21.africa/en/namibia-a-desalinated-water-bottling-plant-inaugurated-at-henties-bay/|url-status = dead}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Henties Bay]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Namibia]] mrujhfm6bsouf69yt66rm8jqj85l8te 0 337829 2206298 2203426 2026-05-05T16:03:00Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206298 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Info_San_Pietro_And_Corniglia_Liguria_Sep23_A7C_06712.jpg|left|thumb|Impormasyon tungkol sa Corniglia at San Pietro]] [[Talaksan:San_Pietro_Facade_Corniglia_Cinque_Terre_Sep23_R16_07508-Pano.jpg|thumb|Simbahan ni San Pietro]] [[Talaksan:Intérieur_Église_San_Pietro_Corniglia_-_Vernazza_(IT42)_-_2022-08-30_-_1.jpg|thumb|Mga nabe sa loob]] [[Talaksan:Cobbled_Pattern_San_Pietro_Church_Corniglia_Sep23_A7C_06730.jpg|thumb|Mga batong polikromo sa pasukan ng San Pietro]] Ang '''Corniglia''' ({{Langx|lij|Corniggia}}; lokal na {{Lang|lij|Curnigia}}) ay isang ''[[frazione]]'' ("nayon") sa loob ng [[comune]] ng [[Vernazza]] sa [[lalawigan ng La Spezia]], [[Liguria]], hilagang Italya, na may populasyon na humigit-kumulang 150 (noong 2016). Hindi tulad ng ibang mga lokalidad ng [[Cinque Terre]], ang Corniglia ay hindi direktang katabi ng baybayin. Sa halip, ito ay nasa tuktok ng isang promontoryo na may taas na humigit-kumulang 100 metro, na napapalibutan sa tatlong gilid ng mga [[ubasan]] at mga [[Hagdang pagsasaka|terasa]], ang ikaapat na bahagi ay matarik na pababa sa dagat. Upang makarating sa Corniglia, kinakailangang umakyat sa ''Lardarina'', isang mahabang hagdan na gawa sa ladrilyo na binubuo ng 33 hagdan na may 383 hagdan o, kung hindi man ay sundan ang isang kalsadang pang-sasakyan na, mula sa estasyon, ay patungo sa nayon. Minsan ay may tumatakbong maliit na bus. Ang nayon ay umaabot sa pangunahing kalsada, ang Daang Fieschi , at ang mga bahay ay may isang gilid na nakaharap sa kalsadang ito at ang isa naman ay nakaharap sa dagat. Ang Corniglia ay nailalarawan sa pamamagitan ng makikipot na kalsada. May terasa sa bato kung saan makikita ang lahat ng iba pang apat na nayon ng Cinque Terre, dalawa sa isang gilid at dalawa sa kabila. Ang estruktura ng pagpaplano ng bayan ay nagpapakita ng mga orihinal na katangian kumpara sa iba pang mga nayon: ang mga bahay ay mas mababa, at kamakailan lamang ay mas mataas, katulad ng sa mga nayon sa liblib na lugar. Nabanggit si Corniglia sa isang sikat na nobela ng ''[[Decameron]]'' ni [[Giovanni Boccaccio]] at sa nobelang ''The Invisible Circus'' ni [[Jennifer Egan]]. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng nayon ay nagsimula pa noong Panahon ng mga Romano gaya ng pinatutunayan ng pangalan, na nag-ugat kay ''[[Cornelia (gens)|Gens Cornelia]]'', ang pamilyang Romano na nagmamay-ari ng lupain. Noong Gitnang Panahon, ito ay pagmamay-ari ng mga konde ni [[Lavagna]], mga panginoon ng [[Carpena]] at ni [[Luni, Italy|Luni]]. Noong 1254, ibinigay ito ni [[Papa Inocencio IV]] kay [[Nicolò Fieschi]], na humawak dito hanggang 1276, nang ang nayon ay makuha ng [[Republika ng Genova]]. == Mga pangunahing tanawin == Binabanggit sa mga dokumentong mula 1276 hanggang 1277 ang pagkakaroon ng isang kastilyo. Gayunpaman, ang mga labi ng kastilyo ay hindi pa natutuklasan at ang lokasyon ng bakuran ng kastilyo ay hindi tiyak. Ang tanging mga guho sa Corniglia ay kabilang sa mga kutang [[Genova|Genoves]], isang matibay na tanggulan sa isang bangin na bumabagsak sa dagat, na nagmula pa noong humigit-kumulang 1556. Ang simbahang parokya, ang Chiesa San Pietro, ay itinayo sa pagitan ng 1334-1351 gamit ang lokal na bato. Ang loob ay may tatlong nabe sa estilong [[Arkitekturang Baroko|Baroko]]. Ang palabinyagan ay mula pa noong ika-12 siglo. Noong 2016, isang ipinintang larawan noong ika-17 siglo ng pintor ng Corniglia na si Prospero Luxardi ang inilagay sa tabi ng altar. Ang malaking pintang langis na ito sa canvas ay naglalarawan ng mga misteryo ng Rosaryo at ng Paghuhukom. Ang bintana ng rosas ay gawa sa puting marmol na Carrara. Ang patyo ay pinatag ng mga [[Polikromo|polikromong]] cobblestone.<ref>{{Cite web |title=The Church of San Pietro |url=https://www.lecinqueterre.org/eng/arte/cornisanpietro.php |access-date=14 March 2024 |website=Le Cinque Terre.org |archive-date=14 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314095342/https://www.lecinqueterre.org/eng/arte/cornisanpietro.php |url-status=dead }}</ref> == Kulturang popular == Ang pelikulang animando na ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' noong 2021 ay inspirasyon ng mga bayan ng Cinque Terre. Bagama't ang kathang-isip na bayan ng [[Portorosso]] sa pelikula ay nakalagay sa isang baybayin, ang pangkat ng animasyon ng Pixar ay partikular na interesado sa Corniglia dahil sa mas liblib at hindi gaanong dinadayo ng mga turista.<ref>{{Cite web |last=Carey |first=Meredith |title=How Disney and Pixar's 'Luca' Built a Fictional Town Using the Best Parts of Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |access-date=2021-06-20 |website=Condé Nast Traveler |language=en-US}}</ref> Ang salitang "CORNIGLIA" sa isang naka-estilong font ay ipinapakita pa nga sa mapa na kinaroroonan ng dalawang mangingisda (Giacomo at Tommaso) sa bangka sa pambungad na eksena ng pelikula, sa SES ng kathang-isip na bayan (mas papasok sa looban dahil ang label ay ipinapakita sa lupa, hindi sa baybayin gaya ng sa "PORTOROSSO" sa parehong font) at NNE ng kathang-isip na [[Isola del Mare]] ("Isla ng Dagat") kung saan nakatira si [[Alberto Scorfano]]. Ang lokasyon na ipinapakita ay halos tama. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Province of La Spezia}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] 0npazegft7n24y6gjchlw75rbiepcyk 0 337925 2206426 2204012 2026-05-06T09:40:17Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206426 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Mercedes Laura Aguiar | image = Mercedes_Laura_Aguiar_Mendoza.jpg | alt = | caption = | birth_name = Mercedes Laura Aguiar Mendoza | birth_date = {{Birth date|1872|02|16|df=y}} | birth_place = [[Santo Domingo]], [[Second Dominican Republic|Dominican Republic]] | death_date = {{Death date and age|1958|01|01|1872|02|16|df=y}} | death_place= Santo Domingo, Dominican Republic | other_names = | occupation = educator, writer, feminist | years_active = 1887–1958 | known_for = | notable_works = }} '''Si Mercedes Laura Aguiar''' (16 Pebrero 1872 – 1 Enero 1958) ay isang guro at peminista mula sa Dominican Republic. Bilang isang mamamahayag at makata, sumulat siya ng mga akda upang itaguyod ang pagkakapantay-pantay ng kalalakihan at kababaihan at ang soberanya ng Dominican Republic, na tumututol sa pananakop ng Estados Unidos. Bilang isang peminista, ipinaglaban niya ang karapatang bumoto, ang karapatan ng kababaihan sa edukasyon, at proteksyon sa trabaho para sa kababaihan at mga bata. == Maagang buhay == Si Mercedes Laura Aguiar Mendoza ay isinilang noong 16 Pebrero 1872 sa [[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]], Dominican Republic {{Sfn|Peña|2013}} kina María Antonia Mendoza at Eugenio Aguiar. {{Sfn|Gutiérrez|2000}} Siya ay nag-aral sa paaralang itinatag ni Salomé Ureña, na kilala bilang "Instituto de Señoritas" ang unang pasilidad ng mataas na edukasyon sa Dominican Republic. Noong 1887, si Aguiar ay nasa unang klase ng mga magtatapos sa paaralan kasama sina Leonor M. Feltz, Altagracia Henríquez Perdomo, Luisa Ozema Pellerano, Catalina Pou, at Ana Josefa Puello {{Sfn|''Diario Dominicano''|2017}} == Karera == Pagkatapos ng kaniyang pag-aaral, nagsimulang magturo si Aguiar sa institusyon at nanatili roon hanggang 1893, nang magsarado ang paaralan dahil sa pagkakasakit ng tagapagtatag nito. Pagkatapos ay nagtrabaho siya sa paaralang itinayo ng kaniyang kamag-aral na si Luisa Ozema Pellerano at ng kaniyang kapatid na si Eva María {{Sfn|Peña|2013}} Siya ay naglingkod sa loob ng tatlumpong taon sa Institusyon ng Salomé Ureña. {{Sfn|Durán|2010}} Nang [[Republikang Dominikano|salakayin at sakupin]] ng [[Estados Unidos]] ang Dominican Republic noong 1916, umanib si Aguiar sa isang grupo ng mga kababaihan, upang buuin ang Sociedad Amantes de a Luz (Samahan ng mga Nagmamahal sa Liwanag). Naglingkod siya bilang kalihim ng samahan at nagsalita sila laban sa pagsalakay ng Estados Unidos sa bansa at paglabag sa soberanya nito. {{Sfn|Durán|2010}} Naglingkod siya sa parehong kapasidad sa Junta Patriótica de Damas (Lupon ng mga Makabayang Babae) {{Sfn|Durán|2010}} Ang mga kababaihang ito ay nagsusumikap hindi lamang para sa pagkilala bagkus ay sa mga karapatang nasyonalista, pati na rin sa mga karapatan ng kababaihan at sa iba't ibang mga layunin, kabilang ang pagtatatag ng mga ospital para sa mga ina at bata, mga ampunan, at mga pasilidad sa pagsasanay ng mga nars; libreng pangangalagang pang-kalusugan at mga serbisyong medikal laan para sa mga dukha, mga kampanya sa kalusugan sa buong bansa upang wakasan ang mga endemikong sakit, kaalaman sa nutrisyon, pa-bahay, at mga palaruan para sa mga komunidad ng mga uring manggagawa, at mga pook pang-kalusugan at pangangalaga sa mga bata at mga nagtatrabahong ina; at mga pagpapabuti sa sektor ng edukasyon kabilang ang libreng almusal at tanghalian sa paaralan, sapat na uniporme, pagpapaunlad ng mga silid-aklatan, at edukasyon sa kalakalan. {{Sfn|Durán|2010}} Noong 1942, siya ay hinirang bilang delegado para sa Santo Domingo sa Unang Kongreso ng mga Kababaihang Dominikano, na naglalayong mapabuti ang mga oportunidad sa edukasyon ng mga kababaihan, upang mapa-unlad ang kanilang sosyo-ekonomiko at politikang aspeto, at upang maging mahusay na katuwang ng mga kanilang mga kabiyak. {{Sfn|Durán|2010}} Hindi nagtagal, pagkatapos ng kunperensya, nagwagi ang mga kababaihan para sa karapatang bumoto nang taon ding iyon. {{Sfn|Fauré|2004}} Noong 1945, si Aguiar ay isa sa mga espesyal na delegado na hinirang bilang taga-payo sa Kunbensyon ng Partidong Dominikano upang "Ang Reporma ng mga Prinsipyo at Katayuan" ay matugunan. {{Sfn|Durán|2010}} Isinulong ng mga kababaihan ang mga reporma para sa mga batas sa panganganak upang protektahan ang mga babaeng manggagawa. {{Sfn|Durán|2010}} Bukod sa kaniyang pagtuturo at pakikibaka, aktibo rin si Aguiar bilang isang manunulat, na naglathala ng maraming artikulo tulad ng ''La crónica'', ''La Cuna de América'', ''El Eco de la Opinión'', ''Letras y Ciencias'', ''Listín Diario'', at ''La Revista Literaria'' . Bagama't naglaho ang karamihan sa kaniyang mga likha, tinipon ni Adolfina Henríquez de Smith ang isang grupo ng kaniyang mga gawa at lumikha ng isang pinagsama-samang sipi ng ilan sa kaniyang mga pinaka-kilalang likha, kabilang ang talumpati na kaniyang binigkas sa Kongreso ng Kababaihan noong 1942. Noong 1937, pagkatapos ng limampung taon ng pagtuturo, siya ay ginunita ng Kagawaran ng Edukasyon at noong 1944 ay ginawaran ng gobyerno ng Gintong Medalya ng Karangalan para Edukasyon. {{Sfn|Peña|2013}} == Kamatayan at pamana == Pumanaw si Aguiar dahil sa mga problema sa puso noong Enero 1, 1958 sa Santo Domingo. {{Sfn|''Diario Dominicano''|2017}} Pagkaraan ng kaniyang kamatayan, kinilala siya para sa kaniyang mga kontribusyon sa pagpapaunlad ng edukasyon sa Dominican Republic sa pamamagitan ng isang kalsada at isang paaralan na ipinangalan sa kaniya. {{Sfn|Peña|2013}} == Mga Sanggunian == === Mga Sitasyon === {{Reflist|30em}} === Bibliograpiya === {{refbegin|30em}} *{{cite book|last1=Durán|first1=Carmen|title=Historia e ideología: mujeres dominicanas, 1880-1950|date=2010|publisher=Archivo General de la Nación|location=Santo Domingo|isbn=978-9945-020-71-7|url=http://en.calameo.com/read/000345214709bd25d1e00|language=Spanish|trans-title=History and ideology: Dominican women, 1880-1950}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{cite book|last=Fauré|first=Christine |title=Political and Historical Encyclopedia of Women|url=https://books.google.com/books?id=Qfq4_2xF8uUC&pg=PA741|year=2004|publisher=Routledge|location=London, England|isbn=978-1-135-45691-7}} *{{cite book|last=Gutiérrez|first=Franklin|title=Evas terrenales: biobibliografías de 150 autoras dominicanas|url=https://archive.org/details/evasterrenalesbi00guti|url-access=registration|year=2000|publisher=Comisión Permanente de la Feria del Libro|location=Santo Domingo, República Dominicana|language=Spanish|isbn=978-1-887691-14-7|trans-title=Earth Eves: bio/bibliographies of 150 Dominican authors}} *{{cite news|last1=Peña |first1=Angela |title=Calles y avenidas Prof. Mercedes Laura Aguiar |url=http://hoy.com.do/calles-y-avenidasprof-mercedes-laura-aguiar/ |access-date=10 January 2017 |publisher=Hoy |date=29 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511044441/http://hoy.com.do/calles-y-avenidasprof-mercedes-laura-aguiar/ |archive-date=11 May 2015 |location=Santo Domingo, República Dominicana |language=Spanish |trans-title=Streets and avenues Prof. Mercedes Laura Aguiar |url-status=dead }} *{{cite news|ref={{harvid|''Diario Dominicano''|2017}} |title=El día que falleció la educadora Mercedes Laura Aguiar Mendoza |url=http://www.diariodominicano.com/cultura/2017/01/01/235202/muere-la-maestra-mercedes-laura-aguiar-mendoza |access-date=10 January 2017 |publisher=Diario Dominicano |date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111145128/http://www.diariodominicano.com/cultura/2017/01/01/235202/muere-la-maestra-mercedes-laura-aguiar-mendoza |archive-date=11 January 2017 |location=Santo Domingo, República Dominicana |language=Spanish |trans-title=The day that the educator Mercedes Laura Aguiar Mendoza died |url-status=dead }} {{refend}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Aguiar, Mercedes Laura}} [[Category:1872 births]] [[Category:1958 deaths]] [[Category:People from Santo Domingo]] [[Category:Dominican Republic educators]] [[Category:Dominican Republic women educators]] [[Category:20th-century Dominican Republic women writers]] [[Category:19th-century Dominican Republic women writers]] [[Category:19th-century Dominican Republic writers]] [[Category:20th-century Dominican Republic writers]] [[Category:Dominican Republic women's rights activists]] [[Category:White Dominicans]] eio3ovbm236yd0tzpuyjcuragruwupl 0 337967 2206300 2205944 2026-05-05T16:16:09Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206300 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Cécile Douard''' (1866-1941) ay isang [[Belgians|Belgian]] artist. <ref name="AskArt">{{Cite web |title=Cecile Douard |url=https://www.askart.com/artist/Cecile_Douard/11084772/Cecile_Douard.aspx |access-date=12 April 2021 |website=AskArt}}</ref> == Talambuhay == Si Douard ay ipinanganak na Cécile Leseine <ref name="Benezit">{{Cite web |year=2011 |title=Douard, Cécile |url=https://www.oxfordartonline.com/benezit/view/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00053235 |access-date=12 April 2021 |website=Benezit Dictionary of Artists |language=en |doi=10.1093/benz/9780199773787.article.B00053235}}</ref> noong ika-29 ng Disyembre 1866 sa [[Rouen]], France. Nag-aral siya sa ilalim {{Interlanguage link|Antoine Bourlard|fr}} . <ref name="RKD">{{Cite web |title=Cécile Douard |url=https://rkd.nl/nl/explore/artists/23987 |access-date=12 April 2021 |website=RKD |language=nl}}</ref> Madalas ipinipinta ni Douard ang mga tao at tanawin ng bayan ng pagmimina ng karbon [[Borinage|na Borinage]] . <ref name="Dictionnaire des Peintres belges">{{Cite web |title=Douard, Cécile |url=http://balat.kikirpa.be/peintres/Detail_notice.php?id=2061 |access-date=12 April 2021 |website=Dictionnaire des Peintres belges}}</ref> Sa edad na 33, nawalan ng paningin si Douard. <ref name="Ligue Braille">{{Cite web |title=Cécile Douard |url=https://www.braille.be/fr/a-propos-de-nous/la-ligue-braille/structure/cecile-douard |access-date=12 April 2021 |website=Ligue Braille |language=fr }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dahil hindi na siya makapagpinta, naging iskultor siya. Tumugtog din siya ng piano at biyolin. Sumulat siya ng dalawang libro; "Impressions of a Second Life" noong 1923, at "Paysages indistincts" noong 1929. <ref name="Dictionnaire des Peintres belges2">{{Cite web |title=Douard, Cécile |url=http://balat.kikirpa.be/peintres/Detail_notice.php?id=2061 |access-date=12 April 2021 |website=Dictionnaire des Peintres belges}}</ref> Noong 1926, naging pangulo siya ng ''Ligue Braille'' (Braille League). Naglingkod siya sa posisyong iyon hanggang 1937. <ref name="RTBF Info">{{Cite web |date=26 November 2014 |title=Mons: artiste opiniâtre, Cécile Douard a bravé les obstacles pour réussir |url=https://www.rtbf.be/info/regions/detail_mons-artiste-opiniatre-cecile-douard-a-brave-les-obstacles-pour-reussir?id=8459836 |access-date=12 April 2021 |website=RTBF Info |language=fr}}</ref> Namatay si Douard noong ika-14 ng Enero 1941 <ref name="RKD2">{{Cite web |title=Cécile Douard |url=https://rkd.nl/nl/explore/artists/23987 |access-date=12 April 2021 |website=RKD |language=nl}}</ref> sa Brussels, Belgium. <ref name="Musée d'Orsay">{{Cite web |title=Cecile Douard |url=https://www.musee-orsay.fr/fr/espace-professionnels/professionnels/chercheurs/rech-rec-art-home/notice-artiste.html?nnumid=11253 |access-date=12 April 2021 |website=Musée d'Orsay: Notice d'Artiste }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Sanggunian== <references /> {{stub}} [[Kategorya:Mga pintor]] led8alexqqsa11yggt9osax6gu9k0cj 0 337969 2206297 2204102 2026-05-05T16:00:40Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206297 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Corneilhan |native_name = Cornelhan |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Hérault|Bayan]] |image_skyline = Corneilhan, Hérault 01.jpg |image_caption = Pangkalahatang tanawin ng Corneilhan |image_shield = Blason ville fr Corneilhan (Hérault).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Corneilhan |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Hérault]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Béziers|Béziers]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Bertrand Gelly<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 14.23 |population_as_of = 2023 |population_total = 1622 |population_density_km2 = auto |website = https://www.corneilhan.fr/ |coordinates = {{coord|43.4008|3.1931|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 49 |elevation_min_m = 27 |elevation_max_m = 133 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 34084/34490 |population_demonym = Corneilhanais, Corneilhanaises }} Ang '''Corneilhan''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] ng [[Pransiya]] na matatagpuan sa timog ng departamento ng [[Hérault]], sa [[rehiyon ng Oksitaniya]]. Dahil nakalantad sa klimang Mediteraneo, ito ay pinaaagusan ng batis ng Bagnols at ilang iba pang maliliit na daluyan ng tubig. Ito ay kabilang sa komunidad ng mga urbano ng Béziers Méditerranée. Ang Corneilhan ay isang bayan sa kanayunan na may populasyon na 1,622 noong 2023, na nakaranas ng malaking paglago mula noong 1962. Ito ay bahagi ng [[metropolitan area ng Béziers]]. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Corneilhanais (lalaki) at Corneilhanaises (babae). ==Heograpiya== Ang nayon ng Corneilhan ay isang dating pinatibay na pamayanan (castrum) na matatagpuan sa isang burol na hugis sugarloaf, na ang pinakamataas na punto ay umaabot sa 133 metro. Ang komyun na ito ay matatagpuan 7.7 km hilaga ng [[Béziers]], sa pagitan ng mga ilog [[Orb]] at [[Libron]]. Ang nayon ay pinaglilingkuran ng network ng bus ng rehiyon ng Lio at ng linya ng bus ng Beemob 10 (kalakhang lugar ng Béziers Méditerranée). Ang mga kalapit na komyun ay ang [[Béziers, Hérault|Béziers]], [[Lieuran-lès-Béziers]], [[Lignan-sur-Orb]], [[Pailhès]], [[Puimisson]], at [[Thézan-lès-Béziers]]. ==Pangalan== Pinatunayan sa mga form na ''villa Corneliano'' (975), ''in villa Corneliano'', ''ecclesia S. Leoncii'' (pagkatapos ng 1010), ''terminio de Corneliano'' (1071), ''de Cornilhano'' (1344), ''Cornillan'' (1643). Nagmula sa pangalan ng isang Gallo-Romano domain, Latin gentilice ''Cornelius'' at ang suffix ''-anum'' na nangangahulugang: "ang lupain ni Cornelius". Sa Occitan, ang bayan ay tinatawag na ''Cornelhan''. ==Kasaysayan== {{expand section}} ==Mga lugar at monumento== * Mga labi ng sinaunang Romano at Visigothic: ** Mga Romanong villa sa Saint-Sernin, Rouet, Le Mouillou, Mazassi-le-Vieux, Peilhan, La Jasse, at Les Carniès; ** Romanong tapahan ng palayok sa Maisons Neuves; ** Mga seksyon ng Roman aqueduct ng Béziers. ** Daan ng isang Romanong kalsada * Mga libingang Visigothic sa La Garriguette. * Tulay ng Fabrégat, itinayo noong 1755 sa ruta ng isang kalsadang Romano. * Bukal mula 1781, na may harapan at nitso na may pilaster. * Simbahan ng Saint-Léonce sa Corneilhan, mula pa noong 1869: riles ng komunyon at mataas na altar noong ika-18 siglo, mesa ng kredensyal na may eskudo. * Kapilya ng Sainte-Marie sa Corneilhan. * Alaala ng digmaan na itinayo bilang pagpupugay sa mga sundalo noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]]. Ang mga artistang lumikha ng monumentong ito ay sina Louis Paul (1854-1922) at Jean-Baptiste Blattes (1877-1966), at ang monumento ay pinasinayaan noong Nobyembre 11, 1923. Ito ay binubuo ng dalawang pangunahing elemento: isang sundalong nasa bingit ng kamatayan at isang babae sa itaas niya na, ayon kay Alain Choubard, ay maaaring isang alegorya ng "Buhay." Ang mga babaeng inukit ay kadalasang lumilitaw sa mga bantayog ng digmaan at kumakatawan sa masakit na reaksyon sa pagkamatay ng isang sundalo. Dito, ang sakit na ito ay ipinapahayag nang napakalakas, ayon kay Oddon Abbal. Sa katunayan, ang babae ay hubad, "ipinapakita ang kanyang kalungkutan nang walang pagpipigil," at sa gayon, ayon kay Abbal, ginagawang makatao ang buong eskultura. <gallery mode="packed" heights="200"> Corneilhan, Hérault 02.jpg|La partie historique du village construite sur une colline. Aperçu de l'église Saint-Léonce. Corneilhan place du centre 1913 - Archives départementales de l’Hérault - FRAD034-2FICP-05633.jpg|Place du centre du village : carte postale (1913). Monument aux morts - Archives départementales de l’Hérault - FRAD034-2458W-Corneilhan-001.jpg|Monument aux morts de Corneilhan construit après la Première Guerre mondiale. </gallery> ==Mga personalidad na may kaugnayan sa munisipalidad== * [[Santa Céronne]]: ipinanganak noong 410 sa Corneilhan, sa isang marangal at paganong pamilya, siya ay nagbalik-loob sa Kristiyanismo. Pumunta siya sa diyosesis ng Sées kung saan siya ay tinanggap ni Obispo Saint Hile.<ref>{{Cite web|title = Notre histoire – Site de l'association Les Amis de Sainte-Céronne|url = https://sainte-ceronne.fr/453200258/453010936|website = sainte-ceronne.fr|access-date = 2023-01-13}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Isang kapilya sa simbahan ng Saint-Léonce sa nayon ang inialay sa kanya. Isang bayan ang nag-iingat ng kanyang alaala: [[Sainte-Céronne-lès-Mortagne]] sa departamento ng Orne, kung saan kakambal si Corneilhan.<ref>{{Cite web|title = Jumelage avec Corneilhan|url = https://sainte-ceronne.fr/453200258/453227921|website = sainte-ceronne.fr|access-date = 2023-01-13}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> * [[Léopold Vabre]] (1864-1936), manggagamot sa Béziers, isang nangungunang pigura sa kilusang Félibrige, at direktor ng dyornal na ''La Cigalo Lengadouciano''. * Si Obispo [[Félix de Las Cases]], Obispo ng [[Constantine]] (Kagawaran ng Constantine, Algeria) mula 1867 hanggang 1870, ay inilibing sa sementeryo ng Corneilhan. * André Jules Chaussouy. Ipinanganak sa Corneilhan noong Setyembre 1, 1893. Nag-aral sa Béziers. Nagtapos sa batas at agham pampolitika, nakakuha ng titulo ng doktor sa ekonomiks at digri sa panitikan. Miyembro ng kilusang Félibre. Naglathala ng isang koleksyon ng mga tulang Occitan. Sumulat ng isang tesis tungkol sa mga protesta ng mga nagtatanim ng ubas noong 1907. Namatay siya noong Marso 23, 1915, sa edad na 21, sa mga trintsera ng Beauséjour,<ref>{{Cite web |language=fr |title=André Chaussouy, félibre mort au champ d’honneur |url=https://www.midilibre.fr/2020/11/13/andre-chaussouy-felibre-mort-au-champ-dhonneur-9197381.php |website=midilibre.fr |access-date=2020-11-14}}.</ref> na napatay ng isang bombang Aleman. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Corneilhan (Hérault).svg|thumb|Corneilhan]] ''O, tatlong uwak na kulay sable, may tuka at may mga sanga ng gules, sa isang punong asul na kulay tatlong fleur-de-lis o.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=8462 Eskudo de armas ng Corneilhan]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Corneilhan]] [[Kategorya:Hérault]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] fw7pc0xa857ey1fl7e47mn8hogyn3dy 0 338018 2206435 2204858 2026-05-06T11:55:37Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206435 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | official_name = N'Délé | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> | other_name = | settlement_type = Bayan<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> <!-- images and maps -----------> | image_skyline = Vue de N'Dellé-Sultanat de Snoussi.jpg | image_caption = Tanawin ng Ndélé (huling bahagi ng ika-19 na siglo) | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nickname = | motto = | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Central African Republic <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = Lokasyon sa Republika ng Gitnang Aprika <!-- Location ------------------> | coordinates = {{coord|8|24|33|N|20|39|11|E|region:CF|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = Republika ng Gitnang Aprika | subdivision_type1 = [[Prefectures of the Central African Republic|Prepektura]] | subdivision_name1 = [[Bamingui-Bangoran]] | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | government_type = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | leader_title = Sub-Prepekt | leader_name = Dieu Beni Tebefra<ref>{{cite web |last1=Oubangui Medias |first1=Oubangui Medias |title=Centrafrique : Décrets portant nomination des Gouverneurs, des Préfets et des Sous-Préfets |url=https://oubanguimedias.com/2024/06/03/centrafrique-decrets-portant-nomination-des-gouverneurs-des-prefets-et-des-sous-prefets/ |website=oubanguimedias.com |publisher=Oubangui Medias |access-date=6 June 2024}}</ref> | leader_title1 = Sultan | leader_name1 = Ibrahim Kamoun Senoussi<ref>[https://minusca.unmissions.org/ndélé-un-bâtiment-pour-désengorger-les-classes-et-respecter-la-distanciation-sociale-l’école-de NDÉLÉ : UN BÂTIMENT POUR DÉSENGORGER LES CLASSES ET RESPECTER LA DISTANCIATION SOCIALE A L’ÉCOLE DE NDOLA]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- Area ---------------------> | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | elevation_footnotes = <!--for references: use<ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Population -----------------------> | population_footnotes = | population_total = 13704 | population_as_of = 2013 | population_density_km2 = auto | population_note = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = | website = }} Ang '''N'Délé''' o '''Ndele''' ay isang [[bayan ng pamilihan]] at [[Mga subprepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|subprepektura]] sa hilagang-silangang [[Republika ng Gitnang Aprika]], na nasa silangan ng [[Pambansang Parke ng Bamingui-Bangoran]]. Ang Ndélé ay ang kabisera ng [[Bamingui-Bangoran]], isa sa 16 na [[Prepektura|prepektura]] ng [[Republika ng Gitnang Aprika]]. Ang N'Délé ay may populasyon na 10,850 ayon sa senso noong 2003; at ang tinatayang populasyon noong 2013 ay 13,704.<ref name="WG">{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-47&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan |title=Central African Republic: largest cities and towns and statistics of their population|publisher=World Gazetteer|access-date=30 March 2013|url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130111112114/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-47&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan|archive-date=11 January 2013}}</ref> ==Heograpiya== Ang bayan ay matatagpuan sa pambansang kalsada ng RN8, ang rutang nag-uugnay sa [[Bangui]] sa hangganan ng Sudan, 648 km hilagang-silangan ng Bangui. Ito lamang ang bayan sa malawak na munisipalidad ng [[Dar al Kuti (bayan)|Dar el Kouti]]. ==Kasaysayan== [[File:Marché à N'Dellé.jpg|thumb|Ang merkado sa N'Délé noong ika-19 na siglo.]] Ang ''tata'', o pinatibay na pader, ay lumilikha ng isang palasyong parang kuta sa isang burol na tinatanaw ang N'Délé. Ito ay itinayo sa utos ni Sultan Mohammed al-Sanussi ng [[Dar al Kuti]] noong huling bahagi ng ika-19 na siglo.<ref name=unesco>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/4004/|title=Le Tata (palais fortifié) du Sultan Sénoussi, les grottes de Kaga-Kpoungouvou, la ville de Ndélé |publisher= UNESCO World Heritage Centre|access-date=30 March 2013}}</ref> Ang N'Délé, ang ''tata'', at ang mga Kuweba ng Kaga-Kpoungouvou ay sama-samang idinagdag sa [[UNESCO]] [[World Heritage]] Tentative List noong Abril 11, 2006,<ref name=unesco/> sa kategoryang Kultura. Noong 1970, nakatanggap ang N'Délé ng kuryente.<ref>{{cite book |last1=Rius |first1=Juan Fandos |last2=Bradshaw |first2=Richard |title=Historical Dictionary of the Central African Republic |date=2016 |publisher=Rowman & Littlefield |location=Maryland |isbn=9780810879928 |page=251}}</ref> Nang magsimula muli ang labanan noong Disyembre 2012 sa pagitan ng mga loyalista ng [[Forces armées centrafricaines|FACA]] at ng koalisyong rebelde ng [[Séléka]], ang lungsod ay bumagsak sa mga puwersa ng rebelde.<ref name="Figaro2012">{{cite news|url=https://www.lefigaro.fr/international/2012/12/26/01003-20121226ARTFIG00469-centrafrique-bangui-sous-la-menace-des-rebelles.php |title=Centrafrique: Bangui sous la menace des rebelles|newspaper= [[Le Figaro]] |date=26 December 2012|access-date=30 March 2013|language=fr}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.liberation.fr/monde/2012/12/27/la-france-n-est-pas-en-centrafrique-pour-y-proteger-un-regime_870212|title=La France n'est pas en Centrafrique pour y protéger «un régime|newspaper=[[Libération]]|date=27 December 2012|access-date=30 March 2013|language=fr|archive-date=13 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013173604/http://www.liberation.fr/monde/2012/12/27/la-france-n-est-pas-en-centrafrique-pour-y-proteger-un-regime_870212|url-status=dead}}</ref> Noong 2020, [[2020 N'Délé clashes|sumiklab ang matinding sagupaan]] sa lungsod sa pagitan ng mga dating grupo ng Séléka [[Front populaire pour la renaissance de la Centrafrique|FPRC]] at RPRC na nagresulta sa pagkamatay ng dose-dosenang mga tao. Noong Hunyo 27, 2021, nabawi ng mga puwersa ng gobyerno ang N'Délé.<ref>[https://ndjonisango.com/2021/06/27/rca-la-vie-roule-a-merveille-a-ndele-sous-controle-des-faca/ RCA: la vie roule à merveille à Ndelé sous contrôle des FACA]</ref> ==Klima== Ang N'Délé ay may tropikal na klimang savanna (klasipikasyon ng klima ng Köppen na Aw) na may napakainit at tigang na tag-init mula Nobyembre hanggang kalagitnaan ng Abril at isang mainit at mahalumigmig na tag-ulan – mas banayad kaysa sa tag-init ayon sa temperatura ngunit pantay o mas hindi komportable dahil sa mas mataas na halumigmig – mula kalagitnaan ng Abril hanggang katapusan ng Oktubre. {{Weather box | width = auto | metric first = yes | single line = yes | location = N'Délé | temperature colour = pastel | Jan high C = 36.5 | Feb high C = 37.8 | Mar high C = 38.5 | Apr high C = 37.0 | May high C = 34.6 | Jun high C = 31.8 | Jul high C = 30.4 | Aug high C = 29.4 | Sep high C = 30.5 | Oct high C = 31.7 | Nov high C = 33.3 | Dec high C = 34.7 | Jan mean C = 27.2 | Feb mean C = 29.4 | Mar mean C = 30.1 | Apr mean C = 30.0 | May mean C = 28.6 | Jun mean C = 26.7 | Jul mean C = 25.4 | Aug mean C = 25.4 | Sep mean C = 25.4 | Oct mean C = 25.9 | Nov mean C = 25.8 | Dec mean C = 25.1 | Jan low C = 18.0 | Feb low C = 20.7 | Mar low C = 21.3 | Apr low C = 22.9 | May low C = 22.6 | Jun low C = 21.2 | Jul low C = 20.7 | Aug low C = 21.3 | Sep low C = 20.4 | Oct low C = 20.1 | Nov low C = 18.5 | Dec low C = 16.2 | rain colour = green | Jan rain mm = 0 | Feb rain mm = 6 | Mar rain mm = 24 | Apr rain mm = 65 | May rain mm = 122 | Jun rain mm = 151 | Jul rain mm = 205 | Aug rain mm = 235 | Sep rain mm = 231 | Oct rain mm = 131 | Nov rain mm = 9 | Dec rain mm = 0 |Jan sun= 279 |Feb sun= 263 |Mar sun= 250 |Apr sun= 209 |May sun= 222 |Jun sun= 189 |Jul sun= 160 |Aug sun= 151 |Sep sun= 157 |Oct sun= 201 |Nov sun= 277 |Dec sun= 268 |source 1= ''Normales et records pour la période 2002–2013 à N'Dele'',<ref name="Normales et records pour la période 2002-2013 à N'Dele">{{Cite web |url=http://www.infoclimat.fr/stations-meteo/climato-moyennes-records.php?staid=64654&redirect=1&from=2002&to=2013 |title=Normales et records pour la période 2002–2013 à N'Dele|publisher=Infoclimat|access-date=2014-01-13 }}</ref> |source 2= ''Climate : N'Délé for rainfall totals'',<ref name="Climate : N'Délé for rainfall totals">{{Cite web |url=http://fr.climate-data.org/location/764245/ |title=Climate : N'Délé for rainfall totals|publisher=Infoclimat|access-date=2014-01-13 }}</ref> ''Étude méthodologique pour l'use des données climatologiques de l'Afrique tropicale for sunshine hours''<ref>"Étude méthodologique pour l'utilisation des données climatologiques de l'Afrique tropicale for sunshine hours"{{Cite web |url=https://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/divers12-12/20178.pdf |title=Étude méthodologique pour l'utilisation des données climatologiques de l'Afrique tropicale for sunshine hours|publisher=Infoclimat|access-date=2014-01-13 }}</ref> }} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:N'Délé]] [[Kategorya:Republika ng Gitnang Aprika]] [[Kategorya:Dar al Kuti]] 3kzcafg3siy645yls4lcy47dd4adcm9 0 338020 2206293 2204889 2026-05-05T15:23:12Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206293 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Chapdeuil |settlement_type = Bayan |image_skyline = Chapdeuil mairie.JPG |image_caption = Bahay malapit sa munisipyo ng Chapdeuil |image_shield = Blazon ville FR Chapdeuil (Dordogne).svg |pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine |pushpin_map_caption = Lokasyon ng Chapdeuil |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine|Nòva Aquitània]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Dordogne|Dordonha]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Périgueux|Periguers]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2026-2032) |leader_name = Patrick Gérard-Saigne |area_total_km2 = 7.71 |population_as_of = 2023 |population_total = 142 |population_demonym = Chapdeuillots, Chapdeuillottes |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|45.3431|0.4761|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 124 |elevation_min_m = 115 |elevation_max_m = 186 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 24105/24320 }} Ang '''Chapdeuil''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Dordogne]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. ==Heograpiya== Ang Chapdeuil ay isang rural na komyun na matatagpuan sa [[rehiyon ng Ribérac]], sa hilagang-kanlurang bahagi ng departamento ng Dordogne. Matatagpuan sa pampang ng [[Ilog Euche]] at tinatawid ng kalsadang departamento ng D106, ang maliit na nayon ng Chapdeuil ay matatagpuan, gaya ng inaasahan, sampung kilometro sa hilaga ng [[Tocane-Saint-Apre]] at labinlimang kilometro sa hilagang-silangan ng sentro ng bayan ng [[Ribérac]]. Ang komyun ay pinaglilingkuran din sa hilaga ng kalsadang departamento ng D2. Ang Chapdeuil ay nasa hangganan ng apat na iba pang munisipalidad. ==Urbanismo== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Chapdeuil ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may napakakalat na pabahay, ayon sa bagong 7-level na municipal density grid na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng mga yunit ng urbano at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod. ===Paggamit ng lupa=== Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking presensya ng lupang pang-agrikultura (59.1% noong 2018), isang proporsyon na halos katumbas ng noong 1990 (58.5%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: kagubatan (40.9%), magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (32.3%), damuhan (14.5%), lupang maaaring sakahin (12.3%). [[File:24105-Chapdeuil-Sols.png|thumb|upright=1.4|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa Chapdeuil]] ==Pangalan== Ang pangalan ng nayon ay nagmula sa salitang Oksitano na ''capdòlh'', na hinango sa ''capitolium'', na tumutukoy sa isang kuta o pangunahing tirahan ng isang teritoryo.<ref name=lieux>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des noms de lieux du Périgord'', éditions Fanlac, 2000, {{ISBN|2-86577-215-2}}, p. 99.</ref> Sa Oksitano, ang bayan ay tinatawag na ''Lu Chapduelh''.<ref>[https://communes-oc.dordogne.fr/cantons/montagrier/CHAPDEUIL.htm Le nom occitan des communes du Périgord - Lu Chapduelh] sur le site du Conseil général de la Dordogne, consulté le 29 septembre 2021.</ref> ==Kasaysayan== Ang teritoryo ng komyun ay naglalaman ng mga labi ng pananakop na nagmula pa noong panahon ng [[Paleolitiko]] at [[Neolitiko]].<ref name=lieux/> Ang unang pagbanggit sa lugar ay lumitaw noong 1143 sa ilalim ng pangalang Latin na Capdolium. Noong 1203, ito ay kinilala bilang Chadoill, pagkatapos ay bilang Chapdueilh noong 1560.<ref name=lieux/> Noong ika-14 na siglo, ang Chapdeuil ay ang luklukan ng isang kastila na sumasaklaw sa mga parokya ng [[Bourg des Maisons]], [[Cercles]], at [[Verteillac]].<ref>[http://www.guyenne.fr/archivesperigord/shap/T35_1908/Tour_Blanche.htm ''Le château de La Tour-Blanche'' sur Bulletin SHAP, tome XXXV, 1908, p. 338-350]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref><ref name=Penaud>[[Guy Penaud]], ''Dictionnaire des châteaux du Périgord'', éditions Sud Ouest, 1996, {{ISBN|2-87901-221-X}}, p. 73-74.</ref> Sa mapa ng Cassini ng Pransya sa pagitan ng 1756 at 1789, ang nayon ay kinilala bilang Chadeuil. Noong 1827, ang komyun ng Chapdeuil ay pinagsama sa komyun ng [[Saint-Just, Dordogne|Saint-Just]] sa ilalim ng pangalang [[Chapdeuil-et-Saint-Just]]. Ang pagsasanib na ito ay pinawalang-bisa noong 1887, at ang dalawang komyun ay muling itinatag. ==Mga lugar at monumento== * Ang [[Kastilyo ng Chapdeuil]], na nakalista bilang isang makasaysayang monumento simula noong 1988, kapansin-pansin dahil sa mga harapan, bubong, kuta, kulungan ng kalapati, at kanal nito. * Ang Simbahan ng Saint-Astier ay itinayo noong 1877. Pinalitan nito ang isang mas lumang simbahan, na kilalang umiral mula pa noong ika-12 siglo. * Isang pinatibay na bahay na may tore noong ika-16 na siglo, na matatagpuan sa nayon ng Chapdeuil. <gallery> Chapdeuil château (6).JPG|<center>Le château de Chapdeuil.</center> Chapdeuil château pigeonnier (1).JPG|<center>Son pigeonnier.</center> Chapdeuil église.JPG|<center>L'église Saint-Astier.</center> Chapdeuil maison forte rte d'Allemans (1).JPG|<center>La tour de la maison forte.</center> Chapdeuil passage (1).JPG|<center>Passage dans le village de Chapdeuil.</center> Chapdeuil lavoir (1).JPG|<center>Captage de source et lavoir.</center> </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blazon ville FR Chapdeuil (Dordogne).svg|thumb|Chapdeuil]] ''Kulot-kulot bawat kulay: 1) kulay-asul bawat kulay, 1a) asul na tatlong ammonite na kulay argent, 1b) kulay argent isang punong oak na pinutol na tenné, may prutas o may dahon na vert; 2) kulay-asul na tatlong lioncel o may armas, matamlay at may koronang asul.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20761 Eskudo de armas ng Chapdeuil.]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Chapdeuil]] [[Kategorya:Dordogne]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] sf7s6276piniff2x575r0lik6jbpdcj 0 338081 2206413 2206006 2026-05-06T08:13:28Z Jojit fb 38 2206413 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:1940s decade montage.png|'''Sa itaas ng pamagat:''' mga pangyayari noong '''[[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]''' (1939–1945): Mula kaliwa pakanan: Mga sundalo sa isang LCVP landing craft na papalapit sa '''D-Day''' sa Dalampasigan ng Omaha; binisita ni [[Adolf Hitler]] ang [[Paris]], matapos ng '''Labanan sa Pransya'''; naganap ang '''[[Holokausto]]''' habang isinasagawa ng [[Alemanyang Nazi]] ang sistematikong [[henosidyo]] na sinuportahan ng estado, kung saan humigit-kumulang anim na milyong Hudyo sa Europa ang pinatay; ang '''[[pag-atake sa Pearl Harbor|pag-atake ng sa base pandagat ng Estados Unidos sa Pearl Harbor]]''' ng [[Imperyo ng Hapon|Hapon]] ay nagpasok sa Estados Unidos sa digmaan; isang tagamasid ng Pulong ng Tagamasid ang nagmamasid sa kalangitan ng [[Londres]] noong '''[[Labanan sa Britanya]]''' at '''Ang Blitz'''; humantong ang paglikha ng Proyektong Manhattan Project sa '''sa mga pambobombang atomika sa [[Hiroshima]] at [[Nagasaki]]''', ang unang paggamit ng mga [[sandatang nuklear]], na pumatay ng mahigit isang-kapat na milyong tao at nagbunsod sa pagsuko ng Hapon;nilagdaan ni Mamoru Shigemitsu ang '''Instrumento ng Pagsuko''' sa ngalan ng pamahalaang Hapones sakay ng USS ''Missouri'', na epektibong nagtapos sa digmaan. <br />'''Sa ibaba ng pamagat:''' mga pangyayari matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig: Mula kaliwa pakanan: ang '''Pagpapahaya ng Estado ng [[Israel]]''' noong 1948; isinagawa ang '''[[mga paglilitis sa Nuremberg]]''' kung saan nilitis ang mga pangunahing pinunong pampolitika, militar, at pang-ekonomiya ng natalong Alemanyang Nazi; matapos ang digmaan, ipinatupad ng Estados Unidos ang '''Planong Marshall''' na naglalayong muling itayo ang [[Kanlurang Europa]]; at ang '''ENIAC''', ang kauna-unahang pangkalahatang elektronikong [[kompyuter]] sa mundo.|335px|thumb rect 1 1 224 195 [[D-Day]] rect 227 1 407 195 [[Labanan]] rect 409 1 488 195 [[Holokausto]] rect 490 1 572 195 [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz]] rect 1 198 148 383 [[Pag-atake sa Pearl Harbor]] rect 151 198 288 383 [[Ang Blitz]] rect 291 198 420 288 [[mga pambobombang atomika sa Hiroshima at Nagasaki]] rect 291 290 420 383 [[Proyektong Manhattan]] rect 424 198 572 383 [[Pagsuko ng Hapon]] rect 0 384 572 411 [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] rect 1 412 125 599 [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Israel]] rect 128 412 290 599 [[Mga paglilitis sa Nuremberg]] rect 294 412 438 599 [[Planong Marshal]] rect 441 412 572 599 [[ENIAC]] </imagemap>{{Decadebox|194}}Ang '''dekada 1940''' (binibigkas na "labinsiyam na apatnapu"; pinaikli bilang '''d. 1940''' o '''dekada '40''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Trenta''') ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1940, at nagtapos noong Disyembre 31, 1949. Karamihan sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naganap sa unang kalahati ng dekada, na nagkaroon ng malalim na epekto sa maraming bansa at mamamayan sa [[Europa]], [[Asya]], at iba pang panig ng mundo. Ang mga bunga ng digmaan ay nagpatuloy hanggang sa ikalawang kalahati ng dekada, kung saan ang Europa na pagod sa digmaan ay nahati sa magkaribal na larangan ng impluwensiya ng [[Mundong Kanluranin|Kanluraning mundo]] at ng [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], na nagbunsod sa pagsisimula ng [[Digmaang Taglamig|Digmaang Malamig]]. Sa ilang antas, ang panloob at panlabas na tensyon sa panahong pagkatapos ng [[digmaan]] ay pinangasiwaan ng mga bagong institusyon, kabilang ang [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]], ang estadong nagtataguyod ng kapakanan, at ang sistemang Bretton Woods, na nagpadali sa paglawak ng ekonomiya pagkatapos ng digmaan na tumagal hanggang dekada 1970. Ang kalagayan ng mundo matapos ang digmaan ay nagpasigla rin sa dekolonisasyon at paglitaw ng mga bagong [[estado]] at [[pamahalaan]], kung saan ang [[Indiya]], [[Pakistan]], [[Israel]], [[Biyetnam]], at iba pa ay nagdeklara ng kalayaan, bagaman kadalasan ay may kasamang pagdanak ng dugo. Nasaksihan din ng dekada ang mga unang yugto ng mga bagong [[teknolohiya]] (tulad ng mga [[kompyuter]], [[lakas nukleyar]], at makinang jet), na kadalasang unang umunlad kasabay ng pagsisikap sa digmaan at kalaunan ay pinahusay sa panahong pagkatapos nito. Ang dekada 1940 sa [[Pilipinas]] ay nagsimula sa isang panahon ng sigla at pag-unlad bago ito sinalubong ng digmaan. Noong 1940–1941, ang [[Maynila]] ay isang masiglang sentrong pangkultura at pang-ekonomiya, na madalas tawaging "[[Perlas ng Silangan]]" dahil sa aktibong kalakalan, maunlad na edukasyon, at umuunlad na sining at pamumuhay [[Pook na urbano|urbano]]. Noong 1940, isinagawa ang mga susog sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng 1935]] na nagpanumbalik ng Kongreso na may dalawang kapulungan at nagbigay-daan kay [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Manuel L. Quezon]] na tumakbo muli para sa reeleksiyon. Sa gitna ng digmaan, si Quezon ay namatay sa pagkakatapon noong 1944, at siya ay hinalinhan ni [[Sergio Osmeña]], na naging Pangulo ng Komonwelt at nagpatuloy sa pamahalaang Pilipino sa pagpapatapon. Kasama ang mga puwersang Alyado, bumalik si Osmeña sa Pilipinas sa huling yugto ng pagpapalaya ng bansa. Noong 1941–1942, [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|sinakop ng mga Hapones ang Pilipinas]], na sinundan ng [[Martsa ng Kamatayan sa Bataan]] (Abril 1942)<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 14, 2015 |title=Surrender at Bataan Led to One of the Worst Atrocities in Modern Warfare |url=https://www.uso.org/stories/122-surrender-at-bataan-led-to-one-of-the-worst-atrocities-in-modern-warfare |access-date=2026-05-02 |website=United Service Organizations |language=en}}</ref> at ang [[Labanan ng Corregidor|Pagbagsak ng Corregidor]] (Mayo 1942),<ref>{{Cite web |title=The Fall of Corregidor |url=https://corregidor.org/chs_army/morton_04.htm |access-date=2026-05-02 |website=corregidor.org |language=en}}</ref> na nagmarka ng ganap na pagbagsak ng organisadong depensa sa bansa. Sa ilalim ng pananakop, itinayo ng mga Hapones ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]] noong 1943, sa pamumuno ni [[Jose P. Laurel]] bilang pangulo, na isang pamahalaang itinuturing na kolaborasyonista sa ilalim ng kontrol ng [[Hapon]]. Kasabay nito, lumakas ang mga kilusang gerilya, kabilang ang [[Hukbalahap]] (Huks), na nagsagawa ng tuloy-tuloy na lihim na pakikidigma laban sa mga mananakop.<ref>{{Cite web |last=Jose |first=F. Sionil |author-link=F. Sionil José |date=Nobyembre 4, 2019 |title=The 1940s remembered |url=https://www.philstar.com/opinion/2019/11/04/1965713/1940s-remembered |access-date=2026-05-02 |website=Philstar.com}}</ref> Noong Oktubre 1944, bumalik si Heneral [[Douglas MacArthur]] sa [[Leyte]] kasama ang mga puwersang Alyado, na nagpasimula ng pagpapalaya sa bansa. Sa sumunod na taon, noong 1945, naganap ang [[Labanan sa Maynila (1945)|Labanan sa Maynila]], na nagdulot ng matinding pagkawasak sa kabisera na itinuturing na isa sa mga pinakanapinsalang lungsod noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=1945 Battle of Manila: The Intramuros Experience {{!}} Intramuros Administration |url=https://intramuros.gov.ph/2020/05/27/1945-battle-of-manila-the-intramuros-experience/ |access-date=2026-05-02 |language=en-US}}</ref> Sa pagitan ng 1942 at 1945, naranasan ng Pilipinas ang matinding hirap sa ilalim ng okupasyon, kasabay ng malawakang paglaban ng mga gerilya. Noong 1946, nakamit ng bansa ang ganap na kalayaan mula sa Estados Unidos at itinatag ang [[Ikatlong Republika ng Pilipinas|Ikatlong Republika]] sa pamumuno ni [[Manuel Roxas]]. Ang Komperensyang Bretton Woods ay isang pagtitipon ng 730 delegado mula sa lahat ng 44 na [[Kapangyarihang Alyados (Ikalawang Digmaang Pandaigdig)|kaalyadong bansa]] sa Otel ng Mount Washington sa Bretton Woods, [[New Hampshire]], [[Estados Unidos]], upang isaayos ang pandaigdigang sistemang monetaryo at [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Idinaos ito mula Hulyo 1 hanggang 22, 1944. Dito itinatag ang International Bank for Reconstruction and Development (IBRD, o Pandaigdigang Bangko para sa Rekonstruksiyon at Kaunlaran) at ang [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|International Monetary Fund]] (IMF, o Pondo ng Monetaryong Pandaigdig), at nilikha ang sistemang Bretton Woods.<ref>{{Cite book |last=Markwell |first=Donald |title=John Maynard Keynes and International Relations: Economic Paths to War and Peace |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2006 |isbn=978-0-198-29236-4 |location=Oxford |language=en}}</ref> Bagaman pinangibabawan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang dekada 1940, maraming mahahalagang [[pelikula]] tungkol sa iba't ibang paksa ang nalikha sa panahong ito. Malaki ang naging papel ng [[Hollywood]] sa paggawa ng dose-dosenang klasikong pelikula noong dekada 1940, kabilang ang mga pelikulang may temang digmaan at ang ilan ay kabilang sa pinakamahusay sa lahat ng panahon. Nakaligtas ang sinehan sa Europa kahit na malinaw na naapektuhan ng digmaan, at marami pa ring de-kalidad na pelikula ang nalikha sa [[Reyno Unido]], [[Pransiya|Pransya]], [[Italya]], Unyong Sobyet, at iba pang bahagi ng Europa. Nagpatuloy rin ang industriya ng pelikula sa [[Hapon]], kung saan sina [[Akira Kurosawa]] at iba pang direktor ay nakalikha ng mahahalagang pelikula. Ang mga tagagawang ng pelikula na [[Polako]] sa [[Gran Britanya]] ay gumawa ng kontra-[[Nazi]] na pelikulang may kulay na ''Calling Mr. Smith'' (1943), na tumatalakay sa mga krimen ng Nazi sa sinakop na Europa at sa [[propaganda]] nito.<ref>{{Cite web |title=Calling Mr Smith |url=https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221202910/https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |archive-date=2021-02-21 |access-date=2021-02-13 |website=Centre Pompidou |language=en}}</ref> Ang ''Film Noir'', isang estilo ng pelikula na pinagsasama ang mga dramang kriminal at madidilim na imahe, ay naging laganap noong dekada. Ang mga pelikulang tulad ng ''The Maltese Falcon'' at ''The Big Sleep'' ay itinuturing na klasiko at tumulong sa pagsikat ng mga alamat na artista tulad nina Humphrey Bogart at Ava Gardner. Malawak na ginaya ang ganitong genre matapos itong maitatag. Sa Pransya noong panahon ng digmaan, ang obra maestrang ''Children of Paradise'' na idinirehe ni Marcel Carné (1945) ay kinunan sa [[Paris]] na sakop ng Nazi.<ref>{{Cite web |title=Les Enfants du Paradis - Film (Movie) Plot and Review - Publications |url=http://www.filmreference.com/Films-Dr-Ex/Les-Enfants-du-Paradis.html |website=www.filmreference.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Les Enfants du Paradis |url=http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113153911/http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |archive-date=2009-01-13 |website=www.eufs.org.uk |language=en}} Gio MacDonald, Edinburgh University Film Society program notes, 1994–95</ref><ref>{{Cite web |title=Quoted by Roger Ebert, ''Children of Paradise'', ''Chicago Sun-Times'', 6 January 2002 review of the Criterion DVD release |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20020106/REVIEWS08/201060301/1023 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920084900/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20020106%2FREVIEWS08%2F201060301%2F1023 |archive-date=20 Setyembre 2012 |access-date=27 Disyembre 2021 |language=en}}</ref> Sa [[Inglatera]] matapos ang digmaan, kabilang sa mga di-malilimutang pelikula ang ''Great Expectations'' (1946) at ''Oliver Twist'' (1948) ni David Lean, ''Odd Man Out'' (1947) at ''The Third Man'' (1949) ni Carol Reed, at ang mga pelikula nina Powell at Pressburger tulad ng ''A Matter of Life and Death'' (1946), ''Black Narcissus'' (1946), at ''The Red Shoes'' (1948). Ang ''Hamlet'' ni Laurence Olivier ang kauna-unahang hindi pelikulang Amerikano na nanalo ng [[Gawad Academy]] para sa Pinakamahusay na Pelikula, at kabilang din ang ''Kind Hearts and Coronets'' (1949) ni Robert Hamer. Sa Italya, ang neorealismong Italyano ng dekada 1940 ay nagbunga ng mga makabagbag-damdaming pelikula tulad ng ''Roma, città aperta'' (1945), ''Sciuscià'' (1946), ''Paisà'' (1946), ''La terra trema'' (1948), ''Bicycle Thieves'' (1948), at ''Bitter Rice'' (1949). Sa [[sinehan]] ng Hapon, ang ''The 47 Ronin'' (1941) na idinirehe ni Kenji Mizoguchi ay isang dalawang bahaging pelikulang itim at puti. Ang ''The Men Who Tread on the Tiger's Tail'' (1945), at ang mga pelikulang ''Drunken Angel'' (1948) at ''Stray Dog'' (1949) ni Akira Kurosawa ay itinuturing na mahahalagang unang gawa na humantong sa kanyang mga obra maestra noong dekada 1950. Ang ''Drunken Angel'' (1948) ay nagsimula rin ng matagumpay na kolaborasyon nina Kurosawa at [[Toshiro Mifune]] na tumagal hanggang 1965. Samantala, sa Pilipinas, ang [[bodabil]] ay nagbago dahil sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Bago sumiklab ang digmaan, umunlad ang bodabil bilang isang masiglang anyo ng tanghalang aliwan na malakas ang impluwensiya ng kulturang Amerikano, lalo na sa pamamagitan ng mga awit, sayaw, at komedyang panggagaya. Subalit nang ipagbawal ng mga Hapones ang mga pelikula at musikang Kanluranin, lubhang nagbago ang tanawin ng aliwan sa bansa. Sa pagkawala ng mga pelikulang Hollywood, muling naging pangunahing anyo ng pampublikong libangan ang bodabil at napuno ang mga [[tanghalan]] ng mga pagtatanghal na higit na umaasa sa malikhaing kakayahan at lokal na pagpapatawa ng mga Pilipino. Nagpatuloy ang mga pagtatanghal ng bodabil sa kabila ng sensura, at ang mga artista tulad nina [[Katy de la Cruz]], [[Dely Atay-Atayan]], at [[Bayani Casimiro]] ay nagbigay-aliw at pag-asa sa mga manonood. Nagsilbi rin ang bodabil bilang tahimik na pagpapahayag ng katatagan ng mga Pilipino sa panahon ng digmaan.<ref>{{Cite web |date=2021-01-28 |title=War and Vaudeville |url=https://www.victormanibo.com/blog/war-and-vaudeville |access-date=2026-05-03 |website=Victor Manibo |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang tinaguriang Hari ng Komedya na si [[Dolphy]] noong dekada '40 sa pagtatanghal sa bodabil.<ref>{{Cite news |last=Siazon |first=Rachelle |date=Hulyo 12, 2012 |title=Dolphy's early years in showbiz: From vaudeville to a certified movie star |work=ABS-CBN |url=https://www.abs-cbn.com/2012/7/12/fresh-scoops/dolphys-early-years-in-showbiz-from-vaudeville-to--14350 |access-date=Mayo 3, 2026}}</ref> Ang katambal at asawa in Dely na si [[Andoy Balunbalunan]] ay tumanggi magtanghal dahil galit siya sa mga Hapon. Namatay si Andoy dahil sa pagkainis sa mga Hapon.<ref name=":0">{{Cite book |last=Antonio |first=Teo T. |url=https://books.google.com/books?id=2TWWDwAAQBAJ |title=Bagay Bagay: Contemporary Philippine Poetry |date=2017-11-22 |publisher=Anvil Publishing, Inc. |isbn=978-971-27-3334-5 |language=en, tl}}</ref> Dahil sa pagrarasyon dulot ng digmaan, naging mas praktikal ang [[moda]] noong panahong ito. Nagsimulang magsuot ang kababaihan ng mga [[ternong pormal]] na may tuwid na paldang hanggang tuhod at mga aksesorya. Nagkaroon ng kakulangan sa [[rayon]], [[naylon]], [[lana]], balat, goma, metal (para sa mga butones at palamuti), at maging sa dami ng telang maaaring gamitin sa isang kasuotan.<ref>{{Cite web |last=Goles |first=Kelly |date=2023-01-19 |title=What Not to Wear: Clothing Rationing During World War II {{!}} In Custodia Legis |url=https://blogs.loc.gov/law/2023/01/what-not-to-wear-clothing-rationing-during-world-war-ii/ |access-date=2025-04-06 |website=The Library of Congress |language=en}}</ref> Matapos bumagsak ang Pransya noong 1940, ang Hollywood ang halos nagdikta ng moda sa Estados Unidos, maliban sa ilang uso mula sa [[Londres]] noong 1944 at 1945. Nangibabaw ang konsepto ng pagiging praktikal kaysa sa porma. Nagbago rin ang mga [[tela]] dahil sa kakulangan ng mga inaangkat na materyales tulad ng [[seda]] at [[balahibo]].<ref>{{Cite web |title=How Clothes Rationing Affected Fashion In The Second World War |url=https://www.iwm.org.uk/history/how-clothes-rationing-affected-fashion-in-the-second-world-war |access-date=2025-04-06 |website=Imperial War Museums |language=en}}</ref> Namayani ang mga disenyong may bulaklak noong unang bahagi ng dekada, at sa kalagitnaan hanggang huling bahagi ay lumitaw ang tinatawag na "''atomic prints''" o mga heometrikong disenyo. Bilang tugon sa digmaan, naging uso ang mga temang makabayan at kulay tulad ng madilim na berde at khaki, habang unti-unting napalitan ng [[pantalon]] at buong takong ang mga bestida at tradisyonal na takong dahil sa kakulangan ng medyas at gasolina. Karaniwang katangian ng moda ang tuwid na palda, mga ''pleat'' (o tupi), parisukat na balikat, ''v-neck'' o mataas na kuwelyo, makitid na manggas, at mga kuwelyong ''sailor'', ''mandarin'', at naka-''scallop''.<ref>{{Cite web |title=1940's Fashion Trends |url=http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718075216/http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |archive-date=2011-07-18 |access-date=2011-03-01 |language=en}}</ref> Ang populasyon ng mundo ay tumaas mula humigit-kumulang 2.25 bilyon hanggang 2.5 bilyon sa loob ng dekada, na may tinatayang 850 milyong kapanganakan at 600 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1940]] 1v69wtqmw6e6mcnrrakdqs5pxa15mh9 2206414 2206413 2026-05-06T08:14:02Z Jojit fb 38 2206414 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:1940s decade montage.png|'''Sa itaas ng pamagat:''' mga pangyayari noong '''[[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]''' (1939–1945): Mula kaliwa pakanan: Mga sundalo sa isang LCVP landing craft na papalapit sa '''D-Day''' sa Dalampasigan ng Omaha; binisita ni [[Adolf Hitler]] ang [[Paris]], matapos ng '''Labanan sa Pransya'''; naganap ang '''[[Holokausto]]''' habang isinasagawa ng [[Alemanyang Nazi]] ang sistematikong [[henosidyo]] na sinuportahan ng estado, kung saan humigit-kumulang anim na milyong Hudyo sa Europa ang pinatay; ang '''[[pag-atake sa Pearl Harbor|pag-atake ng sa base pandagat ng Estados Unidos sa Pearl Harbor]]''' ng [[Imperyo ng Hapon|Hapon]] ay nagpasok sa Estados Unidos sa digmaan; isang tagamasid ng Pulong ng Tagamasid ang nagmamasid sa kalangitan ng [[Londres]] noong '''[[Labanan sa Britanya]]''' at '''Ang Blitz'''; humantong ang paglikha ng Proyektong Manhattan Project sa '''sa mga pambobombang atomika sa [[Hiroshima]] at [[Nagasaki]]''', ang unang paggamit ng mga [[sandatang nuklear]], na pumatay ng mahigit isang-kapat na milyong tao at nagbunsod sa pagsuko ng Hapon;nilagdaan ni Mamoru Shigemitsu ang '''Instrumento ng Pagsuko''' sa ngalan ng pamahalaang Hapones sakay ng USS ''Missouri'', na epektibong nagtapos sa digmaan. <br />'''Sa ibaba ng pamagat:''' mga pangyayari matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig: Mula kaliwa pakanan: ang '''Pagpapahaya ng Estado ng [[Israel]]''' noong 1948; isinagawa ang '''[[mga paglilitis sa Nuremberg]]''' kung saan nilitis ang mga pangunahing pinunong pampolitika, militar, at pang-ekonomiya ng natalong Alemanyang Nazi; matapos ang digmaan, ipinatupad ng Estados Unidos ang '''Planong Marshall''' na naglalayong muling itayo ang [[Kanlurang Europa]]; at ang '''ENIAC''', ang kauna-unahang pangkalahatang elektronikong [[kompyuter]] sa mundo.|335px|thumb rect 1 1 224 195 [[D-Day]] rect 227 1 407 195 [[Labanan]] rect 409 1 488 195 [[Holokausto]] rect 490 1 572 195 [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz]] rect 1 198 148 383 [[Pag-atake sa Pearl Harbor]] rect 151 198 288 383 [[Ang Blitz]] rect 291 198 420 288 [[mga pambobombang atomika sa Hiroshima at Nagasaki]] rect 291 290 420 383 [[Proyektong Manhattan]] rect 424 198 572 383 [[Pagsuko ng Hapon]] rect 0 384 572 411 [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] rect 1 412 125 599 [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Israel]] rect 128 412 290 599 [[Mga paglilitis sa Nuremberg]] rect 294 412 438 599 [[Planong Marshal]] rect 441 412 572 599 [[ENIAC]] </imagemap> {{Decadebox|194}} Ang '''dekada 1940''' (binibigkas na "labinsiyam na apatnapu"; pinaikli bilang '''d. 1940''' o '''dekada '40''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Trenta''') ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1940, at nagtapos noong Disyembre 31, 1949. Karamihan sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naganap sa unang kalahati ng dekada, na nagkaroon ng malalim na epekto sa maraming bansa at mamamayan sa [[Europa]], [[Asya]], at iba pang panig ng mundo. Ang mga bunga ng digmaan ay nagpatuloy hanggang sa ikalawang kalahati ng dekada, kung saan ang Europa na pagod sa digmaan ay nahati sa magkaribal na larangan ng impluwensiya ng [[Mundong Kanluranin|Kanluraning mundo]] at ng [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], na nagbunsod sa pagsisimula ng [[Digmaang Taglamig|Digmaang Malamig]]. Sa ilang antas, ang panloob at panlabas na tensyon sa panahong pagkatapos ng [[digmaan]] ay pinangasiwaan ng mga bagong institusyon, kabilang ang [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]], ang estadong nagtataguyod ng kapakanan, at ang sistemang Bretton Woods, na nagpadali sa paglawak ng ekonomiya pagkatapos ng digmaan na tumagal hanggang dekada 1970. Ang kalagayan ng mundo matapos ang digmaan ay nagpasigla rin sa dekolonisasyon at paglitaw ng mga bagong [[estado]] at [[pamahalaan]], kung saan ang [[Indiya]], [[Pakistan]], [[Israel]], [[Biyetnam]], at iba pa ay nagdeklara ng kalayaan, bagaman kadalasan ay may kasamang pagdanak ng dugo. Nasaksihan din ng dekada ang mga unang yugto ng mga bagong [[teknolohiya]] (tulad ng mga [[kompyuter]], [[lakas nukleyar]], at makinang jet), na kadalasang unang umunlad kasabay ng pagsisikap sa digmaan at kalaunan ay pinahusay sa panahong pagkatapos nito. Ang dekada 1940 sa [[Pilipinas]] ay nagsimula sa isang panahon ng sigla at pag-unlad bago ito sinalubong ng digmaan. Noong 1940–1941, ang [[Maynila]] ay isang masiglang sentrong pangkultura at pang-ekonomiya, na madalas tawaging "[[Perlas ng Silangan]]" dahil sa aktibong kalakalan, maunlad na edukasyon, at umuunlad na sining at pamumuhay [[Pook na urbano|urbano]]. Noong 1940, isinagawa ang mga susog sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng 1935]] na nagpanumbalik ng Kongreso na may dalawang kapulungan at nagbigay-daan kay [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Manuel L. Quezon]] na tumakbo muli para sa reeleksiyon. Sa gitna ng digmaan, si Quezon ay namatay sa pagkakatapon noong 1944, at siya ay hinalinhan ni [[Sergio Osmeña]], na naging Pangulo ng Komonwelt at nagpatuloy sa pamahalaang Pilipino sa pagpapatapon. Kasama ang mga puwersang Alyado, bumalik si Osmeña sa Pilipinas sa huling yugto ng pagpapalaya ng bansa. Noong 1941–1942, [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|sinakop ng mga Hapones ang Pilipinas]], na sinundan ng [[Martsa ng Kamatayan sa Bataan]] (Abril 1942)<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 14, 2015 |title=Surrender at Bataan Led to One of the Worst Atrocities in Modern Warfare |url=https://www.uso.org/stories/122-surrender-at-bataan-led-to-one-of-the-worst-atrocities-in-modern-warfare |access-date=2026-05-02 |website=United Service Organizations |language=en}}</ref> at ang [[Labanan ng Corregidor|Pagbagsak ng Corregidor]] (Mayo 1942),<ref>{{Cite web |title=The Fall of Corregidor |url=https://corregidor.org/chs_army/morton_04.htm |access-date=2026-05-02 |website=corregidor.org |language=en}}</ref> na nagmarka ng ganap na pagbagsak ng organisadong depensa sa bansa. Sa ilalim ng pananakop, itinayo ng mga Hapones ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]] noong 1943, sa pamumuno ni [[Jose P. Laurel]] bilang pangulo, na isang pamahalaang itinuturing na kolaborasyonista sa ilalim ng kontrol ng [[Hapon]]. Kasabay nito, lumakas ang mga kilusang gerilya, kabilang ang [[Hukbalahap]] (Huks), na nagsagawa ng tuloy-tuloy na lihim na pakikidigma laban sa mga mananakop.<ref>{{Cite web |last=Jose |first=F. Sionil |author-link=F. Sionil José |date=Nobyembre 4, 2019 |title=The 1940s remembered |url=https://www.philstar.com/opinion/2019/11/04/1965713/1940s-remembered |access-date=2026-05-02 |website=Philstar.com}}</ref> Noong Oktubre 1944, bumalik si Heneral [[Douglas MacArthur]] sa [[Leyte]] kasama ang mga puwersang Alyado, na nagpasimula ng pagpapalaya sa bansa. Sa sumunod na taon, noong 1945, naganap ang [[Labanan sa Maynila (1945)|Labanan sa Maynila]], na nagdulot ng matinding pagkawasak sa kabisera na itinuturing na isa sa mga pinakanapinsalang lungsod noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=1945 Battle of Manila: The Intramuros Experience {{!}} Intramuros Administration |url=https://intramuros.gov.ph/2020/05/27/1945-battle-of-manila-the-intramuros-experience/ |access-date=2026-05-02 |language=en-US}}</ref> Sa pagitan ng 1942 at 1945, naranasan ng Pilipinas ang matinding hirap sa ilalim ng okupasyon, kasabay ng malawakang paglaban ng mga gerilya. Noong 1946, nakamit ng bansa ang ganap na kalayaan mula sa Estados Unidos at itinatag ang [[Ikatlong Republika ng Pilipinas|Ikatlong Republika]] sa pamumuno ni [[Manuel Roxas]]. Ang Komperensyang Bretton Woods ay isang pagtitipon ng 730 delegado mula sa lahat ng 44 na [[Kapangyarihang Alyados (Ikalawang Digmaang Pandaigdig)|kaalyadong bansa]] sa Otel ng Mount Washington sa Bretton Woods, [[New Hampshire]], [[Estados Unidos]], upang isaayos ang pandaigdigang sistemang monetaryo at [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Idinaos ito mula Hulyo 1 hanggang 22, 1944. Dito itinatag ang International Bank for Reconstruction and Development (IBRD, o Pandaigdigang Bangko para sa Rekonstruksiyon at Kaunlaran) at ang [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|International Monetary Fund]] (IMF, o Pondo ng Monetaryong Pandaigdig), at nilikha ang sistemang Bretton Woods.<ref>{{Cite book |last=Markwell |first=Donald |title=John Maynard Keynes and International Relations: Economic Paths to War and Peace |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2006 |isbn=978-0-198-29236-4 |location=Oxford |language=en}}</ref> Bagaman pinangibabawan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang dekada 1940, maraming mahahalagang [[pelikula]] tungkol sa iba't ibang paksa ang nalikha sa panahong ito. Malaki ang naging papel ng [[Hollywood]] sa paggawa ng dose-dosenang klasikong pelikula noong dekada 1940, kabilang ang mga pelikulang may temang digmaan at ang ilan ay kabilang sa pinakamahusay sa lahat ng panahon. Nakaligtas ang sinehan sa Europa kahit na malinaw na naapektuhan ng digmaan, at marami pa ring de-kalidad na pelikula ang nalikha sa [[Reyno Unido]], [[Pransiya|Pransya]], [[Italya]], Unyong Sobyet, at iba pang bahagi ng Europa. Nagpatuloy rin ang industriya ng pelikula sa [[Hapon]], kung saan sina [[Akira Kurosawa]] at iba pang direktor ay nakalikha ng mahahalagang pelikula. Ang mga tagagawang ng pelikula na [[Polako]] sa [[Gran Britanya]] ay gumawa ng kontra-[[Nazi]] na pelikulang may kulay na ''Calling Mr. Smith'' (1943), na tumatalakay sa mga krimen ng Nazi sa sinakop na Europa at sa [[propaganda]] nito.<ref>{{Cite web |title=Calling Mr Smith |url=https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221202910/https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |archive-date=2021-02-21 |access-date=2021-02-13 |website=Centre Pompidou |language=en}}</ref> Ang ''Film Noir'', isang estilo ng pelikula na pinagsasama ang mga dramang kriminal at madidilim na imahe, ay naging laganap noong dekada. Ang mga pelikulang tulad ng ''The Maltese Falcon'' at ''The Big Sleep'' ay itinuturing na klasiko at tumulong sa pagsikat ng mga alamat na artista tulad nina Humphrey Bogart at Ava Gardner. Malawak na ginaya ang ganitong genre matapos itong maitatag. Sa Pransya noong panahon ng digmaan, ang obra maestrang ''Children of Paradise'' na idinirehe ni Marcel Carné (1945) ay kinunan sa [[Paris]] na sakop ng Nazi.<ref>{{Cite web |title=Les Enfants du Paradis - Film (Movie) Plot and Review - Publications |url=http://www.filmreference.com/Films-Dr-Ex/Les-Enfants-du-Paradis.html |website=www.filmreference.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Les Enfants du Paradis |url=http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113153911/http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |archive-date=2009-01-13 |website=www.eufs.org.uk |language=en}} Gio MacDonald, Edinburgh University Film Society program notes, 1994–95</ref><ref>{{Cite web |title=Quoted by Roger Ebert, ''Children of Paradise'', ''Chicago Sun-Times'', 6 January 2002 review of the Criterion DVD release |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20020106/REVIEWS08/201060301/1023 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920084900/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20020106%2FREVIEWS08%2F201060301%2F1023 |archive-date=20 Setyembre 2012 |access-date=27 Disyembre 2021 |language=en}}</ref> Sa [[Inglatera]] matapos ang digmaan, kabilang sa mga di-malilimutang pelikula ang ''Great Expectations'' (1946) at ''Oliver Twist'' (1948) ni David Lean, ''Odd Man Out'' (1947) at ''The Third Man'' (1949) ni Carol Reed, at ang mga pelikula nina Powell at Pressburger tulad ng ''A Matter of Life and Death'' (1946), ''Black Narcissus'' (1946), at ''The Red Shoes'' (1948). Ang ''Hamlet'' ni Laurence Olivier ang kauna-unahang hindi pelikulang Amerikano na nanalo ng [[Gawad Academy]] para sa Pinakamahusay na Pelikula, at kabilang din ang ''Kind Hearts and Coronets'' (1949) ni Robert Hamer. Sa Italya, ang neorealismong Italyano ng dekada 1940 ay nagbunga ng mga makabagbag-damdaming pelikula tulad ng ''Roma, città aperta'' (1945), ''Sciuscià'' (1946), ''Paisà'' (1946), ''La terra trema'' (1948), ''Bicycle Thieves'' (1948), at ''Bitter Rice'' (1949). Sa [[sinehan]] ng Hapon, ang ''The 47 Ronin'' (1941) na idinirehe ni Kenji Mizoguchi ay isang dalawang bahaging pelikulang itim at puti. Ang ''The Men Who Tread on the Tiger's Tail'' (1945), at ang mga pelikulang ''Drunken Angel'' (1948) at ''Stray Dog'' (1949) ni Akira Kurosawa ay itinuturing na mahahalagang unang gawa na humantong sa kanyang mga obra maestra noong dekada 1950. Ang ''Drunken Angel'' (1948) ay nagsimula rin ng matagumpay na kolaborasyon nina Kurosawa at [[Toshiro Mifune]] na tumagal hanggang 1965. Samantala, sa Pilipinas, ang [[bodabil]] ay nagbago dahil sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Bago sumiklab ang digmaan, umunlad ang bodabil bilang isang masiglang anyo ng tanghalang aliwan na malakas ang impluwensiya ng kulturang Amerikano, lalo na sa pamamagitan ng mga awit, sayaw, at komedyang panggagaya. Subalit nang ipagbawal ng mga Hapones ang mga pelikula at musikang Kanluranin, lubhang nagbago ang tanawin ng aliwan sa bansa. Sa pagkawala ng mga pelikulang Hollywood, muling naging pangunahing anyo ng pampublikong libangan ang bodabil at napuno ang mga [[tanghalan]] ng mga pagtatanghal na higit na umaasa sa malikhaing kakayahan at lokal na pagpapatawa ng mga Pilipino. Nagpatuloy ang mga pagtatanghal ng bodabil sa kabila ng sensura, at ang mga artista tulad nina [[Katy de la Cruz]], [[Dely Atay-Atayan]], at [[Bayani Casimiro]] ay nagbigay-aliw at pag-asa sa mga manonood. Nagsilbi rin ang bodabil bilang tahimik na pagpapahayag ng katatagan ng mga Pilipino sa panahon ng digmaan.<ref>{{Cite web |date=2021-01-28 |title=War and Vaudeville |url=https://www.victormanibo.com/blog/war-and-vaudeville |access-date=2026-05-03 |website=Victor Manibo |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang tinaguriang Hari ng Komedya na si [[Dolphy]] noong dekada '40 sa pagtatanghal sa bodabil.<ref>{{Cite news |last=Siazon |first=Rachelle |date=Hulyo 12, 2012 |title=Dolphy's early years in showbiz: From vaudeville to a certified movie star |work=ABS-CBN |url=https://www.abs-cbn.com/2012/7/12/fresh-scoops/dolphys-early-years-in-showbiz-from-vaudeville-to--14350 |access-date=Mayo 3, 2026}}</ref> Ang katambal at asawa in Dely na si [[Andoy Balunbalunan]] ay tumanggi magtanghal dahil galit siya sa mga Hapon. Namatay si Andoy dahil sa pagkainis sa mga Hapon.<ref name=":0">{{Cite book |last=Antonio |first=Teo T. |url=https://books.google.com/books?id=2TWWDwAAQBAJ |title=Bagay Bagay: Contemporary Philippine Poetry |date=2017-11-22 |publisher=Anvil Publishing, Inc. |isbn=978-971-27-3334-5 |language=en, tl}}</ref> Dahil sa pagrarasyon dulot ng digmaan, naging mas praktikal ang [[moda]] noong panahong ito. Nagsimulang magsuot ang kababaihan ng mga [[ternong pormal]] na may tuwid na paldang hanggang tuhod at mga aksesorya. Nagkaroon ng kakulangan sa [[rayon]], [[naylon]], [[lana]], balat, goma, metal (para sa mga butones at palamuti), at maging sa dami ng telang maaaring gamitin sa isang kasuotan.<ref>{{Cite web |last=Goles |first=Kelly |date=2023-01-19 |title=What Not to Wear: Clothing Rationing During World War II {{!}} In Custodia Legis |url=https://blogs.loc.gov/law/2023/01/what-not-to-wear-clothing-rationing-during-world-war-ii/ |access-date=2025-04-06 |website=The Library of Congress |language=en}}</ref> Matapos bumagsak ang Pransya noong 1940, ang Hollywood ang halos nagdikta ng moda sa Estados Unidos, maliban sa ilang uso mula sa [[Londres]] noong 1944 at 1945. Nangibabaw ang konsepto ng pagiging praktikal kaysa sa porma. Nagbago rin ang mga [[tela]] dahil sa kakulangan ng mga inaangkat na materyales tulad ng [[seda]] at [[balahibo]].<ref>{{Cite web |title=How Clothes Rationing Affected Fashion In The Second World War |url=https://www.iwm.org.uk/history/how-clothes-rationing-affected-fashion-in-the-second-world-war |access-date=2025-04-06 |website=Imperial War Museums |language=en}}</ref> Namayani ang mga disenyong may bulaklak noong unang bahagi ng dekada, at sa kalagitnaan hanggang huling bahagi ay lumitaw ang tinatawag na "''atomic prints''" o mga heometrikong disenyo. Bilang tugon sa digmaan, naging uso ang mga temang makabayan at kulay tulad ng madilim na berde at khaki, habang unti-unting napalitan ng [[pantalon]] at buong takong ang mga bestida at tradisyonal na takong dahil sa kakulangan ng medyas at gasolina. Karaniwang katangian ng moda ang tuwid na palda, mga ''pleat'' (o tupi), parisukat na balikat, ''v-neck'' o mataas na kuwelyo, makitid na manggas, at mga kuwelyong ''sailor'', ''mandarin'', at naka-''scallop''.<ref>{{Cite web |title=1940's Fashion Trends |url=http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718075216/http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |archive-date=2011-07-18 |access-date=2011-03-01 |language=en}}</ref> Ang populasyon ng mundo ay tumaas mula humigit-kumulang 2.25 bilyon hanggang 2.5 bilyon sa loob ng dekada, na may tinatayang 850 milyong kapanganakan at 600 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1940]] 2a2mr4tjtkulnb56mots9357jrnmb7u 2206416 2206414 2026-05-06T08:41:53Z Jojit fb 38 2206416 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:1940s decade montage.png|'''Sa itaas ng pamagat:''' mga pangyayari noong '''[[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]''' (1939–1945): Mula kaliwa pakanan: Mga sundalo sa isang LCVP landing craft na papalapit sa '''D-Day''' sa Dalampasigan ng Omaha; binisita ni [[Adolf Hitler]] ang [[Paris]], matapos ng '''Labanan sa Pransya'''; naganap ang '''[[Holokausto]]''' habang isinasagawa ng [[Alemanyang Nazi]] ang sistematikong [[henosidyo]] na sinuportahan ng estado, kung saan humigit-kumulang anim na milyong Hudyo sa Europa ang pinatay; ang '''[[pag-atake sa Pearl Harbor|pag-atake ng sa base pandagat ng Estados Unidos sa Pearl Harbor]]''' ng [[Imperyo ng Hapon|Hapon]] ay nagpasok sa Estados Unidos sa digmaan; isang tagamasid ng Pulong ng Tagamasid ang nagmamasid sa kalangitan ng [[Londres]] noong '''[[Labanan sa Britanya]]''' at '''Ang Blitz'''; humantong ang paglikha ng Proyektong Manhattan Project sa '''sa mga pambobombang atomika sa [[Hiroshima]] at [[Nagasaki]]''', ang unang paggamit ng mga [[sandatang nuklear]], na pumatay ng mahigit isang-kapat na milyong tao at nagbunsod sa pagsuko ng Hapon;nilagdaan ni Mamoru Shigemitsu ang '''Instrumento ng Pagsuko''' sa ngalan ng pamahalaang Hapones sakay ng USS ''Missouri'', na epektibong nagtapos sa digmaan. <br />'''Sa ibaba ng pamagat:''' mga pangyayari matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig: Mula kaliwa pakanan: ang '''Pagpapahaya ng Estado ng [[Israel]]''' noong 1948; isinagawa ang '''[[mga paglilitis sa Nuremberg]]''' kung saan nilitis ang mga pangunahing pinunong pampolitika, militar, at pang-ekonomiya ng natalong Alemanyang Nazi; matapos ang digmaan, ipinatupad ng Estados Unidos ang '''Planong Marshall''' na naglalayong muling itayo ang [[Kanlurang Europa]]; at ang '''ENIAC''', ang kauna-unahang pangkalahatang elektronikong [[kompyuter]] sa mundo.|335px|thumb rect 1 1 224 195 [[D-Day]] rect 227 1 407 195 [[Labanan]] rect 409 1 488 195 [[Holokausto]] rect 490 1 572 195 [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz]] rect 1 198 148 383 [[Pag-atake sa Pearl Harbor]] rect 151 198 288 383 [[Ang Blitz]] rect 291 198 420 288 [[mga pambobombang atomika sa Hiroshima at Nagasaki]] rect 291 290 420 383 [[Proyektong Manhattan]] rect 424 198 572 383 [[Pagsuko ng Hapon]] rect 0 384 572 411 [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] rect 1 412 125 599 [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Israel]] rect 128 412 290 599 [[Mga paglilitis sa Nuremberg]] rect 294 412 438 599 [[Planong Marshal]] rect 441 412 572 599 [[ENIAC]] </imagemap> {{Decadebox|194}} Ang '''dekada 1940''' (binibigkas na "labinsiyam na apatnapu"; pinaikli bilang '''d. 1940''' o '''dekada '40''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Trenta''') ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1940, at nagtapos noong Disyembre 31, 1949. Karamihan sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naganap sa unang kalahati ng dekada, na nagkaroon ng malalim na epekto sa maraming bansa at mamamayan sa [[Europa]], [[Asya]], at iba pang panig ng mundo. Ang mga bunga ng digmaan ay nagpatuloy hanggang sa ikalawang kalahati ng dekada, kung saan ang Europa na pagod sa digmaan ay nahati sa magkaribal na larangan ng impluwensiya ng [[Mundong Kanluranin|Kanluraning mundo]] at ng [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], na nagbunsod sa pagsisimula ng [[Digmaang Taglamig|Digmaang Malamig]]. Sa ilang antas, ang panloob at panlabas na tensyon sa panahong pagkatapos ng [[digmaan]] ay pinangasiwaan ng mga bagong institusyon, kabilang ang [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]], ang estadong nagtataguyod ng kapakanan, at ang sistemang Bretton Woods, na nagpadali sa paglawak ng ekonomiya pagkatapos ng digmaan na tumagal hanggang dekada 1970. Ang kalagayan ng mundo matapos ang digmaan ay nagpasigla rin sa dekolonisasyon at paglitaw ng mga bagong [[estado]] at [[pamahalaan]], kung saan ang [[Indiya]], [[Pakistan]], [[Israel]], [[Biyetnam]], at iba pa ay nagdeklara ng kalayaan, bagaman kadalasan ay may kasamang pagdanak ng dugo. Nasaksihan din ng dekada ang mga unang yugto ng mga bagong [[teknolohiya]] (tulad ng mga [[kompyuter]], [[lakas nukleyar]], at makinang jet), na kadalasang unang umunlad kasabay ng pagsisikap sa digmaan at kalaunan ay pinahusay sa panahong pagkatapos nito. Ang dekada 1940 sa [[Pilipinas]] ay nagsimula sa isang panahon ng sigla at pag-unlad bago ito sinalubong ng digmaan. Noong 1940–1941, ang [[Maynila]] ay isang masiglang sentrong pangkultura at pang-ekonomiya, na madalas tawaging "[[Perlas ng Silangan]]" dahil sa aktibong kalakalan, maunlad na edukasyon, at umuunlad na sining at pamumuhay [[Pook na urbano|urbano]]. Noong 1940, isinagawa ang mga susog sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng 1935]] na nagpanumbalik ng Kongreso na may dalawang kapulungan at nagbigay-daan kay [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Manuel L. Quezon]] na tumakbo muli para sa reeleksiyon. Sa gitna ng digmaan, si Quezon ay namatay sa pagkakatapon noong 1944, at siya ay hinalinhan ni [[Sergio Osmeña]], na naging Pangulo ng Komonwelt at nagpatuloy sa pamahalaang Pilipino sa pagpapatapon. Kasama ang mga puwersang Alyado, bumalik si Osmeña sa Pilipinas sa huling yugto ng pagpapalaya ng bansa.{{multiple image | caption_align = center | header_align = center | image1 = March of Death - Resting 02.jpg | alt1 = Martsa ng Kamatayan sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag mga Hapon. | caption1 = [[Martsa ng Kamatayan]] sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag mga Hapon. | width1 = 180 | image2 = American and Filipino Prisoners, Captured at Corregidor - NARA - 6200939.jpg | alt2 = Labanan ng Corregidor: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan | caption2 = [[Labanan ng Corregidor]]: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan. | width2 = 200 | header = Pagbagsak ng Pilipinas | align = left }} Noong 1941–1942, [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|sinakop ng mga Hapones ang Pilipinas]], na sinundan ng [[Martsa ng Kamatayan sa Bataan]] (Abril 1942)<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 14, 2015 |title=Surrender at Bataan Led to One of the Worst Atrocities in Modern Warfare |url=https://www.uso.org/stories/122-surrender-at-bataan-led-to-one-of-the-worst-atrocities-in-modern-warfare |access-date=2026-05-02 |website=United Service Organizations |language=en}}</ref> at ang [[Labanan ng Corregidor|Pagbagsak ng Corregidor]] (Mayo 1942),<ref>{{Cite web |title=The Fall of Corregidor |url=https://corregidor.org/chs_army/morton_04.htm |access-date=2026-05-02 |website=corregidor.org |language=en}}</ref> na nagmarka ng ganap na pagbagsak ng organisadong depensa sa bansa. Sa ilalim ng pananakop, itinayo ng mga Hapones ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]] noong 1943, sa pamumuno ni [[Jose P. Laurel]] bilang pangulo, na isang pamahalaang itinuturing na kolaborasyonista sa ilalim ng kontrol ng [[Hapon]]. Kasabay nito, lumakas ang mga kilusang gerilya, kabilang ang [[Hukbalahap]] (Huks), na nagsagawa ng tuloy-tuloy na lihim na pakikidigma laban sa mga mananakop.<ref>{{Cite web |last=Jose |first=F. Sionil |author-link=F. Sionil José |date=Nobyembre 4, 2019 |title=The 1940s remembered |url=https://www.philstar.com/opinion/2019/11/04/1965713/1940s-remembered |access-date=2026-05-02 |website=Philstar.com}}</ref> Noong Oktubre 1944, bumalik si Heneral [[Douglas MacArthur]] sa [[Leyte]] kasama ang mga puwersang Alyado, na nagpasimula ng pagpapalaya sa bansa. Sa sumunod na taon, noong 1945, naganap ang [[Labanan sa Maynila (1945)|Labanan sa Maynila]], na nagdulot ng matinding pagkawasak sa kabisera na itinuturing na isa sa mga pinakanapinsalang lungsod noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=1945 Battle of Manila: The Intramuros Experience {{!}} Intramuros Administration |url=https://intramuros.gov.ph/2020/05/27/1945-battle-of-manila-the-intramuros-experience/ |access-date=2026-05-02 |language=en-US}}</ref> Sa pagitan ng 1942 at 1945, naranasan ng Pilipinas ang matinding hirap sa ilalim ng okupasyon, kasabay ng malawakang paglaban ng mga gerilya. Noong 1946, nakamit ng bansa ang ganap na kalayaan mula sa Estados Unidos at itinatag ang [[Ikatlong Republika ng Pilipinas|Ikatlong Republika]] sa pamumuno ni [[Manuel Roxas]]. Ang Komperensyang Bretton Woods ay isang pagtitipon ng 730 delegado mula sa lahat ng 44 na [[Kapangyarihang Alyados (Ikalawang Digmaang Pandaigdig)|kaalyadong bansa]] sa Otel ng Mount Washington sa Bretton Woods, [[New Hampshire]], [[Estados Unidos]], upang isaayos ang pandaigdigang sistemang monetaryo at [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Idinaos ito mula Hulyo 1 hanggang 22, 1944. Dito itinatag ang International Bank for Reconstruction and Development (IBRD, o Pandaigdigang Bangko para sa Rekonstruksiyon at Kaunlaran) at ang [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|International Monetary Fund]] (IMF, o Pondo ng Monetaryong Pandaigdig), at nilikha ang sistemang Bretton Woods.<ref>{{Cite book |last=Markwell |first=Donald |title=John Maynard Keynes and International Relations: Economic Paths to War and Peace |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2006 |isbn=978-0-198-29236-4 |location=Oxford |language=en}}</ref> Bagaman pinangibabawan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang dekada 1940, maraming mahahalagang [[pelikula]] tungkol sa iba't ibang paksa ang nalikha sa panahong ito. Malaki ang naging papel ng [[Hollywood]] sa paggawa ng dose-dosenang klasikong pelikula noong dekada 1940, kabilang ang mga pelikulang may temang digmaan at ang ilan ay kabilang sa pinakamahusay sa lahat ng panahon. Nakaligtas ang sinehan sa Europa kahit na malinaw na naapektuhan ng digmaan, at marami pa ring de-kalidad na pelikula ang nalikha sa [[Reyno Unido]], [[Pransiya|Pransya]], [[Italya]], Unyong Sobyet, at iba pang bahagi ng Europa. Nagpatuloy rin ang industriya ng pelikula sa [[Hapon]], kung saan sina [[Akira Kurosawa]] at iba pang direktor ay nakalikha ng mahahalagang pelikula. Ang mga tagagawang ng pelikula na [[Polako]] sa [[Gran Britanya]] ay gumawa ng kontra-[[Nazi]] na pelikulang may kulay na ''Calling Mr. Smith'' (1943), na tumatalakay sa mga krimen ng Nazi sa sinakop na Europa at sa [[propaganda]] nito.<ref>{{Cite web |title=Calling Mr Smith |url=https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221202910/https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |archive-date=2021-02-21 |access-date=2021-02-13 |website=Centre Pompidou |language=en}}</ref> Ang ''Film Noir'', isang estilo ng pelikula na pinagsasama ang mga dramang kriminal at madidilim na imahe, ay naging laganap noong dekada. Ang mga pelikulang tulad ng ''The Maltese Falcon'' at ''The Big Sleep'' ay itinuturing na klasiko at tumulong sa pagsikat ng mga alamat na artista tulad nina Humphrey Bogart at Ava Gardner. Malawak na ginaya ang ganitong genre matapos itong maitatag. Sa Pransya noong panahon ng digmaan, ang obra maestrang ''Children of Paradise'' na idinirehe ni Marcel Carné (1945) ay kinunan sa [[Paris]] na sakop ng Nazi.<ref>{{Cite web |title=Les Enfants du Paradis - Film (Movie) Plot and Review - Publications |url=http://www.filmreference.com/Films-Dr-Ex/Les-Enfants-du-Paradis.html |website=www.filmreference.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Les Enfants du Paradis |url=http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113153911/http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |archive-date=2009-01-13 |website=www.eufs.org.uk |language=en}} Gio MacDonald, Edinburgh University Film Society program notes, 1994–95</ref><ref>{{Cite web |title=Quoted by Roger Ebert, ''Children of Paradise'', ''Chicago Sun-Times'', 6 January 2002 review of the Criterion DVD release |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20020106/REVIEWS08/201060301/1023 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920084900/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20020106%2FREVIEWS08%2F201060301%2F1023 |archive-date=20 Setyembre 2012 |access-date=27 Disyembre 2021 |language=en}}</ref> Sa [[Inglatera]] matapos ang digmaan, kabilang sa mga di-malilimutang pelikula ang ''Great Expectations'' (1946) at ''Oliver Twist'' (1948) ni David Lean, ''Odd Man Out'' (1947) at ''The Third Man'' (1949) ni Carol Reed, at ang mga pelikula nina Powell at Pressburger tulad ng ''A Matter of Life and Death'' (1946), ''Black Narcissus'' (1946), at ''The Red Shoes'' (1948). Ang ''Hamlet'' ni Laurence Olivier ang kauna-unahang hindi pelikulang Amerikano na nanalo ng [[Gawad Academy]] para sa Pinakamahusay na Pelikula, at kabilang din ang ''Kind Hearts and Coronets'' (1949) ni Robert Hamer. Sa Italya, ang neorealismong Italyano ng dekada 1940 ay nagbunga ng mga makabagbag-damdaming pelikula tulad ng ''Roma, città aperta'' (1945), ''Sciuscià'' (1946), ''Paisà'' (1946), ''La terra trema'' (1948), ''Bicycle Thieves'' (1948), at ''Bitter Rice'' (1949). Sa [[sinehan]] ng Hapon, ang ''The 47 Ronin'' (1941) na idinirehe ni Kenji Mizoguchi ay isang dalawang bahaging pelikulang itim at puti. Ang ''The Men Who Tread on the Tiger's Tail'' (1945), at ang mga pelikulang ''Drunken Angel'' (1948) at ''Stray Dog'' (1949) ni Akira Kurosawa ay itinuturing na mahahalagang unang gawa na humantong sa kanyang mga obra maestra noong dekada 1950. Ang ''Drunken Angel'' (1948) ay nagsimula rin ng matagumpay na kolaborasyon nina Kurosawa at [[Toshiro Mifune]] na tumagal hanggang 1965. Samantala, sa Pilipinas, ang [[bodabil]] ay nagbago dahil sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Bago sumiklab ang digmaan, umunlad ang bodabil bilang isang masiglang anyo ng tanghalang aliwan na malakas ang impluwensiya ng kulturang Amerikano, lalo na sa pamamagitan ng mga awit, sayaw, at komedyang panggagaya. Subalit nang ipagbawal ng mga Hapones ang mga pelikula at musikang Kanluranin, lubhang nagbago ang tanawin ng aliwan sa bansa. Sa pagkawala ng mga pelikulang Hollywood, muling naging pangunahing anyo ng pampublikong libangan ang bodabil at napuno ang mga [[tanghalan]] ng mga pagtatanghal na higit na umaasa sa malikhaing kakayahan at lokal na pagpapatawa ng mga Pilipino. Nagpatuloy ang mga pagtatanghal ng bodabil sa kabila ng sensura, at ang mga artista tulad nina [[Katy de la Cruz]], [[Dely Atay-Atayan]], at [[Bayani Casimiro]] ay nagbigay-aliw at pag-asa sa mga manonood. Nagsilbi rin ang bodabil bilang tahimik na pagpapahayag ng katatagan ng mga Pilipino sa panahon ng digmaan.<ref>{{Cite web |date=2021-01-28 |title=War and Vaudeville |url=https://www.victormanibo.com/blog/war-and-vaudeville |access-date=2026-05-03 |website=Victor Manibo |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang tinaguriang Hari ng Komedya na si [[Dolphy]] noong dekada '40 sa pagtatanghal sa bodabil.<ref>{{Cite news |last=Siazon |first=Rachelle |date=Hulyo 12, 2012 |title=Dolphy's early years in showbiz: From vaudeville to a certified movie star |work=ABS-CBN |url=https://www.abs-cbn.com/2012/7/12/fresh-scoops/dolphys-early-years-in-showbiz-from-vaudeville-to--14350 |access-date=Mayo 3, 2026}}</ref> Ang katambal at asawa in Dely na si [[Andoy Balunbalunan]] ay tumanggi magtanghal dahil galit siya sa mga Hapon. Namatay si Andoy dahil sa pagkainis sa mga Hapon.<ref name=":0">{{Cite book |last=Antonio |first=Teo T. |url=https://books.google.com/books?id=2TWWDwAAQBAJ |title=Bagay Bagay: Contemporary Philippine Poetry |date=2017-11-22 |publisher=Anvil Publishing, Inc. |isbn=978-971-27-3334-5 |language=en, tl}}</ref> Dahil sa pagrarasyon dulot ng digmaan, naging mas praktikal ang [[moda]] noong panahong ito. Nagsimulang magsuot ang kababaihan ng mga [[ternong pormal]] na may tuwid na paldang hanggang tuhod at mga aksesorya. Nagkaroon ng kakulangan sa [[rayon]], [[naylon]], [[lana]], balat, goma, metal (para sa mga butones at palamuti), at maging sa dami ng telang maaaring gamitin sa isang kasuotan.<ref>{{Cite web |last=Goles |first=Kelly |date=2023-01-19 |title=What Not to Wear: Clothing Rationing During World War II {{!}} In Custodia Legis |url=https://blogs.loc.gov/law/2023/01/what-not-to-wear-clothing-rationing-during-world-war-ii/ |access-date=2025-04-06 |website=The Library of Congress |language=en}}</ref> Matapos bumagsak ang Pransya noong 1940, ang Hollywood ang halos nagdikta ng moda sa Estados Unidos, maliban sa ilang uso mula sa [[Londres]] noong 1944 at 1945. Nangibabaw ang konsepto ng pagiging praktikal kaysa sa porma. Nagbago rin ang mga [[tela]] dahil sa kakulangan ng mga inaangkat na materyales tulad ng [[seda]] at [[balahibo]].<ref>{{Cite web |title=How Clothes Rationing Affected Fashion In The Second World War |url=https://www.iwm.org.uk/history/how-clothes-rationing-affected-fashion-in-the-second-world-war |access-date=2025-04-06 |website=Imperial War Museums |language=en}}</ref> Namayani ang mga disenyong may bulaklak noong unang bahagi ng dekada, at sa kalagitnaan hanggang huling bahagi ay lumitaw ang tinatawag na "''atomic prints''" o mga heometrikong disenyo. Bilang tugon sa digmaan, naging uso ang mga temang makabayan at kulay tulad ng madilim na berde at khaki, habang unti-unting napalitan ng [[pantalon]] at buong takong ang mga bestida at tradisyonal na takong dahil sa kakulangan ng medyas at gasolina. Karaniwang katangian ng moda ang tuwid na palda, mga ''pleat'' (o tupi), parisukat na balikat, ''v-neck'' o mataas na kuwelyo, makitid na manggas, at mga kuwelyong ''sailor'', ''mandarin'', at naka-''scallop''.<ref>{{Cite web |title=1940's Fashion Trends |url=http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718075216/http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |archive-date=2011-07-18 |access-date=2011-03-01 |language=en}}</ref> Ang populasyon ng mundo ay tumaas mula humigit-kumulang 2.25 bilyon hanggang 2.5 bilyon sa loob ng dekada, na may tinatayang 850 milyong kapanganakan at 600 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1940]] aojnxhpaxub7vgfc9eqtyuc4fhhjfln 2206420 2206416 2026-05-06T08:45:44Z Jojit fb 38 2206420 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:1940s decade montage.png|'''Sa itaas ng pamagat:''' mga pangyayari noong '''[[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]''' (1939–1945): Mula kaliwa pakanan: Mga sundalo sa isang LCVP landing craft na papalapit sa '''D-Day''' sa Dalampasigan ng Omaha; binisita ni [[Adolf Hitler]] ang [[Paris]], matapos ng '''Labanan sa Pransya'''; naganap ang '''[[Holokausto]]''' habang isinasagawa ng [[Alemanyang Nazi]] ang sistematikong [[henosidyo]] na sinuportahan ng estado, kung saan humigit-kumulang anim na milyong Hudyo sa Europa ang pinatay; ang '''[[pag-atake sa Pearl Harbor|pag-atake ng sa base pandagat ng Estados Unidos sa Pearl Harbor]]''' ng [[Imperyo ng Hapon|Hapon]] ay nagpasok sa Estados Unidos sa digmaan; isang tagamasid ng Pulong ng Tagamasid ang nagmamasid sa kalangitan ng [[Londres]] noong '''[[Labanan sa Britanya]]''' at '''Ang Blitz'''; humantong ang paglikha ng Proyektong Manhattan Project sa '''sa mga pambobombang atomika sa [[Hiroshima]] at [[Nagasaki]]''', ang unang paggamit ng mga [[sandatang nuklear]], na pumatay ng mahigit isang-kapat na milyong tao at nagbunsod sa pagsuko ng Hapon;nilagdaan ni Mamoru Shigemitsu ang '''Instrumento ng Pagsuko''' sa ngalan ng pamahalaang Hapones sakay ng USS ''Missouri'', na epektibong nagtapos sa digmaan. <br />'''Sa ibaba ng pamagat:''' mga pangyayari matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig: Mula kaliwa pakanan: ang '''Pagpapahaya ng Estado ng [[Israel]]''' noong 1948; isinagawa ang '''[[mga paglilitis sa Nuremberg]]''' kung saan nilitis ang mga pangunahing pinunong pampolitika, militar, at pang-ekonomiya ng natalong Alemanyang Nazi; matapos ang digmaan, ipinatupad ng Estados Unidos ang '''Planong Marshall''' na naglalayong muling itayo ang [[Kanlurang Europa]]; at ang '''ENIAC''', ang kauna-unahang pangkalahatang elektronikong [[kompyuter]] sa mundo.|335px|thumb rect 1 1 224 195 [[D-Day]] rect 227 1 407 195 [[Labanan]] rect 409 1 488 195 [[Holokausto]] rect 490 1 572 195 [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz]] rect 1 198 148 383 [[Pag-atake sa Pearl Harbor]] rect 151 198 288 383 [[Ang Blitz]] rect 291 198 420 288 [[mga pambobombang atomika sa Hiroshima at Nagasaki]] rect 291 290 420 383 [[Proyektong Manhattan]] rect 424 198 572 383 [[Pagsuko ng Hapon]] rect 0 384 572 411 [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] rect 1 412 125 599 [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Israel]] rect 128 412 290 599 [[Mga paglilitis sa Nuremberg]] rect 294 412 438 599 [[Planong Marshal]] rect 441 412 572 599 [[ENIAC]] </imagemap> {{Decadebox|194}} Ang '''dekada 1940''' (binibigkas na "labinsiyam na apatnapu"; pinaikli bilang '''d. 1940''' o '''dekada '40''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Trenta''') ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1940, at nagtapos noong Disyembre 31, 1949. Karamihan sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naganap sa unang kalahati ng dekada, na nagkaroon ng malalim na epekto sa maraming bansa at mamamayan sa [[Europa]], [[Asya]], at iba pang panig ng mundo. Ang mga bunga ng digmaan ay nagpatuloy hanggang sa ikalawang kalahati ng dekada, kung saan ang Europa na pagod sa digmaan ay nahati sa magkaribal na larangan ng impluwensiya ng [[Mundong Kanluranin|Kanluraning mundo]] at ng [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], na nagbunsod sa pagsisimula ng [[Digmaang Taglamig|Digmaang Malamig]]. Sa ilang antas, ang panloob at panlabas na tensyon sa panahong pagkatapos ng [[digmaan]] ay pinangasiwaan ng mga bagong institusyon, kabilang ang [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]], ang estadong nagtataguyod ng kapakanan, at ang sistemang Bretton Woods, na nagpadali sa paglawak ng ekonomiya pagkatapos ng digmaan na tumagal hanggang dekada 1970. Ang kalagayan ng mundo matapos ang digmaan ay nagpasigla rin sa dekolonisasyon at paglitaw ng mga bagong [[estado]] at [[pamahalaan]], kung saan ang [[Indiya]], [[Pakistan]], [[Israel]], [[Biyetnam]], at iba pa ay nagdeklara ng kalayaan, bagaman kadalasan ay may kasamang pagdanak ng dugo. Nasaksihan din ng dekada ang mga unang yugto ng mga bagong [[teknolohiya]] (tulad ng mga [[kompyuter]], [[lakas nukleyar]], at makinang jet), na kadalasang unang umunlad kasabay ng pagsisikap sa digmaan at kalaunan ay pinahusay sa panahong pagkatapos nito. Ang dekada 1940 sa [[Pilipinas]] ay nagsimula sa isang panahon ng sigla at pag-unlad bago ito sinalubong ng digmaan. Noong 1940–1941, ang [[Maynila]] ay isang masiglang sentrong pangkultura at pang-ekonomiya, na madalas tawaging "[[Perlas ng Silangan]]" dahil sa aktibong kalakalan, maunlad na edukasyon, at umuunlad na sining at pamumuhay [[Pook na urbano|urbano]]. Noong 1940, isinagawa ang mga susog sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng 1935]] na nagpanumbalik ng Kongreso na may dalawang kapulungan at nagbigay-daan kay [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Manuel L. Quezon]] na tumakbo muli para sa reeleksiyon. Sa gitna ng digmaan, si Quezon ay namatay sa pagkakatapon noong 1944, at siya ay hinalinhan ni [[Sergio Osmeña]], na naging Pangulo ng Komonwelt at nagpatuloy sa pamahalaang Pilipino sa pagpapatapon. Kasama ang mga puwersang Alyado, bumalik si Osmeña sa Pilipinas sa huling yugto ng pagpapalaya ng bansa.{{multiple image | caption_align = center | header_align = center | image1 = March of Death - Resting 02.jpg | alt1 = Martsa ng Kamatayan sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag ng mga Hapon. | caption1 = [[Martsa ng Kamatayan]] sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag ng mga Hapon. | width1 = 180 | image2 = American and Filipino Prisoners, Captured at Corregidor - NARA - 6200939.jpg | alt2 = Labanan ng Corregidor: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan | caption2 = [[Labanan ng Corregidor]]: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan. | width2 = 200 | header = Pagbagsak ng Pilipinas | align = left }} Noong 1941–1942, [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|sinakop ng mga Hapones ang Pilipinas]], na sinundan ng [[Martsa ng Kamatayan sa Bataan]] (Abril 1942)<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 14, 2015 |title=Surrender at Bataan Led to One of the Worst Atrocities in Modern Warfare |url=https://www.uso.org/stories/122-surrender-at-bataan-led-to-one-of-the-worst-atrocities-in-modern-warfare |access-date=2026-05-02 |website=United Service Organizations |language=en}}</ref> at ang [[Labanan ng Corregidor|Pagbagsak ng Corregidor]] (Mayo 1942),<ref>{{Cite web |title=The Fall of Corregidor |url=https://corregidor.org/chs_army/morton_04.htm |access-date=2026-05-02 |website=corregidor.org |language=en}}</ref> na nagmarka ng ganap na pagbagsak ng organisadong depensa sa bansa. Sa ilalim ng pananakop, itinayo ng mga Hapones ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]] noong 1943, sa pamumuno ni [[Jose P. Laurel]] bilang pangulo, na isang pamahalaang itinuturing na kolaborasyonista sa ilalim ng kontrol ng [[Hapon]]. Kasabay nito, lumakas ang mga kilusang gerilya, kabilang ang [[Hukbalahap]] (Huks), na nagsagawa ng tuloy-tuloy na lihim na pakikidigma laban sa mga mananakop.<ref>{{Cite web |last=Jose |first=F. Sionil |author-link=F. Sionil José |date=Nobyembre 4, 2019 |title=The 1940s remembered |url=https://www.philstar.com/opinion/2019/11/04/1965713/1940s-remembered |access-date=2026-05-02 |website=Philstar.com}}</ref> Noong Oktubre 1944, bumalik si Heneral [[Douglas MacArthur]] sa [[Leyte]] kasama ang mga puwersang Alyado, na nagpasimula ng pagpapalaya sa bansa. Sa sumunod na taon, noong 1945, naganap ang [[Labanan sa Maynila (1945)|Labanan sa Maynila]], na nagdulot ng matinding pagkawasak sa kabisera na itinuturing na isa sa mga pinakanapinsalang lungsod noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=1945 Battle of Manila: The Intramuros Experience {{!}} Intramuros Administration |url=https://intramuros.gov.ph/2020/05/27/1945-battle-of-manila-the-intramuros-experience/ |access-date=2026-05-02 |language=en-US}}</ref> Sa pagitan ng 1942 at 1945, naranasan ng Pilipinas ang matinding hirap sa ilalim ng okupasyon, kasabay ng malawakang paglaban ng mga gerilya. Noong 1946, nakamit ng bansa ang ganap na kalayaan mula sa Estados Unidos at itinatag ang [[Ikatlong Republika ng Pilipinas|Ikatlong Republika]] sa pamumuno ni [[Manuel Roxas]]. Ang Komperensyang Bretton Woods ay isang pagtitipon ng 730 delegado mula sa lahat ng 44 na [[Kapangyarihang Alyados (Ikalawang Digmaang Pandaigdig)|kaalyadong bansa]] sa Otel ng Mount Washington sa Bretton Woods, [[New Hampshire]], [[Estados Unidos]], upang isaayos ang pandaigdigang sistemang monetaryo at [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Idinaos ito mula Hulyo 1 hanggang 22, 1944. Dito itinatag ang International Bank for Reconstruction and Development (IBRD, o Pandaigdigang Bangko para sa Rekonstruksiyon at Kaunlaran) at ang [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|International Monetary Fund]] (IMF, o Pondo ng Monetaryong Pandaigdig), at nilikha ang sistemang Bretton Woods.<ref>{{Cite book |last=Markwell |first=Donald |title=John Maynard Keynes and International Relations: Economic Paths to War and Peace |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2006 |isbn=978-0-198-29236-4 |location=Oxford |language=en}}</ref> Bagaman pinangibabawan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang dekada 1940, maraming mahahalagang [[pelikula]] tungkol sa iba't ibang paksa ang nalikha sa panahong ito. Malaki ang naging papel ng [[Hollywood]] sa paggawa ng dose-dosenang klasikong pelikula noong dekada 1940, kabilang ang mga pelikulang may temang digmaan at ang ilan ay kabilang sa pinakamahusay sa lahat ng panahon. Nakaligtas ang sinehan sa Europa kahit na malinaw na naapektuhan ng digmaan, at marami pa ring de-kalidad na pelikula ang nalikha sa [[Reyno Unido]], [[Pransiya|Pransya]], [[Italya]], Unyong Sobyet, at iba pang bahagi ng Europa. Nagpatuloy rin ang industriya ng pelikula sa [[Hapon]], kung saan sina [[Akira Kurosawa]] at iba pang direktor ay nakalikha ng mahahalagang pelikula. Ang mga tagagawang ng pelikula na [[Polako]] sa [[Gran Britanya]] ay gumawa ng kontra-[[Nazi]] na pelikulang may kulay na ''Calling Mr. Smith'' (1943), na tumatalakay sa mga krimen ng Nazi sa sinakop na Europa at sa [[propaganda]] nito.<ref>{{Cite web |title=Calling Mr Smith |url=https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221202910/https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |archive-date=2021-02-21 |access-date=2021-02-13 |website=Centre Pompidou |language=en}}</ref> Ang ''Film Noir'', isang estilo ng pelikula na pinagsasama ang mga dramang kriminal at madidilim na imahe, ay naging laganap noong dekada. Ang mga pelikulang tulad ng ''The Maltese Falcon'' at ''The Big Sleep'' ay itinuturing na klasiko at tumulong sa pagsikat ng mga alamat na artista tulad nina Humphrey Bogart at Ava Gardner. Malawak na ginaya ang ganitong genre matapos itong maitatag. Sa Pransya noong panahon ng digmaan, ang obra maestrang ''Children of Paradise'' na idinirehe ni Marcel Carné (1945) ay kinunan sa [[Paris]] na sakop ng Nazi.<ref>{{Cite web |title=Les Enfants du Paradis - Film (Movie) Plot and Review - Publications |url=http://www.filmreference.com/Films-Dr-Ex/Les-Enfants-du-Paradis.html |website=www.filmreference.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Les Enfants du Paradis |url=http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113153911/http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |archive-date=2009-01-13 |website=www.eufs.org.uk |language=en}} Gio MacDonald, Edinburgh University Film Society program notes, 1994–95</ref><ref>{{Cite web |title=Quoted by Roger Ebert, ''Children of Paradise'', ''Chicago Sun-Times'', 6 January 2002 review of the Criterion DVD release |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20020106/REVIEWS08/201060301/1023 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920084900/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20020106%2FREVIEWS08%2F201060301%2F1023 |archive-date=20 Setyembre 2012 |access-date=27 Disyembre 2021 |language=en}}</ref> Sa [[Inglatera]] matapos ang digmaan, kabilang sa mga di-malilimutang pelikula ang ''Great Expectations'' (1946) at ''Oliver Twist'' (1948) ni David Lean, ''Odd Man Out'' (1947) at ''The Third Man'' (1949) ni Carol Reed, at ang mga pelikula nina Powell at Pressburger tulad ng ''A Matter of Life and Death'' (1946), ''Black Narcissus'' (1946), at ''The Red Shoes'' (1948). Ang ''Hamlet'' ni Laurence Olivier ang kauna-unahang hindi pelikulang Amerikano na nanalo ng [[Gawad Academy]] para sa Pinakamahusay na Pelikula, at kabilang din ang ''Kind Hearts and Coronets'' (1949) ni Robert Hamer. Sa Italya, ang neorealismong Italyano ng dekada 1940 ay nagbunga ng mga makabagbag-damdaming pelikula tulad ng ''Roma, città aperta'' (1945), ''Sciuscià'' (1946), ''Paisà'' (1946), ''La terra trema'' (1948), ''Bicycle Thieves'' (1948), at ''Bitter Rice'' (1949). Sa [[sinehan]] ng Hapon, ang ''The 47 Ronin'' (1941) na idinirehe ni Kenji Mizoguchi ay isang dalawang bahaging pelikulang itim at puti. Ang ''The Men Who Tread on the Tiger's Tail'' (1945), at ang mga pelikulang ''Drunken Angel'' (1948) at ''Stray Dog'' (1949) ni Akira Kurosawa ay itinuturing na mahahalagang unang gawa na humantong sa kanyang mga obra maestra noong dekada 1950. Ang ''Drunken Angel'' (1948) ay nagsimula rin ng matagumpay na kolaborasyon nina Kurosawa at [[Toshiro Mifune]] na tumagal hanggang 1965. Samantala, sa Pilipinas, ang [[bodabil]] ay nagbago dahil sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Bago sumiklab ang digmaan, umunlad ang bodabil bilang isang masiglang anyo ng tanghalang aliwan na malakas ang impluwensiya ng kulturang Amerikano, lalo na sa pamamagitan ng mga awit, sayaw, at komedyang panggagaya. Subalit nang ipagbawal ng mga Hapones ang mga pelikula at musikang Kanluranin, lubhang nagbago ang tanawin ng aliwan sa bansa. Sa pagkawala ng mga pelikulang Hollywood, muling naging pangunahing anyo ng pampublikong libangan ang bodabil at napuno ang mga [[tanghalan]] ng mga pagtatanghal na higit na umaasa sa malikhaing kakayahan at lokal na pagpapatawa ng mga Pilipino. Nagpatuloy ang mga pagtatanghal ng bodabil sa kabila ng sensura, at ang mga artista tulad nina [[Katy de la Cruz]], [[Dely Atay-Atayan]], at [[Bayani Casimiro]] ay nagbigay-aliw at pag-asa sa mga manonood. Nagsilbi rin ang bodabil bilang tahimik na pagpapahayag ng katatagan ng mga Pilipino sa panahon ng digmaan.<ref>{{Cite web |date=2021-01-28 |title=War and Vaudeville |url=https://www.victormanibo.com/blog/war-and-vaudeville |access-date=2026-05-03 |website=Victor Manibo |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang tinaguriang Hari ng Komedya na si [[Dolphy]] noong dekada '40 sa pagtatanghal sa bodabil.<ref>{{Cite news |last=Siazon |first=Rachelle |date=Hulyo 12, 2012 |title=Dolphy's early years in showbiz: From vaudeville to a certified movie star |work=ABS-CBN |url=https://www.abs-cbn.com/2012/7/12/fresh-scoops/dolphys-early-years-in-showbiz-from-vaudeville-to--14350 |access-date=Mayo 3, 2026}}</ref> Ang katambal at asawa in Dely na si [[Andoy Balunbalunan]] ay tumanggi magtanghal dahil galit siya sa mga Hapon. Namatay si Andoy dahil sa pagkainis sa mga Hapon.<ref name=":0">{{Cite book |last=Antonio |first=Teo T. |url=https://books.google.com/books?id=2TWWDwAAQBAJ |title=Bagay Bagay: Contemporary Philippine Poetry |date=2017-11-22 |publisher=Anvil Publishing, Inc. |isbn=978-971-27-3334-5 |language=en, tl}}</ref> Dahil sa pagrarasyon dulot ng digmaan, naging mas praktikal ang [[moda]] noong panahong ito. Nagsimulang magsuot ang kababaihan ng mga [[ternong pormal]] na may tuwid na paldang hanggang tuhod at mga aksesorya. Nagkaroon ng kakulangan sa [[rayon]], [[naylon]], [[lana]], balat, goma, metal (para sa mga butones at palamuti), at maging sa dami ng telang maaaring gamitin sa isang kasuotan.<ref>{{Cite web |last=Goles |first=Kelly |date=2023-01-19 |title=What Not to Wear: Clothing Rationing During World War II {{!}} In Custodia Legis |url=https://blogs.loc.gov/law/2023/01/what-not-to-wear-clothing-rationing-during-world-war-ii/ |access-date=2025-04-06 |website=The Library of Congress |language=en}}</ref> Matapos bumagsak ang Pransya noong 1940, ang Hollywood ang halos nagdikta ng moda sa Estados Unidos, maliban sa ilang uso mula sa [[Londres]] noong 1944 at 1945. Nangibabaw ang konsepto ng pagiging praktikal kaysa sa porma. Nagbago rin ang mga [[tela]] dahil sa kakulangan ng mga inaangkat na materyales tulad ng [[seda]] at [[balahibo]].<ref>{{Cite web |title=How Clothes Rationing Affected Fashion In The Second World War |url=https://www.iwm.org.uk/history/how-clothes-rationing-affected-fashion-in-the-second-world-war |access-date=2025-04-06 |website=Imperial War Museums |language=en}}</ref> Namayani ang mga disenyong may bulaklak noong unang bahagi ng dekada, at sa kalagitnaan hanggang huling bahagi ay lumitaw ang tinatawag na "''atomic prints''" o mga heometrikong disenyo. Bilang tugon sa digmaan, naging uso ang mga temang makabayan at kulay tulad ng madilim na berde at khaki, habang unti-unting napalitan ng [[pantalon]] at buong takong ang mga bestida at tradisyonal na takong dahil sa kakulangan ng medyas at gasolina. Karaniwang katangian ng moda ang tuwid na palda, mga ''pleat'' (o tupi), parisukat na balikat, ''v-neck'' o mataas na kuwelyo, makitid na manggas, at mga kuwelyong ''sailor'', ''mandarin'', at naka-''scallop''.<ref>{{Cite web |title=1940's Fashion Trends |url=http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718075216/http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |archive-date=2011-07-18 |access-date=2011-03-01 |language=en}}</ref> Ang populasyon ng mundo ay tumaas mula humigit-kumulang 2.25 bilyon hanggang 2.5 bilyon sa loob ng dekada, na may tinatayang 850 milyong kapanganakan at 600 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1940]] an5fcq100me5jguw28gqctb4psh3gf7 2206422 2206420 2026-05-06T09:19:44Z Jojit fb 38 2206422 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:1940s decade montage.png|'''Sa itaas ng pamagat:''' mga pangyayari noong '''[[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]''' (1939–1945): Mula kaliwa pakanan: Mga sundalo sa isang LCVP landing craft na papalapit sa '''D-Day''' sa Dalampasigan ng Omaha; binisita ni [[Adolf Hitler]] ang [[Paris]], matapos ng '''Labanan sa Pransya'''; naganap ang '''[[Holokausto]]''' habang isinasagawa ng [[Alemanyang Nazi]] ang sistematikong [[henosidyo]] na sinuportahan ng estado, kung saan humigit-kumulang anim na milyong Hudyo sa Europa ang pinatay; ang '''[[pag-atake sa Pearl Harbor|pag-atake ng sa base pandagat ng Estados Unidos sa Pearl Harbor]]''' ng [[Imperyo ng Hapon|Hapon]] ay nagpasok sa Estados Unidos sa digmaan; isang tagamasid ng Pulong ng Tagamasid ang nagmamasid sa kalangitan ng [[Londres]] noong '''[[Labanan sa Britanya]]''' at '''Ang Blitz'''; humantong ang paglikha ng Proyektong Manhattan Project sa '''sa mga pambobombang atomika sa [[Hiroshima]] at [[Nagasaki]]''', ang unang paggamit ng mga [[sandatang nuklear]], na pumatay ng mahigit isang-kapat na milyong tao at nagbunsod sa pagsuko ng Hapon;nilagdaan ni Mamoru Shigemitsu ang '''Instrumento ng Pagsuko''' sa ngalan ng pamahalaang Hapones sakay ng USS ''Missouri'', na epektibong nagtapos sa digmaan. <br />'''Sa ibaba ng pamagat:''' mga pangyayari matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig: Mula kaliwa pakanan: ang '''Pagpapahaya ng Estado ng [[Israel]]''' noong 1948; isinagawa ang '''[[mga paglilitis sa Nuremberg]]''' kung saan nilitis ang mga pangunahing pinunong pampolitika, militar, at pang-ekonomiya ng natalong Alemanyang Nazi; matapos ang digmaan, ipinatupad ng Estados Unidos ang '''Planong Marshall''' na naglalayong muling itayo ang [[Kanlurang Europa]]; at ang '''ENIAC''', ang kauna-unahang pangkalahatang elektronikong [[kompyuter]] sa mundo.|335px|thumb rect 1 1 224 195 [[D-Day]] rect 227 1 407 195 [[Labanan]] rect 409 1 488 195 [[Holokausto]] rect 490 1 572 195 [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz]] rect 1 198 148 383 [[Pag-atake sa Pearl Harbor]] rect 151 198 288 383 [[Ang Blitz]] rect 291 198 420 288 [[mga pambobombang atomika sa Hiroshima at Nagasaki]] rect 291 290 420 383 [[Proyektong Manhattan]] rect 424 198 572 383 [[Pagsuko ng Hapon]] rect 0 384 572 411 [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] rect 1 412 125 599 [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Israel]] rect 128 412 290 599 [[Mga paglilitis sa Nuremberg]] rect 294 412 438 599 [[Planong Marshal]] rect 441 412 572 599 [[ENIAC]] </imagemap> {{Decadebox|194}} Ang '''dekada 1940''' (binibigkas na "labinsiyam na apatnapu"; pinaikli bilang '''d. 1940''' o '''dekada '40''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Trenta''') ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1940, at nagtapos noong Disyembre 31, 1949. Karamihan sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naganap sa unang kalahati ng dekada, na nagkaroon ng malalim na epekto sa maraming bansa at mamamayan sa [[Europa]], [[Asya]], at iba pang panig ng mundo. Ang mga bunga ng digmaan ay nagpatuloy hanggang sa ikalawang kalahati ng dekada, kung saan ang Europa na pagod sa digmaan ay nahati sa magkaribal na larangan ng impluwensiya ng [[Mundong Kanluranin|Kanluraning mundo]] at ng [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], na nagbunsod sa pagsisimula ng [[Digmaang Taglamig|Digmaang Malamig]]. Sa ilang antas, ang panloob at panlabas na tensyon sa panahong pagkatapos ng [[digmaan]] ay pinangasiwaan ng mga bagong institusyon, kabilang ang [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]], ang estadong nagtataguyod ng kapakanan, at ang sistemang Bretton Woods, na nagpadali sa paglawak ng ekonomiya pagkatapos ng digmaan na tumagal hanggang dekada 1970. Ang kalagayan ng mundo matapos ang digmaan ay nagpasigla rin sa dekolonisasyon at paglitaw ng mga bagong [[estado]] at [[pamahalaan]], kung saan ang [[Indiya]], [[Pakistan]], [[Israel]], [[Biyetnam]], at iba pa ay nagdeklara ng kalayaan, bagaman kadalasan ay may kasamang pagdanak ng dugo. Nasaksihan din ng dekada ang mga unang yugto ng mga bagong [[teknolohiya]] (tulad ng mga [[kompyuter]], [[lakas nukleyar]], at makinang jet), na kadalasang unang umunlad kasabay ng pagsisikap sa digmaan at kalaunan ay pinahusay sa panahong pagkatapos nito. Ang dekada 1940 sa [[Pilipinas]] ay nagsimula sa isang panahon ng sigla at pag-unlad bago ito sinalubong ng digmaan. Noong 1940–1941, ang [[Maynila]] ay isang masiglang sentrong pangkultura at pang-ekonomiya, na madalas tawaging "[[Perlas ng Silangan]]" dahil sa aktibong kalakalan, maunlad na edukasyon, at umuunlad na sining at pamumuhay [[Pook na urbano|urbano]]. Noong 1940, isinagawa ang mga susog sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng 1935]] na nagpanumbalik ng Kongreso na may dalawang kapulungan at nagbigay-daan kay [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Manuel L. Quezon]] na tumakbo muli para sa reeleksiyon. Sa gitna ng digmaan, si Quezon ay namatay sa pagkakatapon noong 1944, at siya ay hinalinhan ni [[Sergio Osmeña]], na naging Pangulo ng Komonwelt at nagpatuloy sa pamahalaang Pilipino sa pagpapatapon. Kasama ang mga puwersang Alyado, bumalik si Osmeña sa Pilipinas sa huling yugto ng pagpapalaya ng bansa.{{multiple image | caption_align = center | header_align = center | image1 = March of Death - Resting 02.jpg | alt1 = Martsa ng Kamatayan sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag ng mga Hapon. | caption1 = [[Martsa ng Kamatayan]] sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag ng mga Hapon. | width1 = 180 | image2 = American and Filipino Prisoners, Captured at Corregidor - NARA - 6200939.jpg | alt2 = Labanan ng Corregidor: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan | caption2 = [[Labanan ng Corregidor]]: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan. | width2 = 200 | header = Pagbagsak ng Pilipinas | align = left }} Noong 1941–1942, [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|sinakop ng mga Hapones ang Pilipinas]], na sinundan ng [[Martsa ng Kamatayan sa Bataan]] (Abril 1942)<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 14, 2015 |title=Surrender at Bataan Led to One of the Worst Atrocities in Modern Warfare |url=https://www.uso.org/stories/122-surrender-at-bataan-led-to-one-of-the-worst-atrocities-in-modern-warfare |access-date=2026-05-02 |website=United Service Organizations |language=en}}</ref> at ang [[Labanan ng Corregidor|Pagbagsak ng Corregidor]] (Mayo 1942),<ref>{{Cite web |title=The Fall of Corregidor |url=https://corregidor.org/chs_army/morton_04.htm |access-date=2026-05-02 |website=corregidor.org |language=en}}</ref> na nagmarka ng ganap na pagbagsak ng organisadong depensa sa bansa. Sa ilalim ng pananakop, itinayo ng mga Hapones ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]] noong 1943, sa pamumuno ni [[Jose P. Laurel]] bilang pangulo, na isang pamahalaang itinuturing na kolaborasyonista sa ilalim ng kontrol ng [[Hapon]]. Kasabay nito, lumakas ang mga kilusang gerilya, kabilang ang [[Hukbalahap]] (Huks), na nagsagawa ng tuloy-tuloy na lihim na pakikidigma laban sa mga mananakop.<ref>{{Cite web |last=Jose |first=F. Sionil |author-link=F. Sionil José |date=Nobyembre 4, 2019 |title=The 1940s remembered |url=https://www.philstar.com/opinion/2019/11/04/1965713/1940s-remembered |access-date=2026-05-02 |website=Philstar.com}}</ref>{{multiple image | caption_align = center | header_align = center | image1 = 80-G-273380.jpg | alt1 = Mga nakaligtas na Pilipino sa paglusob sa napapaderang bahagi ng lungsod ng Maynila, matapos silang mapalaya noong Pebrero 23, 1945. | caption1 = Mga nakaligtas na Pilipino sa [[Labanan sa Maynila (1945)|paglusob sa napapaderang bahagi ng lungsod ng Maynila]], matapos silang mapalaya noong Pebrero 23, 1945. | width1 = 180 | image2 = Douglas MacArthur lands Leyte1.jpg | alt2 = Lumapag ni Douglas MacArthur kasama si Sergio Osmeña at iba pang opisyal ng militar sa Leyte at mamahayag noong Oktubre 20, 1944 para simulan ang pagpapalaya sa Pilipinas | caption2 = Lumapag ni [[Douglas MacArthur]] kasama si [[Sergio Osmeña ]]at iba pang opisyal ng militar sa Leyte at mamahayag noong Oktubre 20, 1944 para simulan ang pagpapalaya sa Pilipinas | width2 = 190 | header = Pagpapalaya sa Pilipinas | align = right }} Noong Oktubre 1944, bumalik si Heneral [[Douglas MacArthur]] sa [[Leyte]] kasama ang mga puwersang Alyado, na nagpasimula ng pagpapalaya sa bansa. Sa sumunod na taon, noong 1945, naganap ang [[Labanan sa Maynila (1945)|Labanan sa Maynila]], na nagdulot ng matinding pagkawasak sa kabisera na itinuturing na isa sa mga pinakanapinsalang lungsod noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=1945 Battle of Manila: The Intramuros Experience {{!}} Intramuros Administration |url=https://intramuros.gov.ph/2020/05/27/1945-battle-of-manila-the-intramuros-experience/ |access-date=2026-05-02 |language=en-US}}</ref> Sa pagitan ng 1942 at 1945, naranasan ng Pilipinas ang matinding hirap sa ilalim ng okupasyon, kasabay ng malawakang paglaban ng mga gerilya. Noong 1946, nakamit ng bansa ang ganap na kalayaan mula sa Estados Unidos at itinatag ang [[Ikatlong Republika ng Pilipinas|Ikatlong Republika]] sa pamumuno ni [[Manuel Roxas]]. Ang Komperensyang Bretton Woods ay isang pagtitipon ng 730 delegado mula sa lahat ng 44 na [[Kapangyarihang Alyados (Ikalawang Digmaang Pandaigdig)|kaalyadong bansa]] sa Otel ng Mount Washington sa Bretton Woods, [[New Hampshire]], [[Estados Unidos]], upang isaayos ang pandaigdigang sistemang monetaryo at [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Idinaos ito mula Hulyo 1 hanggang 22, 1944. Dito itinatag ang International Bank for Reconstruction and Development (IBRD, o Pandaigdigang Bangko para sa Rekonstruksiyon at Kaunlaran) at ang [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|International Monetary Fund]] (IMF, o Pondo ng Monetaryong Pandaigdig), at nilikha ang sistemang Bretton Woods.<ref>{{Cite book |last=Markwell |first=Donald |title=John Maynard Keynes and International Relations: Economic Paths to War and Peace |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2006 |isbn=978-0-198-29236-4 |location=Oxford |language=en}}</ref> Bagaman pinangibabawan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang dekada 1940, maraming mahahalagang [[pelikula]] tungkol sa iba't ibang paksa ang nalikha sa panahong ito. Malaki ang naging papel ng [[Hollywood]] sa paggawa ng dose-dosenang klasikong pelikula noong dekada 1940, kabilang ang mga pelikulang may temang digmaan at ang ilan ay kabilang sa pinakamahusay sa lahat ng panahon. Nakaligtas ang sinehan sa Europa kahit na malinaw na naapektuhan ng digmaan, at marami pa ring de-kalidad na pelikula ang nalikha sa [[Reyno Unido]], [[Pransiya|Pransya]], [[Italya]], Unyong Sobyet, at iba pang bahagi ng Europa. Nagpatuloy rin ang industriya ng pelikula sa [[Hapon]], kung saan sina [[Akira Kurosawa]] at iba pang direktor ay nakalikha ng mahahalagang pelikula. Ang mga tagagawang ng pelikula na [[Polako]] sa [[Gran Britanya]] ay gumawa ng kontra-[[Nazi]] na pelikulang may kulay na ''Calling Mr. Smith'' (1943), na tumatalakay sa mga krimen ng Nazi sa sinakop na Europa at sa [[propaganda]] nito.<ref>{{Cite web |title=Calling Mr Smith |url=https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221202910/https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |archive-date=2021-02-21 |access-date=2021-02-13 |website=Centre Pompidou |language=en}}</ref> Ang ''Film Noir'', isang estilo ng pelikula na pinagsasama ang mga dramang kriminal at madidilim na imahe, ay naging laganap noong dekada. Ang mga pelikulang tulad ng ''The Maltese Falcon'' at ''The Big Sleep'' ay itinuturing na klasiko at tumulong sa pagsikat ng mga alamat na artista tulad nina Humphrey Bogart at Ava Gardner. Malawak na ginaya ang ganitong genre matapos itong maitatag. Sa Pransya noong panahon ng digmaan, ang obra maestrang ''Children of Paradise'' na idinirehe ni Marcel Carné (1945) ay kinunan sa [[Paris]] na sakop ng Nazi.<ref>{{Cite web |title=Les Enfants du Paradis - Film (Movie) Plot and Review - Publications |url=http://www.filmreference.com/Films-Dr-Ex/Les-Enfants-du-Paradis.html |website=www.filmreference.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Les Enfants du Paradis |url=http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113153911/http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |archive-date=2009-01-13 |website=www.eufs.org.uk |language=en}} Gio MacDonald, Edinburgh University Film Society program notes, 1994–95</ref><ref>{{Cite web |title=Quoted by Roger Ebert, ''Children of Paradise'', ''Chicago Sun-Times'', 6 January 2002 review of the Criterion DVD release |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20020106/REVIEWS08/201060301/1023 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920084900/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20020106%2FREVIEWS08%2F201060301%2F1023 |archive-date=20 Setyembre 2012 |access-date=27 Disyembre 2021 |language=en}}</ref> Sa [[Inglatera]] matapos ang digmaan, kabilang sa mga di-malilimutang pelikula ang ''Great Expectations'' (1946) at ''Oliver Twist'' (1948) ni David Lean, ''Odd Man Out'' (1947) at ''The Third Man'' (1949) ni Carol Reed, at ang mga pelikula nina Powell at Pressburger tulad ng ''A Matter of Life and Death'' (1946), ''Black Narcissus'' (1946), at ''The Red Shoes'' (1948). Ang ''Hamlet'' ni Laurence Olivier ang kauna-unahang hindi pelikulang Amerikano na nanalo ng [[Gawad Academy]] para sa Pinakamahusay na Pelikula, at kabilang din ang ''Kind Hearts and Coronets'' (1949) ni Robert Hamer. Sa Italya, ang neorealismong Italyano ng dekada 1940 ay nagbunga ng mga makabagbag-damdaming pelikula tulad ng ''Roma, città aperta'' (1945), ''Sciuscià'' (1946), ''Paisà'' (1946), ''La terra trema'' (1948), ''Bicycle Thieves'' (1948), at ''Bitter Rice'' (1949). Sa [[sinehan]] ng Hapon, ang ''The 47 Ronin'' (1941) na idinirehe ni Kenji Mizoguchi ay isang dalawang bahaging pelikulang itim at puti. Ang ''The Men Who Tread on the Tiger's Tail'' (1945), at ang mga pelikulang ''Drunken Angel'' (1948) at ''Stray Dog'' (1949) ni Akira Kurosawa ay itinuturing na mahahalagang unang gawa na humantong sa kanyang mga obra maestra noong dekada 1950. Ang ''Drunken Angel'' (1948) ay nagsimula rin ng matagumpay na kolaborasyon nina Kurosawa at [[Toshiro Mifune]] na tumagal hanggang 1965. Samantala, sa Pilipinas, ang [[bodabil]] ay nagbago dahil sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Bago sumiklab ang digmaan, umunlad ang bodabil bilang isang masiglang anyo ng tanghalang aliwan na malakas ang impluwensiya ng kulturang Amerikano, lalo na sa pamamagitan ng mga awit, sayaw, at komedyang panggagaya. Subalit nang ipagbawal ng mga Hapones ang mga pelikula at musikang Kanluranin, lubhang nagbago ang tanawin ng aliwan sa bansa. Sa pagkawala ng mga pelikulang Hollywood, muling naging pangunahing anyo ng pampublikong libangan ang bodabil at napuno ang mga [[tanghalan]] ng mga pagtatanghal na higit na umaasa sa malikhaing kakayahan at lokal na pagpapatawa ng mga Pilipino. Nagpatuloy ang mga pagtatanghal ng bodabil sa kabila ng sensura, at ang mga artista tulad nina [[Katy de la Cruz]], [[Dely Atay-Atayan]], at [[Bayani Casimiro]] ay nagbigay-aliw at pag-asa sa mga manonood. Nagsilbi rin ang bodabil bilang tahimik na pagpapahayag ng katatagan ng mga Pilipino sa panahon ng digmaan.<ref>{{Cite web |date=2021-01-28 |title=War and Vaudeville |url=https://www.victormanibo.com/blog/war-and-vaudeville |access-date=2026-05-03 |website=Victor Manibo |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang tinaguriang Hari ng Komedya na si [[Dolphy]] noong dekada '40 sa pagtatanghal sa bodabil.<ref>{{Cite news |last=Siazon |first=Rachelle |date=Hulyo 12, 2012 |title=Dolphy's early years in showbiz: From vaudeville to a certified movie star |work=ABS-CBN |url=https://www.abs-cbn.com/2012/7/12/fresh-scoops/dolphys-early-years-in-showbiz-from-vaudeville-to--14350 |access-date=Mayo 3, 2026}}</ref> Ang katambal at asawa in Dely na si [[Andoy Balunbalunan]] ay tumanggi magtanghal dahil galit siya sa mga Hapon. Namatay si Andoy dahil sa pagkainis sa mga Hapon.<ref name=":0">{{Cite book |last=Antonio |first=Teo T. |url=https://books.google.com/books?id=2TWWDwAAQBAJ |title=Bagay Bagay: Contemporary Philippine Poetry |date=2017-11-22 |publisher=Anvil Publishing, Inc. |isbn=978-971-27-3334-5 |language=en, tl}}</ref> Dahil sa pagrarasyon dulot ng digmaan, naging mas praktikal ang [[moda]] noong panahong ito. Nagsimulang magsuot ang kababaihan ng mga [[ternong pormal]] na may tuwid na paldang hanggang tuhod at mga aksesorya. Nagkaroon ng kakulangan sa [[rayon]], [[naylon]], [[lana]], balat, goma, metal (para sa mga butones at palamuti), at maging sa dami ng telang maaaring gamitin sa isang kasuotan.<ref>{{Cite web |last=Goles |first=Kelly |date=2023-01-19 |title=What Not to Wear: Clothing Rationing During World War II {{!}} In Custodia Legis |url=https://blogs.loc.gov/law/2023/01/what-not-to-wear-clothing-rationing-during-world-war-ii/ |access-date=2025-04-06 |website=The Library of Congress |language=en}}</ref> Matapos bumagsak ang Pransya noong 1940, ang Hollywood ang halos nagdikta ng moda sa Estados Unidos, maliban sa ilang uso mula sa [[Londres]] noong 1944 at 1945. Nangibabaw ang konsepto ng pagiging praktikal kaysa sa porma. Nagbago rin ang mga [[tela]] dahil sa kakulangan ng mga inaangkat na materyales tulad ng [[seda]] at [[balahibo]].<ref>{{Cite web |title=How Clothes Rationing Affected Fashion In The Second World War |url=https://www.iwm.org.uk/history/how-clothes-rationing-affected-fashion-in-the-second-world-war |access-date=2025-04-06 |website=Imperial War Museums |language=en}}</ref> Namayani ang mga disenyong may bulaklak noong unang bahagi ng dekada, at sa kalagitnaan hanggang huling bahagi ay lumitaw ang tinatawag na "''atomic prints''" o mga heometrikong disenyo. Bilang tugon sa digmaan, naging uso ang mga temang makabayan at kulay tulad ng madilim na berde at khaki, habang unti-unting napalitan ng [[pantalon]] at buong takong ang mga bestida at tradisyonal na takong dahil sa kakulangan ng medyas at gasolina. Karaniwang katangian ng moda ang tuwid na palda, mga ''pleat'' (o tupi), parisukat na balikat, ''v-neck'' o mataas na kuwelyo, makitid na manggas, at mga kuwelyong ''sailor'', ''mandarin'', at naka-''scallop''.<ref>{{Cite web |title=1940's Fashion Trends |url=http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718075216/http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |archive-date=2011-07-18 |access-date=2011-03-01 |language=en}}</ref> Ang populasyon ng mundo ay tumaas mula humigit-kumulang 2.25 bilyon hanggang 2.5 bilyon sa loob ng dekada, na may tinatayang 850 milyong kapanganakan at 600 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1940]] ms9sizi58jhyawtidwrkkg5kx7l8szq 2206423 2206422 2026-05-06T09:20:52Z Jojit fb 38 2206423 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:1940s decade montage.png|'''Sa itaas ng pamagat:''' mga pangyayari noong '''[[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]''' (1939–1945): Mula kaliwa pakanan: Mga sundalo sa isang LCVP landing craft na papalapit sa '''D-Day''' sa Dalampasigan ng Omaha; binisita ni [[Adolf Hitler]] ang [[Paris]], matapos ng '''Labanan sa Pransya'''; naganap ang '''[[Holokausto]]''' habang isinasagawa ng [[Alemanyang Nazi]] ang sistematikong [[henosidyo]] na sinuportahan ng estado, kung saan humigit-kumulang anim na milyong Hudyo sa Europa ang pinatay; ang '''[[pag-atake sa Pearl Harbor|pag-atake ng sa base pandagat ng Estados Unidos sa Pearl Harbor]]''' ng [[Imperyo ng Hapon|Hapon]] ay nagpasok sa Estados Unidos sa digmaan; isang tagamasid ng Pulong ng Tagamasid ang nagmamasid sa kalangitan ng [[Londres]] noong '''[[Labanan sa Britanya]]''' at '''Ang Blitz'''; humantong ang paglikha ng Proyektong Manhattan Project sa '''sa mga pambobombang atomika sa [[Hiroshima]] at [[Nagasaki]]''', ang unang paggamit ng mga [[sandatang nuklear]], na pumatay ng mahigit isang-kapat na milyong tao at nagbunsod sa pagsuko ng Hapon;nilagdaan ni Mamoru Shigemitsu ang '''Instrumento ng Pagsuko''' sa ngalan ng pamahalaang Hapones sakay ng USS ''Missouri'', na epektibong nagtapos sa digmaan. <br />'''Sa ibaba ng pamagat:''' mga pangyayari matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig: Mula kaliwa pakanan: ang '''Pagpapahaya ng Estado ng [[Israel]]''' noong 1948; isinagawa ang '''[[mga paglilitis sa Nuremberg]]''' kung saan nilitis ang mga pangunahing pinunong pampolitika, militar, at pang-ekonomiya ng natalong Alemanyang Nazi; matapos ang digmaan, ipinatupad ng Estados Unidos ang '''Planong Marshall''' na naglalayong muling itayo ang [[Kanlurang Europa]]; at ang '''ENIAC''', ang kauna-unahang pangkalahatang elektronikong [[kompyuter]] sa mundo.|335px|thumb rect 1 1 224 195 [[D-Day]] rect 227 1 407 195 [[Labanan]] rect 409 1 488 195 [[Holokausto]] rect 490 1 572 195 [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz]] rect 1 198 148 383 [[Pag-atake sa Pearl Harbor]] rect 151 198 288 383 [[Ang Blitz]] rect 291 198 420 288 [[mga pambobombang atomika sa Hiroshima at Nagasaki]] rect 291 290 420 383 [[Proyektong Manhattan]] rect 424 198 572 383 [[Pagsuko ng Hapon]] rect 0 384 572 411 [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] rect 1 412 125 599 [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Israel]] rect 128 412 290 599 [[Mga paglilitis sa Nuremberg]] rect 294 412 438 599 [[Planong Marshal]] rect 441 412 572 599 [[ENIAC]] </imagemap> {{Decadebox|194}} Ang '''dekada 1940''' (binibigkas na "labinsiyam na apatnapu"; pinaikli bilang '''d. 1940''' o '''dekada '40''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Trenta''') ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1940, at nagtapos noong Disyembre 31, 1949. Karamihan sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naganap sa unang kalahati ng dekada, na nagkaroon ng malalim na epekto sa maraming bansa at mamamayan sa [[Europa]], [[Asya]], at iba pang panig ng mundo. Ang mga bunga ng digmaan ay nagpatuloy hanggang sa ikalawang kalahati ng dekada, kung saan ang Europa na pagod sa digmaan ay nahati sa magkaribal na larangan ng impluwensiya ng [[Mundong Kanluranin|Kanluraning mundo]] at ng [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], na nagbunsod sa pagsisimula ng [[Digmaang Taglamig|Digmaang Malamig]]. Sa ilang antas, ang panloob at panlabas na tensyon sa panahong pagkatapos ng [[digmaan]] ay pinangasiwaan ng mga bagong institusyon, kabilang ang [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]], ang estadong nagtataguyod ng kapakanan, at ang sistemang Bretton Woods, na nagpadali sa paglawak ng ekonomiya pagkatapos ng digmaan na tumagal hanggang dekada 1970. Ang kalagayan ng mundo matapos ang digmaan ay nagpasigla rin sa dekolonisasyon at paglitaw ng mga bagong [[estado]] at [[pamahalaan]], kung saan ang [[Indiya]], [[Pakistan]], [[Israel]], [[Biyetnam]], at iba pa ay nagdeklara ng kalayaan, bagaman kadalasan ay may kasamang pagdanak ng dugo. Nasaksihan din ng dekada ang mga unang yugto ng mga bagong [[teknolohiya]] (tulad ng mga [[kompyuter]], [[lakas nukleyar]], at makinang jet), na kadalasang unang umunlad kasabay ng pagsisikap sa digmaan at kalaunan ay pinahusay sa panahong pagkatapos nito. Ang dekada 1940 sa [[Pilipinas]] ay nagsimula sa isang panahon ng sigla at pag-unlad bago ito sinalubong ng digmaan. Noong 1940–1941, ang [[Maynila]] ay isang masiglang sentrong pangkultura at pang-ekonomiya, na madalas tawaging "[[Perlas ng Silangan]]" dahil sa aktibong kalakalan, maunlad na edukasyon, at umuunlad na sining at pamumuhay [[Pook na urbano|urbano]]. Noong 1940, isinagawa ang mga susog sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng 1935]] na nagpanumbalik ng Kongreso na may dalawang kapulungan at nagbigay-daan kay [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Manuel L. Quezon]] na tumakbo muli para sa reeleksiyon. Sa gitna ng digmaan, si Quezon ay namatay sa pagkakatapon noong 1944, at siya ay hinalinhan ni [[Sergio Osmeña]], na naging Pangulo ng Komonwelt at nagpatuloy sa pamahalaang Pilipino sa pagpapatapon. Kasama ang mga puwersang Alyado, bumalik si Osmeña sa Pilipinas sa huling yugto ng pagpapalaya ng bansa.{{multiple image | caption_align = center | header_align = center | image1 = March of Death - Resting 02.jpg | alt1 = Martsa ng Kamatayan sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag ng mga Hapon. | caption1 = [[Martsa ng Kamatayan]] sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag ng mga Hapon. | width1 = 180 | image2 = American and Filipino Prisoners, Captured at Corregidor - NARA - 6200939.jpg | alt2 = Labanan ng Corregidor: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan | caption2 = [[Labanan ng Corregidor]]: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan. | width2 = 200 | header = Pagbagsak ng Pilipinas | align = left }} Noong 1941–1942, [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|sinakop ng mga Hapones ang Pilipinas]], na sinundan ng [[Martsa ng Kamatayan sa Bataan]] (Abril 1942)<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 14, 2015 |title=Surrender at Bataan Led to One of the Worst Atrocities in Modern Warfare |url=https://www.uso.org/stories/122-surrender-at-bataan-led-to-one-of-the-worst-atrocities-in-modern-warfare |access-date=2026-05-02 |website=United Service Organizations |language=en}}</ref> at ang [[Labanan ng Corregidor|Pagbagsak ng Corregidor]] (Mayo 1942),<ref>{{Cite web |title=The Fall of Corregidor |url=https://corregidor.org/chs_army/morton_04.htm |access-date=2026-05-02 |website=corregidor.org |language=en}}</ref> na nagmarka ng ganap na pagbagsak ng organisadong depensa sa bansa. Sa ilalim ng pananakop, itinayo ng mga Hapones ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]] noong 1943, sa pamumuno ni [[Jose P. Laurel]] bilang pangulo, na isang pamahalaang itinuturing na kolaborasyonista sa ilalim ng kontrol ng [[Hapon]]. Kasabay nito, lumakas ang mga kilusang gerilya, kabilang ang [[Hukbalahap]] (Huks), na nagsagawa ng tuloy-tuloy na lihim na pakikidigma laban sa mga mananakop.<ref>{{Cite web |last=Jose |first=F. Sionil |author-link=F. Sionil José |date=Nobyembre 4, 2019 |title=The 1940s remembered |url=https://www.philstar.com/opinion/2019/11/04/1965713/1940s-remembered |access-date=2026-05-02 |website=Philstar.com}}</ref>{{multiple image | caption_align = center | header_align = center | image2 = 80-G-273380.jpg | alt2 = Mga nakaligtas na Pilipino sa paglusob sa napapaderang bahagi ng lungsod ng Maynila, matapos silang mapalaya noong Pebrero 23, 1945. | caption2 = Mga nakaligtas na Pilipino sa [[Labanan sa Maynila (1945)|paglusob sa napapaderang bahagi ng lungsod ng Maynila]], matapos silang mapalaya noong Pebrero 23, 1945. | width2 = 180 | image1 = Douglas MacArthur lands Leyte1.jpg | alt1 = Lumapag ni Douglas MacArthur kasama si Sergio Osmeña at iba pang opisyal ng militar sa Leyte at mamahayag noong Oktubre 20, 1944 para simulan ang pagpapalaya sa Pilipinas | caption1 = Lumapag ni [[Douglas MacArthur]] kasama si [[Sergio Osmeña ]]at iba pang opisyal ng militar sa Leyte at mamahayag noong Oktubre 20, 1944 para simulan ang pagpapalaya sa Pilipinas | width1 = 190 | header = Pagpapalaya sa Pilipinas | align = right }} Noong Oktubre 1944, bumalik si Heneral [[Douglas MacArthur]] sa [[Leyte]] kasama ang mga puwersang Alyado, na nagpasimula ng pagpapalaya sa bansa. Sa sumunod na taon, noong 1945, naganap ang [[Labanan sa Maynila (1945)|Labanan sa Maynila]], na nagdulot ng matinding pagkawasak sa kabisera na itinuturing na isa sa mga pinakanapinsalang lungsod noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=1945 Battle of Manila: The Intramuros Experience {{!}} Intramuros Administration |url=https://intramuros.gov.ph/2020/05/27/1945-battle-of-manila-the-intramuros-experience/ |access-date=2026-05-02 |language=en-US}}</ref> Sa pagitan ng 1942 at 1945, naranasan ng Pilipinas ang matinding hirap sa ilalim ng okupasyon, kasabay ng malawakang paglaban ng mga gerilya. Noong 1946, nakamit ng bansa ang ganap na kalayaan mula sa Estados Unidos at itinatag ang [[Ikatlong Republika ng Pilipinas|Ikatlong Republika]] sa pamumuno ni [[Manuel Roxas]]. Ang Komperensyang Bretton Woods ay isang pagtitipon ng 730 delegado mula sa lahat ng 44 na [[Kapangyarihang Alyados (Ikalawang Digmaang Pandaigdig)|kaalyadong bansa]] sa Otel ng Mount Washington sa Bretton Woods, [[New Hampshire]], [[Estados Unidos]], upang isaayos ang pandaigdigang sistemang monetaryo at [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Idinaos ito mula Hulyo 1 hanggang 22, 1944. Dito itinatag ang International Bank for Reconstruction and Development (IBRD, o Pandaigdigang Bangko para sa Rekonstruksiyon at Kaunlaran) at ang [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|International Monetary Fund]] (IMF, o Pondo ng Monetaryong Pandaigdig), at nilikha ang sistemang Bretton Woods.<ref>{{Cite book |last=Markwell |first=Donald |title=John Maynard Keynes and International Relations: Economic Paths to War and Peace |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2006 |isbn=978-0-198-29236-4 |location=Oxford |language=en}}</ref> Bagaman pinangibabawan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang dekada 1940, maraming mahahalagang [[pelikula]] tungkol sa iba't ibang paksa ang nalikha sa panahong ito. Malaki ang naging papel ng [[Hollywood]] sa paggawa ng dose-dosenang klasikong pelikula noong dekada 1940, kabilang ang mga pelikulang may temang digmaan at ang ilan ay kabilang sa pinakamahusay sa lahat ng panahon. Nakaligtas ang sinehan sa Europa kahit na malinaw na naapektuhan ng digmaan, at marami pa ring de-kalidad na pelikula ang nalikha sa [[Reyno Unido]], [[Pransiya|Pransya]], [[Italya]], Unyong Sobyet, at iba pang bahagi ng Europa. Nagpatuloy rin ang industriya ng pelikula sa [[Hapon]], kung saan sina [[Akira Kurosawa]] at iba pang direktor ay nakalikha ng mahahalagang pelikula. Ang mga tagagawang ng pelikula na [[Polako]] sa [[Gran Britanya]] ay gumawa ng kontra-[[Nazi]] na pelikulang may kulay na ''Calling Mr. Smith'' (1943), na tumatalakay sa mga krimen ng Nazi sa sinakop na Europa at sa [[propaganda]] nito.<ref>{{Cite web |title=Calling Mr Smith |url=https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221202910/https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |archive-date=2021-02-21 |access-date=2021-02-13 |website=Centre Pompidou |language=en}}</ref> Ang ''Film Noir'', isang estilo ng pelikula na pinagsasama ang mga dramang kriminal at madidilim na imahe, ay naging laganap noong dekada. Ang mga pelikulang tulad ng ''The Maltese Falcon'' at ''The Big Sleep'' ay itinuturing na klasiko at tumulong sa pagsikat ng mga alamat na artista tulad nina Humphrey Bogart at Ava Gardner. Malawak na ginaya ang ganitong genre matapos itong maitatag. Sa Pransya noong panahon ng digmaan, ang obra maestrang ''Children of Paradise'' na idinirehe ni Marcel Carné (1945) ay kinunan sa [[Paris]] na sakop ng Nazi.<ref>{{Cite web |title=Les Enfants du Paradis - Film (Movie) Plot and Review - Publications |url=http://www.filmreference.com/Films-Dr-Ex/Les-Enfants-du-Paradis.html |website=www.filmreference.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Les Enfants du Paradis |url=http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113153911/http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |archive-date=2009-01-13 |website=www.eufs.org.uk |language=en}} Gio MacDonald, Edinburgh University Film Society program notes, 1994–95</ref><ref>{{Cite web |title=Quoted by Roger Ebert, ''Children of Paradise'', ''Chicago Sun-Times'', 6 January 2002 review of the Criterion DVD release |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20020106/REVIEWS08/201060301/1023 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920084900/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20020106%2FREVIEWS08%2F201060301%2F1023 |archive-date=20 Setyembre 2012 |access-date=27 Disyembre 2021 |language=en}}</ref> Sa [[Inglatera]] matapos ang digmaan, kabilang sa mga di-malilimutang pelikula ang ''Great Expectations'' (1946) at ''Oliver Twist'' (1948) ni David Lean, ''Odd Man Out'' (1947) at ''The Third Man'' (1949) ni Carol Reed, at ang mga pelikula nina Powell at Pressburger tulad ng ''A Matter of Life and Death'' (1946), ''Black Narcissus'' (1946), at ''The Red Shoes'' (1948). Ang ''Hamlet'' ni Laurence Olivier ang kauna-unahang hindi pelikulang Amerikano na nanalo ng [[Gawad Academy]] para sa Pinakamahusay na Pelikula, at kabilang din ang ''Kind Hearts and Coronets'' (1949) ni Robert Hamer. Sa Italya, ang neorealismong Italyano ng dekada 1940 ay nagbunga ng mga makabagbag-damdaming pelikula tulad ng ''Roma, città aperta'' (1945), ''Sciuscià'' (1946), ''Paisà'' (1946), ''La terra trema'' (1948), ''Bicycle Thieves'' (1948), at ''Bitter Rice'' (1949). Sa [[sinehan]] ng Hapon, ang ''The 47 Ronin'' (1941) na idinirehe ni Kenji Mizoguchi ay isang dalawang bahaging pelikulang itim at puti. Ang ''The Men Who Tread on the Tiger's Tail'' (1945), at ang mga pelikulang ''Drunken Angel'' (1948) at ''Stray Dog'' (1949) ni Akira Kurosawa ay itinuturing na mahahalagang unang gawa na humantong sa kanyang mga obra maestra noong dekada 1950. Ang ''Drunken Angel'' (1948) ay nagsimula rin ng matagumpay na kolaborasyon nina Kurosawa at [[Toshiro Mifune]] na tumagal hanggang 1965. Samantala, sa Pilipinas, ang [[bodabil]] ay nagbago dahil sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Bago sumiklab ang digmaan, umunlad ang bodabil bilang isang masiglang anyo ng tanghalang aliwan na malakas ang impluwensiya ng kulturang Amerikano, lalo na sa pamamagitan ng mga awit, sayaw, at komedyang panggagaya. Subalit nang ipagbawal ng mga Hapones ang mga pelikula at musikang Kanluranin, lubhang nagbago ang tanawin ng aliwan sa bansa. Sa pagkawala ng mga pelikulang Hollywood, muling naging pangunahing anyo ng pampublikong libangan ang bodabil at napuno ang mga [[tanghalan]] ng mga pagtatanghal na higit na umaasa sa malikhaing kakayahan at lokal na pagpapatawa ng mga Pilipino. Nagpatuloy ang mga pagtatanghal ng bodabil sa kabila ng sensura, at ang mga artista tulad nina [[Katy de la Cruz]], [[Dely Atay-Atayan]], at [[Bayani Casimiro]] ay nagbigay-aliw at pag-asa sa mga manonood. Nagsilbi rin ang bodabil bilang tahimik na pagpapahayag ng katatagan ng mga Pilipino sa panahon ng digmaan.<ref>{{Cite web |date=2021-01-28 |title=War and Vaudeville |url=https://www.victormanibo.com/blog/war-and-vaudeville |access-date=2026-05-03 |website=Victor Manibo |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang tinaguriang Hari ng Komedya na si [[Dolphy]] noong dekada '40 sa pagtatanghal sa bodabil.<ref>{{Cite news |last=Siazon |first=Rachelle |date=Hulyo 12, 2012 |title=Dolphy's early years in showbiz: From vaudeville to a certified movie star |work=ABS-CBN |url=https://www.abs-cbn.com/2012/7/12/fresh-scoops/dolphys-early-years-in-showbiz-from-vaudeville-to--14350 |access-date=Mayo 3, 2026}}</ref> Ang katambal at asawa in Dely na si [[Andoy Balunbalunan]] ay tumanggi magtanghal dahil galit siya sa mga Hapon. Namatay si Andoy dahil sa pagkainis sa mga Hapon.<ref name=":0">{{Cite book |last=Antonio |first=Teo T. |url=https://books.google.com/books?id=2TWWDwAAQBAJ |title=Bagay Bagay: Contemporary Philippine Poetry |date=2017-11-22 |publisher=Anvil Publishing, Inc. |isbn=978-971-27-3334-5 |language=en, tl}}</ref> Dahil sa pagrarasyon dulot ng digmaan, naging mas praktikal ang [[moda]] noong panahong ito. Nagsimulang magsuot ang kababaihan ng mga [[ternong pormal]] na may tuwid na paldang hanggang tuhod at mga aksesorya. Nagkaroon ng kakulangan sa [[rayon]], [[naylon]], [[lana]], balat, goma, metal (para sa mga butones at palamuti), at maging sa dami ng telang maaaring gamitin sa isang kasuotan.<ref>{{Cite web |last=Goles |first=Kelly |date=2023-01-19 |title=What Not to Wear: Clothing Rationing During World War II {{!}} In Custodia Legis |url=https://blogs.loc.gov/law/2023/01/what-not-to-wear-clothing-rationing-during-world-war-ii/ |access-date=2025-04-06 |website=The Library of Congress |language=en}}</ref> Matapos bumagsak ang Pransya noong 1940, ang Hollywood ang halos nagdikta ng moda sa Estados Unidos, maliban sa ilang uso mula sa [[Londres]] noong 1944 at 1945. Nangibabaw ang konsepto ng pagiging praktikal kaysa sa porma. Nagbago rin ang mga [[tela]] dahil sa kakulangan ng mga inaangkat na materyales tulad ng [[seda]] at [[balahibo]].<ref>{{Cite web |title=How Clothes Rationing Affected Fashion In The Second World War |url=https://www.iwm.org.uk/history/how-clothes-rationing-affected-fashion-in-the-second-world-war |access-date=2025-04-06 |website=Imperial War Museums |language=en}}</ref> Namayani ang mga disenyong may bulaklak noong unang bahagi ng dekada, at sa kalagitnaan hanggang huling bahagi ay lumitaw ang tinatawag na "''atomic prints''" o mga heometrikong disenyo. Bilang tugon sa digmaan, naging uso ang mga temang makabayan at kulay tulad ng madilim na berde at khaki, habang unti-unting napalitan ng [[pantalon]] at buong takong ang mga bestida at tradisyonal na takong dahil sa kakulangan ng medyas at gasolina. Karaniwang katangian ng moda ang tuwid na palda, mga ''pleat'' (o tupi), parisukat na balikat, ''v-neck'' o mataas na kuwelyo, makitid na manggas, at mga kuwelyong ''sailor'', ''mandarin'', at naka-''scallop''.<ref>{{Cite web |title=1940's Fashion Trends |url=http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718075216/http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |archive-date=2011-07-18 |access-date=2011-03-01 |language=en}}</ref> Ang populasyon ng mundo ay tumaas mula humigit-kumulang 2.25 bilyon hanggang 2.5 bilyon sa loob ng dekada, na may tinatayang 850 milyong kapanganakan at 600 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1940]] sgi9o1p7194gtn9wn14qzm1jl8ddf4w 2206424 2206423 2026-05-06T09:21:58Z Jojit fb 38 2206424 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:1940s decade montage.png|'''Sa itaas ng pamagat:''' mga pangyayari noong '''[[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]''' (1939–1945): Mula kaliwa pakanan: Mga sundalo sa isang LCVP landing craft na papalapit sa '''D-Day''' sa Dalampasigan ng Omaha; binisita ni [[Adolf Hitler]] ang [[Paris]], matapos ng '''Labanan sa Pransya'''; naganap ang '''[[Holokausto]]''' habang isinasagawa ng [[Alemanyang Nazi]] ang sistematikong [[henosidyo]] na sinuportahan ng estado, kung saan humigit-kumulang anim na milyong Hudyo sa Europa ang pinatay; ang '''[[pag-atake sa Pearl Harbor|pag-atake ng sa base pandagat ng Estados Unidos sa Pearl Harbor]]''' ng [[Imperyo ng Hapon|Hapon]] ay nagpasok sa Estados Unidos sa digmaan; isang tagamasid ng Pulong ng Tagamasid ang nagmamasid sa kalangitan ng [[Londres]] noong '''[[Labanan sa Britanya]]''' at '''Ang Blitz'''; humantong ang paglikha ng Proyektong Manhattan Project sa '''sa mga pambobombang atomika sa [[Hiroshima]] at [[Nagasaki]]''', ang unang paggamit ng mga [[sandatang nuklear]], na pumatay ng mahigit isang-kapat na milyong tao at nagbunsod sa pagsuko ng Hapon;nilagdaan ni Mamoru Shigemitsu ang '''Instrumento ng Pagsuko''' sa ngalan ng pamahalaang Hapones sakay ng USS ''Missouri'', na epektibong nagtapos sa digmaan. <br />'''Sa ibaba ng pamagat:''' mga pangyayari matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig: Mula kaliwa pakanan: ang '''Pagpapahaya ng Estado ng [[Israel]]''' noong 1948; isinagawa ang '''[[mga paglilitis sa Nuremberg]]''' kung saan nilitis ang mga pangunahing pinunong pampolitika, militar, at pang-ekonomiya ng natalong Alemanyang Nazi; matapos ang digmaan, ipinatupad ng Estados Unidos ang '''Planong Marshall''' na naglalayong muling itayo ang [[Kanlurang Europa]]; at ang '''ENIAC''', ang kauna-unahang pangkalahatang elektronikong [[kompyuter]] sa mundo.|335px|thumb rect 1 1 224 195 [[D-Day]] rect 227 1 407 195 [[Labanan]] rect 409 1 488 195 [[Holokausto]] rect 490 1 572 195 [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz]] rect 1 198 148 383 [[Pag-atake sa Pearl Harbor]] rect 151 198 288 383 [[Ang Blitz]] rect 291 198 420 288 [[mga pambobombang atomika sa Hiroshima at Nagasaki]] rect 291 290 420 383 [[Proyektong Manhattan]] rect 424 198 572 383 [[Pagsuko ng Hapon]] rect 0 384 572 411 [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] rect 1 412 125 599 [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Israel]] rect 128 412 290 599 [[Mga paglilitis sa Nuremberg]] rect 294 412 438 599 [[Planong Marshal]] rect 441 412 572 599 [[ENIAC]] </imagemap> {{Decadebox|194}} Ang '''dekada 1940''' (binibigkas na "labinsiyam na apatnapu"; pinaikli bilang '''d. 1940''' o '''dekada '40''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Trenta''') ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1940, at nagtapos noong Disyembre 31, 1949. Karamihan sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naganap sa unang kalahati ng dekada, na nagkaroon ng malalim na epekto sa maraming bansa at mamamayan sa [[Europa]], [[Asya]], at iba pang panig ng mundo. Ang mga bunga ng digmaan ay nagpatuloy hanggang sa ikalawang kalahati ng dekada, kung saan ang Europa na pagod sa digmaan ay nahati sa magkaribal na larangan ng impluwensiya ng [[Mundong Kanluranin|Kanluraning mundo]] at ng [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], na nagbunsod sa pagsisimula ng [[Digmaang Taglamig|Digmaang Malamig]]. Sa ilang antas, ang panloob at panlabas na tensyon sa panahong pagkatapos ng [[digmaan]] ay pinangasiwaan ng mga bagong institusyon, kabilang ang [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]], ang estadong nagtataguyod ng kapakanan, at ang sistemang Bretton Woods, na nagpadali sa paglawak ng ekonomiya pagkatapos ng digmaan na tumagal hanggang dekada 1970. Ang kalagayan ng mundo matapos ang digmaan ay nagpasigla rin sa dekolonisasyon at paglitaw ng mga bagong [[estado]] at [[pamahalaan]], kung saan ang [[Indiya]], [[Pakistan]], [[Israel]], [[Biyetnam]], at iba pa ay nagdeklara ng kalayaan, bagaman kadalasan ay may kasamang pagdanak ng dugo. Nasaksihan din ng dekada ang mga unang yugto ng mga bagong [[teknolohiya]] (tulad ng mga [[kompyuter]], [[lakas nukleyar]], at makinang jet), na kadalasang unang umunlad kasabay ng pagsisikap sa digmaan at kalaunan ay pinahusay sa panahong pagkatapos nito. Ang dekada 1940 sa [[Pilipinas]] ay nagsimula sa isang panahon ng sigla at pag-unlad bago ito sinalubong ng digmaan. Noong 1940–1941, ang [[Maynila]] ay isang masiglang sentrong pangkultura at pang-ekonomiya, na madalas tawaging "[[Perlas ng Silangan]]" dahil sa aktibong kalakalan, maunlad na edukasyon, at umuunlad na sining at pamumuhay [[Pook na urbano|urbano]]. Noong 1940, isinagawa ang mga susog sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng 1935]] na nagpanumbalik ng Kongreso na may dalawang kapulungan at nagbigay-daan kay [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Manuel L. Quezon]] na tumakbo muli para sa reeleksiyon. Sa gitna ng digmaan, si Quezon ay namatay sa pagkakatapon noong 1944, at siya ay hinalinhan ni [[Sergio Osmeña]], na naging Pangulo ng Komonwelt at nagpatuloy sa pamahalaang Pilipino sa pagpapatapon. Kasama ang mga puwersang Alyado, bumalik si Osmeña sa Pilipinas sa huling yugto ng pagpapalaya ng bansa.{{multiple image | caption_align = center | header_align = center | image1 = March of Death - Resting 02.jpg | alt1 = Martsa ng Kamatayan sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag ng mga Hapon. | caption1 = [[Martsa ng Kamatayan]] sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag ng mga Hapon. | width1 = 180 | image2 = American and Filipino Prisoners, Captured at Corregidor - NARA - 6200939.jpg | alt2 = Labanan ng Corregidor: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan | caption2 = [[Labanan ng Corregidor]]: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan. | width2 = 200 | header = Pagbagsak ng Pilipinas | align = left }} Noong 1941–1942, [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|sinakop ng mga Hapones ang Pilipinas]], na sinundan ng [[Martsa ng Kamatayan sa Bataan]] (Abril 1942)<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 14, 2015 |title=Surrender at Bataan Led to One of the Worst Atrocities in Modern Warfare |url=https://www.uso.org/stories/122-surrender-at-bataan-led-to-one-of-the-worst-atrocities-in-modern-warfare |access-date=2026-05-02 |website=United Service Organizations |language=en}}</ref> at ang [[Labanan ng Corregidor|Pagbagsak ng Corregidor]] (Mayo 1942),<ref>{{Cite web |title=The Fall of Corregidor |url=https://corregidor.org/chs_army/morton_04.htm |access-date=2026-05-02 |website=corregidor.org |language=en}}</ref> na nagmarka ng ganap na pagbagsak ng organisadong depensa sa bansa. Sa ilalim ng pananakop, itinayo ng mga Hapones ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]] noong 1943, sa pamumuno ni [[Jose P. Laurel]] bilang pangulo, na isang pamahalaang itinuturing na kolaborasyonista sa ilalim ng kontrol ng [[Hapon]]. Kasabay nito, lumakas ang mga kilusang gerilya, kabilang ang [[Hukbalahap]] (Huks), na nagsagawa ng tuloy-tuloy na lihim na pakikidigma laban sa mga mananakop.<ref>{{Cite web |last=Jose |first=F. Sionil |author-link=F. Sionil José |date=Nobyembre 4, 2019 |title=The 1940s remembered |url=https://www.philstar.com/opinion/2019/11/04/1965713/1940s-remembered |access-date=2026-05-02 |website=Philstar.com}}</ref>{{multiple image | caption_align = center | header_align = center | image2 = 80-G-273380.jpg | alt2 = Mga nakaligtas na Pilipino sa paglusob sa napapaderang bahagi ng lungsod ng Maynila, matapos silang mapalaya noong Pebrero 23, 1945. | caption2 = Mga nakaligtas na Pilipino sa [[Labanan sa Maynila (1945)|paglusob sa napapaderang bahagi ng lungsod ng Maynila]], matapos silang mapalaya noong Pebrero 23, 1945. | width2 = 180 | image1 = Douglas MacArthur lands Leyte1.jpg | alt1 = Lumapag ni Douglas MacArthur kasama si Sergio Osmeña at iba pang opisyal ng militar sa Leyte at mamahayag noong Oktubre 20, 1944 para simulan ang pagpapalaya sa Pilipinas | caption1 = Lumapag ni [[Douglas MacArthur]] kasama si [[Sergio Osmeña]] at iba pang opisyal ng militar sa Leyte at mamahayag noong Oktubre 20, 1944 para simulan ang pagpapalaya sa Pilipinas | width1 = 190 | header = Pagpapalaya sa Pilipinas | align = right }} Noong Oktubre 1944, bumalik si Heneral [[Douglas MacArthur]] sa [[Leyte]] kasama ang mga puwersang Alyado, na nagpasimula ng pagpapalaya sa bansa. Sa sumunod na taon, noong 1945, naganap ang [[Labanan sa Maynila (1945)|Labanan sa Maynila]], na nagdulot ng matinding pagkawasak sa kabisera na itinuturing na isa sa mga pinakanapinsalang lungsod noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=1945 Battle of Manila: The Intramuros Experience {{!}} Intramuros Administration |url=https://intramuros.gov.ph/2020/05/27/1945-battle-of-manila-the-intramuros-experience/ |access-date=2026-05-02 |language=en-US}}</ref> Sa pagitan ng 1942 at 1945, naranasan ng Pilipinas ang matinding hirap sa ilalim ng okupasyon, kasabay ng malawakang paglaban ng mga gerilya. Noong 1946, nakamit ng bansa ang ganap na kalayaan mula sa Estados Unidos at itinatag ang [[Ikatlong Republika ng Pilipinas|Ikatlong Republika]] sa pamumuno ni [[Manuel Roxas]]. Ang Komperensyang Bretton Woods ay isang pagtitipon ng 730 delegado mula sa lahat ng 44 na [[Kapangyarihang Alyados (Ikalawang Digmaang Pandaigdig)|kaalyadong bansa]] sa Otel ng Mount Washington sa Bretton Woods, [[New Hampshire]], [[Estados Unidos]], upang isaayos ang pandaigdigang sistemang monetaryo at [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Idinaos ito mula Hulyo 1 hanggang 22, 1944. Dito itinatag ang International Bank for Reconstruction and Development (IBRD, o Pandaigdigang Bangko para sa Rekonstruksiyon at Kaunlaran) at ang [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|International Monetary Fund]] (IMF, o Pondo ng Monetaryong Pandaigdig), at nilikha ang sistemang Bretton Woods.<ref>{{Cite book |last=Markwell |first=Donald |title=John Maynard Keynes and International Relations: Economic Paths to War and Peace |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2006 |isbn=978-0-198-29236-4 |location=Oxford |language=en}}</ref> Bagaman pinangibabawan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang dekada 1940, maraming mahahalagang [[pelikula]] tungkol sa iba't ibang paksa ang nalikha sa panahong ito. Malaki ang naging papel ng [[Hollywood]] sa paggawa ng dose-dosenang klasikong pelikula noong dekada 1940, kabilang ang mga pelikulang may temang digmaan at ang ilan ay kabilang sa pinakamahusay sa lahat ng panahon. Nakaligtas ang sinehan sa Europa kahit na malinaw na naapektuhan ng digmaan, at marami pa ring de-kalidad na pelikula ang nalikha sa [[Reyno Unido]], [[Pransiya|Pransya]], [[Italya]], Unyong Sobyet, at iba pang bahagi ng Europa. Nagpatuloy rin ang industriya ng pelikula sa [[Hapon]], kung saan sina [[Akira Kurosawa]] at iba pang direktor ay nakalikha ng mahahalagang pelikula. Ang mga tagagawang ng pelikula na [[Polako]] sa [[Gran Britanya]] ay gumawa ng kontra-[[Nazi]] na pelikulang may kulay na ''Calling Mr. Smith'' (1943), na tumatalakay sa mga krimen ng Nazi sa sinakop na Europa at sa [[propaganda]] nito.<ref>{{Cite web |title=Calling Mr Smith |url=https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221202910/https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |archive-date=2021-02-21 |access-date=2021-02-13 |website=Centre Pompidou |language=en}}</ref> Ang ''Film Noir'', isang estilo ng pelikula na pinagsasama ang mga dramang kriminal at madidilim na imahe, ay naging laganap noong dekada. Ang mga pelikulang tulad ng ''The Maltese Falcon'' at ''The Big Sleep'' ay itinuturing na klasiko at tumulong sa pagsikat ng mga alamat na artista tulad nina Humphrey Bogart at Ava Gardner. Malawak na ginaya ang ganitong genre matapos itong maitatag. Sa Pransya noong panahon ng digmaan, ang obra maestrang ''Children of Paradise'' na idinirehe ni Marcel Carné (1945) ay kinunan sa [[Paris]] na sakop ng Nazi.<ref>{{Cite web |title=Les Enfants du Paradis - Film (Movie) Plot and Review - Publications |url=http://www.filmreference.com/Films-Dr-Ex/Les-Enfants-du-Paradis.html |website=www.filmreference.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Les Enfants du Paradis |url=http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113153911/http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |archive-date=2009-01-13 |website=www.eufs.org.uk |language=en}} Gio MacDonald, Edinburgh University Film Society program notes, 1994–95</ref><ref>{{Cite web |title=Quoted by Roger Ebert, ''Children of Paradise'', ''Chicago Sun-Times'', 6 January 2002 review of the Criterion DVD release |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20020106/REVIEWS08/201060301/1023 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920084900/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20020106%2FREVIEWS08%2F201060301%2F1023 |archive-date=20 Setyembre 2012 |access-date=27 Disyembre 2021 |language=en}}</ref> Sa [[Inglatera]] matapos ang digmaan, kabilang sa mga di-malilimutang pelikula ang ''Great Expectations'' (1946) at ''Oliver Twist'' (1948) ni David Lean, ''Odd Man Out'' (1947) at ''The Third Man'' (1949) ni Carol Reed, at ang mga pelikula nina Powell at Pressburger tulad ng ''A Matter of Life and Death'' (1946), ''Black Narcissus'' (1946), at ''The Red Shoes'' (1948). Ang ''Hamlet'' ni Laurence Olivier ang kauna-unahang hindi pelikulang Amerikano na nanalo ng [[Gawad Academy]] para sa Pinakamahusay na Pelikula, at kabilang din ang ''Kind Hearts and Coronets'' (1949) ni Robert Hamer. Sa Italya, ang neorealismong Italyano ng dekada 1940 ay nagbunga ng mga makabagbag-damdaming pelikula tulad ng ''Roma, città aperta'' (1945), ''Sciuscià'' (1946), ''Paisà'' (1946), ''La terra trema'' (1948), ''Bicycle Thieves'' (1948), at ''Bitter Rice'' (1949). Sa [[sinehan]] ng Hapon, ang ''The 47 Ronin'' (1941) na idinirehe ni Kenji Mizoguchi ay isang dalawang bahaging pelikulang itim at puti. Ang ''The Men Who Tread on the Tiger's Tail'' (1945), at ang mga pelikulang ''Drunken Angel'' (1948) at ''Stray Dog'' (1949) ni Akira Kurosawa ay itinuturing na mahahalagang unang gawa na humantong sa kanyang mga obra maestra noong dekada 1950. Ang ''Drunken Angel'' (1948) ay nagsimula rin ng matagumpay na kolaborasyon nina Kurosawa at [[Toshiro Mifune]] na tumagal hanggang 1965. Samantala, sa Pilipinas, ang [[bodabil]] ay nagbago dahil sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Bago sumiklab ang digmaan, umunlad ang bodabil bilang isang masiglang anyo ng tanghalang aliwan na malakas ang impluwensiya ng kulturang Amerikano, lalo na sa pamamagitan ng mga awit, sayaw, at komedyang panggagaya. Subalit nang ipagbawal ng mga Hapones ang mga pelikula at musikang Kanluranin, lubhang nagbago ang tanawin ng aliwan sa bansa. Sa pagkawala ng mga pelikulang Hollywood, muling naging pangunahing anyo ng pampublikong libangan ang bodabil at napuno ang mga [[tanghalan]] ng mga pagtatanghal na higit na umaasa sa malikhaing kakayahan at lokal na pagpapatawa ng mga Pilipino. Nagpatuloy ang mga pagtatanghal ng bodabil sa kabila ng sensura, at ang mga artista tulad nina [[Katy de la Cruz]], [[Dely Atay-Atayan]], at [[Bayani Casimiro]] ay nagbigay-aliw at pag-asa sa mga manonood. Nagsilbi rin ang bodabil bilang tahimik na pagpapahayag ng katatagan ng mga Pilipino sa panahon ng digmaan.<ref>{{Cite web |date=2021-01-28 |title=War and Vaudeville |url=https://www.victormanibo.com/blog/war-and-vaudeville |access-date=2026-05-03 |website=Victor Manibo |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang tinaguriang Hari ng Komedya na si [[Dolphy]] noong dekada '40 sa pagtatanghal sa bodabil.<ref>{{Cite news |last=Siazon |first=Rachelle |date=Hulyo 12, 2012 |title=Dolphy's early years in showbiz: From vaudeville to a certified movie star |work=ABS-CBN |url=https://www.abs-cbn.com/2012/7/12/fresh-scoops/dolphys-early-years-in-showbiz-from-vaudeville-to--14350 |access-date=Mayo 3, 2026}}</ref> Ang katambal at asawa in Dely na si [[Andoy Balunbalunan]] ay tumanggi magtanghal dahil galit siya sa mga Hapon. Namatay si Andoy dahil sa pagkainis sa mga Hapon.<ref name=":0">{{Cite book |last=Antonio |first=Teo T. |url=https://books.google.com/books?id=2TWWDwAAQBAJ |title=Bagay Bagay: Contemporary Philippine Poetry |date=2017-11-22 |publisher=Anvil Publishing, Inc. |isbn=978-971-27-3334-5 |language=en, tl}}</ref> Dahil sa pagrarasyon dulot ng digmaan, naging mas praktikal ang [[moda]] noong panahong ito. Nagsimulang magsuot ang kababaihan ng mga [[ternong pormal]] na may tuwid na paldang hanggang tuhod at mga aksesorya. Nagkaroon ng kakulangan sa [[rayon]], [[naylon]], [[lana]], balat, goma, metal (para sa mga butones at palamuti), at maging sa dami ng telang maaaring gamitin sa isang kasuotan.<ref>{{Cite web |last=Goles |first=Kelly |date=2023-01-19 |title=What Not to Wear: Clothing Rationing During World War II {{!}} In Custodia Legis |url=https://blogs.loc.gov/law/2023/01/what-not-to-wear-clothing-rationing-during-world-war-ii/ |access-date=2025-04-06 |website=The Library of Congress |language=en}}</ref> Matapos bumagsak ang Pransya noong 1940, ang Hollywood ang halos nagdikta ng moda sa Estados Unidos, maliban sa ilang uso mula sa [[Londres]] noong 1944 at 1945. Nangibabaw ang konsepto ng pagiging praktikal kaysa sa porma. Nagbago rin ang mga [[tela]] dahil sa kakulangan ng mga inaangkat na materyales tulad ng [[seda]] at [[balahibo]].<ref>{{Cite web |title=How Clothes Rationing Affected Fashion In The Second World War |url=https://www.iwm.org.uk/history/how-clothes-rationing-affected-fashion-in-the-second-world-war |access-date=2025-04-06 |website=Imperial War Museums |language=en}}</ref> Namayani ang mga disenyong may bulaklak noong unang bahagi ng dekada, at sa kalagitnaan hanggang huling bahagi ay lumitaw ang tinatawag na "''atomic prints''" o mga heometrikong disenyo. Bilang tugon sa digmaan, naging uso ang mga temang makabayan at kulay tulad ng madilim na berde at khaki, habang unti-unting napalitan ng [[pantalon]] at buong takong ang mga bestida at tradisyonal na takong dahil sa kakulangan ng medyas at gasolina. Karaniwang katangian ng moda ang tuwid na palda, mga ''pleat'' (o tupi), parisukat na balikat, ''v-neck'' o mataas na kuwelyo, makitid na manggas, at mga kuwelyong ''sailor'', ''mandarin'', at naka-''scallop''.<ref>{{Cite web |title=1940's Fashion Trends |url=http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718075216/http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |archive-date=2011-07-18 |access-date=2011-03-01 |language=en}}</ref> Ang populasyon ng mundo ay tumaas mula humigit-kumulang 2.25 bilyon hanggang 2.5 bilyon sa loob ng dekada, na may tinatayang 850 milyong kapanganakan at 600 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1940]] cskuc0y1oqn5br0wfcnnu8curj9hdep 2206425 2206424 2026-05-06T09:23:29Z Jojit fb 38 2206425 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:1940s decade montage.png|'''Sa itaas ng pamagat:''' mga pangyayari noong '''[[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]''' (1939–1945): Mula kaliwa pakanan: Mga sundalo sa isang LCVP landing craft na papalapit sa '''D-Day''' sa Dalampasigan ng Omaha; binisita ni [[Adolf Hitler]] ang [[Paris]], matapos ng '''Labanan sa Pransya'''; naganap ang '''[[Holokausto]]''' habang isinasagawa ng [[Alemanyang Nazi]] ang sistematikong [[henosidyo]] na sinuportahan ng estado, kung saan humigit-kumulang anim na milyong Hudyo sa Europa ang pinatay; ang '''[[pag-atake sa Pearl Harbor|pag-atake ng sa base pandagat ng Estados Unidos sa Pearl Harbor]]''' ng [[Imperyo ng Hapon|Hapon]] ay nagpasok sa Estados Unidos sa digmaan; isang tagamasid ng Pulong ng Tagamasid ang nagmamasid sa kalangitan ng [[Londres]] noong '''[[Labanan sa Britanya]]''' at '''Ang Blitz'''; humantong ang paglikha ng Proyektong Manhattan Project sa '''sa mga pambobombang atomika sa [[Hiroshima]] at [[Nagasaki]]''', ang unang paggamit ng mga [[sandatang nuklear]], na pumatay ng mahigit isang-kapat na milyong tao at nagbunsod sa pagsuko ng Hapon;nilagdaan ni Mamoru Shigemitsu ang '''Instrumento ng Pagsuko''' sa ngalan ng pamahalaang Hapones sakay ng USS ''Missouri'', na epektibong nagtapos sa digmaan. <br />'''Sa ibaba ng pamagat:''' mga pangyayari matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig: Mula kaliwa pakanan: ang '''Pagpapahaya ng Estado ng [[Israel]]''' noong 1948; isinagawa ang '''[[mga paglilitis sa Nuremberg]]''' kung saan nilitis ang mga pangunahing pinunong pampolitika, militar, at pang-ekonomiya ng natalong Alemanyang Nazi; matapos ang digmaan, ipinatupad ng Estados Unidos ang '''Planong Marshall''' na naglalayong muling itayo ang [[Kanlurang Europa]]; at ang '''ENIAC''', ang kauna-unahang pangkalahatang elektronikong [[kompyuter]] sa mundo.|335px|thumb rect 1 1 224 195 [[D-Day]] rect 227 1 407 195 [[Labanan]] rect 409 1 488 195 [[Holokausto]] rect 490 1 572 195 [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz]] rect 1 198 148 383 [[Pag-atake sa Pearl Harbor]] rect 151 198 288 383 [[Ang Blitz]] rect 291 198 420 288 [[mga pambobombang atomika sa Hiroshima at Nagasaki]] rect 291 290 420 383 [[Proyektong Manhattan]] rect 424 198 572 383 [[Pagsuko ng Hapon]] rect 0 384 572 411 [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] rect 1 412 125 599 [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Israel]] rect 128 412 290 599 [[Mga paglilitis sa Nuremberg]] rect 294 412 438 599 [[Planong Marshal]] rect 441 412 572 599 [[ENIAC]] </imagemap> {{Decadebox|194}} Ang '''dekada 1940''' (binibigkas na "labinsiyam na apatnapu"; pinaikli bilang '''d. 1940''' o '''dekada '40''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Trenta''') ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1940, at nagtapos noong Disyembre 31, 1949. Karamihan sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naganap sa unang kalahati ng dekada, na nagkaroon ng malalim na epekto sa maraming bansa at mamamayan sa [[Europa]], [[Asya]], at iba pang panig ng mundo. Ang mga bunga ng digmaan ay nagpatuloy hanggang sa ikalawang kalahati ng dekada, kung saan ang Europa na pagod sa digmaan ay nahati sa magkaribal na larangan ng impluwensiya ng [[Mundong Kanluranin|Kanluraning mundo]] at ng [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], na nagbunsod sa pagsisimula ng [[Digmaang Taglamig|Digmaang Malamig]]. Sa ilang antas, ang panloob at panlabas na tensyon sa panahong pagkatapos ng [[digmaan]] ay pinangasiwaan ng mga bagong institusyon, kabilang ang [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]], ang estadong nagtataguyod ng kapakanan, at ang sistemang Bretton Woods, na nagpadali sa paglawak ng ekonomiya pagkatapos ng digmaan na tumagal hanggang dekada 1970. Ang kalagayan ng mundo matapos ang digmaan ay nagpasigla rin sa dekolonisasyon at paglitaw ng mga bagong [[estado]] at [[pamahalaan]], kung saan ang [[Indiya]], [[Pakistan]], [[Israel]], [[Biyetnam]], at iba pa ay nagdeklara ng kalayaan, bagaman kadalasan ay may kasamang pagdanak ng dugo. Nasaksihan din ng dekada ang mga unang yugto ng mga bagong [[teknolohiya]] (tulad ng mga [[kompyuter]], [[lakas nukleyar]], at makinang jet), na kadalasang unang umunlad kasabay ng pagsisikap sa digmaan at kalaunan ay pinahusay sa panahong pagkatapos nito. Ang dekada 1940 sa [[Pilipinas]] ay nagsimula sa isang panahon ng sigla at pag-unlad bago ito sinalubong ng digmaan. Noong 1940–1941, ang [[Maynila]] ay isang masiglang sentrong pangkultura at pang-ekonomiya, na madalas tawaging "[[Perlas ng Silangan]]" dahil sa aktibong kalakalan, maunlad na edukasyon, at umuunlad na sining at pamumuhay [[Pook na urbano|urbano]]. Noong 1940, isinagawa ang mga susog sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng 1935]] na nagpanumbalik ng Kongreso na may dalawang kapulungan at nagbigay-daan kay [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Manuel L. Quezon]] na tumakbo muli para sa reeleksiyon. Sa gitna ng digmaan, si Quezon ay namatay sa pagkakatapon noong 1944, at siya ay hinalinhan ni [[Sergio Osmeña]], na naging Pangulo ng Komonwelt at nagpatuloy sa pamahalaang Pilipino sa pagpapatapon. Kasama ang mga puwersang Alyado, bumalik si Osmeña sa Pilipinas sa huling yugto ng pagpapalaya ng bansa.{{multiple image | caption_align = center | header_align = center | image1 = March of Death - Resting 02.jpg | alt1 = Martsa ng Kamatayan sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag ng mga Hapon. | caption1 = [[Martsa ng Kamatayan]] sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag ng mga Hapon. | width1 = 180 | image2 = American and Filipino Prisoners, Captured at Corregidor - NARA - 6200939.jpg | alt2 = Labanan ng Corregidor: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan | caption2 = [[Labanan ng Corregidor]]: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan. | width2 = 200 | header = Pagbagsak ng Pilipinas | align = left }} Noong 1941–1942, [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|sinakop ng mga Hapones ang Pilipinas]], na sinundan ng [[Martsa ng Kamatayan sa Bataan]] (Abril 1942)<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 14, 2015 |title=Surrender at Bataan Led to One of the Worst Atrocities in Modern Warfare |url=https://www.uso.org/stories/122-surrender-at-bataan-led-to-one-of-the-worst-atrocities-in-modern-warfare |access-date=2026-05-02 |website=United Service Organizations |language=en}}</ref> at ang [[Labanan ng Corregidor|Pagbagsak ng Corregidor]] (Mayo 1942),<ref>{{Cite web |title=The Fall of Corregidor |url=https://corregidor.org/chs_army/morton_04.htm |access-date=2026-05-02 |website=corregidor.org |language=en}}</ref> na nagmarka ng ganap na pagbagsak ng organisadong depensa sa bansa. Sa ilalim ng pananakop, itinayo ng mga Hapones ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]] noong 1943, sa pamumuno ni [[Jose P. Laurel]] bilang pangulo, na isang pamahalaang itinuturing na kolaborasyonista sa ilalim ng kontrol ng [[Hapon]]. Kasabay nito, lumakas ang mga kilusang gerilya, kabilang ang [[Hukbalahap]] (Huks), na nagsagawa ng tuloy-tuloy na lihim na pakikidigma laban sa mga mananakop.<ref>{{Cite web |last=Jose |first=F. Sionil |author-link=F. Sionil José |date=Nobyembre 4, 2019 |title=The 1940s remembered |url=https://www.philstar.com/opinion/2019/11/04/1965713/1940s-remembered |access-date=2026-05-02 |website=Philstar.com}}</ref>{{multiple image | caption_align = center | header_align = center | image2 = 80-G-273380.jpg | alt2 = Mga nakaligtas na Pilipino sa paglusob sa napapaderang bahagi ng lungsod ng Maynila, matapos silang mapalaya noong Pebrero 23, 1945. | caption2 = Mga nakaligtas na Pilipino sa [[Labanan sa Maynila (1945)|paglusob sa napapaderang bahagi ng lungsod ng Maynila]], matapos silang mapalaya noong Pebrero 23, 1945. | width2 = 180 | image1 = Douglas MacArthur lands Leyte1.jpg | alt1 = Lumapag ni Douglas MacArthur kasama si Sergio Osmeña at iba pang opisyal ng militar sa Leyte at mamahayag noong Oktubre 20, 1944 para simulan ang pagpapalaya sa Pilipinas | caption1 = Lumapag ni [[Douglas MacArthur]] kasama si [[Sergio Osmeña]] at iba pang opisyal ng militar sa [[Leyte]] at mamahayag noong Oktubre 20, 1944 para simulan ang pagpapalaya sa Pilipinas | width1 = 190 | header = Pagpapalaya sa Pilipinas | align = right }} Noong Oktubre 1944, bumalik si Heneral [[Douglas MacArthur]] sa [[Leyte]] kasama ang mga puwersang Alyado, na nagpasimula ng pagpapalaya sa bansa. Sa sumunod na taon, noong 1945, naganap ang [[Labanan sa Maynila (1945)|Labanan sa Maynila]], na nagdulot ng matinding pagkawasak sa kabisera na itinuturing na isa sa mga pinakanapinsalang lungsod noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=1945 Battle of Manila: The Intramuros Experience {{!}} Intramuros Administration |url=https://intramuros.gov.ph/2020/05/27/1945-battle-of-manila-the-intramuros-experience/ |access-date=2026-05-02 |language=en-US}}</ref> Sa pagitan ng 1942 at 1945, naranasan ng Pilipinas ang matinding hirap sa ilalim ng okupasyon, kasabay ng malawakang paglaban ng mga gerilya. Noong 1946, nakamit ng bansa ang ganap na kalayaan mula sa Estados Unidos at itinatag ang [[Ikatlong Republika ng Pilipinas|Ikatlong Republika]] sa pamumuno ni [[Manuel Roxas]]. Ang Komperensyang Bretton Woods ay isang pagtitipon ng 730 delegado mula sa lahat ng 44 na [[Kapangyarihang Alyados (Ikalawang Digmaang Pandaigdig)|kaalyadong bansa]] sa Otel ng Mount Washington sa Bretton Woods, [[New Hampshire]], [[Estados Unidos]], upang isaayos ang pandaigdigang sistemang monetaryo at [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Idinaos ito mula Hulyo 1 hanggang 22, 1944. Dito itinatag ang International Bank for Reconstruction and Development (IBRD, o Pandaigdigang Bangko para sa Rekonstruksiyon at Kaunlaran) at ang [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|International Monetary Fund]] (IMF, o Pondo ng Monetaryong Pandaigdig), at nilikha ang sistemang Bretton Woods.<ref>{{Cite book |last=Markwell |first=Donald |title=John Maynard Keynes and International Relations: Economic Paths to War and Peace |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2006 |isbn=978-0-198-29236-4 |location=Oxford |language=en}}</ref> Bagaman pinangibabawan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang dekada 1940, maraming mahahalagang [[pelikula]] tungkol sa iba't ibang paksa ang nalikha sa panahong ito. Malaki ang naging papel ng [[Hollywood]] sa paggawa ng dose-dosenang klasikong pelikula noong dekada 1940, kabilang ang mga pelikulang may temang digmaan at ang ilan ay kabilang sa pinakamahusay sa lahat ng panahon. Nakaligtas ang sinehan sa Europa kahit na malinaw na naapektuhan ng digmaan, at marami pa ring de-kalidad na pelikula ang nalikha sa [[Reyno Unido]], [[Pransiya|Pransya]], [[Italya]], Unyong Sobyet, at iba pang bahagi ng Europa. Nagpatuloy rin ang industriya ng pelikula sa [[Hapon]], kung saan sina [[Akira Kurosawa]] at iba pang direktor ay nakalikha ng mahahalagang pelikula. Ang mga tagagawang ng pelikula na [[Polako]] sa [[Gran Britanya]] ay gumawa ng kontra-[[Nazi]] na pelikulang may kulay na ''Calling Mr. Smith'' (1943), na tumatalakay sa mga krimen ng Nazi sa sinakop na Europa at sa [[propaganda]] nito.<ref>{{Cite web |title=Calling Mr Smith |url=https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221202910/https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |archive-date=2021-02-21 |access-date=2021-02-13 |website=Centre Pompidou |language=en}}</ref> Ang ''Film Noir'', isang estilo ng pelikula na pinagsasama ang mga dramang kriminal at madidilim na imahe, ay naging laganap noong dekada. Ang mga pelikulang tulad ng ''The Maltese Falcon'' at ''The Big Sleep'' ay itinuturing na klasiko at tumulong sa pagsikat ng mga alamat na artista tulad nina Humphrey Bogart at Ava Gardner. Malawak na ginaya ang ganitong genre matapos itong maitatag. Sa Pransya noong panahon ng digmaan, ang obra maestrang ''Children of Paradise'' na idinirehe ni Marcel Carné (1945) ay kinunan sa [[Paris]] na sakop ng Nazi.<ref>{{Cite web |title=Les Enfants du Paradis - Film (Movie) Plot and Review - Publications |url=http://www.filmreference.com/Films-Dr-Ex/Les-Enfants-du-Paradis.html |website=www.filmreference.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Les Enfants du Paradis |url=http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113153911/http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |archive-date=2009-01-13 |website=www.eufs.org.uk |language=en}} Gio MacDonald, Edinburgh University Film Society program notes, 1994–95</ref><ref>{{Cite web |title=Quoted by Roger Ebert, ''Children of Paradise'', ''Chicago Sun-Times'', 6 January 2002 review of the Criterion DVD release |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20020106/REVIEWS08/201060301/1023 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920084900/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20020106%2FREVIEWS08%2F201060301%2F1023 |archive-date=20 Setyembre 2012 |access-date=27 Disyembre 2021 |language=en}}</ref> Sa [[Inglatera]] matapos ang digmaan, kabilang sa mga di-malilimutang pelikula ang ''Great Expectations'' (1946) at ''Oliver Twist'' (1948) ni David Lean, ''Odd Man Out'' (1947) at ''The Third Man'' (1949) ni Carol Reed, at ang mga pelikula nina Powell at Pressburger tulad ng ''A Matter of Life and Death'' (1946), ''Black Narcissus'' (1946), at ''The Red Shoes'' (1948). Ang ''Hamlet'' ni Laurence Olivier ang kauna-unahang hindi pelikulang Amerikano na nanalo ng [[Gawad Academy]] para sa Pinakamahusay na Pelikula, at kabilang din ang ''Kind Hearts and Coronets'' (1949) ni Robert Hamer. Sa Italya, ang neorealismong Italyano ng dekada 1940 ay nagbunga ng mga makabagbag-damdaming pelikula tulad ng ''Roma, città aperta'' (1945), ''Sciuscià'' (1946), ''Paisà'' (1946), ''La terra trema'' (1948), ''Bicycle Thieves'' (1948), at ''Bitter Rice'' (1949). Sa [[sinehan]] ng Hapon, ang ''The 47 Ronin'' (1941) na idinirehe ni Kenji Mizoguchi ay isang dalawang bahaging pelikulang itim at puti. Ang ''The Men Who Tread on the Tiger's Tail'' (1945), at ang mga pelikulang ''Drunken Angel'' (1948) at ''Stray Dog'' (1949) ni Akira Kurosawa ay itinuturing na mahahalagang unang gawa na humantong sa kanyang mga obra maestra noong dekada 1950. Ang ''Drunken Angel'' (1948) ay nagsimula rin ng matagumpay na kolaborasyon nina Kurosawa at [[Toshiro Mifune]] na tumagal hanggang 1965. Samantala, sa Pilipinas, ang [[bodabil]] ay nagbago dahil sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Bago sumiklab ang digmaan, umunlad ang bodabil bilang isang masiglang anyo ng tanghalang aliwan na malakas ang impluwensiya ng kulturang Amerikano, lalo na sa pamamagitan ng mga awit, sayaw, at komedyang panggagaya. Subalit nang ipagbawal ng mga Hapones ang mga pelikula at musikang Kanluranin, lubhang nagbago ang tanawin ng aliwan sa bansa. Sa pagkawala ng mga pelikulang Hollywood, muling naging pangunahing anyo ng pampublikong libangan ang bodabil at napuno ang mga [[tanghalan]] ng mga pagtatanghal na higit na umaasa sa malikhaing kakayahan at lokal na pagpapatawa ng mga Pilipino. Nagpatuloy ang mga pagtatanghal ng bodabil sa kabila ng sensura, at ang mga artista tulad nina [[Katy de la Cruz]], [[Dely Atay-Atayan]], at [[Bayani Casimiro]] ay nagbigay-aliw at pag-asa sa mga manonood. Nagsilbi rin ang bodabil bilang tahimik na pagpapahayag ng katatagan ng mga Pilipino sa panahon ng digmaan.<ref>{{Cite web |date=2021-01-28 |title=War and Vaudeville |url=https://www.victormanibo.com/blog/war-and-vaudeville |access-date=2026-05-03 |website=Victor Manibo |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang tinaguriang Hari ng Komedya na si [[Dolphy]] noong dekada '40 sa pagtatanghal sa bodabil.<ref>{{Cite news |last=Siazon |first=Rachelle |date=Hulyo 12, 2012 |title=Dolphy's early years in showbiz: From vaudeville to a certified movie star |work=ABS-CBN |url=https://www.abs-cbn.com/2012/7/12/fresh-scoops/dolphys-early-years-in-showbiz-from-vaudeville-to--14350 |access-date=Mayo 3, 2026}}</ref> Ang katambal at asawa in Dely na si [[Andoy Balunbalunan]] ay tumanggi magtanghal dahil galit siya sa mga Hapon. Namatay si Andoy dahil sa pagkainis sa mga Hapon.<ref name=":0">{{Cite book |last=Antonio |first=Teo T. |url=https://books.google.com/books?id=2TWWDwAAQBAJ |title=Bagay Bagay: Contemporary Philippine Poetry |date=2017-11-22 |publisher=Anvil Publishing, Inc. |isbn=978-971-27-3334-5 |language=en, tl}}</ref> Dahil sa pagrarasyon dulot ng digmaan, naging mas praktikal ang [[moda]] noong panahong ito. Nagsimulang magsuot ang kababaihan ng mga [[ternong pormal]] na may tuwid na paldang hanggang tuhod at mga aksesorya. Nagkaroon ng kakulangan sa [[rayon]], [[naylon]], [[lana]], balat, goma, metal (para sa mga butones at palamuti), at maging sa dami ng telang maaaring gamitin sa isang kasuotan.<ref>{{Cite web |last=Goles |first=Kelly |date=2023-01-19 |title=What Not to Wear: Clothing Rationing During World War II {{!}} In Custodia Legis |url=https://blogs.loc.gov/law/2023/01/what-not-to-wear-clothing-rationing-during-world-war-ii/ |access-date=2025-04-06 |website=The Library of Congress |language=en}}</ref> Matapos bumagsak ang Pransya noong 1940, ang Hollywood ang halos nagdikta ng moda sa Estados Unidos, maliban sa ilang uso mula sa [[Londres]] noong 1944 at 1945. Nangibabaw ang konsepto ng pagiging praktikal kaysa sa porma. Nagbago rin ang mga [[tela]] dahil sa kakulangan ng mga inaangkat na materyales tulad ng [[seda]] at [[balahibo]].<ref>{{Cite web |title=How Clothes Rationing Affected Fashion In The Second World War |url=https://www.iwm.org.uk/history/how-clothes-rationing-affected-fashion-in-the-second-world-war |access-date=2025-04-06 |website=Imperial War Museums |language=en}}</ref> Namayani ang mga disenyong may bulaklak noong unang bahagi ng dekada, at sa kalagitnaan hanggang huling bahagi ay lumitaw ang tinatawag na "''atomic prints''" o mga heometrikong disenyo. Bilang tugon sa digmaan, naging uso ang mga temang makabayan at kulay tulad ng madilim na berde at khaki, habang unti-unting napalitan ng [[pantalon]] at buong takong ang mga bestida at tradisyonal na takong dahil sa kakulangan ng medyas at gasolina. Karaniwang katangian ng moda ang tuwid na palda, mga ''pleat'' (o tupi), parisukat na balikat, ''v-neck'' o mataas na kuwelyo, makitid na manggas, at mga kuwelyong ''sailor'', ''mandarin'', at naka-''scallop''.<ref>{{Cite web |title=1940's Fashion Trends |url=http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718075216/http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |archive-date=2011-07-18 |access-date=2011-03-01 |language=en}}</ref> Ang populasyon ng mundo ay tumaas mula humigit-kumulang 2.25 bilyon hanggang 2.5 bilyon sa loob ng dekada, na may tinatayang 850 milyong kapanganakan at 600 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1940]] c87krbk0a23txsjv1wfnkukxj8gy7qw 2206428 2206425 2026-05-06T10:06:24Z Jojit fb 38 2206428 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:1940s decade montage.png|'''Sa itaas ng pamagat:''' mga pangyayari noong '''[[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]''' (1939–1945): Mula kaliwa pakanan: Mga sundalo sa isang LCVP landing craft na papalapit sa '''D-Day''' sa Dalampasigan ng Omaha; binisita ni [[Adolf Hitler]] ang [[Paris]], matapos ng '''Labanan sa Pransya'''; naganap ang '''[[Holokausto]]''' habang isinasagawa ng [[Alemanyang Nazi]] ang sistematikong [[henosidyo]] na sinuportahan ng estado, kung saan humigit-kumulang anim na milyong Hudyo sa Europa ang pinatay; ang '''[[pag-atake sa Pearl Harbor|pag-atake ng sa base pandagat ng Estados Unidos sa Pearl Harbor]]''' ng [[Imperyo ng Hapon|Hapon]] ay nagpasok sa Estados Unidos sa digmaan; isang tagamasid ng Pulong ng Tagamasid ang nagmamasid sa kalangitan ng [[Londres]] noong '''[[Labanan sa Britanya]]''' at '''Ang Blitz'''; humantong ang paglikha ng Proyektong Manhattan Project sa '''sa mga pambobombang atomika sa [[Hiroshima]] at [[Nagasaki]]''', ang unang paggamit ng mga [[sandatang nuklear]], na pumatay ng mahigit isang-kapat na milyong tao at nagbunsod sa pagsuko ng Hapon;nilagdaan ni Mamoru Shigemitsu ang '''Instrumento ng Pagsuko''' sa ngalan ng pamahalaang Hapones sakay ng USS ''Missouri'', na epektibong nagtapos sa digmaan. <br />'''Sa ibaba ng pamagat:''' mga pangyayari matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig: Mula kaliwa pakanan: ang '''Pagpapahaya ng Estado ng [[Israel]]''' noong 1948; isinagawa ang '''[[mga paglilitis sa Nuremberg]]''' kung saan nilitis ang mga pangunahing pinunong pampolitika, militar, at pang-ekonomiya ng natalong Alemanyang Nazi; matapos ang digmaan, ipinatupad ng Estados Unidos ang '''Planong Marshall''' na naglalayong muling itayo ang [[Kanlurang Europa]]; at ang '''ENIAC''', ang kauna-unahang pangkalahatang elektronikong [[kompyuter]] sa mundo.|335px|thumb rect 1 1 224 195 [[D-Day]] rect 227 1 407 195 [[Labanan]] rect 409 1 488 195 [[Holokausto]] rect 490 1 572 195 [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz]] rect 1 198 148 383 [[Pag-atake sa Pearl Harbor]] rect 151 198 288 383 [[Ang Blitz]] rect 291 198 420 288 [[mga pambobombang atomika sa Hiroshima at Nagasaki]] rect 291 290 420 383 [[Proyektong Manhattan]] rect 424 198 572 383 [[Pagsuko ng Hapon]] rect 0 384 572 411 [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] rect 1 412 125 599 [[Pagpapahayag ng Kalayaan ng Israel]] rect 128 412 290 599 [[Mga paglilitis sa Nuremberg]] rect 294 412 438 599 [[Planong Marshal]] rect 441 412 572 599 [[ENIAC]] </imagemap> {{Decadebox|194}} Ang '''dekada 1940''' (binibigkas na "labinsiyam na apatnapu"; pinaikli bilang '''d. 1940''' o '''dekada '40''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Trenta''') ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1940, at nagtapos noong Disyembre 31, 1949. Karamihan sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naganap sa unang kalahati ng dekada, na nagkaroon ng malalim na epekto sa maraming bansa at mamamayan sa [[Europa]], [[Asya]], at iba pang panig ng mundo. Ang mga bunga ng digmaan ay nagpatuloy hanggang sa ikalawang kalahati ng dekada, kung saan ang Europa na pagod sa digmaan ay nahati sa magkaribal na larangan ng impluwensiya ng [[Mundong Kanluranin|Kanluraning mundo]] at ng [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], na nagbunsod sa pagsisimula ng [[Digmaang Taglamig|Digmaang Malamig]]. Sa ilang antas, ang panloob at panlabas na tensyon sa panahong pagkatapos ng [[digmaan]] ay pinangasiwaan ng mga bagong institusyon, kabilang ang [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]], ang estadong nagtataguyod ng kapakanan, at ang sistemang Bretton Woods, na nagpadali sa paglawak ng ekonomiya pagkatapos ng digmaan na tumagal hanggang dekada 1970. Ang kalagayan ng mundo matapos ang digmaan ay nagpasigla rin sa dekolonisasyon at paglitaw ng mga bagong [[estado]] at [[pamahalaan]], kung saan ang [[Indiya]], [[Pakistan]], [[Israel]], [[Biyetnam]], at iba pa ay nagdeklara ng kalayaan, bagaman kadalasan ay may kasamang pagdanak ng dugo. Nasaksihan din ng dekada ang mga unang yugto ng mga bagong [[teknolohiya]] (tulad ng mga [[kompyuter]], [[lakas nukleyar]], at makinang jet), na kadalasang unang umunlad kasabay ng pagsisikap sa digmaan at kalaunan ay pinahusay sa panahong pagkatapos nito. Ang dekada 1940 sa [[Pilipinas]] ay nagsimula sa isang panahon ng sigla at pag-unlad bago ito sinalubong ng digmaan. Noong 1940–1941, ang [[Maynila]] ay isang masiglang sentrong pangkultura at pang-ekonomiya, na madalas tawaging "[[Perlas ng Silangan]]" dahil sa aktibong kalakalan, maunlad na edukasyon, at umuunlad na sining at pamumuhay [[Pook na urbano|urbano]]. Noong 1940, isinagawa ang mga susog sa [[Saligang Batas ng Pilipinas|Saligang Batas ng 1935]] na nagpanumbalik ng Kongreso na may dalawang kapulungan at nagbigay-daan kay [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Manuel L. Quezon]] na tumakbo muli para sa reeleksiyon. Sa gitna ng digmaan, si Quezon ay namatay sa pagkakatapon noong 1944, at siya ay hinalinhan ni [[Sergio Osmeña]], na naging Pangulo ng Komonwelt at nagpatuloy sa pamahalaang Pilipino sa pagpapatapon. Kasama ang mga puwersang Alyado, bumalik si Osmeña sa Pilipinas sa huling yugto ng pagpapalaya ng bansa.{{multiple image | caption_align = center | header_align = center | image1 = March of Death - Resting 02.jpg | alt1 = Martsa ng Kamatayan sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag ng mga Hapon. | caption1 = [[Martsa ng Kamatayan]] sa Bataan: Nagpapahingang mga sundalong Pilipino at Amerikano na bihag ng mga Hapon. | width1 = 180 | image2 = American and Filipino Prisoners, Captured at Corregidor - NARA - 6200939.jpg | alt2 = Labanan ng Corregidor: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan | caption2 = [[Labanan ng Corregidor]]: Mga bihag na Pilipino at Amerikano pagkatapos ng labanan. | width2 = 200 | header = Pagbagsak ng Pilipinas | align = left }} Noong 1941–1942, [[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|sinakop ng mga Hapones ang Pilipinas]], na sinundan ng [[Martsa ng Kamatayan sa Bataan]] (Abril 1942)<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 14, 2015 |title=Surrender at Bataan Led to One of the Worst Atrocities in Modern Warfare |url=https://www.uso.org/stories/122-surrender-at-bataan-led-to-one-of-the-worst-atrocities-in-modern-warfare |access-date=2026-05-02 |website=United Service Organizations |language=en}}</ref> at ang [[Labanan ng Corregidor|Pagbagsak ng Corregidor]] (Mayo 1942),<ref>{{Cite web |title=The Fall of Corregidor |url=https://corregidor.org/chs_army/morton_04.htm |access-date=2026-05-02 |website=corregidor.org |language=en}}</ref> na nagmarka ng ganap na pagbagsak ng organisadong depensa sa bansa. Sa ilalim ng pananakop, itinayo ng mga Hapones ang [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]] noong 1943, sa pamumuno ni [[Jose P. Laurel]] bilang pangulo, na isang pamahalaang itinuturing na kolaborasyonista sa ilalim ng kontrol ng [[Hapon]]. Kasabay nito, lumakas ang mga kilusang gerilya, kabilang ang [[Hukbalahap]] (Huks), na nagsagawa ng tuloy-tuloy na lihim na pakikidigma laban sa mga mananakop.<ref>{{Cite web |last=Jose |first=F. Sionil |author-link=F. Sionil José |date=Nobyembre 4, 2019 |title=The 1940s remembered |url=https://www.philstar.com/opinion/2019/11/04/1965713/1940s-remembered |access-date=2026-05-02 |website=Philstar.com}}</ref>{{multiple image | caption_align = center | header_align = center | image2 = 80-G-273380.jpg | alt2 = Mga nakaligtas na Pilipino sa paglusob sa napapaderang bahagi ng lungsod ng Maynila, matapos silang mapalaya noong Pebrero 23, 1945. | caption2 = Mga nakaligtas na Pilipino sa [[Labanan sa Maynila (1945)|paglusob sa napapaderang bahagi ng lungsod ng Maynila]], matapos silang mapalaya noong Pebrero 23, 1945. | width2 = 180 | image1 = Douglas MacArthur lands Leyte1.jpg | alt1 = Lumapag ni Douglas MacArthur kasama si Sergio Osmeña at iba pang opisyal ng militar sa Leyte at mamahayag noong Oktubre 20, 1944 para simulan ang pagpapalaya sa Pilipinas | caption1 = Lumapag ni [[Douglas MacArthur]] kasama si [[Sergio Osmeña]] at iba pang opisyal ng militar sa [[Leyte]] at mamahayag noong Oktubre 20, 1944 para simulan ang pagpapalaya sa Pilipinas | width1 = 190 | header = Pagpapalaya sa Pilipinas | align = right }} Noong Oktubre 1944, bumalik si Heneral [[Douglas MacArthur]] sa [[Leyte]] kasama ang mga puwersang Alyado, na nagpasimula ng pagpapalaya sa bansa. Sa sumunod na taon, noong 1945, naganap ang [[Labanan sa Maynila (1945)|Labanan sa Maynila]], na nagdulot ng matinding pagkawasak sa kabisera na itinuturing na isa sa mga pinakanapinsalang lungsod noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.<ref>{{Cite web |date=2026-01-01 |title=1945 Battle of Manila: The Intramuros Experience {{!}} Intramuros Administration |url=https://intramuros.gov.ph/2020/05/27/1945-battle-of-manila-the-intramuros-experience/ |access-date=2026-05-02 |language=en-US}}</ref> Sa pagitan ng 1942 at 1945, naranasan ng Pilipinas ang matinding hirap sa ilalim ng okupasyon, kasabay ng malawakang paglaban ng mga gerilya. Noong 1946, nakamit ng bansa ang ganap na kalayaan mula sa Estados Unidos at itinatag ang [[Ikatlong Republika ng Pilipinas|Ikatlong Republika]] sa pamumuno ni [[Manuel Roxas]]. Ang Komperensyang Bretton Woods ay isang pagtitipon ng 730 delegado mula sa lahat ng 44 na [[Kapangyarihang Alyados (Ikalawang Digmaang Pandaigdig)|kaalyadong bansa]] sa Otel ng Mount Washington sa Bretton Woods, [[New Hampshire]], [[Estados Unidos]], upang isaayos ang pandaigdigang sistemang monetaryo at [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Idinaos ito mula Hulyo 1 hanggang 22, 1944. Dito itinatag ang International Bank for Reconstruction and Development (IBRD, o Pandaigdigang Bangko para sa Rekonstruksiyon at Kaunlaran) at ang [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|International Monetary Fund]] (IMF, o Pondo ng Monetaryong Pandaigdig), at nilikha ang sistemang Bretton Woods.<ref>{{Cite book |last=Markwell |first=Donald |title=John Maynard Keynes and International Relations: Economic Paths to War and Peace |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2006 |isbn=978-0-198-29236-4 |location=Oxford |language=en}}</ref> Bagaman pinangibabawan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang dekada 1940, maraming mahahalagang [[pelikula]] tungkol sa iba't ibang paksa ang nalikha sa panahong ito. Malaki ang naging papel ng [[Hollywood]] sa paggawa ng dose-dosenang klasikong pelikula noong dekada 1940, kabilang ang mga pelikulang may temang digmaan at ang ilan ay kabilang sa pinakamahusay sa lahat ng panahon. Nakaligtas ang sinehan sa Europa kahit na malinaw na naapektuhan ng digmaan, at marami pa ring de-kalidad na pelikula ang nalikha sa [[Reyno Unido]], [[Pransiya|Pransya]], [[Italya]], Unyong Sobyet, at iba pang bahagi ng Europa. Nagpatuloy rin ang industriya ng pelikula sa [[Hapon]], kung saan sina [[Akira Kurosawa]] at iba pang direktor ay nakalikha ng mahahalagang pelikula. Ang mga tagagawang ng pelikula na [[Polako]] sa [[Gran Britanya]] ay gumawa ng kontra-[[Nazi]] na pelikulang may kulay na ''Calling Mr. Smith'' (1943), na tumatalakay sa mga krimen ng Nazi sa sinakop na Europa at sa [[propaganda]] nito.<ref>{{Cite web |title=Calling Mr Smith |url=https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221202910/https://www.centrepompidou.fr/fr/ressources/oeuvre/cAXbMp |archive-date=2021-02-21 |access-date=2021-02-13 |website=Centre Pompidou |language=en}}</ref> Ang ''Film Noir'', isang estilo ng pelikula na pinagsasama ang mga dramang kriminal at madidilim na imahe, ay naging laganap noong dekada. Ang mga pelikulang tulad ng ''The Maltese Falcon'' at ''The Big Sleep'' ay itinuturing na klasiko at tumulong sa pagsikat ng mga alamat na artista tulad nina Humphrey Bogart at Ava Gardner. Malawak na ginaya ang ganitong genre matapos itong maitatag. Sa Pransya noong panahon ng digmaan, ang obra maestrang ''Children of Paradise'' na idinirehe ni Marcel Carné (1945) ay kinunan sa [[Paris]] na sakop ng Nazi.<ref>{{Cite web |title=Les Enfants du Paradis - Film (Movie) Plot and Review - Publications |url=http://www.filmreference.com/Films-Dr-Ex/Les-Enfants-du-Paradis.html |website=www.filmreference.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Les Enfants du Paradis |url=http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113153911/http://www.eufs.org.uk/films/les_enfants_du_paradis.html |archive-date=2009-01-13 |website=www.eufs.org.uk |language=en}} Gio MacDonald, Edinburgh University Film Society program notes, 1994–95</ref><ref>{{Cite web |title=Quoted by Roger Ebert, ''Children of Paradise'', ''Chicago Sun-Times'', 6 January 2002 review of the Criterion DVD release |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20020106/REVIEWS08/201060301/1023 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920084900/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20020106%2FREVIEWS08%2F201060301%2F1023 |archive-date=20 Setyembre 2012 |access-date=27 Disyembre 2021 |language=en}}</ref> Sa [[Inglatera]] matapos ang digmaan, kabilang sa mga di-malilimutang pelikula ang ''Great Expectations'' (1946) at ''Oliver Twist'' (1948) ni David Lean, ''Odd Man Out'' (1947) at ''The Third Man'' (1949) ni Carol Reed, at ang mga pelikula nina Powell at Pressburger tulad ng ''A Matter of Life and Death'' (1946), ''Black Narcissus'' (1946), at ''The Red Shoes'' (1948). Ang ''Hamlet'' ni Laurence Olivier ang kauna-unahang hindi pelikulang Amerikano na nanalo ng [[Gawad Academy]] para sa Pinakamahusay na Pelikula, at kabilang din ang ''Kind Hearts and Coronets'' (1949) ni Robert Hamer. Sa Italya, ang neorealismong Italyano ng dekada 1940 ay nagbunga ng mga makabagbag-damdaming pelikula tulad ng ''Roma, città aperta'' (1945), ''Sciuscià'' (1946), ''Paisà'' (1946), ''La terra trema'' (1948), ''Bicycle Thieves'' (1948), at ''Bitter Rice'' (1949). Sa [[sinehan]] ng Hapon, ang ''The 47 Ronin'' (1941) na idinirehe ni Kenji Mizoguchi ay isang dalawang bahaging pelikulang itim at puti. Ang ''The Men Who Tread on the Tiger's Tail'' (1945), at ang mga pelikulang ''Drunken Angel'' (1948) at ''Stray Dog'' (1949) ni Akira Kurosawa ay itinuturing na mahahalagang unang gawa na humantong sa kanyang mga obra maestra noong dekada 1950. Ang ''Drunken Angel'' (1948) ay nagsimula rin ng matagumpay na kolaborasyon nina Kurosawa at [[Toshiro Mifune]] na tumagal hanggang 1965. Samantala, sa Pilipinas, ang [[bodabil]] ay nagbago dahil sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Bago sumiklab ang digmaan, umunlad ang bodabil bilang isang masiglang anyo ng tanghalang aliwan na malakas ang impluwensiya ng kulturang Amerikano, lalo na sa pamamagitan ng mga awit, sayaw, at komedyang panggagaya. Subalit nang ipagbawal ng mga Hapones ang mga pelikula at musikang Kanluranin, lubhang nagbago ang tanawin ng aliwan sa bansa. Sa pagkawala ng mga pelikulang Hollywood, muling naging pangunahing anyo ng pampublikong libangan ang bodabil at napuno ang mga [[tanghalan]] ng mga pagtatanghal na higit na umaasa sa malikhaing kakayahan at lokal na pagpapatawa ng mga Pilipino. [[Talaksan:Manila Grand Opera House Circa bar and restaurant8.jpg|left|thumb|Ang inuman at restawran na Circa 1900 sa unang palapag ng ''Manila Grand Opera Hotel'' na dating kinatatayuan ng ''Manila Grand Opera House'' kung saan tinatanghal noong dekada 1940 ang bodabil.]] Nagpatuloy ang mga pagtatanghal ng bodabil sa kabila ng sensura, at ang mga artista tulad nina [[Katy de la Cruz]], [[Dely Atay-Atayan]], at [[Bayani Casimiro]] ay nagbigay-aliw at pag-asa sa mga manonood. Nagsilbi rin ang bodabil bilang tahimik na pagpapahayag ng katatagan ng mga Pilipino sa panahon ng digmaan.<ref>{{Cite web |date=2021-01-28 |title=War and Vaudeville |url=https://www.victormanibo.com/blog/war-and-vaudeville |access-date=2026-05-03 |website=Victor Manibo |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang tinaguriang Hari ng Komedya na si [[Dolphy]] noong dekada '40 sa pagtatanghal sa bodabil.<ref>{{Cite news |last=Siazon |first=Rachelle |date=Hulyo 12, 2012 |title=Dolphy's early years in showbiz: From vaudeville to a certified movie star |work=ABS-CBN |url=https://www.abs-cbn.com/2012/7/12/fresh-scoops/dolphys-early-years-in-showbiz-from-vaudeville-to--14350 |access-date=Mayo 3, 2026}}</ref> Ang katambal at asawa in Dely na si [[Andoy Balunbalunan]] ay tumanggi magtanghal dahil galit siya sa mga Hapon. Namatay si Andoy dahil sa pagkainis sa mga Hapon.<ref name=":0">{{Cite book |last=Antonio |first=Teo T. |url=https://books.google.com/books?id=2TWWDwAAQBAJ |title=Bagay Bagay: Contemporary Philippine Poetry |date=2017-11-22 |publisher=Anvil Publishing, Inc. |isbn=978-971-27-3334-5 |language=en, tl}}</ref> Dahil sa pagrarasyon dulot ng digmaan, naging mas praktikal ang [[moda]] noong panahong ito. Nagsimulang magsuot ang kababaihan ng mga [[ternong pormal]] na may tuwid na paldang hanggang tuhod at mga aksesorya. Nagkaroon ng kakulangan sa [[rayon]], [[naylon]], [[lana]], balat, goma, metal (para sa mga butones at palamuti), at maging sa dami ng telang maaaring gamitin sa isang kasuotan.<ref>{{Cite web |last=Goles |first=Kelly |date=2023-01-19 |title=What Not to Wear: Clothing Rationing During World War II {{!}} In Custodia Legis |url=https://blogs.loc.gov/law/2023/01/what-not-to-wear-clothing-rationing-during-world-war-ii/ |access-date=2025-04-06 |website=The Library of Congress |language=en}}</ref> Matapos bumagsak ang Pransya noong 1940, ang Hollywood ang halos nagdikta ng moda sa Estados Unidos, maliban sa ilang uso mula sa [[Londres]] noong 1944 at 1945. Nangibabaw ang konsepto ng pagiging praktikal kaysa sa porma. Nagbago rin ang mga [[tela]] dahil sa kakulangan ng mga inaangkat na materyales tulad ng [[seda]] at [[balahibo]].<ref>{{Cite web |title=How Clothes Rationing Affected Fashion In The Second World War |url=https://www.iwm.org.uk/history/how-clothes-rationing-affected-fashion-in-the-second-world-war |access-date=2025-04-06 |website=Imperial War Museums |language=en}}</ref> Namayani ang mga disenyong may bulaklak noong unang bahagi ng dekada, at sa kalagitnaan hanggang huling bahagi ay lumitaw ang tinatawag na "''atomic prints''" o mga heometrikong disenyo. Bilang tugon sa digmaan, naging uso ang mga temang makabayan at kulay tulad ng madilim na berde at khaki, habang unti-unting napalitan ng [[pantalon]] at buong takong ang mga bestida at tradisyonal na takong dahil sa kakulangan ng medyas at gasolina. Karaniwang katangian ng moda ang tuwid na palda, mga ''pleat'' (o tupi), parisukat na balikat, ''v-neck'' o mataas na kuwelyo, makitid na manggas, at mga kuwelyong ''sailor'', ''mandarin'', at naka-''scallop''.<ref>{{Cite web |title=1940's Fashion Trends |url=http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718075216/http://www.womeninwwii.com/fashion/1940sfashion.asp |archive-date=2011-07-18 |access-date=2011-03-01 |language=en}}</ref> Ang populasyon ng mundo ay tumaas mula humigit-kumulang 2.25 bilyon hanggang 2.5 bilyon sa loob ng dekada, na may tinatayang 850 milyong kapanganakan at 600 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1940]] b16up4cwz8xb5ubwlovyv9j1209e0k9 0 338091 2206275 2205942 2026-05-05T13:25:43Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206275 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Biganos |settlement_type = Bayan |image_skyline = Port de Biganos (Gironde).jpg |image_caption = Mga bahay sa Biganos. |image_shield = Blason ville fr Biganos (Gironde).svg |pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine |pushpin_map_caption = Lokasyon ng Biganos |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Gironda]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Arcachon|Arcachon]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2026-2032) |leader_name = Bruno Lafon |area_total_km2 = 24.56 |population_as_of = 2023 |population_total = 11431 |population_demonym = Boïens |population_density_km2 = auto |website = https://villedebiganos.fr/ |coordinates = {{coord|44.645|-0.9772|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 13 |elevation_min_m = 0 |elevation_max_m = 45 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 33051/33380 }} Ang '''Biganos''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa timog-Kanluran ng [[Pransiya]], na matatagpuan sa [[basin ng Arcachon]] sa departamento ng [[Gironda]] sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na ''Boïens''. ==Heograpiya== [[File:CarteBassinArcachon.png|thumb|300px|Carte du bassin d'Arcachon.]] Matatagpuan sa rehiyon ng [[Pays de Buch]], sa puso ng ''Landes de Gascogne Regional Natural Park'', ang Biganos ay isa sa sampung bayan na nasa hangganan ng [[Arcachon Basin]] at nasa sangandaan ng hilaga at timog na bahagi ng basin. Ang bayan ay nasa hangganan ng [[Ilog Eyre|Eyre]], isang ilog sa baybayin na dumadaloy patungo sa Arcachon Basin sa pamamagitan ng isang delta. Ang isa sa mga sanga nito, o isang maikling tributary, ay tinatawag na Eyga, o "Leygat stream". Ang mga kalapit na munisipalidad ay ang [[Audenge]], [[Marcheprime]], [[Mios]] at [[Le Teich]]. ==Pangalan== Ang kasalukuyang pangalan ng lugar ay pinatunayan sa parehong anyo simula noong 1339 (''Sanctus Gervasius de Biganos''). Dati, ang distrito ng [[Biganos-Lamothe|La Mothe]] ang kabisera ng [[Pays de Buch]], na kilala sa mga sumusunod na pangalan: * ''Boios''<ref>[[Itinéraire d'Antonin]]</ref> o ''Boii'' (pinangalanan sa mga taong ''[[Boïates|Boii]]''), ''Bogium'' (1307-1317)...; * ''La Mota de Bugh'' (1289), ''La Mothe en Buch'', ''Lamothe''... Ang toponym na Biganos ay isang pangalan ng domain ng Aquitano-Romance, na malamang ay batay sa personal na pangalang *''Vicanus'' (mula sa Latin na ''vicanus'' 'tagabaryo') at sa panlaping -''otz/-os''. ==Kasaysayan== ===Sinaunang Panahon at ang Gitnang Panahon=== * Ilang mga burol mula sa Maagang Panahon ng Bakal ang natukoy ni Dr. Peyneau sa kaliwang pampang ng ilog Tagon noong 1926: malamang na minarkahan ng mga ito ang isang sinaunang ruta na nagdurugtong sa mga lambak ng Garonne at Leyre.<ref>{{cite web|url=http://shaa.fr/file/SHAA_032_opt.pdf|title=Vingt siècles d'incertitude|access-date=2023-10-27|archive-date=2014-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141104083930/http://shaa.fr/file/SHAA_032_opt.pdf|url-status=dead}}.</ref> Natagpuan ang mga bakas ng pananakop sa lokalidad ng Lamothe (sa delta ng Eyre sa pagitan ng Biganos at Le Teich). Sinamantala ng mga Gaul ang mga alios (isang uri ng hardpan) bilang iron ore. * Ang mga kakahuyan ng Lamothe ay unti-unting nabubunyag bilang ang sinaunang Boios, kabisera ng Pays de Buch at posibleng isang obispo. * Ang demonyong ''Boïen'' ng Biganos ay ang pangalan ng mga lokal na tao (may mga taong Celtic na may parehong pangalan sa Bohemia). Ang hulaping ''-os-'' sa Biganos ay matatagpuan sa halos buong Gascony, lalo na sa ilang mga lugar sa kahabaan ng Ilog Leyre at hanggang sa Arcachon Basin (Biganos, [[Mios]], [[Caudos]], [[Andernos-les-Bains|Andernos]], [[Pissos]]). Ito ay nagmula sa hulaping ''-otz(e)'', katangian ng Aquitanian, isang wikang itinuturing na proto-Basque, na sinasalita bago ang kolonisasyon ng mga Romano.<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, ''Dictionnaire toponymique des communes, Gironde'', éd. CAIRN, Pau, 2008, p. 71</ref> Ang kaso ng Lugos, sa parehong lugar, ay magkatulad. Ang kalsadang Bougès, na nagdurugtong sa [[Burdigala]] at La Mothe, ay dumaan sa Argenteyres (nakasentro sa kasalukuyang mababang distrito), na ngayon ay muling isinulat bilang ''Argentières''. ===Modernong Panahon=== Para sa kalagayan ng komyun noong ika-18 siglo, tingnan ang akda ni [[Jacques Baurein]].<ref>Jacques Baurein, ''Variétés Bordeloises'', t. 3, Bordeaux, 1876, 2e éd. (1re éd. 1786)</ref> ===Kontemporaryong Panahon=== Sa simula ng ika-20 siglo, ang bayan ay pinaglilingkuran ng riles. Ang lokasyon ng Facture ay minarkahan ang sangandaan ng linya ng Bordeaux-Arcachon at ng linya ng Bordeaux-Bayonne-Irun. Isang labi ng industriya ng metalworking ang umiiral pa rin sa Biganos, kasama ang pagkakaroon ng maliliit na pandayan. Mula sa Facture umalis ang mga lokomotibo ng CC 7107 at BB 9004, na nagtakda ng mga rekord ng bilis ng riles noong 1955 na nakatulong upang matugunan ang mga hamon ng high-speed rail access, isang paunang kinakailangan para sa pag-unlad ng hinaharap na TGV. Nasaksihan sa pagtatapos ng ika-20 siglo ang malakas na paglaki ng populasyon sa bayan sa kabila ng pagbaba ng mga industriya nito. Sa simula ng ika-21 siglo, ang industriya ng metalworking ay isa na lamang alaala. Ang Cellulose du Pin, na ngayon ay Smurfit Kappa, ay nananatiling nangungunang tagagawa sa Europa ng kraft paper base para sa karton, ngunit ang highly automated na plantang ito ay hindi na ang pinakamalaking employer ng bayan (ang titulong iyon ay pagmamay-ari ng supermarket ng Auchan). Ang bayan, na ngayon ay medyo malaki na, ay sumasaklaw sa mga dating kalapit na nayon nito, kabilang ang Facture at iba pa, na ngayon ay bahagi na ng mga distrito ng bayan. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Biganos (Gironde).svg|thumb|Biganos]] ''Asul, isang toreng pilak na nakabukas at binalangkas na sable sa isang bertikal na terasa.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=3259 Eskudo de armas ng Biganos]</ref>. ==Ekonomiya== Ipinagmamalaki ng Biganos ang isang sakahan ng sturgeon na gumagawa ng "Aquitaine caviar", na matatagpuan din sa isang dating gilingan, ang Cassadote Mill. Orihinal na itinayo sa batis ng Lacanau, ito ay gumawa ng harina. Kalaunan, isang sakahan ng isda ang itinatag, at nagsimula ang produksyon ng sturgeon. Pagkatapos ng ilang pagsubok, isang uri ng isda ang matagumpay na na-acclimatize. Kilala rin ang Biganos sa gilingan ng [[kraft paper]] nito, na gumagamit ng [[kagubatan ng Landes]] para sa produksyon nito. Kasalukuyang pagmamay-ari ng internasyonal na kumpanyang [[Smurfit Kappa]], ito ay dating pagmamay-ari ng [[Saint-Gobain]] sa loob ng maraming taon. Ang industriyang ito ay may mahabang kasaysayan sa lugar, dahil ang isang gilingan ng papel ay orihinal na itinayo sa batis ng Lacanau sa Mios, sa isang lugar na tinatawag na Pont Nau. Ang mga labi ng gilingan na ito ay makikita pa rin sa timog na pasukan ng bayan. ==Mga lugar at monumento== * Dalawang tunay na daungan na napreserba sa Biganos kasama ang kanilang mga pinasses at kubo ng mga magsasaka ng talaba. ** Ang daungan ng Biganos ay inuri bilang isang protektadong lugar. Ito lamang ang daungan na matatagpuan sa loob ng kagubatan. ** Ang daungan ng Les Tuiles ay nasa ilalim ng proteksyon ng Coastal and Shoreline Conservancy. * Ang gilingan ng Cassadotte, kasama ang sakahan ng isda at produksyon ng caviar sa Gironde. * Ang Simbahan ng Saint-Gervais, na itinayo noong 1866, na naglalaman ng isang Romanong bautismuhan. * Ang arkeolohikong lugar ng Biganos, na binubuo ng isang Romanong bayan na nakalibing sa pagitan ng mga ilog Eyre at Eyga. Ang mga lalaki ay inilibing noong panahon ng Merovingian sa mga sarcophagi na bato malapit sa sinaunang simbahang Kristiyano ng Boii o Boios. * Isla ng Malprat (nangangahulugang "masamang parang"), na matatagpuan sa delta ng Eyre. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Biganos]] [[Kategorya:Gironda]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 9zs0obkqsvk6fstw94ns5vz35093b75 0 338099 2206294 2206025 2026-05-05T15:30:03Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206294 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Chavannes |settlement_type = Bayan |image_skyline = Mairie de Chavannes (Cher).JPG |image_caption = Ang munisipyo. |image_shield = Blason ville fr Chavannes (Cher).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Chavannes |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Centre-Val de Loire]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Cher (departamento)|Cher]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Saint-Amand-Montrond|Saint-Amand-Montrond]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Guy Moreau<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 24.06 |population_as_of = 2023 |population_total = 151 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|46.8539|2.3764|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 18063/18190 |postal_code_type = INSEE/Postal code |elevation_min_m = 155 |elevation_max_m = 179 |elevation_m = 170 }} Ang '''Chavannes''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Cher (departamento)|Cher]] sa rehiyon ng [[Centre-Val de Loire]]. Dahil nalantad sa isang nabagong klima ng karagatan, ito ay pinadadalhan ng ilog Marais at dalawang maliliit na daluyan ng tubig. Ipinagmamalaki ng komyun ang isang kahanga-hangang likas na pamana, kabilang ang isang protektadong natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak. Ang Chavannes ay isang rural na komyun na may populasyon na 151 noong 2023, na umabot sa pinakamataas na bilang ng mga naninirahan na 354 noong 1856. Ito ay bahagi ng kalakhang lugar ng Bourges. ==Heograpiya== Ang komyun ng Chavannes ay matatagpuan 28 km timog ng [[Bourges]] at 20 km hilagang-kanluran ng [[Saint-Amand-Montrond]], sa katimugang gilid ng Paris Basin. Sa timog ng komyun, sa kabila ng [[Ilog Cher]], nagsisimula ang mga tanawin ng katimugang rehiyon ng [[Boischaut]], at ilang distansya (40 km), ang mga paanan ng Massif Central ([[Creuse]]), ang dating teritoryo ng [[Marche (lalawigan sa Pransiya)|La Marche]]. Ito ay matatagpuan 10 km hilagang-kanluran ng [[Bruère-Allichamps]], isang komyun na nagsasabing nasa sentrong heograpikal ng Pransiya kasama ang [[Épineuil-le-Fleuriel]], at 13 km mula sa [[Noirlac]] Abbey. Sa ilalim ng [[Ancien Régime]] at hanggang 1790, ang Chavannes ay itinalaga bilang bahagi ng rehiyon ng [[Bourbonnais]];<ref>Même en 1844, dans son "Dictionnaire des communes de France", page 569, son auteur [[Girault de Saint Pargeau]], donne Chavannes en Bourbonnais.</ref> noong 1790, ang mga kalapit na komyun ng Saint-Loup-des-Chaumes at Uzay-le-Venon ang bumuo ng hangganan ng Bourbonnais. Sa administratibo, ang Chavannes ay kabilang sa [[kanton ng Trouy]]. Matatagpuan sa katimugang gilid ng lacustrine limestone plateau ng [[Champagne berrichonne]], ang nayon ay 2 km lamang ang layo mula sa Ilog Cher. ===Lugar=== Ang komyun ay isang patag, bukas na lugar sa kanayunan, bunga ng makasaysayang paglilinis ng lupa at kampanya ng pagsasama-sama ng lupa noong huling bahagi ng dekada 1970. Ang mga bakod (kilala sa lokal bilang ''bouchures'') ay bihira, kung hindi man wala, dahil sa mga kasanayan at pamamaraan sa agrikultura na pangunahing nakatuon sa pagtatanim ng trigo, mga buto ng langis, at mais. Iisa lamang ang batis na naitala, ang batis ng Chevrier, na nagmumula sa mga bukal na pinapakain ng mababaw na talaan ng tubig at dumadaloy mula sa timog-kanluran ng nayon sa halos tuwid na linya patungo sa Ilog Cher. Ang batis na ito, na nagpapakain sa isang artipisyal na lawa (na pumapalit sa lumang medyebal na lawa ng Chevrier, na ginagamit pa rin noong ika-19 na siglo), ay matatagpuan sa isang fault line na puno ng organikong bagay (peat). Ito ang pinakamababang punto sa komyun. Isang grupo ng mga lumang quarry ng limestone, na ginagamit para sa mga materyales sa pagtatayo at para sa pagpuno ng mga kalsada, ay matatagpuan sa loob ng teritoryo ng komyun. Ang mga quarry na ito, na ngayon ay hindi na aktibo, ay dating ginamit bilang mga landfill. Dahil tinutubuan ng mga halaman, bumubuo ang mga ito ng mga kakahuyan na may iba't ibang laki. Ilang operasyon ng pagtotroso, na may magkahalong mga puno ng oak, hornbeam, wild cherry, at fir, ang pumuputol sa nakakabagot na tanawing ito sa kanayunan. Ang pinakamalaking kakahuyan ay ang kakahuyan ng Bouard, na matatagpuan sa hilagang-silangan ng nayon. Ang kakahuyang ito ay pag-aari ng munisipyo at nasa hangganan ng kagubatan ng estado ng Soudrain, na umaabot dito sa hilaga. 1.5 km sa timog ng nayon, isang pribadong grupo ng panggugubat ang namamahala sa kakahuyan ng Sapiens, isang lugar na 2 km ang haba at ilang daang metro ang lapad. Ang tanawing kanayunan, na labis na naapektuhan ng aktibidad ng tao, ay nag-iiwan ng kaunting espasyo para sa natural na mga hayop, na medyo limitado sa ilang uri na ang kaligtasan ay bahagyang nakasalalay sa mga mahigpit na regulasyon na namamahala sa pangangaso: ''roe deer'', ''wild boar'', ilang bihirang ''malalaking usa'', ''common buzzard'', ''sparrowhawk'', ''European hare'', kunehong Europeo, ''partridge'', ''fox'', ardilya, paniki, at maliliit na daga. Ang kalapitan ng Ilog Cher at ang pagkakaroon ng isang komunal na lawa ay umaakit ng ilang grey heron. Kapansin-pansin, ang komune ay nasa ruta ng pandarayuhan ng mga common crane, na palaging lumilipat patimog sa taglagas at hilaga muli sa Pebrero at Marso. ===Heolohiya=== Sa isang base ng [[Bajocian]] lacustrine limestone, isang pinaghalong halos makapal na slabs na naglalaman ng kaunting silicified limestone at mga detrital pocket na resulta ng mga proseso ng karst na humahantong sa pagbuo ng mga iron oxide, ang heolohiya ng Chavannes ay nag-aalok ng ilang kawili-wiling ebidensya ng mga Quaternary episode. Hindi gaanong halata kaysa sa katabing mga pormasyon sa ibabaw ng [[Châteauneuf-sur-Cher]], na kabilang sa mga itaas na terasa ng Ilog Cher (pagkakaroon ng mga buhangin na walang silt), ang ilang halos leached remnants ay nagpapatotoo sa mga fluvial silts, mga pinaghalong buhangin at clay na nagmula sa detrital. Ang mga pormasyong ito sa ibabaw ay manipis (wala pang 1 metro). Ang mga kontemporaryong pamamaraan sa agrikultura (pag-aararo o paglilinis) ay nagbibigay-daan sa atin na masuri ang kalapitan ng ''bedrock''. Sa pinagmumulan ng batis na kilala bilang batis ''Chevrier'', isang kawili-wiling kababalaghan ang maaaring maobserbahan. Sa fault na humahati sa limestone plateau, isang abot-tanaw ng organikong bagay, na resulta ng agnas ng mga halaman (mga tambo – lokal na tinatawag na ''arrauches'', atbp.), ang nabuo sa paglipas ng panahon upang bumuo ng isang itim na lupa, na nagkakamaling natukoy bilang peat.<ref>Les parcelles en aval de l'étang dites ''le marais de Chavannes'' ont été classées en 2012 site naturel protégé. C'est le ''Conservatoire des espaces naturels de la région Centre'' qui par convention avec la commune et sur la base d'un bail emphytéotique de 20 ans doit en assurer la conservation et le développement. Voir [http://www.cen-centre.org/du-local-au-regional/le-reseau-despaces-naturels/29-cher/269-marais-de-chavannes-le ici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140330003447/http://www.cen-centre.org/du-local-au-regional/le-reseau-despaces-naturels/29-cher/269-marais-de-chavannes-le |date=2014-03-30 }}</ref> Ang depositong ito, na nananatiling palaging mamasa-masa sa buong taon, ay ginagamit sa mga pribadong hardin ng gulay.<ref>Un texte daté du début du XVIe siècle, accorde la jouissance des arrauches et le pacage des bêtes aux ''foyers'' de Chavannes. Chaque maison de Chavannes avait la ''jouissance'' (ou l'usufruit) de ce terrain, mais n'en était pas propriétaire - Source : Archives Départementales du Cher.</ref> ==Pangalan== Mula sa pinagmulang pre-Celtic, ang Huling Latin na ''capanna'', na nangangahulugang kubo, ay lumilitaw sa Isidore ng Sevilla, ika-7 siglo: “Tugurium, parva casa est: hoc rustici capanna vocant” (''Origines ou Étymologies'', XV, 12). Ang ''Capanna'' ay lumalambot sa ''cavanna'' sa ''Reichenau Glossary'', ika-8 siglo, kung saan ang ''tugurium'' ay isinalin bilang ''cavanna''; ang salita ay unang kilala sa pangmaramihan, pagkatapos ay sa isahan. Binubuo ng ''capanna'' at ng kolektibong hulaping ''-ia'', ang Huling Latin na ''capannia'' ay nangangahulugang grupo ng mga kubo, mga tirahan sa kanayunan. Ang accusative plural na ''capannas'' ay nagiging ''chavannes'', kadalasang isinasalin bilang ''chavagnes'', na may parehong kahulugan ng ''capannia'' at nangangahulugang: grupo ng mga kubo, mga tirahan sa kanayunan (FEW, II, 244a), isang kahulugang pinagtibay sa Pranses: grupo ng mga kubo, mga tirahan sa kanayunan. Chavano, 1204 (Mga Arkibos ng Kagawaran ng Cher-8 H 38); Apud Chavanes, 1217 (Mga Arkibos ng Kagawaran ng Cher-8 H 38); Chevanes, 1217 (Mga Arkibos ng Kagawaran ng Cher-8 H 38); Parokya ng Chavanes, 1221 (Mga Arkibos ng Kagawaran ng Cher-8 H 38); Chavanes, 1221 (Mga Arkibos ng Kagawaran ng Cher-8 H 38); Parokya ng Chavenis, 1292 (Mga Arkibos ng Kagawaran ng Cher-8 H 38); Parokya ng Chevanes, 1298 (Mga Arkibos ng Kagawaran ng Cher-8 H 38); Chaveynes, 1390 (Mga Arkibos ng Kagawaran ng Cher-8 H 39); Ang parokya ng Chavenes, 1405 (Mga Arkibos ng Kagawaran ng Cher-E, seigneury ng Saint-Amand-Montrond); Nayon at bukid ng Chavannes, 1468 (Mga Arkibos ng Kagawaran ng Cher-8 H 39); Ang parokya ng Chavaynes, 1545 (Cher Departmental Archives-E, seigneury ng Saint-Amand-Montrond); Chavannes, nayon [ng halalan ng Saint Amand], 1569 (Nicolay, Pangkalahatang Paglalarawan ng Bourbonnais, p. 129); Chavannes, 1569 (Nicolay, Pangkalahatang Paglalarawan ng Bourbonnais, p. 132); Ang parokya ng Chavennes, 1580 (Cher Departmental Archives-8 H 40); Ang maliit na sakahan ng Chavanne, 1772 (A.D. 18-E, seigneury ng Saint-Amand-Montrond); Chavannes, Nobyembre 6, 1788 (Cher Departmental Archives-C 1109, Saint-Amand-Montrond Election); Chavanne, ika-18 siglo (Cassini Map). Iminungkahing pagsasanib ng Serruelles sa Chavannes, 1840 (Pambansang Arkibos-F 2 II Cher 1). ==Kasaysayan== {{expand section}} ==Mga nayon ng Chavannes== * Celon * Boisday * Bois Sapiens * Coudron * Praingnault * Les Brosses Ang Coudron ay isang seigneury sa parokya ng Chavannes. Ito ay sunod-sunod na pagmamay-ari, noong ika-15, ika-16, at ika-17 siglo, ng mga pamilyang mula kay Berry na malapit sa korte ng hari: ang mga pamilyang Vulcob at [[Genton]], mga panginoon ng Coudron at Saint-Germain-des-Bois. Pagkatapos, sa pamamagitan ng kasal, ang seigneury ay naipasa sa pamilyang [[Gamaches]], mga panginoon ng Jussy, Quincampoix, at [[Raymond (Cher)]].<ref>Sur la généalogie de la famille de Gamaches, voir Anselme de Sainte-Marie, Ange de Sainte-Rosalie, ''Histoire de la Maison Royale de France et des Officiers de la Couronne'', 1733. Pages 692 sq.</ref> Ang seigneury ay sa wakas ay naipasa sa pamilyang Gamaches sa pamamagitan ng kasal nina Marie Genton, anak na babae ni Claude Genton, panginoon ng Brosses, Coudron, at Saint-Germain-des-Bois (provost ng mga marshal ng Berry, katiwala ni Marguerite de France), at Marthe de Calonne de Courtebonne. Pinakasalan ni Marie Genton si Claude de Gamaches, panginoon ng Jussy, Quincampoix, at Raymond, noong Oktubre 9, 1626. Ang mga pamilyang Vulcob, Genton, at Gamaches ay lumahok sa administrasyon ni Berry, bilang mga opisyal ng hukuman at pananalapi o bilang mga opisyal ng militar.<ref>Outre la référence ci-dessus, consulter Gaspard Thaumas de la Thaumassière, ''Histoire de Berry'', 1689. Livre XI, chapitre 21, page 897, ainsi que l'ouvrage de Pierre-Louis Joseph Bétencourt et François Morand, ''Noms Féodaux''. Éditions Schlesinger Frères, 1867, page 190.</ref> Mahalagang tandaan na isa sa mga kapatid ni Claude de Gamaches (asawa ni Marie de Genton), si Charles de Gamaches, Panginoon ng [[Châteaumeillant]], ay nagpakasal kay Éléonore Eyquem de Montaigne, anak na babae ni Michel Eyquem de [[Montaigne]]. Ang Château de Coudron, na makikita pa rin sa mga mapa ng ika-18 siglo (Trudaine Atlas), ay nawasak. Tanging ang mga pundasyon at mga gusaling pang-bukid lamang ang natitira.<ref>Atlas de Trudaine pour la généralité de Bourges. no. 11. Route de Bourges à Montluçon par Saint-Amand, depuis Bourges jusqu'au moulin de Beaumont près Urset. 8 cartes 3/4". "Route de Bourges à Montluçon jusqu'et au-delà Saint-Amand". Portion de route traversant le bois de "Coudron" jusqu'au village et château de "Coudron", à hauteur de Barantheaume ("Barantios"). Aquarelle visible à cette [https://www.culture.gouv.fr/Wave/image/archim/trudaine/frdafanchat_8463p014r01-p.jpg adresse]</ref> *Le Plaix *Le Pringnault ==Ekonomiya== Ang lokal na ekonomiya ay pangunahing nailalarawan sa pamamagitan ng mga sakahan na nakatuon sa masinsinang pagtatanim ng mga cereal at oilseed. Ang mga sakahang ito ay kakaunti sa bilang dahil sa magkakasunod na mga patakaran sa agrikultura na ipinatupad mula noong dekada 1960, na naglalayong—at patuloy na naglalayong—para sa mataas na produktibidad na naging posible sa pamamagitan ng mekanisasyon ng mga pamamaraan ng pagsasaka. Samakatuwid, ang mga mapagkukunang pang-ekonomiya ng munisipalidad ay hindi nakabatay sa ganitong uri ng aktibidad, na ang mga pamamaraan ng produksyon ay nangangailangan ng kaunting trabaho. Ang saklaw ng aktibidad na pang-ekonomiya ay nakasalalay sa trabaho sa labas ng munisipalidad (mga trabaho sa sektor ng serbisyo, pagmamanupaktura, logistik) at ang kalapitan ng lungsod ng Bourges; ang mga retirado at ang mga wala sa workforce ay bumubuo ng isang malaking bahagi ng populasyon ng munisipalidad. Dahil sa maliit na populasyon, ang mga pribadong negosyo (sa labas ng sektor ng agrikultura) ay limitado sa bilang (pagkukumpuni ng kotse, pagsasaayos ng bahay, mga restawran). Nakikinabang din ang munisipalidad mula sa buwis sa negosyo na binabayaran ng kumpanya ng APRR motorway, dahil ang isang bahagi ng A71 motorway ay dumadaan sa teritoryo nito. ==Mga lugar at monumento== [[File:Église Sainte-Anne, Chavannes.JPG|thumb|right|Église Sainte-Anne, Chavannes.]] [[File:Église Sainte-Anne, Chavannes (2).JPG|thumb|right|Église Sainte-Anne, Chavannes (2).]] * Simbahan ni Santa Ana. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Chavannes (Cher).svg|thumb|Chavannes]] ''May pahabang pares na nakabaligtad: una o may koronang laurel na bertikal, pangalawa ay asul na may tungkos ng trigo o nakatali na mga gules, pangatlo ay may pilak na bukas na kubo na bato na gawa sa mason na sable, isang pilak na fleur-de-lis sa hardin sa gitna ng partisyon.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=19832 Eskudo de armas ng Chavannes]</ref> Ang koronang laurel ay kumakatawan sa Romanong nakaraan ng komyun, ang tungkos ng trigo ay nagpapaalala sa kasalukuyang pagsasaka ng cereal, ang kubo na gawa sa tuyong bato ay nagpapaalala sa maraming naglahong ubasan, at ang fleur-de-lis ay isang katangian ni Santa Ana, ang patron ng parokya. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Chavannes, Cher]] [[Kategorya:Cher (departamento)]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] osxp7l5djh5ahlcwtjcs8ykoivtvfv1 0 338109 2206412 2206053 2026-05-06T07:50:10Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2206412 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Lungsod Gaza''',{{Efn|{{langx|ar|مَدِينَةُ ﻏَﺰَّة‎|Madīnat Ḡazza}}}} na kadalasang tinatawag lamang na '''Gaza''',{{Efn|{{IPAc-en|ˈ|g|ɑː|z|ə|audio=Gaza pronunciation.mp3}} {{respell|GAH|zə}};<ref name="OED-Gaza Strip">''The New Oxford Dictionary of English'' (1998), {{ISBN|0-19-861263-X}}, p. 761 "'''Gaza Strip''' /'gɑːzə/ a strip of territory in Palestine, on the SE Mediterranean coast including the town of Gaza...".</ref> {{langx|ar|غَزَّة|Ḡazza}}, {{IPA|ar|ˈɣaz.za|IPA|audio=Ar-Gaza.oga}}; [[Palestinian Arabic]]: ''Ḡazze'', {{IPA|apc|ˈɣaz.ze|IPA}}}} ay isang lungsod sa [[Piraso ng Gaza]], Palestina, at ang kabesera ng [[Gobernasyon ng Gaza]]. Matatagpuan sa baybaying Mediteraneo, {{Convert|76.6|km|mi}} timog-kanluran ng [[Herusalen]], ito ang tahanan ng [[Daungan ng Gaza|tanging daungan ng Palestina]]. Sa populasyon na 590,481 katao noong 2017, ang Lungsod ng Gaza ang pinakamataong lungsod sa [[Estado ng Palestina|Palestina]] hanggang sa ang [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]] ay naging sanhi ng paglikas ng karamihan sa populasyon. Tinitirhan mula pa noong ika-15 siglo BK,<ref name="DicHistPl">{{Cite encyclopedia |year=1996 |title=Gaza (Gaza Strip) |encyclopedia=International Dictionary of Historic Places |publisher=Fitzroy Dearborn Publishers |volume=4 |pages=87–290}}</ref> ang Lungsod Gaza ay pinangungunahan ng iba't ibang tao at imperyo sa buong kasaysayan nito. Ginawa itong bahagi ng kanilang [[Filistea|pentapolis]] ng mga [[Mga Filisteo|Filisteo]] matapos itong pamunuan ng mga [[Sinaunang Ehipto|sinaunang Ehipsiyo]] sa loob ng halos 350 taon. Sa ilalim ng [[Imperyong Romano]], nakaranas ang Lungsod ng Gaza ng relatibong kapayapaan at umunlad ang [[Daungan ng Gaza|daungan nito sa Mediteraneo]]. Noong 635 AD, ito ang naging unang lungsod sa [[Palestina (rehiyon)|rehiyon ng Palestina]] na nasakop ng [[hukbong Rashidun]] at mabilis na umunlad bilang isang sentro ng [[Fiqh|batas Islamiko]]. Gayunpaman, nang maitatag ang mga [[Mga estado ng nagkrusada|estadong Krusada]] noong 1099, ang Lungsod ng Gaza ay nawasak. Sa mga sumunod na siglo, nakaranas ang Lungsod ng Gaza ng ilang paghihirap—mula sa mga [[Mga pandarambong ng mga Mongol sa Palestina|pagsalakay ng mga Mongol]] hanggang sa matinding pagbaha at mga [[Balang|kuyog ng balang]], na naging isang nayon lamang noong ika-16 na siglo, nang ito ay maisama sa [[Imperyong Otomano]]. Sa unang kalahati ng pamamahala ng Ottoman, kinontrol ng [[dinastiyang Ridwan]] ang Lungsod ng Gaza at ang lungsod ay dumaan sa isang panahon ng malaking komersiyo at kapayapaan. Ang munisipalidad ng Lungsod ng Gaza ay itinatag noong 1893. Bumagsak ang Gaza City sa mga puwersang Briton noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]], at naging [[Subdistrito ng Gaza, Mandato ng Palestina|bahagi]] ng [[Mandato ng Palestina]]. Bilang resulta ng [[Digmaang Arabe-Israeli ng 1948]], pinangasiwaan ng Ehipto ang bagong tatag na teritoryo ng Gaza Strip at ilang mga pagpapabuti ang isinagawa sa lungsod. Mabilis na tumaas ang populasyon nito matapos ang pagdagsa ng [[mga Palestinong lumikas]] na nawalan ng tirahan dahil sa digmaan at sa sumunod na [[Nakba]]. [[Mga teritoryong sinasakop ng Israel|Sinakop]] ng [[Israel]] ang Lungsod Gaza sa [[Digmaang Anim na Araw]] noong 1967, at noong 1993, inilipat ang lungsod sa bagong tatag na [[Pambansang Awtoridad ng Palestina]]. Sa mga buwan kasunod ng halalan noong 2006, sumiklab ang isang [[Sigalot ng Fatah-Hamas|armadong tunggalian]] sa pagitan ng mga paksyong pampulitika ng Palestino na [[Fatah]] at [[Hamas]], na nagresulta sa [[Digmaan sa Gaza (2007)|pagkuha ng kapangyarihan ng huli sa Gaza]]. Ang Piraso ng Gaza ay sumailalim noon sa isang [[Blokeo ng Piraso ng Gaza|blokeo]] na pinamunuan ng Israel at sinuportahan ng Ehipto.<ref name="IBRAHIM BARZAK 07/ 5/11 08:34 AM ET">[http://www.huffingtonpost.com/2011/07/05/gaza-economy-benefits-fro_n_890181.html Gaza Benefiting From Israel Easing Economic Blockade]</ref> Pinagaan ng Israel ang blokeo na nagpapahintulot sa mga produktong pangkonsumo noong Hunyo 2010, at muling binuksan ng Ehipto ang [[Tawiran ng Hangganan ng Rafah]] noong 2011 para sa mga naglalakad.<ref name="IBRAHIM BARZAK 07/ 5/11 08:34 AM ET2">[http://www.huffingtonpost.com/2011/07/05/gaza-economy-benefits-fro_n_890181.html Gaza Benefiting From Israel Easing Economic Blockade]</ref><ref name="IBRAHIM BARZAK 06/21/11 08:13 AM ET">[http://www.huffingtonpost.com/2011/06/21/gaza-border-opening-bring_n_881127.html Gaza Border Opening Brings Little Relief]</ref> Ang lungsod ay halos nawasak ng mga pag-atake sa himpapawid ng Israel simula nang magsimula ang digmaan sa Gaza noong Oktubre 2023, kabilang ang [[Pagwasak ng pamanang kultura sa paglusod ng Israel sa Piraso ng Gaza|malaking halaga ng mahahalagang pamanang kultura]] sa [[Lumang Lungsod ng Gaza]]. Ang mga pangunahing gawaing pang-ekonomiya ng Lungsod Gaza ay maliliit na industriya at agrikultura. Gayunpaman, ang pagharang at paulit-ulit na mga tunggalian ay naglagay sa ekonomiya sa ilalim ng matinding presyur.<ref name="Oxfam">{{Cite web |title=The Gaza Strip: A Humanitarian Implosion |url=http://mediciconafrica.altervista.org/newsletter/gaza.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224105507/http://mediciconafrica.altervista.org/newsletter/gaza.pdf |archive-date=24 December 2013 |access-date=19 January 2009 |publisher=[[Oxfam]]}}</ref> Ang karamihan sa mga naninirahan sa Lungsod ng Gaza na Palestino ay [[Muslim]], bagaman mayroon ding [[Mga Palestinong Kristiyanong|Kristiyanong minorya]]. Ang Lungsod Gaza ay may napakabatang populasyon, na humigit-kumulang 75% ay wala pang 25 taong gulang. Noong May 2026, maraming residente ang tumakas o inilikas sa Katimugang Piraso ng Gaza, o namatay dahil sa mga pananakop ng Israel sa hilaga. Samakatuwid, ang mga naunang naitalang o tinatayang bilang ng populasyon ay hindi na napapanahon.<ref>{{Cite web |date=23 November 2023 |title=Gaza has become a moonscape in war. When the battles stop, many fear it will remain uninhabitable |url=https://apnews.com/article/palestinians-gaza-israel-bombing-destruction-hamas-reconstruction-f299a28410b70ee05dd764df97d8d3a0 |access-date=27 November 2023 |website=AP}}</ref> == Mga tala == <references group="lower-alpha"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://www.mogaza.org/ Munisipalidad ng Gaza] * [https://x.com/AsemAlnabeh Tagapagsalita para sa Munisipalidad ng Gaza] * [https://maps.google.com/maps?ll=31.513289,34.463425&spn=0.133744,0.240704&t=k Gaza sa Google Maps] * [http://www.gaza-city.org/image/publications/The%20achievements%20of%20the%20municipal%20council%20for%20a%20period%20of%205%20years.pdf Ang mga nagawa ng konseho ng munisipyo sa loob ng 5 taon (2008–2013) sa wikang Arabic.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140819130658/http://www.gaza-city.org/image/publications/The%20achievements%20of%20the%20municipal%20council%20for%20a%20period%20of%205%20years.pdf |date=2014-08-19 }} Archived {{Gaza City}}{{Gaza Governorate|state=collapsed}}{{whole Gaza Strip}}{{Cities in Palestinian National Authority areas}}{{Ancient states and regions of the Levant}} [[Kategorya:CS1: long volume value]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Arabe]] [[Kategorya:Mga Lungsod ng Estado ng Palestina]] 9hd7qmszngjwb3wpf299rwa09764249 0 338118 2206403 2206139 2026-05-06T06:35:31Z TentingZones1 122212 /* Ekonomiya */ 2206403 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Saint-Germain-du-Puy |settlement_type = Bayan |image_skyline = Saint Germain.JPG |image_caption = Istasyon ng Saint-Germain-du-Puy |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Saint-Germain-du-Puy |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Centre-Val de Loire]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Cher (departamento)|Cher]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Bourges|Bourges]] |subdivision_type4 = [[Mga Kanton ng Pransiya|Kanton]] |subdivision_name4 = [[Kanton ng Saint-Germain-du-Puy|Saint-Germain-du-Puy]] |leader_title = Alkade (2026-2032) |leader_name = Marie-Christine Baudouin<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 21.63 |population_as_of = 2023 |population_total = 4779 |population_density_km2 = auto |website = https://www.saintgermaindupuy.fr/ |coordinates = {{coord|47.1|2.4819|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 18213/18390 |postal_code_type = INSEE/Postal code |elevation_min_m = 126 |elevation_max_m = 174 |elevation_m = }} Ang '''Saint-Germain-du-Puy''' ({{IPA|fr|sɛ̃ ʒɛʁmɛ̃ dy pɥi}}) ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa mga suburb ng Bourges sa departamento ng [[Cher (departamento)|Cher]], sa rehiyon ng [[Centre-Val de Loire]]. Dahil nalantad sa isang nabagong klima ng karagatan, ito ay dinadaluyan ng [[Voiselle]], [[Ilog Yèvre|Yèvre]], [[Ilog Colin|Colin]], [[Ilog Langis (Pransiya)|Langis]], at ilan pang maliliit na batis. Ang Saint-Germain-du-Puy ay isang rural na komyun na may populasyon na 4,779 noong 2023, na nakaranas ng malaking paglaki ng populasyon mula noong 1962. Ito ay bahagi ng [[urban area ng Bourges]] at nasa loob ng mas malawak na rehiyon ng Bourges. Kabilang sa [[pamana ng arkitektura]] ng komyun ang isang gusaling nakalista bilang isang [[Monument historique|makasaysayang monumento]]: ang [[Château de Turly]], na itinayong muli noong 1496 at naibalik mula sa huling bahagi ng ika-17 siglo pataas, na opisyal na nairehistro noong 2020. ==Heograpiya== Ang bayan ay matatagpuan sa rehiyon ng [[Berry ng Champagne]], 8 km sa silangan ng [[Bourges]]. Mapupuntahan ito sa pamamagitan ng kalsada (pagmamaneho), paglalakad o tren (riles) sa [[Bourges]] sa kanluran, na siyang komyun at kabisera ng departamento. ==Urbanismo== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Saint-Germain-du-Puy ay ikinategorya bilang isang bayan sa kanayunan, ayon sa bagong 7-antas na iskala ng densidad ng populasyon ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay kabilang sa urban area ng Bourges, isang intra-departmental agglomeration kung saan ito ay isang suburban munisipalidad. Bukod pa rito, ang munisipalidad ay bahagi ng catchment area ng Bourges, kung saan ito ay isang peripheral munisipalidad. Ang lugar na ito, na kinabibilangan ng 111 munisipalidad, ay ikinategorya bilang may populasyon sa pagitan ng 50,000 at 200,000. ===Paggamit ng lupa=== [[File:18213-Saint-Germain-du-Puy-Sols.png|thumb|upright=1.4|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa munisipalidad noong 2018 (CLC).]] Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking presensya ng lupang pang-agrikultura (78.5% noong 2018), isang pagbaba kumpara sa 1990 (81.3%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: lupang maaaring sakahin (56.8%), damuhan (15.6%), mga urbanisadong lugar (9.5%), mga industriyal o komersyal na lugar at mga network ng komunikasyon (7.3%), mga heterogeneous na lugar ng agrikultura (6.1%), at mga kagubatan (4.7%). ==Pangalan== Pangalan ng lugar: "Sanctus Germanus de podio," na naitala noong 1199. Ang pangalang ito ay pinaniniwalaang nagmula sa [[Germain d'Auxerre|Saint Germain]] (obispo ng Auxerre noong ika-5 siglo) at sa salitang Latin na podium (nangangahulugang taas, kadakilaan), na isinalin bilang "puy", "peu", o "puel", at "puech" o "puch" sa Oksitano. Kaya, mayroong isang lugar na tinatawag na [[Saint-Germain-du-Puch]] sa departamento ng [[Gironda]], malapit sa Liborna. ==Kasaysayan== ===Sinaunang panahon=== Natukoy ng [[arkeolohiya]]ng panghimpapawid ang mga bakas ng mga sinaunang gusali (kasalukuyang walang petsa) sa iba't ibang lokasyon sa loob ng munisipalidad: halimbawa, sa ''Tierceville''. 475 BC: sa ''Fenestrelay'' (''Le Porteau''), natuklasan ang mga labi (mga posthol, palayok, libingan) na mula pa noong panahon ng [[La Tène]]. ===Panahong Gallo-Romano (mula 52 BC hanggang 486 AD)=== Nakahukay ang mga arkeologo ng mga labi na nagmula pa sa panahong ito: malapit sa Turly, isang bahagi ng kalsadang Romano na nagdurugtong sa Avaricum (Gordaine gate) sa Gardonicum (o Gortona = Saint Satur-Sancerre), isang akwedukt sa Nérigny, Galifar, Port Sec, mga pundasyon ng isang villa rustica sa Nérigny, Turly (hangganan ng komyun), Les Boubards... ===Gitnang Panahon=== 1436: Si Pierre de Bar, eskudero, panginoon ng Villemenard at Saint-Germain-du-Puy, valet de chambre ni Haring [[Charles VII ng Pransya]], ay nakakuha mula sa huli ng pahintulot na patibayin ang kanyang bahay sa Villemenard, dahil ito ay isang hangganan ng mga kaaway ng Pransya na sumakop sa [[Montargis]]. ===Modernong Panahon=== 1556: Pagtatayo ng Rabot Mill sa Ilog Yèvre (kasalukuyang kinaroroonan ng "Auberge du Vieux Moulin" sa Fenestrelay). 1559: Tinupok ng apoy ang simbahan sa Villemenard. Hulyo 7, 1562: Noong mga [[Digmaan bg Relihiyon (Pransiya)|Digmaan ng Relihiyon]], sinunog ng mga Protestante ang simbahan ng parokya. Huling bahagi ng ika-16 na siglo: Ibinenta ni Silvain de Bar (ipinanganak noong 1561), gobernador ng Dun-le-Roi, ang lupain ng Villemenard kay Nicolas Cousin. Hulyo 24, 1589: Sinamsam ng mga [[Huguenot]] mula sa [[Sancerre]] ang [[kastilyo ng Villemenard]]. 1760: Pagkumpleto ng maharlikang daan mula Troyes patungong La Rochelle (daan sa Clamecy, La Charité, Saint-Germain-du-Puy, Bourges, Châteauroux, Le Blanc, at Poitiers). Dalawang bahay-koreo ang pinaplanong itayo sa pagitan ng [[Bourges]] at [[Sancergues]], isa rito ay nasa [[Brécy, Cher|Brécy]] ("La Poste"). Ang dating ruta pasilangan mula sa Bourges (patungo sa Baugy) ay dumaan sa landas sa tabi ng Château de la Chappe bago makarating sa Saint-Germain. ===Rebolusyong Pranses at Imperyo=== 1791: Ang mamamayang Boileau, kura paroko ng Saint-Germain-du-Puy, ay inaresto; tumanggi siya—tulad ng ilang dosenang iba pang mga pari sa diyosesis ng Bourges—na manumpa sa itinakda ng [[Konstitusyon Sibil ng mga Pari]]. Sa panahon ng Rebolusyong Pranses, ang bayan ay pansamantalang pinalitan ng pangalan na ''La Montagne-du-Puy''. ===Kontemporaryong panahon=== 1824: Isang bahagi ng dating kalsadang "Auxerre-Avallon-Bourges-Poitiers" ang muling inuri bilang Royal Route No. 151. Nobyembre 15, 1847: Ang istasyon ng tren ng Saint-Germain-du-Puy ay binuksan ng "Paris-Orléans Railway Company" (P.O.). 1847-1925: Ang mga latian ng Yèvre ay pinatuyo (tingnan ang "Penitentiary Agricultural Colony"). Mayo 28, 1849: Ang linya sa pagitan ng Bourges at Nérondes ay binuksan. Disyembre 5, 1850: Ang seksyon ng Nérondes-Saincaize ay binuksan. Setyembre 15, 1852: Opisyal na inagurasyon ng "linya ng riles ng Bourges-Nevers" ng Pangulo ng [[Ikalawang Republika (Pransiya)]]: [[Louis-Napoleon Bonaparte]] (na may hintuan sa Saint-Germain-du-Puy upang bisitahin ang kolonya ng mga bilanggo sa agrikultura ng Val d'Yèvre). 1856: Pagtatayo ng "bagong simbahan" sa Saint-Germain-du-Puy, sa interseksyon ng Imperial Route 151 at ng sementadong kalsada patungo sa Sainte-Solange. 1860: Nagpasya ang pamahalaang imperyal na magtatag ng mga sensitibong pasilidad militar sa Bourges—malayo sa mga hangganan—kabilang ang isang arsenal, mga pyrotechnic works, at isang pandayan ng kanyon (sa loob ng isang siglo at kalahati, ang mga aktibidad na ito ay nakaakit ng malaking populasyon sa Bourges at sa mga nakapalibot na bayan). Hulyo 8, 1891: Inagurasyon ng pampublikong orasan at dalawang kampana sa tore ng simbahan, pati na rin ang "Lebon Monument" sa plasa ng bayan. Disyembre 1893: Upang mapadali ang transportasyon ng mga tropa mula sa timog-kanluran at silangang Pransya, ang malamang na lugar ng komprontasyon sa mga Aleman, mga nagwagi sa Digmaang Franco-Prussian noong 1870, isang estratehikong linya ng riles ang itinayo mula Bourges hanggang Cosne-sur-Loire (double-track, standard gauge, na lumalagpas sa Paris); ang sangay na linya ay matatagpuan sa Saint-Germain-du-Puy. Ang linya ay malawakang ginamit noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]]. 1946: Ang anim na pang-araw-araw na tren ng pasahero sa pagitan ng Cosne at Bourges, na hinihila ng mga steam locomotive, ay pinalitan ng mga bagon; ang linya ay ginawang iisang riles lamang. Agosto 15, 1948: Ang istasyon ng [[Veaugues]] ay nakaranas ng pagbaba ng trapiko dahil sa pagsasara ng makitid na riles na kilala bilang "tacot" (pinamamahalaan ng [[Société générale des chemins de fer économiques (France)|Société générale des chemins de fer économiques]], na nasa serbisyo mula noong 1907 sa pagitan ng [[La Guerche]] at [[Argent-sur-Sauldre|Argent]]). Mayo 1966: Itinigil ng SNCF ang serbisyo ng pasahero sa linya ng Bourges-Cosne at pinalitan ang mga bagon ng mga bus; ang seksyon ng linya ng Veaugues-Sancerre ay binuwag. Hunyo 24, 1987: Itinigil ang serbisyo ng kargamento sa pagitan ng Bourges at Veaugues. Hulyo 18, 2000: Pagtigil sa operasyon ng [[linya ng Saint-Germain-du-Puy patungong Cosne-Cours-sur-Loire]] na nagbigay ng serbisyo sa pasahero mula 1893 hanggang 1966. Ang istasyon, na pinapatakbo bilang isang café, ay isang hindi pinamamahalaang hintuan sa linya ng Vierzon patungong Saincaise na pinaglilingkuran ng mga tren sa network ng TER Centre-Val de Loire. ==Ekonomiya== Dinamikong umuunlad ang lokal na ekonomiya, lalo na dahil sa sonang industriyal. Ang kompanyang [[Vicat]] ay may yunit ng produksyon ng kongkreto. Ang ekonomiya ay nakatuon din sa agrikultura at pag-aalaga ng hayop, na maaaring ibenta sa pamilihan. ==Mga lugar at monumento== * Ang simbahang Saint-Germain, na may dalawang tore na nakabalangkas sa harapan, ay itinayo noong 1856. ===Ang [[kastilyo ng Villemenard]]=== Ang dating "Château de Villemenard," na itinayo noong ika-15 at ika-16 na siglo, ay isang kastilyong istilong Renaissance mula sa panahon ni [[Louis XII]]. Nagtatampok ito ng dalawang bakuran: ang isa ay pinatibay, na nagpoprotekta sa mga gusaling tirahan, at ang isa naman ay bumubuo ng isang malaking patyo na naglalaman ng mga gusaling sakahan. Hindi ito dapat ipagkamali sa isa pang "Château de Villemenard" malapit sa [[Vignoux-sur-Barangeon]], na nasakop ni [[Claude de La Châtre de La Maisonfort|Marshal de la Châtre]] (isang Leaguer) noong 1589. Ang lupain ng Villemenard, isa sa mga viscounty ng Septaine de Bourges, ay, sa ilalim ng Ancien Régime, isang fief na nakasalalay sa barony ng Maubranches. Ito ay pagmamay-ari ng ilang maharlikang pamilya sa agarang bilog nina Duke [[Jean de Berry]] o Haring [[Charles VII ng Pransiya|Charles VII]] at [[Louis XI]]. Ang mga "panginoon nina Villemenard at Saint-Germain-du-Puy" ay sa simula ay ang pamilyang Pelourde noong ika-14 na siglo (pag-aari ni Simon de Pelourde noong 1312), pagkatapos ay ang makapangyarihang pamilyang de [[Baugy, Cher|Bar de Baugy]] noong ika-15 siglo (sinasabing namatay doon si [[Denys de Bar]], Obispo ng Tulle at Saint-Papoul, noong 1517), pagkatapos, noong bandang 1580, ang pamilyang Cousin, na sinundan ng pamilyang Fradet (na nagmamay-ari rin ng [[Châteaumeillant]] noong ika-17 at ika-18 siglo). Si Jean II de Bar, anak ni Jean I de Bar, valet ni Duke Jean de Berry, ay minana ang kalahating-fief ni Villemenard at, noong 1435, binili ang kabilang kalahati ng lupain. Si [[Gaspard Thaumas de la Thaumassière|Thaumas de la Thaumassière]], isang historyador ni [[Berry, Pransiya|Berry]], ay iniuugnay ang pagtatayo ng manor ng Villemenard sa kanya. Isa sa mga tagapagmana ng huli, si Pierre de Bar, eskudero at valet ni Haring Charles VII, panginoon ng Villemenard at Saint-Germain-du-Puy, ay nakakuha ng maharlikang pahintulot upang gawing isang tunay na pinatibay na kastilyo ang kanyang tirahan. Sa mga sumunod na siglo, hinati-hati ang lupain, at ang mga gusali ay ginawang bukid at tahanan ng mga bata, na siyang nagligtas sa kanila. Ang kasalukuyang may-ari ay nagsasagawa ng pagpapanumbalik ng gusali, na ngayon ay ginagamit nang higit pa alinsunod sa marangal nitong pinagmulan bilang isang lugar para sa mga eksibisyon at isang teatro. ===Ang Kolonya ng mga Piitan sa Agrikultura=== Sa Val d'Yèvre, ang dating kinaroroonan ng kolonya ng mga bilangguan sa agrikultura, isang grupo ng mga gusali noong ika-19 na siglo ang nakatayo pa rin, gawa sa bato na pinalamutian ng ladrilyo, na may mga arko na butas, at itinayo ayon sa mga plano ng arkitekto na si Léonard Hippolyte Roger. Ang mga gusaling ito ay nilayon upang maging tahanan, sa isang 412-ektaryang lupain, ang kolonya ng mga bilangguan sa agrikultura na binuksan noong 1847 ni [[Charles Lucas (abogado)]], Inspector General of Prisons. Ang "eksperimentong kolonya" na ito ay ang pangunahing layunin nito ay ang rehabilitasyon ng mga menor de edad sa pamamagitan ng trabaho (mga kabataang may edad 7 hanggang 15 na sinentensiyahan ng mga termino ng bilangguan sa pagitan ng 6 na buwan at 2 taon, pati na rin ang mga napawalang-sala dahil sa "kakulangan ng pag-unawa"). Ang ideya ay upang makamit, ayon sa prinsipyo, "Ang reporma ng bata sa pamamagitan ng lupain at ng lupa sa pamamagitan ng bata." Sa unang bahagi ng pag-iral nito, ito ay tahanan sa pagitan ng 270 at 440 na mga kolonista. Sa France, ang pagbubukas nito ay sinundan, matapos ang pagpapatibay ng Corne Law noong Agosto 5, 1850, ng 25 iba pang opisyal na kolonya (pribado o pampubliko) na halos kapareho nito. Matagumpay na naalis ng pamayanan ang 220 ektarya ng latian (tinatawag ding palus o paluds), ang pinagmumulan ng maraming sakit tulad ng malaria, pati na rin ang pagpapaunlad ng 180 ektarya ng lupang sakahan, 9 na ektarya ng kakahuyan, at 3 ektarya ng mga ubasan, na nakakalat sa mga komyun ng Saint-Germain-du-Puy, [[Osmoy, Cher|Osmoy]], [[Moulins-sur-Yèvre]], at [[Savigny-en-Septaine]]. Noong Setyembre 15, 1852, ang "kolonya" ay dinalaw ni Louis-Napoléon Bonaparte, ang Pangulo ng [[Ikalawang Republika ng Pransiya|Republika]] noon at ang magiging [[Napoleon III]], nang siya ay dumating upang pasinayaan ang linya ng riles sa pagitan ng Bourges at Nevers. Ang institusyong ito, na sa simula ay pribado, ay naging pampubliko noong 1872 nang ito ay makuha ng Ministry of Justice ng [[Ikatlong Republika (Pransiya)|Ikatlong Republika]].<ref>Archives départementales du Cher. Série Y.</ref> Pagkatapos ng Ikalawang Imperyo, ang mga pananaw hinggil sa layunin ng pagkakakulong ay umunlad: mula sa purong panunupil patungo sa parusa-bilang-edukasyon. Regular na iniuulat ng mga pahayagan ang maraming kritisismo tungkol sa pagmamaltrato na naranasan sa maraming sentro ng detensyon ng mga kabataan. Bilang resulta, nabawasan ang bilang ng mga batang bilanggo, at ang mga institusyon ay nakaranas ng tumitinding kahirapan sa pananalapi; marami ang napilitang magsara. Kaya, ang sentro ng detensyon ng mga kabataan ng Val d'Yèvre ay tumigil sa operasyon noong 1924-1925, pagkatapos ng mahigit 70 taon ng operasyon. Ang mga gusali ay naibenta sa subasta. Ang [[hustisya ng mga kabataan sa Pransiya]] ay pumapasok sa isang bagong panahon. ===Iba pa=== Ang gilingan ng Rabot sa Fenestrelay, sa Ilog Yèvre: ang pinakamaagang kilalang gusali ay mula pa noong ika-16 na siglo (pribadong ari-arian: ang Vieux-Moulin inn). Ang ''[[bahay-koreo]]'' sa [[Pont-Réau]], sa kahabaan ng National Route 151, ay naging pribadong ari-arian nang ang mga bahay-koreo ay inalis noong 1873. Ang ''simbahan ng Saint-Germain'' noong ika-19 na siglo. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Bibliograpiya== * ''Carte archéologique de la Gaule - le Cher 18'' par Jean-François Chevrot et Jacques Troadec, Paris, 1992. * ''Histoire de Berry'', tomes 3 et 4 par [[Gaspard Thaumas de la Thaumassière]], sieur de Puy-Ferrand, 1868. * ''Seigneurie de Villemenard : Histoire et Généalogie'' par Serge Borderieux, Cercle généalogique du Haut-Berry, 1987. *''Denis de Bar, 19<small>e</small> évêque de Tulle'' par L-L Niel, Curé de Naves, dans ''Bulletin de la Société scientifique, historique et archéologique de Corrèze'', 1888. * ''La colonie pénitentiaire pour enfants'' par Alexis Violet ''(accessible par Internet)'' * ''Les colonies pénitentiaires pour jeunes détenus : des établissements irréformables'' par Eric Pierre, dans ''Revue d'histoire de l'enfance "irrégulière"'' ''(accessible via Internet)'' * ''Jean Genet'' par Jacqueline Lemaître ou la vie quotidienne à la colonie pénitentiaire de Mettray. (accessible par Internet) *''Un mot sur la fondation de la colonie agricole pénitentiaire du Val d'Yèvre'' par Charles Lucas, 1861, 27 pages. (accessible par Internet) *''Prison verte dans les marais de l'Yèvre - Vie et œuvre de Charles Lucas'' par Serge Borderieux - Cercle généalogique du Haut-Berry - 1988 *''Le Val d'Yèvre. Colonie agricole pénitentiaire dans les marais de Bourges. 1847-1925. Vie et œuvre de son fondateur Charles Lucas''.(Mémoire de maîtrise - Histoire - Paris VII) par Chollet-Elle Jacqueline et Odile Nicole. *''La poste aux lettres'' et ''La poste aux chevaux'' via internet *''Les chieuvres du Berry'' par Maurice Maillet (témoignage et photos sur le fonctionnement de la ligne de chemin de fer Bourges-Cosne). *''Albert Pinson, chauffeur au tacot, à Veaugues'' par Sirius, 2009 (le Sancerrois et le Pays Fort au temps des chemins de fer économiques). [[Kategorya:Saint-Germain-du-Puy]] [[Kategorya:Cher (departamento)]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 2gsqwr23v5c3ernwdlftlgbevtlv1sa 2 338123 2206368 2206252 2026-05-06T01:24:02Z GinawaSaHapon 102500 2206368 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> {{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na palapít''' o '''aproksimánte''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng paglapit ng mga artikulador sa isa't isa ngunit hindi ganap o sapat ang pagkitid ng lagusan ng hangin para makagawa ng maligalig na tunog. Dahil dito, nasa pagitan ang mga ito ng mga [[katinig na pasutsot]], na gumagawa ng maligalig na tunog, at mga [[patinig]], na walang ginagawang kahit anong ligalig sa tunog. Kabilang sa mga katinig na palapit ang mga [[malapatinig]] na {{IPA|[w y]}} (hal. ''wala'' at ''yaya'') at mga [[katinig na pagilid]] kagaya ng {{IPA|[l]}} (hal. ''laro''). Depende sa kahulugan, maaaring kasama rin sa mga ito ang lahat ng mga [[matitingkad na katinig]] ([[katinig na pakatal]] tulad ng {{IPA|[ʙ r]}} at [[Katinig na patapik|patapik]] tulad ng {{IPA|[ⱱ ɾ]}}), o tanging mga [[Katinig na mala-R|katinig na mala-''R'']] lamang na hindi matingkad (hal. {{IPA|[ɹ]}}). == Kahulugan == Dahil sa lapit ng mga katinig na palapit sa mga patinig, tinatawag din ang mga ito bilang mga [[malapatinig]] o mga '''madudulás na katínig''' ({{Lang|en|glide}}). Sa kasalukuyan, itinuturing bilang isang grupo ng mga katinig na palapit ang mga malapatinig. May mga kaakibat itong katumbas na [[patinig]], na makikita sa lahat ng mga wikang meron nito. Nakadepende ang mga pares sa ponolohiya ng mga wika o kahit maging sa gampanin nito sa balarila ng mga ito, kagaya ng kaso ng ''[[Ablaut sa Proto-Indo-Europeo|ablaut]]'' sa [[protowikang Indo-Europeo]]. May mga wika ring umiiwas na itabi ang mga katinig na palapit sa katumbas nitong patinig sa kanilang sistema. May mga [[Ponetika|ponetista]] na nagtatangi sa mga malapatinig sa ibang mga katinig na palapit batay sa puwesto nito sa isang [[pantig]]. Halimbawa, ayon kay Jean-Pierre Montreuil, magkaiba ang mga katinig na palapit sa mga [[salitang Ingles]] na {{Lang|en|par}} ("magkapantay") at {{Lang|en|buy}} ("bumili") sa mga [[salitang Pranses]] na {{Lang|fr|par}} ("pumasok") at {{Lang|fr|baille}} ("banyera", binibigkas parehas sa {{Lang|en|buy}}) dahil nasa dulo ng pantig ang puwesto ng katinig na palapit sa pares na Pranses habang nasa nasa gitna naman ng pantig ang sa pares na Ingles. Ibig sabihin, maaaring maganap ang mga pagtatanging di agad halata (kung di man bahagya lamang ang pagtatangi) sa mga wikang kagaya ng [[wikang Italyano]] (hal. ang tunog na ''I'' sa gitna ng pantig sa salitang {{Lang|it|piede}} {{IPA|[ˈpi̯ɛˑde]}} "paa" kontra sa simula ng pantig sa salitang {{Lang|it|piano}} {{IPA|[ˈpjaˑno]}} "patag"). == Uri == == Sanggunian == === Pagsipi === {{Reflist}} === Pinagkunan === * {{citation |last=Akamatsu |first=Tsutomu |title=A critique of the IPA Chart |url=http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |journal=Contextos |volume=X |issue=19–20 |pages=7–42 |year=1992 |trans-title=Isang kritisismo sa talahanayan ng IPA |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |language=en |access-date=21 December 2020 |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}} * {{cite conference|mode=cs2|last1=Asu|first1=Eva Liina|last2=Nolan|first2=Francis|last3=Schötz|first3=Susanne|year=2015|title=A comparative study of Estonian Swedish voiceless laterals: Are voiceless approximants fricatives?|book-title=Proceedings: 18th International Congress of Phonetic Sciences|publisher=University of Glasgow|isbn=978-0-85261-941-4|url=https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|lang=en|trans-title=Kumparatibong pag-aaral sa mga walang tunog na katinig na pagilid sa wikang Suwesyo sa Estonia: Mga pasutsot ba ang mga walang tunog na palapit?}} * {{citation |last1=Ashby |first1=Michael |title=Introducing Phonetic Science |year=2005 |trans-title=Panimula sa Agham ng Ponetika |publisher=Cambridge |language=en |isbn=0-521-00496-9 |last2=Maidment |first2=John}} * {{citation |last1=Ball |first1=Martin |title=Phonetics: the Science of Speech |year=1999 |trans-title=Ponetika: Ang Agham ng Pananalita |publisher=Arnold |language=en |isbn=0-340-70010-6 |last2=Rahilly |first2=Joan}} * {{citation |last1=Bickford |first1=Anita |title=Articulatory Phonetics |year=2006 |trans-title=Ponetikang Artikularyo |edition=4 |publisher=S.I.L. International |language=en |isbn=1-55671-165-4 |last2=Floyd |first2=Rick}} * {{citation |last=Boersma |first=Paul |title=Functional Phonology: Formalizing the Interactions Between Articulatory and Perceptual Drives |year=1997 |trans-title=Punsiyonal na Ponolohiya: Pagsasapormal sa mga Interaksyon sa pagitan ng mga Artikularyo at Perseptuwal na Tunguhin |trans-chapter=Pagbabago ng tunog sa punsiyonal na ponolohiya |chapter=Sound change in functional phonology |place=[[The Hague]], Olanda |publisher=Holland Academic Graphics |language=en}} * {{citation |last1=Boyce |first1=S. |title=Coarticulatory stability in American English /r/ |journal=Journal of the Acoustical Society of America |volume=101 |issue=6 |pages=3741–3753 |year=1997 |trans-title=Katatagang koartikularyo sa Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |bibcode=1997ASAJ..101.3741B |citeseerx=10.1.1.16.4174 |doi=10.1121/1.418333 |pmid=9193061 |last2=Espy-Wilson |first2=C.}} * {{citation |last=Catford |first=J. C. |title=A Practical Introduction to Phonetics |year=1988 |trans-title=Praktikal na Panimula sa Ponetika |publisher=Oxford University Press |language=en |author-link=J. C. Catford}} * {{citation |last1=Catford |first1=J. C. |title=Fundamental Problems in Phonetics |date=1977 |trans-title=Mga Pangunahing Problema sa Ponetika |publisher=Edinburgh University Press |language=en |isbn=0-85224-279-4}} * {{citation |last1=Clark |first1=John |title=An Introduction to Phonetics and Phonology |year=1995 |trans-title=Panimula sa Ponetika at Ponolohiya |edition=2 |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-19452-5 |last2=Yallop |first2=Colin}} * {{citation |last1=Delattre |first1=P. |title=A dialect study of American R's by x-ray motion picture |journal=Linguistics |volume=44 |pages=29–68 |year=1968 |trans-title=Pag-aaral sa mga dayalekto ukol sa Amerikanong R sa pamamagitan ng x-ray na bidyo |language=en |last2=Freeman |first2=D. C.}} * {{citation |last=Grønnum |first=Nina |title=Fonetik og fonologi, Almen og Dansk |url=https://books.google.com/books?id=9RtCAgAAQBAJ |year=2005 |trans-title=Ponetika at Ponolohiya, Pangkalahatan at wikang Danes |edition=3 |place=[[Copenhagen]], Dinamarka |publisher=Akademisk Forlag |language=da |isbn=87-500-3865-6 |author-link=Nina Grønnum}} * {{citation |last=Hall |first=T. A. |title=The Cambridge Handbook of Phonology |pages=311–334 |year=2007 |editor-last=de Lacy |editor-first=Paul |trans-title=Ang Handbook ng Cambridge sa Ponolohiya |trans-chapter=Mga tampok na segmental |chapter=Segmental features |publisher=Cambridge University Press |language=en |isbn=978-0-521-84879-4}} * {{citation |last1=Hallé |first1=Pierre A. |title=Phonetic vs. phonological influences on French listeners' perception of American English approximants |journal=Journal of Phonetics |volume=27 |issue=3 |pages=281–306 |year=1999 |trans-title=Ponetiko vs ponolohikal na mga impluwensiya sa persepsiyon ng mga tagapakinig na Pranses sa mga katinig na palapit ng Amerikanong Ingles |language=en |doi=10.1006/jpho.1999.0097 |last2=Best |first2=Catherine T. |last3=Levitt |first3=Andrea |last4=Andrea}} * {{Citation |last=Hamann |first=Silke |title=The Phonetics and Phonology of Retroflexes |url=http://dspace.library.uu.nl:8080/handle/1874/627 |year=2003 |trans-title=Ang Ponetika at Ponolohiya ng mga Katinig sa Dilang Pulupot |place=[[Utrecht]], Olanda |publisher=LOT |language=en |isbn=90-76864-39-X}}{{Dead link|date=October 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{citation |last=Kawasaki |first=Haruko |title=An acoustical basis for universal constraints on sound sequences |year=1982 |trans-title=Akustikong basehan para sa mga pangkalahatang hangganan ng mga sekuwensiya ng tunog |publisher=University of California, Berkeley |language=en}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Phonetic Study of West African Languages |year=1964 |trans-title=Ponetikong Pag-aaral sa mga Wika ng Kanlurang Aprika |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |language=en |author-link=Peter Ladefoged}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Course in Phonetics |year=1975 |trans-title=Kurso sa Ponetika |place=New York |publisher=Harcourt Brace Jovanovich |language=en}} * {{SOWL}} * {{citation |last1=Maddieson |first1=Ian |title=Relationship between semivowels and vowels: Cross-linguistic investigations of acoustic difference and coarticulation |journal=Phonetica |volume=42 |issue=4 |pages=163–174 |year=1985 |trans-title=Relasyon ng mga malapatinig at patinig: Mga imbestigasyon sa iba't ibang wika ukol sa pagkakaiba sa akustika at koartikulasyon |language=en |doi=10.1159/000261748 |pmid=3842771 |last2=Emmorey |first2=Karen |author-link2=Karen Emmorey |s2cid=46872676}} * {{citation |last=Martínez-Celdrán |first=Eugenio |title=Problems in the classification of approximants |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=34 |issue=2 |pages=201–210 |year=2004 |trans-title=Mga problema sa klasipikasyon sa mga katinig na palapit |language=en |doi=10.1017/S0025100304001732 |s2cid=144568679}} * {{citation |last1=Martínez-Celdrán |first1=Eugenio |title=Castilian Spanish |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=33 |issue=2 |pages=255–259 |year=2003 |trans-title=Wikang Kastila |language=en |doi=10.1017/S0025100303001373 |last2=Fernández-Planas |first2=Ana Ma. |last3=Carrera-Sabaté |first3=Josefina |doi-access=free}} * {{citation |last=Montreuil |first=Jean-Pierre |title=From velar codas to high nuclei: phonetic and structural change in OT |journal=Probus |volume=16 |pages=91–111 |year=2004 |trans-title=Mula sa ngala-ngalang dulo patungong mataas na gitna: ponetiko at estraktural na pagbabago sa OT |language=en |doi=10.1515/prbs.2004.005}} * {{citation |last1=O'Connor |first1=J. D. |title=Phonetics |date=1973 |trans-title=Ponetika |publisher=Penguin |language=en}} * {{citation |last1=Ohala |first1=John J. |title=Turbulent Sounds: An Interdisciplinary Guide |pages=37–101 |year=2010 |editor1-last=Fuchs |editor1-first=Susanne |trans-title=Mga Maliligalig na Tunog: Isang Interdisiplinaryong Gabay |trans-chapter=Pagkaligalig at ponolohiya |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603090714/https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |chapter=Turbulence and phonology |chapter-url=https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |location=Berlin |publisher=De Gruyter Mouton |language=en |doi=10.1515/9783110226584.37 |isbn=978-3-11-022657-7 |access-date=2021-06-03 |archive-date=2021-06-03 |last2=Solé |first2=Maria-Josep |author-link1=John Ohala |editor2-last=Toda |editor2-first=Martine |editor3-last=Żygis |editor3-first=Marzena}} * {{citation |last=Pike |first=Kenneth |title=Phonetics |year=1943 |trans-title=Ponetika |publisher=University of Michigan Press |language=en |author-link=Kenneth Pike}} * {{citation |last=Rubach |first=Jerzy |title=Against subsegmental glides |journal=Linguistic Inquiry |volume=33 |issue=4 |pages=672–687 |year=2002 |trans-title=Kontra sa mga subsegmental na dulas |language=en |doi=10.1162/ling.2002.33.4.672 |s2cid=57566358}} * {{citation |last=Saporta |first=Sol |title=A Note on Spanish Semivowels |journal=Language |volume=32 |issue=2 |pages=287–290 |year=1956 |trans-title=Ukol sa mga Malapatinig sa wikang Espanyol |language=en |doi=10.2307/411006 |jstor=411006}} * {{citation |last=Shadle |first=Christine |title=Handbook of Phonetic Sciences |year=2000 |editor1-last=Hardcastle |editor1-first=W. J. |trans-title=Handbook ng Agham Ponetika |trans-chapter=Ang Erodinamika ng Pananalita |chapter=The Aerodynamics of Speech |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-18848-7 |editor2-last=Laver |editor2-first=J.}} * {{Citation |last=Trask |first=Robert L. |title=A Dictionary of Phonetics and Phonology |year=1996 |trans-title=DIksiyonaryo ng Ponetika at Ponolohiya |place=London |publisher=Routledge |language=en}} * {{citation |last1=Zawadzki |first1=P. A. |title=A cineradiographic study of static and dynamic aspects of American English /r/ |journal=Phonetica |volume=37 |issue=4 |pages=253–266 |year=1980 |trans-title=Isang sineradyograpikong pag-aaral sa mga estatiko at dinamikong aspeto ng Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |doi=10.1159/000259995 |pmid=7443796 |last2=Kuehn |first2=D. P. |s2cid=46760239}} {{Articulation navbox}}{{Authority control}} 3elrjtaxf221142h6qh85oqj8sspdyv 2206399 2206368 2026-05-06T06:08:21Z GinawaSaHapon 102500 2206399 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> {{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na palapít''' o '''aproksimánte''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng paglapit ng mga artikulador sa isa't isa ngunit hindi ganap o sapat ang pagkitid ng lagusan ng hangin para makagawa ng maligalig na tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|1975|p=277}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}, sinisipi sina {{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996}}</ref> Dahil dito, nasa pagitan ang mga ito ng mga [[katinig na pasutsot]], na gumagawa ng maligalig na tunog, at mga [[patinig]], na walang ginagawang kahit anong ligalig sa tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}</ref> Kabilang sa mga katinig na palapit ang mga [[malapatinig]] na {{IPA|[w y]}} (hal. ''wala'' at ''yaya'') at mga [[katinig na pagilid]] kagaya ng {{IPA|[l]}} (hal. ''laro''). Depende sa kahulugan, maaaring kasama rin sa mga ito ang lahat ng mga [[matitingkad na katinig]] ([[katinig na pakatal]] tulad ng {{IPA|[ʙ r]}} at [[Katinig na patapik|patapik]] tulad ng {{IPA|[ⱱ ɾ]}}), o tanging mga [[Katinig na mala-R|katinig na mala-''R'']] lamang na hindi matingkad (hal. {{IPA|[ɹ]}}).<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Hall|2007|p=316}}</ref> == Kahulugan == Dahil sa lapit ng mga katinig na palapit sa mga patinig, tinatawag din ang mga ito bilang mga [[malapatinig]] o mga '''madudulás na katínig''' ({{Lang|en|glide}}). Sa kasalukuyan, itinuturing bilang isang grupo ng mga katinig na palapit ang mga malapatinig. May mga kaakibat itong katumbas na [[patinig]], na makikita sa lahat ng mga wikang meron nito.<ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}}, citing {{Harvcoltxt|Maddieson|Emmorey|1985}}</ref> Nakadepende ang mga pares sa ponolohiya ng mga wika o kahit maging sa gampanin nito sa balarila ng mga ito, kagaya ng kaso ng ''[[Ablaut sa Proto-Indo-Europeo|ablaut]]'' sa [[protowikang Indo-Europeo]]. May mga wika ring umiiwas na itabi ang mga katinig na palapit sa katumbas nitong patinig sa kanilang sistema.<ref>{{Harvcoltxt|Rubach|2002|p=680}}, sinisipi si {{Harvcoltxt|Kawasaki|1982}}</ref> May mga [[Ponetika|ponetista]] na nagtatangi sa mga malapatinig sa ibang mga katinig na palapit batay sa puwesto nito sa isang [[pantig]]. Halimbawa, ayon kay Jean-Pierre Montreuil, magkaiba ang mga katinig na palapit sa mga [[salitang Ingles]] na {{Lang|en|par}} ("magkapantay") at {{Lang|en|buy}} ("bumili") sa mga [[salitang Pranses]] na {{Lang|fr|par}} ("pumasok") at {{Lang|fr|baille}} ("banyera", binibigkas parehas sa {{Lang|en|buy}}) dahil nasa dulo ng pantig ang puwesto ng katinig na palapit sa pares na Pranses habang nasa nasa gitna naman ng pantig ang sa pares na Ingles.<ref name=":0">{{Harvcoltxt|Montreuil|2004|p=104}}</ref> Ibig sabihin, maaaring maganap ang mga pagtatanging di agad halata (kung di man bahagya lamang ang pagtatangi) sa mga wikang kagaya ng [[wikang Italyano]] (hal. ang tunog na ''I'' sa gitna ng pantig sa salitang {{Lang|it|piede}} {{IPA|[ˈpi̯ɛˑde]}} "paa" kontra sa simula ng pantig sa salitang {{Lang|it|piano}} {{IPA|[ˈpjaˑno]}} "patag").<ref name=":0" /> == Uri == == Sanggunian == === Pagsipi === {{Reflist}} === Pinagkunan === * {{citation |last=Akamatsu |first=Tsutomu |title=A critique of the IPA Chart |url=http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |journal=Contextos |volume=X |issue=19–20 |pages=7–42 |year=1992 |trans-title=Isang kritisismo sa talahanayan ng IPA |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |language=en |access-date=21 December 2020 |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}} * {{cite conference|mode=cs2|last1=Asu|first1=Eva Liina|last2=Nolan|first2=Francis|last3=Schötz|first3=Susanne|year=2015|title=A comparative study of Estonian Swedish voiceless laterals: Are voiceless approximants fricatives?|book-title=Proceedings: 18th International Congress of Phonetic Sciences|publisher=University of Glasgow|isbn=978-0-85261-941-4|url=https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|lang=en|trans-title=Kumparatibong pag-aaral sa mga walang tunog na katinig na pagilid sa wikang Suwesyo sa Estonia: Mga pasutsot ba ang mga walang tunog na palapit?}} * {{citation |last1=Ashby |first1=Michael |title=Introducing Phonetic Science |year=2005 |trans-title=Panimula sa Agham ng Ponetika |publisher=Cambridge |language=en |isbn=0-521-00496-9 |last2=Maidment |first2=John}} * {{citation |last1=Ball |first1=Martin |title=Phonetics: the Science of Speech |year=1999 |trans-title=Ponetika: Ang Agham ng Pananalita |publisher=Arnold |language=en |isbn=0-340-70010-6 |last2=Rahilly |first2=Joan}} * {{citation |last1=Bickford |first1=Anita |title=Articulatory Phonetics |year=2006 |trans-title=Ponetikang Artikularyo |edition=4 |publisher=S.I.L. International |language=en |isbn=1-55671-165-4 |last2=Floyd |first2=Rick}} * {{citation |last=Boersma |first=Paul |title=Functional Phonology: Formalizing the Interactions Between Articulatory and Perceptual Drives |year=1997 |trans-title=Punsiyonal na Ponolohiya: Pagsasapormal sa mga Interaksyon sa pagitan ng mga Artikularyo at Perseptuwal na Tunguhin |trans-chapter=Pagbabago ng tunog sa punsiyonal na ponolohiya |chapter=Sound change in functional phonology |place=[[The Hague]], Olanda |publisher=Holland Academic Graphics |language=en}} * {{citation |last1=Boyce |first1=S. |title=Coarticulatory stability in American English /r/ |journal=Journal of the Acoustical Society of America |volume=101 |issue=6 |pages=3741–3753 |year=1997 |trans-title=Katatagang koartikularyo sa Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |bibcode=1997ASAJ..101.3741B |citeseerx=10.1.1.16.4174 |doi=10.1121/1.418333 |pmid=9193061 |last2=Espy-Wilson |first2=C.}} * {{citation |last=Catford |first=J. C. |title=A Practical Introduction to Phonetics |year=1988 |trans-title=Praktikal na Panimula sa Ponetika |publisher=Oxford University Press |language=en |author-link=J. C. Catford}} * {{citation |last1=Catford |first1=J. C. |title=Fundamental Problems in Phonetics |date=1977 |trans-title=Mga Pangunahing Problema sa Ponetika |publisher=Edinburgh University Press |language=en |isbn=0-85224-279-4}} * {{citation |last1=Clark |first1=John |title=An Introduction to Phonetics and Phonology |year=1995 |trans-title=Panimula sa Ponetika at Ponolohiya |edition=2 |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-19452-5 |last2=Yallop |first2=Colin}} * {{citation |last1=Delattre |first1=P. |title=A dialect study of American R's by x-ray motion picture |journal=Linguistics |volume=44 |pages=29–68 |year=1968 |trans-title=Pag-aaral sa mga dayalekto ukol sa Amerikanong R sa pamamagitan ng x-ray na bidyo |language=en |last2=Freeman |first2=D. C.}} * {{citation |last=Grønnum |first=Nina |title=Fonetik og fonologi, Almen og Dansk |url=https://books.google.com/books?id=9RtCAgAAQBAJ |year=2005 |trans-title=Ponetika at Ponolohiya, Pangkalahatan at wikang Danes |edition=3 |place=[[Copenhagen]], Dinamarka |publisher=Akademisk Forlag |language=da |isbn=87-500-3865-6 |author-link=Nina Grønnum}} * {{citation |last=Hall |first=T. A. |title=The Cambridge Handbook of Phonology |pages=311–334 |year=2007 |editor-last=de Lacy |editor-first=Paul |trans-title=Ang Handbook ng Cambridge sa Ponolohiya |trans-chapter=Mga tampok na segmental |chapter=Segmental features |publisher=Cambridge University Press |language=en |isbn=978-0-521-84879-4}} * {{citation |last1=Hallé |first1=Pierre A. |title=Phonetic vs. phonological influences on French listeners' perception of American English approximants |journal=Journal of Phonetics |volume=27 |issue=3 |pages=281–306 |year=1999 |trans-title=Ponetiko vs ponolohikal na mga impluwensiya sa persepsiyon ng mga tagapakinig na Pranses sa mga katinig na palapit ng Amerikanong Ingles |language=en |doi=10.1006/jpho.1999.0097 |last2=Best |first2=Catherine T. |last3=Levitt |first3=Andrea |last4=Andrea}} * {{Citation |last=Hamann |first=Silke |title=The Phonetics and Phonology of Retroflexes |url=http://dspace.library.uu.nl:8080/handle/1874/627 |year=2003 |trans-title=Ang Ponetika at Ponolohiya ng mga Katinig sa Dilang Pulupot |place=[[Utrecht]], Olanda |publisher=LOT |language=en |isbn=90-76864-39-X}}{{Dead link|date=October 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{citation |last=Kawasaki |first=Haruko |title=An acoustical basis for universal constraints on sound sequences |year=1982 |trans-title=Akustikong basehan para sa mga pangkalahatang hangganan ng mga sekuwensiya ng tunog |publisher=University of California, Berkeley |language=en}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Phonetic Study of West African Languages |year=1964 |trans-title=Ponetikong Pag-aaral sa mga Wika ng Kanlurang Aprika |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |language=en |author-link=Peter Ladefoged}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Course in Phonetics |year=1975 |trans-title=Kurso sa Ponetika |place=New York |publisher=Harcourt Brace Jovanovich |language=en}} * {{SOWL}} * {{citation |last1=Maddieson |first1=Ian |title=Relationship between semivowels and vowels: Cross-linguistic investigations of acoustic difference and coarticulation |journal=Phonetica |volume=42 |issue=4 |pages=163–174 |year=1985 |trans-title=Relasyon ng mga malapatinig at patinig: Mga imbestigasyon sa iba't ibang wika ukol sa pagkakaiba sa akustika at koartikulasyon |language=en |doi=10.1159/000261748 |pmid=3842771 |last2=Emmorey |first2=Karen |author-link2=Karen Emmorey |s2cid=46872676}} * {{citation |last=Martínez-Celdrán |first=Eugenio |title=Problems in the classification of approximants |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=34 |issue=2 |pages=201–210 |year=2004 |trans-title=Mga problema sa klasipikasyon sa mga katinig na palapit |language=en |doi=10.1017/S0025100304001732 |s2cid=144568679}} * {{citation |last1=Martínez-Celdrán |first1=Eugenio |title=Castilian Spanish |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=33 |issue=2 |pages=255–259 |year=2003 |trans-title=Wikang Kastila |language=en |doi=10.1017/S0025100303001373 |last2=Fernández-Planas |first2=Ana Ma. |last3=Carrera-Sabaté |first3=Josefina |doi-access=free}} * {{citation |last=Montreuil |first=Jean-Pierre |title=From velar codas to high nuclei: phonetic and structural change in OT |journal=Probus |volume=16 |pages=91–111 |year=2004 |trans-title=Mula sa ngala-ngalang dulo patungong mataas na gitna: ponetiko at estraktural na pagbabago sa OT |language=en |doi=10.1515/prbs.2004.005}} * {{citation |last1=O'Connor |first1=J. D. |title=Phonetics |date=1973 |trans-title=Ponetika |publisher=Penguin |language=en}} * {{citation |last1=Ohala |first1=John J. |title=Turbulent Sounds: An Interdisciplinary Guide |pages=37–101 |year=2010 |editor1-last=Fuchs |editor1-first=Susanne |trans-title=Mga Maliligalig na Tunog: Isang Interdisiplinaryong Gabay |trans-chapter=Pagkaligalig at ponolohiya |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603090714/https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |chapter=Turbulence and phonology |chapter-url=https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |location=Berlin |publisher=De Gruyter Mouton |language=en |doi=10.1515/9783110226584.37 |isbn=978-3-11-022657-7 |access-date=2021-06-03 |archive-date=2021-06-03 |last2=Solé |first2=Maria-Josep |author-link1=John Ohala |editor2-last=Toda |editor2-first=Martine |editor3-last=Żygis |editor3-first=Marzena}} * {{citation |last=Pike |first=Kenneth |title=Phonetics |year=1943 |trans-title=Ponetika |publisher=University of Michigan Press |language=en |author-link=Kenneth Pike}} * {{citation |last=Rubach |first=Jerzy |title=Against subsegmental glides |journal=Linguistic Inquiry |volume=33 |issue=4 |pages=672–687 |year=2002 |trans-title=Kontra sa mga subsegmental na dulas |language=en |doi=10.1162/ling.2002.33.4.672 |s2cid=57566358}} * {{citation |last=Saporta |first=Sol |title=A Note on Spanish Semivowels |journal=Language |volume=32 |issue=2 |pages=287–290 |year=1956 |trans-title=Ukol sa mga Malapatinig sa wikang Espanyol |language=en |doi=10.2307/411006 |jstor=411006}} * {{citation |last=Shadle |first=Christine |title=Handbook of Phonetic Sciences |year=2000 |editor1-last=Hardcastle |editor1-first=W. J. |trans-title=Handbook ng Agham Ponetika |trans-chapter=Ang Erodinamika ng Pananalita |chapter=The Aerodynamics of Speech |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-18848-7 |editor2-last=Laver |editor2-first=J.}} * {{Citation |last=Trask |first=Robert L. |title=A Dictionary of Phonetics and Phonology |year=1996 |trans-title=DIksiyonaryo ng Ponetika at Ponolohiya |place=London |publisher=Routledge |language=en}} * {{citation |last1=Zawadzki |first1=P. A. |title=A cineradiographic study of static and dynamic aspects of American English /r/ |journal=Phonetica |volume=37 |issue=4 |pages=253–266 |year=1980 |trans-title=Isang sineradyograpikong pag-aaral sa mga estatiko at dinamikong aspeto ng Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |doi=10.1159/000259995 |pmid=7443796 |last2=Kuehn |first2=D. P. |s2cid=46760239}} {{Articulation navbox}}{{Authority control}} 1hzjzht5ltp565lo4n8hun5qve89x99 2206407 2206399 2026-05-06T07:07:42Z GinawaSaHapon 102500 2206407 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> {{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na palapít''' o '''aproksimánte''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng paglapit ng mga artikulador sa isa't isa ngunit hindi ganap o sapat ang pagkitid ng lagusan ng hangin para makagawa ng maligalig na tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|1975|p=277}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}, sinisipi sina {{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996}}</ref> Dahil dito, nasa pagitan ang mga ito ng mga [[katinig na pasutsot]], na gumagawa ng maligalig na tunog, at mga [[patinig]], na walang ginagawang kahit anong ligalig sa tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}</ref> Kabilang sa mga katinig na palapit ang mga [[malapatinig]] na {{IPA|[w y]}} (hal. ''wala'' at ''yaya'') at mga [[katinig na pagilid]] kagaya ng {{IPA|[l]}} (hal. ''laro''). Depende sa kahulugan, maaaring kasama rin sa mga ito ang lahat ng mga [[matitingkad na katinig]] ([[katinig na pakatal]] tulad ng {{IPA|[ʙ r]}} at [[Katinig na patapik|patapik]] tulad ng {{IPA|[ⱱ ɾ]}}), o tanging mga [[Katinig na mala-R|katinig na mala-''R'']] lamang na hindi matingkad (hal. {{IPA|[ɹ]}}).<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Hall|2007|p=316}}</ref> == Kahulugan == Dahil sa lapit ng mga katinig na palapit sa mga patinig, tinatawag din ang mga ito bilang mga [[malapatinig]] o mga '''madudulás na katínig''' ({{Lang|en|glide}}). Sa kasalukuyan, itinuturing bilang isang grupo ng mga katinig na palapit ang mga malapatinig. May mga kaakibat itong katumbas na [[patinig]], na makikita sa lahat ng mga wikang meron nito.<ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}}, sinisipi sina {{Harvcoltxt|Maddieson|Emmorey|1985}}</ref> Nakadepende ang mga pares sa ponolohiya ng mga wika o kahit maging sa gampanin nito sa balarila ng mga ito, kagaya ng kaso ng ''[[Ablaut sa Proto-Indo-Europeo|ablaut]]'' sa [[protowikang Indo-Europeo]]. May mga wika ring umiiwas na itabi ang mga katinig na palapit sa katumbas nitong patinig sa kanilang sistema.<ref>{{Harvcoltxt|Rubach|2002|p=680}}, sinisipi si {{Harvcoltxt|Kawasaki|1982}}</ref> May mga [[Ponetika|ponetista]] na nagtatangi sa mga malapatinig sa ibang mga katinig na palapit batay sa puwesto nito sa isang [[pantig]]. Halimbawa, ayon kay Jean-Pierre Montreuil, magkaiba ang mga katinig na palapit sa mga [[salitang Ingles]] na {{Lang|en|par}} ("magkapantay") at {{Lang|en|buy}} ("bumili") sa mga [[salitang Pranses]] na {{Lang|fr|par}} ("pumasok") at {{Lang|fr|baille}} ("banyera", binibigkas parehas sa {{Lang|en|buy}}) dahil nasa dulo ng pantig ang puwesto ng katinig na palapit sa pares na Pranses habang nasa nasa gitna naman ng pantig ang sa pares na Ingles.<ref name=":0">{{Harvcoltxt|Montreuil|2004|p=104}}</ref> Ibig sabihin, maaaring maganap ang mga pagtatanging di agad halata (kung di man bahagya lamang ang pagtatangi) sa mga wikang kagaya ng [[wikang Italyano]] (hal. ang tunog na ''I'' sa gitna ng pantig sa salitang {{Lang|it|piede}} {{IPA|[ˈpi̯ɛˑde]}} "paa" kontra sa simula ng pantig sa salitang {{Lang|it|piano}} {{IPA|[ˈpjaˑno]}} "patag").<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- |+Mga pares ng katinig na palapit at patinig<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=202}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}}</ref> ![[Patinig]] !Kapares na katinig na palapit ![[Lugar ng artikulasyon]] !Halimbawa |- |{{IPA link|i}} |{{IPA link|j}}{{Efn|Dahil nakaunat ang mga labi kapag binibigkas ang mga patinig na {{IPA|[i ɯ]}}, ipinapahiwatig nito na ganito rin ang kaso sa mga kapares nitong katinig na palapit {{IPA|[j ɰ]}}. Gayunpaman, walang ganitong pag-uunat na nagaganap sa mga katinig, at kung meron man, bahagya lamang. Dahil dito, maaaring ipares ang mga ito sa mga [[katinig na pasutsot]] na may nakababang tuldik {{angbr IPA|ʝ᫛ ɣ᫛}}, kung ang habol ay isang walang pinapanigang artikulasyon sa pagitan ng nakaunat na {{IPA|[j ɰ]}} o nakabilog na {{IPA|[ɥ w]}}.<ref>{{Cite book |last=Esling |first=John |title=The Handbook of Phonetic Sciences |publisher=Wiley-Blackwell |year=2012 |isbn=978-1118358207 |editor-last=Hardcastle |editor-first=William J. |edition=2 |pages=699 |language=en |trans-title=Ang Handbook sa Agham Ponetika |chapter=Phonetic Notation |trans-chapter=Notasyong Ponetiko |editor-last2=Laver |editor-first2=John |editor-last3=Gibbon |editor-first3=Fiona E.}}</ref>|name=:0}} |[[Katinig sa paleta|Paleta]] |[[Wikang Espanyol|Espanyol]] {{lang|es|ampl'''í'''o}} ("pinahaba ko") vs {{lang|es|ampl'''ió'''}} ("pinahaba niya") |- |{{IPA link|y}} |{{IPA link|ɥ}} |[[Katinig sa labi't paleta|Labi't paleta]] |[[Wikang Pranses|Pranses]] {{lang|fr|aig'''u'''}} ("matulis") vs. {{lang|fr|aig'''u'''ille}} ("karayom") |- |{{IPA link|ɯ}} |{{IPA link|ɰ}}{{Efn|name=:0}} |[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]] |[[Wikang Koreano|Koreano]] {{lang|ko|'''음'''식}} ({{Lang|ko-Latn|eumsik}}, "pagkain") vs. {{lang|ko|'''의'''사}} ({{Lang|ko-Latn|uisa}}, "doktor") |- |{{IPA link|u}} |{{IPA link|w}} |[[Katinig sa labi't ngala-ngala|Labi't ngala-ngala]] |Espanyol {{lang|es|contin'''ú'''o}} ("tinuloy ko") vs. {{lang|es|contin'''uó'''}} ("tinuloy niya") |- |{{IPA link|ɚ}} |{{IPA link|ɻ}} |[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]] [[Katinig sa dilang pulupot|Dilang pulupot]]{{Efn|Dahil sa komplikasyon sa artikulasyon sa tunog na ''R'' sa Amerikanong Ingles, may ilang pagkakaiba ito sa ponetikong paglalarawan nito. Madalas na ginagamit na transkripsiyon para rito ang [[katinig na palapit sa gilagid]] {{IPA|[ɹ]}}, kahit na mas malapit ito sa tunog sa [[katinig na palapit sa likurang gilagid|likurang gilagid]]. Maaari ding maganap ang aktuwal na pagpulupot ng dila at pareho itong nagaganap bilang baryasyon ng iisang tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Hallé|Best|Levitt|Andrea|1999|p=283}} sinisipi sina {{Harvcoltxt|Delattre|Freeman|1968}}, {{Harvcoltxt|Zawadzki|Kuehn|1980}}, at {{Harvcoltxt|Boyce|Espy-Wilson|1997}}</ref> Gayunpaman, itinatangi ni J.C. Catford ang mga patinig ng Amerikanong Ingles (na tinatawag niyang "rotarisado" o mala-''R'') at mga patinig na may pagpulupot ng dila kagaya ng mga patinig sa [[wikang Badaga]].<ref>{{Harvcoltxt|Catford|1988|p=161f}}</ref> Sa kabilang banda, parehong itinuturing naman ni Robert Trask ang mga ito bilang mga mala-''R'' na patinig at sinabing pareho itong may nakababang ikatlong pormant.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|1996|p=310}}</ref><ref>Parehong sinipi sa {{Harvcoltxt|Hamann|2003|pp=25–26}}</ref> }} |[[Wikang Ingles|Ingles]] ng Hilagang Amerika {{lang|en|wait'''er'''}} vs. {{lang|en|wait'''r'''ess}} |} :{{Notelist}} : {{note|Retroflex|**}} == Uri == == Sanggunian == === Pagsipi === {{Reflist}} === Pinagkunan === * {{citation |last=Akamatsu |first=Tsutomu |title=A critique of the IPA Chart |url=http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |journal=Contextos |volume=X |issue=19–20 |pages=7–42 |year=1992 |trans-title=Isang kritisismo sa talahanayan ng IPA |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |language=en |access-date=21 December 2020 |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}} * {{cite conference|mode=cs2|last1=Asu|first1=Eva Liina|last2=Nolan|first2=Francis|last3=Schötz|first3=Susanne|year=2015|title=A comparative study of Estonian Swedish voiceless laterals: Are voiceless approximants fricatives?|book-title=Proceedings: 18th International Congress of Phonetic Sciences|publisher=University of Glasgow|isbn=978-0-85261-941-4|url=https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|lang=en|trans-title=Kumparatibong pag-aaral sa mga walang tunog na katinig na pagilid sa wikang Suwesyo sa Estonia: Mga pasutsot ba ang mga walang tunog na palapit?}} * {{citation |last1=Ashby |first1=Michael |title=Introducing Phonetic Science |year=2005 |trans-title=Panimula sa Agham ng Ponetika |publisher=Cambridge |language=en |isbn=0-521-00496-9 |last2=Maidment |first2=John}} * {{citation |last1=Ball |first1=Martin |title=Phonetics: the Science of Speech |year=1999 |trans-title=Ponetika: Ang Agham ng Pananalita |publisher=Arnold |language=en |isbn=0-340-70010-6 |last2=Rahilly |first2=Joan}} * {{citation |last1=Bickford |first1=Anita |title=Articulatory Phonetics |year=2006 |trans-title=Ponetikang Artikularyo |edition=4 |publisher=S.I.L. International |language=en |isbn=1-55671-165-4 |last2=Floyd |first2=Rick}} * {{citation |last=Boersma |first=Paul |title=Functional Phonology: Formalizing the Interactions Between Articulatory and Perceptual Drives |year=1997 |trans-title=Punsiyonal na Ponolohiya: Pagsasapormal sa mga Interaksyon sa pagitan ng mga Artikularyo at Perseptuwal na Tunguhin |trans-chapter=Pagbabago ng tunog sa punsiyonal na ponolohiya |chapter=Sound change in functional phonology |place=[[The Hague]], Olanda |publisher=Holland Academic Graphics |language=en}} * {{citation |last1=Boyce |first1=S. |title=Coarticulatory stability in American English /r/ |journal=Journal of the Acoustical Society of America |volume=101 |issue=6 |pages=3741–3753 |year=1997 |trans-title=Katatagang koartikularyo sa Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |bibcode=1997ASAJ..101.3741B |citeseerx=10.1.1.16.4174 |doi=10.1121/1.418333 |pmid=9193061 |last2=Espy-Wilson |first2=C.}} * {{citation |last=Catford |first=J. C. |title=A Practical Introduction to Phonetics |year=1988 |trans-title=Praktikal na Panimula sa Ponetika |publisher=Oxford University Press |language=en |author-link=J. C. Catford}} * {{citation |last1=Catford |first1=J. C. |title=Fundamental Problems in Phonetics |date=1977 |trans-title=Mga Pangunahing Problema sa Ponetika |publisher=Edinburgh University Press |language=en |isbn=0-85224-279-4}} * {{citation |last1=Clark |first1=John |title=An Introduction to Phonetics and Phonology |year=1995 |trans-title=Panimula sa Ponetika at Ponolohiya |edition=2 |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-19452-5 |last2=Yallop |first2=Colin}} * {{citation |last1=Delattre |first1=P. |title=A dialect study of American R's by x-ray motion picture |journal=Linguistics |volume=44 |pages=29–68 |year=1968 |trans-title=Pag-aaral sa mga dayalekto ukol sa Amerikanong R sa pamamagitan ng x-ray na bidyo |language=en |last2=Freeman |first2=D. C.}} * {{citation |last=Grønnum |first=Nina |title=Fonetik og fonologi, Almen og Dansk |url=https://books.google.com/books?id=9RtCAgAAQBAJ |year=2005 |trans-title=Ponetika at Ponolohiya, Pangkalahatan at wikang Danes |edition=3 |place=[[Copenhagen]], Dinamarka |publisher=Akademisk Forlag |language=da |isbn=87-500-3865-6 |author-link=Nina Grønnum}} * {{citation |last=Hall |first=T. A. |title=The Cambridge Handbook of Phonology |pages=311–334 |year=2007 |editor-last=de Lacy |editor-first=Paul |trans-title=Ang Handbook ng Cambridge sa Ponolohiya |trans-chapter=Mga tampok na segmental |chapter=Segmental features |publisher=Cambridge University Press |language=en |isbn=978-0-521-84879-4}} * {{citation |last1=Hallé |first1=Pierre A. |title=Phonetic vs. phonological influences on French listeners' perception of American English approximants |journal=Journal of Phonetics |volume=27 |issue=3 |pages=281–306 |year=1999 |trans-title=Ponetiko vs ponolohikal na mga impluwensiya sa persepsiyon ng mga tagapakinig na Pranses sa mga katinig na palapit ng Amerikanong Ingles |language=en |doi=10.1006/jpho.1999.0097 |last2=Best |first2=Catherine T. |last3=Levitt |first3=Andrea |last4=Andrea}} * {{Citation |last=Hamann |first=Silke |title=The Phonetics and Phonology of Retroflexes |url=http://dspace.library.uu.nl:8080/handle/1874/627 |year=2003 |trans-title=Ang Ponetika at Ponolohiya ng mga Katinig sa Dilang Pulupot |place=[[Utrecht]], Olanda |publisher=LOT |language=en |isbn=90-76864-39-X}}{{Dead link|date=October 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{citation |last=Kawasaki |first=Haruko |title=An acoustical basis for universal constraints on sound sequences |year=1982 |trans-title=Akustikong basehan para sa mga pangkalahatang hangganan ng mga sekuwensiya ng tunog |publisher=University of California, Berkeley |language=en}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Phonetic Study of West African Languages |year=1964 |trans-title=Ponetikong Pag-aaral sa mga Wika ng Kanlurang Aprika |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |language=en |author-link=Peter Ladefoged}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Course in Phonetics |year=1975 |trans-title=Kurso sa Ponetika |place=New York |publisher=Harcourt Brace Jovanovich |language=en}} * {{SOWL}} * {{citation |last1=Maddieson |first1=Ian |title=Relationship between semivowels and vowels: Cross-linguistic investigations of acoustic difference and coarticulation |journal=Phonetica |volume=42 |issue=4 |pages=163–174 |year=1985 |trans-title=Relasyon ng mga malapatinig at patinig: Mga imbestigasyon sa iba't ibang wika ukol sa pagkakaiba sa akustika at koartikulasyon |language=en |doi=10.1159/000261748 |pmid=3842771 |last2=Emmorey |first2=Karen |author-link2=Karen Emmorey |s2cid=46872676}} * {{citation |last=Martínez-Celdrán |first=Eugenio |title=Problems in the classification of approximants |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=34 |issue=2 |pages=201–210 |year=2004 |trans-title=Mga problema sa klasipikasyon sa mga katinig na palapit |language=en |doi=10.1017/S0025100304001732 |s2cid=144568679}} * {{citation |last1=Martínez-Celdrán |first1=Eugenio |title=Castilian Spanish |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=33 |issue=2 |pages=255–259 |year=2003 |trans-title=Wikang Kastila |language=en |doi=10.1017/S0025100303001373 |last2=Fernández-Planas |first2=Ana Ma. |last3=Carrera-Sabaté |first3=Josefina |doi-access=free}} * {{citation |last=Montreuil |first=Jean-Pierre |title=From velar codas to high nuclei: phonetic and structural change in OT |journal=Probus |volume=16 |pages=91–111 |year=2004 |trans-title=Mula sa ngala-ngalang dulo patungong mataas na gitna: ponetiko at estraktural na pagbabago sa OT |language=en |doi=10.1515/prbs.2004.005}} * {{citation |last1=O'Connor |first1=J. D. |title=Phonetics |date=1973 |trans-title=Ponetika |publisher=Penguin |language=en}} * {{citation |last1=Ohala |first1=John J. |title=Turbulent Sounds: An Interdisciplinary Guide |pages=37–101 |year=2010 |editor1-last=Fuchs |editor1-first=Susanne |trans-title=Mga Maliligalig na Tunog: Isang Interdisiplinaryong Gabay |trans-chapter=Pagkaligalig at ponolohiya |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603090714/https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |chapter=Turbulence and phonology |chapter-url=https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |location=Berlin |publisher=De Gruyter Mouton |language=en |doi=10.1515/9783110226584.37 |isbn=978-3-11-022657-7 |access-date=2021-06-03 |archive-date=2021-06-03 |last2=Solé |first2=Maria-Josep |author-link1=John Ohala |editor2-last=Toda |editor2-first=Martine |editor3-last=Żygis |editor3-first=Marzena}} * {{citation |last=Pike |first=Kenneth |title=Phonetics |year=1943 |trans-title=Ponetika |publisher=University of Michigan Press |language=en |author-link=Kenneth Pike}} * {{citation |last=Rubach |first=Jerzy |title=Against subsegmental glides |journal=Linguistic Inquiry |volume=33 |issue=4 |pages=672–687 |year=2002 |trans-title=Kontra sa mga subsegmental na dulas |language=en |doi=10.1162/ling.2002.33.4.672 |s2cid=57566358}} * {{citation |last=Saporta |first=Sol |title=A Note on Spanish Semivowels |journal=Language |volume=32 |issue=2 |pages=287–290 |year=1956 |trans-title=Ukol sa mga Malapatinig sa wikang Espanyol |language=en |doi=10.2307/411006 |jstor=411006}} * {{citation |last=Shadle |first=Christine |title=Handbook of Phonetic Sciences |year=2000 |editor1-last=Hardcastle |editor1-first=W. J. |trans-title=Handbook ng Agham Ponetika |trans-chapter=Ang Erodinamika ng Pananalita |chapter=The Aerodynamics of Speech |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-18848-7 |editor2-last=Laver |editor2-first=J.}} * {{Citation |last=Trask |first=Robert L. |title=A Dictionary of Phonetics and Phonology |year=1996 |trans-title=DIksiyonaryo ng Ponetika at Ponolohiya |place=London |publisher=Routledge |language=en}} * {{citation |last1=Zawadzki |first1=P. A. |title=A cineradiographic study of static and dynamic aspects of American English /r/ |journal=Phonetica |volume=37 |issue=4 |pages=253–266 |year=1980 |trans-title=Isang sineradyograpikong pag-aaral sa mga estatiko at dinamikong aspeto ng Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |doi=10.1159/000259995 |pmid=7443796 |last2=Kuehn |first2=D. P. |s2cid=46760239}} {{Articulation navbox}}{{Authority control}} 9ba9cxw329a5nq7zpzehc1tp6cnb1fh 2206408 2206407 2026-05-06T07:08:53Z GinawaSaHapon 102500 2206408 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> {{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na palapít''' o '''aproksimánte''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng paglapit ng mga artikulador sa isa't isa ngunit hindi ganap o sapat ang pagkitid ng lagusan ng hangin para makagawa ng maligalig na tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|1975|p=277}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}, sinisipi sina {{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996}}</ref> Dahil dito, nasa pagitan ang mga ito ng mga [[katinig na pasutsot]], na gumagawa ng maligalig na tunog, at mga [[patinig]], na walang ginagawang kahit anong ligalig sa tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}</ref> Kabilang sa mga katinig na palapit ang mga [[malapatinig]] na {{IPA|[w y]}} (hal. ''wala'' at ''yaya'') at mga [[katinig na pagilid]] kagaya ng {{IPA|[l]}} (hal. ''laro''). Depende sa kahulugan, maaaring kasama rin sa mga ito ang lahat ng mga [[matitingkad na katinig]] ([[katinig na pakatal]] tulad ng {{IPA|[ʙ r]}} at [[Katinig na patapik|patapik]] tulad ng {{IPA|[ⱱ ɾ]}}), o tanging mga [[Katinig na mala-R|katinig na mala-''R'']] lamang na hindi matingkad (hal. {{IPA|[ɹ]}}).<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Hall|2007|p=316}}</ref> == Kahulugan == Dahil sa lapit ng mga katinig na palapit sa mga patinig, tinatawag din ang mga ito bilang mga [[malapatinig]] o mga '''madudulás na katínig''' ({{Lang|en|glide}}). Sa kasalukuyan, itinuturing bilang isang grupo ng mga katinig na palapit ang mga malapatinig. May mga kaakibat itong katumbas na [[patinig]], na makikita sa lahat ng mga wikang meron nito.<ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}}, sinisipi sina {{Harvcoltxt|Maddieson|Emmorey|1985}}</ref> Nakadepende ang mga pares sa ponolohiya ng mga wika o kahit maging sa gampanin nito sa balarila ng mga ito, kagaya ng kaso ng ''[[Ablaut sa Proto-Indo-Europeo|ablaut]]'' sa [[protowikang Indo-Europeo]]. May mga wika ring umiiwas na itabi ang mga katinig na palapit sa katumbas nitong patinig sa kanilang sistema.<ref>{{Harvcoltxt|Rubach|2002|p=680}}, sinisipi si {{Harvcoltxt|Kawasaki|1982}}</ref> May mga [[Ponetika|ponetista]] na nagtatangi sa mga malapatinig sa ibang mga katinig na palapit batay sa puwesto nito sa isang [[pantig]]. Halimbawa, ayon kay Jean-Pierre Montreuil, magkaiba ang mga katinig na palapit sa mga [[salitang Ingles]] na {{Lang|en|par}} ("magkapantay") at {{Lang|en|buy}} ("bumili") sa mga [[salitang Pranses]] na {{Lang|fr|par}} ("pumasok") at {{Lang|fr|baille}} ("banyera", binibigkas parehas sa {{Lang|en|buy}}) dahil nasa dulo ng pantig ang puwesto ng katinig na palapit sa pares na Pranses habang nasa nasa gitna naman ng pantig ang sa pares na Ingles.<ref name=":0">{{Harvcoltxt|Montreuil|2004|p=104}}</ref> Ibig sabihin, maaaring maganap ang mga pagtatanging di agad halata (kung di man bahagya lamang ang pagtatangi) sa mga wikang kagaya ng [[wikang Italyano]] (hal. ang tunog na ''I'' sa gitna ng pantig sa salitang {{Lang|it|piede}} {{IPA|[ˈpi̯ɛˑde]}} "paa" kontra sa simula ng pantig sa salitang {{Lang|it|piano}} {{IPA|[ˈpjaˑno]}} "patag").<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="margin: auto; border: none;" |- |+Mga pares ng katinig na palapit at patinig<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=202}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}}</ref> ![[Patinig]] !Kapares na katinig na palapit ![[Lugar ng artikulasyon]] !Halimbawa |- |{{IPA link|i}} |{{IPA link|j}}{{Efn|Dahil nakaunat ang mga labi kapag binibigkas ang mga patinig na {{IPA|[i ɯ]}}, ipinapahiwatig nito na ganito rin ang kaso sa mga kapares nitong katinig na palapit {{IPA|[j ɰ]}}. Gayunpaman, walang ganitong pag-uunat na nagaganap sa mga katinig, at kung meron man, bahagya lamang. Dahil dito, maaaring ipares ang mga ito sa mga [[katinig na pasutsot]] na may nakababang tuldik {{angbr IPA|ʝ᫛ ɣ᫛}}, kung ang habol ay isang walang pinapanigang artikulasyon sa pagitan ng nakaunat na {{IPA|[j ɰ]}} o nakabilog na {{IPA|[ɥ w]}}.<ref>{{Cite book |last=Esling |first=John |title=The Handbook of Phonetic Sciences |publisher=Wiley-Blackwell |year=2012 |isbn=978-1118358207 |editor-last=Hardcastle |editor-first=William J. |edition=2 |pages=699 |language=en |trans-title=Ang Handbook sa Agham Ponetika |chapter=Phonetic Notation |trans-chapter=Notasyong Ponetiko |editor-last2=Laver |editor-first2=John |editor-last3=Gibbon |editor-first3=Fiona E.}}</ref>|name=:0}} |[[Katinig sa paleta|Paleta]] |[[Wikang Espanyol|Espanyol]] {{lang|es|ampl'''í'''o}} ("pinahaba ko") vs {{lang|es|ampl'''ió'''}} ("pinahaba niya") |- |{{IPA link|y}} |{{IPA link|ɥ}} |[[Katinig sa labi't paleta|Labi't paleta]] |[[Wikang Pranses|Pranses]] {{lang|fr|aig'''u'''}} ("matulis") vs. {{lang|fr|aig'''u'''ille}} ("karayom") |- |{{IPA link|ɯ}} |{{IPA link|ɰ}}{{Efn|name=:0}} |[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]] |[[Wikang Koreano|Koreano]] {{lang|ko|'''음'''식}} ({{Lang|ko-Latn|eumsik}}, "pagkain") vs. {{lang|ko|'''의'''사}} ({{Lang|ko-Latn|uisa}}, "doktor") |- |{{IPA link|u}} |{{IPA link|w}} |[[Katinig sa labi't ngala-ngala|Labi't ngala-ngala]] |Espanyol {{lang|es|contin'''ú'''o}} ("tinuloy ko") vs. {{lang|es|contin'''uó'''}} ("tinuloy niya") |- |{{IPA link|ɚ}} |{{IPA link|ɻ}} |[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]] [[Katinig sa dilang pulupot|Dilang pulupot]]{{Efn|Dahil sa komplikasyon sa artikulasyon sa tunog na ''R'' sa Amerikanong Ingles, may ilang pagkakaiba ito sa ponetikong paglalarawan nito. Madalas na ginagamit na transkripsiyon para rito ang [[katinig na palapit sa gilagid]] {{IPA|[ɹ]}}, kahit na mas malapit ito sa tunog sa [[katinig na palapit sa likurang gilagid|likurang gilagid]]. Maaari ding maganap ang aktuwal na pagpulupot ng dila at pareho itong nagaganap bilang baryasyon ng iisang tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Hallé|Best|Levitt|Andrea|1999|p=283}} sinisipi sina {{Harvcoltxt|Delattre|Freeman|1968}}, {{Harvcoltxt|Zawadzki|Kuehn|1980}}, at {{Harvcoltxt|Boyce|Espy-Wilson|1997}}</ref> Gayunpaman, itinatangi ni J.C. Catford ang mga patinig ng Amerikanong Ingles (na tinatawag niyang "rotarisado" o mala-''R'') at mga patinig na may pagpulupot ng dila kagaya ng mga patinig sa [[wikang Badaga]].<ref>{{Harvcoltxt|Catford|1988|p=161f}}</ref> Sa kabilang banda, parehong itinuturing naman ni Robert Trask ang mga ito bilang mga mala-''R'' na patinig at sinabing pareho itong may nakababang ikatlong pormant.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|1996|p=310}}</ref><ref>Parehong sinipi sa {{Harvcoltxt|Hamann|2003|pp=25–26}}</ref> }} |[[Wikang Ingles|Ingles]] ng Hilagang Amerika {{lang|en|wait'''er'''}} vs. {{lang|en|wait'''r'''ess}} |} :{{Notelist}} : {{note|Retroflex|**}} == Uri == == Sanggunian == === Pagsipi === {{Reflist}} === Pinagkunan === * {{citation |last=Akamatsu |first=Tsutomu |title=A critique of the IPA Chart |url=http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |journal=Contextos |volume=X |issue=19–20 |pages=7–42 |year=1992 |trans-title=Isang kritisismo sa talahanayan ng IPA |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |language=en |access-date=21 December 2020 |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}} * {{cite conference|mode=cs2|last1=Asu|first1=Eva Liina|last2=Nolan|first2=Francis|last3=Schötz|first3=Susanne|year=2015|title=A comparative study of Estonian Swedish voiceless laterals: Are voiceless approximants fricatives?|book-title=Proceedings: 18th International Congress of Phonetic Sciences|publisher=University of Glasgow|isbn=978-0-85261-941-4|url=https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|lang=en|trans-title=Kumparatibong pag-aaral sa mga walang tunog na katinig na pagilid sa wikang Suwesyo sa Estonia: Mga pasutsot ba ang mga walang tunog na palapit?}} * {{citation |last1=Ashby |first1=Michael |title=Introducing Phonetic Science |year=2005 |trans-title=Panimula sa Agham ng Ponetika |publisher=Cambridge |language=en |isbn=0-521-00496-9 |last2=Maidment |first2=John}} * {{citation |last1=Ball |first1=Martin |title=Phonetics: the Science of Speech |year=1999 |trans-title=Ponetika: Ang Agham ng Pananalita |publisher=Arnold |language=en |isbn=0-340-70010-6 |last2=Rahilly |first2=Joan}} * {{citation |last1=Bickford |first1=Anita |title=Articulatory Phonetics |year=2006 |trans-title=Ponetikang Artikularyo |edition=4 |publisher=S.I.L. International |language=en |isbn=1-55671-165-4 |last2=Floyd |first2=Rick}} * {{citation |last=Boersma |first=Paul |title=Functional Phonology: Formalizing the Interactions Between Articulatory and Perceptual Drives |year=1997 |trans-title=Punsiyonal na Ponolohiya: Pagsasapormal sa mga Interaksyon sa pagitan ng mga Artikularyo at Perseptuwal na Tunguhin |trans-chapter=Pagbabago ng tunog sa punsiyonal na ponolohiya |chapter=Sound change in functional phonology |place=[[The Hague]], Olanda |publisher=Holland Academic Graphics |language=en}} * {{citation |last1=Boyce |first1=S. |title=Coarticulatory stability in American English /r/ |journal=Journal of the Acoustical Society of America |volume=101 |issue=6 |pages=3741–3753 |year=1997 |trans-title=Katatagang koartikularyo sa Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |bibcode=1997ASAJ..101.3741B |citeseerx=10.1.1.16.4174 |doi=10.1121/1.418333 |pmid=9193061 |last2=Espy-Wilson |first2=C.}} * {{citation |last=Catford |first=J. C. |title=A Practical Introduction to Phonetics |year=1988 |trans-title=Praktikal na Panimula sa Ponetika |publisher=Oxford University Press |language=en |author-link=J. C. Catford}} * {{citation |last1=Catford |first1=J. C. |title=Fundamental Problems in Phonetics |date=1977 |trans-title=Mga Pangunahing Problema sa Ponetika |publisher=Edinburgh University Press |language=en |isbn=0-85224-279-4}} * {{citation |last1=Clark |first1=John |title=An Introduction to Phonetics and Phonology |year=1995 |trans-title=Panimula sa Ponetika at Ponolohiya |edition=2 |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-19452-5 |last2=Yallop |first2=Colin}} * {{citation |last1=Delattre |first1=P. |title=A dialect study of American R's by x-ray motion picture |journal=Linguistics |volume=44 |pages=29–68 |year=1968 |trans-title=Pag-aaral sa mga dayalekto ukol sa Amerikanong R sa pamamagitan ng x-ray na bidyo |language=en |last2=Freeman |first2=D. C.}} * {{citation |last=Grønnum |first=Nina |title=Fonetik og fonologi, Almen og Dansk |url=https://books.google.com/books?id=9RtCAgAAQBAJ |year=2005 |trans-title=Ponetika at Ponolohiya, Pangkalahatan at wikang Danes |edition=3 |place=[[Copenhagen]], Dinamarka |publisher=Akademisk Forlag |language=da |isbn=87-500-3865-6 |author-link=Nina Grønnum}} * {{citation |last=Hall |first=T. A. |title=The Cambridge Handbook of Phonology |pages=311–334 |year=2007 |editor-last=de Lacy |editor-first=Paul |trans-title=Ang Handbook ng Cambridge sa Ponolohiya |trans-chapter=Mga tampok na segmental |chapter=Segmental features |publisher=Cambridge University Press |language=en |isbn=978-0-521-84879-4}} * {{citation |last1=Hallé |first1=Pierre A. |title=Phonetic vs. phonological influences on French listeners' perception of American English approximants |journal=Journal of Phonetics |volume=27 |issue=3 |pages=281–306 |year=1999 |trans-title=Ponetiko vs ponolohikal na mga impluwensiya sa persepsiyon ng mga tagapakinig na Pranses sa mga katinig na palapit ng Amerikanong Ingles |language=en |doi=10.1006/jpho.1999.0097 |last2=Best |first2=Catherine T. |last3=Levitt |first3=Andrea |last4=Andrea}} * {{Citation |last=Hamann |first=Silke |title=The Phonetics and Phonology of Retroflexes |url=http://dspace.library.uu.nl:8080/handle/1874/627 |year=2003 |trans-title=Ang Ponetika at Ponolohiya ng mga Katinig sa Dilang Pulupot |place=[[Utrecht]], Olanda |publisher=LOT |language=en |isbn=90-76864-39-X}}{{Dead link|date=October 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{citation |last=Kawasaki |first=Haruko |title=An acoustical basis for universal constraints on sound sequences |year=1982 |trans-title=Akustikong basehan para sa mga pangkalahatang hangganan ng mga sekuwensiya ng tunog |publisher=University of California, Berkeley |language=en}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Phonetic Study of West African Languages |year=1964 |trans-title=Ponetikong Pag-aaral sa mga Wika ng Kanlurang Aprika |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |language=en |author-link=Peter Ladefoged}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Course in Phonetics |year=1975 |trans-title=Kurso sa Ponetika |place=New York |publisher=Harcourt Brace Jovanovich |language=en}} * {{SOWL}} * {{citation |last1=Maddieson |first1=Ian |title=Relationship between semivowels and vowels: Cross-linguistic investigations of acoustic difference and coarticulation |journal=Phonetica |volume=42 |issue=4 |pages=163–174 |year=1985 |trans-title=Relasyon ng mga malapatinig at patinig: Mga imbestigasyon sa iba't ibang wika ukol sa pagkakaiba sa akustika at koartikulasyon |language=en |doi=10.1159/000261748 |pmid=3842771 |last2=Emmorey |first2=Karen |author-link2=Karen Emmorey |s2cid=46872676}} * {{citation |last=Martínez-Celdrán |first=Eugenio |title=Problems in the classification of approximants |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=34 |issue=2 |pages=201–210 |year=2004 |trans-title=Mga problema sa klasipikasyon sa mga katinig na palapit |language=en |doi=10.1017/S0025100304001732 |s2cid=144568679}} * {{citation |last1=Martínez-Celdrán |first1=Eugenio |title=Castilian Spanish |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=33 |issue=2 |pages=255–259 |year=2003 |trans-title=Wikang Kastila |language=en |doi=10.1017/S0025100303001373 |last2=Fernández-Planas |first2=Ana Ma. |last3=Carrera-Sabaté |first3=Josefina |doi-access=free}} * {{citation |last=Montreuil |first=Jean-Pierre |title=From velar codas to high nuclei: phonetic and structural change in OT |journal=Probus |volume=16 |pages=91–111 |year=2004 |trans-title=Mula sa ngala-ngalang dulo patungong mataas na gitna: ponetiko at estraktural na pagbabago sa OT |language=en |doi=10.1515/prbs.2004.005}} * {{citation |last1=O'Connor |first1=J. D. |title=Phonetics |date=1973 |trans-title=Ponetika |publisher=Penguin |language=en}} * {{citation |last1=Ohala |first1=John J. |title=Turbulent Sounds: An Interdisciplinary Guide |pages=37–101 |year=2010 |editor1-last=Fuchs |editor1-first=Susanne |trans-title=Mga Maliligalig na Tunog: Isang Interdisiplinaryong Gabay |trans-chapter=Pagkaligalig at ponolohiya |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603090714/https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |chapter=Turbulence and phonology |chapter-url=https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |location=Berlin |publisher=De Gruyter Mouton |language=en |doi=10.1515/9783110226584.37 |isbn=978-3-11-022657-7 |access-date=2021-06-03 |archive-date=2021-06-03 |last2=Solé |first2=Maria-Josep |author-link1=John Ohala |editor2-last=Toda |editor2-first=Martine |editor3-last=Żygis |editor3-first=Marzena}} * {{citation |last=Pike |first=Kenneth |title=Phonetics |year=1943 |trans-title=Ponetika |publisher=University of Michigan Press |language=en |author-link=Kenneth Pike}} * {{citation |last=Rubach |first=Jerzy |title=Against subsegmental glides |journal=Linguistic Inquiry |volume=33 |issue=4 |pages=672–687 |year=2002 |trans-title=Kontra sa mga subsegmental na dulas |language=en |doi=10.1162/ling.2002.33.4.672 |s2cid=57566358}} * {{citation |last=Saporta |first=Sol |title=A Note on Spanish Semivowels |journal=Language |volume=32 |issue=2 |pages=287–290 |year=1956 |trans-title=Ukol sa mga Malapatinig sa wikang Espanyol |language=en |doi=10.2307/411006 |jstor=411006}} * {{citation |last=Shadle |first=Christine |title=Handbook of Phonetic Sciences |year=2000 |editor1-last=Hardcastle |editor1-first=W. J. |trans-title=Handbook ng Agham Ponetika |trans-chapter=Ang Erodinamika ng Pananalita |chapter=The Aerodynamics of Speech |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-18848-7 |editor2-last=Laver |editor2-first=J.}} * {{Citation |last=Trask |first=Robert L. |title=A Dictionary of Phonetics and Phonology |year=1996 |trans-title=DIksiyonaryo ng Ponetika at Ponolohiya |place=London |publisher=Routledge |language=en}} * {{citation |last1=Zawadzki |first1=P. A. |title=A cineradiographic study of static and dynamic aspects of American English /r/ |journal=Phonetica |volume=37 |issue=4 |pages=253–266 |year=1980 |trans-title=Isang sineradyograpikong pag-aaral sa mga estatiko at dinamikong aspeto ng Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |doi=10.1159/000259995 |pmid=7443796 |last2=Kuehn |first2=D. P. |s2cid=46760239}} {{Articulation navbox}}{{Authority control}} j6zsc2j9aji675uiswrbve4llkztpse 2206409 2206408 2026-05-06T07:09:58Z GinawaSaHapon 102500 2206409 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> {{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na palapít''' o '''aproksimánte''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng paglapit ng mga artikulador sa isa't isa ngunit hindi ganap o sapat ang pagkitid ng lagusan ng hangin para makagawa ng maligalig na tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|1975|p=277}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}, sinisipi sina {{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996}}</ref> Dahil dito, nasa pagitan ang mga ito ng mga [[katinig na pasutsot]], na gumagawa ng maligalig na tunog, at mga [[patinig]], na walang ginagawang kahit anong ligalig sa tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}</ref> Kabilang sa mga katinig na palapit ang mga [[malapatinig]] na {{IPA|[w y]}} (hal. ''wala'' at ''yaya'') at mga [[katinig na pagilid]] kagaya ng {{IPA|[l]}} (hal. ''laro''). Depende sa kahulugan, maaaring kasama rin sa mga ito ang lahat ng mga [[matitingkad na katinig]] ([[katinig na pakatal]] tulad ng {{IPA|[ʙ r]}} at [[Katinig na patapik|patapik]] tulad ng {{IPA|[ⱱ ɾ]}}), o tanging mga [[Katinig na mala-R|katinig na mala-''R'']] lamang na hindi matingkad (hal. {{IPA|[ɹ]}}).<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Hall|2007|p=316}}</ref> == Kahulugan == Dahil sa lapit ng mga katinig na palapit sa mga patinig, tinatawag din ang mga ito bilang mga [[malapatinig]] o mga '''madudulás na katínig''' ({{Lang|en|glide}}). Sa kasalukuyan, itinuturing bilang isang grupo ng mga katinig na palapit ang mga malapatinig. May mga kaakibat itong katumbas na [[patinig]], na makikita sa lahat ng mga wikang meron nito.<ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}}, sinisipi sina {{Harvcoltxt|Maddieson|Emmorey|1985}}</ref> Nakadepende ang mga pares sa ponolohiya ng mga wika o kahit maging sa gampanin nito sa balarila ng mga ito, kagaya ng kaso ng ''[[Ablaut sa Proto-Indo-Europeo|ablaut]]'' sa [[protowikang Indo-Europeo]]. May mga wika ring umiiwas na itabi ang mga katinig na palapit sa katumbas nitong patinig sa kanilang sistema.<ref>{{Harvcoltxt|Rubach|2002|p=680}}, sinisipi si {{Harvcoltxt|Kawasaki|1982}}</ref> May mga [[Ponetika|ponetista]] na nagtatangi sa mga malapatinig sa ibang mga katinig na palapit batay sa puwesto nito sa isang [[pantig]]. Halimbawa, ayon kay Jean-Pierre Montreuil, magkaiba ang mga katinig na palapit sa mga [[salitang Ingles]] na {{Lang|en|par}} ("magkapantay") at {{Lang|en|buy}} ("bumili") sa mga [[salitang Pranses]] na {{Lang|fr|par}} ("pumasok") at {{Lang|fr|baille}} ("banyera", binibigkas parehas sa {{Lang|en|buy}}) dahil nasa dulo ng pantig ang puwesto ng katinig na palapit sa pares na Pranses habang nasa nasa gitna naman ng pantig ang sa pares na Ingles.<ref name=":0">{{Harvcoltxt|Montreuil|2004|p=104}}</ref> Ibig sabihin, maaaring maganap ang mga pagtatanging di agad halata (kung di man bahagya lamang ang pagtatangi) sa mga wikang kagaya ng [[wikang Italyano]] (hal. ang tunog na ''I'' sa gitna ng pantig sa salitang {{Lang|it|piede}} {{IPA|[ˈpi̯ɛˑde]}} "paa" kontra sa simula ng pantig sa salitang {{Lang|it|piano}} {{IPA|[ˈpjaˑno]}} "patag").<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="margin: auto; border: none;" |- |+Mga pares ng katinig na palapit at patinig<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=202}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}}</ref> ![[Patinig]] !Kapares na katinig na palapit ![[Lugar ng artikulasyon]] !Halimbawa |- |{{IPA link|i}} |{{IPA link|j}}{{Efn|Dahil nakaunat ang mga labi kapag binibigkas ang mga patinig na {{IPA|[i ɯ]}}, ipinapahiwatig nito na ganito rin ang kaso sa mga kapares nitong katinig na palapit {{IPA|[j ɰ]}}. Gayunpaman, walang ganitong pag-uunat na nagaganap sa mga katinig, at kung meron man, bahagya lamang. Dahil dito, maaaring ipares ang mga ito sa mga [[katinig na pasutsot]] na may nakababang tuldik {{angbr IPA|ʝ᫛ ɣ᫛}}, kung ang habol ay isang walang pinapanigang artikulasyon sa pagitan ng nakaunat na {{IPA|[j ɰ]}} o nakabilog na {{IPA|[ɥ w]}}.<ref>{{Cite book |last=Esling |first=John |title=The Handbook of Phonetic Sciences |publisher=Wiley-Blackwell |year=2012 |isbn=978-1118358207 |editor-last=Hardcastle |editor-first=William J. |edition=2 |pages=699 |language=en |trans-title=Ang Handbook sa Agham Ponetika |chapter=Phonetic Notation |trans-chapter=Notasyong Ponetiko |editor-last2=Laver |editor-first2=John |editor-last3=Gibbon |editor-first3=Fiona E.}}</ref>|name=:0}} |[[Katinig sa paleta|Paleta]] |[[Wikang Espanyol|Espanyol]] {{lang|es|ampl'''í'''o}} ("pinahaba ko") vs {{lang|es|ampl'''ió'''}} ("pinahaba niya") |- |{{IPA link|y}} |{{IPA link|ɥ}} |[[Katinig sa labi't paleta|Labi't paleta]] |[[Wikang Pranses|Pranses]] {{lang|fr|aig'''u'''}} ("matulis") vs. {{lang|fr|aig'''u'''ille}} ("karayom") |- |{{IPA link|ɯ}} |{{IPA link|ɰ}}{{Efn|name=:0}} |[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]] |[[Wikang Koreano|Koreano]] {{lang|ko|'''음'''식}} ({{Lang|ko-Latn|eumsik}}, "pagkain") vs. {{lang|ko|'''의'''사}} ({{Lang|ko-Latn|uisa}}, "doktor") |- |{{IPA link|u}} |{{IPA link|w}} |[[Katinig sa labi't ngala-ngala|Labi't ngala-ngala]] |Espanyol {{lang|es|contin'''ú'''o}} ("tinuloy ko") vs. {{lang|es|contin'''uó'''}} ("tinuloy niya") |- |{{IPA link|ɚ}} |{{IPA link|ɻ}} |[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]] [[Katinig sa dilang pulupot|Dilang pulupot]]{{Efn|Dahil sa komplikasyon sa artikulasyon sa tunog na ''R'' sa Amerikanong Ingles, may ilang pagkakaiba ito sa ponetikong paglalarawan nito. Madalas na ginagamit na transkripsiyon para rito ang [[katinig na palapit sa gilagid]] {{IPA|[ɹ]}}, kahit na mas malapit ito sa tunog sa [[katinig na palapit sa likurang gilagid|likurang gilagid]]. Maaari ding maganap ang aktuwal na pagpulupot ng dila at pareho itong nagaganap bilang baryasyon ng iisang tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Hallé|Best|Levitt|Andrea|1999|p=283}} sinisipi sina {{Harvcoltxt|Delattre|Freeman|1968}}, {{Harvcoltxt|Zawadzki|Kuehn|1980}}, at {{Harvcoltxt|Boyce|Espy-Wilson|1997}}</ref> Gayunpaman, itinatangi ni J.C. Catford ang mga patinig ng Amerikanong Ingles (na tinatawag niyang "rotarisado" o mala-''R'') at mga patinig na may pagpulupot ng dila kagaya ng mga patinig sa [[wikang Badaga]].<ref>{{Harvcoltxt|Catford|1988|p=161f}}</ref> Sa kabilang banda, parehong itinuturing naman ni Robert Trask ang mga ito bilang mga mala-''R'' na patinig at sinabing pareho itong may nakababang ikatlong pormant.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|1996|p=310}}</ref><ref>Parehong sinipi sa {{Harvcoltxt|Hamann|2003|pp=25–26}}</ref> }} |[[Wikang Ingles|Ingles]] ng Hilagang Amerika {{lang|en|wait'''er'''}} vs. {{lang|en|wait'''r'''ess}} |} == Uri == == Talababa == :{{Notelist}} == Sanggunian == === Pagsipi === {{Reflist}} === Pinagkunan === * {{citation |last=Akamatsu |first=Tsutomu |title=A critique of the IPA Chart |url=http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |journal=Contextos |volume=X |issue=19–20 |pages=7–42 |year=1992 |trans-title=Isang kritisismo sa talahanayan ng IPA |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |language=en |access-date=21 December 2020 |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}} * {{cite conference|mode=cs2|last1=Asu|first1=Eva Liina|last2=Nolan|first2=Francis|last3=Schötz|first3=Susanne|year=2015|title=A comparative study of Estonian Swedish voiceless laterals: Are voiceless approximants fricatives?|book-title=Proceedings: 18th International Congress of Phonetic Sciences|publisher=University of Glasgow|isbn=978-0-85261-941-4|url=https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|lang=en|trans-title=Kumparatibong pag-aaral sa mga walang tunog na katinig na pagilid sa wikang Suwesyo sa Estonia: Mga pasutsot ba ang mga walang tunog na palapit?}} * {{citation |last1=Ashby |first1=Michael |title=Introducing Phonetic Science |year=2005 |trans-title=Panimula sa Agham ng Ponetika |publisher=Cambridge |language=en |isbn=0-521-00496-9 |last2=Maidment |first2=John}} * {{citation |last1=Ball |first1=Martin |title=Phonetics: the Science of Speech |year=1999 |trans-title=Ponetika: Ang Agham ng Pananalita |publisher=Arnold |language=en |isbn=0-340-70010-6 |last2=Rahilly |first2=Joan}} * {{citation |last1=Bickford |first1=Anita |title=Articulatory Phonetics |year=2006 |trans-title=Ponetikang Artikularyo |edition=4 |publisher=S.I.L. International |language=en |isbn=1-55671-165-4 |last2=Floyd |first2=Rick}} * {{citation |last=Boersma |first=Paul |title=Functional Phonology: Formalizing the Interactions Between Articulatory and Perceptual Drives |year=1997 |trans-title=Punsiyonal na Ponolohiya: Pagsasapormal sa mga Interaksyon sa pagitan ng mga Artikularyo at Perseptuwal na Tunguhin |trans-chapter=Pagbabago ng tunog sa punsiyonal na ponolohiya |chapter=Sound change in functional phonology |place=[[The Hague]], Olanda |publisher=Holland Academic Graphics |language=en}} * {{citation |last1=Boyce |first1=S. |title=Coarticulatory stability in American English /r/ |journal=Journal of the Acoustical Society of America |volume=101 |issue=6 |pages=3741–3753 |year=1997 |trans-title=Katatagang koartikularyo sa Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |bibcode=1997ASAJ..101.3741B |citeseerx=10.1.1.16.4174 |doi=10.1121/1.418333 |pmid=9193061 |last2=Espy-Wilson |first2=C.}} * {{citation |last=Catford |first=J. C. |title=A Practical Introduction to Phonetics |year=1988 |trans-title=Praktikal na Panimula sa Ponetika |publisher=Oxford University Press |language=en |author-link=J. C. Catford}} * {{citation |last1=Catford |first1=J. C. |title=Fundamental Problems in Phonetics |date=1977 |trans-title=Mga Pangunahing Problema sa Ponetika |publisher=Edinburgh University Press |language=en |isbn=0-85224-279-4}} * {{citation |last1=Clark |first1=John |title=An Introduction to Phonetics and Phonology |year=1995 |trans-title=Panimula sa Ponetika at Ponolohiya |edition=2 |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-19452-5 |last2=Yallop |first2=Colin}} * {{citation |last1=Delattre |first1=P. |title=A dialect study of American R's by x-ray motion picture |journal=Linguistics |volume=44 |pages=29–68 |year=1968 |trans-title=Pag-aaral sa mga dayalekto ukol sa Amerikanong R sa pamamagitan ng x-ray na bidyo |language=en |last2=Freeman |first2=D. C.}} * {{citation |last=Grønnum |first=Nina |title=Fonetik og fonologi, Almen og Dansk |url=https://books.google.com/books?id=9RtCAgAAQBAJ |year=2005 |trans-title=Ponetika at Ponolohiya, Pangkalahatan at wikang Danes |edition=3 |place=[[Copenhagen]], Dinamarka |publisher=Akademisk Forlag |language=da |isbn=87-500-3865-6 |author-link=Nina Grønnum}} * {{citation |last=Hall |first=T. A. |title=The Cambridge Handbook of Phonology |pages=311–334 |year=2007 |editor-last=de Lacy |editor-first=Paul |trans-title=Ang Handbook ng Cambridge sa Ponolohiya |trans-chapter=Mga tampok na segmental |chapter=Segmental features |publisher=Cambridge University Press |language=en |isbn=978-0-521-84879-4}} * {{citation |last1=Hallé |first1=Pierre A. |title=Phonetic vs. phonological influences on French listeners' perception of American English approximants |journal=Journal of Phonetics |volume=27 |issue=3 |pages=281–306 |year=1999 |trans-title=Ponetiko vs ponolohikal na mga impluwensiya sa persepsiyon ng mga tagapakinig na Pranses sa mga katinig na palapit ng Amerikanong Ingles |language=en |doi=10.1006/jpho.1999.0097 |last2=Best |first2=Catherine T. |last3=Levitt |first3=Andrea |last4=Andrea}} * {{Citation |last=Hamann |first=Silke |title=The Phonetics and Phonology of Retroflexes |url=http://dspace.library.uu.nl:8080/handle/1874/627 |year=2003 |trans-title=Ang Ponetika at Ponolohiya ng mga Katinig sa Dilang Pulupot |place=[[Utrecht]], Olanda |publisher=LOT |language=en |isbn=90-76864-39-X}}{{Dead link|date=October 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{citation |last=Kawasaki |first=Haruko |title=An acoustical basis for universal constraints on sound sequences |year=1982 |trans-title=Akustikong basehan para sa mga pangkalahatang hangganan ng mga sekuwensiya ng tunog |publisher=University of California, Berkeley |language=en}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Phonetic Study of West African Languages |year=1964 |trans-title=Ponetikong Pag-aaral sa mga Wika ng Kanlurang Aprika |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |language=en |author-link=Peter Ladefoged}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Course in Phonetics |year=1975 |trans-title=Kurso sa Ponetika |place=New York |publisher=Harcourt Brace Jovanovich |language=en}} * {{SOWL}} * {{citation |last1=Maddieson |first1=Ian |title=Relationship between semivowels and vowels: Cross-linguistic investigations of acoustic difference and coarticulation |journal=Phonetica |volume=42 |issue=4 |pages=163–174 |year=1985 |trans-title=Relasyon ng mga malapatinig at patinig: Mga imbestigasyon sa iba't ibang wika ukol sa pagkakaiba sa akustika at koartikulasyon |language=en |doi=10.1159/000261748 |pmid=3842771 |last2=Emmorey |first2=Karen |author-link2=Karen Emmorey |s2cid=46872676}} * {{citation |last=Martínez-Celdrán |first=Eugenio |title=Problems in the classification of approximants |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=34 |issue=2 |pages=201–210 |year=2004 |trans-title=Mga problema sa klasipikasyon sa mga katinig na palapit |language=en |doi=10.1017/S0025100304001732 |s2cid=144568679}} * {{citation |last1=Martínez-Celdrán |first1=Eugenio |title=Castilian Spanish |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=33 |issue=2 |pages=255–259 |year=2003 |trans-title=Wikang Kastila |language=en |doi=10.1017/S0025100303001373 |last2=Fernández-Planas |first2=Ana Ma. |last3=Carrera-Sabaté |first3=Josefina |doi-access=free}} * {{citation |last=Montreuil |first=Jean-Pierre |title=From velar codas to high nuclei: phonetic and structural change in OT |journal=Probus |volume=16 |pages=91–111 |year=2004 |trans-title=Mula sa ngala-ngalang dulo patungong mataas na gitna: ponetiko at estraktural na pagbabago sa OT |language=en |doi=10.1515/prbs.2004.005}} * {{citation |last1=O'Connor |first1=J. D. |title=Phonetics |date=1973 |trans-title=Ponetika |publisher=Penguin |language=en}} * {{citation |last1=Ohala |first1=John J. |title=Turbulent Sounds: An Interdisciplinary Guide |pages=37–101 |year=2010 |editor1-last=Fuchs |editor1-first=Susanne |trans-title=Mga Maliligalig na Tunog: Isang Interdisiplinaryong Gabay |trans-chapter=Pagkaligalig at ponolohiya |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603090714/https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |chapter=Turbulence and phonology |chapter-url=https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |location=Berlin |publisher=De Gruyter Mouton |language=en |doi=10.1515/9783110226584.37 |isbn=978-3-11-022657-7 |access-date=2021-06-03 |archive-date=2021-06-03 |last2=Solé |first2=Maria-Josep |author-link1=John Ohala |editor2-last=Toda |editor2-first=Martine |editor3-last=Żygis |editor3-first=Marzena}} * {{citation |last=Pike |first=Kenneth |title=Phonetics |year=1943 |trans-title=Ponetika |publisher=University of Michigan Press |language=en |author-link=Kenneth Pike}} * {{citation |last=Rubach |first=Jerzy |title=Against subsegmental glides |journal=Linguistic Inquiry |volume=33 |issue=4 |pages=672–687 |year=2002 |trans-title=Kontra sa mga subsegmental na dulas |language=en |doi=10.1162/ling.2002.33.4.672 |s2cid=57566358}} * {{citation |last=Saporta |first=Sol |title=A Note on Spanish Semivowels |journal=Language |volume=32 |issue=2 |pages=287–290 |year=1956 |trans-title=Ukol sa mga Malapatinig sa wikang Espanyol |language=en |doi=10.2307/411006 |jstor=411006}} * {{citation |last=Shadle |first=Christine |title=Handbook of Phonetic Sciences |year=2000 |editor1-last=Hardcastle |editor1-first=W. J. |trans-title=Handbook ng Agham Ponetika |trans-chapter=Ang Erodinamika ng Pananalita |chapter=The Aerodynamics of Speech |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-18848-7 |editor2-last=Laver |editor2-first=J.}} * {{Citation |last=Trask |first=Robert L. |title=A Dictionary of Phonetics and Phonology |year=1996 |trans-title=DIksiyonaryo ng Ponetika at Ponolohiya |place=London |publisher=Routledge |language=en}} * {{citation |last1=Zawadzki |first1=P. A. |title=A cineradiographic study of static and dynamic aspects of American English /r/ |journal=Phonetica |volume=37 |issue=4 |pages=253–266 |year=1980 |trans-title=Isang sineradyograpikong pag-aaral sa mga estatiko at dinamikong aspeto ng Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |doi=10.1159/000259995 |pmid=7443796 |last2=Kuehn |first2=D. P. |s2cid=46760239}} {{Articulation navbox}}{{Authority control}} 2w89bz8i2qnh1u000ll835c9j2sus5v 2206410 2206409 2026-05-06T07:12:53Z GinawaSaHapon 102500 2206410 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> {{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na palapít''' o '''aproksimánte''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng paglapit ng mga artikulador sa isa't isa ngunit hindi ganap o sapat ang pagkitid ng lagusan ng hangin para makagawa ng maligalig na tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|1975|p=277}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}, sinisipi sina {{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996}}</ref> Dahil dito, nasa pagitan ang mga ito ng mga [[katinig na pasutsot]], na gumagawa ng maligalig na tunog, at mga [[patinig]], na walang ginagawang kahit anong ligalig sa tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}</ref> Kabilang sa mga katinig na palapit ang mga [[malapatinig]] na {{IPA|[w y]}} (hal. ''wala'' at ''yaya'') at mga [[katinig na pagilid]] kagaya ng {{IPA|[l]}} (hal. ''laro''). Depende sa kahulugan, maaaring kasama rin sa mga ito ang lahat ng mga [[matitingkad na katinig]] ([[katinig na pakatal]] tulad ng {{IPA|[ʙ r]}} at [[Katinig na patapik|patapik]] tulad ng {{IPA|[ⱱ ɾ]}}), o tanging mga [[Katinig na mala-R|katinig na mala-''R'']] lamang na hindi matingkad (hal. {{IPA|[ɹ]}}).<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Hall|2007|p=316}}</ref> == Kahulugan == Dahil sa lapit ng mga katinig na palapit sa mga patinig, tinatawag din ang mga ito bilang mga [[malapatinig]] o mga '''madudulás na katínig''' ({{Lang|en|glide}}). Sa kasalukuyan, itinuturing bilang isang grupo ng mga katinig na palapit ang mga malapatinig. May mga kaakibat itong katumbas na [[patinig]], na makikita sa lahat ng mga wikang meron nito.<ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}}, sinisipi sina {{Harvcoltxt|Maddieson|Emmorey|1985}}</ref> Nakadepende ang mga pares sa ponolohiya ng mga wika o kahit maging sa gampanin nito sa balarila ng mga ito, kagaya ng kaso ng ''[[Ablaut sa Proto-Indo-Europeo|ablaut]]'' sa [[protowikang Indo-Europeo]]. May mga wika ring umiiwas na itabi ang mga katinig na palapit sa katumbas nitong patinig sa kanilang sistema.<ref>{{Harvcoltxt|Rubach|2002|p=680}}, sinisipi si {{Harvcoltxt|Kawasaki|1982}}</ref> May mga [[Ponetika|ponetista]] na nagtatangi sa mga malapatinig sa ibang mga katinig na palapit batay sa puwesto nito sa isang [[pantig]]. Halimbawa, ayon kay Jean-Pierre Montreuil, magkaiba ang mga katinig na palapit sa mga [[salitang Ingles]] na {{Lang|en|par}} ("magkapantay") at {{Lang|en|buy}} ("bumili") sa mga [[salitang Pranses]] na {{Lang|fr|par}} ("pumasok") at {{Lang|fr|baille}} ("banyera", binibigkas parehas sa {{Lang|en|buy}}) dahil nasa dulo ng pantig ang puwesto ng katinig na palapit sa pares na Pranses habang nasa nasa gitna naman ng pantig ang sa pares na Ingles.<ref name=":0">{{Harvcoltxt|Montreuil|2004|p=104}}</ref> Ibig sabihin, maaaring maganap ang mga pagtatanging di agad halata (kung di man bahagya lamang ang pagtatangi) sa mga wikang kagaya ng [[wikang Italyano]] (hal. ang tunog na ''I'' sa gitna ng pantig sa salitang {{Lang|it|piede}} {{IPA|[ˈpi̯ɛˑde]}} "paa" kontra sa simula ng pantig sa salitang {{Lang|it|piano}} {{IPA|[ˈpjaˑno]}} "patag").<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="margin: auto; border: none;" |- |+Mga pares ng katinig na palapit at patinig<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=202}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}}</ref> ![[Patinig]] !Katinig ![[Lugar ng artikulasyon]] !Halimbawa |- |{{IPA link|i}} |{{IPA link|j}}{{Efn|Dahil nakaunat ang mga labi kapag binibigkas ang mga patinig na {{IPA|[i ɯ]}}, ipinapahiwatig nito na ganito rin ang kaso sa mga kapares nitong katinig na palapit {{IPA|[j ɰ]}}. Gayunpaman, walang ganitong pag-uunat na nagaganap sa mga katinig, at kung meron man, bahagya lamang. Dahil dito, maaaring ipares ang mga ito sa mga [[katinig na pasutsot]] na may nakababang tuldik {{angbr IPA|ʝ᫛ ɣ᫛}}, kung ang habol ay isang walang pinapanigang artikulasyon sa pagitan ng nakaunat na {{IPA|[j ɰ]}} o nakabilog na {{IPA|[ɥ w]}}.<ref>{{Cite book |last=Esling |first=John |title=The Handbook of Phonetic Sciences |publisher=Wiley-Blackwell |year=2012 |isbn=978-1118358207 |editor-last=Hardcastle |editor-first=William J. |edition=2 |pages=699 |language=en |trans-title=Ang Handbook sa Agham Ponetika |chapter=Phonetic Notation |trans-chapter=Notasyong Ponetiko |editor-last2=Laver |editor-first2=John |editor-last3=Gibbon |editor-first3=Fiona E.}}</ref>|name=:0}} |[[Katinig sa paleta|Paleta]] |[[Wikang Espanyol|Espanyol]] {{lang|es|ampl'''í'''o}} ("pinahaba ko") vs {{lang|es|ampl'''ió'''}} ("pinahaba niya") |- |{{IPA link|y}} |{{IPA link|ɥ}} |[[Katinig sa labi't paleta|Labi't paleta]] |[[Wikang Pranses|Pranses]] {{lang|fr|aig'''u'''}} ("matulis") vs. {{lang|fr|aig'''u'''ille}} ("karayom") |- |{{IPA link|ɯ}} |{{IPA link|ɰ}}{{Efn|name=:0}} |[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]] |[[Wikang Koreano|Koreano]] {{lang|ko|'''음'''식}} ({{Lang|ko-Latn|eumsik}}, "pagkain") vs. {{lang|ko|'''의'''사}} ({{Lang|ko-Latn|uisa}}, "doktor") |- |{{IPA link|u}} |{{IPA link|w}} |[[Katinig sa labi't ngala-ngala|Labi't ngala-ngala]] |Espanyol {{lang|es|contin'''ú'''o}} ("tinuloy ko") vs. {{lang|es|contin'''uó'''}} ("tinuloy niya") |- |{{IPA link|ɚ}} |{{IPA link|ɻ}} |[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]] [[Katinig sa dilang pulupot|Dilang pulupot]]{{Efn|Dahil sa komplikasyon sa artikulasyon sa tunog na ''R'' sa Amerikanong Ingles, may ilang pagkakaiba ito sa ponetikong paglalarawan nito. Madalas na ginagamit na transkripsiyon para rito ang [[katinig na palapit sa gilagid]] {{IPA|[ɹ]}}, kahit na mas malapit ito sa tunog sa [[katinig na palapit sa likurang gilagid|likurang gilagid]]. Maaari ding maganap ang aktuwal na pagpulupot ng dila at pareho itong nagaganap bilang baryasyon ng iisang tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Hallé|Best|Levitt|Andrea|1999|p=283}} sinisipi sina {{Harvcoltxt|Delattre|Freeman|1968}}, {{Harvcoltxt|Zawadzki|Kuehn|1980}}, at {{Harvcoltxt|Boyce|Espy-Wilson|1997}}</ref> Gayunpaman, itinatangi ni J.C. Catford ang mga patinig ng Amerikanong Ingles (na tinatawag niyang "rotarisado" o mala-''R'') at mga patinig na may pagpulupot ng dila kagaya ng mga patinig sa [[wikang Badaga]].<ref>{{Harvcoltxt|Catford|1988|p=161f}}</ref> Sa kabilang banda, parehong itinuturing naman ni Robert Trask ang mga ito bilang mga mala-''R'' na patinig at sinabing pareho itong may nakababang ikatlong pormant.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|1996|p=310}}</ref><ref>Parehong sinipi sa {{Harvcoltxt|Hamann|2003|pp=25–26}}</ref> }} |[[Wikang Ingles|Ingles]] ng Hilagang Amerika {{lang|en|wait'''er'''}} vs. {{lang|en|wait'''r'''ess}} |} == Uri == == Talababa == :{{Notelist}} == Sanggunian == === Pagsipi === {{Reflist}} === Pinagkunan === * {{citation |last=Akamatsu |first=Tsutomu |title=A critique of the IPA Chart |url=http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |journal=Contextos |volume=X |issue=19–20 |pages=7–42 |year=1992 |trans-title=Isang kritisismo sa talahanayan ng IPA |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |language=en |access-date=21 December 2020 |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}} * {{cite conference|mode=cs2|last1=Asu|first1=Eva Liina|last2=Nolan|first2=Francis|last3=Schötz|first3=Susanne|year=2015|title=A comparative study of Estonian Swedish voiceless laterals: Are voiceless approximants fricatives?|book-title=Proceedings: 18th International Congress of Phonetic Sciences|publisher=University of Glasgow|isbn=978-0-85261-941-4|url=https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|lang=en|trans-title=Kumparatibong pag-aaral sa mga walang tunog na katinig na pagilid sa wikang Suwesyo sa Estonia: Mga pasutsot ba ang mga walang tunog na palapit?}} * {{citation |last1=Ashby |first1=Michael |title=Introducing Phonetic Science |year=2005 |trans-title=Panimula sa Agham ng Ponetika |publisher=Cambridge |language=en |isbn=0-521-00496-9 |last2=Maidment |first2=John}} * {{citation |last1=Ball |first1=Martin |title=Phonetics: the Science of Speech |year=1999 |trans-title=Ponetika: Ang Agham ng Pananalita |publisher=Arnold |language=en |isbn=0-340-70010-6 |last2=Rahilly |first2=Joan}} * {{citation |last1=Bickford |first1=Anita |title=Articulatory Phonetics |year=2006 |trans-title=Ponetikang Artikularyo |edition=4 |publisher=S.I.L. International |language=en |isbn=1-55671-165-4 |last2=Floyd |first2=Rick}} * {{citation |last=Boersma |first=Paul |title=Functional Phonology: Formalizing the Interactions Between Articulatory and Perceptual Drives |year=1997 |trans-title=Punsiyonal na Ponolohiya: Pagsasapormal sa mga Interaksyon sa pagitan ng mga Artikularyo at Perseptuwal na Tunguhin |trans-chapter=Pagbabago ng tunog sa punsiyonal na ponolohiya |chapter=Sound change in functional phonology |place=[[The Hague]], Olanda |publisher=Holland Academic Graphics |language=en}} * {{citation |last1=Boyce |first1=S. |title=Coarticulatory stability in American English /r/ |journal=Journal of the Acoustical Society of America |volume=101 |issue=6 |pages=3741–3753 |year=1997 |trans-title=Katatagang koartikularyo sa Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |bibcode=1997ASAJ..101.3741B |citeseerx=10.1.1.16.4174 |doi=10.1121/1.418333 |pmid=9193061 |last2=Espy-Wilson |first2=C.}} * {{citation |last=Catford |first=J. C. |title=A Practical Introduction to Phonetics |year=1988 |trans-title=Praktikal na Panimula sa Ponetika |publisher=Oxford University Press |language=en |author-link=J. C. Catford}} * {{citation |last1=Catford |first1=J. C. |title=Fundamental Problems in Phonetics |date=1977 |trans-title=Mga Pangunahing Problema sa Ponetika |publisher=Edinburgh University Press |language=en |isbn=0-85224-279-4}} * {{citation |last1=Clark |first1=John |title=An Introduction to Phonetics and Phonology |year=1995 |trans-title=Panimula sa Ponetika at Ponolohiya |edition=2 |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-19452-5 |last2=Yallop |first2=Colin}} * {{citation |last1=Delattre |first1=P. |title=A dialect study of American R's by x-ray motion picture |journal=Linguistics |volume=44 |pages=29–68 |year=1968 |trans-title=Pag-aaral sa mga dayalekto ukol sa Amerikanong R sa pamamagitan ng x-ray na bidyo |language=en |last2=Freeman |first2=D. C.}} * {{citation |last=Grønnum |first=Nina |title=Fonetik og fonologi, Almen og Dansk |url=https://books.google.com/books?id=9RtCAgAAQBAJ |year=2005 |trans-title=Ponetika at Ponolohiya, Pangkalahatan at wikang Danes |edition=3 |place=[[Copenhagen]], Dinamarka |publisher=Akademisk Forlag |language=da |isbn=87-500-3865-6 |author-link=Nina Grønnum}} * {{citation |last=Hall |first=T. A. |title=The Cambridge Handbook of Phonology |pages=311–334 |year=2007 |editor-last=de Lacy |editor-first=Paul |trans-title=Ang Handbook ng Cambridge sa Ponolohiya |trans-chapter=Mga tampok na segmental |chapter=Segmental features |publisher=Cambridge University Press |language=en |isbn=978-0-521-84879-4}} * {{citation |last1=Hallé |first1=Pierre A. |title=Phonetic vs. phonological influences on French listeners' perception of American English approximants |journal=Journal of Phonetics |volume=27 |issue=3 |pages=281–306 |year=1999 |trans-title=Ponetiko vs ponolohikal na mga impluwensiya sa persepsiyon ng mga tagapakinig na Pranses sa mga katinig na palapit ng Amerikanong Ingles |language=en |doi=10.1006/jpho.1999.0097 |last2=Best |first2=Catherine T. |last3=Levitt |first3=Andrea |last4=Andrea}} * {{Citation |last=Hamann |first=Silke |title=The Phonetics and Phonology of Retroflexes |url=http://dspace.library.uu.nl:8080/handle/1874/627 |year=2003 |trans-title=Ang Ponetika at Ponolohiya ng mga Katinig sa Dilang Pulupot |place=[[Utrecht]], Olanda |publisher=LOT |language=en |isbn=90-76864-39-X}}{{Dead link|date=October 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{citation |last=Kawasaki |first=Haruko |title=An acoustical basis for universal constraints on sound sequences |year=1982 |trans-title=Akustikong basehan para sa mga pangkalahatang hangganan ng mga sekuwensiya ng tunog |publisher=University of California, Berkeley |language=en}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Phonetic Study of West African Languages |year=1964 |trans-title=Ponetikong Pag-aaral sa mga Wika ng Kanlurang Aprika |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |language=en |author-link=Peter Ladefoged}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Course in Phonetics |year=1975 |trans-title=Kurso sa Ponetika |place=New York |publisher=Harcourt Brace Jovanovich |language=en}} * {{SOWL}} * {{citation |last1=Maddieson |first1=Ian |title=Relationship between semivowels and vowels: Cross-linguistic investigations of acoustic difference and coarticulation |journal=Phonetica |volume=42 |issue=4 |pages=163–174 |year=1985 |trans-title=Relasyon ng mga malapatinig at patinig: Mga imbestigasyon sa iba't ibang wika ukol sa pagkakaiba sa akustika at koartikulasyon |language=en |doi=10.1159/000261748 |pmid=3842771 |last2=Emmorey |first2=Karen |author-link2=Karen Emmorey |s2cid=46872676}} * {{citation |last=Martínez-Celdrán |first=Eugenio |title=Problems in the classification of approximants |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=34 |issue=2 |pages=201–210 |year=2004 |trans-title=Mga problema sa klasipikasyon sa mga katinig na palapit |language=en |doi=10.1017/S0025100304001732 |s2cid=144568679}} * {{citation |last1=Martínez-Celdrán |first1=Eugenio |title=Castilian Spanish |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=33 |issue=2 |pages=255–259 |year=2003 |trans-title=Wikang Kastila |language=en |doi=10.1017/S0025100303001373 |last2=Fernández-Planas |first2=Ana Ma. |last3=Carrera-Sabaté |first3=Josefina |doi-access=free}} * {{citation |last=Montreuil |first=Jean-Pierre |title=From velar codas to high nuclei: phonetic and structural change in OT |journal=Probus |volume=16 |pages=91–111 |year=2004 |trans-title=Mula sa ngala-ngalang dulo patungong mataas na gitna: ponetiko at estraktural na pagbabago sa OT |language=en |doi=10.1515/prbs.2004.005}} * {{citation |last1=O'Connor |first1=J. D. |title=Phonetics |date=1973 |trans-title=Ponetika |publisher=Penguin |language=en}} * {{citation |last1=Ohala |first1=John J. |title=Turbulent Sounds: An Interdisciplinary Guide |pages=37–101 |year=2010 |editor1-last=Fuchs |editor1-first=Susanne |trans-title=Mga Maliligalig na Tunog: Isang Interdisiplinaryong Gabay |trans-chapter=Pagkaligalig at ponolohiya |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603090714/https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |chapter=Turbulence and phonology |chapter-url=https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |location=Berlin |publisher=De Gruyter Mouton |language=en |doi=10.1515/9783110226584.37 |isbn=978-3-11-022657-7 |access-date=2021-06-03 |archive-date=2021-06-03 |last2=Solé |first2=Maria-Josep |author-link1=John Ohala |editor2-last=Toda |editor2-first=Martine |editor3-last=Żygis |editor3-first=Marzena}} * {{citation |last=Pike |first=Kenneth |title=Phonetics |year=1943 |trans-title=Ponetika |publisher=University of Michigan Press |language=en |author-link=Kenneth Pike}} * {{citation |last=Rubach |first=Jerzy |title=Against subsegmental glides |journal=Linguistic Inquiry |volume=33 |issue=4 |pages=672–687 |year=2002 |trans-title=Kontra sa mga subsegmental na dulas |language=en |doi=10.1162/ling.2002.33.4.672 |s2cid=57566358}} * {{citation |last=Saporta |first=Sol |title=A Note on Spanish Semivowels |journal=Language |volume=32 |issue=2 |pages=287–290 |year=1956 |trans-title=Ukol sa mga Malapatinig sa wikang Espanyol |language=en |doi=10.2307/411006 |jstor=411006}} * {{citation |last=Shadle |first=Christine |title=Handbook of Phonetic Sciences |year=2000 |editor1-last=Hardcastle |editor1-first=W. J. |trans-title=Handbook ng Agham Ponetika |trans-chapter=Ang Erodinamika ng Pananalita |chapter=The Aerodynamics of Speech |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-18848-7 |editor2-last=Laver |editor2-first=J.}} * {{Citation |last=Trask |first=Robert L. |title=A Dictionary of Phonetics and Phonology |year=1996 |trans-title=DIksiyonaryo ng Ponetika at Ponolohiya |place=London |publisher=Routledge |language=en}} * {{citation |last1=Zawadzki |first1=P. A. |title=A cineradiographic study of static and dynamic aspects of American English /r/ |journal=Phonetica |volume=37 |issue=4 |pages=253–266 |year=1980 |trans-title=Isang sineradyograpikong pag-aaral sa mga estatiko at dinamikong aspeto ng Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |doi=10.1159/000259995 |pmid=7443796 |last2=Kuehn |first2=D. P. |s2cid=46760239}} {{Articulation navbox}}{{Authority control}} o39o02x4r4m1bqln12b0yl9jn2qedhm 10 338128 2206277 2026-05-05T13:42:57Z Ivan P. Clarin 84769 Bagong pahina: {{Navbox |name = Canlubang |title = Barangay ng [[Canlubang]] |state = {{{state|autocollapse}}} |above = |listclass = hlist |image = [[Talaksan:Barangay Canlubang Seal.jpg|100px]] |group1 = Mga turismo sa Canlubang |list1 = * [[Canlubang Golf & Country Club]] * [[Canlubang Sugar Estate]] * [[Carmel, Canlubang|Carmel District]] * [[Ilog San Cristobal]] * [[Nuvali Driving Range]] * [[Villa Cueba]] |group2 = Mga gusali ng Canlubang |list2 = * [[Kapayapaan Integrated School]... 2206277 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Canlubang |title = Barangay ng [[Canlubang]] |state = {{{state|autocollapse}}} |above = |listclass = hlist |image = [[Talaksan:Barangay Canlubang Seal.jpg|100px]] |group1 = Mga turismo sa Canlubang |list1 = * [[Canlubang Golf & Country Club]] * [[Canlubang Sugar Estate]] * [[Carmel, Canlubang|Carmel District]] * [[Ilog San Cristobal]] * [[Nuvali Driving Range]] * [[Villa Cueba]] |group2 = Mga gusali ng Canlubang |list2 = * [[Kapayapaan Integrated School]] * [[Ospital ng Lungsod Calamba]] * [[San Jose Manggawa Parish (Canlubang)|San Jose Manggawa]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kaurian:Mga padron ng mga barangay sa Pilipinas]] [[Kaurian:Mga barangay ng Laguna|^]] </noinclude> 2qkk1jr7xmgjkdgd4ndm4sg08sxv825 10 338129 2206279 2026-05-05T13:54:41Z Ivan P. Clarin 84769 Bagong pahina: {{Navbox |name = Calamba |title = Lungsod ng [[Calamba, Laguna]] |state = {{{state|autocollapse}}} |above = |listclass = hlist |image = [[Talaksan:Calamba, Laguna Seal.svg|100px]] |group1 = Mga turismo sa Calamba |list1 = * [[Buhayani Festival]] * [[Calamba Bayside]] * [[Canlubang Golf & Country Club]] * [[Canlubang Sugar Estate]] * [[Carmel, Canlubang|Carmel District]] * [[Ilog ng Bunggo]] * [[Ilog San Cristobal]] * [[Isla ng Calamba]] * [[Nuvali Driving Range]] * Villa... 2206279 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Calamba |title = Lungsod ng [[Calamba, Laguna]] |state = {{{state|autocollapse}}} |above = |listclass = hlist |image = [[Talaksan:Calamba, Laguna Seal.svg|100px]] |group1 = Mga turismo sa Calamba |list1 = * [[Buhayani Festival]] * [[Calamba Bayside]] * [[Canlubang Golf & Country Club]] * [[Canlubang Sugar Estate]] * [[Carmel, Canlubang|Carmel District]] * [[Ilog ng Bunggo]] * [[Ilog San Cristobal]] * [[Isla ng Calamba]] * [[Nuvali Driving Range]] * [[Villa Cueba]] |group2 = Mga gusali ng Calamba |list2 = * [[Gusaling Panlungsod ng Calamba]] * [[José Rizal Coliseum]] * [[Kapayapaan Integrated School]] * [[Ospital ng Lungsod Calamba]] * [[San Jose Manggawa Parish (Canlubang)|San Jose Manggawa]] * [[SM City Calamba]] |group3 = Mga barangay sa Calamba |list3 = * [[Calamba Poblacion]] * [[Canlubang]] * [[Halang, Calamba|Halang]] * [[Kay-Anlog]] * [[Parian, Calamba|Parian]] * [[Real, Calamba|Real]] * [[Major Homes, Sirang Lupa|Sirang Lupa]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kaurian:Mga padron ng mga barangay sa Pilipinas]] [[Kaurian:Mga barangay ng Laguna|^]] </noinclude> fdcubov4cyywj22yyr3yl3qotlzjqey 2206281 2206279 2026-05-05T13:58:07Z Ivan P. Clarin 84769 2206281 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Calamba |title = Lungsod ng [[Calamba, Laguna]] |state = {{{state|autocollapse}}} |above = |listclass = hlist |image = [[Talaksan:Calamba, Laguna Seal.svg|100px]] |group1 = Mga turismo sa Calamba |list1 = * [[Buhayani Festival]] * [[Calamba Bayside]] * [[Canlubang Golf & Country Club]] * [[Canlubang Sugar Estate]] * [[Carmel, Canlubang|Carmel District]] * [[Global Care Medical Center of Canlubang|Global Care of Canlubang]] * [[Ilog ng Bunggo]] * [[Ilog San Cristobal]] * [[Isla ng Calamba]] * [[Nuvali Driving Range]] * [[Villa Cueba]] |group2 = Mga gusali ng Calamba |list2 = * [[Gusaling Panlungsod ng Calamba]] * [[José Rizal Coliseum]] * [[Kapayapaan Integrated School]] * [[Ospital ng Lungsod Calamba]] * [[San Jose Manggawa Parish (Canlubang)|San Jose Manggawa]] * [[SM City Calamba]] |group3 = Mga barangay sa Calamba |list3 = * [[Calamba Poblacion]] * [[Canlubang]] * [[Halang, Calamba|Halang]] * [[Kay-Anlog]] * [[Parian, Calamba|Parian]] * [[Real, Calamba|Real]] * [[Major Homes, Sirang Lupa|Sirang Lupa]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kaurian:Mga padron ng mga barangay sa Pilipinas]] [[Kaurian:Mga barangay ng Laguna|^]] </noinclude> i0mutboos6xretzc1a79qzi5qjyqyw4 2206282 2206281 2026-05-05T13:59:18Z Ivan P. Clarin 84769 2206282 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Calamba |title = Lungsod ng [[Calamba, Laguna]] |state = {{{state|autocollapse}}} |above = [[Real, Calamba|Real]] (Kabisera) |listclass = hlist |image = [[Talaksan:Calamba, Laguna Seal.svg|100px]] |group1 = Mga turismo sa Calamba |list1 = * [[Buhayani Festival]] * [[Calamba Bayside]] * [[Canlubang Golf & Country Club]] * [[Canlubang Sugar Estate]] * [[Carmel, Canlubang|Carmel District]] * [[Ilog ng Bunggo]] * [[Ilog San Cristobal]] * [[Isla ng Calamba]] * [[Nuvali Driving Range]] * [[Villa Cueba]] |group2 = Mga gusali ng Calamba |list2 = * [[Global Care Medical Center of Canlubang|Global Care of Canlubang]] * [[Gusaling Panlungsod ng Calamba]] * [[José Rizal Coliseum]] * [[Kapayapaan Integrated School]] * [[Ospital ng Lungsod Calamba]] * [[San Jose Manggawa Parish (Canlubang)|San Jose Manggawa]] * [[SM City Calamba]] |group3 = Mga barangay sa Calamba |list3 = * [[Calamba Poblacion]] * [[Canlubang]] * [[Halang, Calamba|Halang]] * [[Kay-Anlog]] * [[Parian, Calamba|Parian]] * [[Real, Calamba|Real]] * [[Major Homes, Sirang Lupa|Sirang Lupa]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kaurian:Mga padron ng mga barangay sa Pilipinas]] [[Kaurian:Mga barangay ng Laguna|^]] </noinclude> p5tbm3vlsdeluitwebywmpfbp59th6v 2206283 2206282 2026-05-05T14:00:05Z Ivan P. Clarin 84769 2206283 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Calamba |title = Lungsod ng '''[[Calamba, Laguna|Calamba]]''' |state = {{{state|autocollapse}}} |above = '''[[Real, Calamba|Real]]''' (Kabisera) |listclass = hlist |image = [[Talaksan:Calamba, Laguna Seal.svg|100px]] |group1 = Mga turismo sa Calamba |list1 = * [[Buhayani Festival]] * [[Calamba Bayside]] * [[Canlubang Golf & Country Club]] * [[Canlubang Sugar Estate]] * [[Carmel, Canlubang|Carmel District]] * [[Ilog ng Bunggo]] * [[Ilog San Cristobal]] * [[Isla ng Calamba]] * [[Nuvali Driving Range]] * [[Villa Cueba]] |group2 = Mga gusali ng Calamba |list2 = * [[Global Care Medical Center of Canlubang|Global Care of Canlubang]] * [[Gusaling Panlungsod ng Calamba]] * [[José Rizal Coliseum]] * [[Kapayapaan Integrated School]] * [[Ospital ng Lungsod Calamba]] * [[San Jose Manggawa Parish (Canlubang)|San Jose Manggawa]] * [[SM City Calamba]] |group3 = Mga barangay sa Calamba |list3 = * [[Calamba Poblacion]] * [[Canlubang]] * [[Halang, Calamba|Halang]] * [[Kay-Anlog]] * [[Parian, Calamba|Parian]] * [[Real, Calamba|Real]] * [[Major Homes, Sirang Lupa|Sirang Lupa]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kaurian:Mga padron ng mga barangay sa Pilipinas]] [[Kaurian:Mga barangay ng Laguna|^]] </noinclude> 7v5tz62j0mf8l10p4hdjhnhx7b47znl 0 338130 2206288 2026-05-05T14:30:20Z Ivan P. Clarin 84769 Bagong pahina: {{Infobox hurricane | name = Bagyong Verbena (Koto) | Basin = WPac | Formed = Nobyembre 24 | Dissipated = Disyembre 3 | image = Koto 2025-11-27 0230Z.jpg | 10-min winds = 75 | 1-min winds = 80 | Pressure = 975 | Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025]] }} Ang '''Bagyong Verbena''', (Pagtatalagang pandaigdig: '''Bagyong Koto''') ay isang bagyong dumaan sa [[Kabisayaan]], partikular sa [[Caraga]] rehiyon, [[Cebu]]. At ilang mga lalawigan. Sa Kanlurang Kabi... 2206288 wikitext text/x-wiki {{Infobox hurricane | name = Bagyong Verbena (Koto) | Basin = WPac | Formed = Nobyembre 24 | Dissipated = Disyembre 3 | image = Koto 2025-11-27 0230Z.jpg | 10-min winds = 75 | 1-min winds = 80 | Pressure = 975 | Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025]] }} Ang '''Bagyong Verbena''', (Pagtatalagang pandaigdig: '''Bagyong Koto''') ay isang bagyong dumaan sa [[Kabisayaan]], partikular sa [[Caraga]] rehiyon, [[Cebu]]. At ilang mga lalawigan. Sa [[Kanlurang Kabisayaan]]. ==Meteorolohikal== [[Talaksan:Koto 2025 path.png|thumb|Ang galaw ng bagyong Verbena.]] ===Pilipinas=== {{Location map many |Philippines |relief=1 | label = [[Bayabas, Surigao del Sur]] | lat=8.58 | long=126.16 | mark = Star.png | marksize = 40 | position = bottom | width = 260 | float = none | caption = Ang unang pagtama ng Bagyong Verbena }} ==Tingnan rin== * [[Bagyong Vicky (2020)]] ==Sanggunian== {{reflist}} {{S-start}} {{Succession box|before=[[Bagyong Uwan|Uwan]]|title=Kapalitan|years=Verbena|after=[[Bagyong Wilma (2025)|Wilma]]}} {{S-end}} [[Kategorya:2025 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2025]] m32jnrcytlkv9uxuu1zeo965gl963vi 1 338131 2206289 2026-05-05T14:31:14Z Ivan P. Clarin 84769 Bagong pahina: {{Isinalinwilang pahina|en|Typhoon Koto}} 2206289 wikitext text/x-wiki {{Isinalinwilang pahina|en|Typhoon Koto}} dxab30tt4s9ck6o66mwt5o80wul1pvt 2206290 2206289 2026-05-05T14:31:27Z Ivan P. Clarin 84769 2206290 wikitext text/x-wiki {{Isinalinwikang pahina|en|Typhoon Koto}} tmz4khx5l38cry89tieaevmggpli7af 0 338132 2206336 2026-05-05T22:01:22Z HannaHanni 151687 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1351140160|Bini discography]]" 2206336 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist discography|Artist=[[Bini (grupo)|Bini]]|Image=Bini Billboard K POWER 100 (cropped).jpg|alt=Members of Bini standing at ''Billboard Korea'' event, dressed in diverse and fashionable outfits in front of a branded backdrop|image caption=Bini at Billboard K-Power 100 2024|Studio=3|EP=3|Singles=24|B-sides=|Tribute=|Option name=Promotional singles|Option=8|1Option name=Soundtrack appearances|1Option=6}} == Mga studio album == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Mga Detalye ! scope="col" | Benta ! scope="col" |Sertipikasyon ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |[[Born to Win (album)|Born to Win]] | * Inilabas: Oktubre 14, 2021 * Label: [[Star Music]] * Mga Format: 12" single, [[CD]], digital download, streaming | <ref name="BTWAlbum">{{Cite news |last=Llanera |first=Nino |date=October 4, 2021 |title=Bini Releases Track List For Debut Album ''Born to Win'' |language=en-ph |work=[[Myx|Myx Global]] |url=https://myx.global/bini-tracklist/ |url-status=live |access-date=October 14, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044711/https://myx.global/bini-tracklist/ |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 31, 2024 |title=Bini to Release Complete Discography On Vinyl |url=https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044048/https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 31, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |Feel Good | * Inilabas: Setyembre 29, 2022 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | * PHL: 7,500 {{Efn-ua|Album sales are based on PARI certification and equivalent units.}} | * PARI : Ginto | <ref name=":4">{{Cite news |date=September 30, 2022 |title=Bini drops sophomore album 'Feel Good' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613063602/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |archive-date=June 13, 2024}}</ref> <ref name="certification">{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=August 12, 2024 |title=Bini surprised with gold and platinum certification awards for 'Feel Good,' 'Talaarawan' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |url-status=live |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044915/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16" /> |- ! scope="row" |Flames | * Inilabas: Nobyembre 20, 2025 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | | | <ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 24, 2025 |title=Bini Announce New Full-Length Album 'Flames' |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-announce-new-full-length-album-flames-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330045058/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-announce-new-full-length-album-flames-2025/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 24, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-ph}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Saulog |first=Gabriel |date=2025-12-01 |title=BINI to Release 'Flames' Vinyl, CD in January 2026 |url=https://billboardphilippines.com/culture/bini-flames-album-vinyl-cd-how-to-buy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330045348/https://billboardphilippines.com/culture/bini-flames-album-vinyl-cd-how-to-buy/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=2025-12-01 |language=en-ph}}</ref> |} == Mga extended play == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+yon ! rowspan="2" scope="col" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" | Mga Detalye ! rowspan="2" scope="col" | Benta ! rowspan="2" scope="col" |Sertipikasyon ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" |Talaarawan | * Inilabas: Marso 8, 2024 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | * PHL: 15,000 {{Efn-ua|name=PARI}} | * PARI: Platinum | <ref>{{Cite news |last=Mallorca |first=Hannah |date=February 22, 2024 |title=Bini explains why EP 'Talaarawan' will drop on International Women's Day |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/543117/bini-explains-why-ep-talaarawan-will-drop-on-international-womens-day |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613062100/https://entertainment.inquirer.net/543117/bini-explains-why-ep-talaarawan-will-drop-on-international-womens-day |archive-date=June 13, 2024}}</ref> <ref name="certification">{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=August 12, 2024 |title=Bini surprised with gold and platinum certification awards for 'Feel Good,' 'Talaarawan' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |url-status=live |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044915/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 31, 2024 |title=Bini to Release Complete Discography On Vinyl |url=https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044048/https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 31, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |Biniverse | * Inilabas: Pebrero 27, 2025 * Label: Star Music * Mga Format: CD, digital download, streaming | <ref name="biniverseEP">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=February 27, 2025 |title=Bini Welcome Us Right into Their 'BINIVerse' – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-welcome-us-right-into-their-biniverse-on-their-latest-ep-listen/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227134059/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-welcome-us-right-into-their-biniverse-on-their-latest-ep-listen/ |archive-date=February 27, 2025 |access-date=February 27, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |Signals | * Inilabas: Abril 9, 2026 * Label: Star Music * Mga Format: Digital na pag-download, streaming | <ref>{{Cite news |date=2026-03-26 |title=Bini announces 'Signals' EP and concert |language=en-ph |work=[[The Manila Times]] |url=https://www.manilatimes.net/2026/03/26/entertainment-lifestyle/show-times/bini-announces-signals-ep-and-concert/2307218 |url-status=live |access-date=2026-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330042850/https://www.manilatimes.net/2026/03/26/entertainment-lifestyle/show-times/bini-announces-signals-ep-and-concert/2307218 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> |} == Mga kanta == === Bilang lead artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Title ! rowspan="2" scope="col" |Year ! rowspan="2" scope="col" |Album ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" |"Da Coconut Nut" |2020 |<ref>{{Cite news |last=Requintina |first=Robert |date=November 18, 2020 |title=Star Hunt Academy's new rookie girl group 'Bini' takes on the P-pop scene |language=en-US |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |url-status=live |access-date=November 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130011827/https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |archive-date=November 30, 2020}}</ref> |- ! scope="row" |"Born to Win" | rowspan="4" |2021 | rowspan="4" |''Born to Win'' |<ref name=":0">{{Cite news |date=June 5, 2021 |title=Listen: Bini Releases their Debut Single, "Born to Win" |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-song-born-to-win/ |url-status=live |access-date=December 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225005339/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-song-born-to-win/ |archive-date=December 25, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Kapit Lang" | rowspan="3" |<ref name=":6">{{Cite news |last=Zinampan |first=Tristan |date=October 15, 2021 |title=Listen: Bini releases their debut album, 'Born To Win' |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-releases-debut-album-born-to-win/ |url-status=live |url-access=registration |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309052909/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-releases-debut-album-born-to-win/ |archive-date=March 9, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Golden Arrow" |- ! scope="row" |"Na Na Na" |- ! scope="row" |"Pit a Pat" | rowspan="4" |2022 |<ref>{{Cite news |date=April 29, 2022 |title=Listen: Bini's summer single 'Pit A Pat' is here |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/04/29/22/listen-binis-summer-single-pit-a-pat-is-here |url-status=live |access-date=April 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130142411/https://news.abs-cbn.com/entertainment/04/29/22/listen-binis-summer-single-pit-a-pat-is-here |archive-date=November 30, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Love Yourself" |<ref name=":13">{{Cite news |last=Alcantara |first=Carissa |date=July 21, 2022 |title=Coke Studio season 6 presents new and talented artists for Coca-Cola Fan Fusion |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2022/07/20/coke-studio-season-6-presents-new-and-talented-artists-for-coca-cola-fan-fusion/ |url-status=live |access-date=July 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529143708/https://mb.com.ph/2022/07/20/coke-studio-season-6-presents-new-and-talented-artists-for-coca-cola-fan-fusion/ |archive-date=May 29, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Lagi" | rowspan="2" |''Feel Good'' |<ref>{{Cite news |date=July 12, 2022 |title=Pop girl group Bini drops music video for 'Lagi' |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/videos/2022/7/12/Pop-girl-group-BINI-drops-music-video-for--Lagi-.html |url-status=dead |access-date=July 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130122344/https://www.cnnphilippines.com/videos/2022/7/12/Pop-girl-group-BINI-drops-music-video-for--Lagi-.html |archive-date=November 30, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"I Feel Good" |<ref>{{Cite news |date=September 28, 2022 |title=Bini's 'I Feel Good' MV is filling our 90s and 00s childhood void |language=en-US |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://lifestyle.inquirer.net/72775/bini-i-feel-good-mv/ |url-status=live |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730083413/https://lifestyle.inquirer.net/72775/bini-i-feel-good-mv/ |archive-date=July 30, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Karera" | rowspan="3" |2023 | rowspan="2" |''Talaarawan'' |<ref name=":32">{{Cite magazine |last=Posadas |first=Andrea |date=September 22, 2023 |title=Bini's comeback single 'Karera' is an upbeat self-care anthem |url=https://preen.ph/133550/bini-comeback-karera |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130065125/https://preen.ph/133550/bini-comeback-karera |archive-date=November 30, 2023 |access-date=July 30, 2024 |magazine=Preen.ph |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Pantropiko" |<ref name=":7">{{Cite news |date=2023-12-06 |title=Bini spreads summer love in new single "Pantropiko" |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2023/12/6/bini-pantropiko?lang=en |url-status=live |access-date=April 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209051128/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2023/12/6/bini-pantropiko?lang=en |archive-date=2023-12-09}}</ref> |- ! scope="row" |"Bata, Kaya Mo!"<br /><br /><small>(with PlayerTwo)</small> |<ref name=":8">{{Cite web |date=January 26, 2024 |title=Bata, Kaya Mo! - Single by Bini & PlayerTwo |url=https://music.apple.com/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730075017/https://music.apple.com/us/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"[[Salamin, Salamin]]" | rowspan="5" |2024 |''Talaarawan'' |<ref name=":9">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=March 8, 2024 |title=Bini Release First Ever Diary-Inspired EP 'Talaarawan' |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-capture-all-stage-of-love-and-life-in-first-diary-inspired-ep-talaarawan-release-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240721081449/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-capture-all-stage-of-love-and-life-in-first-diary-inspired-ep-talaarawan-release-2024/ |archive-date=July 21, 2024 |access-date=July 30, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Cherry on Top"<br /><br /><small>(original or remix with [[Agnez Mo]])</small> |''Biniverse'' |<ref name=":10">{{Cite news |last=Carbonilla |first=Hans |date=July 2, 2024 |title=Bini teams up with K-pop producers for 'Cherry on Top' |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://usa.inquirer.net/152416/bini-teams-up-with-renowned-k-pop-producers-for-cherry-on-top |url-status=live |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712174437/https://usa.inquirer.net/152416/bini-teams-up-with-renowned-k-pop-producers-for-cherry-on-top |archive-date=July 12, 2024}}</ref><ref name="binimo">{{Cite magazine |last=Go |first=Mayks |date=October 4, 2024 |title=Bini Release "Cherry On Top" Remix With Agnez Mo |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005163804/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |archive-date=October 5, 2024 |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Blooming" |<ref name=":17">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 28, 2024 |title=Bini Release Performance Video To Single "Blooming" |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-release-performance-video-to-blooming-watch/ |access-date=October 29, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Joy to the World" |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=November 5, 2024 |title=Bini To Release First-Ever Holiday Cover With "Joy To The World" |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-to-release-first-ever-holiday-cover-with-joy-to-the-world/ |access-date=November 15, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Our Stories Shine This Christmas" |<ref>{{Cite web |date=November 11, 2024 |title=Our Stories Shine This Christmas - Song by Bini |url=https://music.apple.com/ph/song/our-stories-shine-this-christmas/1782277288 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004954/https://music.apple.com/ph/song/our-stories-shine-this-christmas/1782277288 |archive-date=December 25, 2025 |access-date=December 24, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Blink Twice"<br /><br /><small>(original, remix with [[Belinda Peregrín|Belinda]], or the [[Taglish]] version)</small> | rowspan="6" |2025 |''Biniverse'' |<ref>{{Cite news |last=Uson |first=Melanie |date=November 20, 2024 |title=Bini announces Valentine's Day concert, comeback single in 2025 |language=en-PH |work=[[The Philippine Star]] |url=https://philstarlife.com/geeky/811265-bini-announces-grand-biniverse-valentines-show-comeback-single-2025 |url-status=live |access-date=November 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101005156/https://philstarlife.com/geeky/811265-bini-announces-grand-biniverse-valentines-show-comeback-single-2025 |archive-date=November 1, 2025}}</ref><ref name="belinda">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=March 14, 2025 |title=Belinda and Girl Group Bini Bring Cross-Cultural 'Girl Power' to New Collab |url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314111315/https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 20, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Oxygen" <small>(with Orchestra of the Filipino Youth)</small> |<ref>{{Cite web |date=August 2, 2025 |title=Oxygen by Bini & Orchestra of the Filipino Youth on Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/song/oxygen/1829890512 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004239/https://music.apple.com/ph/song/oxygen/1829890512 |archive-date=December 25, 2025 |access-date=September 18, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Shagidi" | rowspan="4" |''Flames'' |<ref>{{Cite news |date=June 5, 2025 |title=Bini Introduces Special Tour Single "Shagidi" |language=en-PH |work=[[One Music Philippines]] |publisher=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/music/2025/6/5/bini-introduces-special-tour-single-shagidi-2127 |access-date=June 5, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"First Luv" |<ref>{{Cite news |last=Corral |first=Alessandria |date=October 3, 2025 |title=Bini Drops New Filipino Single 'First Luv' |language=en-ph |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-filipino-single-first-luv-release/ |url-status=live |access-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010012111/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-filipino-single-first-luv-release/ |archive-date=October 10, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Paruparo" |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=November 7, 2025 |title=Bini Take Flight on their New Single "Paruparo" – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-take-flight-on-their-new-single-paruparo-listen/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004027/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-take-flight-on-their-new-single-paruparo-listen/ |archive-date=December 25, 2025 |access-date=December 25, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Sweet Tooth" |<ref>{{Cite web |last=Saulog |first=Gabriel |date=2025-11-20 |title=Bini Turn Up the Heat with their New Album 'FLAMES' – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-flames-album-release-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004657/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-flames-album-release-2025/ |archive-date=December 25, 2025 |access-date=November 21, 2025 |website=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Unang Kilig / Honey Honey" | rowspan="2" |2026 | rowspan="2&quot;" |''Signals'' |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=February 16, 2026 |title=Bini Surprise Blooms With New Single "Honey Honey" – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-surprise-blooms-with-new-single-honey-honey-listen/ |access-date=March 6, 2026 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Blush" |<ref>{{Cite magazine |last=Loreto |first=Julienne |date=April 2, 2026 |title=Here’s Everything You Need to Know About Bini's Upcoming EP, “Signals” |url=https://andasian.com/heres-everything-you-need-to-know-about-binis-upcoming-ep-signals/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409163925/https://andasian.com/heres-everything-you-need-to-know-about-binis-upcoming-ep-signals/ |archive-date=April 9, 2026 |access-date=April 9, 2026 |magazine=[[&Asian]] |language=en-GB}}</ref> |} === Mga Promosyonal === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |"Made for All" |2022 |<ref>{{Cite web |date=September 9, 2022 |title=Made for All by Bini |url=https://music.apple.com/us/song/made-for-all/1677791033 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806113350/https://music.apple.com/us/song/made-for-all/1677791033 |archive-date=August 6, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Super Crush" |2023 |<ref>{{Cite web |date=September 20, 2023 |title=Super Crush - Single by Bini |url=https://music.apple.com/us/album/super-crush-single/1707117377 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723183111/https://music.apple.com/us/album/super-crush-single/1707117377 |archive-date=July 23, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Gandang Vitakeratin" | rowspan="4" |2024 |<ref>{{Cite web |date=April 5, 2024 |title=Gandang Vitakeratin by Bini |url=https://music.apple.com/us/song/gandang-vitakeratin/1736936283 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806113425/https://music.apple.com/us/song/gandang-vitakeratin/1736936283 |archive-date=August 6, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Hairkada, Ilugay Mo!" |<ref>{{Cite web |date=November 13, 2024 |title=Hairkada, Ilugay Mo! - Single by Sunsilk PH |url=https://open.spotify.com/album/4t5C9QF6NlbrwIKeEZ3EdG |access-date=December 20, 2024 |website=[[Spotify]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Icon" |<ref>{{Cite news |last=Iglesias |first=Iza |date=October 26, 2024 |title=Bini's 'iconic' fashion collaboration |language=en |work=[[The Manila Times]] |url=https://www.manilatimes.net/2024/10/26/entertainment-lifestyle/show-times/binis-iconic-fashion-collaboration/1991751 |url-access=subscription |access-date=October 29, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Laging Fudgee, Fudgee Lagi!" |<ref>{{Cite web |date=July 8, 2024 |title=Laging Fudgee, Fudgee Lagi! by Bini |url=https://music.apple.com/ph/album/laging-fudgee-fudgee-lagi-single/1774436807 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241107204726/https://music.apple.com/ph/album/laging-fudgee-fudgee-lagi-single/1774436807 |archive-date=November 7, 2024 |access-date=November 7, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Top" |2025 |<ref>{{Cite web |date=2019-01-01 |title=Top - Single by Bini on Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/album/top-single/1798423642 |access-date=2025-03-07 |language=en-GB}}</ref> |} === Ibang charted songs === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" | Taon ! rowspan="2" scope="col" | Album ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" | " Huwag Muna Tayong Umuwi " | 2022 |Feel Good | <ref name=":4">{{Cite news |date=September 30, 2022 |title=Bini drops sophomore album 'Feel Good' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613063602/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |archive-date=June 13, 2024}}</ref> |} === Bilang featured artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Album/EP ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |"B HU U R" (with Kritiko) | 2021 |Born to Win | <ref>{{Cite web |date=October 14, 2021 |title=B HU U R (feat. Kritiko) – Song by Bini |url=https://music.apple.com/ph/song/b-hu-u-r-feat-kritiko/1690907504 |access-date=April 30, 2025 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" | "Kabataang Pinoy" {{Small|(with [[SB19]])}} | rowspan="2" | 2022 | <ref name=":11">{{Cite news |date=March 23, 2022 |title=Bini and SB19's collab for 'Kabataang Pinoy' trends worldwide |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |publisher= |url=https://mb.com.ph/2022/03/23/bini-and-sb19s-collab-for-kabataang-pinoy-trends-worldwide/ |url-status=live |access-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323051105/https://mb.com.ph/2022/03/23/bini-and-sb19s-collab-for-kabataang-pinoy-trends-worldwide/ |archive-date=March 23, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Up!" (with [[BGYO]]) | <ref name=":14">{{Cite news |date=March 22, 2022 |title=Bini, BGYO to release collab single 'Up!' |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |publisher= |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/03/22/22/bini-bgyo-to-release-collab-single-up |url-status=live |access-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323045042/https://news.abs-cbn.com/entertainment/03/22/22/bini-bgyo-to-release-collab-single-up |archive-date=March 23, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Bata, Kaya, Mo!" (with PlayerTwo) | 2023 | <ref name=":8">{{Cite web |date=January 26, 2024 |title=Bata, Kaya Mo! - Single by Bini & PlayerTwo |url=https://music.apple.com/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730075017/https://music.apple.com/us/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Cherry on Top" (remix with [[Agnez Mo]]) | rowspan="2" | 2024 | ''Biniverse'' | <ref name="binimo">{{Cite magazine |last=Go |first=Mayks |date=October 4, 2024 |title=Bini Release "Cherry On Top" Remix With Agnez Mo |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005163804/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |archive-date=October 5, 2024 |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Our Stories Shine This Christmas" (with various artists) | <ref>{{Cite news |date=November 26, 2024 |title=Watch: ABS-CBN Christmas ID 2024 recording sessions |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2024/11/26/watch-abs-cbn-christmas-id-2024-recording-sessions-1134 |url-status=live |access-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207105348/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2024/11/26/watch-abs-cbn-christmas-id-2024-recording-sessions-1134 |archive-date=December 7, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Blink Twice" (remix with Belinda) | rowspan="3" | 2025 | ''Biniverse'' | <ref name="belinda">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=March 14, 2025 |title=Belinda and Girl Group Bini Bring Cross-Cultural 'Girl Power' to New Collab |url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314111315/https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 20, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Oxygen" (with Orchestra of the Filipino Youth) | <ref>{{Cite web |last=Batuhan |first=Allan S. B. |date=August 12, 2025 |title=Batuhan: Oxygen: A lament, an anthem and a breath shared between dreamers |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/batuhan-oxygen-a-lament-an-anthem-and-a-breath-shared-between-dreamers |access-date=August 12, 2025 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |"Love, Joy, Hope" (with various artists) | |} == Nota == 58bryl4njfvqlat30hj70195ujc7m99 2206337 2206336 2026-05-05T22:01:58Z HannaHanni 151687 2206337 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist discography|Artist=[[Bini (grupo)|Bini]]|Image=Bini Billboard K POWER 100 (cropped).jpg|alt=Members of Bini standing at ''Billboard Korea'' event, dressed in diverse and fashionable outfits in front of a branded backdrop|image caption=Bini at Billboard K-Power 100 2024|Studio=3|EP=3|Singles=24|B-sides=|Tribute=|Option name=Promotional singles|Option=8|1Option name=Soundtrack appearances|1Option=6}} == Mga studio album == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Mga Detalye ! scope="col" | Benta ! scope="col" |Sertipikasyon ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |[[Born to Win (album)|Born to Win]] | * Inilabas: Oktubre 14, 2021 * Label: [[Star Music]] * Mga Format: 12" single, [[CD]], digital download, streaming | <ref name="BTWAlbum">{{Cite news |last=Llanera |first=Nino |date=October 4, 2021 |title=Bini Releases Track List For Debut Album ''Born to Win'' |language=en-ph |work=[[Myx|Myx Global]] |url=https://myx.global/bini-tracklist/ |url-status=live |access-date=October 14, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044711/https://myx.global/bini-tracklist/ |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 31, 2024 |title=Bini to Release Complete Discography On Vinyl |url=https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044048/https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 31, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |Feel Good | * Inilabas: Setyembre 29, 2022 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | * PHL: 7,500 {{Efn-ua|Album sales are based on PARI certification and equivalent units.}} | * PARI : Ginto | <ref name=":4">{{Cite news |date=September 30, 2022 |title=Bini drops sophomore album 'Feel Good' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613063602/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |archive-date=June 13, 2024}}</ref> <ref name="certification">{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=August 12, 2024 |title=Bini surprised with gold and platinum certification awards for 'Feel Good,' 'Talaarawan' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |url-status=live |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044915/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16" /> |- ! scope="row" |Flames | * Inilabas: Nobyembre 20, 2025 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | | | <ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 24, 2025 |title=Bini Announce New Full-Length Album 'Flames' |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-announce-new-full-length-album-flames-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330045058/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-announce-new-full-length-album-flames-2025/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 24, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-ph}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Saulog |first=Gabriel |date=2025-12-01 |title=BINI to Release 'Flames' Vinyl, CD in January 2026 |url=https://billboardphilippines.com/culture/bini-flames-album-vinyl-cd-how-to-buy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330045348/https://billboardphilippines.com/culture/bini-flames-album-vinyl-cd-how-to-buy/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=2025-12-01 |language=en-ph}}</ref> |} == Mga extended play == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" | Mga Detalye ! rowspan="2" scope="col" | Benta ! rowspan="2" scope="col" |Sertipikasyon ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" |Talaarawan | * Inilabas: Marso 8, 2024 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | * PHL: 15,000 {{Efn-ua|name=PARI}} | * PARI: Platinum | <ref>{{Cite news |last=Mallorca |first=Hannah |date=February 22, 2024 |title=Bini explains why EP 'Talaarawan' will drop on International Women's Day |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/543117/bini-explains-why-ep-talaarawan-will-drop-on-international-womens-day |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613062100/https://entertainment.inquirer.net/543117/bini-explains-why-ep-talaarawan-will-drop-on-international-womens-day |archive-date=June 13, 2024}}</ref> <ref name="certification">{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=August 12, 2024 |title=Bini surprised with gold and platinum certification awards for 'Feel Good,' 'Talaarawan' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |url-status=live |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044915/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 31, 2024 |title=Bini to Release Complete Discography On Vinyl |url=https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044048/https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 31, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |Biniverse | * Inilabas: Pebrero 27, 2025 * Label: Star Music * Mga Format: CD, digital download, streaming | <ref name="biniverseEP">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=February 27, 2025 |title=Bini Welcome Us Right into Their 'BINIVerse' – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-welcome-us-right-into-their-biniverse-on-their-latest-ep-listen/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227134059/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-welcome-us-right-into-their-biniverse-on-their-latest-ep-listen/ |archive-date=February 27, 2025 |access-date=February 27, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |Signals | * Inilabas: Abril 9, 2026 * Label: Star Music * Mga Format: Digital na pag-download, streaming | <ref>{{Cite news |date=2026-03-26 |title=Bini announces 'Signals' EP and concert |language=en-ph |work=[[The Manila Times]] |url=https://www.manilatimes.net/2026/03/26/entertainment-lifestyle/show-times/bini-announces-signals-ep-and-concert/2307218 |url-status=live |access-date=2026-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330042850/https://www.manilatimes.net/2026/03/26/entertainment-lifestyle/show-times/bini-announces-signals-ep-and-concert/2307218 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> |} == Mga kanta == === Bilang lead artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Title ! rowspan="2" scope="col" |Year ! rowspan="2" scope="col" |Album ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" |"Da Coconut Nut" |2020 |<ref>{{Cite news |last=Requintina |first=Robert |date=November 18, 2020 |title=Star Hunt Academy's new rookie girl group 'Bini' takes on the P-pop scene |language=en-US |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |url-status=live |access-date=November 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130011827/https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |archive-date=November 30, 2020}}</ref> |- ! scope="row" |"Born to Win" | rowspan="4" |2021 | rowspan="4" |''Born to Win'' |<ref name=":0">{{Cite news |date=June 5, 2021 |title=Listen: Bini Releases their Debut Single, "Born to Win" |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-song-born-to-win/ |url-status=live |access-date=December 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225005339/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-song-born-to-win/ |archive-date=December 25, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Kapit Lang" | rowspan="3" |<ref name=":6">{{Cite news |last=Zinampan |first=Tristan |date=October 15, 2021 |title=Listen: Bini releases their debut album, 'Born To Win' |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-releases-debut-album-born-to-win/ |url-status=live |url-access=registration |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309052909/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-releases-debut-album-born-to-win/ |archive-date=March 9, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Golden Arrow" |- ! scope="row" |"Na Na Na" |- ! scope="row" |"Pit a Pat" | rowspan="4" |2022 |<ref>{{Cite news |date=April 29, 2022 |title=Listen: Bini's summer single 'Pit A Pat' is here |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/04/29/22/listen-binis-summer-single-pit-a-pat-is-here |url-status=live |access-date=April 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130142411/https://news.abs-cbn.com/entertainment/04/29/22/listen-binis-summer-single-pit-a-pat-is-here |archive-date=November 30, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Love Yourself" |<ref name=":13">{{Cite news |last=Alcantara |first=Carissa |date=July 21, 2022 |title=Coke Studio season 6 presents new and talented artists for Coca-Cola Fan Fusion |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2022/07/20/coke-studio-season-6-presents-new-and-talented-artists-for-coca-cola-fan-fusion/ |url-status=live |access-date=July 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529143708/https://mb.com.ph/2022/07/20/coke-studio-season-6-presents-new-and-talented-artists-for-coca-cola-fan-fusion/ |archive-date=May 29, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Lagi" | rowspan="2" |''Feel Good'' |<ref>{{Cite news |date=July 12, 2022 |title=Pop girl group Bini drops music video for 'Lagi' |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/videos/2022/7/12/Pop-girl-group-BINI-drops-music-video-for--Lagi-.html |url-status=dead |access-date=July 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130122344/https://www.cnnphilippines.com/videos/2022/7/12/Pop-girl-group-BINI-drops-music-video-for--Lagi-.html |archive-date=November 30, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"I Feel Good" |<ref>{{Cite news |date=September 28, 2022 |title=Bini's 'I Feel Good' MV is filling our 90s and 00s childhood void |language=en-US |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://lifestyle.inquirer.net/72775/bini-i-feel-good-mv/ |url-status=live |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730083413/https://lifestyle.inquirer.net/72775/bini-i-feel-good-mv/ |archive-date=July 30, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Karera" | rowspan="3" |2023 | rowspan="2" |''Talaarawan'' |<ref name=":32">{{Cite magazine |last=Posadas |first=Andrea |date=September 22, 2023 |title=Bini's comeback single 'Karera' is an upbeat self-care anthem |url=https://preen.ph/133550/bini-comeback-karera |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130065125/https://preen.ph/133550/bini-comeback-karera |archive-date=November 30, 2023 |access-date=July 30, 2024 |magazine=Preen.ph |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Pantropiko" |<ref name=":7">{{Cite news |date=2023-12-06 |title=Bini spreads summer love in new single "Pantropiko" |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2023/12/6/bini-pantropiko?lang=en |url-status=live |access-date=April 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209051128/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2023/12/6/bini-pantropiko?lang=en |archive-date=2023-12-09}}</ref> |- ! scope="row" |"Bata, Kaya Mo!"<br /><br /><small>(with PlayerTwo)</small> |<ref name=":8">{{Cite web |date=January 26, 2024 |title=Bata, Kaya Mo! - Single by Bini & PlayerTwo |url=https://music.apple.com/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730075017/https://music.apple.com/us/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"[[Salamin, Salamin]]" | rowspan="5" |2024 |''Talaarawan'' |<ref name=":9">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=March 8, 2024 |title=Bini Release First Ever Diary-Inspired EP 'Talaarawan' |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-capture-all-stage-of-love-and-life-in-first-diary-inspired-ep-talaarawan-release-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240721081449/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-capture-all-stage-of-love-and-life-in-first-diary-inspired-ep-talaarawan-release-2024/ |archive-date=July 21, 2024 |access-date=July 30, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Cherry on Top"<br /><br /><small>(original or remix with [[Agnez Mo]])</small> |''Biniverse'' |<ref name=":10">{{Cite news |last=Carbonilla |first=Hans |date=July 2, 2024 |title=Bini teams up with K-pop producers for 'Cherry on Top' |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://usa.inquirer.net/152416/bini-teams-up-with-renowned-k-pop-producers-for-cherry-on-top |url-status=live |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712174437/https://usa.inquirer.net/152416/bini-teams-up-with-renowned-k-pop-producers-for-cherry-on-top |archive-date=July 12, 2024}}</ref><ref name="binimo">{{Cite magazine |last=Go |first=Mayks |date=October 4, 2024 |title=Bini Release "Cherry On Top" Remix With Agnez Mo |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005163804/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |archive-date=October 5, 2024 |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Blooming" |<ref name=":17">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 28, 2024 |title=Bini Release Performance Video To Single "Blooming" |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-release-performance-video-to-blooming-watch/ |access-date=October 29, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Joy to the World" |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=November 5, 2024 |title=Bini To Release First-Ever Holiday Cover With "Joy To The World" |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-to-release-first-ever-holiday-cover-with-joy-to-the-world/ |access-date=November 15, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Our Stories Shine This Christmas" |<ref>{{Cite web |date=November 11, 2024 |title=Our Stories Shine This Christmas - Song by Bini |url=https://music.apple.com/ph/song/our-stories-shine-this-christmas/1782277288 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004954/https://music.apple.com/ph/song/our-stories-shine-this-christmas/1782277288 |archive-date=December 25, 2025 |access-date=December 24, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Blink Twice"<br /><br /><small>(original, remix with [[Belinda Peregrín|Belinda]], or the [[Taglish]] version)</small> | rowspan="6" |2025 |''Biniverse'' |<ref>{{Cite news |last=Uson |first=Melanie |date=November 20, 2024 |title=Bini announces Valentine's Day concert, comeback single in 2025 |language=en-PH |work=[[The Philippine Star]] |url=https://philstarlife.com/geeky/811265-bini-announces-grand-biniverse-valentines-show-comeback-single-2025 |url-status=live |access-date=November 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101005156/https://philstarlife.com/geeky/811265-bini-announces-grand-biniverse-valentines-show-comeback-single-2025 |archive-date=November 1, 2025}}</ref><ref name="belinda">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=March 14, 2025 |title=Belinda and Girl Group Bini Bring Cross-Cultural 'Girl Power' to New Collab |url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314111315/https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 20, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Oxygen" <small>(with Orchestra of the Filipino Youth)</small> |<ref>{{Cite web |date=August 2, 2025 |title=Oxygen by Bini & Orchestra of the Filipino Youth on Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/song/oxygen/1829890512 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004239/https://music.apple.com/ph/song/oxygen/1829890512 |archive-date=December 25, 2025 |access-date=September 18, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Shagidi" | rowspan="4" |''Flames'' |<ref>{{Cite news |date=June 5, 2025 |title=Bini Introduces Special Tour Single "Shagidi" |language=en-PH |work=[[One Music Philippines]] |publisher=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/music/2025/6/5/bini-introduces-special-tour-single-shagidi-2127 |access-date=June 5, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"First Luv" |<ref>{{Cite news |last=Corral |first=Alessandria |date=October 3, 2025 |title=Bini Drops New Filipino Single 'First Luv' |language=en-ph |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-filipino-single-first-luv-release/ |url-status=live |access-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010012111/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-filipino-single-first-luv-release/ |archive-date=October 10, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Paruparo" |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=November 7, 2025 |title=Bini Take Flight on their New Single "Paruparo" – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-take-flight-on-their-new-single-paruparo-listen/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004027/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-take-flight-on-their-new-single-paruparo-listen/ |archive-date=December 25, 2025 |access-date=December 25, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Sweet Tooth" |<ref>{{Cite web |last=Saulog |first=Gabriel |date=2025-11-20 |title=Bini Turn Up the Heat with their New Album 'FLAMES' – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-flames-album-release-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004657/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-flames-album-release-2025/ |archive-date=December 25, 2025 |access-date=November 21, 2025 |website=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Unang Kilig / Honey Honey" | rowspan="2" |2026 | rowspan="2&quot;" |''Signals'' |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=February 16, 2026 |title=Bini Surprise Blooms With New Single "Honey Honey" – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-surprise-blooms-with-new-single-honey-honey-listen/ |access-date=March 6, 2026 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Blush" |<ref>{{Cite magazine |last=Loreto |first=Julienne |date=April 2, 2026 |title=Here’s Everything You Need to Know About Bini's Upcoming EP, “Signals” |url=https://andasian.com/heres-everything-you-need-to-know-about-binis-upcoming-ep-signals/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409163925/https://andasian.com/heres-everything-you-need-to-know-about-binis-upcoming-ep-signals/ |archive-date=April 9, 2026 |access-date=April 9, 2026 |magazine=[[&Asian]] |language=en-GB}}</ref> |} === Mga Promosyonal === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |"Made for All" |2022 |<ref>{{Cite web |date=September 9, 2022 |title=Made for All by Bini |url=https://music.apple.com/us/song/made-for-all/1677791033 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806113350/https://music.apple.com/us/song/made-for-all/1677791033 |archive-date=August 6, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Super Crush" |2023 |<ref>{{Cite web |date=September 20, 2023 |title=Super Crush - Single by Bini |url=https://music.apple.com/us/album/super-crush-single/1707117377 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723183111/https://music.apple.com/us/album/super-crush-single/1707117377 |archive-date=July 23, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Gandang Vitakeratin" | rowspan="4" |2024 |<ref>{{Cite web |date=April 5, 2024 |title=Gandang Vitakeratin by Bini |url=https://music.apple.com/us/song/gandang-vitakeratin/1736936283 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806113425/https://music.apple.com/us/song/gandang-vitakeratin/1736936283 |archive-date=August 6, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Hairkada, Ilugay Mo!" |<ref>{{Cite web |date=November 13, 2024 |title=Hairkada, Ilugay Mo! - Single by Sunsilk PH |url=https://open.spotify.com/album/4t5C9QF6NlbrwIKeEZ3EdG |access-date=December 20, 2024 |website=[[Spotify]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Icon" |<ref>{{Cite news |last=Iglesias |first=Iza |date=October 26, 2024 |title=Bini's 'iconic' fashion collaboration |language=en |work=[[The Manila Times]] |url=https://www.manilatimes.net/2024/10/26/entertainment-lifestyle/show-times/binis-iconic-fashion-collaboration/1991751 |url-access=subscription |access-date=October 29, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Laging Fudgee, Fudgee Lagi!" |<ref>{{Cite web |date=July 8, 2024 |title=Laging Fudgee, Fudgee Lagi! by Bini |url=https://music.apple.com/ph/album/laging-fudgee-fudgee-lagi-single/1774436807 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241107204726/https://music.apple.com/ph/album/laging-fudgee-fudgee-lagi-single/1774436807 |archive-date=November 7, 2024 |access-date=November 7, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Top" |2025 |<ref>{{Cite web |date=2019-01-01 |title=Top - Single by Bini on Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/album/top-single/1798423642 |access-date=2025-03-07 |language=en-GB}}</ref> |} === Ibang charted songs === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" | Taon ! rowspan="2" scope="col" | Album ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" | " Huwag Muna Tayong Umuwi " | 2022 |Feel Good | <ref name=":4">{{Cite news |date=September 30, 2022 |title=Bini drops sophomore album 'Feel Good' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613063602/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |archive-date=June 13, 2024}}</ref> |} === Bilang featured artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Album/EP ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |"B HU U R" (with Kritiko) | 2021 |Born to Win | <ref>{{Cite web |date=October 14, 2021 |title=B HU U R (feat. Kritiko) – Song by Bini |url=https://music.apple.com/ph/song/b-hu-u-r-feat-kritiko/1690907504 |access-date=April 30, 2025 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" | "Kabataang Pinoy" {{Small|(with [[SB19]])}} | rowspan="2" | 2022 | <ref name=":11">{{Cite news |date=March 23, 2022 |title=Bini and SB19's collab for 'Kabataang Pinoy' trends worldwide |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |publisher= |url=https://mb.com.ph/2022/03/23/bini-and-sb19s-collab-for-kabataang-pinoy-trends-worldwide/ |url-status=live |access-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323051105/https://mb.com.ph/2022/03/23/bini-and-sb19s-collab-for-kabataang-pinoy-trends-worldwide/ |archive-date=March 23, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Up!" (with [[BGYO]]) | <ref name=":14">{{Cite news |date=March 22, 2022 |title=Bini, BGYO to release collab single 'Up!' |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |publisher= |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/03/22/22/bini-bgyo-to-release-collab-single-up |url-status=live |access-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323045042/https://news.abs-cbn.com/entertainment/03/22/22/bini-bgyo-to-release-collab-single-up |archive-date=March 23, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Bata, Kaya, Mo!" (with PlayerTwo) | 2023 | <ref name=":8">{{Cite web |date=January 26, 2024 |title=Bata, Kaya Mo! - Single by Bini & PlayerTwo |url=https://music.apple.com/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730075017/https://music.apple.com/us/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Cherry on Top" (remix with [[Agnez Mo]]) | rowspan="2" | 2024 | ''Biniverse'' | <ref name="binimo">{{Cite magazine |last=Go |first=Mayks |date=October 4, 2024 |title=Bini Release "Cherry On Top" Remix With Agnez Mo |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005163804/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |archive-date=October 5, 2024 |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Our Stories Shine This Christmas" (with various artists) | <ref>{{Cite news |date=November 26, 2024 |title=Watch: ABS-CBN Christmas ID 2024 recording sessions |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2024/11/26/watch-abs-cbn-christmas-id-2024-recording-sessions-1134 |url-status=live |access-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207105348/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2024/11/26/watch-abs-cbn-christmas-id-2024-recording-sessions-1134 |archive-date=December 7, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Blink Twice" (remix with Belinda) | rowspan="3" | 2025 | ''Biniverse'' | <ref name="belinda">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=March 14, 2025 |title=Belinda and Girl Group Bini Bring Cross-Cultural 'Girl Power' to New Collab |url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314111315/https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 20, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Oxygen" (with Orchestra of the Filipino Youth) | <ref>{{Cite web |last=Batuhan |first=Allan S. B. |date=August 12, 2025 |title=Batuhan: Oxygen: A lament, an anthem and a breath shared between dreamers |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/batuhan-oxygen-a-lament-an-anthem-and-a-breath-shared-between-dreamers |access-date=August 12, 2025 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |"Love, Joy, Hope" (with various artists) | |} == Nota == <references /> l4v8t3b7pth0gk4otxbpemzsefg1y5v 2206342 2206337 2026-05-05T22:08:40Z HannaHanni 151687 added [[Category:Bini (grupo)]] using [[WP:HC|HotCat]] 2206342 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist discography|Artist=[[Bini (grupo)|Bini]]|Image=Bini Billboard K POWER 100 (cropped).jpg|alt=Members of Bini standing at ''Billboard Korea'' event, dressed in diverse and fashionable outfits in front of a branded backdrop|image caption=Bini at Billboard K-Power 100 2024|Studio=3|EP=3|Singles=24|B-sides=|Tribute=|Option name=Promotional singles|Option=8|1Option name=Soundtrack appearances|1Option=6}} == Mga studio album == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Mga Detalye ! scope="col" | Benta ! scope="col" |Sertipikasyon ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |[[Born to Win (album)|Born to Win]] | * Inilabas: Oktubre 14, 2021 * Label: [[Star Music]] * Mga Format: 12" single, [[CD]], digital download, streaming | <ref name="BTWAlbum">{{Cite news |last=Llanera |first=Nino |date=October 4, 2021 |title=Bini Releases Track List For Debut Album ''Born to Win'' |language=en-ph |work=[[Myx|Myx Global]] |url=https://myx.global/bini-tracklist/ |url-status=live |access-date=October 14, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044711/https://myx.global/bini-tracklist/ |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 31, 2024 |title=Bini to Release Complete Discography On Vinyl |url=https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044048/https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 31, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |Feel Good | * Inilabas: Setyembre 29, 2022 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | * PHL: 7,500 {{Efn-ua|Album sales are based on PARI certification and equivalent units.}} | * PARI : Ginto | <ref name=":4">{{Cite news |date=September 30, 2022 |title=Bini drops sophomore album 'Feel Good' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613063602/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |archive-date=June 13, 2024}}</ref> <ref name="certification">{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=August 12, 2024 |title=Bini surprised with gold and platinum certification awards for 'Feel Good,' 'Talaarawan' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |url-status=live |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044915/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16" /> |- ! scope="row" |Flames | * Inilabas: Nobyembre 20, 2025 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | | | <ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 24, 2025 |title=Bini Announce New Full-Length Album 'Flames' |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-announce-new-full-length-album-flames-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330045058/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-announce-new-full-length-album-flames-2025/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 24, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-ph}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Saulog |first=Gabriel |date=2025-12-01 |title=BINI to Release 'Flames' Vinyl, CD in January 2026 |url=https://billboardphilippines.com/culture/bini-flames-album-vinyl-cd-how-to-buy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330045348/https://billboardphilippines.com/culture/bini-flames-album-vinyl-cd-how-to-buy/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=2025-12-01 |language=en-ph}}</ref> |} == Mga extended play == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" | Mga Detalye ! rowspan="2" scope="col" | Benta ! rowspan="2" scope="col" |Sertipikasyon ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" |Talaarawan | * Inilabas: Marso 8, 2024 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | * PHL: 15,000 {{Efn-ua|name=PARI}} | * PARI: Platinum | <ref>{{Cite news |last=Mallorca |first=Hannah |date=February 22, 2024 |title=Bini explains why EP 'Talaarawan' will drop on International Women's Day |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/543117/bini-explains-why-ep-talaarawan-will-drop-on-international-womens-day |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613062100/https://entertainment.inquirer.net/543117/bini-explains-why-ep-talaarawan-will-drop-on-international-womens-day |archive-date=June 13, 2024}}</ref> <ref name="certification">{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=August 12, 2024 |title=Bini surprised with gold and platinum certification awards for 'Feel Good,' 'Talaarawan' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |url-status=live |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044915/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 31, 2024 |title=Bini to Release Complete Discography On Vinyl |url=https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044048/https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 31, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |Biniverse | * Inilabas: Pebrero 27, 2025 * Label: Star Music * Mga Format: CD, digital download, streaming | <ref name="biniverseEP">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=February 27, 2025 |title=Bini Welcome Us Right into Their 'BINIVerse' – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-welcome-us-right-into-their-biniverse-on-their-latest-ep-listen/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227134059/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-welcome-us-right-into-their-biniverse-on-their-latest-ep-listen/ |archive-date=February 27, 2025 |access-date=February 27, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |Signals | * Inilabas: Abril 9, 2026 * Label: Star Music * Mga Format: Digital na pag-download, streaming | <ref>{{Cite news |date=2026-03-26 |title=Bini announces 'Signals' EP and concert |language=en-ph |work=[[The Manila Times]] |url=https://www.manilatimes.net/2026/03/26/entertainment-lifestyle/show-times/bini-announces-signals-ep-and-concert/2307218 |url-status=live |access-date=2026-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330042850/https://www.manilatimes.net/2026/03/26/entertainment-lifestyle/show-times/bini-announces-signals-ep-and-concert/2307218 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> |} == Mga kanta == === Bilang lead artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Title ! rowspan="2" scope="col" |Year ! rowspan="2" scope="col" |Album ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" |"Da Coconut Nut" |2020 |<ref>{{Cite news |last=Requintina |first=Robert |date=November 18, 2020 |title=Star Hunt Academy's new rookie girl group 'Bini' takes on the P-pop scene |language=en-US |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |url-status=live |access-date=November 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130011827/https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |archive-date=November 30, 2020}}</ref> |- ! scope="row" |"Born to Win" | rowspan="4" |2021 | rowspan="4" |''Born to Win'' |<ref name=":0">{{Cite news |date=June 5, 2021 |title=Listen: Bini Releases their Debut Single, "Born to Win" |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-song-born-to-win/ |url-status=live |access-date=December 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225005339/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-song-born-to-win/ |archive-date=December 25, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Kapit Lang" | rowspan="3" |<ref name=":6">{{Cite news |last=Zinampan |first=Tristan |date=October 15, 2021 |title=Listen: Bini releases their debut album, 'Born To Win' |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-releases-debut-album-born-to-win/ |url-status=live |url-access=registration |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309052909/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-releases-debut-album-born-to-win/ |archive-date=March 9, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Golden Arrow" |- ! scope="row" |"Na Na Na" |- ! scope="row" |"Pit a Pat" | rowspan="4" |2022 |<ref>{{Cite news |date=April 29, 2022 |title=Listen: Bini's summer single 'Pit A Pat' is here |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/04/29/22/listen-binis-summer-single-pit-a-pat-is-here |url-status=live |access-date=April 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130142411/https://news.abs-cbn.com/entertainment/04/29/22/listen-binis-summer-single-pit-a-pat-is-here |archive-date=November 30, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Love Yourself" |<ref name=":13">{{Cite news |last=Alcantara |first=Carissa |date=July 21, 2022 |title=Coke Studio season 6 presents new and talented artists for Coca-Cola Fan Fusion |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2022/07/20/coke-studio-season-6-presents-new-and-talented-artists-for-coca-cola-fan-fusion/ |url-status=live |access-date=July 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529143708/https://mb.com.ph/2022/07/20/coke-studio-season-6-presents-new-and-talented-artists-for-coca-cola-fan-fusion/ |archive-date=May 29, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Lagi" | rowspan="2" |''Feel Good'' |<ref>{{Cite news |date=July 12, 2022 |title=Pop girl group Bini drops music video for 'Lagi' |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/videos/2022/7/12/Pop-girl-group-BINI-drops-music-video-for--Lagi-.html |url-status=dead |access-date=July 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130122344/https://www.cnnphilippines.com/videos/2022/7/12/Pop-girl-group-BINI-drops-music-video-for--Lagi-.html |archive-date=November 30, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"I Feel Good" |<ref>{{Cite news |date=September 28, 2022 |title=Bini's 'I Feel Good' MV is filling our 90s and 00s childhood void |language=en-US |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://lifestyle.inquirer.net/72775/bini-i-feel-good-mv/ |url-status=live |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730083413/https://lifestyle.inquirer.net/72775/bini-i-feel-good-mv/ |archive-date=July 30, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Karera" | rowspan="3" |2023 | rowspan="2" |''Talaarawan'' |<ref name=":32">{{Cite magazine |last=Posadas |first=Andrea |date=September 22, 2023 |title=Bini's comeback single 'Karera' is an upbeat self-care anthem |url=https://preen.ph/133550/bini-comeback-karera |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130065125/https://preen.ph/133550/bini-comeback-karera |archive-date=November 30, 2023 |access-date=July 30, 2024 |magazine=Preen.ph |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Pantropiko" |<ref name=":7">{{Cite news |date=2023-12-06 |title=Bini spreads summer love in new single "Pantropiko" |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2023/12/6/bini-pantropiko?lang=en |url-status=live |access-date=April 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209051128/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2023/12/6/bini-pantropiko?lang=en |archive-date=2023-12-09}}</ref> |- ! scope="row" |"Bata, Kaya Mo!"<br /><br /><small>(with PlayerTwo)</small> |<ref name=":8">{{Cite web |date=January 26, 2024 |title=Bata, Kaya Mo! - Single by Bini & PlayerTwo |url=https://music.apple.com/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730075017/https://music.apple.com/us/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"[[Salamin, Salamin]]" | rowspan="5" |2024 |''Talaarawan'' |<ref name=":9">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=March 8, 2024 |title=Bini Release First Ever Diary-Inspired EP 'Talaarawan' |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-capture-all-stage-of-love-and-life-in-first-diary-inspired-ep-talaarawan-release-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240721081449/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-capture-all-stage-of-love-and-life-in-first-diary-inspired-ep-talaarawan-release-2024/ |archive-date=July 21, 2024 |access-date=July 30, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Cherry on Top"<br /><br /><small>(original or remix with [[Agnez Mo]])</small> |''Biniverse'' |<ref name=":10">{{Cite news |last=Carbonilla |first=Hans |date=July 2, 2024 |title=Bini teams up with K-pop producers for 'Cherry on Top' |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://usa.inquirer.net/152416/bini-teams-up-with-renowned-k-pop-producers-for-cherry-on-top |url-status=live |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712174437/https://usa.inquirer.net/152416/bini-teams-up-with-renowned-k-pop-producers-for-cherry-on-top |archive-date=July 12, 2024}}</ref><ref name="binimo">{{Cite magazine |last=Go |first=Mayks |date=October 4, 2024 |title=Bini Release "Cherry On Top" Remix With Agnez Mo |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005163804/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |archive-date=October 5, 2024 |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Blooming" |<ref name=":17">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 28, 2024 |title=Bini Release Performance Video To Single "Blooming" |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-release-performance-video-to-blooming-watch/ |access-date=October 29, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Joy to the World" |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=November 5, 2024 |title=Bini To Release First-Ever Holiday Cover With "Joy To The World" |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-to-release-first-ever-holiday-cover-with-joy-to-the-world/ |access-date=November 15, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Our Stories Shine This Christmas" |<ref>{{Cite web |date=November 11, 2024 |title=Our Stories Shine This Christmas - Song by Bini |url=https://music.apple.com/ph/song/our-stories-shine-this-christmas/1782277288 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004954/https://music.apple.com/ph/song/our-stories-shine-this-christmas/1782277288 |archive-date=December 25, 2025 |access-date=December 24, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Blink Twice"<br /><br /><small>(original, remix with [[Belinda Peregrín|Belinda]], or the [[Taglish]] version)</small> | rowspan="6" |2025 |''Biniverse'' |<ref>{{Cite news |last=Uson |first=Melanie |date=November 20, 2024 |title=Bini announces Valentine's Day concert, comeback single in 2025 |language=en-PH |work=[[The Philippine Star]] |url=https://philstarlife.com/geeky/811265-bini-announces-grand-biniverse-valentines-show-comeback-single-2025 |url-status=live |access-date=November 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101005156/https://philstarlife.com/geeky/811265-bini-announces-grand-biniverse-valentines-show-comeback-single-2025 |archive-date=November 1, 2025}}</ref><ref name="belinda">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=March 14, 2025 |title=Belinda and Girl Group Bini Bring Cross-Cultural 'Girl Power' to New Collab |url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314111315/https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 20, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Oxygen" <small>(with Orchestra of the Filipino Youth)</small> |<ref>{{Cite web |date=August 2, 2025 |title=Oxygen by Bini & Orchestra of the Filipino Youth on Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/song/oxygen/1829890512 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004239/https://music.apple.com/ph/song/oxygen/1829890512 |archive-date=December 25, 2025 |access-date=September 18, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Shagidi" | rowspan="4" |''Flames'' |<ref>{{Cite news |date=June 5, 2025 |title=Bini Introduces Special Tour Single "Shagidi" |language=en-PH |work=[[One Music Philippines]] |publisher=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/music/2025/6/5/bini-introduces-special-tour-single-shagidi-2127 |access-date=June 5, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"First Luv" |<ref>{{Cite news |last=Corral |first=Alessandria |date=October 3, 2025 |title=Bini Drops New Filipino Single 'First Luv' |language=en-ph |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-filipino-single-first-luv-release/ |url-status=live |access-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010012111/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-filipino-single-first-luv-release/ |archive-date=October 10, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Paruparo" |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=November 7, 2025 |title=Bini Take Flight on their New Single "Paruparo" – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-take-flight-on-their-new-single-paruparo-listen/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004027/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-take-flight-on-their-new-single-paruparo-listen/ |archive-date=December 25, 2025 |access-date=December 25, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Sweet Tooth" |<ref>{{Cite web |last=Saulog |first=Gabriel |date=2025-11-20 |title=Bini Turn Up the Heat with their New Album 'FLAMES' – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-flames-album-release-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004657/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-flames-album-release-2025/ |archive-date=December 25, 2025 |access-date=November 21, 2025 |website=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Unang Kilig / Honey Honey" | rowspan="2" |2026 | rowspan="2&quot;" |''Signals'' |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=February 16, 2026 |title=Bini Surprise Blooms With New Single "Honey Honey" – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-surprise-blooms-with-new-single-honey-honey-listen/ |access-date=March 6, 2026 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Blush" |<ref>{{Cite magazine |last=Loreto |first=Julienne |date=April 2, 2026 |title=Here’s Everything You Need to Know About Bini's Upcoming EP, “Signals” |url=https://andasian.com/heres-everything-you-need-to-know-about-binis-upcoming-ep-signals/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409163925/https://andasian.com/heres-everything-you-need-to-know-about-binis-upcoming-ep-signals/ |archive-date=April 9, 2026 |access-date=April 9, 2026 |magazine=[[&Asian]] |language=en-GB}}</ref> |} === Mga Promosyonal === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |"Made for All" |2022 |<ref>{{Cite web |date=September 9, 2022 |title=Made for All by Bini |url=https://music.apple.com/us/song/made-for-all/1677791033 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806113350/https://music.apple.com/us/song/made-for-all/1677791033 |archive-date=August 6, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Super Crush" |2023 |<ref>{{Cite web |date=September 20, 2023 |title=Super Crush - Single by Bini |url=https://music.apple.com/us/album/super-crush-single/1707117377 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723183111/https://music.apple.com/us/album/super-crush-single/1707117377 |archive-date=July 23, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Gandang Vitakeratin" | rowspan="4" |2024 |<ref>{{Cite web |date=April 5, 2024 |title=Gandang Vitakeratin by Bini |url=https://music.apple.com/us/song/gandang-vitakeratin/1736936283 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806113425/https://music.apple.com/us/song/gandang-vitakeratin/1736936283 |archive-date=August 6, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Hairkada, Ilugay Mo!" |<ref>{{Cite web |date=November 13, 2024 |title=Hairkada, Ilugay Mo! - Single by Sunsilk PH |url=https://open.spotify.com/album/4t5C9QF6NlbrwIKeEZ3EdG |access-date=December 20, 2024 |website=[[Spotify]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Icon" |<ref>{{Cite news |last=Iglesias |first=Iza |date=October 26, 2024 |title=Bini's 'iconic' fashion collaboration |language=en |work=[[The Manila Times]] |url=https://www.manilatimes.net/2024/10/26/entertainment-lifestyle/show-times/binis-iconic-fashion-collaboration/1991751 |url-access=subscription |access-date=October 29, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Laging Fudgee, Fudgee Lagi!" |<ref>{{Cite web |date=July 8, 2024 |title=Laging Fudgee, Fudgee Lagi! by Bini |url=https://music.apple.com/ph/album/laging-fudgee-fudgee-lagi-single/1774436807 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241107204726/https://music.apple.com/ph/album/laging-fudgee-fudgee-lagi-single/1774436807 |archive-date=November 7, 2024 |access-date=November 7, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Top" |2025 |<ref>{{Cite web |date=2019-01-01 |title=Top - Single by Bini on Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/album/top-single/1798423642 |access-date=2025-03-07 |language=en-GB}}</ref> |} === Ibang charted songs === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" | Taon ! rowspan="2" scope="col" | Album ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" | " Huwag Muna Tayong Umuwi " | 2022 |Feel Good | <ref name=":4">{{Cite news |date=September 30, 2022 |title=Bini drops sophomore album 'Feel Good' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613063602/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |archive-date=June 13, 2024}}</ref> |} === Bilang featured artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Album/EP ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |"B HU U R" (with Kritiko) | 2021 |Born to Win | <ref>{{Cite web |date=October 14, 2021 |title=B HU U R (feat. Kritiko) – Song by Bini |url=https://music.apple.com/ph/song/b-hu-u-r-feat-kritiko/1690907504 |access-date=April 30, 2025 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" | "Kabataang Pinoy" {{Small|(with [[SB19]])}} | rowspan="2" | 2022 | <ref name=":11">{{Cite news |date=March 23, 2022 |title=Bini and SB19's collab for 'Kabataang Pinoy' trends worldwide |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |publisher= |url=https://mb.com.ph/2022/03/23/bini-and-sb19s-collab-for-kabataang-pinoy-trends-worldwide/ |url-status=live |access-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323051105/https://mb.com.ph/2022/03/23/bini-and-sb19s-collab-for-kabataang-pinoy-trends-worldwide/ |archive-date=March 23, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Up!" (with [[BGYO]]) | <ref name=":14">{{Cite news |date=March 22, 2022 |title=Bini, BGYO to release collab single 'Up!' |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |publisher= |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/03/22/22/bini-bgyo-to-release-collab-single-up |url-status=live |access-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323045042/https://news.abs-cbn.com/entertainment/03/22/22/bini-bgyo-to-release-collab-single-up |archive-date=March 23, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Bata, Kaya, Mo!" (with PlayerTwo) | 2023 | <ref name=":8">{{Cite web |date=January 26, 2024 |title=Bata, Kaya Mo! - Single by Bini & PlayerTwo |url=https://music.apple.com/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730075017/https://music.apple.com/us/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Cherry on Top" (remix with [[Agnez Mo]]) | rowspan="2" | 2024 | ''Biniverse'' | <ref name="binimo">{{Cite magazine |last=Go |first=Mayks |date=October 4, 2024 |title=Bini Release "Cherry On Top" Remix With Agnez Mo |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005163804/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |archive-date=October 5, 2024 |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Our Stories Shine This Christmas" (with various artists) | <ref>{{Cite news |date=November 26, 2024 |title=Watch: ABS-CBN Christmas ID 2024 recording sessions |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2024/11/26/watch-abs-cbn-christmas-id-2024-recording-sessions-1134 |url-status=live |access-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207105348/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2024/11/26/watch-abs-cbn-christmas-id-2024-recording-sessions-1134 |archive-date=December 7, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Blink Twice" (remix with Belinda) | rowspan="3" | 2025 | ''Biniverse'' | <ref name="belinda">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=March 14, 2025 |title=Belinda and Girl Group Bini Bring Cross-Cultural 'Girl Power' to New Collab |url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314111315/https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 20, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Oxygen" (with Orchestra of the Filipino Youth) | <ref>{{Cite web |last=Batuhan |first=Allan S. B. |date=August 12, 2025 |title=Batuhan: Oxygen: A lament, an anthem and a breath shared between dreamers |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/batuhan-oxygen-a-lament-an-anthem-and-a-breath-shared-between-dreamers |access-date=August 12, 2025 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |"Love, Joy, Hope" (with various artists) | |} == Nota == <references /> [[Kategorya:Bini (grupo)]] nc9ivmtanky4iz8dk1vvptc4vaxocif 2206346 2206342 2026-05-05T22:11:38Z HannaHanni 151687 2206346 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist discography|Artist=[[Bini (grupo)|Bini]]|Image=Bini Billboard K POWER 100 (cropped).jpg|alt=Members of Bini standing at ''Billboard Korea'' event, dressed in diverse and fashionable outfits in front of a branded backdrop|image caption=Bini at Billboard K-Power 100 2024|Studio=3|EP=3|Singles=24|B-sides=|Tribute=|Option name=Promotional singles|Option=8|1Option name=Soundtrack appearances|1Option=6}} == Mga studio album == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Mga Detalye ! scope="col" | Benta ! scope="col" |Sertipikasyon ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |[[Born to Win (album)|Born to Win]] | * Inilabas: Oktubre 14, 2021 * Label: [[Star Music]] * Mga Format: 12" single, [[CD]], digital download, streaming | <ref name="BTWAlbum">{{Cite news |last=Llanera |first=Nino |date=October 4, 2021 |title=Bini Releases Track List For Debut Album ''Born to Win'' |language=en-ph |work=[[Myx|Myx Global]] |url=https://myx.global/bini-tracklist/ |url-status=live |access-date=October 14, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044711/https://myx.global/bini-tracklist/ |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 31, 2024 |title=Bini to Release Complete Discography On Vinyl |url=https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044048/https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 31, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |Feel Good | * Inilabas: Setyembre 29, 2022 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | * PHL: 7,500 {{Efn-ua|Album sales are based on PARI certification and equivalent units.}} | * PARI : Ginto | <ref name=":4">{{Cite news |date=September 30, 2022 |title=Bini drops sophomore album 'Feel Good' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613063602/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |archive-date=June 13, 2024}}</ref> <ref name="certification">{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=August 12, 2024 |title=Bini surprised with gold and platinum certification awards for 'Feel Good,' 'Talaarawan' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |url-status=live |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044915/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16" /> |- ! scope="row" |Flames | * Inilabas: Nobyembre 20, 2025 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | | | <ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 24, 2025 |title=Bini Announce New Full-Length Album 'Flames' |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-announce-new-full-length-album-flames-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330045058/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-announce-new-full-length-album-flames-2025/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 24, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-ph}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Saulog |first=Gabriel |date=2025-12-01 |title=BINI to Release 'Flames' Vinyl, CD in January 2026 |url=https://billboardphilippines.com/culture/bini-flames-album-vinyl-cd-how-to-buy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330045348/https://billboardphilippines.com/culture/bini-flames-album-vinyl-cd-how-to-buy/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=2025-12-01 |language=en-ph}}</ref> |} == Mga extended play == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" | Mga Detalye ! rowspan="2" scope="col" | Benta ! rowspan="2" scope="col" |Sertipikasyon ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" |Talaarawan | * Inilabas: Marso 8, 2024 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | * PHL: 15,000 {{Efn-ua|name=PARI}} | * PARI: Platinum | <ref>{{Cite news |last=Mallorca |first=Hannah |date=February 22, 2024 |title=Bini explains why EP 'Talaarawan' will drop on International Women's Day |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/543117/bini-explains-why-ep-talaarawan-will-drop-on-international-womens-day |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613062100/https://entertainment.inquirer.net/543117/bini-explains-why-ep-talaarawan-will-drop-on-international-womens-day |archive-date=June 13, 2024}}</ref> <ref name="certification">{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=August 12, 2024 |title=Bini surprised with gold and platinum certification awards for 'Feel Good,' 'Talaarawan' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |url-status=live |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044915/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 31, 2024 |title=Bini to Release Complete Discography On Vinyl |url=https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044048/https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 31, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |Biniverse | * Inilabas: Pebrero 27, 2025 * Label: Star Music * Mga Format: CD, digital download, streaming | <ref name="biniverseEP">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=February 27, 2025 |title=Bini Welcome Us Right into Their 'BINIVerse' – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-welcome-us-right-into-their-biniverse-on-their-latest-ep-listen/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227134059/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-welcome-us-right-into-their-biniverse-on-their-latest-ep-listen/ |archive-date=February 27, 2025 |access-date=February 27, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |Signals | * Inilabas: Abril 9, 2026 * Label: Star Music * Mga Format: Digital na pag-download, streaming | <ref>{{Cite news |date=2026-03-26 |title=Bini announces 'Signals' EP and concert |language=en-ph |work=[[The Manila Times]] |url=https://www.manilatimes.net/2026/03/26/entertainment-lifestyle/show-times/bini-announces-signals-ep-and-concert/2307218 |url-status=live |access-date=2026-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330042850/https://www.manilatimes.net/2026/03/26/entertainment-lifestyle/show-times/bini-announces-signals-ep-and-concert/2307218 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> |} == Mga kanta == === Bilang lead artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Title ! rowspan="2" scope="col" |Year ! rowspan="2" scope="col" |Album ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" |"Da Coconut Nut" |2020 |<ref>{{Cite news |last=Requintina |first=Robert |date=November 18, 2020 |title=Star Hunt Academy's new rookie girl group 'Bini' takes on the P-pop scene |language=en-US |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |url-status=live |access-date=November 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130011827/https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |archive-date=November 30, 2020}}</ref> |- ! scope="row" |"Born to Win" | rowspan="4" |2021 | rowspan="4" |''Born to Win'' |<ref name=":0">{{Cite news |date=June 5, 2021 |title=Listen: Bini Releases their Debut Single, "Born to Win" |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-song-born-to-win/ |url-status=live |access-date=December 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225005339/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-song-born-to-win/ |archive-date=December 25, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Kapit Lang" | rowspan="3" |<ref name=":6">{{Cite news |last=Zinampan |first=Tristan |date=October 15, 2021 |title=Listen: Bini releases their debut album, 'Born To Win' |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-releases-debut-album-born-to-win/ |url-status=live |url-access=registration |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309052909/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-releases-debut-album-born-to-win/ |archive-date=March 9, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Golden Arrow" |- ! scope="row" |"Na Na Na" |- ! scope="row" |"Pit a Pat" | rowspan="4" |2022 |<ref>{{Cite news |date=April 29, 2022 |title=Listen: Bini's summer single 'Pit A Pat' is here |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/04/29/22/listen-binis-summer-single-pit-a-pat-is-here |url-status=live |access-date=April 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130142411/https://news.abs-cbn.com/entertainment/04/29/22/listen-binis-summer-single-pit-a-pat-is-here |archive-date=November 30, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Love Yourself" |<ref name=":13">{{Cite news |last=Alcantara |first=Carissa |date=July 21, 2022 |title=Coke Studio season 6 presents new and talented artists for Coca-Cola Fan Fusion |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2022/07/20/coke-studio-season-6-presents-new-and-talented-artists-for-coca-cola-fan-fusion/ |url-status=live |access-date=July 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529143708/https://mb.com.ph/2022/07/20/coke-studio-season-6-presents-new-and-talented-artists-for-coca-cola-fan-fusion/ |archive-date=May 29, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Lagi" | rowspan="2" |''Feel Good'' |<ref>{{Cite news |date=July 12, 2022 |title=Pop girl group Bini drops music video for 'Lagi' |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/videos/2022/7/12/Pop-girl-group-BINI-drops-music-video-for--Lagi-.html |url-status=dead |access-date=July 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130122344/https://www.cnnphilippines.com/videos/2022/7/12/Pop-girl-group-BINI-drops-music-video-for--Lagi-.html |archive-date=November 30, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"I Feel Good" |<ref>{{Cite news |date=September 28, 2022 |title=Bini's 'I Feel Good' MV is filling our 90s and 00s childhood void |language=en-US |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://lifestyle.inquirer.net/72775/bini-i-feel-good-mv/ |url-status=live |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730083413/https://lifestyle.inquirer.net/72775/bini-i-feel-good-mv/ |archive-date=July 30, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Karera" | rowspan="3" |2023 | rowspan="2" |''Talaarawan'' |<ref name=":32">{{Cite magazine |last=Posadas |first=Andrea |date=September 22, 2023 |title=Bini's comeback single 'Karera' is an upbeat self-care anthem |url=https://preen.ph/133550/bini-comeback-karera |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130065125/https://preen.ph/133550/bini-comeback-karera |archive-date=November 30, 2023 |access-date=July 30, 2024 |magazine=Preen.ph |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Pantropiko" |<ref name=":7">{{Cite news |date=2023-12-06 |title=Bini spreads summer love in new single "Pantropiko" |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2023/12/6/bini-pantropiko?lang=en |url-status=live |access-date=April 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209051128/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2023/12/6/bini-pantropiko?lang=en |archive-date=2023-12-09}}</ref> |- ! scope="row" |"Bata, Kaya Mo!"<br /><br /><small>(with PlayerTwo)</small> |<ref name=":8">{{Cite web |date=January 26, 2024 |title=Bata, Kaya Mo! - Single by Bini & PlayerTwo |url=https://music.apple.com/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730075017/https://music.apple.com/us/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"[[Salamin, Salamin]]" | rowspan="5" |2024 |''Talaarawan'' |<ref name=":9">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=March 8, 2024 |title=Bini Release First Ever Diary-Inspired EP 'Talaarawan' |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-capture-all-stage-of-love-and-life-in-first-diary-inspired-ep-talaarawan-release-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240721081449/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-capture-all-stage-of-love-and-life-in-first-diary-inspired-ep-talaarawan-release-2024/ |archive-date=July 21, 2024 |access-date=July 30, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Cherry on Top"<br /><br /><small>(original or remix with [[Agnez Mo]])</small> |''Biniverse'' |<ref name=":10">{{Cite news |last=Carbonilla |first=Hans |date=July 2, 2024 |title=Bini teams up with K-pop producers for 'Cherry on Top' |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://usa.inquirer.net/152416/bini-teams-up-with-renowned-k-pop-producers-for-cherry-on-top |url-status=live |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712174437/https://usa.inquirer.net/152416/bini-teams-up-with-renowned-k-pop-producers-for-cherry-on-top |archive-date=July 12, 2024}}</ref><ref name="binimo">{{Cite magazine |last=Go |first=Mayks |date=October 4, 2024 |title=Bini Release "Cherry On Top" Remix With Agnez Mo |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005163804/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |archive-date=October 5, 2024 |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Blooming" |<ref name=":17">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 28, 2024 |title=Bini Release Performance Video To Single "Blooming" |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-release-performance-video-to-blooming-watch/ |access-date=October 29, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Joy to the World" |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=November 5, 2024 |title=Bini To Release First-Ever Holiday Cover With "Joy To The World" |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-to-release-first-ever-holiday-cover-with-joy-to-the-world/ |access-date=November 15, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Our Stories Shine This Christmas" |<ref>{{Cite web |date=November 11, 2024 |title=Our Stories Shine This Christmas - Song by Bini |url=https://music.apple.com/ph/song/our-stories-shine-this-christmas/1782277288 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004954/https://music.apple.com/ph/song/our-stories-shine-this-christmas/1782277288 |archive-date=December 25, 2025 |access-date=December 24, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Blink Twice"<br /><br /><small>(original, remix with [[Belinda Peregrín|Belinda]], or the [[Taglish]] version)</small> | rowspan="6" |2025 |''Biniverse'' |<ref>{{Cite news |last=Uson |first=Melanie |date=November 20, 2024 |title=Bini announces Valentine's Day concert, comeback single in 2025 |language=en-PH |work=[[The Philippine Star]] |url=https://philstarlife.com/geeky/811265-bini-announces-grand-biniverse-valentines-show-comeback-single-2025 |url-status=live |access-date=November 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101005156/https://philstarlife.com/geeky/811265-bini-announces-grand-biniverse-valentines-show-comeback-single-2025 |archive-date=November 1, 2025}}</ref><ref name="belinda">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=March 14, 2025 |title=Belinda and Girl Group Bini Bring Cross-Cultural 'Girl Power' to New Collab |url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314111315/https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 20, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Oxygen" <small>(with Orchestra of the Filipino Youth)</small> |<ref>{{Cite web |date=August 2, 2025 |title=Oxygen by Bini & Orchestra of the Filipino Youth on Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/song/oxygen/1829890512 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004239/https://music.apple.com/ph/song/oxygen/1829890512 |archive-date=December 25, 2025 |access-date=September 18, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Shagidi" | rowspan="4" |''Flames'' |<ref>{{Cite news |date=June 5, 2025 |title=Bini Introduces Special Tour Single "Shagidi" |language=en-PH |work=[[One Music Philippines]] |publisher=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/music/2025/6/5/bini-introduces-special-tour-single-shagidi-2127 |access-date=June 5, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"First Luv" |<ref>{{Cite news |last=Corral |first=Alessandria |date=October 3, 2025 |title=Bini Drops New Filipino Single 'First Luv' |language=en-ph |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-filipino-single-first-luv-release/ |url-status=live |access-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010012111/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-filipino-single-first-luv-release/ |archive-date=October 10, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Paruparo" |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=November 7, 2025 |title=Bini Take Flight on their New Single "Paruparo" – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-take-flight-on-their-new-single-paruparo-listen/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004027/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-take-flight-on-their-new-single-paruparo-listen/ |archive-date=December 25, 2025 |access-date=December 25, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Sweet Tooth" |<ref>{{Cite web |last=Saulog |first=Gabriel |date=2025-11-20 |title=Bini Turn Up the Heat with their New Album 'FLAMES' – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-flames-album-release-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004657/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-flames-album-release-2025/ |archive-date=December 25, 2025 |access-date=November 21, 2025 |website=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Unang Kilig / Honey Honey" | rowspan="2" |2026 | rowspan="2&quot;" |''Signals'' |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=February 16, 2026 |title=Bini Surprise Blooms With New Single "Honey Honey" – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-surprise-blooms-with-new-single-honey-honey-listen/ |access-date=March 6, 2026 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Blush" |<ref>{{Cite magazine |last=Loreto |first=Julienne |date=April 2, 2026 |title=Here’s Everything You Need to Know About Bini's Upcoming EP, “Signals” |url=https://andasian.com/heres-everything-you-need-to-know-about-binis-upcoming-ep-signals/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409163925/https://andasian.com/heres-everything-you-need-to-know-about-binis-upcoming-ep-signals/ |archive-date=April 9, 2026 |access-date=April 9, 2026 |magazine=[[&Asian]] |language=en-GB}}</ref> |} === Mga Promosyonal === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |"Made for All" |2022 |<ref>{{Cite web |date=September 9, 2022 |title=Made for All by Bini |url=https://music.apple.com/us/song/made-for-all/1677791033 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806113350/https://music.apple.com/us/song/made-for-all/1677791033 |archive-date=August 6, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Super Crush" |2023 |<ref>{{Cite web |date=September 20, 2023 |title=Super Crush - Single by Bini |url=https://music.apple.com/us/album/super-crush-single/1707117377 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723183111/https://music.apple.com/us/album/super-crush-single/1707117377 |archive-date=July 23, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Gandang Vitakeratin" | rowspan="4" |2024 |<ref>{{Cite web |date=April 5, 2024 |title=Gandang Vitakeratin by Bini |url=https://music.apple.com/us/song/gandang-vitakeratin/1736936283 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806113425/https://music.apple.com/us/song/gandang-vitakeratin/1736936283 |archive-date=August 6, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Hairkada, Ilugay Mo!" |<ref>{{Cite web |date=November 13, 2024 |title=Hairkada, Ilugay Mo! - Single by Sunsilk PH |url=https://open.spotify.com/album/4t5C9QF6NlbrwIKeEZ3EdG |access-date=December 20, 2024 |website=[[Spotify]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Icon" |<ref>{{Cite news |last=Iglesias |first=Iza |date=October 26, 2024 |title=Bini's 'iconic' fashion collaboration |language=en |work=[[The Manila Times]] |url=https://www.manilatimes.net/2024/10/26/entertainment-lifestyle/show-times/binis-iconic-fashion-collaboration/1991751 |url-access=subscription |access-date=October 29, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Laging Fudgee, Fudgee Lagi!" |<ref>{{Cite web |date=July 8, 2024 |title=Laging Fudgee, Fudgee Lagi! by Bini |url=https://music.apple.com/ph/album/laging-fudgee-fudgee-lagi-single/1774436807 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241107204726/https://music.apple.com/ph/album/laging-fudgee-fudgee-lagi-single/1774436807 |archive-date=November 7, 2024 |access-date=November 7, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Top" |2025 |<ref>{{Cite web |date=2019-01-01 |title=Top - Single by Bini on Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/album/top-single/1798423642 |access-date=2025-03-07 |language=en-GB}}</ref> |} === Ibang charted songs === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" | Taon ! rowspan="2" scope="col" | Album ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" | " Huwag Muna Tayong Umuwi " | 2022 |Feel Good | <ref name=":4">{{Cite news |date=September 30, 2022 |title=Bini drops sophomore album 'Feel Good' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613063602/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |archive-date=June 13, 2024}}</ref> |} === Bilang featured artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Album/EP ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |"B HU U R" (with Kritiko) | 2021 |Born to Win | <ref>{{Cite web |date=October 14, 2021 |title=B HU U R (feat. Kritiko) – Song by Bini |url=https://music.apple.com/ph/song/b-hu-u-r-feat-kritiko/1690907504 |access-date=April 30, 2025 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" | "Kabataang Pinoy" {{Small|(with [[SB19]])}} | rowspan="2" | 2022 | <ref name=":11">{{Cite news |date=March 23, 2022 |title=Bini and SB19's collab for 'Kabataang Pinoy' trends worldwide |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |publisher= |url=https://mb.com.ph/2022/03/23/bini-and-sb19s-collab-for-kabataang-pinoy-trends-worldwide/ |url-status=live |access-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323051105/https://mb.com.ph/2022/03/23/bini-and-sb19s-collab-for-kabataang-pinoy-trends-worldwide/ |archive-date=March 23, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Up!" (with [[BGYO]]) | <ref name=":14">{{Cite news |date=March 22, 2022 |title=Bini, BGYO to release collab single 'Up!' |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |publisher= |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/03/22/22/bini-bgyo-to-release-collab-single-up |url-status=live |access-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323045042/https://news.abs-cbn.com/entertainment/03/22/22/bini-bgyo-to-release-collab-single-up |archive-date=March 23, 2022}}</ref> | |- ! scope="row" |"Bata, Kaya Mo!" (with PlayerTwo) | 2023 | <ref name=":8">{{Cite web |date=January 26, 2024 |title=Bata, Kaya Mo! - Single by Bini & PlayerTwo |url=https://music.apple.com/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730075017/https://music.apple.com/us/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Cherry on Top" (remix with [[Agnez Mo]]) | rowspan="2" | 2024 | ''Biniverse'' | <ref name="binimo">{{Cite magazine |last=Go |first=Mayks |date=October 4, 2024 |title=Bini Release "Cherry On Top" Remix With Agnez Mo |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005163804/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |archive-date=October 5, 2024 |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Our Stories Shine This Christmas" (with various artists) | <ref>{{Cite news |date=November 26, 2024 |title=Watch: ABS-CBN Christmas ID 2024 recording sessions |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2024/11/26/watch-abs-cbn-christmas-id-2024-recording-sessions-1134 |url-status=live |access-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207105348/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2024/11/26/watch-abs-cbn-christmas-id-2024-recording-sessions-1134 |archive-date=December 7, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Blink Twice" (remix with Belinda) | rowspan="3" | 2025 | ''Biniverse'' | <ref name="belinda">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=March 14, 2025 |title=Belinda and Girl Group Bini Bring Cross-Cultural 'Girl Power' to New Collab |url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314111315/https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 20, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Oxygen" (with Orchestra of the Filipino Youth) | <ref>{{Cite web |last=Batuhan |first=Allan S. B. |date=August 12, 2025 |title=Batuhan: Oxygen: A lament, an anthem and a breath shared between dreamers |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/batuhan-oxygen-a-lament-an-anthem-and-a-breath-shared-between-dreamers |access-date=August 12, 2025 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |"Love, Joy, Hope" (with various artists) | |} == Nota == <references /> [[Kategorya:Bini (grupo)]] c4boc7cjbx506c1hvdihxpdwso8q6tj 2206347 2206346 2026-05-05T22:13:03Z HannaHanni 151687 2206347 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist discography|Artist=[[Bini (grupo)|Bini]]|Image=Bini Billboard K POWER 100 (cropped).jpg|alt=Members of Bini standing at ''Billboard Korea'' event, dressed in diverse and fashionable outfits in front of a branded backdrop|image caption=Bini at Billboard K-Power 100 2024|Studio=3|EP=3|Singles=24|B-sides=|Tribute=|Option name=Promotional singles|Option=8|1Option name=Soundtrack appearances|1Option=6}} == Mga studio album == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Mga Detalye ! scope="col" |Sertipikasyon ! scope="col" | Benta ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |[[Born to Win (album)|Born to Win]] | * Inilabas: Oktubre 14, 2021 * Label: [[Star Music]] * Mga Format: 12" single, [[CD]], digital download, streaming | | |<ref name="BTWAlbum">{{Cite news |last=Llanera |first=Nino |date=October 4, 2021 |title=Bini Releases Track List For Debut Album ''Born to Win'' |language=en-ph |work=[[Myx|Myx Global]] |url=https://myx.global/bini-tracklist/ |url-status=live |access-date=October 14, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044711/https://myx.global/bini-tracklist/ |archive-date=March 30, 2026}}</ref> |- ! scope="row" |Feel Good | * Inilabas: Setyembre 29, 2022 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | * PARI : Ginto | * PHL: 7,500 {{Efn-ua|Album sales are based on PARI certification and equivalent units.}} | <ref name=":4">{{Cite news |date=September 30, 2022 |title=Bini drops sophomore album 'Feel Good' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613063602/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |archive-date=June 13, 2024}}</ref> <ref name="certification">{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=August 12, 2024 |title=Bini surprised with gold and platinum certification awards for 'Feel Good,' 'Talaarawan' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |url-status=live |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044915/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 31, 2024 |title=Bini to Release Complete Discography On Vinyl |url=https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044048/https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 31, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |Flames | * Inilabas: Nobyembre 20, 2025 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | | | <ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 24, 2025 |title=Bini Announce New Full-Length Album 'Flames' |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-announce-new-full-length-album-flames-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330045058/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-announce-new-full-length-album-flames-2025/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 24, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-ph}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Saulog |first=Gabriel |date=2025-12-01 |title=BINI to Release 'Flames' Vinyl, CD in January 2026 |url=https://billboardphilippines.com/culture/bini-flames-album-vinyl-cd-how-to-buy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330045348/https://billboardphilippines.com/culture/bini-flames-album-vinyl-cd-how-to-buy/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=2025-12-01 |language=en-ph}}</ref> |} == Mga extended play == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" | Mga Detalye ! rowspan="2" scope="col" | Benta ! rowspan="2" scope="col" |Sertipikasyon ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" |Talaarawan | * Inilabas: Marso 8, 2024 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | * PHL: 15,000 {{Efn-ua|name=PARI}} | * PARI: Platinum | <ref>{{Cite news |last=Mallorca |first=Hannah |date=February 22, 2024 |title=Bini explains why EP 'Talaarawan' will drop on International Women's Day |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/543117/bini-explains-why-ep-talaarawan-will-drop-on-international-womens-day |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613062100/https://entertainment.inquirer.net/543117/bini-explains-why-ep-talaarawan-will-drop-on-international-womens-day |archive-date=June 13, 2024}}</ref> <ref name="certification">{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=August 12, 2024 |title=Bini surprised with gold and platinum certification awards for 'Feel Good,' 'Talaarawan' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |url-status=live |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044915/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 31, 2024 |title=Bini to Release Complete Discography On Vinyl |url=https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044048/https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 31, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |Biniverse | * Inilabas: Pebrero 27, 2025 * Label: Star Music * Mga Format: CD, digital download, streaming | <ref name="biniverseEP">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=February 27, 2025 |title=Bini Welcome Us Right into Their 'BINIVerse' – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-welcome-us-right-into-their-biniverse-on-their-latest-ep-listen/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250227134059/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-welcome-us-right-into-their-biniverse-on-their-latest-ep-listen/ |archive-date=February 27, 2025 |access-date=February 27, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |Signals | * Inilabas: Abril 9, 2026 * Label: Star Music * Mga Format: Digital na pag-download, streaming | <ref>{{Cite news |date=2026-03-26 |title=Bini announces 'Signals' EP and concert |language=en-ph |work=[[The Manila Times]] |url=https://www.manilatimes.net/2026/03/26/entertainment-lifestyle/show-times/bini-announces-signals-ep-and-concert/2307218 |url-status=live |access-date=2026-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330042850/https://www.manilatimes.net/2026/03/26/entertainment-lifestyle/show-times/bini-announces-signals-ep-and-concert/2307218 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> |} == Mga kanta == === Bilang lead artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Title ! rowspan="2" scope="col" |Year ! rowspan="2" scope="col" |Album ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" |"Da Coconut Nut" |2020 |<ref>{{Cite news |last=Requintina |first=Robert |date=November 18, 2020 |title=Star Hunt Academy's new rookie girl group 'Bini' takes on the P-pop scene |language=en-US |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |url-status=live |access-date=November 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130011827/https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |archive-date=November 30, 2020}}</ref> |- ! scope="row" |"Born to Win" | rowspan="4" |2021 | rowspan="4" |''Born to Win'' |<ref name=":0">{{Cite news |date=June 5, 2021 |title=Listen: Bini Releases their Debut Single, "Born to Win" |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-song-born-to-win/ |url-status=live |access-date=December 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225005339/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-song-born-to-win/ |archive-date=December 25, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Kapit Lang" | rowspan="3" |<ref name=":6">{{Cite news |last=Zinampan |first=Tristan |date=October 15, 2021 |title=Listen: Bini releases their debut album, 'Born To Win' |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-releases-debut-album-born-to-win/ |url-status=live |url-access=registration |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309052909/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-releases-debut-album-born-to-win/ |archive-date=March 9, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Golden Arrow" |- ! scope="row" |"Na Na Na" |- ! scope="row" |"Pit a Pat" | rowspan="4" |2022 |<ref>{{Cite news |date=April 29, 2022 |title=Listen: Bini's summer single 'Pit A Pat' is here |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/04/29/22/listen-binis-summer-single-pit-a-pat-is-here |url-status=live |access-date=April 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130142411/https://news.abs-cbn.com/entertainment/04/29/22/listen-binis-summer-single-pit-a-pat-is-here |archive-date=November 30, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Love Yourself" |<ref name=":13">{{Cite news |last=Alcantara |first=Carissa |date=July 21, 2022 |title=Coke Studio season 6 presents new and talented artists for Coca-Cola Fan Fusion |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2022/07/20/coke-studio-season-6-presents-new-and-talented-artists-for-coca-cola-fan-fusion/ |url-status=live |access-date=July 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529143708/https://mb.com.ph/2022/07/20/coke-studio-season-6-presents-new-and-talented-artists-for-coca-cola-fan-fusion/ |archive-date=May 29, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Lagi" | rowspan="2" |''Feel Good'' |<ref>{{Cite news |date=July 12, 2022 |title=Pop girl group Bini drops music video for 'Lagi' |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/videos/2022/7/12/Pop-girl-group-BINI-drops-music-video-for--Lagi-.html |url-status=dead |access-date=July 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130122344/https://www.cnnphilippines.com/videos/2022/7/12/Pop-girl-group-BINI-drops-music-video-for--Lagi-.html |archive-date=November 30, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"I Feel Good" |<ref>{{Cite news |date=September 28, 2022 |title=Bini's 'I Feel Good' MV is filling our 90s and 00s childhood void |language=en-US |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://lifestyle.inquirer.net/72775/bini-i-feel-good-mv/ |url-status=live |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730083413/https://lifestyle.inquirer.net/72775/bini-i-feel-good-mv/ |archive-date=July 30, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Karera" | rowspan="3" |2023 | rowspan="2" |''Talaarawan'' |<ref name=":32">{{Cite magazine |last=Posadas |first=Andrea |date=September 22, 2023 |title=Bini's comeback single 'Karera' is an upbeat self-care anthem |url=https://preen.ph/133550/bini-comeback-karera |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130065125/https://preen.ph/133550/bini-comeback-karera |archive-date=November 30, 2023 |access-date=July 30, 2024 |magazine=Preen.ph |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Pantropiko" |<ref name=":7">{{Cite news |date=2023-12-06 |title=Bini spreads summer love in new single "Pantropiko" |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2023/12/6/bini-pantropiko?lang=en |url-status=live |access-date=April 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209051128/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2023/12/6/bini-pantropiko?lang=en |archive-date=2023-12-09}}</ref> |- ! scope="row" |"Bata, Kaya Mo!"<br /><br /><small>(with PlayerTwo)</small> |<ref name=":8">{{Cite web |date=January 26, 2024 |title=Bata, Kaya Mo! - Single by Bini & PlayerTwo |url=https://music.apple.com/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730075017/https://music.apple.com/us/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"[[Salamin, Salamin]]" | rowspan="5" |2024 |''Talaarawan'' |<ref name=":9">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=March 8, 2024 |title=Bini Release First Ever Diary-Inspired EP 'Talaarawan' |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-capture-all-stage-of-love-and-life-in-first-diary-inspired-ep-talaarawan-release-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240721081449/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-capture-all-stage-of-love-and-life-in-first-diary-inspired-ep-talaarawan-release-2024/ |archive-date=July 21, 2024 |access-date=July 30, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Cherry on Top"<br /><br /><small>(original or remix with [[Agnez Mo]])</small> |''Biniverse'' |<ref name=":10">{{Cite news |last=Carbonilla |first=Hans |date=July 2, 2024 |title=Bini teams up with K-pop producers for 'Cherry on Top' |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://usa.inquirer.net/152416/bini-teams-up-with-renowned-k-pop-producers-for-cherry-on-top |url-status=live |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712174437/https://usa.inquirer.net/152416/bini-teams-up-with-renowned-k-pop-producers-for-cherry-on-top |archive-date=July 12, 2024}}</ref><ref name="binimo">{{Cite magazine |last=Go |first=Mayks |date=October 4, 2024 |title=Bini Release "Cherry On Top" Remix With Agnez Mo |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005163804/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |archive-date=October 5, 2024 |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Blooming" |<ref name=":17">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 28, 2024 |title=Bini Release Performance Video To Single "Blooming" |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-release-performance-video-to-blooming-watch/ |access-date=October 29, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Joy to the World" |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=November 5, 2024 |title=Bini To Release First-Ever Holiday Cover With "Joy To The World" |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-to-release-first-ever-holiday-cover-with-joy-to-the-world/ |access-date=November 15, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Our Stories Shine This Christmas" |<ref>{{Cite web |date=November 11, 2024 |title=Our Stories Shine This Christmas - Song by Bini |url=https://music.apple.com/ph/song/our-stories-shine-this-christmas/1782277288 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004954/https://music.apple.com/ph/song/our-stories-shine-this-christmas/1782277288 |archive-date=December 25, 2025 |access-date=December 24, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Blink Twice"<br /><br /><small>(original, remix with [[Belinda Peregrín|Belinda]], or the [[Taglish]] version)</small> | rowspan="6" |2025 |''Biniverse'' |<ref>{{Cite news |last=Uson |first=Melanie |date=November 20, 2024 |title=Bini announces Valentine's Day concert, comeback single in 2025 |language=en-PH |work=[[The Philippine Star]] |url=https://philstarlife.com/geeky/811265-bini-announces-grand-biniverse-valentines-show-comeback-single-2025 |url-status=live |access-date=November 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101005156/https://philstarlife.com/geeky/811265-bini-announces-grand-biniverse-valentines-show-comeback-single-2025 |archive-date=November 1, 2025}}</ref><ref name="belinda">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=March 14, 2025 |title=Belinda and Girl Group Bini Bring Cross-Cultural 'Girl Power' to New Collab |url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314111315/https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 20, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Oxygen" <small>(with Orchestra of the Filipino Youth)</small> |<ref>{{Cite web |date=August 2, 2025 |title=Oxygen by Bini & Orchestra of the Filipino Youth on Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/song/oxygen/1829890512 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004239/https://music.apple.com/ph/song/oxygen/1829890512 |archive-date=December 25, 2025 |access-date=September 18, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Shagidi" | rowspan="4" |''Flames'' |<ref>{{Cite news |date=June 5, 2025 |title=Bini Introduces Special Tour Single "Shagidi" |language=en-PH |work=[[One Music Philippines]] |publisher=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/music/2025/6/5/bini-introduces-special-tour-single-shagidi-2127 |access-date=June 5, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"First Luv" |<ref>{{Cite news |last=Corral |first=Alessandria |date=October 3, 2025 |title=Bini Drops New Filipino Single 'First Luv' |language=en-ph |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-filipino-single-first-luv-release/ |url-status=live |access-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010012111/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-filipino-single-first-luv-release/ |archive-date=October 10, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Paruparo" |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=November 7, 2025 |title=Bini Take Flight on their New Single "Paruparo" – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-take-flight-on-their-new-single-paruparo-listen/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004027/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-take-flight-on-their-new-single-paruparo-listen/ |archive-date=December 25, 2025 |access-date=December 25, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Sweet Tooth" |<ref>{{Cite web |last=Saulog |first=Gabriel |date=2025-11-20 |title=Bini Turn Up the Heat with their New Album 'FLAMES' – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-flames-album-release-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004657/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-flames-album-release-2025/ |archive-date=December 25, 2025 |access-date=November 21, 2025 |website=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Unang Kilig / Honey Honey" | rowspan="2" |2026 | rowspan="2&quot;" |''Signals'' |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=February 16, 2026 |title=Bini Surprise Blooms With New Single "Honey Honey" – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-surprise-blooms-with-new-single-honey-honey-listen/ |access-date=March 6, 2026 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Blush" |<ref>{{Cite magazine |last=Loreto |first=Julienne |date=April 2, 2026 |title=Here’s Everything You Need to Know About Bini's Upcoming EP, “Signals” |url=https://andasian.com/heres-everything-you-need-to-know-about-binis-upcoming-ep-signals/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409163925/https://andasian.com/heres-everything-you-need-to-know-about-binis-upcoming-ep-signals/ |archive-date=April 9, 2026 |access-date=April 9, 2026 |magazine=[[&Asian]] |language=en-GB}}</ref> |} === Mga Promosyonal === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |"Made for All" |2022 |<ref>{{Cite web |date=September 9, 2022 |title=Made for All by Bini |url=https://music.apple.com/us/song/made-for-all/1677791033 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806113350/https://music.apple.com/us/song/made-for-all/1677791033 |archive-date=August 6, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Super Crush" |2023 |<ref>{{Cite web |date=September 20, 2023 |title=Super Crush - Single by Bini |url=https://music.apple.com/us/album/super-crush-single/1707117377 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723183111/https://music.apple.com/us/album/super-crush-single/1707117377 |archive-date=July 23, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Gandang Vitakeratin" | rowspan="4" |2024 |<ref>{{Cite web |date=April 5, 2024 |title=Gandang Vitakeratin by Bini |url=https://music.apple.com/us/song/gandang-vitakeratin/1736936283 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806113425/https://music.apple.com/us/song/gandang-vitakeratin/1736936283 |archive-date=August 6, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Hairkada, Ilugay Mo!" |<ref>{{Cite web |date=November 13, 2024 |title=Hairkada, Ilugay Mo! - Single by Sunsilk PH |url=https://open.spotify.com/album/4t5C9QF6NlbrwIKeEZ3EdG |access-date=December 20, 2024 |website=[[Spotify]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Icon" |<ref>{{Cite news |last=Iglesias |first=Iza |date=October 26, 2024 |title=Bini's 'iconic' fashion collaboration |language=en |work=[[The Manila Times]] |url=https://www.manilatimes.net/2024/10/26/entertainment-lifestyle/show-times/binis-iconic-fashion-collaboration/1991751 |url-access=subscription |access-date=October 29, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Laging Fudgee, Fudgee Lagi!" |<ref>{{Cite web |date=July 8, 2024 |title=Laging Fudgee, Fudgee Lagi! by Bini |url=https://music.apple.com/ph/album/laging-fudgee-fudgee-lagi-single/1774436807 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241107204726/https://music.apple.com/ph/album/laging-fudgee-fudgee-lagi-single/1774436807 |archive-date=November 7, 2024 |access-date=November 7, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Top" |2025 |<ref>{{Cite web |date=2019-01-01 |title=Top - Single by Bini on Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/album/top-single/1798423642 |access-date=2025-03-07 |language=en-GB}}</ref> |} === Ibang charted songs === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" | Taon ! rowspan="2" scope="col" | Album ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" | " Huwag Muna Tayong Umuwi " | 2022 |Feel Good | <ref name=":4">{{Cite news |date=September 30, 2022 |title=Bini drops sophomore album 'Feel Good' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613063602/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |archive-date=June 13, 2024}}</ref> |} === Bilang featured artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Album/EP ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |"B HU U R" (with Kritiko) | 2021 |Born to Win | <ref>{{Cite web |date=October 14, 2021 |title=B HU U R (feat. Kritiko) – Song by Bini |url=https://music.apple.com/ph/song/b-hu-u-r-feat-kritiko/1690907504 |access-date=April 30, 2025 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" | "Kabataang Pinoy" {{Small|(with [[SB19]])}} | rowspan="2" | 2022 | <ref name=":11">{{Cite news |date=March 23, 2022 |title=Bini and SB19's collab for 'Kabataang Pinoy' trends worldwide |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |publisher= |url=https://mb.com.ph/2022/03/23/bini-and-sb19s-collab-for-kabataang-pinoy-trends-worldwide/ |url-status=live |access-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323051105/https://mb.com.ph/2022/03/23/bini-and-sb19s-collab-for-kabataang-pinoy-trends-worldwide/ |archive-date=March 23, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Up!" (with [[BGYO]]) | <ref name=":14">{{Cite news |date=March 22, 2022 |title=Bini, BGYO to release collab single 'Up!' |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |publisher= |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/03/22/22/bini-bgyo-to-release-collab-single-up |url-status=live |access-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323045042/https://news.abs-cbn.com/entertainment/03/22/22/bini-bgyo-to-release-collab-single-up |archive-date=March 23, 2022}}</ref> | |- ! scope="row" |"Bata, Kaya Mo!" (with PlayerTwo) | 2023 | <ref name=":8">{{Cite web |date=January 26, 2024 |title=Bata, Kaya Mo! - Single by Bini & PlayerTwo |url=https://music.apple.com/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730075017/https://music.apple.com/us/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Cherry on Top" (remix with [[Agnez Mo]]) | rowspan="2" | 2024 | ''Biniverse'' | <ref name="binimo">{{Cite magazine |last=Go |first=Mayks |date=October 4, 2024 |title=Bini Release "Cherry On Top" Remix With Agnez Mo |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005163804/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |archive-date=October 5, 2024 |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Our Stories Shine This Christmas" (with various artists) | <ref>{{Cite news |date=November 26, 2024 |title=Watch: ABS-CBN Christmas ID 2024 recording sessions |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2024/11/26/watch-abs-cbn-christmas-id-2024-recording-sessions-1134 |url-status=live |access-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207105348/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2024/11/26/watch-abs-cbn-christmas-id-2024-recording-sessions-1134 |archive-date=December 7, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Blink Twice" (remix with Belinda) | rowspan="3" | 2025 | ''Biniverse'' | <ref name="belinda">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=March 14, 2025 |title=Belinda and Girl Group Bini Bring Cross-Cultural 'Girl Power' to New Collab |url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314111315/https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 20, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Oxygen" (with Orchestra of the Filipino Youth) | <ref>{{Cite web |last=Batuhan |first=Allan S. B. |date=August 12, 2025 |title=Batuhan: Oxygen: A lament, an anthem and a breath shared between dreamers |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/batuhan-oxygen-a-lament-an-anthem-and-a-breath-shared-between-dreamers |access-date=August 12, 2025 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |"Love, Joy, Hope" (with various artists) | |} == Nota == <references /> [[Kategorya:Bini (grupo)]] io5ufkb12gleor181o2txwrqerhg3mr 2206348 2206347 2026-05-05T22:13:31Z HannaHanni 151687 2206348 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist discography|Artist=[[Bini (grupo)|Bini]]|Image=Bini Billboard K POWER 100 (cropped).jpg|alt=Members of Bini standing at ''Billboard Korea'' event, dressed in diverse and fashionable outfits in front of a branded backdrop|image caption=Bini at Billboard K-Power 100 2024|Studio=3|EP=3|Singles=24|B-sides=|Tribute=|Option name=Promotional singles|Option=8|1Option name=Soundtrack appearances|1Option=6}} == Mga studio album == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Mga Detalye ! scope="col" |Sertipikasyon ! scope="col" | Benta ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |[[Born to Win (album)|Born to Win]] | * Inilabas: Oktubre 14, 2021 * Label: [[Star Music]] * Mga Format: 12" single, [[CD]], digital download, streaming | | |<ref name="BTWAlbum">{{Cite news |last=Llanera |first=Nino |date=October 4, 2021 |title=Bini Releases Track List For Debut Album ''Born to Win'' |language=en-ph |work=[[Myx|Myx Global]] |url=https://myx.global/bini-tracklist/ |url-status=live |access-date=October 14, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044711/https://myx.global/bini-tracklist/ |archive-date=March 30, 2026}}</ref> |- ! scope="row" |Feel Good | * Inilabas: Setyembre 29, 2022 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | * PARI : Ginto | * PHL: 7,500 {{Efn-ua|Album sales are based on PARI certification and equivalent units.}} | <ref name=":4">{{Cite news |date=September 30, 2022 |title=Bini drops sophomore album 'Feel Good' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613063602/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |archive-date=June 13, 2024}}</ref> <ref name="certification">{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=August 12, 2024 |title=Bini surprised with gold and platinum certification awards for 'Feel Good,' 'Talaarawan' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |url-status=live |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044915/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 31, 2024 |title=Bini to Release Complete Discography On Vinyl |url=https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044048/https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 31, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |Flames | * Inilabas: Nobyembre 20, 2025 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | | | <ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 24, 2025 |title=Bini Announce New Full-Length Album 'Flames' |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-announce-new-full-length-album-flames-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330045058/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-announce-new-full-length-album-flames-2025/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 24, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-ph}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Saulog |first=Gabriel |date=2025-12-01 |title=BINI to Release 'Flames' Vinyl, CD in January 2026 |url=https://billboardphilippines.com/culture/bini-flames-album-vinyl-cd-how-to-buy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330045348/https://billboardphilippines.com/culture/bini-flames-album-vinyl-cd-how-to-buy/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=2025-12-01 |language=en-ph}}</ref> |} == Mga extended play == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" | Mga Detalye ! rowspan="2" scope="col" |Sertipikasyon ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" |Talaarawan | * Inilabas: Marso 8, 2024 * Label: Star Music * Mga Format: 12" single, CD, digital download, streaming | * PARI: Platinum | <ref>{{Cite news |last=Mallorca |first=Hannah |date=February 22, 2024 |title=Bini explains why EP 'Talaarawan' will drop on International Women's Day |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/543117/bini-explains-why-ep-talaarawan-will-drop-on-international-womens-day |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613062100/https://entertainment.inquirer.net/543117/bini-explains-why-ep-talaarawan-will-drop-on-international-womens-day |archive-date=June 13, 2024}}</ref> <ref name="certification">{{Cite news |last=Felipe |first=MJ |date=August 12, 2024 |title=Bini surprised with gold and platinum certification awards for 'Feel Good,' 'Talaarawan' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |url-status=live |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044915/https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/12/bini-surprised-with-gold-platinum-awards-for-feel-good-talaarawan-1742 |archive-date=March 30, 2026}}</ref> <ref name=":16">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 31, 2024 |title=Bini to Release Complete Discography On Vinyl |url=https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330044048/https://billboardphilippines.com/culture/lifestyle/bini-to-release-complete-discography-on-vinyl-backspacer-records-2024/ |archive-date=March 30, 2026 |access-date=October 31, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |Biniverse | * Inilabas: Pebrero 27, 2025 * Label: Star Music * Mga Format: CD, digital download, streaming |- ! scope="row" |Signals | * Inilabas: Abril 9, 2026 * Label: Star Music * Mga Format: Digital na pag-download, streaming |} == Mga kanta == === Bilang lead artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Title ! rowspan="2" scope="col" |Year ! rowspan="2" scope="col" |Album ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" |"Da Coconut Nut" |2020 |<ref>{{Cite news |last=Requintina |first=Robert |date=November 18, 2020 |title=Star Hunt Academy's new rookie girl group 'Bini' takes on the P-pop scene |language=en-US |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |url-status=live |access-date=November 25, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130011827/https://mb.com.ph/2020/11/18/star-hunt-academys-new-rookie-girl-group-bini-takes-on-the-p-pop-scene/ |archive-date=November 30, 2020}}</ref> |- ! scope="row" |"Born to Win" | rowspan="4" |2021 | rowspan="4" |''Born to Win'' |<ref name=":0">{{Cite news |date=June 5, 2021 |title=Listen: Bini Releases their Debut Single, "Born to Win" |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-song-born-to-win/ |url-status=live |access-date=December 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225005339/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-song-born-to-win/ |archive-date=December 25, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Kapit Lang" | rowspan="3" |<ref name=":6">{{Cite news |last=Zinampan |first=Tristan |date=October 15, 2021 |title=Listen: Bini releases their debut album, 'Born To Win' |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-releases-debut-album-born-to-win/ |url-status=live |url-access=registration |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309052909/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-releases-debut-album-born-to-win/ |archive-date=March 9, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Golden Arrow" |- ! scope="row" |"Na Na Na" |- ! scope="row" |"Pit a Pat" | rowspan="4" |2022 |<ref>{{Cite news |date=April 29, 2022 |title=Listen: Bini's summer single 'Pit A Pat' is here |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/04/29/22/listen-binis-summer-single-pit-a-pat-is-here |url-status=live |access-date=April 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130142411/https://news.abs-cbn.com/entertainment/04/29/22/listen-binis-summer-single-pit-a-pat-is-here |archive-date=November 30, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Love Yourself" |<ref name=":13">{{Cite news |last=Alcantara |first=Carissa |date=July 21, 2022 |title=Coke Studio season 6 presents new and talented artists for Coca-Cola Fan Fusion |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2022/07/20/coke-studio-season-6-presents-new-and-talented-artists-for-coca-cola-fan-fusion/ |url-status=live |access-date=July 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529143708/https://mb.com.ph/2022/07/20/coke-studio-season-6-presents-new-and-talented-artists-for-coca-cola-fan-fusion/ |archive-date=May 29, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Lagi" | rowspan="2" |''Feel Good'' |<ref>{{Cite news |date=July 12, 2022 |title=Pop girl group Bini drops music video for 'Lagi' |work=[[CNN Philippines]] |url=https://www.cnnphilippines.com/videos/2022/7/12/Pop-girl-group-BINI-drops-music-video-for--Lagi-.html |url-status=dead |access-date=July 21, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130122344/https://www.cnnphilippines.com/videos/2022/7/12/Pop-girl-group-BINI-drops-music-video-for--Lagi-.html |archive-date=November 30, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"I Feel Good" |<ref>{{Cite news |date=September 28, 2022 |title=Bini's 'I Feel Good' MV is filling our 90s and 00s childhood void |language=en-US |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://lifestyle.inquirer.net/72775/bini-i-feel-good-mv/ |url-status=live |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730083413/https://lifestyle.inquirer.net/72775/bini-i-feel-good-mv/ |archive-date=July 30, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Karera" | rowspan="3" |2023 | rowspan="2" |''Talaarawan'' |<ref name=":32">{{Cite magazine |last=Posadas |first=Andrea |date=September 22, 2023 |title=Bini's comeback single 'Karera' is an upbeat self-care anthem |url=https://preen.ph/133550/bini-comeback-karera |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130065125/https://preen.ph/133550/bini-comeback-karera |archive-date=November 30, 2023 |access-date=July 30, 2024 |magazine=Preen.ph |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Pantropiko" |<ref name=":7">{{Cite news |date=2023-12-06 |title=Bini spreads summer love in new single "Pantropiko" |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2023/12/6/bini-pantropiko?lang=en |url-status=live |access-date=April 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209051128/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2023/12/6/bini-pantropiko?lang=en |archive-date=2023-12-09}}</ref> |- ! scope="row" |"Bata, Kaya Mo!"<br /><br /><small>(with PlayerTwo)</small> |<ref name=":8">{{Cite web |date=January 26, 2024 |title=Bata, Kaya Mo! - Single by Bini & PlayerTwo |url=https://music.apple.com/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730075017/https://music.apple.com/us/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"[[Salamin, Salamin]]" | rowspan="5" |2024 |''Talaarawan'' |<ref name=":9">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=March 8, 2024 |title=Bini Release First Ever Diary-Inspired EP 'Talaarawan' |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-capture-all-stage-of-love-and-life-in-first-diary-inspired-ep-talaarawan-release-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240721081449/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-capture-all-stage-of-love-and-life-in-first-diary-inspired-ep-talaarawan-release-2024/ |archive-date=July 21, 2024 |access-date=July 30, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Cherry on Top"<br /><br /><small>(original or remix with [[Agnez Mo]])</small> |''Biniverse'' |<ref name=":10">{{Cite news |last=Carbonilla |first=Hans |date=July 2, 2024 |title=Bini teams up with K-pop producers for 'Cherry on Top' |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://usa.inquirer.net/152416/bini-teams-up-with-renowned-k-pop-producers-for-cherry-on-top |url-status=live |access-date=July 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712174437/https://usa.inquirer.net/152416/bini-teams-up-with-renowned-k-pop-producers-for-cherry-on-top |archive-date=July 12, 2024}}</ref><ref name="binimo">{{Cite magazine |last=Go |first=Mayks |date=October 4, 2024 |title=Bini Release "Cherry On Top" Remix With Agnez Mo |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005163804/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |archive-date=October 5, 2024 |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Blooming" |<ref name=":17">{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=October 28, 2024 |title=Bini Release Performance Video To Single "Blooming" |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-release-performance-video-to-blooming-watch/ |access-date=October 29, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Joy to the World" |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=November 5, 2024 |title=Bini To Release First-Ever Holiday Cover With "Joy To The World" |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-to-release-first-ever-holiday-cover-with-joy-to-the-world/ |access-date=November 15, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Our Stories Shine This Christmas" |<ref>{{Cite web |date=November 11, 2024 |title=Our Stories Shine This Christmas - Song by Bini |url=https://music.apple.com/ph/song/our-stories-shine-this-christmas/1782277288 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004954/https://music.apple.com/ph/song/our-stories-shine-this-christmas/1782277288 |archive-date=December 25, 2025 |access-date=December 24, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Blink Twice"<br /><br /><small>(original, remix with [[Belinda Peregrín|Belinda]], or the [[Taglish]] version)</small> | rowspan="6" |2025 |''Biniverse'' |<ref>{{Cite news |last=Uson |first=Melanie |date=November 20, 2024 |title=Bini announces Valentine's Day concert, comeback single in 2025 |language=en-PH |work=[[The Philippine Star]] |url=https://philstarlife.com/geeky/811265-bini-announces-grand-biniverse-valentines-show-comeback-single-2025 |url-status=live |access-date=November 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101005156/https://philstarlife.com/geeky/811265-bini-announces-grand-biniverse-valentines-show-comeback-single-2025 |archive-date=November 1, 2025}}</ref><ref name="belinda">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=March 14, 2025 |title=Belinda and Girl Group Bini Bring Cross-Cultural 'Girl Power' to New Collab |url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314111315/https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 20, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Oxygen" <small>(with Orchestra of the Filipino Youth)</small> |<ref>{{Cite web |date=August 2, 2025 |title=Oxygen by Bini & Orchestra of the Filipino Youth on Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/song/oxygen/1829890512 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004239/https://music.apple.com/ph/song/oxygen/1829890512 |archive-date=December 25, 2025 |access-date=September 18, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Shagidi" | rowspan="4" |''Flames'' |<ref>{{Cite news |date=June 5, 2025 |title=Bini Introduces Special Tour Single "Shagidi" |language=en-PH |work=[[One Music Philippines]] |publisher=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/music/2025/6/5/bini-introduces-special-tour-single-shagidi-2127 |access-date=June 5, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"First Luv" |<ref>{{Cite news |last=Corral |first=Alessandria |date=October 3, 2025 |title=Bini Drops New Filipino Single 'First Luv' |language=en-ph |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-filipino-single-first-luv-release/ |url-status=live |access-date=October 3, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010012111/https://www.rappler.com/entertainment/music/bini-new-filipino-single-first-luv-release/ |archive-date=October 10, 2025}}</ref> |- ! scope="row" |"Paruparo" |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=November 7, 2025 |title=Bini Take Flight on their New Single "Paruparo" – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-take-flight-on-their-new-single-paruparo-listen/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004027/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-take-flight-on-their-new-single-paruparo-listen/ |archive-date=December 25, 2025 |access-date=December 25, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Sweet Tooth" |<ref>{{Cite web |last=Saulog |first=Gabriel |date=2025-11-20 |title=Bini Turn Up the Heat with their New Album 'FLAMES' – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-flames-album-release-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251225004657/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-flames-album-release-2025/ |archive-date=December 25, 2025 |access-date=November 21, 2025 |website=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Unang Kilig / Honey Honey" | rowspan="2" |2026 | rowspan="2&quot;" |''Signals'' |<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=February 16, 2026 |title=Bini Surprise Blooms With New Single "Honey Honey" – Listen |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-surprise-blooms-with-new-single-honey-honey-listen/ |access-date=March 6, 2026 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-PH}}</ref> |- ! scope="row" |"Blush" |<ref>{{Cite magazine |last=Loreto |first=Julienne |date=April 2, 2026 |title=Here’s Everything You Need to Know About Bini's Upcoming EP, “Signals” |url=https://andasian.com/heres-everything-you-need-to-know-about-binis-upcoming-ep-signals/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409163925/https://andasian.com/heres-everything-you-need-to-know-about-binis-upcoming-ep-signals/ |archive-date=April 9, 2026 |access-date=April 9, 2026 |magazine=[[&Asian]] |language=en-GB}}</ref> |} === Mga Promosyonal === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |"Made for All" |2022 |<ref>{{Cite web |date=September 9, 2022 |title=Made for All by Bini |url=https://music.apple.com/us/song/made-for-all/1677791033 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806113350/https://music.apple.com/us/song/made-for-all/1677791033 |archive-date=August 6, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Super Crush" |2023 |<ref>{{Cite web |date=September 20, 2023 |title=Super Crush - Single by Bini |url=https://music.apple.com/us/album/super-crush-single/1707117377 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723183111/https://music.apple.com/us/album/super-crush-single/1707117377 |archive-date=July 23, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Gandang Vitakeratin" | rowspan="4" |2024 |<ref>{{Cite web |date=April 5, 2024 |title=Gandang Vitakeratin by Bini |url=https://music.apple.com/us/song/gandang-vitakeratin/1736936283 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806113425/https://music.apple.com/us/song/gandang-vitakeratin/1736936283 |archive-date=August 6, 2024 |access-date=July 23, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Hairkada, Ilugay Mo!" |<ref>{{Cite web |date=November 13, 2024 |title=Hairkada, Ilugay Mo! - Single by Sunsilk PH |url=https://open.spotify.com/album/4t5C9QF6NlbrwIKeEZ3EdG |access-date=December 20, 2024 |website=[[Spotify]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Icon" |<ref>{{Cite news |last=Iglesias |first=Iza |date=October 26, 2024 |title=Bini's 'iconic' fashion collaboration |language=en |work=[[The Manila Times]] |url=https://www.manilatimes.net/2024/10/26/entertainment-lifestyle/show-times/binis-iconic-fashion-collaboration/1991751 |url-access=subscription |access-date=October 29, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Laging Fudgee, Fudgee Lagi!" |<ref>{{Cite web |date=July 8, 2024 |title=Laging Fudgee, Fudgee Lagi! by Bini |url=https://music.apple.com/ph/album/laging-fudgee-fudgee-lagi-single/1774436807 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241107204726/https://music.apple.com/ph/album/laging-fudgee-fudgee-lagi-single/1774436807 |archive-date=November 7, 2024 |access-date=November 7, 2024 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Top" |2025 |<ref>{{Cite web |date=2019-01-01 |title=Top - Single by Bini on Apple Music |url=https://music.apple.com/ph/album/top-single/1798423642 |access-date=2025-03-07 |language=en-GB}}</ref> |} === Ibang charted songs === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ ! rowspan="2" scope="col" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" | Taon ! rowspan="2" scope="col" | Album ! rowspan="2" scope="col" |Nota |- |- ! scope="row" | " Huwag Muna Tayong Umuwi " | 2022 |Feel Good | <ref name=":4">{{Cite news |date=September 30, 2022 |title=Bini drops sophomore album 'Feel Good' |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |url-status=live |access-date=June 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613063602/https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2022/9/30/bini-feel-good-album?lang=en |archive-date=June 13, 2024}}</ref> |} === Bilang featured artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ ! scope="col" |Titulo ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Album/EP ! scope="col" |Nota |- ! scope="row" |"B HU U R" (with Kritiko) | 2021 |Born to Win | <ref>{{Cite web |date=October 14, 2021 |title=B HU U R (feat. Kritiko) – Song by Bini |url=https://music.apple.com/ph/song/b-hu-u-r-feat-kritiko/1690907504 |access-date=April 30, 2025 |website=[[Apple Music]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" | "Kabataang Pinoy" {{Small|(with [[SB19]])}} | rowspan="2" | 2022 | <ref name=":11">{{Cite news |date=March 23, 2022 |title=Bini and SB19's collab for 'Kabataang Pinoy' trends worldwide |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |publisher= |url=https://mb.com.ph/2022/03/23/bini-and-sb19s-collab-for-kabataang-pinoy-trends-worldwide/ |url-status=live |access-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323051105/https://mb.com.ph/2022/03/23/bini-and-sb19s-collab-for-kabataang-pinoy-trends-worldwide/ |archive-date=March 23, 2022}}</ref> |- ! scope="row" |"Up!" (with [[BGYO]]) | <ref name=":14">{{Cite news |date=March 22, 2022 |title=Bini, BGYO to release collab single 'Up!' |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |publisher= |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/03/22/22/bini-bgyo-to-release-collab-single-up |url-status=live |access-date=March 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323045042/https://news.abs-cbn.com/entertainment/03/22/22/bini-bgyo-to-release-collab-single-up |archive-date=March 23, 2022}}</ref> | |- ! scope="row" |"Bata, Kaya Mo!" (with PlayerTwo) | 2023 | <ref name=":8">{{Cite web |date=January 26, 2024 |title=Bata, Kaya Mo! - Single by Bini & PlayerTwo |url=https://music.apple.com/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730075017/https://music.apple.com/us/album/bata-kaya-mo-single/1727308594 |archive-date=July 30, 2024 |access-date=July 30, 2024 |website=[[Apple Music]]}}</ref> |- ! scope="row" |"Cherry on Top" (remix with [[Agnez Mo]]) | rowspan="2" | 2024 | ''Biniverse'' | <ref name="binimo">{{Cite magazine |last=Go |first=Mayks |date=October 4, 2024 |title=Bini Release "Cherry On Top" Remix With Agnez Mo |url=https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005163804/https://billboardphilippines.com/music/news/bini-join-forces-with-indonesian-singer-agnez-mo-for-cherry-on-top-remix-october-2024/ |archive-date=October 5, 2024 |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Our Stories Shine This Christmas" (with various artists) | <ref>{{Cite news |date=November 26, 2024 |title=Watch: ABS-CBN Christmas ID 2024 recording sessions |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2024/11/26/watch-abs-cbn-christmas-id-2024-recording-sessions-1134 |url-status=live |access-date=November 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207105348/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2024/11/26/watch-abs-cbn-christmas-id-2024-recording-sessions-1134 |archive-date=December 7, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |"Blink Twice" (remix with Belinda) | rowspan="3" | 2025 | ''Biniverse'' | <ref name="belinda">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=March 14, 2025 |title=Belinda and Girl Group Bini Bring Cross-Cultural 'Girl Power' to New Collab |url=https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314111315/https://www.rollingstone.com/music/music-latin/belinda-bini-bring-cross-cultural-girl-power-to-blink-twice-1235295698/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 20, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> |- ! scope="row" |"Oxygen" (with Orchestra of the Filipino Youth) | <ref>{{Cite web |last=Batuhan |first=Allan S. B. |date=August 12, 2025 |title=Batuhan: Oxygen: A lament, an anthem and a breath shared between dreamers |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/batuhan-oxygen-a-lament-an-anthem-and-a-breath-shared-between-dreamers |access-date=August 12, 2025 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |"Love, Joy, Hope" (with various artists) | |} == Nota == <references /> [[Kategorya:Bini (grupo)]] 6gcrp2tleyoku5pwk3rsnrstizrj6jl 0 338133 2206400 2026-05-06T06:12:45Z TentingZones1 122212 /* */ 2206400 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Lavernose-Lacasse |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Haute-Garonne|Bayan]] |image_skyline = Lavernose 2.JPG |image_caption = Pangunahing kalye at munisipyo sa dulong kanan. |image_shield = Blason ville fr Lavernose-Lacasse 31.svg |pushpin_map = France#France Occitanie |map_caption = Lokasyon ng Lavernose-Lacasse |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Haute-Garonne]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Muret|Muret]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2026-2032) |leader_name = Alain Delsol<ref>https://www.lavernose-lacasse.fr/index.php/notre-village/la-mairie/les-elus</ref> |area_total_km2 = 17.83 |population_as_of = 2023 |population_total = 3789 |population_density_km2 = auto |website = http://www.lavernose-lacasse.fr/ |coordinates = {{coord|43.3969|1.2608|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 198 |elevation_min_m = 181 |elevation_max_m = 210 |population_demonym = Lavernosiens, Lavernosiennes |shield_link = #Eskudo de armas |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 31287/31410 }} Ang '''Lavernose-Lacasse''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa sentro ng departamento ng [[Haute-Garonne]] sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Sa kasaysayan at kultura, ang bayan ay matatagpuan sa [[rehiyon ng Toulouse]], na umaabot sa paligid ng Toulouse sa kahabaan ng lambak ng [[Garona]], napapaligiran sa kanluran ng mga burol ng [[Savès]], sa silangan ng mga burol ng [[Lauragais]], at sa timog ng lambak ng [[Ilog Ariège|Ariège]] at rehiyon ng [[Volvestre]]. Dahil nalantad sa isang nabagong klima ng karagatan, ito ay dinadaluyan ng [[Ilog Louge]], ng [[batis ng Aussau]], ng [[batis ng Rabé]], ng batis ng Gragnon, at ilang iba pang maliliit na daluyan ng tubig. Ang Lavernose-Lacasse ay isang bayan sa kanayunan na may populasyon na 3,798 noong 2023, na nakaranas ng makabuluhang paglago mula noong 1975. Ito ay kabilang sa urban area ng Lavernose-Lacasse at bahagi ng mas malawak na metropolitan area ng Toulouse. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Lavernosiens (lalaki) at Lavernosiennes (babae). Ang pamana ng arkitektura ng munisipalidad ay kinabibilangan ng isang gusaling protektado bilang isang makasaysayang monumento: ang simbahan ng Saint-Pierre-et-Saint-Paul, na nakalista noong 1950. ==Heograpiya== Ang bayan ng Lavernose-Lacasse ay matatagpuan sa departamento ng [[Haute-Garonne]], sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Ito ay 27 km ang layo mula sa [[Toulouse]], ang kabisera ng departamento, at 9 km mula sa [[Muret]], ang sub-prefecture. Ang pinakamalapit na mga komyun ay: [[Le Fauga]] (2.7 km), [[Saint-Hilaire, Haute-Garonne|Saint-Hilaire]] (3.3 km), [[Mauzac, Haute-Garonne|Mauzac]] (3.4 km), [[Noé, Haute-Garonne|Noé]] (4.8 km), [[Longages]] (4.9 km), [[Lherm, Haute-Garonne|Lherm]] (4.9 km), [[Montaut, Haute-Garonne|Montaut]] (5.1 km), at [[Capens]] (6.6 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Lavernose-Lacasse ay bahagi ng [[rehiyon ng Toulouse]], isang sinturon ng matabang kapatagan na sinasalo ng mga kakahuyan, na may mga banayad na burol na may mga kulay rosas na bahay-bukid na ladrilyo, na hindi maiiwasang napapalibutan ng mga suburban na pag-unlad. Ang Lavernose-Lacasse ay nasa hangganan ng anim na iba pang mga komyun. ==Pangalan== '''Lavernose''': mula sa toponym na Vernosolum sa Gallo-Roma, na ang pangalan mismo ay maaaring nagmula sa mga puno ng alder o alder, na napakarami sa mga pampang ng Louge. '''Lacasse''': Saan nagmula ang pangalang Lacasse, na binaybay na "La Casse" noong simula ng 1800s? Ang mga dokumento ay hindi nagbigay ng tiyak na etimolohiya, at wala pang nalalaman, maliban kung ito ay nagmula sa salita para sa pangangaso, "La casso" sa Oksitano. Sa ganitong kaso, maaari nating ipagpalagay na, dahil sa kasaganaan ng mga hayop sa lugar, ang mga naninirahan sa Vernosolem ay madalas na nangangaso doon at kalaunan ay tinawag ang lugar na La Casso, at kalaunan ay La Casse. Walang mga tunay na dokumento upang muling buuin ang kasaysayan ng Lacasse. ==Kasaysayan== Ang Vernosolum ay isang istasyon sa kalsadang Romano na nagdurugtong sa Tolosa ([[Toulouse]]) at [[Lugdunum Convenarum]] ([[Saint-Bertrand-de-Comminges]]). Sa simula ng ika-12 siglo, itinayo ang priory ng Saint-Pierre de Vernosol sa lugar na ito. Noong ika-13 siglo, pumirma ang [[Konde ng Comminges]] at ang Prior ng Saint-Pierre ng isang kasunduan sa paréage na lumikha at nagtakda sa [[bastida]] ng Lavernose, ngunit hindi kasama ang Lacasse, na ang mga lupain ay hawak ng hari sa ilalim ng fief. Kasunod ng pagtatayo noong ika-16 na siglo ng "kuta at bahay ng panginoon ng Vernose," natiyak ang proteksyon ng "bansa at mga nakapalibot na lugar". Noong ika-17 siglo, nahati ang seigneury. Pagkatapos, kasabay ng [[Reblousyong Pranses|Rebolusyon]], ang dalawang komyun ay sandaling pinag-isa "para sa interes ng Republika!" Sa kabila ng pag-abandona sa mga bagong proyekto noong ika-19 na siglo, ang dalawang komyun, na nagkakaisa na sa iisang parokya, ay nagpasyang magsanib: noong Marso 19, 1964, itinatag ang komyun ng Lavernose-Lacasse. Ang kastilyo, na ngayon ay pag-aari ng munisipyo, ay naglalaman ng munisipyo. ==Mga lugar at monumento== ===Ang simbahan=== [[File:Église de Lavernose-Lacasse.jpg|thumb|250px|Église Saint-Pierre-et-Saint-Paul.]] Ang Simbahan nina San Pedro at San Pablo noong ika-12 siglo sa Lavernose ay nakalista bilang isang makasaysayang monumento noong 1950.<ref>{{Cite web|title=Eglise Saint-Pierre et Saint-Paul|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00094368|website=pop.culture.gouv.fr|access-date=2020-02-13}}.</ref> Inilaan ito ng Obispo ng Comminges noong 1136 at inilagay sa ilalim ng pagtangkilik nina San Pedro at Pablo noong ika-6 ng Mayo (ika-6 ng Kalends ng Mayo). Ang reliquary ay matatagpuan sa gitnang haligi, na idinagdag pagkatapos ng Rebolusyong Pranses. Noong 1259, isang pinatibay na bayan (bastide) ang lumaki sa paligid ng simbahan. Ang tore ay itinayo noong ika-19 na siglo, na may hagdanan na nagbibigay ng daan patungo sa kampana, na dating patungo sa loob. Ang kisame at istraktura ng bubong ay mula pa noong ika-16 na siglo. Isang matibay at napakalaking istraktura sa labas, ito ay pinatibay ng mga buttress na tumataas mula sa base hanggang sa bubong. Ang mga gilid na pasilyo nito ay kapantay ng nabe, isang natatanging katangian ng rehiyon. Itinayo sa istilo ng Bisantino, mayroon itong tatlong nabe na may limang bay bawat isa, na nagtatapos sa isang apse na napapalibutan ng mga apsidal chapel. Ang mga arko ay mula pa noong 1827 at nakapatong sa labindalawang haligi at labing-apat na pilaster. Ang unang apat na haligi ay sumusuporta sa arko ng tore ng kampanaryo, habang ang huling apat ay nakoronahan ng mga haligi at eleganteng mga kapital. Ang pangkalahatang epekto ay magkakasuwato. Ang portal ay nagtatampok ng isang kalahating bilog na arko na walang tympanum. Sa kanluran at hilagang harapan, makikita ang mga Christogram (mga inukit na simbolo ng Kristiyano). Ang mga ipinintang larawan noong ika-19 na siglo ay naglalarawan ng relihiyon noong panahong iyon. Ang mga bukana ay pinalaki noong ika-17 at ika-18 siglo, at ang mga sakristiya at mga pasilyo sa gilid ay itinayo noong ika-19 na siglo ===Ang munisipyo=== [[File:Lavernose mairie.JPG|thumb|250px|Ang munisipyo ng Lavernose.]] Noon pa mang 1594, ang Château de Lavernose ay nabanggit na sa mga dokumentong archival na may kaugnayan sa mga [[Digmaan ng Relihiyon (Pransiya)|Digmaan ng Relihiyon]]. Sa ilalim ng [[Ancien Régime]], ito ay pagmamay-ari ng pamilyang Durand de Rivalet at kalaunan ay sa Marquise Descodeca de Boisse. Dahil sa matinding pinsala noong [[Rebolusyong Pranses]], ito ay binili noong 1822 ni Ambroise Campardon at kalaunan ay ipinanumbalik ng kanyang anak na si Raymond. Noong 1956, ibinenta ito ng mga inapo ng pamilyang Campardon sa munisipalidad, na siyang gumawa nito bilang munisipyo. Ang mga ibabang bahagi ng mga tore ng beranda sa pasukan ay nagtatampok ng mga daungan ng baril at isang korbel na mula pa noong huling bahagi ng ika-19 na siglo, na pinalamutian ng mga tile na terakota ng pagawaan ng Virebent. Kasama sa mga tile na ito ang mga antefix, isang balustrade, isang naka-skrol na panel, mga dahon ng akantus, at mga pigurang mitolohikal. ===Ang Kapilya ng Mahal na Birhen ng Pagkamaawain, 1817=== [[File:Lavernose chapelle 03.JPG|thumb|250px|right|Chapelle Notre-Dame-de-la-Compassion.]] Inialay sa Mahal na Birhen ng Pagkamaawain, ang kapilya ay nabanggit sa iba't ibang mga archive noon pang ika-17 siglo, ngunit walang alinlangan na mas matanda pa. Ang gusali mula sa Ancien Régime ay hindi nakaligtas sa mga utos ng Rebolusyon, na nag-utos na isang simbahan lamang ang dapat pangalagaan bawat parokya. Ang kapilya, gaya ng napanatili ngayon, na may petsang 1817 sa itaas ng pasukan, ay ganap na itinayong muli sa simula ng Pagpapanumbalik, una sa isang parihabang plano, pagkatapos noong 1853 sa isang planong krusipiho. Ang harapan nito ay nagtatampok ng isang nitso na naglalaman ng isang estatwa ng Birheng Maria na terracotta at nasa tuktok ng isang maliit na tore ng kampanaryo. Sinimulan noong 2002, ang gawaing pagpapanumbalik ay kumpleto na ngayon. Pagkatapos ng maraming buwan sa likod ng skapolding, ang aming kapilya sa distrito ng Saint-Hubert ay muling isinilang, ang lumang plasterwork nito ay naibalik. Ang mga panlabas na elemento ng dekorasyon (kampana, estatwa ng Birheng Maria, pintuan ng pasukan) ay naibalik ng mga boluntaryo.<ref name=":0">{{Cite web|language=fr|title=Lavernose-Lacasse. La chapelle, un édifice communal|url=https://www.ladepeche.fr/article/2017/10/12/2663580-la-chapelle-un-edifice-communal.html|website=ladepeche.fr|access-date=2020-04-30}}.</ref> Ang mga misa ay ipinagdiwang doon mula noong Setyembre 2017.<ref name=":0" /> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Lavernose-Lacasse 31.svg|thumb|Lavernose-Lacasse]] ''Magkapares-pares: unang sable na may krus na clechée at pommée na may labindalawang piraso o puno ng gules, pangalawa azure na may nakabaligtad na sanga ng alder proper, pangatlo o may nakabaligtad na sanga ng oak proper.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=2726 Eskudo de armas ng Lavernose-Lacasse.]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Lavernose-Lacasse]] [[Kategorya:Haute-Garonne]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 9snewoxgj0e750goerqci8trqdqltl4 0 338134 2206432 2026-05-06T10:59:15Z Arko Blangko 155328 Bagong pahina: {{Infobox military award | name = Order of Victory | image = Orden-Pobeda-Marshal Vasilevsky.jpg | image_size = 250px | caption = The Order of Victory | presenter = {{flag|Soviet Union}} | type = Single-grade order | eligibility = Military Generals and Marshals only | awarded_for = Conducting combat operations involving one or more army groups and resulting in a "successful operation within the framework of one or several fronts resulting in a radical change of the situation... 2206432 wikitext text/x-wiki {{Infobox military award | name = Order of Victory | image = Orden-Pobeda-Marshal Vasilevsky.jpg | image_size = 250px | caption = The Order of Victory | presenter = {{flag|Soviet Union}} | type = Single-grade order | eligibility = Military Generals and Marshals only | awarded_for = Conducting combat operations involving one or more army groups and resulting in a "successful operation within the framework of one or several fronts resulting in a radical change of the situation in favor of the Red Army" | campaign = | status = No longer awarded | description = | clasps = | established = November 8, 1943 | firstawarded = April 10, 1944 | lastawarded = February 20, 1978 (was revoked) | total_awarded = 20 | total_awarded_posthumously = | total_recipients = | individual = | higher = | same = | lower = | related = | image2 = [[File:OrderVictoryRibbon.svg|80px]] | caption2 = Ribbon of the Order of Victory }} Ang '''Orden ng Tagumpay''' ({{langx|ru|Орден «Победа»|translit=Orden "Pobeda"}}) ay ang pinakamataas na dekorasyong militar sa [[Unyong Sobyetiko]] na iginawad para sa paglilingkod noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Ang utos ay iginawad lamang sa mga Heneral at Marshal para sa matagumpay na pagsasagawa ng mga operasyong pangkombat na kinasasangkutan ng isa o higit pang mga grupo ng hukbo at nagresulta sa isang "matagumpay na operasyon sa loob ng balangkas ng isa o ilang mga larangan na nagreresulta sa isang radikal na pagbabago ng sitwasyon na pabor sa Red Army." hindi tulad ng ibang mga parangal tulad ng Bayani ng Unyong Sobyet, hindi ito nabibilang sa anumang pagkakasunud-sunod ng pagraranggo. Sa kasaysayan ng Unyong Sobyet, ang parangal ay iginawad ng dalawampung beses sa labindalawang pinuno ng Sobyet at limang pinunong dayuhan, na may isang pagbawi. Ang huling nabubuhay na tatanggap ay si Haring Michael I ng Romania, na namatay noong Disyembre 5, 2017. ==List of recipients== {| class="wikitable sortable" ! Bilang !! Litrato !! Pangalan !! Petsa !! Dahilan ng Paggawad |- |1 |[[File:Zhukov-LIFE-1944-1945_cropped.jpg|100px]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Georgy Konstantinovich Zhukov]] |10 Abril 1944 |Para sa pagpapalaya ng silangang pampang ng Ukranya. | |- |2 |[[File:Aleksandr Vasilevsky 4.jpg|100px]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Aleksandr Mikhaylovich Vasilevsky]] |19 Abril 1945 |Para sa pagpapalaya ng silangang pampang ng Ukranya. | |- |3 |<span style="display:none">1944-04-10</span>April 10, 1944 |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Josef Vissarionovich Stalin]] | |<span style="display:none">1953-03-05</span>March 5, 1953 | |- |4 |<span style="display:none">1945-03-30</span>March 30, 1945 |{{flagicon|Soviet Union|1936}} {{flagicon|Poland|1928}} [[Konstantin Rokossovsky]] | |<span style="display:none">1968-08-03</span>August 3, 1968 | |- |5 |<span style="display:none">1945-03-30</span>March 30, 1945 |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Ivan Konev]] |[[File:Конев_Иван_Степанович_1946.jpg|100px]] |<span style="display:none">1973-05-21</span>May 21, 1973 | |- |6 |<span style="display:none">1945-04-19</span>April 19, 1945 |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Aleksandr Vasilevsky]] |[[File:Aleksandr Vasilevsky 4.jpg|100px]] |<span style="display:none">1977-12-05</span>December 5, 1977 |''(2nd time)'' |- |7 |<span style="display:none">1945-04-26</span>April 26, 1945 |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Rodion Malinovsky]] |[[File:Rodion Malinovsky 1.jpg|100px]] |<span style="display:none">1967-03-31</span>March 31, 1967 | |- |8 |<span style="display:none">1945-04-26</span>April 26, 1945 |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Fyodor Tolbukhin]] |[[File:Маршал_Советского_Союза_Фёдор_Иванович_Толбухин.jpg|100px]] |<span style="display:none">1949-10-17</span>October 17, 1949 | |- |9 |<span style="display:none">1945-05-31</span>May 31, 1945 |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Leonid Govorov]] |[[File:Leonid_Govorov_1.jpg|100px]] |<span style="display:none">1955-03-19</span>March 19, 1955 | |- |10 |<span style="display:none">1945-05-31</span>May 31, 1945 |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Georgy Zhukov]] |[[File:GK Zukov2.jpg|100px]] |<span style="display:none">1974-06-18</span>June 18, 1974 |''(2nd time)'' |- |11 |<span style="display:none">1945-06-04</span>June 4, 1945 |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Semyon Timoshenko]] |[[File:Semyon Timoshenko.jpg|100px]] |<span style="display:none">1970-03-31</span>March 31, 1970 | |- |12 |<span style="display:none">1945-06-04</span>June 4, 1945 |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Aleksei Antonov]] |[[File:Aleksei_Antonov_3.jpg|100px]] |<span style="display:none">1962-06-18</span>June 18, 1962 | |- |13 |<span style="display:none">1945-06-05</span>June 5, 1945 |{{flagicon|United Kingdom}} [[Bernard Montgomery]] |[[File:General Sir Bernard Montgomery in England, 1943.jpg|100px]] |<span style="display:none">1976-03-24</span>March 24, 1976 | |- |14 |<span style="display:none">1945-06-10</span>June 10, 1945 |{{flagicon|United States|1912}} [[Dwight D. Eisenhower]] |[[File:General_of_the_Army_Dwight_D._Eisenhower_1947.jpg|100px]] |<span style="display:none">1969-03-28</span>March 28, 1969 | |- |15 |<span style="display:none">1945-06-26</span>June 26, 1945 |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Joseph Stalin]] | |<span style="display:none">1953-03-05</span>March 5, 1953 |''(2nd time)'' |- |16 |<span style="display:none">1945-07-06</span>July 6, 1945 |{{flagicon|Kingdom of Romania}} [[Michael I of Romania]] |[[File:King Michael I in Air Force Marshal uniform, post-war.jpg|left|frameless|111x111px]] |<span style="display:none">2017-12-05</span>December 5, 2017 | |- |17 |<span style="display:none">1945-08-09</span>August 9, 1945 |{{flagicon|Poland|1928}} [[Michał Rola-Żymierski]] |[[File:Rola-Żymierski_Michał.jpg|100px]] |<span style="display:none">1989-10-15</span>October 15, 1989 | |- |18 |<span style="display:none">1945-09-08</span>September 8, 1945 |{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Kirill Meretskov]] |[[File:Kirill_Afanasievich_Meretskov_1.jpg|100px]] |<span style="display:none">1968-12-30</span>December 30, 1968 | |- |19 |<span style="display:none">1945-09-09</span>September 9, 1945 |{{flagicon|SFR Yugoslavia}} [[Josip Broz Tito]] | [[File:Josip Broz Tito, 1945 colorized by colorbykevin.jpg|100px]] |<span style="display:none">1980-05-04</span>May 4, 1980 | |- |20 |<span style="display:none">1978-02-20</span>February 20, 1978 |{{flagicon|Soviet Union|1955}} [[Leonid Brezhnev|<s>Leonid Brezhnev</s>]] |[[File:Leonid Brezhnev Portrait (1).jpg|100px]] |<span style="display:none">1982-11-10</span>November 10, 1982 |Revoked posthumously in 1989{{efn|Brezhnev's receipt of the Order of Victory was controversial. Brezhnev was a young [[political commissar]] during the war who did reach the rank of [[lieutenant general]] (two-star rank), but did not command responsibility close to the other recipients of the Order. He only received the decoration after he was [[General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union|General Secretary of the Communist Party]] and thus able to essentially award the medal to himself. As a result of general hostility to Brezhnev after his death and belief that this award had been done out of [[vanity]] rather than earned from merit, the Order of Victory was posthumously revoked in 1989.<ref>{{cite news |last=Dobbs |first=Michael |date=September 30, 1989 |title=Presidium Takes Back Brezhnev's Medal |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1989/09/30/presidium-takes-back-brezhnevs-medal/ab6d2d3f-17c7-4158-978a-bc334f28fe8f/ |newspaper= The Washington Post| access-date=May 31, 2021}}</ref>}} |- |} g7v8yyqf6fzqxsm4b71y3hl594xtwj4