Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1785 2207251 2087256 2026-05-13T13:02:02Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207251 wikitext text/x-wiki {{See also|Wikang Kastilang Pilipino}} Ang [[Wikang Kastila]] ay ang [[opisyal na wika]] ng [[Pilipinas]] noong simula ng pamumuno ng mga Kastila noong mga huling bahagi ng ika-16 na siglo, hanggang sa pagtatapos ng [[Digmaang Kastila-Amerikano]] noong 1898. Nanatili ito, kasama ng Ingles, bilang ''de facto'' at opisyal na wika hanggang sa inalis ito noong 1973 sa pamamagitan ng pagbabago sa saligang-batas. Matapos ang ilang buwan, muli itong itinalaga bilang opisyal na wika sa pamamagitan ng isang atas ng pangulo at nanatiling opisyal hanggang 1987, nang inalis ng [[Saligang Batas ng 1987|kasalukuyang saligang-batas]] ang opisyal nitong katayuan, at itinalaga na lamang ito bilang isang opsiyonal o hindi sapilitang wika.<ref name="official languages"/><ref name="voluntary and optional"/> Ang wikang Kastila ay naging wika ng pamahalaan, edukasyon, at kalakalan noong buong panahon ng pananakop ng mga Kastila, at nagsilbi pa bilang ''[[lingua franca]]'' hanggang sa unang gitnang bahagi ng ika-20 siglo.<ref name="florentino">{{cite journal |last=Rodao |first=Florentino |year=1997 |title=Spanish language in the Philippines: 1900–1940 |journal=Philippine studies |volume=45 |series=12 |issue=1 |pages=94–107 |publisher=Ateneo de Manila University Press |location=Manila, Philippines |issn=0031-7837 |pmid= |pmc= |bibcode= |oclc=612174151 |id= |url=http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=2877788 |archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fcat.inist.fr%2F%3FaModele%3DafficheN%26cpsidt%3D2877788&date=2010-07-13 |archivedate=2010-07-13 |accessdate=14 Hul 2010 |ref=harv |url-status=live }}</ref> Ang wikang Kastila ang opisyal na wika ng [[Unang Republika ng Pilipinas|Republikang Malolos]], "sa ngayon", ayon sa [[Saligang Batas ng Malolos]] ng 1899.<ref name=1897and1899>Ang [[Saligang Batas ng Malolos]] ay nakasulat sa wikang Kastila, at walang inilabas na opisyal na salin sa Ingles. Mababasa sa Artikulo 93 ang ganito:"''Artículo 93.° El empleo de las lenguas usadas en Filipinas es potestativo. No puede regularse sino por la ley y solamente para los actos de la autoridad pública y los asuntos judiciales. Para estos actos se usará por ahora la lengua castellana.''";<br /> Sa isang literal na salin sa Ingles (orihinal na inilimbag bilang eksibit IV, tomo I, ''Ulat ng Komisyong Pilipino sa Pangulo'', 31 Enero 1900, Kasulatang Senado blg. 188. Ika-56 na Kongreso unang sesyon.) mababasa ang ganito: "''ART.93 The use of the languages spoken in the Philippines is optional. It can only be regulated by law, and solely as regards acts of public authority and judicial affairs. For these acts, the Spanish language shall be used for the time being.''", {{Harvnb|Kalaw|1927||p=[http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=philamer;cc=philamer;idno=afj2233.0001.001;frm=frameset;view=image;seq=463;page=root;size=s 443]}};<br /> Noong 1972, naglathala ang Pamahalaan ng Pilipinas (s/p Pambansang Suriang Pangkasaysayan o ''National Historical Institute [NHI]'') ng {{Harvnb|Guevara|1972}}, na naglaman ng hindi gaanong katulad na salin sa Ingles ng Artikulo 93:"''Article 93. The use of languages spoken in the Philippines shall be optional. Their use cannot be regulated except by virtue of law, and solely for acts of public authority and in the courts. For these acts the Spanish language may be used in the meantime.''" {{Harvnb|Guevara|1972|p=[http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=philamer;cc=philamer;idno=aab1246.0001.001;frm=frameset;view=image;seq=135;page=root;size=s 117]}};<br /> May mga umiiral ding ibang salin (hal.{{Harvnb|Rodriguez|1997|p=[http://books.google.com/books?id=l8alSTTrk48C&pg=PA130 130]}});<br /> Hanggang noong 2008, tila higit na nananaig ang salin ng NHI sa mga lathalain, na inilalarawan ng ilang mga batis bilang "opisyal" o "pinagtibay":{{Harvnb|Rappa|Wee|2006|p=[http://books.google.com.ph/books?id=KXQTIl2eox4C&pg=PA67 67]}}; {{Harvnb|Woods|2005|p=[http://books.google.com.ph/books?id=2Z-n_kDTxf0C&pg=PA218 218]}}; {{Harvnb|Corpus Juris}}; {{Harvnb|LawPhil}}; (others).</ref> Ang wikang Kastila rin ang opisyal na wika ng [[Republikang Kantonal ng Negros]] ng 1898 at ng [[Republika ng Zamboanga]] ng 1899.<ref name="zamboanga">{{cite web |url=http://www.zamboanga.com/history/republic_of_zamboanga.html |title=History of The Republic of Zamboanga (May 1899 – March 1903) |date=18 Hul 2009 |publisher=Zamboanga ([http://www.zamboanga.com/ zamboanga.com]) |location=Zamboanga City, Philippines |archiveurl=https://www.webcitation.org/5rfy8a79R?url=http://www.zamboanga.com/history/republic_of_zamboanga.html |archivedate=2010-08-02 |accessdate=13 Ago 2010 |url-status=live }}</ref> Noong unang bahagi ng pangangasiwa ng Estados Unidos sa mga Kapuluan ng Pilipinas, ang wikang Kastila ay malawak na sinasalita at matamáng napanatili sa buong panahon ng pananakop ng mga Amerikano.<ref name="florentino"/><ref name="statistics">{{cite web |url=http://de.geocities.com/hispanofilipino/Articles/EstadisticasEng.html |title=Statistics: Spanish Language in the Philippines |first=Guillermo |last=Gómez Rivera |authorlink=Guillermo Gómez Rivera |publisher=Circulo Hispano-Filipino |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091027104021/http://de.geocities.com/hispanofilipino/Articles/EstadisticasEng.html |archivedate=October 27, 2009 |accessdate=July 30, 2010 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.buscoenlaces.es/kaibigankastila/libradav_eng.html |title=The Librada Avelino-Gilbert Newton Encounter (Manila, 1913) |first=Guillermo |last=Gómez Rivera |authorlink=Guillermo Gómez Rivera |date=February 11, 2001 |publisher=Buscoenlaces |location=Spain |archiveurl=https://www.webcitation.org/5rxQ7TiDi?url=http://www.buscoenlaces.es/kaibigankastila/libradav_eng.html |archivedate=August 13, 2010 |accessdate=August 14, 2010 |url-status=live }}</ref> Gayunpaman, ang wikang Kastila ang ginamit ng mga kilalang tao sa Pilipinas mula kina Trinidad Hermenegildo Pardo de Tavera y Gorricho hanggang sa [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] na si [[Sergio Osmeña]] at ang kanyang kahalili na si Pangulong [[Manuel Roxas]]. Bilang senador, si [[Manuel L. Quezon]] (kinalauna'y naging pangulo) ay nagbigay ng kanyang talumpati noong dekada ng 1920 na pinamagatang "Mensahe sa Aking mga Mamamayan" (''Message to My People'') sa wikang Ingles at Kastila.<ref>{{cite web | title =Talumpati: Manuel L. Quezon | url=http://filipinolibrarian.blogspot.com/2006/08/talumpati-manuel-l-quezon.html | accessdate = 2010-06-26}}</ref><!-- see also http://www.google.com/search?q=quezon%20"Spanish–English%20dictionary"&tbm=bks --> Nanatiling opisyal na wika ang Kastila hanggang sa ipinatupad ang isang bagong saligang-batas noong 17 Enero 1973, na nagtatakda sa Ingles at [[Wikang Filipino|Pilipino]], na binaybay sa kopya ng konstitusyon sa letrang "P" sa halip na ang mas modernong "F", bilang mga opisyal na wika. Hindi nagtagal makalipas noon, sa bisa ng Proklamasyon ng Pangulo Bilang 155 na may petsang 15 Marso 1973, iniutos na ipagpatuloy na kilalanin ang wikang Kastila bilang opisyal na wika, hangga't ang mga kasulatan ng pamahalaan sa wikang iyon ay nananatiling hindi naisasalin. Isang bagong saligang-batas na pinagtibay noong 1987 ang nagtakda sa [[Wikang Filipino|Filipino]]<!--with an "F"--> at Ingles bilang mga opisyal na wika.<ref name="official languages">Article XIV, Section 3 of the [http://thecorpusjuris.com/laws/constitutions/item/1935-constitution.html 1935 Philippine Constitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130615110313/http://www.thecorpusjuris.com/laws/constitutions/item/1935-constitution.html |date=2013-06-15 }} provided, "[...] Until otherwise provided by law, English and Spanish shall continue as official languages." The [http://thecorpusjuris.com/laws/constitutions/item/1943-constitution.html 1943 Philippine Constitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130614055346/http://www.thecorpusjuris.com/laws/constitutions/item/1943-constitution.html |date=2013-06-14 }} (in effect during occupation by Japanese forces, and later repudiated) did not specify official languages. Article XV, Section 3(3) of the [http://thecorpusjuris.com/laws/constitutions/item/1973-constitution.html 1973 Philippine constitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130615092015/http://www.thecorpusjuris.com/laws/constitutions/item/1973-constitution.html |date=2013-06-15 }} ratified on January 17, 1973 specified, "Until otherwise provided by law, English and Pilipino shall be the official languages. [http://www.chanrobles.com/presidentialdecrees/presidentialdecreeno155.html Presidential Decree No. 155] dated March 15, 1973 ordered, "[...] that the Spanish language shall continue to be recognized as an official language in the Philippines while important documents in government files are in the Spanish language and not translated into either English or Pilipino language." Article XIV Section 7 of the [http://www.gov.ph/constitutions/the-1987-constitution-of-the-republic-of-the-philippines/the-1987-constitution-of-the-republic-of-the-philippines-article-xiv/ 1987 Philippine Constitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160403135248/http://www.gov.ph/constitutions/the-1987-constitution-of-the-republic-of-the-philippines/the-1987-constitution-of-the-republic-of-the-philippines-article-xiv/ |date=2016-04-03 }} specified, "For purposes of communication and instruction, the official languages of the Philippines are Filipino and, until otherwise provided by law, English."</ref> Bukod pa rito, sa ilalim ng Saligang-Batas na ito, itinatalaga ang wikang Kastila, kasama ang wikang Arabe, bilang kusa at opsiyonal na wika.<ref name="voluntary and optional">'''Article XIV, Sec 7''': For purposes of communication and instruction, the official languages of the Philippines are Filipino and, until otherwise provided by law, English. The regional languages are the auxiliary official languages in the regions and shall serve as auxiliary media of instruction therein. '''Spanish''' and Arabic shall be promoted on a voluntary and optional basis.</ref> May ilang libong mga hiram na salita mula sa Kastila ang nasa 170 mga katutubong [[wika sa Pilipinas]], at naimpluwensiyahan ng alpabetong Kastila ang paraan ng pagbaybay na ginagamit sa pagsusulat ng karamihan sa mga wikang ito.<ref>{{cite web |url=http://emanila.com/news/opinion/ggrivera_2001_04_10_opinion_tagalog.html |title=The evolution of the native Tagalog alphabet |first=Guillermo |last=Gómez Rivera |authorlink=Guillermo Gómez Rivera |date=April 10, 2001 |publisher=Emanila Community ([http://emanila.com/main/ emanila.com]) |at=Views & Reviews |location=Philippines |archiveurl=https://www.webcitation.org/5rhjRPCO9?url=http://emanila.com/news/opinion/ggrivera_2001_04_10_opinion_tagalog.html |archivedate=August 3, 2010 |accessdate=August 14, 2010 |url-status=live }}</ref> Ayon sa senso ng Pilipinas noong 1990, may 2,660 mga katutubong mananalita ng wikang Kastila sa Pilipinas.<ref name="ethnologue1">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PH|title=Languages of the Philippines|publisher=Ethnologue|accessdate=2009-08-22}}</ref> Noong 2013, mayroon ding 3,325 mga naninirahang Kastila.<ref>[http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/p85001/a2013/l0/&file=01001.px&type=pcaxis&L=0 Spanish census (2013/01/01)]</ref> Gayunpaman, may 439,000 mananalita ng wikang Kastila na may katutubong kaalaman,<ref name="NativeSpanish"/> na 0.5% lamang ng kabuuang populasyon (92,337,852 noong senso ng 2010).<ref>{{Citation | url = http://www.census.gov.ph/data/sectordata/popproj_tab1r.html | publisher = Philippine Statistics Authority | title = Medium projection | date = Mid-2010 | place = PH | access-date = 2015-02-01 | archive-date = 2011-08-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110811190921/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/popproj_tab1r.html | url-status = dead }}</ref> Noong 1998, may 1.8 milyong nagsasalita ng wikang Kastila kasama ang mga nagsasalita nito bilang kanilang pangalawang wika.<ref name="SpanishSpeakers">{{Citation | first = Antonio | last = Quilis | title = La lengua española en Filipinas | year = 1996 | page = 54 and 55 | url = http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf | publisher = Cervantes virtual | format = PDF}}</ref> Dagdag dito, tinatayang nasa 1,200,000 tao ang nagsasalita ng [[Chavacano]], isang ''creole'' na batay sa wikang Kastila.<ref name="SpanishSpeakers"/> Noong 2010, tinaya ng Instituto Cervantes de Manila na ang bilang mga nagsasalita ng wikang Kastila sa Pilipinas ay nasa tatlong milyon, na sumasakop maging sa mga katutubo at di-katutubong nagsasalita ng Chavacano at Kastila, dahil may mga Pilipinong nakapagsasalita ng wikang Kastila at Chavacano bilang kanilang pangalawa, pangatlo, o pang-apat na wika.<ref>{{cite web | title =El retorno triunfal del español a las Filipinas | url =http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=505 | accessdate =2010-07-11 | archive-date =2010-06-29 | archive-url =https://web.archive.org/web/20100629084919/http://www.elcastellano.org/noticia.php?id=505 | url-status =dead }}</ref> ==Kolonisasyong Kastila== Nagsimulang maging isa sa mga wika ng kapuluan ang [[Wikang Kastila|Kastila]] noong 1565, nang itatag ng manlalakbay na si [[Miguel López de Legazpi]] ang unang paninirahan sa [[Cebú]]. Noong una, opsiyonal at hindi sapilitan ang pagtuturo ng wikang Kastila. Tulad sa kontinente ng [[Amerikas]], nagsermon ang mga pari sa mga katutubo sa mga wikang lokal. Noong 1593, itinatag sa kapuluan ang kauna-unahang palimbagan. Malaking bahagi ng kasaysayang kolonyal ng kapuluan ay nakasulat sa wikang Kastila. Marami pa ring mga titulo ng lupa, kontrata, diyaryo, at [[Panitikan ng Pilipinas|panitikan]] ang nakasulat sa wikang Kastila. Binuksan noon 1611 ang [[Unibersidad ng Santo Tomás|Universidad de Santo Tomás]], ang kauna-unahang institusyong pang-edukasyon. Noong 1863, ipinagutos ni Reyna [[Isabel II ng Espanya]] ang pagtatag ng isang sistemang paaralang pampubliko sa kapuluan. ==Impluwensiya sa Tagalog at iba pang mga Wika== May higit-kumulang na 4000 salitang Kastila sa Tagalog, at mga 6000 sa [[Bisaya]] at iba pang mga wika. Marami pa rin ang gumagamit hanggang sa ngayon ng sistemang bilangan, kalendaryo, oras, atbp. ng Kastila. Nakapreserba sa Tagalog at iba pang mga lokal na wika ang maraming makalumang salita o anyo ng mga salitang Kastila tulad ng '''sabon''' (''jabón'', kung saan binibigkas ang '''j''' nang parang /sh/, tulad ng sa medyebal na Espanya), '''relos''' (''reloj'', ganon ulit, gamit ang medyebal na Kastila na '''j'''), '''kwarta''' (''cuarta''), atbp. Kadalasan ang talasalitaan ay nasa pangmaramihan na bilang (plural form), tulad ng '''butones''' ('''boton'''), '''sibuyas''' ('''cebolla'''), '''uhales''' ('''ojal'''), '''manggas''' ('''manga''') atbp. Sa [[Cavite]], at lalo na sa [[Zamboanga]], sinasalita ang [[Chavacano]], isang ''creole'' ng Kastila. ==Mga sanggunian== {{Reflist|2}} ==Tingnan din== *[[Suriang Cervantes]] *[[Akademyang Pilipino ng Wikang Kastila]] *[[Asyang Latino]] *[[Unyong Latino]] *[[Wikang Chavacano]] *[[Panitikan ng Pilipinas]] *''[[Itim na Alamat|Leyenda negra]]'' (Negatibong pagsasalarawan sa mga Kastila) ==Mga kawing panlabas== *[http://www.asale.org/academias/academia-filipina-de-la-lengua-espanola Academia Filipina de la Lengua Española] *[http://manila.cervantes.es/es/default.shtm Instituto Cervantes de Manila] *[http://unesdoc.unesco.org/images/0000/000086/008662EB.pdf The Teaching of Spanish in the Philippines] *[http://www.spcc.ph/ Spanish Program for Cultural Cooperation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100810114932/http://www.spcc.ph/ |date=2010-08-10 }} *[http://hispanofilipino.uuuq.com/ Círculo Hispano-Filipino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311040514/http://hispanofilipino.uuuq.com/ |date=2012-03-11 }} (in Spanish and English) *[http://www.buscoenlaces.es/kaibigankastila/ Website of Kaibigan Kastila] *[http://filipinokastila.tripod.com/ Spanish for Filipinos and Others]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.galeondemanila.org/ Asociacion Cultural Galeon de Manila] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101015044727/http://www.galeondemanila.org/ |date=2010-10-15 }}, Spanish-Philippine cultural research group based in Madrid (in Spanish and English). *[http://web.archive.org/*/http://www.pnm.my/motw/philippines/3national_archives.htm The National Archives] *[http://filipinokastila.tripod.com/boom.html El ''boom'' del español en Filipinas]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, artikulo tungkol sa kasalukuyang paglaki ng interes sa Pilipinas para sa wikang Kastila *[http://www.personal.psu.edu/faculty/j/m/jml34/chabacano.pdf ''Chabacano/Spanish and the Philippine Linguistic Identity'']{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090929122618/http://www.personal.psu.edu/faculty/j/m/jml34/chabacano.pdf |date=2009-09-29 }}, ni John M. Lipski *[http://semanario-filipinas.blogspot.com/ Semanario de Filipinas], Philippine Weekly news blog *[http://alasfilipinas.blogspot.com/ Alas Filipinas], the first and only Spanish blog in the Philippines *[http://e-dyario.org/ E-Dyario Filipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141223075925/http://e-dyario.org/ |date=2014-12-23 }}, online newspaper *[http://revista.carayanpress.com/ Revista Filipina], online magazine [[Kategorya:Wikang Kastila|Pilipinas]] [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas|Kastila]] h03apb0j4dvejcblwnommkvndmfgju3 0 4993 2207321 1946513 2026-05-14T11:38:05Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207321 wikitext text/x-wiki Ang '''GNU Free Documentation License''' o "'''GFDL'''" ([[wikang Tagalog|Tagalog]]: ''Lisensiyang GNU para sa Malayang Dokyumentasyon'') ay isang lisensiya ng [[GNU|proyektong GNU]] para sa [[malayang dokyumentasyon]]. Sinulat ito nina [[Richard Stallman]] at [[Eben Moglen]]. == Silipin din == * [[Malayang software]] * [[Malayang nilalaman]] == Panlabas na kawing == * http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170916084910/http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html |date=2017-09-16 }} * [http://tl.linux.org.ph/babasahin/gfdl2.html Isang hindi opisyal na salin ng GNU Free Documentation License sa Tagalog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050912053004/http://tl.linux.org.ph/babasahin/gfdl2.html |date=2005-09-12 }} [[Kategorya:Free Software Foundation]] {{agham-stub}} jzbx31pt8uaxuu0g33d1hoddjut46cd 0 5705 2207252 2136880 2026-05-13T13:11:13Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207252 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name = Sebwano |nativename = Bisaya, Sinugbuanon |states = [[Pilipinas]] |region = [[Gitnang Kabisayaan]], silangang [[Negros]], kanlurang bahagi ng [[Silangang Kabisayaan]], at karamihang bahagi ng [[Mindanao]] |ethnicity = [[Mga Bisaya]] (mga [[Mga Cebuano|Sebwano]], [[Mga Boholano|Boholano]], Eskaya, atbp.) |speakers = 20 milyon |date = 2023 |ref = <ref>{{cite web |url = https://psa.gov.ph/statistics/census/projected-population |title = Population Projection Statistics |trans-title=Estadistika ng Prodyeksiyon ng Populasyon |lang=en |date = 28 Marso 2021 |website = psa.gov.ph |access-date = 20 Mar 2024 |archive-date = Disyembre 26, 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20231226235925/https://psa.gov.ph/statistics/census/projected-population |url-status = live }}</ref> |speakers2 = |familycolor= Awstronesyo |fam1=[[Mga wikang Austronesyo|Austronesyo]] |fam2 = [[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]] |fam3 = [[Mga wikang Pilipino|Pilipino]] |fam4 = [[Mga wikang Gitnang Pilipino|Gitnang Pilipino]] |fam5 = [[Mga wikang Bisaya|Bisaya]] |dia1=Pamantayang Sebwano (Lalawigan ng Cebu) |dia2=Urbanong Sebwano (Metro Cebu) |dia3=Sebwano ng Negros |dia4=Sebwano ng Bohol |dia5=Sebwano ng Leyte (Kana) |dia6=Sebwano ng Mindanao |dia7=Sebwano ng Davao |script = [[Alpabetong Latin|Latin]] ([[Abakada|Alpabetong Sebwano]])<br>[[Braille ng Pilipinas]]<br> ''Sa kasaysayan'', [[Baybayin|Badlit]] |nation = [[Wikang rehiyonal]] sa Pilipinas |agency = [[Akademyang Bisaya]]<br>[[Komisyon sa Wikang Filipino]] |iso2 = ceb |iso3 = ceb |map=Distribution of cebuano language.png |mapcaption=Mga pook sa Pilipinas kung saan sinasalita ang wikang Sebwano bilang [[katutubong wika]] | }} Ang '''Wikang Sebwano''' ({{lang-ceb|Sinugboanon}}) ay isang [[Mga wikang Austronesyo|wikang Austronesyo]] na sinasalita sa timugang bahagi ng [[Pilipinas]]. Sa impormal na usapan, tinatawag itong '''Bisaya''' o '''Binisaya''' (bagaman hindi ito dapat ipagkamali sa ibang [[Mga wikang Bisaya|wikang Bisaya]]).{{efn|Hindi inirerekomenda ng maraming lingguwista ang pagtutukoy sa wika bilang ''Binisaya'', dahil maaari itong ipagkamali sa mga iba pang wika sa mga wikang Bisaya.}} Sinasalita ito ng [[mga Bisaya]] na katutubo sa mga pulo ng [[Cebu]], [[Bohol]], [[Siquijor]], ang silangang bahagi ng [[Negros Island|Negros]], ang kanlurang bahagi ng [[Leyte]], mabaybaying lugar ng [[Northern Mindanao|Hilagang Mindanao]] at silangang bahagi ng [[Zamboanga del Norte]] dahil sa mga [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas|pamayanang Espanyol]] noong ika-18 siglo. Sa modernong panahon, kumalat na rin ito sa [[Rehiyon ng Davao]], [[Cotabato (lalawigan)|Cotabato]], [[Camiguin]], mga bahagi ng [[Kapuluang Dinagat]], at mga kapatagan ng [[Caraga]], kadalasang nagpapalit sa mga katutubong wika sa mga lugar na iyon (karamihan sa mga ito ay may malaking kaugnayan sa wika).<ref name="Wolff 1972">{{harvnb|Wolff|1972|}}</ref><ref>{{Cite web |title=Cebuano |trans-title=Sebwano |url=https://www.ethnologue.com/language/ceb |access-date=6 September 2018 |website=Ethnologue |language=en}}</ref> Habang wikang [[Tagalog language|Tagalog]] ang may pinakamalaking bilang ng mga katutubong mananalita sa mga wika ng Pilipinas ngayon, wikang Sebwano ang may pinakamalaking populasyon ng katutubong mananalita sa Pilipinas mula d. 1950 hanggang mga d. 1980.<ref name="gruyter">{{Cite book |last1=Ammon |first1=Ulrich |url=https://books.google.com/books?id=LMZm0w0k1c4C |title=Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society |last2=Dittmar |first2=Norbert |last3=Mattheier |first3=Klaus J. |last4=Trudgill |first4=Peter |publisher=Walter de Gruyter |year=2006 |isbn=9783110184181 |volume=3 |page=2018 |language=en |trans-title=Sosyolingguwistika: Isang Pandaigdigang Hanbuk ng Agham ng Wika at Lipunan}}</ref> Ito ang pinakamalawak na sinasalita sa [[mga wikang Bisaya]].<ref>{{Cite web |date=Enero 12, 2020 |title=Language Specific Peculiarities Document for Cebuano as Spoken in the Philippines |trans-title=Dokumento ng Mga Partikular na Katangian ng Wika para sa Sebwano na Sinasalita sa Pilipinas |url=https://catalog.ldc.upenn.edu/docs/LDC2018S07/LSP_301_final.pdf |website=Linguistic Data Consortium}}</ref> Ang Sebwano ay [[lingguwa prangka]] ng Gitnang Kabisayaan, mga kanlurang bahagi ng Silangang Bisayas, mga ilang kanlurang bahagi ng [[Palawan]] at karamihan ng mga bahagi ng [[Mindanao]]. Nanggaling ang pangalan ng wika mula sa pulo ng Pilipinas ng [[Cebu]] na hinulapi ng [[wikang Kastila|Kastilang]] ''-ano'' (nangangahulugang likas, o isang lugar). Ito ang pinagmulan ng Pamantayang Sebwano.<ref name="Wolff 1972" /> Pangunahing wika rin ang Sebwano sa Kanlurang Leyte—lalo na sa [[Ormoc]]. May tatlong letrang kodigo ang Sebwano sa ISO 639-2 na ''ceb'', ngunit walang ISO 639-1 na dalawang letrang kodigo. ==Katawagan== [[Talaksan:Cebu Capitol historical marker (Cebuano) (cropped).jpg|thumb|upright=0.8|Ang makasaysayang palatandaan ng ng Kapitolyong Panlalawigan sa [[Lungsod ng Cebu]]|left]] Hinango ang salitang ''Sebwano'' mula sa "[[Cebu]]"+"''ano''", isang kalkong Latin na nagpapakita ng Kastilang pamanang kolonyal ng Pilipinas. Kadalasan, ''Bisaya'' ang tawag nito ng mga nagsesebwano at kahit mga taong sa labas ng Cebu.{{cn|date=April 2024}} Gayunpaman, hindi tanggap ang pangalang ''Sebwano'' ng lahat ng mga nananalita nito. Tumutol ang mga ibang nananalita nito sa mga ilang bahagi ng [[Leyte]], [[Hilagang Mindanao]], [[Rehiyon ng Davao]], [[Caraga]], at [[Tangway ng Zamboanga]] sa pangalan ng wika at sinasabi nila na nagmula ang kanilang mga ninuno sa mga nananalita ng Bisaya na katutubo sa kani-kanilang mga lugar at hindi mula sa mga imigrante o dayuhan mula sa Cebu. Higit pa rito, tinutukoy nila ang kanilang etnisidad bilang ''Bisaya'' sa halip na ''Sebwano'' at ang kanilang wika bilang ''Binisaya'' sa halip na ''Sebwano''.<ref name="Endriga 2010">{{harvnb|Endriga|2010|p=}}</ref> Inilarawan ng mga lingguwistikong pag-aaral sa mga wikang Bisaya, lalo na ang gawa ni R. David Paul Zorc, na "Sebwano" ang sinasalitang wika sa Cebu, Negros Occidental, Bohol (diyalektong Boholano), Leyte, at karamihan sa bahagi ng Mindanao. Ang mga pag-aaral ni Zorc sa wikang Bisaya ay nagsisilbing bibliya ng linggwistika sa pag-aaral ng mga wikang Bisaya. Naglathala si Rodolfo Cabonce, S.J., isang Hesuwitang dalubwika at tubong [[Cabadbaran]], ng dalawang diksiyonaryo noong nakatira siya sa [[Cagayan de Oro]] at [[Manolo Fortich]] sa [[Bukidnon]]: isang diksiyonaryong Sebwano-Ingles noong 1955, at isang diksiyonaryong Ingles-Sebwano noong 1983.<ref>Cabonce S.J., Rodolfo. 2007. ''English-Cebuano Visayan dictionary'' [Bisayang Diksiyonaryong Ingles-Sebwano]'', An.'' [[National Bookstore]]: [[Mandaluyong]].</ref> Noong [[Kasaysayan ng Pilipinas (1565–1898)|panahon ng mga Kastila]], ''Visaya'' ang pagtukoy ng mga Kastila sa mga nananalita ng Hiligaynon, Sebwano, Waray, [[Kinaray-a]], at [[Aklanon language|Aklanon]] at itinuring na magkapareho itong mga wika.<ref>{{cite book |last1=González Fernández |first1=Ramón |url=https://ustdigitallibrary.contentdm.oclc.org/digital/collection/section5/id/59673 |title=Anuario Filipino para 1877; Segunda Edición del Manual del Viajero en Filipinas |date=1877 |publisher=Establecimiento tipográfico de Plana y Ca. |location=Manila |page=37 |ref=González Fernández 1877 |access-date=Hunyo 11, 2023 |archive-date=Hunyo 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610202943/https://ustdigitallibrary.contentdm.oclc.org/digital/collection/section5/id/59673/ |url-status=dead }}</ref> == Pamamahaging heograpikal == Ayon sa estadistika na inilabas ng [[Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas]] para sa 2020 (ngunit inilabas noong 2023), halos 1.72 milyon ang kasalukuyang bilang ng mga sambahayan na nagsasalita ng Sebwano,<ref>{{Cite web |title=Tagalog is the Most Widely Spoken Language at Home (2020 Census of Population and Housing) {{!}} Philippine Statistics Authority {{!}} Republic of the Philippines |trans-title=Tagalog ang Pinakamalawak na Sinasalitang Wika sa Tahanan (Sensong 2020 ng Populasyon at Mga Bahay) {{!}} Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas {{!}} Republika ng Pilipinas |url=https://psa.gov.ph/content/tagalog-most-widely-spoken-language-home-2020-census-population-and-housing |access-date=2024-03-21 |website=psa.gov.ph |language=en}}</ref> at halos 6.5% ng populasyon ng bansa ang nagsasalita nito sa bahay. Gayunpaman, sa isang dyornal na inilathala noong 2020, tinantiyang 15.9 milyon ang bilang ng mga nagsasalita na ibinatay naman sa isang pag-aaral noong 2019.<ref>{{Cite journal |last1=Dreisbach |first1=Jeconiah Louis |last2=Demetrio III |first2=Feorillo Petronillo A. |date=October 2020 |title=Intergenerational Language Preference Shift Among Cebuanos on the Cebuano, Filipino, and English Languages |trans-title=Interhenerasyonal na Pagbabago ng Ginugustong Wika sa mga Sebwano sa Mga Wikang Sebwano, Filipino, at Ingles |url=https://e-journal.usd.ac.id/index.php/LLT/article/download/2581/1884 |journal=LLT Journal: A Journal on Language and Language Teaching |language=en |volume=23 |issue=2 |pages=220–240 |doi=10.24071/llt.v23i2.2581 |doi-access=free}}</ref> Sinasalita ang Sebwano sa mga lalawigan ng [[Cebu]], [[Bohol]], [[Siquijor]], [[Negros Oriental]], hilaga-silangang [[Negros Occidental]] (pati na rin ang munisipalidad ng [[Hinoba-an]] at mga lungsod ng [[Kabankalan]] at [[Sipalay]] sa kalakhang bahagi, kasabay ng [[Wikang Hiligaynon|Ilonggo]]), timog [[Masbate]], mga kanlurang bahagi ng [[Leyte]] at [[Biliran]] (sa kalakhang bahagi, kasabay ng [[Wikang Waray|Waray]]), at malaking bahagi ng [[Mindanao]], lalo na ang mga urbanisadong lugar ng [[Tangway ng Zamboanga]], [[Hilagang Mindanao]], [[Rehiyon ng Davao]], [[Caraga]] at ilang bahagi ng [[Soccsksargen]] (kasabay ng Ilonggo, [[Wikang Maguindanao|Maguindanao]], mga katutubong wika sa Mindanao at sa maliit na lawak, [[Wikang Iloko|Ilokano]]).<ref name="Wolff 1972" /> Sinasalita rin ito sa ilang malalayong baranggay ng [[San Francisco, Quezon|San Francisco]] at [[San Andres, Quezon|San Andres]] sa [[Quezon|Lalawigan ng Quezon]] sa [[Luzon]], dahil malapit ito sa mga nagse-Sebwanong bahagi ng [[Burias|Pulo ng Burias]] sa [[Masbate]]. Sa ilang mga diyalekto ng Sebwano, may iba silang pangalan para sa wika. Tinatawag itong "Boholano" o "Bol-anon" ng mga taga-Bohol. Samantala, "Kana" ang tinatawag ng mga nagse-Sebwano sa Leyte para sa kanilang diyalekto (Sebwano ng Leyte o Leytenyo). Tinutukoy ang wika sa pangalang Binisaya o Bisaya ng mga nagsasalita nito sa [[Mindanao]] at [[Luzon]].<ref name="COTFE">{{Cite book |last=Pangan |first=John Kingsley |url=https://archive.org/details/ChurchOfTheFarEastPreview |title=Church of the Far East |publisher=St. Pauls |year=2016 |location=Makati |pages=19 |language=en |trans-title=Simbahan ng Malayong Silangan}}</ref> == Balarila == === Mga panghalip === {| border="1" cellpadding="2" class="wikitable" !&nbsp; !Palagyo !Paari₁ !Paari₂ !Palayon |- |'''Pang-isahang ''ika-1 tao'' |ako, ko ([[Wikang Tagalog|Tagalog]]: ''ako'') |nako, ko (''ko'') |ako, akoa (''aking'') |kanako, nako (''sa akin'') |- |'''Pang-isahang ''ika-2 tao'' |ikaw, ka (''ikaw'') |nimo, mo (''mo'') |imo, imoha (''iyong'') |kanimo, nimo (''sa iyo'') |- |'''Pang-isahang ''ika-3 tao'' |siya |niya |iya, iyaha (''kaniyang'') |kaniya, niya (''sa kaniya'') |- |'''Pangmaramihang ''kabilang ang ika-1 tao'' |kita, ta (''tayo'') |nato (''natin'') |ato, atoa (''ating'') |kanato, nato (''sa atin'') |- |'''Pangmaramihang ''di-kabilang ang ika-2 tao'' |kami, mi (''kami'') |namo (''namin'') |amo, amoa (''aming'') |kanamo, namo (''sa amin'') |- |'''Pangmaramihang ''ika-2 tao'' |kamo, mo (''kayo'') |ninyo |inyo, inyoha |kaninyo, ninyo (''sa inyo'') |- |'''Pangmaramihang ''ika-3 tao'' |sila |nila |ila, ilaha (''kanilang'') |kanila, nila (''sa kanila'') |} == Talasalitaan at hiniram na salita == Wikang Austronesiyo ang ''Sinugbuanon'', at marami itong katumbas na salita sa ibang mga wika ng Filipinas at iba pa. Ang Sebwano ay maraming salitang hango sa [[wikang Kastila]], tulad ng krus [cruz], swerte [suerte] at brilyante [brillante]. Marami rin itong nahiram na salita sa [[Ingles]]. Mayroon din na galing sa salitang [[Arabo]]. == Mga salita at parirala == === Mga bilang === {| class="wikitable" |- ! ! Kardinal ! Ordinal |- | 1 | usà |isa |- | 2 | duhà | dalawa |- | 3 | tulò |tatlo |- | 4 | upàt | apat |- | 5 | limà | lima |- | 6 | unòm | anim |- | 7 | pitò | pito |- | 8 | walò | walò |- | 9 | siyàm | siyàm |- | 10 | napú'ô | sampu |- |} === Mga pagbati === {| class="wikitable" |+ !Tagalog !Cebuano |- |Kumusta? |''Komosta?'' |- |Magandang umaga. |''Maayong buntag.'' |- |Magandang tanghali. |''Maayong udto.'' |- |Magandang hapon. |''Maayong hapon.'' |- |Magandang gabi. |''Maayong gabii.'' |- |Paalam. |''Adios. (Bihira)'' ''Babay. (Di-pormal, galing sa Ingles na “Goodbye” o “Bye-Bye”)'' |- |Ingat. |''Ayo-ayo. (Pormal)'' ''Amping.'' |- |Hanggang sa muli |''Hangtod sa sunod nga higayon.'' |- |Salamat. |''Salamat.'' |- |Maraming salamat. |''Daghang salamat.'' ''Daghan kaayong salamat.'' |- |Walang anuman. |''Walang sapayan.'' |- |Huwag (pautos) |''Ayaw'' |- |Ewan. |''Ambot.'' |- |Oo. |''O.'' |- |Baka |''Tingali'' ''Basin'' |- |Hindi. |''Dili.'' |- |Wala. |''Wala.'' |- |Sino? |''Kinsa?'' |- |Ano? |''Unsa?'' |- |Saan? |''Diin? (Pangnakaraan)'' ''Ása? (Pangkasalukuyan)'' |- |Alin? |''Hain?'' |- |Kailan? |''Kanus-a?'' |- |Paano? |''Giunsa?'' |} == Mga Sebwano na salita sa bawat lugar == === Kabisayaan === ; Purong Sebwano (Northern Cebuano) (''Salitang purong Sebwano (Bisaya) na mayroong salita-ng Boholano at [[Wikang Waray-Waray|Waray]]''). * '''[[Gitnang Visayas]] (''Rehiyon ng 7'')''' ** [[Bohol|Lalawigan ng Bohol]] ** [[Cebu|Lalawigan ng Cebu]] ** '''''[[Lungsod ng Cebu]]''''' ** [[Negros Oriental|Lalawigan ng Silangang Negros]] ** [[Siquijor|Lalawigan ng Siquijor]] * '''[[Kanlurang Visayas]] (''Rehiyon ng 6'')''' ** ''[[Negros Occidental|Ilang bahagi ng Kanlurang Negros]]'' * '''[[Silangang Visayas]] (''Rehiyon ng 8'')''' ** ''[[Leyte|Lalawigan ng Leyte]]'' ===Mindanaw=== ; Chavacano, Bisaya (Western Cebuano) (''Salitang mayroong halong "Chavacano Zamboanga", na mayroong salitang (Bisaya) "Sebwanong Wika"'' at kasama ang ka-Musliman). * '''[[Tangway ng Zamboanga]] (''Rehiyon ng 9'')''' ** [[Misamis Occidental|Lalawigan ng Kanlurang Misamis]] ** [[Zamboanga del Norte|Lalawigan ng Hilagang Zamboanga]] ** ''[[Lungsod ng Zamboanga|kabilang ang Lungsod ng Zamboanga]]'' ** [[Zamboanga del Sur|Lalawigan ng Timog Zamboanga]] ** [[Zamboanga Sibugay|Lalawigan ng Zamboanga]] ; Bisaya, Bisdak (Central Cebuano) (''Salitang Purong Bisaya-"Malalim na Bisaya" (Sebwano), na mayroong halong "Mababaw na Bisaya" (Bisdak)''). * '''[[Hilagang Mindanao]] (''Rehiyon ng 10'')''' ** [[Bukidnon|Lalawigan ng Bukidnon]] ** [[Camiguin|Lalawigan ng Camiguin]] ** [[Misamis Oriental|Lalawigan ng Silangang Misamis]] ** ''[[Lungsod ng Cagayan de Oro]]'' ** [[Lanao del Norte|Lalawigan ng Hilagang Lanao]] ** '''[[Lungsod ng Iligan]]'' ; Bisdak, Dabawenyo, Bl'aan (Southeastern Cebuano) (''Salitang mayroong halong "Davaoeño", na mayroong kasamang "Mababaw na Bisaya" (Bisdak) at isinama ang Bl'aan, (Sarangani)''). * '''[[Rehiyon ng Davao]] (''Rehiyon ng 11'')''' ** [[Davao de Oro|Lalawigan ng Davao de Oro]] ** [[Davao del Norte|Lalawigan ng Hilagang Dabaw]] ** [[Davao del Sur|Lalawigan ng Timog Dabaw]] ** '''''[[Lungsod ng Dabaw]]''''' ** [[Davao Occidental|Lalawigan ng Kanlurang Dabaw]] ** [[Davao Oriental|Lalawigan ng Silangang Dabaw]] ; Bisdak, Bl'aan, Manobo, Muslim (Southern Cebuano) (''Salitang "Mababaw na Bisaya" (Bisdak), na mayroong kasamang Manobo (Cotabato) at isinama ang Ka-musliman''). * '''[[SOCCSKSARGEN]] (''Rehiyon ng 12'')''' ** ''[[Cotabato|Ilang bahagi ng Cotabato]]'' ** [[Sarangani|Lalawigan ng Sarangani]] ** [[Timog Cotabato|''Ilang bahagi ng Timog Cotabato]] ** ''[[Lungsod ng Heneral Santos]]'' ; Bisdak, Kamayo, Surigaonon (Eastern Cebuano) (''Salitang "Mababaw na Bisaya" (Bisdak), na mayroong Kamayo (Surigao), at isinama ang Surigaonon''). * '''[[Caraga]] (''Rehiyon ng 13'')''' ** [[Agusan del Norte|Lalawigan ng Hilagang Agusan]] ** ''[[Lungsod ng Butuan]]'' ** [[Agusan del Sur|Lalawigan ng Timog Agusan]] ** Isla ng Dinagat (halong Surigaonon) ** [[Surigao del Norte|Lalawigan ng Hilagang Surigao]] (halong [[Wikang Surigaonon|Surigaonon]]). ** [[Surigao del Sur|Lalawigan ng Timog Surigao]] (halong Surigaonon) ==Talababa== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga panlabas na kawing == === Mga kurso sa web === * [http://www.languagelinks.org/lessons/cebuano/cebuano.html Kurso mula sa ''Language Links''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410115440/http://www.languagelinks.org/lessons/cebuano/cebuano.html |date=2008-04-10 }} * [http://cebuwebsite.tripod.com/adventure2.html Kurso mula sa ''The Cebu Website''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516033517/http://cebuwebsite.tripod.com/adventure2.html |date=2008-05-16 }} * [http://www.tomandcathymarking.com/cebuano/CebuanoStudyNotes.pdf Cebuano Study Notes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717070526/http://www.tomandcathymarking.com/cebuano/CebuanoStudyNotes.pdf |date=2011-07-17 }}, ni Tom Markingt4r === Balarila === * [http://www.bohol.ph/books/Jimenez/EnglishBisayaGrammar.html Balarila sa 28 aralin] === Mga talahulugan === * [http://www.journeytosamal.com/2010/06/free-bisaya-dictionary-a-dictionary-of-cebuano-visayan/ A Dictionary of Cebuano Visayan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100916001329/http://journeytosamal.com/2010/06/free-bisaya-dictionary-a-dictionary-of-cebuano-visayan/ |date=2010-09-16 }}, talahulugang Sebwano–Inggles ni John U. Wolff * [http://www.foreignword.com/dictionary/Cebuano/default.htm Bidirectional English-Cebuano Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070210124241/http://www.foreignword.com/dictionary/Cebuano/default.htm |date=2007-02-10 }}, mula sa ''Foreignword'' * [http://www.bohol.ph/diksyunaryo.php Philippine Online Dictionary], mula sa ''Bohol.ph'' * [http://taichi.dyndns.org/dictionary/main.jsp German-Tagalog-Cebuano-English Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509061859/http://taichi.dyndns.org/dictionary/main.jsp |date=2008-05-09 }}, ni Richard Tschumpel * [http://www.languagelinks.org/onlinepapers/fil_sdic3.html English-Cebuano Glossary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927151549/http://www.languagelinks.org/onlinepapers/fil_sdic3.html |date=2006-09-27 }}, mula sa ''Language Links'' === Mga tekstong pangmag-aaral === * [http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Cebu%20Culture/cebu_folklore_fs.html Visayan Folktales] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070208113347/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Cebu%20Culture/cebu_folklore_fs.html |date=2007-02-08 }} {{Mga wika ng Pilipinas}} {{authority control}} [[Kategorya:Wikang Sebwano| ]] c430dv6dzm1ueopog8x27awmwszxy0a 0 17185 2207265 1946524 2026-05-13T23:36:57Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2207265 wikitext text/x-wiki {{Dead end|date=Enero 2014}} {{POV|date=Marso 2007}} Ang '''Gawad Urian''' ay ang parangal na ibinibigay ng Manunuri ng Pelikulang Pilipino para suriin ang mga pelikulang Pilipino, pasiglahin ang diyalogo ng mga manonood at ng industriya ng pelikula, pag-aralan ang mga tunguhing makapagpapahusay sa pelikula, at linangin ang kaalaman sa tungkulin ng pelikula bilang medyum ng ekspresyon at komunikasyon, ayon sa mga kondisyon ng paggawa ng pelikula sa ating bayan. Ito ang katugma ng New York Film Critics' Circle Award sa Amerika. Ang Manunuri ng Pelikulang Pilipino ay binubuo ng mga manunulat at kritikong pampelikula na naglalayong itaas ang kalidad ng pelikulang Pilipino sa pamamagitan ng pagsusuri at paggagawad ng Gawad Urian sa mga pelikulang karapat-dapat gawaran. Ang Manunuri ng Pelikulang Pilipino ay itinatag noong 1 Mayo 1976, tatlong taon matapos anyayahan ng mga bumubuo ng FAMAS ang ilang kritiko para maupo bilang mga hurado sa pamimili ng mga gagawaran ng Gawad FAMAS noong 1974. Nang maitatag ang MPP noong 1976, nagkaroon na ng isa pang tagapaggawad parangal ang Pilipinas bukod sa FAMAS. Ang pagbibigay ng Gawad Urian ay base sa pamantayan na ginawa ng mga manunuri upang makilatis ang mga pelikula base sa kanilang makasining at malikhaing pagkakagawa. Ang Gawad Urian ay ibinibigay sa labintatlong kategorya: Pinakamahusay na Pelikula, Pinakamahusay na Direksiyon, Pinakamahusay na Dulang Pampelikula, Pinakamahusay na Pangunahing Aktor, Pinakamahusay na Pangunahing Aktres, Pinakamahusay na Pangalawang Aktor, Pinakamahusay na Pangalawang Aktres, Pinakamahusay na Direksiyong Pamproduksiyon, Pinakamahusay na Sinematograpiya, Pinakamahusay na Editing, Pinakamahusay na Tunog, Pinakamahusay na Musika at Pinakamahusay na Maikling Pelikula. Bukod sa Gawad Urian, iginagawad din ng Manunuri ng Pelikulang Pilipino ang Natatanging Gawad Urian sa mga artisan at artista na nagpakita ng sining at kagalingan sa pagtataguyod ng pelikulang Pilipino. Iginawad din ng MPP ang Ginintuang Gawad Urian noong 1992. Ito ang mga nanalo sa Gawad Urian simula noong 1976 hanggang sa kasalukuyan: == '''MGA NAGWAGI''' == '''Pinakamahusay Na Pelikula''' *2006 Kubrador (MLR Films) *2005 Ang Pagdadalaga ni Maximo Oliveros (UFO Films) *2004 Panaghoy sa Suba (Cesar Montano) at Ebolusyong ng Isang Pamilyang Pilipino (Sine Olivia & Paul Tanedo, Inc.) *2003 Babae sa Breakwater (Entertainment Warehouse) at Magnifico (Violett Films) *2002 Dekada ' 70 ([[Star Cinema]]) at Mga Munting Tinig (College Assurance Plan at Teamwork Production) *2001 Batang West Side (JmCN Productions at Hinabing Pangarap, Inc.) *2000 Tuhog ([[Regal Entertainment]]) *1999 Bayaning 3rd World (Cinema Artists Philippines) *1998 Bata, Bata, Paano Ka Ginawa? (Star Cinema) *1997 Milagros (Merdeka Film Productions) *1996 Segurista (Neo Films) *1995 Sana Maulit Muli (Star Cinema) *1994 The Fatima Buen Story (Regal Films) *1993 Makati Ave. Office Girls (Regal Films) *1992 Ikaw Pa Lang ang Minahal (Regal Films / Reyna Films Productions) *1991 Ipagpatawad Mo ([[Viva Films]]) *1990 Gumapang Ka Sa Lusak (Viva Films) *1989 Pahiram Ng Isang Umaga (Regal Films) *1988 Itanong Mo Sa Buwan (Double M Production) *1987 Saan Nagtatago Ang Pag-Ibig (Viva Films) *1986 Takaw Tukso (Ultra Vision Films) *1985 Kapit sa Patalim (Bayan Ko) (Malaya Films at Stephan Films) *1984 Sister Stella L. (Regal Films) *1983 Broken Marriage (Regal Films) *1982 Oro, Plata, Mata (Experimental Cinema of the Philippines) *1981 Salome (Armida Siguin-Reyna (Bancom Audiovision Corp.)) *1980 City After Dark (Regal Films) *1979 Jaguar (Bancom Audiovision Corp.) *1978 Pagputi ng Uwak Pagitim ng Tagak (VS Films Vo., Inc.) *1977 Hubad na Bayani (Rainbow Productions) *1976 Ganito kami noon… Paano kayo ngayon? (Hemisphere Pictures, Inc.) '''Pinakamahusay Na Direksiyon ''' *2006 Jeffrey Jeturian (Kubrador) *2005 Mes de Guzman (Ang Daan Patungong Kalimugtong) *2004 Cesar Montano (Panaghoy sa Suba) *2003 Maryo J. De Los Reyes (Magnifico) *2002 Gil Portes (Mga Munting Tinig) *2001 Lav Diaz (Batang West Side) *2000 Laurice Guillen (Tanging Yaman) *1999 Mike de Leon (Bayaning 3rd World) *1998 Marilou Diaz-Abaya (Jose Rizal) *1998 Romy V. Suzara (Ginto't Pilak) *1998 Toto Natividad (Wangbu) *1997 Marilou Diaz-Abaya (Milagros) *1996 Tikoy Aguiluz (Segurista) *1995 Joel Lamangan (The Flor Contemplacion Story) *1994 Mario O'Hara (The Fatima Buen Story) *1993 Toto Natividad (Jesus Calderon: Maton) *1993 Jose Javier Reyes (Makati Ave. Office Girls) *1992 Carlos Siguion-Reyna (Ikaw Pa Lang ang Minahal) *1991 Carlos Siguion-Reyna (Hihintayin Kita sa Langit) *1990 Laurice Guillen (Kapag Langit Ang Humatol) *1990 Lito Lapid (Bilang Jesus Jose) (Walang Piring ang Katarungan) *1990 Junn P. Cabreira (Walang Awa Kung Pumatay) *1989 Ishmael Bernal (Pahiram Ng Isang Umaga) *1988 Chito Roño (Itanong Mo Sa Buwan) *1987 Eddie Garcia (Saan Nagtatago Ang Pag-Ibig) *1986 William Pascual (Takaw Tukso) *1985 Ishmael Bernal (Hinugot sa Langit) *1984 Mike de Leon (Sister Stella L.) *1983 Ishmael Bernal (Broken Marriage) *1982 Peque Gallaga (Oro, Plata, Mata) *1981 Laurice Guillen (Salome) *1980 Mike de Leon (Kakabakaba ka ba?) *1979 Lino Brocka (Jaguar) *1978 Celso Ad.Castillo (Pagputi ng Uwak Pagitim ng Tagak) *1977 Ishmael Bernal (Dalawang pugad… Isang Ibon) *1976 Eddie Romero (Ganito kami noon… Paano kayo ngayon?) '''Pinakamahusay Na Dulang Pampelikula ''' *2006 Chris Violago at Connie Macatuno (Rome & Juliet) *2005 Michicko Yamamoto (Ang Pagdadalaga ni Maximo Oliveros) *2004 Lav Diaz (Ebolusyon ng Isang Pamilyang Pilipino) *2003 Michiko Yamamoto (Magnifico) *2002 Lualhati Bautista (Dekada ' 70) *2002 Henry Nadong (Hula mo Huli ko) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *2002 Humilde "Meek" Roxas Senen Dimaguila at Henry Nadong (Diskarte) *2001 Henry Nadong at Ronnie Ricketts (as Ronn Rick) (Mano Mano 2: Ubusin Natin ang Lakas) *2001 Henry Nadong at Andrew Paredes (Alas Dose) *2001 Armando Lao (La Vida Rosa) at Lav Diaz (Batang West Side) *2000 Henry Nadong at Genaro Nerdie Cruz (Minsan mo Lang Sasabihin) *2000 Willy Laconsay at Jose N. Carreon Ex-Con "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *2000 Armando Lao (Tuhog) *1999 Armando Lao (Pila Balde) *1999 Henry Nadong Willy Laconsay at Toto Natividad (Suspek) *1999 Humilde 'Meek' Roxas Tammy Bejerano Bien Ojeda at Joey Del Rosario (Alyas Pogi: Ang Pagbabalik) *1999 Henry Nadong (as Henry C. Nadong) Abel VIllarama: Armado *1999 Henry Nadong at Tammy Bejerano (Type Kita Walang Kokontra) *1998 Henry Nadong Jose N. Carreon at Romy V. Suzara (Ginto't Pilak) *1998 Henry Nadong at Jose N. Carreon (Armadong Hudas) *1998 Henry Nadong (Gangland) *1998 Lualhati Bautista (Bata, Bata, Paano Ka Ginawa?) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1998 Henry Nadong Walli Ching at Robin Padilla (as Robinhoond Padilla) (Tulak ng Bibg Kabig ng Dibdib) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1998 Henry Nadong at Jose Carreon (Warfreak) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1998 Henry Nadong at Cesar Montano (Kasangga Kahit Kelan) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1998 Henry Nadong at Jose N. Carreon (Armadong Hudas) *1998 Henry Nadong at Rey Solo (May Araw Ka Pa rin Sa'kin!!: Gonzaga) *1998 Genaro 'Nerdie' Cruz (Notoryus) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1998 Genaro 'Nerdie' Cruz at Henry Nadong (Wangbu) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1997 Rolando S. Tinio (Milagros) *1996 Henry Nadong (as Henry Nabong) (Cara y Cruz: Walang sinasanto!) *1996 Tikoy Aguiluz, Amado Lacuesta, Jr. at Jose Lacaba (Segurista) *1995 Henry Nadong (as Henry C. Nadong) at Jose Balagtas (Urban Rangers) *1995 Shaira Mela Salvador, Mel Mendoza at Olivia M. Lamasan (Sana Maulit Muli) *1995 Humilde "Meek" Roxas at Henry Nadong (Ka Hector) *1994 Humilde 'Meek' Roxas Jose N. Carreon at Genaro 'Nerdie' Cruz (Iukit mo Sa Bala!) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1994 Henry Nadong at Edu Manzano (as Eduardo B. Manzano) (Ishmael Zacarias) *1994 Frank Rivera (The Fatima Buen Story) *1993 Jun Lawas Henry Nadong at Joji Vitug (Geron Olivar) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1993 Ricardo Lee at Amado Pagsanjan (Ako ang May Katarungan: Lt. Napoleon Guevarra) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1993 Humilde Meek Roxas Jun Lawas at Jose Balagtas (Nandito Ako) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1993 Jun Lawas (Aguinaldo) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1993 Humilde "Meek" Roxas at Amado Pagsanjan (Masahol Pa Sa Hayop) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1993 Jose Javier Reyes (Makati Ave. Office Girls) *1993 Henry Nadong at Lav Diaz (Galvez: Hanggang sa dulo ng mundo hahanapin kita) *1993 Jun Lawas (Alejandro "Diablo" Malubay) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1993 Humilde "Meek" Roxas at Jose Bartolome (Padilla: Bala Lang Ang Katapat mo!) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1992 Humilde 'Meek' Roxas Jun Lawas Amado Pagsanjan at Eddie Joson (Hanggang May Buhay) *1992 Erning Mariano at Amado Lacuesta (Basagulero) *1992 Jun Lawas (Lucio Margallo) *1992 Jun Lawas (Patayin Si Billy Zapanta) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1992 Humilde 'Meek' Roxas at Jose Bartolome (Pat. Omar Abdullah: Pulis Probinsiya) *1992 Raquel Villavecencio (Ikaw Pa Lang ang Minahal) *1992 Andy Beltran at John Regala (Kapatid Ko si Hudas) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1992 Humilde 'Meek' Roxas Big Boy Bato: Kilabot ng Kankaloo "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1992 Humilde 'Meek' Roxas at Amado Lacuesta (Manong Gang: Ang Kilabot at Sosyalista) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1992 Henry Nadong (Shotgun Banjo) *1992 Jun Lawas at Amado Pagsanjan (Tatak ng Cebu 2: Emong Verdadero (Bala ng Ganti)) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1992 Amado Pagsanjan (Amang Capulong: Anak ng Tondo II) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1992 Henry Nadong (Pretty Boy Hoodlum) *1992 Humilde 'Meek' Roxas (Grease Gun Gang) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1992 Henry Nadong Laurice Guillen at Conrad Poe (Alyas Boy Kano) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1991 Humilde 'Meek' Roxas at Amado Lacuesta (Kumukulong Dugo) *1991 Henry Nadong at Amado Pagsanjan (Buburahin Kita sa Mundo!) *1991 Erwin Llanado (Magdaleno Orbos: Sa Kuko ng mga Lawin) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1991 Jun Lawas at Jose N. Carreon (Alyas Pogi 2) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1991 Humilde 'Meek' Roxas (Ganti ng Api) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1991 Humilde 'Meek' Roxas at Amado Lacuesta (Uubusin ko ang Lahi mo) *1991 Humilde 'Meek' Roxas (Medal of Valor: Habang Nasasaktan Lalong Tumatapang) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1991 Jose N. Carreon Amado Pagsanjan at Humilde 'Meek' Roxas (Markang Bungo: The Bobby Ortega Story) *1991 Olive M. Lamasan (Ipagpatawad Mo) *1990 Dante Pangilinan (Hindi Kita Iiwanang Buhay: Kapitan Paile) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1990 Humilde 'Meek' Roxas (Kidlat ng Maynila: Joe Pring 2) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1990 Humilde 'Meek' Roxas (Alyas Pogi: Birador ng Nueva Ecija) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1990 Joji Vitug (Walang Piring Ang Katarungan) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1990 Jose N. Carreon at Joji Vitug (Ikasa mo Ipuputok ko!) *1990 Antonio Pascua (Hanggang Saan ang Tapang mo?!) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1990 Fred Navarro (Para Sa'yo Ang Huling Bala ko) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1990 Humilde Roxas at Jun Lawas (May Araw Ka Lang!! Bagallon) *1990 Humilde 'Meek' Roxas (Dadaan Ka Sa Ibabaw ng Aking Bangkay) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1990 Humilde 'Meek' Roxas at Pablo Santiago (Bala at Rosario) *1990 Ricardo Lee (Gumapang Ka Sa Lusak) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1990 Andy Beltran at Jun Lawas (Walang Awa Kung Pumatay) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1989 Jun Lawas (Kapitan Jaylo: Batas sa Batas) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1989 Renato Villanueva (Sa Diyos Lang Ako Susuko) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1989 Rod Santiago (Hindi Palulupig) *1989 Carmelita Del Mundo at Humilde 'Meek' Roxas (Joe Pring: Homicide Manila Police) *1989 Amado Lacuesta at Elena M. Patron (Mula Paa Hanggang Ulo) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1989 Augusto Buenaventura (Hindi Pahuhuli ng Buhay) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1989 Augusto Buenaventura (Barbaro Santo) "Dulang at Pampelikula" (Story and Screenplay) *1989 Andy Beltran at Humilde 'Meek' Roxas (Tatak ng Isang api) *1989 Jose Javier Reyes (Pahiram Ng Isang Umaga) *1988 Armando Lao (Itanong Mo Sa Buwan) *1987 Armando Lao (Ulan, Init at Hamog) *1986 Armando Lao (Takaw Tukso) *1985 Jose Lacaba (Kapit sa Patalim (Bayan Ko)) *1984 Jose F. Lacaba, Jose Almojuela at Mike de Leon (Sister Stella L.) *1983 Jose Carreon, Bing Caballero at Ishmael Bernal (Broken Marriage) *1982 Clodualdo del Mundo, Raquel Villavecencio at Mike de Leon (Batch '81) *1981 Ricardo Lee (Salome) *1980 Ishmael Bernal (City After Dark (Manila By Night)) *1979 Jose Lacaba at Ricardo Lee (Jaguar) *1978 Celso Ad. Castillo, Ishko Lopez, Lando Perez Jacob at Ruben Arthur Nicdao (Pagputi ng Uwak Pagitim ng Tagak) *1977 Teloy Cosme at Robert Ylagan (Hubad na Bayani) *1976 Eddie Romero Roy Iglesias (Ganito kami noon… Paano kayo ngayon?) '''Pinakamahusay Na Pangunahing Aktor ''' *2006 Mark Gil (Rotonda) at Rustom Padilla (Zsa Zsa Zaturnah, Zee Moveeh) *2005 Robin Padilla (La Visa Loca) *2004 Cesar Montano (Panaghoy sa Suba) *2003 Jiro Manio (Magnifico) *2002 Jay Manalo (Prosti) *2001 Joel Torre (Batang West Side) *2000 Eddie Garcia (Deathrow) *1999 Ricky Davao (Saranggola) *1998 Raymond Bagatsing (Serafin Geronimo, Kriminal ng Baryo Concepcion) *1997 Raymond Bagatsing (Milagros) *1996 Tonton Gutierrez (Abot-Kamay ang Pangarap) *1995 Aga Muhlach (Sana Maulit Muli) *1994 Richard Gomez (Wating) *1993 Richard Gomez (Saan Ka Man Naroroon) *1992 Gabby Concepcion (Narito ang Puso Ko) *1991 Richard Gomez (Hihintayin Kita sa Langit) *1990 Christopher De Leon (My Other Woman) *1989 Daniel Fernando (Macho Dancer) *1988 Ace Vergel (Anak ng Cabron) *1987 Lala Montelibano (Paano Ang Aking Gabi) *1986 Michael de Mesa (Unfaithful Wife) *1985 Phillip Salvador (Kapit sa Patalim (Bayan Ko)) *1984 Jay Ilagan (Sister Stella L.) *1983 Phillip Salvador (Karnal) *1982 Phillip Salvador (Cain at Abel) *1981 Vic Silayan (Kisap Mata) *1980 Bernardo Bernardo (City After Dark) *1979 Dindo Fernando (Ikaw… at ang Gabi) *1978 Christopher De Leon (Ikaw ay akin) *1977 Rafael Roco Jr. (Sa Piling ng mga Sugapa) *1976 Vic Silayan (Ligaw na Bulaklak) '''Pinakamahusay Na Pangunahing Aktres ''' *2006 Gina Pareño (Kubrador) *2005 Jacklyn Jose (Sarung Banggi) *2004 Judy Ann Santos (Sabel) *2003 Cherrie Pie Picache (Bridal Shower) *2002 Vilma Santos (Dekada ' 70) *2001 Rosanna Roces (La Vida Rosa) at Assunta de Rossi (Hubog) *2000 Gloria Romero (Tanging Yaman) *1999 Elizabeth Oropesa (Bulaklak ng Maynila) *1998 Vilma Santos (Bata, Bata, Paano Ka Ginawa?) *1997 Zsa Zsa Padilla (Batang PX) *1996 Nora Aunor (Bakit May Kahapon Pa?) at Sharon Cuneta (Madrasta) *1995 Nora Aunor (The Flor Contemplacion Story) at Helen Gamboa (Bagong Bayani (OCW)) *1994 Gelli de Belen (The Secrets of Sarah Jane Salazar) *1993 Vilma Santos (Dahil Mahal Kita (The Dolzura Cortez Story)) *1992 Lorna Tolentino (Narito ang Puso Ko) *1991 Vilma Santos (Ipagpatawad Mo) *1990 Nora Aunor (Andrea, Paano Ba Ang Maging Isang Ina) *1989 Nora Aunor (Bilangin ang Bituin Sa Langit) at Vilma Santos (Pahiram Ng Isang Umaga) *1988 Jaclyn Jose (Itanong Mo Sa Buwan) *1987 Cherie Madrigal (Dalagita) *1986 Pilar Pilapil (Napakasakit Kuya Eddie) at Jaclyn Jose (Takaw Tukso) *1985 Gina Alajar (Kapit sa Patalim (Bayan Ko)) at Nida Blanca (Miguelito, Ang Batang Rebelde) *1984 Vilma Santos (Sister Stella L.) *1983 Vilma Santos (Broken Marriage) *1982 Vilma Santos (Relasyon) *1981 Gina Alajar (Salome) *1980 Gina Alajar (Brutal) *1980 Nora Aunor (Bona) *1979 Charito Solis (Ina, Kapatid, Anak) *1978 Beth Bautista (Hindi Sa Iyo Ang Mundo, Baby Porcuna) *1977 Daria Ramirez (Sino'ng Kapiling, Sino'ng Kasiping) *1976 Nora Aunor (Tatlong Taong Walang Diyos) '''Pinakamahusay Na Pangalawang Aktor ''' *2006 Rafael Rosell IV (Rome and Juliet) *2005 Ketchup Eusebio (Sa Aking Pagkakagising Mula sa Pagkamulat) *2004 Wendell Ramos (Sabel) *2003 Albert Martinez (Magnifico) *2002 Piolo Pascual (Dekada ' 70) *2001 Raul Arellano (Batang West Side) *2000 Jeffrey Quizon (Markova) *1999 Joel Torre (Bayaning 3rd World) *1998 Jaime Fabregas (Jose Rizal) *1997 John Arcilla (Ligaya ang Itawag Mo sa Akin) *1996 Albert Martinez (Segurista) *1995 Ricky Davao (Ipaglaban Mo, The Movie) *1994 John Regala (The Fatima Buen Story) *1993 Ronaldo Valdez (May Minamahal) *1992 Tirso Cruz III (Kahit Buhay Ko) *1991 Gabby Concepcion (Makiusap Ka sa Diyos) *1990 Michael de Mesa (Ikasa Mo, Ipuputok Ko) *1989 Eric Quizon (Pahiram Ng Isang Umaga) *1988 Lito Pimentel (Kapag Napagod ang Puso) *1987 Fernando Poe, Jr. (Kapag Lumaban Ang Api) *1986 Aga Muhlach (Napakasakit Kuya Eddie) *1985 Lito Anzures (Paradise Inn) *1984 Tony Santos, Sr. (Sister Stella L.) *1983 Vic Silayan (Karnal) *1982 Mark Gil (Palipat-lipat, Papalit-palit) *1981 Jay Ilagan (Kisap Mata) *1980 Johny Delgado (Kakabakaba ka ba?) *1979 Menggie Cobarrubias (Jaguar) *1978 Joone Gamboa (Pagputi ng Uwak Pagitim ng Tagak) *1977 Lito Legaspi (Sino'ng Kapiling, Sino'ng Kasiping) *1976 Ruel Vernal (Insiang) '''Pinakamahusay Na Pangalawang Aktres ''' *2006 Meryl Soriano (Rotonda) *2005 Hilda Koronel (Nasaan Ka Man) *2004 Iza Calzado (Sigaw) *2003 Gloria Romero (Magnifico) *2002 Elizabeth Oropesa (Laman) *2001 Gloria Diaz (Batang West Side) *2000 Monique Wilson (Laro sa Baga) *1999 Glydel Mercado (Sidhi) *1998 Serena Dalrymple (Bata, Bata, Paano Ka Ginawa?) *1997 Elizabeth Oropesa (Milagros) at Maricel Laxa (Minsan Lamang Magmamahal) *1996 Gina Alajar (Mulanay) *1995 Jaclyn Jose (The Flor Contemplacion Story) *1994 Chin-Chin Gutierrez (Maalaala Mo Kaya) *1993 Sharmaine Arnaiz (Saan Ka Man Naroroon) *1992 Amy Austria (Narito ang Puso Ko) *1991 Nanette Medved (Sa Kabila ng Lahat) *1990 Gina Alajar (Biktima) *1989 Jaclyn Jose (Macho Dancer) *1988 Perla Bautista (Anak ng Cabron) *1987 Jackie Lou Blanco (Ayokong Tumuntong Sa Lupa) *1986 Anita Linda (Takaw Tukso) at Nida Blanca (Magdusa Ka!) *1985 Liza Lorena (Miguelito, Ang Batang Rebelde) *1984 Laurice Guillen (Sister Stella L.) *1983 Charito Solis (Karnal) *1982 Baby Delgado (Cain at Abel) *1981 Charito Solis (Kisap Mata) *1980 Daria Ramirez (Aguila) *1979 Amy Austria (Jaguar) *1978 Chanda Romero (Boy Pana) *1977 Armida Siguion-Reyna (Tahanan na Empoy, Tahan) *1976 Yvonne (Ligaw na Bulaklak) at Maya Valdez (Lunes, Martes …) '''Pinakamahusay Na Disenyong Pamproduksiyon''' *2006 Leo Abaya (Kubrador) *2005 Mes de Guzman at Noel Montano (Ang Daan Patungong Kalimugtong) *2004 Patti Eustaquio, Jun Sabayton, Rishab Tibon (Ebolusyon ng Isang Pamilyang Pilipino) *2003 Melody Teodoro (Babae sa Breakwater) *2002 Arthur Nicdao (Mga Munting Tinig) *2001 Cesar Hernando (Batang West Side) *2000 Mike Guison (Laro sa Baga) *1999 Ronnie Cruz (Pila Balde) *1998 Leo Abaya (Jose Rizal) *1997 Len Santos (Milagros) *1996 Edgar Martin Littaua (Segurista) *1995 Randy Gamier (Sana Maulit Muli) *1994 Len Santos at Jayjay Medina (Wating) *1993 Joey Luna (Saan Ka Man Naroroon) *1992 Cesar Hernando (Bayani) *1991 Arthur Santamaria (Alyas Pogi 2) *1991 Rome Gonzales (Ganti ng Api) *1991 Benjie de Guzman (Sa Kabila ng Lahat) *1990 Charlie Arceo (Kasalanan Bang Sambahin Ka) *1989 Arthur Santamaria (Ang Pumatay ng Dahil Sa'yo) *1989 Raymond Bajarias, Ray Maliuanag, Gerry Pascual at Freddie Valencia (Bilangin ang Bituin Sa Langit) *1988 Lea Locsin (Kapag Napagod ang Puso) *1987 Francis Posadas (Cebu Bank Roberry) *1986 Dante Mendoza (Takaw Tukso) *1985 Elmer Manapul (Hinugot sa Langit) *1984 Don Escudero at Rodell Cruz (Misteryo sa Tuwa) *1983 Fiel Zabat (Karnal) *1982 Don Escudero at Rodell Cruz (Oro, Plata, Mata) *1981 Cesar Hernando (Kisapmata) *1980 Peque Gallaga (City After Dark) *1979 Fiel Zabat (High School Circa '65) *1978 Mel Chionglo (Ikaw ay akin) *1977 Dez Bautista (Hubad Bayani) *1976 Laida Lim-Perez at Peque Gallaga (Ganito kami noon… Paano kayo ngayon?) '''Pinakamahusay Na Sinematograpiya ''' *2006 Roberto Yñiguez (Kubrador) *2005 Nap Jamir (Ang Pagdadalaga ni Maximo Oliveros) *2004 Ely Cruz (Panaghoy sa Suba) *2003 Lee Meily (Crying Ladies) *2002 Shayne Clemente (Kailangan Kita) *2002 Rudy Diño (Walang Iwanan Peksman!) *2001 Miguel V. Fabie III (Batang West Side) *2000 Shayne Clemente, Sherman So at Boy Yñiguez (Tuhog) *1999 Ding Achaocoso (Bayaning 3rd World) *1999 Ramon Marcelino at Rudy Diño (Suspek) *1998 Rody Lacap (Jose Rizal) *1998 Ramon Marcelino at Rudy Diño (Warfreak) *1998 Ramon Marcelino at Rudy Diño (Kasangga Kahit Kelan) *1998 Ramon Marcelino at Rudy Dino (Wangbu) *1997 Eduardo Jacinto (Milagros) *1997 Ramon Marcelino at Rudy Diño (Sanggano) *1997 Ramon Marcelino at Rudy Diño (Laban Ko to Walang Dapat Madamay) *1997 Ramon Marcelino at Rudy Diño (Anak ni Boy Negro) *1996 Romeo Vitug (Bakit May Kahapon Pa?) *1996 Ramon Marcelino at Rudy Diño (Bilang na ang Araw mo) *1995 Rudy Diño (Magic Kombat) *1995 Charlie Peralta (Dahas) *1994 Ramon Marcelino at Rudy Diño (Ishmael Zacarias) *1994 Johnny Araojo at Romulo Araojo (The Fatima Buen Story) *1993 Romeo Vitug (Saan Ka Man Naroroon) *1993 Ramon Marcelino (Leonardo Delos Reyes: Alyas Waway) *1992 Pablo Bautista (Manong Gang) *1992 Pablo Bautista (Pretty Boy Hoodlum) *1992 Romeo Vitug (Ikaw Pa Lang ang Minahal) *1991 Rey Lapid at Ely Cruz (Alyas Pogi 2) *1991 Ely Cruz (Ganti ng Api) *1991 Romeo Vitug (Hihintayin Kita sa Langit) *1990 Rudy Dino (Walang Awa Kung Pumatay) *1990 Romeo Vitug (Kapag Langit Ang Humatol) *1989 Manolo Abaya, Eduardo Jacinto at Nonong Rasca (Pahiram Ng Isang Umaga) *1988 Ely Cruz (Kapag Napagod ang Puso) *1987 Romeo Vitug (Paano Ang Aking Gabi) *1986 Johnny at Romulo Araojo (Bagong Hari) *1985 Ely Cruz (Scorpio Nights) *1984 Rody Lacap (Misteryo sa Tuwa) *1983 Manolo Abaya (Karnal) *1982 Rody Lacap (Oro, Plata, Mata) *1981 Rody Lacap (Kisapmata) *1980 Conrado Baltazar (Angela Markado) *1979 Conrado Baltazar (Jaguar) *1978 Conrado Baltazar (Gumising Ka, Maruja) *1977 Romeo Vitug (Mga Bilanggong Birhen) *1976 Ely Cruz at Rody Lacap (Itim) '''Pinakamahusay Na Editing ''' *2006 John Torres (Todos, Todos, Teros) *2005 Clarence Sison at Kanakan Balintagos (Ang Pagdadalaga ni Maximo Oliveros) *2004 Renato De Leon (Panaghoy sa Suba) *2003 Tara Illenberger (Bridal Shower) *2002 Francis Vinarao (Diskarte) *2001 Joyce Bernal at Vito Cajili (La Vida Rosa) *2000 Jesus Navarro at Kelly N. Cruz (Deathrow) *1999 Roberto Vasadre (Pila Balde) *1998 Danilo Gloria (Gangland) *1998 Toto Natividad (Wangbu) *1997 Jesus Navarro (Milagros) *1996 Edgardo Vinarao at Myrna Medina Bhunjun (Segurista) *1995 Jaime Davila (Dahas) *1994 George Jarlego (The Fatima Buen Story) *1993 Edmund Jarlego (Makati Ave. Office Girls) *1992 Jesus Navarro (Narito ang Puso Ko) *1991 Jesus Navarro (Hihintayin Kita sa Langit) *1990 Augusto Salvador (Joe Pring 2) *1990 Efren Jarlego (Kapag Langit Ang Humatol) *1990 Popoy Crisostomo (Walang Awa Kung Pumatay) *1989 Augusto Salvador (Joe Pring) *1988 Abelardo Hulleza (Itanong Mo Sa Buwan) *1987 Augusto Salvador (Laguna Massacre) *1986 Efren Jarlego (Bagong Hari) *1985 Jesus Navarro (Hinugot sa Langit) *1984 Jesus Navarro (Sister Stella L.) *1983 Jesus Navarro (Broken Marriage) *1982 Jesus Navarro (Batch '81) *1981 Efren Jarlego (Salome) *1980 Ike Jarlego Jr. (Kakabakaba ka ba?) *1979 Edgardo Vinarao (High School Circa '65) *1978 Albert Joseph (Hindi Sa Iyo Ang Mundo, Baby Porcuna) *1977 Ben Barcelon (Banta ng Kahapon) *1976 Ike Jarlego Jr. (Itim) '''Pinakamahusay Na Musika ''' *2006 Vincent de Jesus (Zsa Zsa Zaturnah, Ze Moveeh) *2005 Vincent de Jesus (La Visa Loca) *2004 Nonong Buencamino (Panaghoy sa Suba) *2003 Jesse Lucas (Babae sa Breakwater) *2002 Tony Cortez (Diskarte) *2001 Joey Ayala (Batang West Side) *2000 Jay Oliver Durias (Tuhog) *1999 Lorrie Ilustre at Lorenzo Ilustre (Bayaning 3rd World) *1998 Nonong Buencamino (Jose Rizal) *1998 Mon Del Rosario (Berdugo) *1998 Edwin "Kiko" Ortega (Notoryus) *1997 Nonong Buencamino (Milagros) *1996 Joey Marfil (Mulanay) *1995 Eric Antonio at Carlo Bulahan (Pare Ko) *1994 Willy Cruz (Maalaala Mo Kaya) *1993 Nonong Buencamino (Dahil Mahal Kita (The Dolzura Cortez Story)) *1993 Magnum "Jun" Garlan (Manila Boy) *1992 Jaime Fabregas (Narito ang Puso Ko) *1991 Jaime Fabregas (Sa Kabila ng Lahat) *1990 Demet Velasquez (APO: Kingpin ng Maynila) *1990 Jaime Fabregas (Ikasa mo Ipuputok ko) *1990 Jaime Fabregas (My Other Woman) *1989 Lutgardo Labad (Bilangin ang Bituin Sa Langit) *1989 Jaime Fabregas (Joe Pring: Homicide Manila Police) *1988 Ryan Cayabyab (Misis Mo, Misis Ko) *1987 Ali Sotto (Alabok Sa Ulap) *1986 Tony Aguilar (Bagong Hari) *1985 Jaime Fabregas (Scorpio Nights) *1984 Ding Achacoso (Sister Stella L.) *1983 Ryan Cayabyab (Karnal) *1982 Jose Gentica V (Oro, Plata, Mata) *1981 Lorrie Ilustre (Kisapmata) *1980 Lorrie Ilustre (Kakabakaba ka ba?) *1979 Ernani Cuenco (Aliw-iw) *1978 The Varnishing Tribe (Ikasa Mo, Ipuputok Ko) *1977 Jun Latonio (Kung Mangarap Ka't Magising) *1976 Max Jocson (Itim) '''Pinakamahusay Na Tunog ''' *2006 Ronald de Asis (Tulad ng Dati) *2005 Raffy Magsaysay (Big Time) *2004 Angie Reyes, Nestor Mutia (Panaghoy sa Suba) *2003 Arnold Reodica (Magnifico) *2002 Audio Media (Alamat ng Agimat) *2001 Rudy Gonzales at Alex Tomboc (Batang West Side) *2000 Albert Michael Idioma at Rudy Gonzales (Deathrow) *1999 Noel Cruz Bruan at Raffy Baladjay, Jr. (Bayaning 3rd World) *1999 FLorencio Ortega (Bilib ako Sa'yo) *1999 Danny Lorilla (Type Kita Walang Kokontra) *1998 Michael Albert Idioma (Jose Rizal) *1998 Danny Lorilla (Warfreak) *1998 Danny Lorilla (Armadong Hudas) *1998 Danny Lorilla at Florencio Ortega (Kasangga Kahit Kelan) *1997 Ramon Reyes (Milagros) *1997 Danny Lorilla (Magkapalad) *1997 Ben Andaya (Bobby Barbers Parak) *1996 Ramon Reyes (Mumbaki) *1995 Ramon Reyes (Eskapo) *1994 Joe Climaco (The Fatima Buen Story) *1993 Ramon Reyes (Saan Ka Man Naroroon) *1992 Lauro Rene Manda at Raymond Red (Bayani) *1991 Gaudencio Barredo (Hihintayin Kita sa Langit) *1990 Joe Climaco (Shake, Rattle and Roll II) *1990 Rolly Ruta (Alyas Pogi: Birador ng Nueva Ecija) *1989 Rolly Ruta (Isang Bala Isang Buhay) *1989 Rolly Ruta (Ang Pumatay nang Dahil Sa Iyo) *1988 Joe Clemente (Tiyanak) *1987 Rolly Ruta (Laguna Massacre) *1986 Rodel Capule (Halimaw-Banga) *1985 Rudy Baldovino (Hinugot sa Langit) *1984 Ramon Reyes (Sister Stella L.) *1983 Rudy Baldovino (Broken Marriage) *1982 Ramon Reyes (Oro, Plata, Mata) *1981 Ramon Reyes (Kisapmata) *1980 Ramon Reyes (Kakabakaba ka ba?) *1979 Rolly Ruta, Teddy Ramos at Vic Macamay (Bakit May Pag-ibig Pa (Bernal Episode)) *1978 Gaudencio Barredo (Pagputi ng Uwak, Pagitim ng Tagak) *1977 Luis Reyes at Ramon Reyes (Kung Mangarap Ka't Magising) *1976 Ramon Reyes, Sebastian Sayson, at Luis Reyes (Itim) '''Pinakamahusay Na Maikling Pelikula''' *2005 Lawrence Fajardo (Kultado) *2003 Socorro Fernandez (Liyab) *2002 Mariami Tanangco (Binyag) *2001 Mes De Guzman (Batang Trapo) *2000 Paolo Villaluna (Palugid) *1999 Pamela Miras (Reyna ng Kadiliman) *1995 Sari Raissa Lluch Dalena (Mamunting Krus) *1994 Sari Raissa Lluch Dalena (Asong Simbahan) *1993 Juan Pula (Trip) *1992 Juan Pala (Tiempo) *1991 Hesumaria Sescon (YUTA: The Earth Art of Julie Lluch Dalena) *1990 Mario Guzman (Dung-Aw) *1990 Emmanuel Reyes (Dreaming Filipinos) *1989 Joey Agbayani (Kidlat) *1989 Louie Quirino at Doris Sales (True Blue American Coconut Grove) *1989 Raymond Red (A Study for the Skies) *1988 Roxlee, At Maculungan, at Yeye Calderon (Juan Gapang) *1988 Noel Lim (The Battle of Concepcion Aguila) '''Ginintuang Gawad''' *1992 Aliwan Paradise (from anthology film, Southern Winds), Mike de Leon '''Natatanging Gawad Urian''' *2007 Marichu Vera Perez *2006 Eddie Garcia *2005 Jesus Navarro *2004 Gloria Romero *2003 Ricardo Lee *2002 Fernando Poe, Jr. *2001 The Manahan Sisters *2000 Nida Blanca *1999 Mona Lisa *1998 Dolphy *1997 Filife Sacdalan *1996 Pancho Magalona *1995 Eddie Romero *1994 Leopoldo Salcedo *1993 Levi Celerio *1992 Mary Walter *1991 Susana C. de Guzman *1990 Richard Abelardo *1987 Rosa Rosal *1986 Tito Arevalo *1985 William Smith *1984 Mike Accion *1983 Luis Nolasco *1982 Anita Linda *1981 Lamberto V. Avellana *1980 Manuel Silos *1979 Manuel Conde *1978 Gerardo de Leon *1977 Manuel de Leon ==Mga kawing palabas== *[http://www.manunuri.com Ang Opisyal na Kawing Palabas ng Manunuri ng Pelikulang Pilipino (The Official Website of the Filipino Film Critics)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150927170124/http://www.manunuri.com/ |date=2015-09-27 }} *[http://www.imdb.com/Sections/Awards/Gawad_Urian_Awards/ Gawad Urian Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024133956/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Gawad_Urian_Awards/ |date=2007-10-24 }} [[Kategorya:Mga patimpalak sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taunang palatuntunang pantelebisyon]] [[Kategorya:Pelikulang Pilipino]] izzy4i0320lmjzyqutwt7caanzr2fxv 0 19589 2207304 2142656 2026-05-14T04:39:49Z Julius Santos III 139725 /* */ 2207304 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = British Broadcasting Corporation (BBC) | logo = BBC Logo 2021.svg | caption = | trading_name = | native_name = | romanized = | former type = | type = [[Public broadcasting]] | traded_as = | industry = [[Mass media]] | genre = | fate = | predecessor = [[British Broadcasting Company]] | successor = | foundation = {{Start date and age|df=yes|1922|10|18}} (as British Broadcasting Company)<br>{{start date and age|df=yes|1927|1|1}} (as British Broadcasting Corporation) | founder = [[John Reith, 1st Baron Reith|John Reith]]<br>[[George Villiers, 6th Earl of Clarendon|George Villiers]] | defunct = | location_city = '''[[Broadcasting House]]''', Londres, Inglatera | location_country = United Kingdom | locations = | area_served = Worldwide | key_people = [[Rona Fairhead]]<br>(Chairman, [[BBC Trust]])<br>[[Tony Hall, Baron Hall of Birkenhead|Tony Hall]]<br>([[Director-General of the BBC|Director-General]]) | products = Broadcasting, radio, [[web portal]]s | production = | services = [[BBC Television|Television]], [[BBC Radio|radio]], [[BBC Online|online]] | revenue = [[Pound sterling|£]]5.086 billion <small>(2011/12)</small><ref>{{cite web|title=Part 2 - The BBC Executive's Review and Assessment|url=http://downloads.bbc.co.uk/annualreport/pdf/bbc_executive_2011_12.pdf|work=BBC Annual Report 2011/12|publisher=BBC|accessdate=24 September 2012|location=Londres, United Kingdom|page=62|date=16 July 2012}}</ref> | operating_income = 166,000,000 pound sterling (31 March 2016) <ref>{{cite web|url=http://downloads.bbc.co.uk/aboutthebbc/insidethebbc/reports/pdf/BBC-FS-2016.pdf|title="BBC Full Financial Statements 2015/16"}}</ref> | net_income = 59,000,000 pound sterling (31 March 2016){{fact}} | aum = | assets = | equity = | owner = [[The Crown]] ([[Government-owned corporation|''Publicly owned'']]) | num_employees = 23,000 <small>(2011/12)</small> | parent = [[Department for Culture, Media and Sport]] | divisions = | subsid = | homepage = {{URL|www.bbc.com|bbc.com}} | footnotes = | intl = }} Ang '''British Broadcasting Corporation (BBC)''' ay isang British pampublikong serbisyo sa pagsasahimpapawid ng korporasyon. Ang pangunahing responsibilidad nito ay ang pagbibigay ng walang patas na pampublikong serbisyo sa pagsasahimpapawid sa United Kingdom, sa [[Channel Island]], at [[Isle of Man]]. Ito ang pinakamalaking broadcaster sa mundo sa pamamagitan ng bilang ng mga empleyado, na may halos 23,000 kawani. Ang BBC ay headquarter sa [[Broadcasting House]] sa [[Londres]] at may mga pangunahing sentro ng produksiyon sa [[Belfast]], [[Birmingham]], [[Bristol]], [[Cardiff]], [[Glasgow]], Londres at Salford at mas maliit na mga sentro ng produksyon sa buong UK. Ang BBC ay isang semi-autonomous public service broadcaster na nagpapatakbo sa ilalim ng isang Royal Charter at isang Lisensya at Kasunduan mula sa Home Secretary. Sa loob ng United Kingdom ang gawain nito ay pinondohan sa pamamagitan ng isang taunang bayad sa lisensya sa telebisyon, na sisingilin sa lahat ng mga sambahayan, kumpanya at organisasyon na gumagamit ng anumang uri ng kagamitan upang makatanggap ng mga live na broadcast sa telebisyon; ang antas ng bayad ay itinakda taun-taon ng Pamahalaang British at sumang-ayon sa Parlyamento. Sa labas ng UK, ang [[BBC World Service]] ay nagbigay ng mga serbisyo sa pamamagitan ng direktang pagsasahimpapawid at muling paghahatid ng mga kontrata sa pamamagitan ng tunog ng radyo mula nang inagurasyon ng BBC Empire Service noong 19 Disyembre 1932, at higit pa kamakailan sa telebisyon at online. Bagaman ang pagbabahagi ng ilan sa mga pasilidad ng mga serbisyong domestic, lalo na para sa output at kasalukuyang mga isyu sa pakikipag-usap, ang World Service ay may isang hiwalay na Managing Director, at ang mga gastos sa pagpapatakbo nito ay may kasaysayan na pinondohan pangunahin sa pamamagitan ng mga direktang gawad mula sa gobyernong British. Ang mga gawad na ito ay tinutukoy nang nakapag-iisa ng bayad sa lokal na lisensya at karaniwang iginawad mula sa badyet ng Foreign and Commonwealth Office. Tulad nito, ang pang-internasyonal na nilalaman ng BBC ay tradisyonal na kinakatawan - hindi bababa sa bahagi - isang epektibong tool sa patakaran ng dayuhan ng Pamahalaang British. Ang kamakailan-lamang na pagsusuri sa paggasta sa Serbisyo ng Daigdig ng BBC ay inihayag ang mga plano para sa pagpopondo para sa serbisyo sa mundo na iguguhit mula sa bayad sa lokal na lisensya. Ang garantisadong kita ng Corporation mula sa bayad sa lisensya at ang pamigay ng World Service ay pupunan ng kita mula sa mga komersyal na operasyon sa pamamagitan ng isang buong pagmamay-ari na subsidiary, ang [[BBC Worldwide]] Ltd. Ang mga aktibidad ng kumpanya ay may kasamang programme at format-sales. Ang BBC ay nakakakuha rin ng karagdagang kita mula sa pagbebenta ng ilang mga serbisyo sa paggawa ng programa sa pamamagitan ng BBC Studios at Post Production Ltd., dating [[BBC Resources Ltd]], isa pang buong pagmamay-ari na trading subsidiary ng korporasyon. Karamihan sa mga aktibidad ng magazine at paglalathala ng libro ng BBC ay nabenta noong 2011. Minsan tinutukoy ng BBC ang ibang media ng British bilang "Auntie" o "ang Beeb". == Kasaysayan == {{main|Timeline ng BBC}} Itinatag noong 1922 ang kauna-unahang organisasyong pambrodkast sa buong mundo, sa pangalang [[w:British Broadcasting Company|'''Kompanyang Pangbrodkast ng Britanya''']] ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''British Broadcasting Company'') ng grupo ng mga kompanyang pang telekomunikasyon—[[w:Marconi|Marconi]], Radio Communication Company, [[w:Metropolitan-Vickers|Metropolitan-Vickers]], [[w:General Electric|General Electric]], [[w:Western Electric|Western Electric]] at [[w:British Thomson-Houston|British Thomson-Houston]]—para sa isang eksperimentong pampublikong pag-brodkast sa [[radyo]]. Ang unang transmisyon ay naganap noong 14 Nobyembre ng taong iyon mula sa estasyong pang-brodkast na [[w:2LO|2LO]] na matatagpuan sa Marconi House, Lungsod ng Londres.<ref>{{cite web | url = http://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/keydates.shtml | title = BBC Press Office: Key BBC Dates | accessdate = 2006-10-28 | archiveurl = https://archive.today/20120722085208/http://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/keydates.shtml | archivedate = 2012-07-22 | url-status = live }}</ref> Ang kauna-unahang eksperimentong pag-brodkast sa telebisyon ay sinimulan noong 1932, gamit ang elektromekanikal na 30-linyang sistemang pantelebisyon na ginawa ni [[w:John Logie Baird|John Logie Baird]]. Ang mas malawak na serbisyong pantelebisyon ay sinimulan noong 1936, at ito'y tinawag na BBC Television Service (ngayo'y mas kilala sa tawag na [[w:BBC One|BBC One]]). Nawala sa ere ang BBC Television Service nang pumutok ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] mula noong 1 Setyembre 1939 ngunit bumalik ulit ito sa ere noong 7 Hunyo 1946. Unang lumabas sa mga imahe sa telebisyon ang mukha ni [[w:Jasmine Bligh|Jasmine Bligh]], na noo'y kinakamusta ang mga manonood. Nawala ang [[monopolyo]] sa pagbo-brodkast sa Nagkaisang Kaharian nang inilunsad ang [[w:ITV|'''Telebisyong Independiente''']] (Ingles: ''Independent Television'', o ''ITV'') noong 1955. == Talababa == {{reflist}} == Mga talaan ng aklat == * Briggs, Asa. - '''''The BBC - The First Fifty Years''''' - Condensed version of the five-volume history by the same author. - [[w:Oxford University Press|Oxford University Press]], 1985. ISBN 0-19-212971-6 * Coulton, Barbara. - '''''Louis MacNeice in the BBC''''' - Writer and producer from 1941 to 1961 in the Features Department of BBC radio. - [[w:Faber & Faber|Faber & Faber]], 1980. ISBN 0-571-11537-3 * Gilder PhD., Eric. - '''''Mass Media Moments in the United Kingdom, the USSR and the USA'''''. - Historical background relating to the British Broadcasting Company, Ltd., its founding companies; their transatlantic connections; General Post Office licensing system; commercial competitors from Europe prior to World War II and offshore during the 1960s. - "Lucian Blaga" University of Sibiu Press, Romania. 2003. ISBN 973-651-596-6 * Milne, Alasdair. - '''''The memoirs of a British broadcaster''''' - History of the Zircon spy satellite affair, written by a former Director General of the BBC. A series of BBC radio programmes called "''The Secret Society''" led to a raid by police in both England and Scotland to seize documents as part of a government censorship campaign. - Coronet, 1989. - ISBN 0-340-49750-5 * Moran, Lord. - '''''Churchill at War 1940 to 1945 - The Memoirs of Churchill's Doctor''''', with an introduction by Lord Moran's son, John, the present Lord Moran. - This diary paints an intimate portrait of Churchill by Sir Charles Watson, his personal physician (Lord Moran), who spent the war years with the Prime Minister. In his diary, Moran recorded insights into Churchill's character, and moments when he let his guard down, including his views about the BBC being riddled with communists. - Carroll & Graf, 2002. Reissue ISBN 0-7867-1041-1 * Parker, Derek. - [[w:David & Charles|David & Charles]] - '''''Radio: The Great Years''''' - History of BBC radio programmes from the beginning until the date of publication. 1977. ISBN 0-7153-7430-3 * Spangenberg, Jochen. - '''''The BBC in Transition. Reasons, Results and Consequences''''' - Encompassing account of the BBC and influencing external factors until 1996. - Deutscher Universitaetsverlag. 1997. ISBN 3-8244-4227-2 * Wilson, H.H. - '''''Pressure Group''''' - History of the political fight to introduce commercial television into the United Kingdom. - Rutgers University Press, 1961. * West, W.J. - '''''Truth Betrayed''''' a critical assessment of the BBC, London, 1987, ISBN 0-7156-2182-3 == Mga panlabas na kawing == {{Commonscat|BBC}} * [http://www.bbc.co.uk bbc.co.uk: BBC Homepage] * [http://www.bbc.co.uk/info/ Ukol sa BBC] * [http://www.bbc.co.uk/guidelines/editorialguidelines/ Gabay pang-editoryal] * [http://www.bbcmotiongallery.com/Customer/Index.aspx Galeriya ng mosyon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106103251/http://bbcmotiongallery.com/Customer/index.aspx |date=2009-01-06 }} * [http://www.bbctraining.com/ bbctraining.com: ''BBC Training & Development - training for the broadcast industry''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070226110604/http://www.bbctraining.com/ |date=2007-02-26 }} * [https://web.archive.org/web/20031212150527/http://www.bbc.co.uk/info/policies/charter/pdf/charter_text.shtml Kopya ng "Royal Charter 1"] * [http://www.bbc.co.uk/radio/onlinestatistics.shtml BBC Online listening and broadcast Statistics] [[Kategorya:BBC| ]] [[Kategorya:Mga kompanya ng pamamahayag]] [[Kategorya:Mga kompanya sa United Kingdom]] [[Kategorya:Mga network pantelebisyon]] btwt0f9k7rpdc7rbzey0v2sc9f5mtfb 2207305 2207304 2026-05-14T04:46:32Z Julius Santos III 139725 /* */ 2207305 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=January 2015}} {{Use British English|date=November 2012}} {{Infobox company | name = British Broadcasting Corporation (BBC) | logo = BBC Logo 2021.svg | caption = | trading_name = | native_name = | romanized = | former type = | type = [[Public broadcasting]] | traded_as = | industry = [[Mass media]] | genre = | fate = | predecessor = [[British Broadcasting Company]] | successor = | foundation = {{Start date and age|df=yes|1922|10|18}} (as British Broadcasting Company) | founder = [[John Reith, 1st Baron Reith|John Reith]]<br>[[George Villiers, 6th Earl of Clarendon|George Villiers]] | defunct = | location_city = '''[[Broadcasting House]]''', Londres, Inglatera | location_country = United Kingdom | locations = | area_served = Worldwide | key_people = [[Rona Fairhead]]<br>(Chairman, [[BBC Trust]])<br>[[Tony Hall, Baron Hall of Birkenhead|Lord Hall of Birkenhead]]<br>([[Director-General of the BBC|Director-General]]) <br> [[Howard Stringer]] <br> (Non-executive director) | products = Broadcasting, radio, [[web portal]]s | production = | services = {{flat list| * [[BBC Television|Television]] * [[BBC Radio|radio]] * [[BBC Online|online]] }} | revenue = [[Pound sterling|£]]5.166 billion <small>(2013/14)</small><ref name="2013-14-a1-income-and-operating-results" /> | operating_income = 166,000,000 pound sterling (31 March 2016) <ref>{{cite web|url=http://downloads.bbc.co.uk/aboutthebbc/insidethebbc/reports/pdf/BBC-FS-2016.pdf|title="BBC Full Financial Statements 2015/16"}}</ref> | net_income = 59,000,000 pound sterling (31 March 2016){{fact}} | aum = | assets = | equity = | owner = [[The Crown]] ([[Government-owned corporation|''Publicly owned'']]) | num_employees = 20,951 <small>(2014/15)</small><ref name="2013-14-c1-persons-employed" /> | parent = [[Department for Culture, Media and Sport]] | divisions = | subsid = | homepage = {{URL|1=http://www.bbc.co.uk/|2=bbc.co.uk}} ([[United Kingdom]]) {{URL|1=http://www.bbc.com/|2=bbc.com}} (Rest of the World) | footnotes = | intl = }} Ang '''British Broadcasting Corporation (BBC)''' ay isang British pampublikong serbisyo sa pagsasahimpapawid ng korporasyon. Ang pangunahing responsibilidad nito ay ang pagbibigay ng walang patas na pampublikong serbisyo sa pagsasahimpapawid sa United Kingdom, sa [[Channel Island]], at [[Isle of Man]]. Ito ang pinakamalaking broadcaster sa mundo sa pamamagitan ng bilang ng mga empleyado, na may halos 23,000 kawani. Ang BBC ay headquarter sa [[Broadcasting House]] sa [[Londres]] at may mga pangunahing sentro ng produksiyon sa [[Belfast]], [[Birmingham]], [[Bristol]], [[Cardiff]], [[Glasgow]], Londres at Salford at mas maliit na mga sentro ng produksyon sa buong UK. Ang BBC ay isang semi-autonomous public service broadcaster na nagpapatakbo sa ilalim ng isang Royal Charter at isang Lisensya at Kasunduan mula sa Home Secretary. Sa loob ng United Kingdom ang gawain nito ay pinondohan sa pamamagitan ng isang taunang bayad sa lisensya sa telebisyon, na sisingilin sa lahat ng mga sambahayan, kumpanya at organisasyon na gumagamit ng anumang uri ng kagamitan upang makatanggap ng mga live na broadcast sa telebisyon; ang antas ng bayad ay itinakda taun-taon ng Pamahalaang British at sumang-ayon sa Parlyamento. Sa labas ng UK, ang [[BBC World Service]] ay nagbigay ng mga serbisyo sa pamamagitan ng direktang pagsasahimpapawid at muling paghahatid ng mga kontrata sa pamamagitan ng tunog ng radyo mula nang inagurasyon ng BBC Empire Service noong 19 Disyembre 1932, at higit pa kamakailan sa telebisyon at online. Bagaman ang pagbabahagi ng ilan sa mga pasilidad ng mga serbisyong domestic, lalo na para sa output at kasalukuyang mga isyu sa pakikipag-usap, ang World Service ay may isang hiwalay na Managing Director, at ang mga gastos sa pagpapatakbo nito ay may kasaysayan na pinondohan pangunahin sa pamamagitan ng mga direktang gawad mula sa gobyernong British. Ang mga gawad na ito ay tinutukoy nang nakapag-iisa ng bayad sa lokal na lisensya at karaniwang iginawad mula sa badyet ng Foreign and Commonwealth Office. Tulad nito, ang pang-internasyonal na nilalaman ng BBC ay tradisyonal na kinakatawan - hindi bababa sa bahagi - isang epektibong tool sa patakaran ng dayuhan ng Pamahalaang British. Ang kamakailan-lamang na pagsusuri sa paggasta sa Serbisyo ng Daigdig ng BBC ay inihayag ang mga plano para sa pagpopondo para sa serbisyo sa mundo na iguguhit mula sa bayad sa lokal na lisensya. Ang garantisadong kita ng Corporation mula sa bayad sa lisensya at ang pamigay ng World Service ay pupunan ng kita mula sa mga komersyal na operasyon sa pamamagitan ng isang buong pagmamay-ari na subsidiary, ang [[BBC Worldwide]] Ltd. Ang mga aktibidad ng kumpanya ay may kasamang programme at format-sales. Ang BBC ay nakakakuha rin ng karagdagang kita mula sa pagbebenta ng ilang mga serbisyo sa paggawa ng programa sa pamamagitan ng BBC Studios at Post Production Ltd., dating [[BBC Resources Ltd]], isa pang buong pagmamay-ari na trading subsidiary ng korporasyon. Karamihan sa mga aktibidad ng magazine at paglalathala ng libro ng BBC ay nabenta noong 2011. Minsan tinutukoy ng BBC ang ibang media ng British bilang "Auntie" o "ang Beeb". == Kasaysayan == {{main|Timeline ng BBC}} Itinatag noong 1922 ang kauna-unahang organisasyong pambrodkast sa buong mundo, sa pangalang [[w:British Broadcasting Company|'''Kompanyang Pangbrodkast ng Britanya''']] ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''British Broadcasting Company'') ng grupo ng mga kompanyang pang telekomunikasyon—[[w:Marconi|Marconi]], Radio Communication Company, [[w:Metropolitan-Vickers|Metropolitan-Vickers]], [[w:General Electric|General Electric]], [[w:Western Electric|Western Electric]] at [[w:British Thomson-Houston|British Thomson-Houston]]—para sa isang eksperimentong pampublikong pag-brodkast sa [[radyo]]. Ang unang transmisyon ay naganap noong 14 Nobyembre ng taong iyon mula sa estasyong pang-brodkast na [[w:2LO|2LO]] na matatagpuan sa Marconi House, Lungsod ng Londres.<ref>{{cite web | url = http://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/keydates.shtml | title = BBC Press Office: Key BBC Dates | accessdate = 2006-10-28 | archiveurl = https://archive.today/20120722085208/http://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/keydates.shtml | archivedate = 2012-07-22 | url-status = live }}</ref> Ang kauna-unahang eksperimentong pag-brodkast sa telebisyon ay sinimulan noong 1932, gamit ang elektromekanikal na 30-linyang sistemang pantelebisyon na ginawa ni [[w:John Logie Baird|John Logie Baird]]. Ang mas malawak na serbisyong pantelebisyon ay sinimulan noong 1936, at ito'y tinawag na BBC Television Service (ngayo'y mas kilala sa tawag na [[w:BBC One|BBC One]]). Nawala sa ere ang BBC Television Service nang pumutok ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] mula noong 1 Setyembre 1939 ngunit bumalik ulit ito sa ere noong 7 Hunyo 1946. Unang lumabas sa mga imahe sa telebisyon ang mukha ni [[w:Jasmine Bligh|Jasmine Bligh]], na noo'y kinakamusta ang mga manonood. Nawala ang [[monopolyo]] sa pagbo-brodkast sa Nagkaisang Kaharian nang inilunsad ang [[w:ITV|'''Telebisyong Independiente''']] (Ingles: ''Independent Television'', o ''ITV'') noong 1955. == Talababa == {{reflist}} == Mga talaan ng aklat == * Briggs, Asa. - '''''The BBC - The First Fifty Years''''' - Condensed version of the five-volume history by the same author. - [[w:Oxford University Press|Oxford University Press]], 1985. ISBN 0-19-212971-6 * Coulton, Barbara. - '''''Louis MacNeice in the BBC''''' - Writer and producer from 1941 to 1961 in the Features Department of BBC radio. - [[w:Faber & Faber|Faber & Faber]], 1980. ISBN 0-571-11537-3 * Gilder PhD., Eric. - '''''Mass Media Moments in the United Kingdom, the USSR and the USA'''''. - Historical background relating to the British Broadcasting Company, Ltd., its founding companies; their transatlantic connections; General Post Office licensing system; commercial competitors from Europe prior to World War II and offshore during the 1960s. - "Lucian Blaga" University of Sibiu Press, Romania. 2003. ISBN 973-651-596-6 * Milne, Alasdair. - '''''The memoirs of a British broadcaster''''' - History of the Zircon spy satellite affair, written by a former Director General of the BBC. A series of BBC radio programmes called "''The Secret Society''" led to a raid by police in both England and Scotland to seize documents as part of a government censorship campaign. - Coronet, 1989. - ISBN 0-340-49750-5 * Moran, Lord. - '''''Churchill at War 1940 to 1945 - The Memoirs of Churchill's Doctor''''', with an introduction by Lord Moran's son, John, the present Lord Moran. - This diary paints an intimate portrait of Churchill by Sir Charles Watson, his personal physician (Lord Moran), who spent the war years with the Prime Minister. In his diary, Moran recorded insights into Churchill's character, and moments when he let his guard down, including his views about the BBC being riddled with communists. - Carroll & Graf, 2002. Reissue ISBN 0-7867-1041-1 * Parker, Derek. - [[w:David & Charles|David & Charles]] - '''''Radio: The Great Years''''' - History of BBC radio programmes from the beginning until the date of publication. 1977. ISBN 0-7153-7430-3 * Spangenberg, Jochen. - '''''The BBC in Transition. Reasons, Results and Consequences''''' - Encompassing account of the BBC and influencing external factors until 1996. - Deutscher Universitaetsverlag. 1997. ISBN 3-8244-4227-2 * Wilson, H.H. - '''''Pressure Group''''' - History of the political fight to introduce commercial television into the United Kingdom. - Rutgers University Press, 1961. * West, W.J. - '''''Truth Betrayed''''' a critical assessment of the BBC, London, 1987, ISBN 0-7156-2182-3 == Mga panlabas na kawing == {{Commonscat|BBC}} * [http://www.bbc.co.uk bbc.co.uk: BBC Homepage] * [http://www.bbc.co.uk/info/ Ukol sa BBC] * [http://www.bbc.co.uk/guidelines/editorialguidelines/ Gabay pang-editoryal] * [http://www.bbcmotiongallery.com/Customer/Index.aspx Galeriya ng mosyon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106103251/http://bbcmotiongallery.com/Customer/index.aspx |date=2009-01-06 }} * [http://www.bbctraining.com/ bbctraining.com: ''BBC Training & Development - training for the broadcast industry''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070226110604/http://www.bbctraining.com/ |date=2007-02-26 }} * [https://web.archive.org/web/20031212150527/http://www.bbc.co.uk/info/policies/charter/pdf/charter_text.shtml Kopya ng "Royal Charter 1"] * [http://www.bbc.co.uk/radio/onlinestatistics.shtml BBC Online listening and broadcast Statistics] [[Kategorya:BBC| ]] [[Kategorya:Mga kompanya ng pamamahayag]] [[Kategorya:Mga kompanya sa United Kingdom]] [[Kategorya:Mga network pantelebisyon]] nefklj0l6jb9gafw66cyldns0mvsvq4 0 19837 2207250 2087183 2026-05-13T12:55:23Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207250 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Chavacano|altname=Chabacano|nativename=|states=[[Pilipinas]]|ethnicity=[[Zamboangueño]]<br>[[Pilipino sa Indonesia]]<br>[[Pilipino sa Malaysia]]<br>[[Pilipinong Amerikano]]|speakers=689,000<!--Ethnologue's source, Rubino 2008, refers only to Zamboangueño, a subset of Chavacano-->|date=1992|ref=<ref>Spanish creole: {{Citation | first = Antonio | last = Quilis | title = La lengua española en Filipinas | year = 1996 | page = 54 and 55 | url = http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf | publisher = Cervantes virtual | format = PDF}}</ref><ref name="cervantes">[http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_98/moreno/cuadro03.htm Número de hispanohablantes en países y territorios donde el español no es lengua oficial] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120429103156/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_98/moreno/cuadro03.htm |date=29 April 2012 }}, [[Instituto Cervantes]].</ref>|familycolor=Creole|fam1=[[Spanish-based creole language|Spanish-based creole]]|region=[[Lungsod ng Zamboanga]] at [[Basilan]] (Zamboangueño), Lungsod ng Cavite (Caviteño) at Ternate, [[Cavite]] (Ternateño)|minority={{flag|Pilipinas}}|iso3=cbk|glotto=chav1241|glottorefname=Chavacano|lingua=51-AAC-ba|script=[[Latin script|Latin]] ([[Alpabetikong Espanyol]])|map=Idioma chabacano.png|mapcaption=Bahagi kung saan sinasalita ang Chavacano|notice=IPA}} Ang '''Chavacano''' o '''Chabacano''' ay isang pangkat ng wikang kriolyo na batay sa Kastila na sinasalita sa [[Pilipinas]]. Ang baryante na sinasalita sa [[Zamboanga City|Lungsod ng Zamboanga]], na matatagpuan sa timugang Pilipinong grupo ng isla ng Mindanao ay may pinakamaraming nagsasalita. Mahahanap ang mga ibang nabubuhay na uri nito sa Lungsod ng Cavite at Ternate, na matatagpuan sa lalawigan ng Cavite sa pulo ng Luzon.<ref>{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/language/cbk|title=Chavacano|work=Ethnologue|access-date=2018-11-16|language=en}}</ref> Chavacano ang nag-iisang [[Wikang kriolyo|kriolyo]] batay sa Kastila sa [[Asia|Asya]].<ref>{{Cite web|url=https://www.zamboanga.com/history/history_chabacano_versus_related_creoles.htm|title=The Early History of Chavacano de Zamboanga: Chabacano versus related creoles|website=www.zamboanga.com|access-date=2018-11-16}}</ref> Naiiba ang mga uri ng Chavacano sa tiyak na aspekto tulad ng talasalitaan ngunit sa pangkalahatan ay nagkakaintidihan ang mga nagsasalita ng mga uring ito, lalo na sa mga kalapit ng uri. Habang nagmumula sa Kastila ang karamihan ng leksikon ng mga iba't ibang uri ng Chavacano, magkatulad ang kanilang mga pambalarilang istruktura sa mga ibang [[Philippine languages|wikang Pilipino]]. Kabilang sa [[mga wika ng Pilipinas]], ito lamang ang hindi [[Austronesian language|wikang Austronesyo]], ngunit tulad ng mga [[Malayo-Polynesian languages|wikang Malayo-Polynesyo]], gumagamit ito ng [[Reduplication|reduplikasyon]]. Nagmumula ang salitang Chabacano mula sa Kastila, na halos nangangahulugan ng “malaswa” o “bulgar”, ngunit walang negatibong konotasyon ang salita sa mga kasalukuyang nagsasalita at at nawala ang orihinal na kahulugan nito mula sa Kastila. == Distribusyon at mga baryante == === Mga baryante === [[Talaksan:Map_chavacano.gif|right|thumb|190x190px|Mga katutubong nagsasalita na Zamboangueño sa Mindanao]] Nakapagbiling ang mga dalub wika ng anim na Kastilang kriolyong baryante sa Pilipinas. Nakabatay ang kanilang pag-uuri sa kanilang [[Substratum|wikang sustrato]] at sa lugar kung saan sila sinasalita. Ang tatlong kilalang baryante ng Chavacano kung saan [[Tagalog language|Tagalog]] ang kanilang wikang sustrato ay mga kriolyong batay sa [[Luzon]] ay '''Caviteño''' (sinasalita sa [[Cavite City|Lungsod ng Cavite]]), '''Bahra''' o '''Ternateño''' (sinasalita sa [[Ternate, Cavite]]) at '''Ermiteño''' (na dating sinalita sa lumang distrito ng [[Ermita, Manila|Ermita]] sa [[Manila]] at ay lipol ngayon). {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" ! style="width:15%;" |Uri ! style="width:13%;" |Tagpuan ! style="width:12%;" |Katutubong nagsasalita |- valign="top" |'''Zamboangueño (Zamboangueño/Zamboangueño Chavacano/Chabacano de Zamboanga)''' |'''[[Zamboanga City|Lungsod ng Zamboanga]], [[Basilan]], [[Sulu]], [[Tawi-Tawi]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga Sibugay]]''' |359,000 (Rubino 2008, sinisipi ang senso noong 2000)<ref name="Ethnologue">Ethnologue</ref> |- valign="top" |'''Caviteño (Chabacano di Nisos/Chabacano de Cavite)''' |'''[[Cavite]]''' |4,000 (2013)<ref name="Ethnologue" /> |- valign="top" |'''Cotabateño (Chabacano de Cotabato)''' |'''[[Cotabato City|Lungsod ng Cotabato]], [[Maguindanao]]''' |N/A |- valign="top" |'''Castellano Abakay (Chabacano de Davao)''' |'''[[Davao Region|Rehiyon ng Davao]],''' '''[[Davao City|Lungsod ng Davao]]''' |N/A |- valign="top" |'''Ternateño (Bahra)''' |'''[[Ternate, Cavite|Ternate]]''' |3,000 (2013)<ref name="Ethnologue" /> |- valign="top" |'''Ermiteño (Ermitense)''' |'''[[Ermita]]''' |Lipol |} Mayroong mga teorya kung paano nagbago ang mga iba't ibang baryante ng Chavacano at kung paano sila nauugnay sa isa't isa. Ayon sa mga ibang dalubwika, pinaniniwalaan na naimpluwensiyahan ang Chabacano de Zamboanga ng Chabacano de Cavite na napatunayan ng mga tanyag na pamilyang [[Zamboangueño]] na nagmula sa mga opisyal ng Hukbong Kastila (mula sa [[Spain|Espanya]] at [[Latin America|Amerikang Latino]]), lalo na sa mga mestizo de Caviteño, na nakapuwesto sa [[Fort Pilar]] noong ika-19 na siglo. Noong kinalap ng mga Caviteñong opisyal ang mga manggagawa at tekniko mula sa [[Iloilo]] para patakbuhin ang kanilang mga [[Asukal|tubuhan]] at [[Bigas|palayan]] para bawasan ang dependensya ng lokal na populasyon mula sa Donativo de Zamboanga, ipinapataw ng buwis ang mga tagapulo ng kolonyal na pamahalaan ng Kastila upang suportahan ang pagtatakbo ng muog. Sa kasunod na pandarayuhan ng mga Ilonggong mangangalakal sa Zamboanga, nakakuha ng mga salitang Ilonggo ang Zamboangueño habang lumagom ang naunang mandarayuhang komunidad.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.zamboanga.org/chavacano/chabacano_by_ben_saavedra.htm|title=Mensajes Y Noticias|date=2005-02-05|access-date=2018-10-19|archive-date=2005-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20050205215037/http://www.zamboanga.org/chavacano/chabacano_by_ben_saavedra.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> Karamihan sa mga nagmumukhang salitang [[Cebuano language|Bisaya]] sa Zamboangueño ay salitang Ilonggo sa katotohanan. Kahit nagsimula ang pakikisama ng Zamboangueño sa Bisaya nang mas maaga noong nakapuwesto ang mga Cebuanong sundalo sa Fort Pilar noong panahong kolonyal ng Kastila, bumilis lamang noong ang mga paghiram mula sa Bisaya noong mas malapit sa gitna ng ika-20 siglo mula sa paglipat mula sa Visayas pati na rin ang kasalukuyang paglipat mula sa mga ibang lugar kung saan sinasalita ang Bisaya sa Tangway ng Zamboanga. Sinasalita ang '''Zamboangueño''' (Chavacano) sa [[Zamboanga City|Lungsod ng Zamboanga]], [[Basilan]], mga bahagi ng [[Sulu]] at [[Tawi-Tawi]], at [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]] at [[Zamboanga del Norte]]. Chabacano de Zamboanga ang pinakadinamikong sinasalitang wika ng Pilipinong Kriolyong Espanyol. Ginagamit ito bilang [[lingua franca]] ng mga Muslim at Kristiyano sa mga komunidad ng Timog-kanlurang Mindanao at mga Kapuluan ng Basilan. Kumalat ang kanyang impluwensiya sa mga ibang isla sa kanluran, tulad ng mga Kapuluang Jolo, pati na rin sa Cotabato at Davao sa Mindanao, at sa huli sa timog sa Malaysia.<ref>{{Cite journal|date=2005-06-01|title=The Journal of Pidgin and Creole Languages and the Society for Pidgin and Creole Linguistics, In Retrospect|journal=Creole Language in Creole Literatures|volume=20|issue=1|pages=167–174|doi=10.1075/jpcl.20.1.09gil|issn=0920-9034}}</ref> Ang mga ibang uri ng Chavacano kung saan [[Cebuano language|Bisaya]] ang kanilang pangunahing wikang substrato ay ang mga kriolyong nakabase sa [[Mindanao]]. Kabilang dito ang '''Castellano Abakay''' o '''Chavacano de Davao''' (sinasalita sa mga ibang lugar sa [[Davao City|Davao]]), na naimpluwensya ng [[Chinese language|Tsino]] at [[Japanese language|Hapones]], at nakahati sa dalawang subdayalekto, ''Castellano Abakay Chino'' at ''Castellano Abakay Japón,'' at '''Cotabateño''' (sinasalita sa [[Cotabato City|Lungsod ng Cotabato]]). Magkatulad ang Cotabateño at Davaoeño sa Zamboangueño. === Mga katangian === Ang mga wikang Chavacano sa Pilipinas ay mga kriolyo batay sa [[Mexican Spanish|Espanyol Mehikano]] at posible rin sa, [[Portuguese language|Portuges]]. Sa mga ibang wikang Chavacano, magkatulad ang karamihan ng mga salita sa [[Andalusian Spanish|Espanyol Andalus]], ngunit marami ang mga salitang hiniram mula sa [[Nahuatl]], isang katutubong wika ng Gitnang Mehiko, na hindi mahahanap sa Espanyol Andalus. Kahit karamihan sa bokabularyo ay Mehikano, nakabatay ang kanyang balarila sa mga ibang [[Languages of the Philippines|wikang Pilipino]], lalo na sa [[Hiligaynon language|Ilonggo]], [[Tagalog language|Tagalog]] at [[Cebuano language|Bisaya]]. Sa pamamagitan ng Kastila, mayroon ding mga impluwensiya ang kanyang talasalitaan mula sa mga wika ng Amerikanong Indiyano tulad ng [[Nahuatl]], [[Taino]], [[Quechua languages|Quechua]], atbp. na napapatunayan ng mga salitang chongo (unggoy, sa halip ng Kastilang '''mono''<nowiki/>'), tiange, atbp.{{Citation needed|date=August 2011}} Salungat sa mga dayalektong nakabase sa Luzon, ang baryanteng Zamboangueño ay may pinakamaraming paghiram at/o impluwensiya mula sa mga iba pang Pilipinong [[Austronesian languages|wikang Austronesyo]] kabilang ang [[Hiligaynon language|Hiligaynon]] at [[Tagalog language|Tagalog]]. Mayroong mga salita mula sa [[Malay language|Malay]] ang Zamboangueño; kasama ito kahit hindi ito katutubong wika ng Pilipinas, naging lingua franca ito ng [[Maritime Southeast Asia|tagatabing-dagat na Timog-silangang Asya]]. Dahil sinasalita rin ang Zamboangueño ng mga Muslim, mayroon ding mga hiniram na sinalita ito mula sa [[Arabic language|Arabe]], pinakaraniwan dito ang mga salitang may kinalaman sa [[Glossary of Islam|Islam]]. Gayunpaman, mahirap sinagin kung nagmumula ang mga salitang ito sa lokal na populasyon o sa Kastila mismo, dahil may 6,000 salita sa Kastila na may pinagmulang Arabe. Mayroon ding mga salita ang Chavacano na may pinagmulang [[Wikang Persa|Persa]] na pumasok sa Chavacano sa pamamagitan ng Malay at Arabe; [[Indo-European languages|wikang Indo-Europeo]] silang dalawa. === Demograpiko === Mahahanap ang pinakamaraming bilang ng nagsasalita ng Chavacano sa '''[[Zamboanga City|Lungsod ng Zamboanga]]''' at sa lalawigang pulo ng [[Basilan]]. Mayroon ding makabuluhang bilang ng mga nagsasalita ng Chavacano sa Lungsod ng Cavite at Ternate. Mayroon ding mga nagsasalita sa mga ilang lugar sa mga lalawigan ng [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]], [[Zamboanga del Norte]], Davao, at sa Lungsod ng Cotabato. Ayon sa opisyal na senso ng Pilipinas noong 2000, mayroong 607,200 nagsasalita ng Chavacano sa Pilipinas sa taong iyon. Posibleng mas mataas ang tiyak na numero dahil lubos na nilalampasan ang pigura mula sa senso ang populasyon ng Lungsod ng Zamboanga noong 2000, kung saan pangunahing wika ang Chavacano. Bilang karagdagan, hindi rin kasama sa pigura ang mga nagsasalita ng Chavacano sa [[Overseas Filipino|diaspora ng Pilipino]]. Sa kabila nito, Zamboangueño ang baryante na may pinakamaraming nagsasalita, dahil ito ang opisyal na wika ng Lungsod ng Zamboanga, na may ipinapalagay na populasyon na higit sa milyon sa kasalukuyan na opisyal na wika rin sa Basilan. Makahahanap ng mga nagsasalita ng Chavacano sa mga ibang lugar sa Sabah dahil naging sa ilalim ito ng bahagyang soberanya ng Espanya at sa pamamagitan ng mga Pilipinong tumatakas mula sa [[Zamboanga Peninsula|Tangway ng Zamboanga]] at mga lugar na nakararami ang Muslim sa Mindanao tulad ng [[Sulu Archipelago|Kapuluan ng Sulu]]. Sinasalita rin ito ng mga kaunting katutubong tao ng Zamboanga at Basilan, tulad ng mga [[Tausūg people|Tausugs]], the [[Samal people|Samal]], and the [[Yakan]], karamihan ng mga taong iyon ay [[Sunni Islam|Sunni]]. Sa mga katabing probinsya ng Sulu at [[Tawi-Tawi]], mayroong mga Muslim na nagsasalita ng Chavacano de Zamboanga, lahat sila ay kapit-bahay ng mga Kristiyano. Mayroon ding mga nagsasalita ng Chavacano de Zamboanga, mga Kristiyano at Muslim, sa [[Lanao del Norte]] at [[Lanao del Sur]]. Nagsasalita rin ang mga Kristiyano at Muslim sa [[Maguindanao]], [[Sultan Kudarat]], [[Cotabato]], [[South Cotabato|Timog Cotabato]], [[Cotabato City|Lungsod ng Cotabato]], at [[Saranggani]] ng Chavacano de Zamboanga. Tandaan na naging bahagi ng buhay-alamang na [[Republic of Zamboanga|Republika ng Zamboanga]], ang [[Zamboanga Peninsula|Tangway ng Zamboanga]], Basilan, Sulu, Tawi-tawi, [[Maguindanao]], [[Cotabato City|Lungsod ng Cotabato]], [[Soccsksargen]] (rehiyon na binubuo ng [[Sultan Kudarat]], [[Cotabato]], [[South Cotabato|Timog Cotabato]], at [[Saranggani]]) at Rehiyon ng Davao, kung saan pinili ang Chavacano bilang [[Official language|wikang opisyal]]. === Kahalagahan sa lipunan === Halos pasalitang wika ang Chavacano. Sa nakaraan, limtado ang paggamit nito sa panitikan at higit sa lahat nakakulong sa heograpikal na lokasyon kung sinasalita ang isang partikular na baryante. Mas ginagamit ito bilang pasalitang wika kaysa sa [[wikang pampanitikan]] kumpara sa paggamit ng Kastila sa Pilipinas, kung saan mas matagumpay siya bilang wikang sinulat kaysa sa wikang sinasalita. Kamakailan lamang, mayroong mga tangka para hikayatin ang paggamit ng Chavacano bilang wikang pansulat, ngunit karamihan sa mag tangka ay maliit na pagtangka sa alamat at panitikang pang-relihiyon at ilang mga sinaulat sa medya ng paglilimbag. Sa Lungsod ng Zamboanga, habang ginagamit ang wika ng midyang pangmasa, Simbahang Katoliko, edukasyon, at pamahalaang lokal, kaunti lamang ang mga panitikan na sinulat sa Zamboangueño at hindi agad-agad makahahanap ang publiko ng mga rekurso tungkol dito. Dahil sinasalita ang Chavacano ng mga Muslim bilang ikalawang wika hindi lamang sa Lungsod ng Zamboanga at Basilan ngunit sa Sulu at Tawi-tawi rin, inilalathala ang ilang mga libro ng [[Qur'an]] sa Chavacano. == Mga halimbawa == === Zamboangueño === ; Donde tu hay anda? : Kastila: ¿A dónde vas? : (‘Saan ka pupunta?’) ; Ya mirá yo con José. : Kastila: Yo vi a José. : (‘Nakita ko si José.’) ; Ya empezá ele buscá que buscá entero lugar con el sal. : Kastila: El/Ella empezó a buscar la sal en todas partes. : (‘Nagsimula siyang maghanap sa lahat ng dako para sa asin.’) ; Ya andá ele na escuela. : Kastila: El/Ella se fue a la escuela. : (‘Pumunta siya sa paaralan.’) ; Si Mario ya dormí na casa. : Kastila: Mario durmió en la casa. : (‘Natulog si Mario sa loob ng bahay.’) ; El hombre, con quien ya man encuentro tu, es mi hermano. : Kastila: El hombre que encontraste, es mi hermano. : (Ang lalaki na iyong nakilala ay aking kapatid.) ; El persona con quien tu tan cuento, bien alegre gayot. : Kastila: La persona con la que estás hablando es muy alegre. / La persona con quien tú estás conversando es bien alegre. : (Talagang masaya ang taong kausap mo.) ==== Isa pang halimbawa ng Zamboangueño ==== {| class="wikitable" !Zamboangueño !Kastila !Tagalog |- |Treinta y cuatro kilometro desde el pueblo de Zamboanga el Bunguiao, un diutay barrio que estaba un desierto. No hay gente quien ta queda aquí antes. Abundante este lugar de maga animales particularmente maga puerco 'e monte, gatorgalla, venao y otro más pa. Solamente maga pajariadores lang ta visitá con este lugar. |El Bunguiao, a treinta y cuatro kilómetros desde el pueblo de Zamboanga, es un pequeño barrio que una vez fue un área salvaje. No había gente que se quedara a vivir ahí. En este lugar había en abundancia animales salvajes tales como cerdos, gatos monteses, venados, y otros más. Este lugar era visitado únicamente por cazadores de pájaros. |Ang Bunguiao, isang maliit na baranggay na tatlumpung apat na kilometro mula sa lungsod ng Zamboanga, ay dating kasukalan. Walang taong naninirahan dito. Managana ang pook ng mga mabangis na hayop tulad ng mga baboy, musang, usa, at iba pa. Binisita lamang ang lugar ng mga mangangaso ng ibon. |} === Ermiteño === <blockquote>En la dulzura de mi afán, Junto contigo na un peñon Mientras ta despierta El buan y en Las playas del Pasay Se iba bajando el sol. Yo te decía, "gusto ko" Tu me decías, "justo na" Y de repente ¡Ay nakú! Ya sentí yo como si Un asuáng ta cercá. Que un cangrejo ya corré, Poco a poco na tu lao. Y de pronto ta escondé Bajo tus faldas, ¡amoratáo! Cosa que el diablo hacé, Si escabeche o kalamáy, Ese el que no ta sabé Hasta que yo ya escuché Fuerte-fuerte el voz: ¡Aray!</blockquote> == Talasalitaan == === Anyo at estilo === Ang Chavacano (lalo na ang Zamboangueño) ay may dalawang [[Register (sociolinguistics)|rehistro]] o [[Sociolect|sosyolekto]]: ang karaniwan, kolokyal, bulgar o pamilyar at ang pormal na rehistro/sosyolekto. Sa pangkalahatan, mas malapit ang rehistrong pormal sa Kastila, at mas malapit ang rehistrong kolokyal sa mga katutubong wikang Austronesyo. Sa rehistrong/sosyolektong karaniwan, kolokyal, bulgar, o pamilyar, nangngingibabaw ang mga salitang may lokal na pinagmulan o halo ng salitang lokal at Kastila. Karaniwang ginagamit ang rehistrong karaniwan o pamilyar kung nakikipag-usap sa mga taong may pantay na kalagayan o mas mababang kalagayan sa lipunan. Mas madalas din siyang ginagamit sa pamilya, kaibigan at kakilala. Tinatanggap ang paggamit ito sa pangkalahatan. Sa rehistrong/sosyolektong pormal, nangngingibabaw ang mga salitang mula sa Kastila o mga salitang Kastila. Ginagamit ang rehistrong pormal lalo na kapag nagsasalita sa mga taong may mas mataas na kalagayan sa lipunan. Ginagamit din ito kapag nakikipag-usap sa mga matatanda (lalo na sa loob ng pamilya at mga matandang kamag-anak) at sa mga may awtoridad. Mas ginagamit ito ng mga matatandang henerasyon, mestisong Zamboangueño, at sa mga baryo. Ito ang anyong ginagamit sa mga talumpati, edukasyon, midya, at pagsusulat. Pinaghahalo minsan sa ilang antas ng rehistrong pormal ang rehistrong kolokyal. Ipinapakita ng mga sumusunod na halimbawa ang pagkakaiba ng paggmit ng salitang promal at karniwan o pamilyar na salita sa Chavacano: {| class="wikitable" !Tagalog !Chavacano (pormal) !Chavacano (karaniwan/kolokyal/bulgar/pamilyar) !Kastila |- |madulas |resbalozo/resbaladizo |malandug |resbaloso/resbaladizo |- |kanin |morisqueta |kanon/arroz |morisqueta (naiintindihan bilang isang Pilipinong putaheng kanin)/arroz |- |ulan |lluvia/aguacero |aguacero/ulan |lluvia/aguacero |- |putahe |vianda/comida |comida/ulam |vianda/comida |- |mayabang |orgulloso(a) |bugalon(a)/ hambuguero(a) |orgulloso(a) |- |kotse |coche |auto |auto/coche |- |yaya |muchacho (m)/muchacha (f) |ayudanta (babae); ayudante (lalaki) |muchacha(o)/ayudante |- |tatay |papá (tata) |pápang (tata) |papá (padre) |- |nanay |mamá (nana) |mámang (nana) |mamá (madre) |- |lolo |abuelo |abuelo/lolo |abuelo/lolo |- |lola |abuela |abuela/lola |abuela/lela |- |maliit |chico(a)/pequeño(a) |pequeño(a)/diutay |pequeño/chico |- |istorbo |fastidio |asarante / salawayun |fastidio |- |matigas ang ulo |testarudo |duro cabeza/duro pulso |testarudo/cabeza dura |- |tsinelas |chancla |chinelas |chancla/chinelas |- |kasal |de estado/de estao |casado/casao |casado |- |(aking) mga magulang |(mis) padres |(mi) tata'y nana |(mis) padres |- |pilyo(a) |travieso(a) |guachi / guachinanggo(a) |travieso(a) |- |dumulas |rezbalasa/deslizar |landug |resbalar/deslizar |- |pangit |feo (masculine)/fea (feminine) |malacara, malacuka |feo(a) |- |ambon |lluve |talítih |lluvia |- |kidlat |rayo |rayo/quirlat |rayo |- |kulog/bagyo |trueno |trueno |trueno |- |buhawi |tornado/remolino, remulleno |ipo-ipo |tornado/remolino |- |payat (tao) |delgado(a)/flaco(a)/chiquito(a) |flaco/flaquit |delgado/flaco/flaquito |} == Tingnan din == * [[Wikang Kastila sa Pilipinas]] == Mga sanggunian == <references /> == Mga kawing panlabas == {{Interwiki|code=cbk-zam}} * [http://www.sil.org/asia/philippines/ical/papers/Steinkrueger-The_Puzzling_Case_of_Chabacano.pdf ''The Puzzling Case of Chabacano: Creolization, Substrate, Mixing, and Secondary Contact''], papel ni Patrick O. Steinkrüger * [http://filipinokastila.tripod.com/chaba10.html ''Confidence in Chabacano''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110311083751/http://filipinokastila.tripod.com/chaba10.html |date=2011-03-11 }}, papel na inihanda ni Michael L. Forman * [http://www.personal.psu.edu/faculty/j/m/jml34/chabacano.pdf ''Chabacano/Spanish and the Philippine Linguistic Identity'']{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090929122618/http://www.personal.psu.edu/faculty/j/m/jml34/chabacano.pdf |date=2009-09-29 }}, ni John M. Lipski * [http://gamp.c.u-tokyo.ac.jp/~ueda/varilex/art/v10a4.pdf Tungkol sa salitang ''amo'' sa Zamboangueño] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060128033212/http://gamp.c.u-tokyo.ac.jp/%7Eueda/varilex/art/v10a4.pdf |date=2006-01-28 }}, sa wikang Kastila <br />{{Mga wika sa Pilipinas}} mp9fw3yp5bx3q7m6ih1y5l78ds1nppd 0 20504 2207267 2207086 2026-05-14T00:06:28Z ~2026-29028-82 161785 Clean up 2207267 wikitext text/x-wiki {{update||date=Nobyembre 2023}} {{For|dating palabas ng GMA Network|Tala ng mga dating palabas ng GMA Network}} Ang [[GMA Network|'''GMA Network''']] ('''Global Media Arts''' o simpleng '''GMA)''' ay isang pangunahing komersyal na telebisyon at network ng radyo sa Pilipinas na pagmamay-ari ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc]]. Ang punong-himpilan nito ay sa [[GMA Network Center]], Diliman, Lungsod ng Quezon. Ang sumusunod ay isang listahan ng lahat ng mga kasalukuyang programa sa GMA mula nang simulan ang pagpapatakbo nito sa telebisyon noong 1961. ==Kasalukuyang mga programa== ''Paalala: '' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Balita=== * ''[[24 Oras]]'' {{small|(2004-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''24 Oras Breaking News'' {{small|(2018-present)}} * ''24 Oras News Alert'' {{small|(2020-present)}} * ''24 Oras Express'' {{small|(2014-present; simulcast on GMA News TV)}} * ''24 Oras Weekend'' {{small|(2010; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Saksi]]'' {{small|(1995-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Unang Hirit]]'' {{small|(1999-present)}} ===Ugnayang publiko=== * ''Adyenda'' {{small|(2009-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Alisto'' {{small|(2013-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Born to Be Wild'' {{small|(2007-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Diyos at Bayan'' {{small|(1998-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Earthflight'' {{small|(2015-present)}} * ''Front Row'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Frozen Planet'' {{small|(2014-present)}} * ''Isyu Ngayon'' {{small|(2010-present)}} * ''Imbestigador'' {{small|(2000-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''i-Witness'' {{small|(1999-present)}} * ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' {{small|(2004-present)}} * ''Pinoy M.D.'' {{small|(2010-present)}} * ''Planet Earth'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Power House'' {{small|(2014)}} * ''Reporter's Notebook'' {{small|(2004-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Tunay na Buhay'' {{small|(2011-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Wish Ko Lang!'' {{small|(2002-present)}} ===Drama=== ====Primetime==== * ''Prinsesa ng City Jail'' {{small|(2025-present)}} * ''Binibining Marikit'' {{small|(2025-present)}} * ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' {{small|(2025-present)}} * ''Mommy Dearest'' {{small|(2025-present)}} * ''Mga Batang Riles'' {{small|(2025-present)}} * ''Slay'' {{small|(2025-present)}} * ''Maka'' {{small|(2024-present)}} ====Sabado at Linggo==== * ''Daig Kayo ng Lola Ko'' * ''Regal Studio Presents'' * ''[[Magpakailanman]]'' {{small|(2002-present)}} ===Pang-Aliw=== * ''[[It’s Showtime]]'' {{small|(2024-present, sa produksyon ng [[ABS-CBN|ABS-CBN Studios]])}} * ''[[All-Out Sundays]]'' {{small|(2020-present)}} * ''TiktoClock'' ===Palaro=== * ''Family Feud'' * ''The Voice Generations'' * ''The Clash'' ===Komedya=== * ''[[Bubble Gang]]'' {{small|(1995-present, also broadcast on GMA News TV)}} * ''Open 24/7'' * ''[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Tuloy Ang Kwento]]'' ===Talakayan=== *''[[The Boobay and Tekla Show]]'' {{small|(2019-present)}} *''[[Mars Pa More|Fast Talk With Boy Abunda]]'' *''The 700 Club Asia'' * ''[[Sarap, 'Di Ba?]]'' * ''Cayetano in Action with Boy Abunda'' ===Serbisyo publiko=== * ''[[Kapwa Ko Mahal Ko]]'' {{small|(1975-present)}} ===Pangkaalaman=== * ''[[Amazing Earth]]'' {{small|(2018-present)}} * ''[[AHA!]]'' {{small|(2010-present; produced by GMA News and Public Affairs)}} * ''[[iBilib]]'' {{small|(2012-present)}} * ''AgriPreneur'' * ''Pera Paraan'' * ''Turbo Zone'' * ''Healing Galing'' ===Relihiyon=== * ''The 700 Club Asia'' {{small|(1995-present, sa produksyon ng [[CBN Asia]])}} ===Pelikula at Espesyal na Presentasyon=== * ''GMA Blockbusters'' {{small|(2013-present)}} * ''GMA Regional TV Presents'' *''Kapuso Movie Festival'' {{small|(2006-present)}} ==Banyagang programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Drama=== *''Her Private Life'' {{small|(2021-present)}} *''Lie After Lie'' {{small|(2021-present)}} *''Mako Mermaids'' {{small|(2021-present)}} *''The Penthouse'' {{small|(2021-present)}} ===Animasyon=== *''[[Angry Birds Toons]]'' {{small|(2021-present)}} *''[[Hunter × Hunter|Hunter x Hunter]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[Detective Conan]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[One Piece]]'' {{small|(2020-present)}} *''[[Slam Dunk]]'' {{small|(2021-present)}} ===Usapan=== * ''[[In Touch with Charles Stanley]]'' {{small|(1994–2004, 2008–2014, 2015–2016, 2019-present)}} ==Mga palabas ng GMA Regional TV sa buong bansa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya at rehiyon kung saan nagpapakita ang palabas sa panaklong. ===Balita=== *''24 Oras Regional Editions'' {{small|(2014-present)}} **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===News bulletin=== *''24 Oras News Alert Ilokano'' (GMA Ilocos) *''24 Oras News Alert Northern Luzon'' (GMA Baguio) *''24 Oras News Alert North Central Luzon'' (GMA Dagupan) *''24 Oras News Alert Cagayan Valley'' (GMA Isabela) *''24 Oras News Alert Pampanga'' (GMA Pampanga) *''24 Oras News Alert Southern Tagalog'' (GMA Batangas) *''24 Oras News Alert Palawan'' (GMA Palawan) *''24 Oras News Alert Bikol'' (GMA Bicol) *''24 Oras News Alert Western Visayas'' (GMA Iloilo) *''24 Oras News Alert Negros'' (GMA Bacolod) *''24 Oras News Alert Central Visayas'' (GMA Cebu) *''24 Oras News Alert Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) *''24 Oras News Alert Chavacano'' (GMA Zamboanga) *''24 Oras News Alert Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) *''24 Oras News Alert Southern Mindanao'' (GMA Davao) *''24 Oras News Alert Socsksargen'' (GMA General Santos) *''24 Oras News Alert Caraga'' (GMA Butuan) *''24 Oras News Alert Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===Mga palabas sa umaga=== *''Arangkada'' (GMA Iloilo) *''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) *''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) *''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) *''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) *''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) *''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) *''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) *''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Primera Balita'' (GMA Dagupan) *''The Morning Show'' (GMA Bacolod) *''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) *''Una Ka BAI'' (GMA Davao) ====Educational/magazine shows==== *''Let's Fiesta'' (GMA Ilocos, GMA Baguio, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA Bicol, GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu, GMA Tacloban, GMA Zamboanga, GMA Northern Mindanao, GMA Davao, GMA General Santos, GMA Butuan and GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Atin To!'' (GMA Baguio, GMA Ilocos, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA General Santos, GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Oragon!'' (GMA Bicol) *''Mag TV Na, Amiga!'' (GMA Iloilo and GMA Bacolod) *''Mag TV Na!'' (GMA Cebu) *''Mag TV Na, Waraynon!'' (GMA Tacloban) *''Mag TV Na, De Aton Este!'' (GMA Zamboanga) *''Mag TV Na, Asenso Ta!'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Mag TV Na, Mag Negosyo Ta!'' (GMA Davao) ===Public affairs=== *''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) *''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) *''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) *''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) *''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) *''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) *''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) *''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) *''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) *''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) *''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Cagayan de Oro) *''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) *''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) *''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) *''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) *''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) *''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) *''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * ''[[Biyaheng DO30]]'' (co-produced with Davao City Government)<ref>{{cite web |url=http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |title=GMA Davao Rolls Out "Byaheng DO30" With Mayor Inday Duterte |publisher=Page One |date=Disyembre 14, 2016 |accessdate=Disyembre 15, 2016 |archive-date=2016-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223130741/http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |url-status=dead }}</ref> ===Other current affairs programs=== *''Aksyon Ngonian'' (GMA Bicol) *''Ano Ngani?'' (GMA Tacloban) *''Barangay Patrol'' (GMA Davao) *''Bayan ni Juan'' (GMA Dagupan) *''Bida Kapampangan'' (GMA Pampanga) *''Derecho: Tagpangapin sang Banwa'' (GMA Iloilo) *''Salandigan'' (GMA Bacolod) *''Tubag!'' (GMA Cebu) ===Entertainment=== *''Agri Tayo Dito'' (GMA Dagupan) *''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) *''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu and GMA Davao) *''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) ==Program schedule== ===Monday-Friday=== * 4:00 am – ** Mon: ''AHA!'' (replay) ** Tues: ''I-Witness'' (replay) ** Wed: ''Reporter's Notebook'' (replay) ** Thurs: ''Powerhouse'' (replay) ** Fri: ''Born to be Wild'' (replay) * 4:00 am - ''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) * 5 am – ''Unang Hirit'' * 6:15 am - Regional: RTV Morning Shows **''Arangkada'' (GMA Iloilo) **''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) **''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) **''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) **''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) **''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) **''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) **''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) **''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) **''Primera Balita'' (GMA Dagupan) **''The Morning Show'' (GMA Bacolod) **''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) **''Una Ka BAI'' (GMA Davao) * 7:25 am – ''Doraemon'' * 7:50 am – ''Ghost Fighter'' (rerun) * 7:25 am - ''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) * 8:15 am – ''Shaman King'' * 8:40 am – ''Bleach'' * 9:05 am – ''Hunter X Hunter'' (2011 version) * 9:30 am – ''Dragon Ball Z Kai'' * 9:50 am – ''Bantatay: Ang Pagbabalik'' * 10:15 am – ''Basta Every Day Happy'' * 10:45 am – ''Don’t Lose The Money'' * 11:30 am – ''The Ryzza Mae Show'' * 12:15 pm – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''Prinsesa ng City Jail'' * 3:15 pm – ''Binibining Marikit'' * 4 pm – ''Mommy Dearest'' * 4:40 pm – ** Mon: ''Alisto'' ** Tues: ''Tunay na Buhay'' ** Wed: ''Power House'' ** Thurs: ''Reporter’s Notebook'' ** Fri: ''Love Hotline'' * 5:05 pm – ''24 Oras Express'' * 5:05 pm - Regional: RTV Newscasts **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) * 5:45 pm - ''Family Feud'' * 6:30 pm – ''24 Oras'' * 8:05 pm – ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' * 8:50 pm – ''Slay'' * 9:35 pm – ''Mga Batang Riles'' ===Mon-Thurs=== * 10:20 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm – ** Mon: ''Front Row'' ** Tues: ''The Blue Planet'' ** Wed & Thurs: ''Planet Earth'' * 12:00 am - ''The Tim Yap Show'' * 12:45 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Friday=== * 9:35 pm – ''Bubble Gang'' * 10:20 pm to 11:00 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm to 12:35 am – ''The Tim Yap Show'' * 12:35 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Saturday=== * 4:30 am – ''PJM Forum'' * 5 am – ''Adyenda'' * 5:30 am – ''Kapwa Ko, Mahal Ko'' * 5 am - ''Isyu ug Istorya'' * 6 am – ''Pinoy M.D.'' * 6 am - Regional: RTV Cultural Shows **''Agri Tayo Dito'' (Various) * 7 am – ''Turbo Zone'' * 7 am - Regional: RTV Magazine Shows **''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) **''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) **''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) **''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) **''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) **''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) **''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) **''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) **''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) **''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) **''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Cagayan de Oro) **''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) **''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) **''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) **''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) **''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) **''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) **''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * 8 am – ''Larva'' * 8:25 am – ''Angry Birds Toons'' * 8:50 am – ''Monsuno'' * 9:15 am – ''Tropang Potchi'' * 9:45 am – ''Sarap Diva'' * 9:15 am - ''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (Various) * 10:30 am – ''Maynila'' * 11:25 am - ''Del Monte Kitchenomics'' * 11:30 am – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''True Horror Stories'' * 3:30 pm – ''Startalk'' * 4:15 pm – ''Wish Ko Lang!'' * 4:45 pm – ''Imbestigador'' * 5:30 pm – ''24 Oras Weekend'' * 6:15 pm – Pepito Manaloto: Ang Tunay na Kuwento'' * 8:15 pm - ''Magpakailanman'' (revival) * 9:30 pm – ''Celebrity Bluff'' * 10:30 pm – ''I-Witness'' * 11:15 pm to 1:15 am - ''Sign off'' ===Sunday=== * 4 am – ''In Touch with Dr. Charles Stanley'' * 5 am - ''Jesus The Healer'' * 6 am – ''Family TV Mass'' * 6 am - Regional: RTV Entertainment Shows **''Mag TV Na'' (Various) * 7 am – ''Grimm’s Fairy Tales'' * 7:00 am – ''Biyaheng DO30'' * 8 am – ''Tom and Jerry Kids'' * 8:30 am – ''Monsuno'' * 9 am – ''AHA!'' * 9:45 am – ''Born To Be Wild'' * 9 am - ''Let's Fiesta'' (Various) * 10:15 am – ''iBilib'' * 10:45 am – ''Ready, Set, Laban!'' (season 2) * 10:50 am – ''Superhero Sunday'' * 12:25 pm - ''Del Monte Kitchenomics'' * 12:30 pm - ''Kapuso Movie Festival'' * 2 pm – ''All-Out Sundays'' * 3:40 pm – ''GMA Blockbusters'' * 5:30 pm - ''24 Oras Weekend'' * 6:10 pm – ''Vampire ang Daddy Ko'' * 6:55 pm – ''Ismol Family'' * 7:40 pm – ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' * 9:40 pm – Bet ng Bayan * 10:40 pm – ''SNBO: Sunday Night Box Office'' * 12:20 am to 1:20 am – ''Diyos at Bayan'' ==Mga Paparating na Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Orihinal=== ;Drama *[[Encantadia (seryeng pantelebisyon ng 2016)|''Encantadia Chronicles: Sang’gre'']] *''Sireno'' *''A Lifetime With You'' *''For The Love of Kobe'' *''A Family Like Us'' *''A Mother'' 's ''Tale'' ===Banyagang Programa=== ;Animated *''Samurai Pizza Cats'' {{small|(1990)}} *''Yo-kai Watch Shadowside'' {{small|(2021)}} *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network tps://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network] *https://www.gmanetwork.com/entertainment/schedule?amp ==Mga Panlabas na Link== * [http://www.igma.tv/shows.php/ iGMA.tv offcial site] * [http://www.gmanetwork.com GMA Network's official website] * [http://www.gmanetwork.com/news GMA News and Public Affairs's official website] * [http://www.gmanetwork.com Official website] {{DEFAULTSORT:GMA Network, List Of Programs Broadcast By}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] sgvvs8fj5kyrfojga35vxn8ckvzpied 2207268 2207267 2026-05-14T00:07:20Z ~2026-29028-82 161785 /* Educational/magazine shows */ Change subcategory 2207268 wikitext text/x-wiki {{update||date=Nobyembre 2023}} {{For|dating palabas ng GMA Network|Tala ng mga dating palabas ng GMA Network}} Ang [[GMA Network|'''GMA Network''']] ('''Global Media Arts''' o simpleng '''GMA)''' ay isang pangunahing komersyal na telebisyon at network ng radyo sa Pilipinas na pagmamay-ari ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc]]. Ang punong-himpilan nito ay sa [[GMA Network Center]], Diliman, Lungsod ng Quezon. Ang sumusunod ay isang listahan ng lahat ng mga kasalukuyang programa sa GMA mula nang simulan ang pagpapatakbo nito sa telebisyon noong 1961. ==Kasalukuyang mga programa== ''Paalala: '' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Balita=== * ''[[24 Oras]]'' {{small|(2004-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''24 Oras Breaking News'' {{small|(2018-present)}} * ''24 Oras News Alert'' {{small|(2020-present)}} * ''24 Oras Express'' {{small|(2014-present; simulcast on GMA News TV)}} * ''24 Oras Weekend'' {{small|(2010; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Saksi]]'' {{small|(1995-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Unang Hirit]]'' {{small|(1999-present)}} ===Ugnayang publiko=== * ''Adyenda'' {{small|(2009-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Alisto'' {{small|(2013-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Born to Be Wild'' {{small|(2007-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Diyos at Bayan'' {{small|(1998-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Earthflight'' {{small|(2015-present)}} * ''Front Row'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Frozen Planet'' {{small|(2014-present)}} * ''Isyu Ngayon'' {{small|(2010-present)}} * ''Imbestigador'' {{small|(2000-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''i-Witness'' {{small|(1999-present)}} * ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' {{small|(2004-present)}} * ''Pinoy M.D.'' {{small|(2010-present)}} * ''Planet Earth'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Power House'' {{small|(2014)}} * ''Reporter's Notebook'' {{small|(2004-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Tunay na Buhay'' {{small|(2011-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Wish Ko Lang!'' {{small|(2002-present)}} ===Drama=== ====Primetime==== * ''Prinsesa ng City Jail'' {{small|(2025-present)}} * ''Binibining Marikit'' {{small|(2025-present)}} * ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' {{small|(2025-present)}} * ''Mommy Dearest'' {{small|(2025-present)}} * ''Mga Batang Riles'' {{small|(2025-present)}} * ''Slay'' {{small|(2025-present)}} * ''Maka'' {{small|(2024-present)}} ====Sabado at Linggo==== * ''Daig Kayo ng Lola Ko'' * ''Regal Studio Presents'' * ''[[Magpakailanman]]'' {{small|(2002-present)}} ===Pang-Aliw=== * ''[[It’s Showtime]]'' {{small|(2024-present, sa produksyon ng [[ABS-CBN|ABS-CBN Studios]])}} * ''[[All-Out Sundays]]'' {{small|(2020-present)}} * ''TiktoClock'' ===Palaro=== * ''Family Feud'' * ''The Voice Generations'' * ''The Clash'' ===Komedya=== * ''[[Bubble Gang]]'' {{small|(1995-present, also broadcast on GMA News TV)}} * ''Open 24/7'' * ''[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Tuloy Ang Kwento]]'' ===Talakayan=== *''[[The Boobay and Tekla Show]]'' {{small|(2019-present)}} *''[[Mars Pa More|Fast Talk With Boy Abunda]]'' *''The 700 Club Asia'' * ''[[Sarap, 'Di Ba?]]'' * ''Cayetano in Action with Boy Abunda'' ===Serbisyo publiko=== * ''[[Kapwa Ko Mahal Ko]]'' {{small|(1975-present)}} ===Pangkaalaman=== * ''[[Amazing Earth]]'' {{small|(2018-present)}} * ''[[AHA!]]'' {{small|(2010-present; produced by GMA News and Public Affairs)}} * ''[[iBilib]]'' {{small|(2012-present)}} * ''AgriPreneur'' * ''Pera Paraan'' * ''Turbo Zone'' * ''Healing Galing'' ===Relihiyon=== * ''The 700 Club Asia'' {{small|(1995-present, sa produksyon ng [[CBN Asia]])}} ===Pelikula at Espesyal na Presentasyon=== * ''GMA Blockbusters'' {{small|(2013-present)}} * ''GMA Regional TV Presents'' *''Kapuso Movie Festival'' {{small|(2006-present)}} ==Banyagang programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Drama=== *''Her Private Life'' {{small|(2021-present)}} *''Lie After Lie'' {{small|(2021-present)}} *''Mako Mermaids'' {{small|(2021-present)}} *''The Penthouse'' {{small|(2021-present)}} ===Animasyon=== *''[[Angry Birds Toons]]'' {{small|(2021-present)}} *''[[Hunter × Hunter|Hunter x Hunter]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[Detective Conan]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[One Piece]]'' {{small|(2020-present)}} *''[[Slam Dunk]]'' {{small|(2021-present)}} ===Usapan=== * ''[[In Touch with Charles Stanley]]'' {{small|(1994–2004, 2008–2014, 2015–2016, 2019-present)}} ==Mga palabas ng GMA Regional TV sa buong bansa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya at rehiyon kung saan nagpapakita ang palabas sa panaklong. ===Balita=== *''24 Oras Regional Editions'' {{small|(2014-present)}} **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===News bulletin=== *''24 Oras News Alert Ilokano'' (GMA Ilocos) *''24 Oras News Alert Northern Luzon'' (GMA Baguio) *''24 Oras News Alert North Central Luzon'' (GMA Dagupan) *''24 Oras News Alert Cagayan Valley'' (GMA Isabela) *''24 Oras News Alert Pampanga'' (GMA Pampanga) *''24 Oras News Alert Southern Tagalog'' (GMA Batangas) *''24 Oras News Alert Palawan'' (GMA Palawan) *''24 Oras News Alert Bikol'' (GMA Bicol) *''24 Oras News Alert Western Visayas'' (GMA Iloilo) *''24 Oras News Alert Negros'' (GMA Bacolod) *''24 Oras News Alert Central Visayas'' (GMA Cebu) *''24 Oras News Alert Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) *''24 Oras News Alert Chavacano'' (GMA Zamboanga) *''24 Oras News Alert Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) *''24 Oras News Alert Southern Mindanao'' (GMA Davao) *''24 Oras News Alert Socsksargen'' (GMA General Santos) *''24 Oras News Alert Caraga'' (GMA Butuan) *''24 Oras News Alert Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===Mga palabas sa umaga=== *''Arangkada'' (GMA Iloilo) *''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) *''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) *''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) *''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) *''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) *''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) *''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) *''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Primera Balita'' (GMA Dagupan) *''The Morning Show'' (GMA Bacolod) *''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) *''Una Ka BAI'' (GMA Davao) ===Educational/magazine shows=== *''Let's Fiesta'' (GMA Ilocos, GMA Baguio, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA Bicol, GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu, GMA Tacloban, GMA Zamboanga, GMA Northern Mindanao, GMA Davao, GMA General Santos, GMA Butuan and GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Atin To!'' (GMA Baguio, GMA Ilocos, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA General Santos, GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Oragon!'' (GMA Bicol) *''Mag TV Na, Amiga!'' (GMA Iloilo and GMA Bacolod) *''Mag TV Na!'' (GMA Cebu) *''Mag TV Na, Waraynon!'' (GMA Tacloban) *''Mag TV Na, De Aton Este!'' (GMA Zamboanga) *''Mag TV Na, Asenso Ta!'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Mag TV Na, Mag Negosyo Ta!'' (GMA Davao) ===Public affairs=== *''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) *''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) *''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) *''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) *''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) *''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) *''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) *''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) *''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) *''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) *''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Cagayan de Oro) *''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) *''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) *''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) *''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) *''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) *''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) *''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * ''[[Biyaheng DO30]]'' (co-produced with Davao City Government)<ref>{{cite web |url=http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |title=GMA Davao Rolls Out "Byaheng DO30" With Mayor Inday Duterte |publisher=Page One |date=Disyembre 14, 2016 |accessdate=Disyembre 15, 2016 |archive-date=2016-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223130741/http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |url-status=dead }}</ref> ===Other current affairs programs=== *''Aksyon Ngonian'' (GMA Bicol) *''Ano Ngani?'' (GMA Tacloban) *''Barangay Patrol'' (GMA Davao) *''Bayan ni Juan'' (GMA Dagupan) *''Bida Kapampangan'' (GMA Pampanga) *''Derecho: Tagpangapin sang Banwa'' (GMA Iloilo) *''Salandigan'' (GMA Bacolod) *''Tubag!'' (GMA Cebu) ===Entertainment=== *''Agri Tayo Dito'' (GMA Dagupan) *''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) *''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu and GMA Davao) *''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) ==Program schedule== ===Monday-Friday=== * 4:00 am – ** Mon: ''AHA!'' (replay) ** Tues: ''I-Witness'' (replay) ** Wed: ''Reporter's Notebook'' (replay) ** Thurs: ''Powerhouse'' (replay) ** Fri: ''Born to be Wild'' (replay) * 4:00 am - ''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) * 5 am – ''Unang Hirit'' * 6:15 am - Regional: RTV Morning Shows **''Arangkada'' (GMA Iloilo) **''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) **''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) **''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) **''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) **''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) **''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) **''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) **''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) **''Primera Balita'' (GMA Dagupan) **''The Morning Show'' (GMA Bacolod) **''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) **''Una Ka BAI'' (GMA Davao) * 7:25 am – ''Doraemon'' * 7:50 am – ''Ghost Fighter'' (rerun) * 7:25 am - ''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) * 8:15 am – ''Shaman King'' * 8:40 am – ''Bleach'' * 9:05 am – ''Hunter X Hunter'' (2011 version) * 9:30 am – ''Dragon Ball Z Kai'' * 9:50 am – ''Bantatay: Ang Pagbabalik'' * 10:15 am – ''Basta Every Day Happy'' * 10:45 am – ''Don’t Lose The Money'' * 11:30 am – ''The Ryzza Mae Show'' * 12:15 pm – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''Prinsesa ng City Jail'' * 3:15 pm – ''Binibining Marikit'' * 4 pm – ''Mommy Dearest'' * 4:40 pm – ** Mon: ''Alisto'' ** Tues: ''Tunay na Buhay'' ** Wed: ''Power House'' ** Thurs: ''Reporter’s Notebook'' ** Fri: ''Love Hotline'' * 5:05 pm – ''24 Oras Express'' * 5:05 pm - Regional: RTV Newscasts **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) * 5:45 pm - ''Family Feud'' * 6:30 pm – ''24 Oras'' * 8:05 pm – ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' * 8:50 pm – ''Slay'' * 9:35 pm – ''Mga Batang Riles'' ===Mon-Thurs=== * 10:20 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm – ** Mon: ''Front Row'' ** Tues: ''The Blue Planet'' ** Wed & Thurs: ''Planet Earth'' * 12:00 am - ''The Tim Yap Show'' * 12:45 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Friday=== * 9:35 pm – ''Bubble Gang'' * 10:20 pm to 11:00 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm to 12:35 am – ''The Tim Yap Show'' * 12:35 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Saturday=== * 4:30 am – ''PJM Forum'' * 5 am – ''Adyenda'' * 5:30 am – ''Kapwa Ko, Mahal Ko'' * 5 am - ''Isyu ug Istorya'' * 6 am – ''Pinoy M.D.'' * 6 am - Regional: RTV Cultural Shows **''Agri Tayo Dito'' (Various) * 7 am – ''Turbo Zone'' * 7 am - Regional: RTV Magazine Shows **''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) **''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) **''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) **''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) **''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) **''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) **''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) **''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) **''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) **''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) **''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Cagayan de Oro) **''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) **''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) **''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) **''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) **''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) **''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) **''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * 8 am – ''Larva'' * 8:25 am – ''Angry Birds Toons'' * 8:50 am – ''Monsuno'' * 9:15 am – ''Tropang Potchi'' * 9:45 am – ''Sarap Diva'' * 9:15 am - ''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (Various) * 10:30 am – ''Maynila'' * 11:25 am - ''Del Monte Kitchenomics'' * 11:30 am – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''True Horror Stories'' * 3:30 pm – ''Startalk'' * 4:15 pm – ''Wish Ko Lang!'' * 4:45 pm – ''Imbestigador'' * 5:30 pm – ''24 Oras Weekend'' * 6:15 pm – Pepito Manaloto: Ang Tunay na Kuwento'' * 8:15 pm - ''Magpakailanman'' (revival) * 9:30 pm – ''Celebrity Bluff'' * 10:30 pm – ''I-Witness'' * 11:15 pm to 1:15 am - ''Sign off'' ===Sunday=== * 4 am – ''In Touch with Dr. Charles Stanley'' * 5 am - ''Jesus The Healer'' * 6 am – ''Family TV Mass'' * 6 am - Regional: RTV Entertainment Shows **''Mag TV Na'' (Various) * 7 am – ''Grimm’s Fairy Tales'' * 7:00 am – ''Biyaheng DO30'' * 8 am – ''Tom and Jerry Kids'' * 8:30 am – ''Monsuno'' * 9 am – ''AHA!'' * 9:45 am – ''Born To Be Wild'' * 9 am - ''Let's Fiesta'' (Various) * 10:15 am – ''iBilib'' * 10:45 am – ''Ready, Set, Laban!'' (season 2) * 10:50 am – ''Superhero Sunday'' * 12:25 pm - ''Del Monte Kitchenomics'' * 12:30 pm - ''Kapuso Movie Festival'' * 2 pm – ''All-Out Sundays'' * 3:40 pm – ''GMA Blockbusters'' * 5:30 pm - ''24 Oras Weekend'' * 6:10 pm – ''Vampire ang Daddy Ko'' * 6:55 pm – ''Ismol Family'' * 7:40 pm – ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' * 9:40 pm – Bet ng Bayan * 10:40 pm – ''SNBO: Sunday Night Box Office'' * 12:20 am to 1:20 am – ''Diyos at Bayan'' ==Mga Paparating na Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Orihinal=== ;Drama *[[Encantadia (seryeng pantelebisyon ng 2016)|''Encantadia Chronicles: Sang’gre'']] *''Sireno'' *''A Lifetime With You'' *''For The Love of Kobe'' *''A Family Like Us'' *''A Mother'' 's ''Tale'' ===Banyagang Programa=== ;Animated *''Samurai Pizza Cats'' {{small|(1990)}} *''Yo-kai Watch Shadowside'' {{small|(2021)}} *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network tps://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network] *https://www.gmanetwork.com/entertainment/schedule?amp ==Mga Panlabas na Link== * [http://www.igma.tv/shows.php/ iGMA.tv offcial site] * [http://www.gmanetwork.com GMA Network's official website] * [http://www.gmanetwork.com/news GMA News and Public Affairs's official website] * [http://www.gmanetwork.com Official website] {{DEFAULTSORT:GMA Network, List Of Programs Broadcast By}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] 7bidq2xf128f7slnrkqjpog8xekjkj7 2207269 2207268 2026-05-14T00:07:47Z ~2026-29028-82 161785 /* Public affairs */ Clean up 2207269 wikitext text/x-wiki {{update||date=Nobyembre 2023}} {{For|dating palabas ng GMA Network|Tala ng mga dating palabas ng GMA Network}} Ang [[GMA Network|'''GMA Network''']] ('''Global Media Arts''' o simpleng '''GMA)''' ay isang pangunahing komersyal na telebisyon at network ng radyo sa Pilipinas na pagmamay-ari ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc]]. Ang punong-himpilan nito ay sa [[GMA Network Center]], Diliman, Lungsod ng Quezon. Ang sumusunod ay isang listahan ng lahat ng mga kasalukuyang programa sa GMA mula nang simulan ang pagpapatakbo nito sa telebisyon noong 1961. ==Kasalukuyang mga programa== ''Paalala: '' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Balita=== * ''[[24 Oras]]'' {{small|(2004-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''24 Oras Breaking News'' {{small|(2018-present)}} * ''24 Oras News Alert'' {{small|(2020-present)}} * ''24 Oras Express'' {{small|(2014-present; simulcast on GMA News TV)}} * ''24 Oras Weekend'' {{small|(2010; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Saksi]]'' {{small|(1995-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Unang Hirit]]'' {{small|(1999-present)}} ===Ugnayang publiko=== * ''Adyenda'' {{small|(2009-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Alisto'' {{small|(2013-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Born to Be Wild'' {{small|(2007-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Diyos at Bayan'' {{small|(1998-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Earthflight'' {{small|(2015-present)}} * ''Front Row'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Frozen Planet'' {{small|(2014-present)}} * ''Isyu Ngayon'' {{small|(2010-present)}} * ''Imbestigador'' {{small|(2000-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''i-Witness'' {{small|(1999-present)}} * ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' {{small|(2004-present)}} * ''Pinoy M.D.'' {{small|(2010-present)}} * ''Planet Earth'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Power House'' {{small|(2014)}} * ''Reporter's Notebook'' {{small|(2004-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Tunay na Buhay'' {{small|(2011-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Wish Ko Lang!'' {{small|(2002-present)}} ===Drama=== ====Primetime==== * ''Prinsesa ng City Jail'' {{small|(2025-present)}} * ''Binibining Marikit'' {{small|(2025-present)}} * ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' {{small|(2025-present)}} * ''Mommy Dearest'' {{small|(2025-present)}} * ''Mga Batang Riles'' {{small|(2025-present)}} * ''Slay'' {{small|(2025-present)}} * ''Maka'' {{small|(2024-present)}} ====Sabado at Linggo==== * ''Daig Kayo ng Lola Ko'' * ''Regal Studio Presents'' * ''[[Magpakailanman]]'' {{small|(2002-present)}} ===Pang-Aliw=== * ''[[It’s Showtime]]'' {{small|(2024-present, sa produksyon ng [[ABS-CBN|ABS-CBN Studios]])}} * ''[[All-Out Sundays]]'' {{small|(2020-present)}} * ''TiktoClock'' ===Palaro=== * ''Family Feud'' * ''The Voice Generations'' * ''The Clash'' ===Komedya=== * ''[[Bubble Gang]]'' {{small|(1995-present, also broadcast on GMA News TV)}} * ''Open 24/7'' * ''[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Tuloy Ang Kwento]]'' ===Talakayan=== *''[[The Boobay and Tekla Show]]'' {{small|(2019-present)}} *''[[Mars Pa More|Fast Talk With Boy Abunda]]'' *''The 700 Club Asia'' * ''[[Sarap, 'Di Ba?]]'' * ''Cayetano in Action with Boy Abunda'' ===Serbisyo publiko=== * ''[[Kapwa Ko Mahal Ko]]'' {{small|(1975-present)}} ===Pangkaalaman=== * ''[[Amazing Earth]]'' {{small|(2018-present)}} * ''[[AHA!]]'' {{small|(2010-present; produced by GMA News and Public Affairs)}} * ''[[iBilib]]'' {{small|(2012-present)}} * ''AgriPreneur'' * ''Pera Paraan'' * ''Turbo Zone'' * ''Healing Galing'' ===Relihiyon=== * ''The 700 Club Asia'' {{small|(1995-present, sa produksyon ng [[CBN Asia]])}} ===Pelikula at Espesyal na Presentasyon=== * ''GMA Blockbusters'' {{small|(2013-present)}} * ''GMA Regional TV Presents'' *''Kapuso Movie Festival'' {{small|(2006-present)}} ==Banyagang programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Drama=== *''Her Private Life'' {{small|(2021-present)}} *''Lie After Lie'' {{small|(2021-present)}} *''Mako Mermaids'' {{small|(2021-present)}} *''The Penthouse'' {{small|(2021-present)}} ===Animasyon=== *''[[Angry Birds Toons]]'' {{small|(2021-present)}} *''[[Hunter × Hunter|Hunter x Hunter]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[Detective Conan]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[One Piece]]'' {{small|(2020-present)}} *''[[Slam Dunk]]'' {{small|(2021-present)}} ===Usapan=== * ''[[In Touch with Charles Stanley]]'' {{small|(1994–2004, 2008–2014, 2015–2016, 2019-present)}} ==Mga palabas ng GMA Regional TV sa buong bansa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya at rehiyon kung saan nagpapakita ang palabas sa panaklong. ===Balita=== *''24 Oras Regional Editions'' {{small|(2014-present)}} **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===News bulletin=== *''24 Oras News Alert Ilokano'' (GMA Ilocos) *''24 Oras News Alert Northern Luzon'' (GMA Baguio) *''24 Oras News Alert North Central Luzon'' (GMA Dagupan) *''24 Oras News Alert Cagayan Valley'' (GMA Isabela) *''24 Oras News Alert Pampanga'' (GMA Pampanga) *''24 Oras News Alert Southern Tagalog'' (GMA Batangas) *''24 Oras News Alert Palawan'' (GMA Palawan) *''24 Oras News Alert Bikol'' (GMA Bicol) *''24 Oras News Alert Western Visayas'' (GMA Iloilo) *''24 Oras News Alert Negros'' (GMA Bacolod) *''24 Oras News Alert Central Visayas'' (GMA Cebu) *''24 Oras News Alert Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) *''24 Oras News Alert Chavacano'' (GMA Zamboanga) *''24 Oras News Alert Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) *''24 Oras News Alert Southern Mindanao'' (GMA Davao) *''24 Oras News Alert Socsksargen'' (GMA General Santos) *''24 Oras News Alert Caraga'' (GMA Butuan) *''24 Oras News Alert Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===Mga palabas sa umaga=== *''Arangkada'' (GMA Iloilo) *''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) *''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) *''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) *''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) *''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) *''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) *''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) *''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Primera Balita'' (GMA Dagupan) *''The Morning Show'' (GMA Bacolod) *''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) *''Una Ka BAI'' (GMA Davao) ===Educational/magazine shows=== *''Let's Fiesta'' (GMA Ilocos, GMA Baguio, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA Bicol, GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu, GMA Tacloban, GMA Zamboanga, GMA Northern Mindanao, GMA Davao, GMA General Santos, GMA Butuan and GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Atin To!'' (GMA Baguio, GMA Ilocos, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA General Santos, GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Oragon!'' (GMA Bicol) *''Mag TV Na, Amiga!'' (GMA Iloilo and GMA Bacolod) *''Mag TV Na!'' (GMA Cebu) *''Mag TV Na, Waraynon!'' (GMA Tacloban) *''Mag TV Na, De Aton Este!'' (GMA Zamboanga) *''Mag TV Na, Asenso Ta!'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Mag TV Na, Mag Negosyo Ta!'' (GMA Davao) ===Public affairs=== *''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) *''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) *''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) *''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) *''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) *''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) *''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) *''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) *''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) *''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) *''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Northern Mindanao) *''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) *''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) *''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) *''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) *''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) *''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) *''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * ''[[Biyaheng DO30]]'' (co-produced with Davao City Government)<ref>{{cite web |url=http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |title=GMA Davao Rolls Out "Byaheng DO30" With Mayor Inday Duterte |publisher=Page One |date=Disyembre 14, 2016 |accessdate=Disyembre 15, 2016 |archive-date=2016-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223130741/http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |url-status=dead }}</ref> ===Other current affairs programs=== *''Aksyon Ngonian'' (GMA Bicol) *''Ano Ngani?'' (GMA Tacloban) *''Barangay Patrol'' (GMA Davao) *''Bayan ni Juan'' (GMA Dagupan) *''Bida Kapampangan'' (GMA Pampanga) *''Derecho: Tagpangapin sang Banwa'' (GMA Iloilo) *''Salandigan'' (GMA Bacolod) *''Tubag!'' (GMA Cebu) ===Entertainment=== *''Agri Tayo Dito'' (GMA Dagupan) *''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) *''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu and GMA Davao) *''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) ==Program schedule== ===Monday-Friday=== * 4:00 am – ** Mon: ''AHA!'' (replay) ** Tues: ''I-Witness'' (replay) ** Wed: ''Reporter's Notebook'' (replay) ** Thurs: ''Powerhouse'' (replay) ** Fri: ''Born to be Wild'' (replay) * 4:00 am - ''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) * 5 am – ''Unang Hirit'' * 6:15 am - Regional: RTV Morning Shows **''Arangkada'' (GMA Iloilo) **''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) **''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) **''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) **''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) **''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) **''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) **''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) **''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) **''Primera Balita'' (GMA Dagupan) **''The Morning Show'' (GMA Bacolod) **''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) **''Una Ka BAI'' (GMA Davao) * 7:25 am – ''Doraemon'' * 7:50 am – ''Ghost Fighter'' (rerun) * 7:25 am - ''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) * 8:15 am – ''Shaman King'' * 8:40 am – ''Bleach'' * 9:05 am – ''Hunter X Hunter'' (2011 version) * 9:30 am – ''Dragon Ball Z Kai'' * 9:50 am – ''Bantatay: Ang Pagbabalik'' * 10:15 am – ''Basta Every Day Happy'' * 10:45 am – ''Don’t Lose The Money'' * 11:30 am – ''The Ryzza Mae Show'' * 12:15 pm – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''Prinsesa ng City Jail'' * 3:15 pm – ''Binibining Marikit'' * 4 pm – ''Mommy Dearest'' * 4:40 pm – ** Mon: ''Alisto'' ** Tues: ''Tunay na Buhay'' ** Wed: ''Power House'' ** Thurs: ''Reporter’s Notebook'' ** Fri: ''Love Hotline'' * 5:05 pm – ''24 Oras Express'' * 5:05 pm - Regional: RTV Newscasts **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) * 5:45 pm - ''Family Feud'' * 6:30 pm – ''24 Oras'' * 8:05 pm – ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' * 8:50 pm – ''Slay'' * 9:35 pm – ''Mga Batang Riles'' ===Mon-Thurs=== * 10:20 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm – ** Mon: ''Front Row'' ** Tues: ''The Blue Planet'' ** Wed & Thurs: ''Planet Earth'' * 12:00 am - ''The Tim Yap Show'' * 12:45 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Friday=== * 9:35 pm – ''Bubble Gang'' * 10:20 pm to 11:00 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm to 12:35 am – ''The Tim Yap Show'' * 12:35 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Saturday=== * 4:30 am – ''PJM Forum'' * 5 am – ''Adyenda'' * 5:30 am – ''Kapwa Ko, Mahal Ko'' * 5 am - ''Isyu ug Istorya'' * 6 am – ''Pinoy M.D.'' * 6 am - Regional: RTV Cultural Shows **''Agri Tayo Dito'' (Various) * 7 am – ''Turbo Zone'' * 7 am - Regional: RTV Magazine Shows **''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) **''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) **''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) **''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) **''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) **''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) **''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) **''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) **''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) **''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) **''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Cagayan de Oro) **''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) **''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) **''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) **''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) **''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) **''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) **''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * 8 am – ''Larva'' * 8:25 am – ''Angry Birds Toons'' * 8:50 am – ''Monsuno'' * 9:15 am – ''Tropang Potchi'' * 9:45 am – ''Sarap Diva'' * 9:15 am - ''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (Various) * 10:30 am – ''Maynila'' * 11:25 am - ''Del Monte Kitchenomics'' * 11:30 am – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''True Horror Stories'' * 3:30 pm – ''Startalk'' * 4:15 pm – ''Wish Ko Lang!'' * 4:45 pm – ''Imbestigador'' * 5:30 pm – ''24 Oras Weekend'' * 6:15 pm – Pepito Manaloto: Ang Tunay na Kuwento'' * 8:15 pm - ''Magpakailanman'' (revival) * 9:30 pm – ''Celebrity Bluff'' * 10:30 pm – ''I-Witness'' * 11:15 pm to 1:15 am - ''Sign off'' ===Sunday=== * 4 am – ''In Touch with Dr. Charles Stanley'' * 5 am - ''Jesus The Healer'' * 6 am – ''Family TV Mass'' * 6 am - Regional: RTV Entertainment Shows **''Mag TV Na'' (Various) * 7 am – ''Grimm’s Fairy Tales'' * 7:00 am – ''Biyaheng DO30'' * 8 am – ''Tom and Jerry Kids'' * 8:30 am – ''Monsuno'' * 9 am – ''AHA!'' * 9:45 am – ''Born To Be Wild'' * 9 am - ''Let's Fiesta'' (Various) * 10:15 am – ''iBilib'' * 10:45 am – ''Ready, Set, Laban!'' (season 2) * 10:50 am – ''Superhero Sunday'' * 12:25 pm - ''Del Monte Kitchenomics'' * 12:30 pm - ''Kapuso Movie Festival'' * 2 pm – ''All-Out Sundays'' * 3:40 pm – ''GMA Blockbusters'' * 5:30 pm - ''24 Oras Weekend'' * 6:10 pm – ''Vampire ang Daddy Ko'' * 6:55 pm – ''Ismol Family'' * 7:40 pm – ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' * 9:40 pm – Bet ng Bayan * 10:40 pm – ''SNBO: Sunday Night Box Office'' * 12:20 am to 1:20 am – ''Diyos at Bayan'' ==Mga Paparating na Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Orihinal=== ;Drama *[[Encantadia (seryeng pantelebisyon ng 2016)|''Encantadia Chronicles: Sang’gre'']] *''Sireno'' *''A Lifetime With You'' *''For The Love of Kobe'' *''A Family Like Us'' *''A Mother'' 's ''Tale'' ===Banyagang Programa=== ;Animated *''Samurai Pizza Cats'' {{small|(1990)}} *''Yo-kai Watch Shadowside'' {{small|(2021)}} *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network tps://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network] *https://www.gmanetwork.com/entertainment/schedule?amp ==Mga Panlabas na Link== * [http://www.igma.tv/shows.php/ iGMA.tv offcial site] * [http://www.gmanetwork.com GMA Network's official website] * [http://www.gmanetwork.com/news GMA News and Public Affairs's official website] * [http://www.gmanetwork.com Official website] {{DEFAULTSORT:GMA Network, List Of Programs Broadcast By}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] om664xub9lwwbrj2pbydyvyhkmk9kh0 2207270 2207269 2026-05-14T00:12:34Z ~2026-29028-82 161785 /* Other current affairs programs */ Cleaned up 2207270 wikitext text/x-wiki {{update||date=Nobyembre 2023}} {{For|dating palabas ng GMA Network|Tala ng mga dating palabas ng GMA Network}} Ang [[GMA Network|'''GMA Network''']] ('''Global Media Arts''' o simpleng '''GMA)''' ay isang pangunahing komersyal na telebisyon at network ng radyo sa Pilipinas na pagmamay-ari ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc]]. Ang punong-himpilan nito ay sa [[GMA Network Center]], Diliman, Lungsod ng Quezon. Ang sumusunod ay isang listahan ng lahat ng mga kasalukuyang programa sa GMA mula nang simulan ang pagpapatakbo nito sa telebisyon noong 1961. ==Kasalukuyang mga programa== ''Paalala: '' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Balita=== * ''[[24 Oras]]'' {{small|(2004-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''24 Oras Breaking News'' {{small|(2018-present)}} * ''24 Oras News Alert'' {{small|(2020-present)}} * ''24 Oras Express'' {{small|(2014-present; simulcast on GMA News TV)}} * ''24 Oras Weekend'' {{small|(2010; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Saksi]]'' {{small|(1995-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Unang Hirit]]'' {{small|(1999-present)}} ===Ugnayang publiko=== * ''Adyenda'' {{small|(2009-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Alisto'' {{small|(2013-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Born to Be Wild'' {{small|(2007-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Diyos at Bayan'' {{small|(1998-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Earthflight'' {{small|(2015-present)}} * ''Front Row'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Frozen Planet'' {{small|(2014-present)}} * ''Isyu Ngayon'' {{small|(2010-present)}} * ''Imbestigador'' {{small|(2000-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''i-Witness'' {{small|(1999-present)}} * ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' {{small|(2004-present)}} * ''Pinoy M.D.'' {{small|(2010-present)}} * ''Planet Earth'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Power House'' {{small|(2014)}} * ''Reporter's Notebook'' {{small|(2004-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Tunay na Buhay'' {{small|(2011-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Wish Ko Lang!'' {{small|(2002-present)}} ===Drama=== ====Primetime==== * ''Prinsesa ng City Jail'' {{small|(2025-present)}} * ''Binibining Marikit'' {{small|(2025-present)}} * ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' {{small|(2025-present)}} * ''Mommy Dearest'' {{small|(2025-present)}} * ''Mga Batang Riles'' {{small|(2025-present)}} * ''Slay'' {{small|(2025-present)}} * ''Maka'' {{small|(2024-present)}} ====Sabado at Linggo==== * ''Daig Kayo ng Lola Ko'' * ''Regal Studio Presents'' * ''[[Magpakailanman]]'' {{small|(2002-present)}} ===Pang-Aliw=== * ''[[It’s Showtime]]'' {{small|(2024-present, sa produksyon ng [[ABS-CBN|ABS-CBN Studios]])}} * ''[[All-Out Sundays]]'' {{small|(2020-present)}} * ''TiktoClock'' ===Palaro=== * ''Family Feud'' * ''The Voice Generations'' * ''The Clash'' ===Komedya=== * ''[[Bubble Gang]]'' {{small|(1995-present, also broadcast on GMA News TV)}} * ''Open 24/7'' * ''[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Tuloy Ang Kwento]]'' ===Talakayan=== *''[[The Boobay and Tekla Show]]'' {{small|(2019-present)}} *''[[Mars Pa More|Fast Talk With Boy Abunda]]'' *''The 700 Club Asia'' * ''[[Sarap, 'Di Ba?]]'' * ''Cayetano in Action with Boy Abunda'' ===Serbisyo publiko=== * ''[[Kapwa Ko Mahal Ko]]'' {{small|(1975-present)}} ===Pangkaalaman=== * ''[[Amazing Earth]]'' {{small|(2018-present)}} * ''[[AHA!]]'' {{small|(2010-present; produced by GMA News and Public Affairs)}} * ''[[iBilib]]'' {{small|(2012-present)}} * ''AgriPreneur'' * ''Pera Paraan'' * ''Turbo Zone'' * ''Healing Galing'' ===Relihiyon=== * ''The 700 Club Asia'' {{small|(1995-present, sa produksyon ng [[CBN Asia]])}} ===Pelikula at Espesyal na Presentasyon=== * ''GMA Blockbusters'' {{small|(2013-present)}} * ''GMA Regional TV Presents'' *''Kapuso Movie Festival'' {{small|(2006-present)}} ==Banyagang programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Drama=== *''Her Private Life'' {{small|(2021-present)}} *''Lie After Lie'' {{small|(2021-present)}} *''Mako Mermaids'' {{small|(2021-present)}} *''The Penthouse'' {{small|(2021-present)}} ===Animasyon=== *''[[Angry Birds Toons]]'' {{small|(2021-present)}} *''[[Hunter × Hunter|Hunter x Hunter]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[Detective Conan]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[One Piece]]'' {{small|(2020-present)}} *''[[Slam Dunk]]'' {{small|(2021-present)}} ===Usapan=== * ''[[In Touch with Charles Stanley]]'' {{small|(1994–2004, 2008–2014, 2015–2016, 2019-present)}} ==Mga palabas ng GMA Regional TV sa buong bansa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya at rehiyon kung saan nagpapakita ang palabas sa panaklong. ===Balita=== *''24 Oras Regional Editions'' {{small|(2014-present)}} **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===News bulletin=== *''24 Oras News Alert Ilokano'' (GMA Ilocos) *''24 Oras News Alert Northern Luzon'' (GMA Baguio) *''24 Oras News Alert North Central Luzon'' (GMA Dagupan) *''24 Oras News Alert Cagayan Valley'' (GMA Isabela) *''24 Oras News Alert Pampanga'' (GMA Pampanga) *''24 Oras News Alert Southern Tagalog'' (GMA Batangas) *''24 Oras News Alert Palawan'' (GMA Palawan) *''24 Oras News Alert Bikol'' (GMA Bicol) *''24 Oras News Alert Western Visayas'' (GMA Iloilo) *''24 Oras News Alert Negros'' (GMA Bacolod) *''24 Oras News Alert Central Visayas'' (GMA Cebu) *''24 Oras News Alert Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) *''24 Oras News Alert Chavacano'' (GMA Zamboanga) *''24 Oras News Alert Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) *''24 Oras News Alert Southern Mindanao'' (GMA Davao) *''24 Oras News Alert Socsksargen'' (GMA General Santos) *''24 Oras News Alert Caraga'' (GMA Butuan) *''24 Oras News Alert Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===Mga palabas sa umaga=== *''Arangkada'' (GMA Iloilo) *''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) *''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) *''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) *''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) *''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) *''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) *''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) *''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Primera Balita'' (GMA Dagupan) *''The Morning Show'' (GMA Bacolod) *''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) *''Una Ka BAI'' (GMA Davao) ===Educational/magazine shows=== *''Let's Fiesta'' (GMA Ilocos, GMA Baguio, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA Bicol, GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu, GMA Tacloban, GMA Zamboanga, GMA Northern Mindanao, GMA Davao, GMA General Santos, GMA Butuan and GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Atin To!'' (GMA Baguio, GMA Ilocos, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA General Santos, GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Oragon!'' (GMA Bicol) *''Mag TV Na, Amiga!'' (GMA Iloilo and GMA Bacolod) *''Mag TV Na!'' (GMA Cebu) *''Mag TV Na, Waraynon!'' (GMA Tacloban) *''Mag TV Na, De Aton Este!'' (GMA Zamboanga) *''Mag TV Na, Asenso Ta!'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Mag TV Na, Mag Negosyo Ta!'' (GMA Davao) ===Public affairs=== *''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) *''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) *''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) *''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) *''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) *''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) *''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) *''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) *''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) *''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) *''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Northern Mindanao) *''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) *''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) *''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) *''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) *''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) *''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) *''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * ''[[Biyaheng DO30]]'' (co-produced with Davao City Government)<ref>{{cite web |url=http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |title=GMA Davao Rolls Out "Byaheng DO30" With Mayor Inday Duterte |publisher=Page One |date=Disyembre 14, 2016 |accessdate=Disyembre 15, 2016 |archive-date=2016-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223130741/http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |url-status=dead }}</ref> ===Other current affairs programs=== *''Aksyon Ngonian'' (GMA Bicol) *''Ano Ngani?'' (GMA Tacloban) *''Barangay Patrol'' (GMA Davao) *''Bayan ni Juan'' (GMA Dagupan) *''Bida Kapampangan'' (GMA Pampanga) *''Derecho: Tagpangapin sang Banwa'' (GMA Iloilo) *''Kayang-Kaya'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) *''Lingkod Lambak'' (GMA Isabela) *''Salandigan'' (GMA Bacolod) *''Tubag!'' (GMA Cebu) ===Entertainment=== *''Agri Tayo Dito'' (GMA Dagupan) *''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) *''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu and GMA Davao) *''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) ==Program schedule== ===Monday-Friday=== * 4:00 am – ** Mon: ''AHA!'' (replay) ** Tues: ''I-Witness'' (replay) ** Wed: ''Reporter's Notebook'' (replay) ** Thurs: ''Powerhouse'' (replay) ** Fri: ''Born to be Wild'' (replay) * 4:00 am - ''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) * 5 am – ''Unang Hirit'' * 6:15 am - Regional: RTV Morning Shows **''Arangkada'' (GMA Iloilo) **''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) **''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) **''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) **''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) **''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) **''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) **''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) **''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) **''Primera Balita'' (GMA Dagupan) **''The Morning Show'' (GMA Bacolod) **''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) **''Una Ka BAI'' (GMA Davao) * 7:25 am – ''Doraemon'' * 7:50 am – ''Ghost Fighter'' (rerun) * 7:25 am - ''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) * 8:15 am – ''Shaman King'' * 8:40 am – ''Bleach'' * 9:05 am – ''Hunter X Hunter'' (2011 version) * 9:30 am – ''Dragon Ball Z Kai'' * 9:50 am – ''Bantatay: Ang Pagbabalik'' * 10:15 am – ''Basta Every Day Happy'' * 10:45 am – ''Don’t Lose The Money'' * 11:30 am – ''The Ryzza Mae Show'' * 12:15 pm – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''Prinsesa ng City Jail'' * 3:15 pm – ''Binibining Marikit'' * 4 pm – ''Mommy Dearest'' * 4:40 pm – ** Mon: ''Alisto'' ** Tues: ''Tunay na Buhay'' ** Wed: ''Power House'' ** Thurs: ''Reporter’s Notebook'' ** Fri: ''Love Hotline'' * 5:05 pm – ''24 Oras Express'' * 5:05 pm - Regional: RTV Newscasts **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) * 5:45 pm - ''Family Feud'' * 6:30 pm – ''24 Oras'' * 8:05 pm – ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' * 8:50 pm – ''Slay'' * 9:35 pm – ''Mga Batang Riles'' ===Mon-Thurs=== * 10:20 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm – ** Mon: ''Front Row'' ** Tues: ''The Blue Planet'' ** Wed & Thurs: ''Planet Earth'' * 12:00 am - ''The Tim Yap Show'' * 12:45 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Friday=== * 9:35 pm – ''Bubble Gang'' * 10:20 pm to 11:00 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm to 12:35 am – ''The Tim Yap Show'' * 12:35 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Saturday=== * 4:30 am – ''PJM Forum'' * 5 am – ''Adyenda'' * 5:30 am – ''Kapwa Ko, Mahal Ko'' * 5 am - ''Isyu ug Istorya'' * 6 am – ''Pinoy M.D.'' * 6 am - Regional: RTV Cultural Shows **''Agri Tayo Dito'' (Various) * 7 am – ''Turbo Zone'' * 7 am - Regional: RTV Magazine Shows **''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) **''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) **''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) **''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) **''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) **''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) **''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) **''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) **''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) **''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) **''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Cagayan de Oro) **''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) **''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) **''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) **''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) **''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) **''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) **''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * 8 am – ''Larva'' * 8:25 am – ''Angry Birds Toons'' * 8:50 am – ''Monsuno'' * 9:15 am – ''Tropang Potchi'' * 9:45 am – ''Sarap Diva'' * 9:15 am - ''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (Various) * 10:30 am – ''Maynila'' * 11:25 am - ''Del Monte Kitchenomics'' * 11:30 am – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''True Horror Stories'' * 3:30 pm – ''Startalk'' * 4:15 pm – ''Wish Ko Lang!'' * 4:45 pm – ''Imbestigador'' * 5:30 pm – ''24 Oras Weekend'' * 6:15 pm – Pepito Manaloto: Ang Tunay na Kuwento'' * 8:15 pm - ''Magpakailanman'' (revival) * 9:30 pm – ''Celebrity Bluff'' * 10:30 pm – ''I-Witness'' * 11:15 pm to 1:15 am - ''Sign off'' ===Sunday=== * 4 am – ''In Touch with Dr. Charles Stanley'' * 5 am - ''Jesus The Healer'' * 6 am – ''Family TV Mass'' * 6 am - Regional: RTV Entertainment Shows **''Mag TV Na'' (Various) * 7 am – ''Grimm’s Fairy Tales'' * 7:00 am – ''Biyaheng DO30'' * 8 am – ''Tom and Jerry Kids'' * 8:30 am – ''Monsuno'' * 9 am – ''AHA!'' * 9:45 am – ''Born To Be Wild'' * 9 am - ''Let's Fiesta'' (Various) * 10:15 am – ''iBilib'' * 10:45 am – ''Ready, Set, Laban!'' (season 2) * 10:50 am – ''Superhero Sunday'' * 12:25 pm - ''Del Monte Kitchenomics'' * 12:30 pm - ''Kapuso Movie Festival'' * 2 pm – ''All-Out Sundays'' * 3:40 pm – ''GMA Blockbusters'' * 5:30 pm - ''24 Oras Weekend'' * 6:10 pm – ''Vampire ang Daddy Ko'' * 6:55 pm – ''Ismol Family'' * 7:40 pm – ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' * 9:40 pm – Bet ng Bayan * 10:40 pm – ''SNBO: Sunday Night Box Office'' * 12:20 am to 1:20 am – ''Diyos at Bayan'' ==Mga Paparating na Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Orihinal=== ;Drama *[[Encantadia (seryeng pantelebisyon ng 2016)|''Encantadia Chronicles: Sang’gre'']] *''Sireno'' *''A Lifetime With You'' *''For The Love of Kobe'' *''A Family Like Us'' *''A Mother'' 's ''Tale'' ===Banyagang Programa=== ;Animated *''Samurai Pizza Cats'' {{small|(1990)}} *''Yo-kai Watch Shadowside'' {{small|(2021)}} *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network tps://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network] *https://www.gmanetwork.com/entertainment/schedule?amp ==Mga Panlabas na Link== * [http://www.igma.tv/shows.php/ iGMA.tv offcial site] * [http://www.gmanetwork.com GMA Network's official website] * [http://www.gmanetwork.com/news GMA News and Public Affairs's official website] * [http://www.gmanetwork.com Official website] {{DEFAULTSORT:GMA Network, List Of Programs Broadcast By}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] 4skbgr9c01sglw0viap7seu2wlaziur 2207271 2207270 2026-05-14T00:19:20Z ~2026-29028-82 161785 /* Mga palabas ng GMA Regional TV sa buong bansa */ Clean up 2207271 wikitext text/x-wiki {{update||date=Nobyembre 2023}} {{For|dating palabas ng GMA Network|Tala ng mga dating palabas ng GMA Network}} Ang [[GMA Network|'''GMA Network''']] ('''Global Media Arts''' o simpleng '''GMA)''' ay isang pangunahing komersyal na telebisyon at network ng radyo sa Pilipinas na pagmamay-ari ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc]]. Ang punong-himpilan nito ay sa [[GMA Network Center]], Diliman, Lungsod ng Quezon. Ang sumusunod ay isang listahan ng lahat ng mga kasalukuyang programa sa GMA mula nang simulan ang pagpapatakbo nito sa telebisyon noong 1961. ==Kasalukuyang mga programa== ''Paalala: '' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Balita=== * ''[[24 Oras]]'' {{small|(2004-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''24 Oras Breaking News'' {{small|(2018-present)}} * ''24 Oras News Alert'' {{small|(2020-present)}} * ''24 Oras Express'' {{small|(2014-present; simulcast on GMA News TV)}} * ''24 Oras Weekend'' {{small|(2010; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Saksi]]'' {{small|(1995-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Unang Hirit]]'' {{small|(1999-present)}} ===Ugnayang publiko=== * ''Adyenda'' {{small|(2009-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Alisto'' {{small|(2013-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Born to Be Wild'' {{small|(2007-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Diyos at Bayan'' {{small|(1998-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Earthflight'' {{small|(2015-present)}} * ''Front Row'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Frozen Planet'' {{small|(2014-present)}} * ''Isyu Ngayon'' {{small|(2010-present)}} * ''Imbestigador'' {{small|(2000-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''i-Witness'' {{small|(1999-present)}} * ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' {{small|(2004-present)}} * ''Pinoy M.D.'' {{small|(2010-present)}} * ''Planet Earth'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Power House'' {{small|(2014)}} * ''Reporter's Notebook'' {{small|(2004-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Tunay na Buhay'' {{small|(2011-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Wish Ko Lang!'' {{small|(2002-present)}} ===Drama=== ====Primetime==== * ''Prinsesa ng City Jail'' {{small|(2025-present)}} * ''Binibining Marikit'' {{small|(2025-present)}} * ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' {{small|(2025-present)}} * ''Mommy Dearest'' {{small|(2025-present)}} * ''Mga Batang Riles'' {{small|(2025-present)}} * ''Slay'' {{small|(2025-present)}} * ''Maka'' {{small|(2024-present)}} ====Sabado at Linggo==== * ''Daig Kayo ng Lola Ko'' * ''Regal Studio Presents'' * ''[[Magpakailanman]]'' {{small|(2002-present)}} ===Pang-Aliw=== * ''[[It’s Showtime]]'' {{small|(2024-present, sa produksyon ng [[ABS-CBN|ABS-CBN Studios]])}} * ''[[All-Out Sundays]]'' {{small|(2020-present)}} * ''TiktoClock'' ===Palaro=== * ''Family Feud'' * ''The Voice Generations'' * ''The Clash'' ===Komedya=== * ''[[Bubble Gang]]'' {{small|(1995-present, also broadcast on GMA News TV)}} * ''Open 24/7'' * ''[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Tuloy Ang Kwento]]'' ===Talakayan=== *''[[The Boobay and Tekla Show]]'' {{small|(2019-present)}} *''[[Mars Pa More|Fast Talk With Boy Abunda]]'' *''The 700 Club Asia'' * ''[[Sarap, 'Di Ba?]]'' * ''Cayetano in Action with Boy Abunda'' ===Serbisyo publiko=== * ''[[Kapwa Ko Mahal Ko]]'' {{small|(1975-present)}} ===Pangkaalaman=== * ''[[Amazing Earth]]'' {{small|(2018-present)}} * ''[[AHA!]]'' {{small|(2010-present; produced by GMA News and Public Affairs)}} * ''[[iBilib]]'' {{small|(2012-present)}} * ''AgriPreneur'' * ''Pera Paraan'' * ''Turbo Zone'' * ''Healing Galing'' ===Relihiyon=== * ''The 700 Club Asia'' {{small|(1995-present, sa produksyon ng [[CBN Asia]])}} ===Pelikula at Espesyal na Presentasyon=== * ''GMA Blockbusters'' {{small|(2013-present)}} * ''GMA Regional TV Presents'' *''Kapuso Movie Festival'' {{small|(2006-present)}} ==Banyagang programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Drama=== *''Her Private Life'' {{small|(2021-present)}} *''Lie After Lie'' {{small|(2021-present)}} *''Mako Mermaids'' {{small|(2021-present)}} *''The Penthouse'' {{small|(2021-present)}} ===Animasyon=== *''[[Angry Birds Toons]]'' {{small|(2021-present)}} *''[[Hunter × Hunter|Hunter x Hunter]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[Detective Conan]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[One Piece]]'' {{small|(2020-present)}} *''[[Slam Dunk]]'' {{small|(2021-present)}} ===Usapan=== * ''[[In Touch with Charles Stanley]]'' {{small|(1994–2004, 2008–2014, 2015–2016, 2019-present)}} ==Mga palabas ng GMA Regional TV sa buong bansa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya at rehiyon kung saan nagpapakita ang palabas sa panaklong. ===Balita=== *''24 Oras Regional Editions'' {{small|(2014-present)}} **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===News bulletin=== *''24 Oras News Alert Ilokano'' (GMA Ilocos) *''24 Oras News Alert Northern Luzon'' (GMA Baguio) *''24 Oras News Alert North Central Luzon'' (GMA Dagupan) *''24 Oras News Alert Cagayan Valley'' (GMA Isabela) *''24 Oras News Alert Pampanga'' (GMA Pampanga) *''24 Oras News Alert Southern Tagalog'' (GMA Batangas) *''24 Oras News Alert Palawan'' (GMA Palawan) *''24 Oras News Alert Bikol'' (GMA Bicol) *''24 Oras News Alert Western Visayas'' (GMA Iloilo) *''24 Oras News Alert Negros'' (GMA Bacolod) *''24 Oras News Alert Central Visayas'' (GMA Cebu) *''24 Oras News Alert Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) *''24 Oras News Alert Chavacano'' (GMA Zamboanga) *''24 Oras News Alert Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) *''24 Oras News Alert Southern Mindanao'' (GMA Davao) *''24 Oras News Alert Socsksargen'' (GMA General Santos) *''24 Oras News Alert Caraga'' (GMA Butuan) *''24 Oras News Alert Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===Mga palabas sa umaga=== *''Arangkada'' (GMA Iloilo) *''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) *''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) *''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) *''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) *''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) *''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) *''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) *''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Primera Balita'' (GMA Dagupan) *''The Morning Show'' (GMA Bacolod) *''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) *''Una Ka BAI'' (GMA Davao) ===Educational/magazine shows=== *''Let's Fiesta'' (GMA Ilocos, GMA Baguio, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA Bicol, GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu, GMA Tacloban, GMA Zamboanga, GMA Northern Mindanao, GMA Davao, GMA General Santos, GMA Butuan and GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Atin To!'' (GMA Baguio, GMA Ilocos, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA General Santos, GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Oragon!'' (GMA Bicol) *''Mag TV Na, Amiga!'' (GMA Iloilo and GMA Bacolod) *''Mag TV Na!'' (GMA Cebu) *''Mag TV Na, Waraynon!'' (GMA Tacloban) *''Mag TV Na, De Aton Este!'' (GMA Zamboanga) *''Mag TV Na, Asenso Ta!'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Mag TV Na, Mag Negosyo Ta!'' (GMA Davao) ===Public affairs=== *''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) *''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) *''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) *''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) *''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) *''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) *''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) *''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) *''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) *''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) *''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Northern Mindanao) *''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) *''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) *''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) *''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) *''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) *''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) *''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * ''[[Biyaheng DO30]]'' (co-produced with Davao City Government)<ref>{{cite web |url=http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |title=GMA Davao Rolls Out "Byaheng DO30" With Mayor Inday Duterte |publisher=Page One |date=Disyembre 14, 2016 |accessdate=Disyembre 15, 2016 |archive-date=2016-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223130741/http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |url-status=dead }}</ref> ===Other current affairs programs=== *''Aksyon Ngonian'' (GMA Bicol) *''Ano Ngani?'' (GMA Tacloban) *''Barangay Patrol'' (GMA Davao) *''Bayan ni Juan'' (GMA Dagupan) *''Bida Kapampangan'' (GMA Pampanga) *''Derecho: Tagpangapin sang Banwa'' (GMA Iloilo) *''I-Amianan Mo!'' (GMA Dagupan) *''Ipa-Bisdak Mo!'' (GMA Cebu) *''Ipa-Ratsada Mo!'' (GMA Iloilo and GMA Bacolod) *''Kastigador'' (GMA Davao) *''Kayang-Kaya'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) *''Lingkod Lambak'' (GMA Isabela) *''Serbisyo Publiko'' (GMA Zamboanga) *''Salandigan'' (GMA Bacolod) *''Tubag!'' (GMA Cebu) ===Entertainment=== *''Agri Tayo Dito'' (GMA Dagupan) *''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) *''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu and GMA Davao) *''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) ==Program schedule== ===Monday-Friday=== * 4:00 am – ** Mon: ''AHA!'' (replay) ** Tues: ''I-Witness'' (replay) ** Wed: ''Reporter's Notebook'' (replay) ** Thurs: ''Powerhouse'' (replay) ** Fri: ''Born to be Wild'' (replay) * 4:00 am - ''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) * 5 am – ''Unang Hirit'' * 6:15 am - Regional: RTV Morning Shows **''Arangkada'' (GMA Iloilo) **''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) **''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) **''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) **''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) **''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) **''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) **''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) **''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) **''Primera Balita'' (GMA Dagupan) **''The Morning Show'' (GMA Bacolod) **''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) **''Una Ka BAI'' (GMA Davao) * 7:25 am – ''Doraemon'' * 7:50 am – ''Ghost Fighter'' (rerun) * 7:25 am - ''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) * 8:15 am – ''Shaman King'' * 8:40 am – ''Bleach'' * 9:05 am – ''Hunter X Hunter'' (2011 version) * 9:30 am – ''Dragon Ball Z Kai'' * 9:50 am – ''Bantatay: Ang Pagbabalik'' * 10:15 am – ''Basta Every Day Happy'' * 10:45 am – ''Don’t Lose The Money'' * 11:30 am – ''The Ryzza Mae Show'' * 12:15 pm – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''Prinsesa ng City Jail'' * 3:15 pm – ''Binibining Marikit'' * 4 pm – ''Mommy Dearest'' * 4:40 pm – ** Mon: ''Alisto'' ** Tues: ''Tunay na Buhay'' ** Wed: ''Power House'' ** Thurs: ''Reporter’s Notebook'' ** Fri: ''Love Hotline'' * 5:05 pm – ''24 Oras Express'' * 5:05 pm - Regional: RTV Newscasts **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) * 5:45 pm - ''Family Feud'' * 6:30 pm – ''24 Oras'' * 8:05 pm – ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' * 8:50 pm – ''Slay'' * 9:35 pm – ''Mga Batang Riles'' ===Mon-Thurs=== * 10:20 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm – ** Mon: ''Front Row'' ** Tues: ''The Blue Planet'' ** Wed & Thurs: ''Planet Earth'' * 12:00 am - ''The Tim Yap Show'' * 12:45 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Friday=== * 9:35 pm – ''Bubble Gang'' * 10:20 pm to 11:00 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm to 12:35 am – ''The Tim Yap Show'' * 12:35 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Saturday=== * 4:30 am – ''PJM Forum'' * 5 am – ''Adyenda'' * 5:30 am – ''Kapwa Ko, Mahal Ko'' * 5 am - ''Isyu ug Istorya'' * 6 am – ''Pinoy M.D.'' * 6 am - Regional: RTV Cultural Shows **''Agri Tayo Dito'' (Various) * 7 am – ''Turbo Zone'' * 7 am - Regional: RTV Magazine Shows **''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) **''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) **''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) **''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) **''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) **''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) **''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) **''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) **''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) **''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) **''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Cagayan de Oro) **''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) **''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) **''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) **''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) **''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) **''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) **''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * 8 am – ''Larva'' * 8:25 am – ''Angry Birds Toons'' * 8:50 am – ''Monsuno'' * 9:15 am – ''Tropang Potchi'' * 9:45 am – ''Sarap Diva'' * 9:15 am - ''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (Various) * 10:30 am – ''Maynila'' * 11:25 am - ''Del Monte Kitchenomics'' * 11:30 am – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''True Horror Stories'' * 3:30 pm – ''Startalk'' * 4:15 pm – ''Wish Ko Lang!'' * 4:45 pm – ''Imbestigador'' * 5:30 pm – ''24 Oras Weekend'' * 6:15 pm – Pepito Manaloto: Ang Tunay na Kuwento'' * 8:15 pm - ''Magpakailanman'' (revival) * 9:30 pm – ''Celebrity Bluff'' * 10:30 pm – ''I-Witness'' * 11:15 pm to 1:15 am - ''Sign off'' ===Sunday=== * 4 am – ''In Touch with Dr. Charles Stanley'' * 5 am - ''Jesus The Healer'' * 6 am – ''Family TV Mass'' * 6 am - Regional: RTV Entertainment Shows **''Mag TV Na'' (Various) * 7 am – ''Grimm’s Fairy Tales'' * 7:00 am – ''Biyaheng DO30'' * 8 am – ''Tom and Jerry Kids'' * 8:30 am – ''Monsuno'' * 9 am – ''AHA!'' * 9:45 am – ''Born To Be Wild'' * 9 am - ''Let's Fiesta'' (Various) * 10:15 am – ''iBilib'' * 10:45 am – ''Ready, Set, Laban!'' (season 2) * 10:50 am – ''Superhero Sunday'' * 12:25 pm - ''Del Monte Kitchenomics'' * 12:30 pm - ''Kapuso Movie Festival'' * 2 pm – ''All-Out Sundays'' * 3:40 pm – ''GMA Blockbusters'' * 5:30 pm - ''24 Oras Weekend'' * 6:10 pm – ''Vampire ang Daddy Ko'' * 6:55 pm – ''Ismol Family'' * 7:40 pm – ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' * 9:40 pm – Bet ng Bayan * 10:40 pm – ''SNBO: Sunday Night Box Office'' * 12:20 am to 1:20 am – ''Diyos at Bayan'' ==Mga Paparating na Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Orihinal=== ;Drama *[[Encantadia (seryeng pantelebisyon ng 2016)|''Encantadia Chronicles: Sang’gre'']] *''Sireno'' *''A Lifetime With You'' *''For The Love of Kobe'' *''A Family Like Us'' *''A Mother'' 's ''Tale'' ===Banyagang Programa=== ;Animated *''Samurai Pizza Cats'' {{small|(1990)}} *''Yo-kai Watch Shadowside'' {{small|(2021)}} *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network tps://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network] *https://www.gmanetwork.com/entertainment/schedule?amp ==Mga Panlabas na Link== * [http://www.igma.tv/shows.php/ iGMA.tv offcial site] * [http://www.gmanetwork.com GMA Network's official website] * [http://www.gmanetwork.com/news GMA News and Public Affairs's official website] * [http://www.gmanetwork.com Official website] {{DEFAULTSORT:GMA Network, List Of Programs Broadcast By}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] pwy6kdjhbktfj9mmtq41rshn403nrub 2207272 2207271 2026-05-14T00:20:33Z ~2026-29028-82 161785 /* Public affairs */ Clean up 2207272 wikitext text/x-wiki {{update||date=Nobyembre 2023}} {{For|dating palabas ng GMA Network|Tala ng mga dating palabas ng GMA Network}} Ang [[GMA Network|'''GMA Network''']] ('''Global Media Arts''' o simpleng '''GMA)''' ay isang pangunahing komersyal na telebisyon at network ng radyo sa Pilipinas na pagmamay-ari ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc]]. Ang punong-himpilan nito ay sa [[GMA Network Center]], Diliman, Lungsod ng Quezon. Ang sumusunod ay isang listahan ng lahat ng mga kasalukuyang programa sa GMA mula nang simulan ang pagpapatakbo nito sa telebisyon noong 1961. ==Kasalukuyang mga programa== ''Paalala: '' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Balita=== * ''[[24 Oras]]'' {{small|(2004-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''24 Oras Breaking News'' {{small|(2018-present)}} * ''24 Oras News Alert'' {{small|(2020-present)}} * ''24 Oras Express'' {{small|(2014-present; simulcast on GMA News TV)}} * ''24 Oras Weekend'' {{small|(2010; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Saksi]]'' {{small|(1995-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Unang Hirit]]'' {{small|(1999-present)}} ===Ugnayang publiko=== * ''Adyenda'' {{small|(2009-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Alisto'' {{small|(2013-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Born to Be Wild'' {{small|(2007-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Diyos at Bayan'' {{small|(1998-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Earthflight'' {{small|(2015-present)}} * ''Front Row'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Frozen Planet'' {{small|(2014-present)}} * ''Isyu Ngayon'' {{small|(2010-present)}} * ''Imbestigador'' {{small|(2000-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''i-Witness'' {{small|(1999-present)}} * ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' {{small|(2004-present)}} * ''Pinoy M.D.'' {{small|(2010-present)}} * ''Planet Earth'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Power House'' {{small|(2014)}} * ''Reporter's Notebook'' {{small|(2004-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Tunay na Buhay'' {{small|(2011-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Wish Ko Lang!'' {{small|(2002-present)}} ===Drama=== ====Primetime==== * ''Prinsesa ng City Jail'' {{small|(2025-present)}} * ''Binibining Marikit'' {{small|(2025-present)}} * ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' {{small|(2025-present)}} * ''Mommy Dearest'' {{small|(2025-present)}} * ''Mga Batang Riles'' {{small|(2025-present)}} * ''Slay'' {{small|(2025-present)}} * ''Maka'' {{small|(2024-present)}} ====Sabado at Linggo==== * ''Daig Kayo ng Lola Ko'' * ''Regal Studio Presents'' * ''[[Magpakailanman]]'' {{small|(2002-present)}} ===Pang-Aliw=== * ''[[It’s Showtime]]'' {{small|(2024-present, sa produksyon ng [[ABS-CBN|ABS-CBN Studios]])}} * ''[[All-Out Sundays]]'' {{small|(2020-present)}} * ''TiktoClock'' ===Palaro=== * ''Family Feud'' * ''The Voice Generations'' * ''The Clash'' ===Komedya=== * ''[[Bubble Gang]]'' {{small|(1995-present, also broadcast on GMA News TV)}} * ''Open 24/7'' * ''[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Tuloy Ang Kwento]]'' ===Talakayan=== *''[[The Boobay and Tekla Show]]'' {{small|(2019-present)}} *''[[Mars Pa More|Fast Talk With Boy Abunda]]'' *''The 700 Club Asia'' * ''[[Sarap, 'Di Ba?]]'' * ''Cayetano in Action with Boy Abunda'' ===Serbisyo publiko=== * ''[[Kapwa Ko Mahal Ko]]'' {{small|(1975-present)}} ===Pangkaalaman=== * ''[[Amazing Earth]]'' {{small|(2018-present)}} * ''[[AHA!]]'' {{small|(2010-present; produced by GMA News and Public Affairs)}} * ''[[iBilib]]'' {{small|(2012-present)}} * ''AgriPreneur'' * ''Pera Paraan'' * ''Turbo Zone'' * ''Healing Galing'' ===Relihiyon=== * ''The 700 Club Asia'' {{small|(1995-present, sa produksyon ng [[CBN Asia]])}} ===Pelikula at Espesyal na Presentasyon=== * ''GMA Blockbusters'' {{small|(2013-present)}} * ''GMA Regional TV Presents'' *''Kapuso Movie Festival'' {{small|(2006-present)}} ==Banyagang programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Drama=== *''Her Private Life'' {{small|(2021-present)}} *''Lie After Lie'' {{small|(2021-present)}} *''Mako Mermaids'' {{small|(2021-present)}} *''The Penthouse'' {{small|(2021-present)}} ===Animasyon=== *''[[Angry Birds Toons]]'' {{small|(2021-present)}} *''[[Hunter × Hunter|Hunter x Hunter]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[Detective Conan]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[One Piece]]'' {{small|(2020-present)}} *''[[Slam Dunk]]'' {{small|(2021-present)}} ===Usapan=== * ''[[In Touch with Charles Stanley]]'' {{small|(1994–2004, 2008–2014, 2015–2016, 2019-present)}} ==Mga palabas ng GMA Regional TV sa buong bansa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya at rehiyon kung saan nagpapakita ang palabas sa panaklong. ===Balita=== *''24 Oras Regional Editions'' {{small|(2014-present)}} **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===News bulletin=== *''24 Oras News Alert Ilokano'' (GMA Ilocos) *''24 Oras News Alert Northern Luzon'' (GMA Baguio) *''24 Oras News Alert North Central Luzon'' (GMA Dagupan) *''24 Oras News Alert Cagayan Valley'' (GMA Isabela) *''24 Oras News Alert Pampanga'' (GMA Pampanga) *''24 Oras News Alert Southern Tagalog'' (GMA Batangas) *''24 Oras News Alert Palawan'' (GMA Palawan) *''24 Oras News Alert Bikol'' (GMA Bicol) *''24 Oras News Alert Western Visayas'' (GMA Iloilo) *''24 Oras News Alert Negros'' (GMA Bacolod) *''24 Oras News Alert Central Visayas'' (GMA Cebu) *''24 Oras News Alert Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) *''24 Oras News Alert Chavacano'' (GMA Zamboanga) *''24 Oras News Alert Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) *''24 Oras News Alert Southern Mindanao'' (GMA Davao) *''24 Oras News Alert Socsksargen'' (GMA General Santos) *''24 Oras News Alert Caraga'' (GMA Butuan) *''24 Oras News Alert Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===Mga palabas sa umaga=== *''Arangkada'' (GMA Iloilo) *''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) *''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) *''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) *''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) *''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) *''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) *''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) *''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Primera Balita'' (GMA Dagupan) *''The Morning Show'' (GMA Bacolod) *''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) *''Una Ka BAI'' (GMA Davao) ===Educational/magazine shows=== *''Let's Fiesta'' (GMA Ilocos, GMA Baguio, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA Bicol, GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu, GMA Tacloban, GMA Zamboanga, GMA Northern Mindanao, GMA Davao, GMA General Santos, GMA Butuan and GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Atin To!'' (GMA Baguio, GMA Ilocos, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA General Santos, GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Oragon!'' (GMA Bicol) *''Mag TV Na, Amiga!'' (GMA Iloilo and GMA Bacolod) *''Mag TV Na!'' (GMA Cebu) *''Mag TV Na, Waraynon!'' (GMA Tacloban) *''Mag TV Na, De Aton Este!'' (GMA Zamboanga) *''Mag TV Na, Asenso Ta!'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Mag TV Na, Mag Negosyo Ta!'' (GMA Davao) ===Public affairs=== *''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) *''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) *''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) *''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) *''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) *''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) *''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) *''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) *''Isyu ug Istorya'' (GMA Davao) *''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) *''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) *''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) *''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Northern Mindanao) *''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) *''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) *''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) *''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) *''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) *''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * ''[[Biyaheng DO30]]'' (co-produced with Davao City Government)<ref>{{cite web |url=http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |title=GMA Davao Rolls Out "Byaheng DO30" With Mayor Inday Duterte |publisher=Page One |date=Disyembre 14, 2016 |accessdate=Disyembre 15, 2016 |archive-date=2016-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223130741/http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |url-status=dead }}</ref> ===Other current affairs programs=== *''Aksyon Ngonian'' (GMA Bicol) *''Ano Ngani?'' (GMA Tacloban) *''Barangay Patrol'' (GMA Davao) *''Bayan ni Juan'' (GMA Dagupan) *''Bida Kapampangan'' (GMA Pampanga) *''Derecho: Tagpangapin sang Banwa'' (GMA Iloilo) *''I-Amianan Mo!'' (GMA Dagupan) *''Ipa-Bisdak Mo!'' (GMA Cebu) *''Ipa-Ratsada Mo!'' (GMA Iloilo and GMA Bacolod) *''Kastigador'' (GMA Davao) *''Kayang-Kaya'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) *''Lingkod Lambak'' (GMA Isabela) *''Serbisyo Publiko'' (GMA Zamboanga) *''Salandigan'' (GMA Bacolod) *''Tubag!'' (GMA Cebu) ===Entertainment=== *''Agri Tayo Dito'' (GMA Dagupan) *''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) *''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu and GMA Davao) *''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) ==Program schedule== ===Monday-Friday=== * 4:00 am – ** Mon: ''AHA!'' (replay) ** Tues: ''I-Witness'' (replay) ** Wed: ''Reporter's Notebook'' (replay) ** Thurs: ''Powerhouse'' (replay) ** Fri: ''Born to be Wild'' (replay) * 4:00 am - ''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) * 5 am – ''Unang Hirit'' * 6:15 am - Regional: RTV Morning Shows **''Arangkada'' (GMA Iloilo) **''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) **''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) **''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) **''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) **''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) **''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) **''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) **''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) **''Primera Balita'' (GMA Dagupan) **''The Morning Show'' (GMA Bacolod) **''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) **''Una Ka BAI'' (GMA Davao) * 7:25 am – ''Doraemon'' * 7:50 am – ''Ghost Fighter'' (rerun) * 7:25 am - ''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) * 8:15 am – ''Shaman King'' * 8:40 am – ''Bleach'' * 9:05 am – ''Hunter X Hunter'' (2011 version) * 9:30 am – ''Dragon Ball Z Kai'' * 9:50 am – ''Bantatay: Ang Pagbabalik'' * 10:15 am – ''Basta Every Day Happy'' * 10:45 am – ''Don’t Lose The Money'' * 11:30 am – ''The Ryzza Mae Show'' * 12:15 pm – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''Prinsesa ng City Jail'' * 3:15 pm – ''Binibining Marikit'' * 4 pm – ''Mommy Dearest'' * 4:40 pm – ** Mon: ''Alisto'' ** Tues: ''Tunay na Buhay'' ** Wed: ''Power House'' ** Thurs: ''Reporter’s Notebook'' ** Fri: ''Love Hotline'' * 5:05 pm – ''24 Oras Express'' * 5:05 pm - Regional: RTV Newscasts **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) * 5:45 pm - ''Family Feud'' * 6:30 pm – ''24 Oras'' * 8:05 pm – ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' * 8:50 pm – ''Slay'' * 9:35 pm – ''Mga Batang Riles'' ===Mon-Thurs=== * 10:20 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm – ** Mon: ''Front Row'' ** Tues: ''The Blue Planet'' ** Wed & Thurs: ''Planet Earth'' * 12:00 am - ''The Tim Yap Show'' * 12:45 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Friday=== * 9:35 pm – ''Bubble Gang'' * 10:20 pm to 11:00 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm to 12:35 am – ''The Tim Yap Show'' * 12:35 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Saturday=== * 4:30 am – ''PJM Forum'' * 5 am – ''Adyenda'' * 5:30 am – ''Kapwa Ko, Mahal Ko'' * 5 am - ''Isyu ug Istorya'' * 6 am – ''Pinoy M.D.'' * 6 am - Regional: RTV Cultural Shows **''Agri Tayo Dito'' (Various) * 7 am – ''Turbo Zone'' * 7 am - Regional: RTV Magazine Shows **''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) **''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) **''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) **''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) **''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) **''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) **''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) **''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) **''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) **''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) **''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Cagayan de Oro) **''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) **''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) **''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) **''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) **''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) **''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) **''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * 8 am – ''Larva'' * 8:25 am – ''Angry Birds Toons'' * 8:50 am – ''Monsuno'' * 9:15 am – ''Tropang Potchi'' * 9:45 am – ''Sarap Diva'' * 9:15 am - ''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (Various) * 10:30 am – ''Maynila'' * 11:25 am - ''Del Monte Kitchenomics'' * 11:30 am – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''True Horror Stories'' * 3:30 pm – ''Startalk'' * 4:15 pm – ''Wish Ko Lang!'' * 4:45 pm – ''Imbestigador'' * 5:30 pm – ''24 Oras Weekend'' * 6:15 pm – Pepito Manaloto: Ang Tunay na Kuwento'' * 8:15 pm - ''Magpakailanman'' (revival) * 9:30 pm – ''Celebrity Bluff'' * 10:30 pm – ''I-Witness'' * 11:15 pm to 1:15 am - ''Sign off'' ===Sunday=== * 4 am – ''In Touch with Dr. Charles Stanley'' * 5 am - ''Jesus The Healer'' * 6 am – ''Family TV Mass'' * 6 am - Regional: RTV Entertainment Shows **''Mag TV Na'' (Various) * 7 am – ''Grimm’s Fairy Tales'' * 7:00 am – ''Biyaheng DO30'' * 8 am – ''Tom and Jerry Kids'' * 8:30 am – ''Monsuno'' * 9 am – ''AHA!'' * 9:45 am – ''Born To Be Wild'' * 9 am - ''Let's Fiesta'' (Various) * 10:15 am – ''iBilib'' * 10:45 am – ''Ready, Set, Laban!'' (season 2) * 10:50 am – ''Superhero Sunday'' * 12:25 pm - ''Del Monte Kitchenomics'' * 12:30 pm - ''Kapuso Movie Festival'' * 2 pm – ''All-Out Sundays'' * 3:40 pm – ''GMA Blockbusters'' * 5:30 pm - ''24 Oras Weekend'' * 6:10 pm – ''Vampire ang Daddy Ko'' * 6:55 pm – ''Ismol Family'' * 7:40 pm – ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' * 9:40 pm – Bet ng Bayan * 10:40 pm – ''SNBO: Sunday Night Box Office'' * 12:20 am to 1:20 am – ''Diyos at Bayan'' ==Mga Paparating na Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Orihinal=== ;Drama *[[Encantadia (seryeng pantelebisyon ng 2016)|''Encantadia Chronicles: Sang’gre'']] *''Sireno'' *''A Lifetime With You'' *''For The Love of Kobe'' *''A Family Like Us'' *''A Mother'' 's ''Tale'' ===Banyagang Programa=== ;Animated *''Samurai Pizza Cats'' {{small|(1990)}} *''Yo-kai Watch Shadowside'' {{small|(2021)}} *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network tps://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network] *https://www.gmanetwork.com/entertainment/schedule?amp ==Mga Panlabas na Link== * [http://www.igma.tv/shows.php/ iGMA.tv offcial site] * [http://www.gmanetwork.com GMA Network's official website] * [http://www.gmanetwork.com/news GMA News and Public Affairs's official website] * [http://www.gmanetwork.com Official website] {{DEFAULTSORT:GMA Network, List Of Programs Broadcast By}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] lnxozsqokk0c0kxmoca9dvuat7jxln0 2207273 2207272 2026-05-14T00:22:57Z ~2026-29028-82 161785 /* Saturday */ Clean up 2207273 wikitext text/x-wiki {{update||date=Nobyembre 2023}} {{For|dating palabas ng GMA Network|Tala ng mga dating palabas ng GMA Network}} Ang [[GMA Network|'''GMA Network''']] ('''Global Media Arts''' o simpleng '''GMA)''' ay isang pangunahing komersyal na telebisyon at network ng radyo sa Pilipinas na pagmamay-ari ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc]]. Ang punong-himpilan nito ay sa [[GMA Network Center]], Diliman, Lungsod ng Quezon. Ang sumusunod ay isang listahan ng lahat ng mga kasalukuyang programa sa GMA mula nang simulan ang pagpapatakbo nito sa telebisyon noong 1961. ==Kasalukuyang mga programa== ''Paalala: '' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Balita=== * ''[[24 Oras]]'' {{small|(2004-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''24 Oras Breaking News'' {{small|(2018-present)}} * ''24 Oras News Alert'' {{small|(2020-present)}} * ''24 Oras Express'' {{small|(2014-present; simulcast on GMA News TV)}} * ''24 Oras Weekend'' {{small|(2010; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Saksi]]'' {{small|(1995-present; simulcast on GMA News TV, Super Radyo DZBB 594 kHz and Dobol B TV)}} * ''[[Unang Hirit]]'' {{small|(1999-present)}} ===Ugnayang publiko=== * ''Adyenda'' {{small|(2009-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Alisto'' {{small|(2013-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Born to Be Wild'' {{small|(2007-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Diyos at Bayan'' {{small|(1998-present; also broadcast on GMA News TV and Light Network)}} * ''Earthflight'' {{small|(2015-present)}} * ''Front Row'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Frozen Planet'' {{small|(2014-present)}} * ''Isyu Ngayon'' {{small|(2010-present)}} * ''Imbestigador'' {{small|(2000-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''i-Witness'' {{small|(1999-present)}} * ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' {{small|(2004-present)}} * ''Pinoy M.D.'' {{small|(2010-present)}} * ''Planet Earth'' {{small|(2014-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Power House'' {{small|(2014)}} * ''Reporter's Notebook'' {{small|(2004-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Tunay na Buhay'' {{small|(2011-present; also broadcast on GMA News TV)}} * ''Wish Ko Lang!'' {{small|(2002-present)}} ===Drama=== ====Primetime==== * ''Prinsesa ng City Jail'' {{small|(2025-present)}} * ''Binibining Marikit'' {{small|(2025-present)}} * ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' {{small|(2025-present)}} * ''Mommy Dearest'' {{small|(2025-present)}} * ''Mga Batang Riles'' {{small|(2025-present)}} * ''Slay'' {{small|(2025-present)}} * ''Maka'' {{small|(2024-present)}} ====Sabado at Linggo==== * ''Daig Kayo ng Lola Ko'' * ''Regal Studio Presents'' * ''[[Magpakailanman]]'' {{small|(2002-present)}} ===Pang-Aliw=== * ''[[It’s Showtime]]'' {{small|(2024-present, sa produksyon ng [[ABS-CBN|ABS-CBN Studios]])}} * ''[[All-Out Sundays]]'' {{small|(2020-present)}} * ''TiktoClock'' ===Palaro=== * ''Family Feud'' * ''The Voice Generations'' * ''The Clash'' ===Komedya=== * ''[[Bubble Gang]]'' {{small|(1995-present, also broadcast on GMA News TV)}} * ''Open 24/7'' * ''[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Tuloy Ang Kwento]]'' ===Talakayan=== *''[[The Boobay and Tekla Show]]'' {{small|(2019-present)}} *''[[Mars Pa More|Fast Talk With Boy Abunda]]'' *''The 700 Club Asia'' * ''[[Sarap, 'Di Ba?]]'' * ''Cayetano in Action with Boy Abunda'' ===Serbisyo publiko=== * ''[[Kapwa Ko Mahal Ko]]'' {{small|(1975-present)}} ===Pangkaalaman=== * ''[[Amazing Earth]]'' {{small|(2018-present)}} * ''[[AHA!]]'' {{small|(2010-present; produced by GMA News and Public Affairs)}} * ''[[iBilib]]'' {{small|(2012-present)}} * ''AgriPreneur'' * ''Pera Paraan'' * ''Turbo Zone'' * ''Healing Galing'' ===Relihiyon=== * ''The 700 Club Asia'' {{small|(1995-present, sa produksyon ng [[CBN Asia]])}} ===Pelikula at Espesyal na Presentasyon=== * ''GMA Blockbusters'' {{small|(2013-present)}} * ''GMA Regional TV Presents'' *''Kapuso Movie Festival'' {{small|(2006-present)}} ==Banyagang programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Drama=== *''Her Private Life'' {{small|(2021-present)}} *''Lie After Lie'' {{small|(2021-present)}} *''Mako Mermaids'' {{small|(2021-present)}} *''The Penthouse'' {{small|(2021-present)}} ===Animasyon=== *''[[Angry Birds Toons]]'' {{small|(2021-present)}} *''[[Hunter × Hunter|Hunter x Hunter]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[Detective Conan]]'' {{small|(1999-present)}} *''[[One Piece]]'' {{small|(2020-present)}} *''[[Slam Dunk]]'' {{small|(2021-present)}} ===Usapan=== * ''[[In Touch with Charles Stanley]]'' {{small|(1994–2004, 2008–2014, 2015–2016, 2019-present)}} ==Mga palabas ng GMA Regional TV sa buong bansa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya at rehiyon kung saan nagpapakita ang palabas sa panaklong. ===Balita=== *''24 Oras Regional Editions'' {{small|(2014-present)}} **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===News bulletin=== *''24 Oras News Alert Ilokano'' (GMA Ilocos) *''24 Oras News Alert Northern Luzon'' (GMA Baguio) *''24 Oras News Alert North Central Luzon'' (GMA Dagupan) *''24 Oras News Alert Cagayan Valley'' (GMA Isabela) *''24 Oras News Alert Pampanga'' (GMA Pampanga) *''24 Oras News Alert Southern Tagalog'' (GMA Batangas) *''24 Oras News Alert Palawan'' (GMA Palawan) *''24 Oras News Alert Bikol'' (GMA Bicol) *''24 Oras News Alert Western Visayas'' (GMA Iloilo) *''24 Oras News Alert Negros'' (GMA Bacolod) *''24 Oras News Alert Central Visayas'' (GMA Cebu) *''24 Oras News Alert Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) *''24 Oras News Alert Chavacano'' (GMA Zamboanga) *''24 Oras News Alert Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) *''24 Oras News Alert Southern Mindanao'' (GMA Davao) *''24 Oras News Alert Socsksargen'' (GMA General Santos) *''24 Oras News Alert Caraga'' (GMA Butuan) *''24 Oras News Alert Central Mindanao'' (GMA Cotabato) ===Mga palabas sa umaga=== *''Arangkada'' (GMA Iloilo) *''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) *''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) *''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) *''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) *''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) *''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) *''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) *''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Primera Balita'' (GMA Dagupan) *''The Morning Show'' (GMA Bacolod) *''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) *''Una Ka BAI'' (GMA Davao) ===Educational/magazine shows=== *''Let's Fiesta'' (GMA Ilocos, GMA Baguio, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA Bicol, GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu, GMA Tacloban, GMA Zamboanga, GMA Northern Mindanao, GMA Davao, GMA General Santos, GMA Butuan and GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Atin To!'' (GMA Baguio, GMA Ilocos, GMA Dagupan, GMA Isabela, GMA Pampanga, GMA Batangas, GMA Palawan, GMA General Santos, GMA Cotabato) *''Mag TV Na, Oragon!'' (GMA Bicol) *''Mag TV Na, Amiga!'' (GMA Iloilo and GMA Bacolod) *''Mag TV Na!'' (GMA Cebu) *''Mag TV Na, Waraynon!'' (GMA Tacloban) *''Mag TV Na, De Aton Este!'' (GMA Zamboanga) *''Mag TV Na, Asenso Ta!'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) *''Mag TV Na, Mag Negosyo Ta!'' (GMA Davao) ===Public affairs=== *''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) *''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) *''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) *''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) *''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) *''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) *''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) *''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) *''Isyu ug Istorya'' (GMA Davao) *''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) *''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) *''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) *''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Northern Mindanao) *''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) *''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) *''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) *''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) *''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) *''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * ''[[Biyaheng DO30]]'' (co-produced with Davao City Government)<ref>{{cite web |url=http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |title=GMA Davao Rolls Out "Byaheng DO30" With Mayor Inday Duterte |publisher=Page One |date=Disyembre 14, 2016 |accessdate=Disyembre 15, 2016 |archive-date=2016-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223130741/http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |url-status=dead }}</ref> ===Other current affairs programs=== *''Aksyon Ngonian'' (GMA Bicol) *''Ano Ngani?'' (GMA Tacloban) *''Barangay Patrol'' (GMA Davao) *''Bayan ni Juan'' (GMA Dagupan) *''Bida Kapampangan'' (GMA Pampanga) *''Derecho: Tagpangapin sang Banwa'' (GMA Iloilo) *''I-Amianan Mo!'' (GMA Dagupan) *''Ipa-Bisdak Mo!'' (GMA Cebu) *''Ipa-Ratsada Mo!'' (GMA Iloilo and GMA Bacolod) *''Kastigador'' (GMA Davao) *''Kayang-Kaya'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) *''Lingkod Lambak'' (GMA Isabela) *''Serbisyo Publiko'' (GMA Zamboanga) *''Salandigan'' (GMA Bacolod) *''Tubag!'' (GMA Cebu) ===Entertainment=== *''Agri Tayo Dito'' (GMA Dagupan) *''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) *''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (GMA Iloilo, GMA Bacolod, GMA Cebu and GMA Davao) *''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) ==Program schedule== ===Monday-Friday=== * 4:00 am – ** Mon: ''AHA!'' (replay) ** Tues: ''I-Witness'' (replay) ** Wed: ''Reporter's Notebook'' (replay) ** Thurs: ''Powerhouse'' (replay) ** Fri: ''Born to be Wild'' (replay) * 4:00 am - ''Ha! Ha! HAYOP!'' (GMA Dagupan) * 5 am – ''Unang Hirit'' * 6:15 am - Regional: RTV Morning Shows **''Arangkada'' (GMA Iloilo) **''Buena Mano Balita'' (GMA Cebu) **''Buenos Dias Zamboanga'' (GMA Zamboanga) **''Gising na Southern Luzon'' (GMA Batangas) **''Magandang Umaga South Central Mindanao'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) **''Naimbag nga Morning mga Kapuso'' (GMA Baguio and GMA Ilocos) **''Marhay na Aga mga Kapuso'' (GMA Bicol) **''Maupay nga Aga mga Kapuso'' (GMA Tacloban) **''Pamahaw Espesyal'' (GMA Northern Mindanao and GMA Butuan) **''Primera Balita'' (GMA Dagupan) **''The Morning Show'' (GMA Bacolod) **''Umaga sa Lambak'' (GMA Isabela) **''Una Ka BAI'' (GMA Davao) * 7:25 am – ''Doraemon'' * 7:50 am – ''Ghost Fighter'' (rerun) * 7:25 am - ''OMG! featuring Caramba'' (GMA Dagupan) * 8:15 am – ''Shaman King'' * 8:40 am – ''Bleach'' * 9:05 am – ''Hunter X Hunter'' (2011 version) * 9:30 am – ''Dragon Ball Z Kai'' * 9:50 am – ''Bantatay: Ang Pagbabalik'' * 10:15 am – ''Basta Every Day Happy'' * 10:45 am – ''Don’t Lose The Money'' * 11:30 am – ''The Ryzza Mae Show'' * 12:15 pm – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''Prinsesa ng City Jail'' * 3:15 pm – ''Binibining Marikit'' * 4 pm – ''Mommy Dearest'' * 4:40 pm – ** Mon: ''Alisto'' ** Tues: ''Tunay na Buhay'' ** Wed: ''Power House'' ** Thurs: ''Reporter’s Notebook'' ** Fri: ''Love Hotline'' * 5:05 pm – ''24 Oras Express'' * 5:05 pm - Regional: RTV Newscasts **''24 Oras Ilokano'' (GMA Ilocos) **''24 Oras Northern Luzon'' (GMA Baguio) **''24 Oras North Central Luzon'' (GMA Dagupan) **''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA Isabela) **''24 Oras Pampanga'' (GMA Pampanga) **''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) **''24 Oras Palawan'' (GMA Palawan) **''24 Oras Bikol'' (GMA Bicol) **''24 Oras Western Visayas'' (GMA Iloilo) **''24 Oras Negros'' (GMA Bacolod) **''24 Oras Central Visayas'' (GMA Cebu) **''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA Tacloban) **''24 Oras Chavacano'' (GMA Zamboanga) **''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA Northern Mindanao) **''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA Davao) **''24 Oras Socsksargen'' (GMA General Santos) **''24 Oras Caraga'' (GMA Butuan) **''24 Oras Central Mindanao'' (GMA Cotabato) * 5:45 pm - ''Family Feud'' * 6:30 pm – ''24 Oras'' * 8:05 pm – ''Lolong 2: Pangil ng Maynila'' * 8:50 pm – ''Slay'' * 9:35 pm – ''Mga Batang Riles'' ===Mon-Thurs=== * 10:20 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm – ** Mon: ''Front Row'' ** Tues: ''The Blue Planet'' ** Wed & Thurs: ''Planet Earth'' * 12:00 am - ''The Tim Yap Show'' * 12:45 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Friday=== * 9:35 pm – ''Bubble Gang'' * 10:20 pm to 11:00 pm – ''Saksi'' * 11:00 pm to 12:35 am – ''The Tim Yap Show'' * 12:35 am to 1:30 am – ''Jojo A. All The Way!'' ===Saturday=== * 4:30 am – ''PJM Forum'' * 5 am – ''Adyenda'' * 5:30 am – ''Kapwa Ko, Mahal Ko'' * 5 am - ''Isyu ug Istorya'' * 6 am – ''Pinoy M.D.'' * 6 am - Regional: RTV Cultural Shows **''Agri Tayo Dito'' (Various) * 7 am – ''Turbo Zone'' * 7 am - Regional: RTV Magazine Shows **''Bikolano Isyu Ngonian'' (GMA Bicol) **''Cagayan Valley Isyu Ngayon'' (GMA Isabela) **''Caraga Isyu Karon'' (GMA Butuan) **''Central Mindanao Isyu Ngayon'' (GMA Cotabato) **''Central Visayas Isyu Karon'' (GMA Cebu) **''Chavacano Isyu Ahora'' (GMA Zamboanga) **''Eastern Visayas Isyu Yana'' (GMA Tacloban) **''Ilokano Isyu Itatta'' (GMA Ilocos) **''North and Central Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Dagupan) **''Northern Luzon Isyu Ngayon'' (GMA Baguio) **''Northern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Cagayan de Oro) **''Palawan Isyu Ngayon'' (GMA Palawan) **''Pampanga Isyu Ngeni'' (GMA Pampanga) **''Socsksargen Isyu Ngayon'' (GMA General Santos) **''Southern Mindanao Isyu Karon'' (GMA Davao) **''Southern Tagalog Isyu Ngayon'' (GMA Batangas) **''Negrense Isyu Subong'' (GMA Bacolod) **''Western Visayas Isyu Subong'' (GMA Iloilo) * 8 am – ''Larva'' * 8:25 am – ''Angry Birds Toons'' * 8:50 am – ''Monsuno'' * 8 am - Regional: RTV Current Affairs Shows **''Aksyon Ngonian'' (GMA Bicol) **''Ano Ngani?'' (GMA Tacloban) **''Barangay Patrol'' (GMA Davao) *''Bayan ni Juan'' (GMA Dagupan) **''Bida Kapampangan'' (GMA Pampanga) **''Derecho: Tagpangapin sang Banwa'' (GMA Iloilo) **''Kayang-Kaya'' (GMA General Santos and GMA Cotabato) **''Lingkod Lambak'' (GMA Isabela) **''Serbisyo Publiko'' (GMA Zamboanga) **''Salandigan'' (GMA Bacolod) **''Tubag!'' (GMA Cebu) * 9:15 am – ''Tropang Potchi'' * 9:45 am – ''Sarap Diva'' * 9:15 am - ''Kapuso, Mas Winner Ka!'' (Various) * 10:30 am – ''Maynila'' * 11:25 am - ''Del Monte Kitchenomics'' * 11:30 am – ''It's Showtime'' * 2:30 pm – ''True Horror Stories'' * 3:30 pm – ''Startalk'' * 4:10 pm – ''Wish Ko Lang!'' * 4:10 pm - Regional: RTV Investigative Shows **''I-Amianan Mo!'' (GMA Dagupan) **''Ipa-Bisdak Mo!'' (GMA Cebu) **''Ipa-Ratsada Mo!'' (GMA Iloilo and GMA Bacolod) **''Kastigador'' (GMA Davao) * 4:45 pm – ''Imbestigador'' * 5:30 pm – ''24 Oras Weekend'' * 6:15 pm – Pepito Manaloto: Ang Tunay na Kuwento'' * 8:15 pm - ''Magpakailanman'' (revival) * 9:30 pm – ''Celebrity Bluff'' * 10:30 pm – ''I-Witness'' * 11:15 pm to 1:15 am - ''Sign off'' ===Sunday=== * 4 am – ''In Touch with Dr. Charles Stanley'' * 5 am - ''Jesus The Healer'' * 6 am – ''Family TV Mass'' * 6 am - Regional: RTV Entertainment Shows **''Mag TV Na'' (Various) * 7 am – ''Grimm’s Fairy Tales'' * 7:00 am – ''Biyaheng DO30'' * 8 am – ''Tom and Jerry Kids'' * 8:30 am – ''Monsuno'' * 9 am – ''AHA!'' * 9:45 am – ''Born To Be Wild'' * 9 am - ''Let's Fiesta'' (Various) * 10:15 am – ''iBilib'' * 10:45 am – ''Ready, Set, Laban!'' (season 2) * 10:50 am – ''Superhero Sunday'' * 12:25 pm - ''Del Monte Kitchenomics'' * 12:30 pm - ''Kapuso Movie Festival'' * 2 pm – ''All-Out Sundays'' * 3:40 pm – ''GMA Blockbusters'' * 5:30 pm - ''24 Oras Weekend'' * 6:10 pm – ''Vampire ang Daddy Ko'' * 6:55 pm – ''Ismol Family'' * 7:40 pm – ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' * 9:40 pm – Bet ng Bayan * 10:40 pm – ''SNBO: Sunday Night Box Office'' * 12:20 am to 1:20 am – ''Diyos at Bayan'' ==Mga Paparating na Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Orihinal=== ;Drama *[[Encantadia (seryeng pantelebisyon ng 2016)|''Encantadia Chronicles: Sang’gre'']] *''Sireno'' *''A Lifetime With You'' *''For The Love of Kobe'' *''A Family Like Us'' *''A Mother'' 's ''Tale'' ===Banyagang Programa=== ;Animated *''Samurai Pizza Cats'' {{small|(1990)}} *''Yo-kai Watch Shadowside'' {{small|(2021)}} *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network tps://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network] *https://www.gmanetwork.com/entertainment/schedule?amp ==Mga Panlabas na Link== * [http://www.igma.tv/shows.php/ iGMA.tv offcial site] * [http://www.gmanetwork.com GMA Network's official website] * [http://www.gmanetwork.com/news GMA News and Public Affairs's official website] * [http://www.gmanetwork.com Official website] {{DEFAULTSORT:GMA Network, List Of Programs Broadcast By}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] 8k9x2rlhj8ixsc5m6oyxkm0bcne962d 10 21915 2207311 2165640 2026-05-14T08:33:50Z Julius Santos III 139725 /* */ 2207311 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Metro Manila TV |title = Mga himpilan ng telebisyon sa [[Kalakhang Maynila]] {{flagicon|PHL}} |listclass = hlist |state = {{{state|autocollapse}}} |group1 = Batay sa [[Very high frequency|VHF]] |list1 = * '''[[DZMV-TV|DZMV 2]]''' ([[All TV]]) * '''[[DWGT-TV|DWGT 4]]''' ([[People's Television Network|PTV]]) * '''[[DWET-TV|DWET 5]]''' ([[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5]]) * '''[[DZBB-TV|DZBB 7]]''' ([[GMA Network|GMA]]) * '''[[DZKB-TV|DZKB 9]]''' ([[Radio Philippines Network|RPN]]/[[RPTV (tsanel pantelebisyon)|RPTV]]) * '''[[DZOE-TV|DZOE 11]]''' ([[A2Z (tsanel pantelebisyon)|A2Z]]) * '''[[DZTV-TV|DZTV 13]]''' ([[Intercontinental Broadcasting Corporation|IBC]]) |group2 = Batay sa [[Ultra high frequency|UHF]] |list2 = * '''[[DZEC-DTV|DZEC 25]]''' ([[Net 25]]) * '''[[DWDB-TV|DWDB 27]]''' ([[GTV (himpilang pantelebisyon sa Pilipinas)|GTV]]) * '''[[DWNB-TV|DWNB 41]]''' ([[One Sports (tsanel pantelebisyon)|One Sports]]) * '''[[DZCE-TV|DZCE 48]]''' ([[INC TV]]) |group3 = Batay sa dihital |list3 = <!-- PLEASE DO NOT PUT 1SEG AND RESERVED CHANNELS. --> * '''[[DWGT-TV|DWGT 14]]''' (4.01 [[People's Television Network|PTV]], 4.02 PCO TV, 4.03 [[DZRB-AM|Radyo Pilipinas 1]]) * '''[[DZBB-TV|DZBB 15]]''' (7.01 [[GMA Network|GMA]], 7.02 [[GTV (himpilang pantelebisyon sa Pilipinas)|GTV]], 7.03 [[Heart of Asia (TV channel)|Heart of Asia]], 7.06 [[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]], 7.07 [[I Heart Movies]], 7.08 [[GMA Network (kompanya)#Pinoy Hits|Pinoy Hits]]) * '''[[DZMV-TV|DZMV 16]]''' (16.02 [[All TV]]) * '''[[DZTV-TV|DZTV 17]]''' (13.02 [[Intercontinental Broadcasting Corporation|IBC]]) * '''[[DWET-TV|DWET 18]]''' (5.01 [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5]], 5.02 [[RPTV (tsanel pantelebisyon)|RPTV]], 5.03 [[One Sports (tsanel pantelebisyon)|One Sports]]) * '''[[DZKB-TV|DZKB 19]]''' (19.1/19.2 [[Radio Philippines Network|RPN]]/[[RPTV (tsanel pantelebisyon)|RPTV]]) * '''[[DZOE-TV|DZOE 20]]''' (20.01 [[A2Z (tsanel pantelebisyon)|A2Z]], 20.02 [[Light TV]]) * [[DWCP-DTV|DWCP 21]] (21.02 [[SolarFlix]], 21.03 [[Shop TV]], 21.04 [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV ALS]], 21.06 [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV NCR Prime]], 21.07 [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV Central]]) * '''(PA) 23''' (23.01/23.02 [[Aliw Channel 23]]) * '''[[DZEC-DTV|DZEC 28]]''' (28.01/28.02 [[Net 25]], 28.03/28.04 [[INC TV]]) * '''[[DZRJ-DTV|DZRJ 29]]''' (29.21 [[RJTV|RJ DigiTV]], 29.22 Timeless TV, 29.23 [[DZRJ-AM|Radyo Bandido TV]], 29.24 RJ Rock MNL, 29.25 [[TV Maria]]) * [[DWKC-DTV|DWKC 31]] (31.01 Blast Sports, 31.03 [[Knowledge Channel]], 32.02 Reserved, 32.03 [[Pilipinas HD]], 32.04 [[Life TV (Philippines)|Life TV]]) * '''[[DZOZ-DTV|DZOZ 33]]''' (33.01 [[Light TV]]) * '''[[DWAO-TV|DWAO 38]]''' (55.01 [[UNTV]], 55.02 [[Truth Channel]]) * [[DWVN-TV|DWVN 45]] (45.01/45.02/45.03 [[Hope Channel Philippines]], 45.04 [[One Media Network|One Media]]) * '''[[DZCE-TV|DZCE 49]]''' (1.01/1.03 [[Christian Era Broadcasting Service International|INC TV]]) * (PA) 51 (5.01 [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5]], 5.02 [[RPTV (tsanel pantelebisyon)|RPTV]], 5.03 [[One Sports (tsanel pantelebisyon)|One Sports]]) |group4 = Mga himpilang hindi aktibo |list4 = * '''[[DWWX-TV|DWWX 2]]''' ([[ABS-CBN]]) * [[DWCP-TV|DWCP 21]] ([[Southern Broadcasting Network|SBN]])<!-- Since it ceased transmission on analog TV, this will be considered as defunct station. --> * [[DWAC-TV|DWAC 23]] ([[AMCARA Broadcasting Network|AMCARA]])<!-- Since it ceased transmission on analog TV following the May 2020 cease-and-desist order, this will be considered as defunct station. --> * '''[[DZRJ-DTV|DZRJ 29]]''' ([[Rajah Broadcasting Network|RJTV]])<!-- Since it ceased transmission on analog TV, this will be considered as defunct station. --> * '''[[DWKC-TV|DWKC 31]]''' ([[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM TV]])<!---Moving back to Inactive station section starting January 1, 2022, as BEAM TV announced its last airdate, Philippine Standard Time---> * '''[[DZOZ-DTV|DZOZ 33]]''' ([[ZOE Broadcasting Network|ZOE TV]])<!-- Since it ceased transmission on analog TV, this will be considered as defunct station. --> * [[DWDE-TV|DWDE 35]] (DBS) * [[DWAQ-TV|DWAQ 39]] ([[Sonshine Media Network International|SMNI]])<!-- Since it ceased transmission on analog TV, this will be considered as defunct station. --> * [[DWBM-TV|DWBM 43]] (MBN) * [[DWVN-TV|DWVN 45]] ([[Gateway UHF Broadcasting|GBN]])<!-- Since it ceased transmission on analog TV, this will be considered as defunct station. --> * [[DWDZ-TV|DWDZ 47]] ([[TV5 (Philippine TV network)|ABC]]) * (PA) 51 ([[Cignal TV|MediaScape]])<!-- Since it ceased transmission on analog TV, this will be considered as defunct station. --> * [[DZBC-DTV|DWBC 68]] (BCI) {{Navbox|subgroup |group1 = Batay sa dihital |list1 = * '''[[DWWX-TV|DWWX 16]]''' (2.01 [[Knowledge Channel]], 2.02 [[O Shopping]], 2.03 [[Asianovela Channel]], 2.04 [[Movie Central (Philippines)|Movie Central]], 2.05 [[Jeepney TV]], 2.06 [[Myx]]) * [[DZBC-DTV|DZBC 30]] (30.14 [[ETC (Philippine TV network)|ETC]], 30.15 [[Shop TV]], 30.16 [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV NCR]], 30.17 [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV ALS]]) * [[DWAQ-TV|DWAQ 39/43/44]] (39.01/43.01/44.01 [[SMNI News Channel]], 39.02/43.02 [[Sonshine Media Network International|SMNI]], 39.03/43.03 [[DZAR|SMNI Radio]]) * [[DWBM-TV|DWBM 43]] (1.01 [[Jeepney TV]], 1.02 [[Asianovela Channel]], 1.03 [[Cine Mo!]], 1.04 [[Yey!]], 1.05 [[TeleRadyo]], 1.06 [[Kapamilya Box Office|KBO]]) * [[DWKC-TV|DWKC 50]] (32.01 [[DepEd TV]], 32.02 TV Shop, 32.03 [[Pilipinas HD]], 32.04 [[Life TV (Philippines)|Life TV]]) }} |group5 = Mga himpilang wala na sa operasyon |list5 = * '''[[DZXL-TV|DZXL 4/9]]''' ([[ABS-CBN]]) * '''[[DZRH-TV|DZRH 11]]''' ([[Manila Broadcasting Company|MBC]]) * [[DZRU-TV|DZRU 41]] ([[MTV (Philippines)|MTV Philippines]]) }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorya:Nabigasyong Pantelebisyon]] </noinclude> k6hcn2ryyf6kpka7r7v5pavw4zw717s 0 27077 2207287 2200720 2026-05-14T01:03:35Z ~2026-28775-88 161786 2207287 wikitext text/x-wiki {{BLP sources|date=Enero 2023}}Si '''Vicente Tito Sotto III''' (ipinanganak 24 Agosto 1948) ay isang politiko, komedyante, mang-aawit, mamamahayag, at artista sa Pilipinas. Si Sotto ay nagsilbi bilang Bise Alklde ng [[Lungsod ng Quezon]], mula 1988 hanggang 1992. Naging pangulo siya ng senado mula 2018 hanggang 2022. Maliban dito, nagsilbi siya ng apat na termino sa senado at dating nagsibling tagapangulo ng ''Dangerous Drugs Board'' noong administrasyong [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]].<ref name=":0">{{Cite web |title=PROFILE: Vicente "Tito" Sotto III {{!}} Candidate for Vice President - 2022 elections |url=https://ph.rappler.com/elections/2022/candidates/vicente-sotto-iii |access-date=2023-05-05 |website=PHVOTE |language=en |archive-date=2023-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505132408/https://ph.rappler.com/elections/2022/candidates/vicente-sotto-iii |url-status=dead }}</ref> Kilala rin si Sotto bilang parte ng komedyanteng trio na ''Tito, Vic, at Joey'' sa pangtanghaliang palabas na [[Eat Bulaga!]].<ref name=":0" /> hehehehehe ==Pilmograpiya== ===Bilang aktor=== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Pamagat ! scope="col" class="unsortable" | Papel ! scope="col" class="unsortable" | (Mga) tala |- !scope="row"| 1979 | ''Al Magat's Mang Kepweng'' | Isang dwende | |- !scope="row"| 1985 | ''[[Doctor, Doctor, We Are Sick]]'' | Larry | |- !scope="row"| 1988 | ''Smith & Wesson'' | | "Special Participation" |- !scope="row"| 1989 | ''Aso't Pusa'' | Amboy | |- !scope="row"| 2008 | ''Iskul Bukol 20 Years After: The Ungasis and Escaleras Adventure'' | Tito Escalera | |} ===Bilang manunulat ng musika lamang=== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Pamagat ! scope="col" class="unsortable" | (Mga) tala |- !rowspan="3" scope="row"| 1974 | ''Bamboo Gods and Iron Men'' | |- | ''Fe, Esperanza, Caridad'' | Bahaging "Esperanza" |- | ''Dynamite Wong and T.N.T. Jackson'' | |- !scope="row"| 1978 | ''Blind Rage'' | |- |} ==Pagkakasangkot sa Pork Barrel scam== Si Sotto ay nasangkot sa [[Pork barrel scam]] noong 2013 nang siya ay naglipat ng ₱35 milyon sa sa NGO ni [[Janet Lim-Napoles]] sa ilalim ng Panalang '''Bigote'''.<ref>https://newsinfo.inquirer.net/606763/senate-copy-of-luy-digital-files-found-to-have-deletions</ref> Ayon sa dating empleyado ng JLN Corp. na si Mary Arlene Baltazar, ang ₱500 milyon mula sa [[Disbursement Acceleration Program]] (DAP) ng mga mambabatas ay inilaan sa mga NGO ni Napoles.<ref name=scam1>http://www.philstar.com/headlines/2014/02/12/1289387/another-witness-vs-senators-surface</ref> {| class="wikitable" |- ! Senador !! Pondong nilipat sa NGO<br>ni Napoles |- |Juan Ponce Enrile (''Tanda'') || ₱100 milyon<ref name=scam1/> |- |Bong Revilla (''Pogi'') || ₱100 milyon<ref name=scam1/> |- | Jinggoy Estrada (''Sexy'') ||₱150 milyon<ref name=scam1/> |- | Bongbong Marcos (''Bongets'') || ₱100 milyon<ref name=scam1/> |- | [[Loren Legarda]] (''Dahon'') ||₱45 milyon<ref name=scam1/> |- |[[Tito Sotto]] (''Bigote'')|||₱35 milyon<ref name=scam1/> |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{BD|1948|LIVING|Sotto, Tito}} {{Pinuno ng Minorya sa Senado ng Pilipinas}} [[Kategorya:Mga politiko ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] {{Pilipinas-politiko-stub}} {{Pilipinas-artista-stub}} ezm9ap8fpud45msxrnrlnnbuqzeeeg3 2207288 2207287 2026-05-14T01:11:52Z GinawaSaHapon 102500 Kinansela ang pagbabagong 2207287 ni [[Special:Contributions/~2026-28775-88|~2026-28775-88]] ([[User talk:~2026-28775-88|Usapan]]) 2207288 wikitext text/x-wiki {{BLP sources|date=Enero 2023}} {{Infobox Officeholder | name = Tito Sotto | image = Tito Sotto III (cropped).jpg | imagesize = 190px | caption = | order = | office = Ika-29 at ika-32 [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] | term_start = 8 Setyembre 2025 | term_end = | predecessor = [[Francis Escudero]] | successor = | term_start1 = 21 Mayo 2018 | term_end1 = 30 Hunyo 2022 | predecessor1 = [[Koko Pimentel|Aquilino Pimentel III]] | successor1 = [[Juan Miguel Zubiri]] | order2 = | office2 = [[Senado ng Pilipinas|Senador ng Pilipinas]] | term_start2 = 30 Hunyo 2025 | term_end2 = | term_start3 = 30 Hunyo 2010 | term_end3 = 30 Hunyo 2022 | term_start4 = 30 Hunyo 1992 | term_end4 = 30 Hunyo 2004 | order5 = | office5 = Pinuno ng Minorya ng Senado ng Pilipinas | term_start5 = 28 Hulyo 2025 | term_end5 = 8 Setyembre 2025 | predecessor5 = [[Aquilino Pimentel, Jr.]] | successor5 = [[Alan Peter Cayetano]] | term_start6 = 28 Hulyo 2014 | term_end6 = 24 Agosto 2015 | predecessor6 = [[Juan Ponce Enrile]] | successor6 = Juan Ponce Enrile | term_start7 = 3 Hunyo 2002 | term_end7 = 30 Hunyo 2004 | predecessor7 = [[Aquilino Pimentel, Jr.]] | successor7 = [[Aquilino Pimentel, Jr.]] | office8 = Pinuno ng Mayorya ng Senado ng Pilipinas | president8 = | term_start8 = 25 Hulyo 2016 | term_end8 = 21 Mayo 2018 | predecessor8 = [[Alan Peter Cayetano]] | successor8 = Juan Miguel Zubiri | term_start9 = 26 Hulyo 2010 | term_end9 = 22 Hulyo 2013 | predecessor9 = Juan Miguel Zubiri | successor9 = [[Gregorio Honasan]] | order10 = | office10 = Pinuno ng Dangerous Drugs Board | term_start10 = Hulyo 2008 | term_end10 = Nobyembre 2009 | predecessor10 = Anselmo Avenido Jr. | successor10 = Antonio Villar Jr. | order11 = | office11 = Bise Alkalde ng [[Lungsod Quezon]] | term_start11 = 2 Pebrero 1988 | term_end11 = 30 Hunyo 1992 | predecessor11 = Elmer Pormiento <!-- officer-in-charge --> | successor11 = Charito Planas <!-- PERSONAL INFORMATION --> | birth_name = Vicente Castelo Sotto III | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1948|8|24}} | birth_place = [[Maynila]], [[Pilipinas]] | death_date = | death_place = | nationality = | party = [[Nationalist People's Coalition|NPC]] (2007 – present)<br />[[United Nationalist Alliance|UNA]] (2013-2015)<br />[[Laban ng Demokratikong Pilipino|LDP]] (1987-2007) | spouse = [[Helen Gamboa]] | relations = | children = Romina Sotto<br />Diorella Sotto<br />Gian Sotto<br />[[Ciara Sotto]] | residence = [[Quezon City]], [[Metro Manila]] | alma_mater = [[Colegio de San Juan de Letran]] | occupation = | profession = | signature = | website = | footnotes = <!--Military service--> |nickname = |allegiance = [[File:Flag of the Philippines.svg|22x20px|border]] [[Republic of the Philippines]] |branch = [[Philippine Army]]<br /> [[Philippine Constabulary]] |serviceyears = 2013 - Present (PAR)<br /> 1998 - 2013 (PCR) |rank = [[File:AFP Lieutenant Colonel Rank Insignia.jpg|35px]] [[Lieutenant Colonel]]<br /> [[File:AFP Major Rank Insignia.jpg|18px]] [[Major]] |commands = [[1502nd Infantry Brigade (Ready Reserve)|G4, 1502IBDE, 15ID(RR)]] |awards = }} Si '''Vicente Tito Sotto III''' (ipinanganak 24 Agosto 1948) ay isang politiko, komedyante, mang-aawit, mamamahayag, at artista sa Pilipinas. Si Sotto ay nagsilbi bilang Bise Alklde ng [[Lungsod ng Quezon]], mula 1988 hanggang 1992. Naging pangulo siya ng senado mula 2018 hanggang 2022. Maliban dito, nagsilbi siya ng apat na termino sa senado at dating nagsibling tagapangulo ng ''Dangerous Drugs Board'' noong administrasyong [[Gloria Macapagal Arroyo|Gloria Macapagal-Arroyo]].<ref name=":0">{{Cite web |title=PROFILE: Vicente "Tito" Sotto III {{!}} Candidate for Vice President - 2022 elections |url=https://ph.rappler.com/elections/2022/candidates/vicente-sotto-iii |access-date=2023-05-05 |website=PHVOTE |language=en |archive-date=2023-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505132408/https://ph.rappler.com/elections/2022/candidates/vicente-sotto-iii |url-status=dead }}</ref> Kilala rin si Sotto bilang parte ng komedyanteng trio na ''Tito, Vic, at Joey'' sa pangtanghaliang palabas na [[Eat Bulaga!]].<ref name=":0" /> ==Pilmograpiya== ===Bilang aktor=== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Pamagat ! scope="col" class="unsortable" | Papel ! scope="col" class="unsortable" | (Mga) tala |- !scope="row"| 1979 | ''Al Magat's Mang Kepweng'' | Isang dwende | |- !scope="row"| 1985 | ''[[Doctor, Doctor, We Are Sick]]'' | Larry | |- !scope="row"| 1988 | ''Smith & Wesson'' | | "Special Participation" |- !scope="row"| 1989 | ''Aso't Pusa'' | Amboy | |- !scope="row"| 2008 | ''Iskul Bukol 20 Years After: The Ungasis and Escaleras Adventure'' | Tito Escalera | |} ===Bilang manunulat ng musika lamang=== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Pamagat ! scope="col" class="unsortable" | (Mga) tala |- !rowspan="3" scope="row"| 1974 | ''Bamboo Gods and Iron Men'' | |- | ''Fe, Esperanza, Caridad'' | Bahaging "Esperanza" |- | ''Dynamite Wong and T.N.T. Jackson'' | |- !scope="row"| 1978 | ''Blind Rage'' | |- |} ==Pagkakasangkot sa Pork Barrel scam== Si Sotto ay nasangkot sa [[Pork barrel scam]] noong 2013 nang siya ay naglipat ng ₱35 milyon sa sa NGO ni [[Janet Lim-Napoles]] sa ilalim ng Panalang '''Bigote'''.<ref>https://newsinfo.inquirer.net/606763/senate-copy-of-luy-digital-files-found-to-have-deletions</ref> Ayon sa dating empleyado ng JLN Corp. na si Mary Arlene Baltazar, ang ₱500 milyon mula sa [[Disbursement Acceleration Program]] (DAP) ng mga mambabatas ay inilaan sa mga NGO ni Napoles.<ref name=scam1>http://www.philstar.com/headlines/2014/02/12/1289387/another-witness-vs-senators-surface</ref> {| class="wikitable" |- ! Senador !! Pondong nilipat sa NGO<br>ni Napoles |- |Juan Ponce Enrile (''Tanda'') || ₱100 milyon<ref name=scam1/> |- |Bong Revilla (''Pogi'') || ₱100 milyon<ref name=scam1/> |- | Jinggoy Estrada (''Sexy'') ||₱150 milyon<ref name=scam1/> |- | Bongbong Marcos (''Bongets'') || ₱100 milyon<ref name=scam1/> |- | [[Loren Legarda]] (''Dahon'') ||₱45 milyon<ref name=scam1/> |- |[[Tito Sotto]] (''Bigote'')|||₱35 milyon<ref name=scam1/> |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{BD|1948|LIVING|Sotto, Tito}} {{Pinuno ng Minorya sa Senado ng Pilipinas}} [[Kategorya:Mga politiko ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] {{Pilipinas-politiko-stub}} {{Pilipinas-artista-stub}} hatktsy916afet00ii9gbwhwvtzkre7 0 37753 2207289 2187005 2026-05-14T01:14:29Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2207289 wikitext text/x-wiki {{Infobox Province of China (PRC) | Header = 安徽省<br />Anhui | Abbreviation = {{Lang|zh|皖}} | AbbrevPinyin = Wǎn | Map = China Anhui.svg | Simplified = 安徽 | Traditional = 安徽 | Pinyin = {{Audio|zh-Anhui.ogg|Ānhuī}} | AdministrationType = lalawigan (省) | Capital = [[Hefei]] | LargestCity = Hefei | Secretary = Zhang Baoshun | Governor = Wang Sanyun | Area = 139400 | AreaRank = 22nd | PopYear = 2009 | Pop = 61,350,000 | PopRank = 8th | PopDensity = 440 | PopDensityRank = 9th | GDPYear = 2010 | GDP = 1.22 trillyon | GDPRank = 14th | GDPperCapital = 16,391 | GDPperCapitalRank = 26th | HDIYear = 2008 | HDI = 0.750 | HDIRank = 26th | HDICat = <font color="#ffcc00">medium</font> | Nationalities = [[Tsinong Han|Han]] - 99% <br />[[Mga Hui|Hui]] - 0.6% | Prefectures = 17 | Counties = 105 | Townships = 1845 | Website = http://www.ah.gov.cn/ | ISOAbbrev = 34 }} Ang '''Anhui''' ([[Wikang Tsino|Tsino]]: {{lang|zh|安徽省}}) ay isang probinsiya sa bansang [[Tsina]]. Ang kabisera ng probinsya ay Hefei. == Subdibisyon == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { wd:Q40956 wdt:P150 ?item . } |columns=P442:Kodigo,label:Pangalan,label/zh:Pangalang Tsino,P31:Uri,P2046:Lawak,P1082:Populasyon,P1082/P585:Taon |section= |min_section=3 |sort=label |links=text |thumb=128 |autolist=fallback }} {| class='wikitable sortable' ! Kodigo ! Pangalan ! Pangalang Tsino ! Uri ! Lawak ! Populasyon ! Taon |- | 34 08 | [[Anqing]] | 安庆市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 13537.96 kilometro kuwadrado | 4165284 | 4165284 — 2020 |- | 34 03 | [[Bengbu]] | 蚌埠市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 5950.72 kilometro kuwadrado | 3296408 | 3296408 — 2020 |- | 34 16 | [[Bozhou]] | 亳州市 | lungsod sa antas prepektura | 8521.23 kilometro kuwadrado | 4996844 | 4996844 — 2020 |- | 34 17 | [[Chizhou]] | 池州市 | lungsod sa antas prepektura | 8398.72 kilometro kuwadrado | 1342764 | 1342764 — 2020 |- | 34 11 | [[Chuzhou]] | 滁州市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 13515.99 kilometro kuwadrado | 3937868<br/>3987054 | 3937868 — 2010<br/>3987054 — 2020 |- | 34 12 | [[Fuyang, Anhui|Fuyang]] | 阜阳市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 10118.17 kilometro kuwadrado | 8200264 | 8200264 — 2020 |- | 34 01 | [[Hefei]] | 合肥市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 11445.06 kilometro kuwadrado | 9369881 | 9369881 — 2020 |- | 34 06 | [[Huaibei]] | 淮北市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 2741.39 kilometro kuwadrado | 1970265 | 1970265 — 2020 |- | 34 04 | [[Huainan]] | 淮南市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 5532.3 kilometro kuwadrado | 3033528 | 3033528 — 2020 |- | 34 10 | [[Huangshan]] | 黄山市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 9678.39 kilometro kuwadrado | 1330565 | 1330565 — 2020 |- | 34 15 | [[Lu'an]] | 六安市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 15450.82 kilometro kuwadrado | 4393699 | 4393699 — 2020 |- | 34 05 | [[Ma'anshan]] | 马鞍山市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 4049.13 kilometro kuwadrado | 2159930 | 2159930 — 2020 |- | 34 13 | [[Suzhou, Anhui|Suzhou]] | 宿州市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 9938.77 kilometro kuwadrado | 5324476 | 5324476 — 2020 |- | 34 07 | [[Tongling]] | 铜陵市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 2922.6 kilometro kuwadrado | 1311726 | 1311726 — 2020 |- | 34 02 | [[Wuhu]] | 芜湖市 | lungsod sa antas prepektura<br/>malaking lungsod | 6026.05 kilometro kuwadrado | 3644420 | 3644420 — 2020 |- | 34 18 | [[Xuancheng]] | 宣城市 | lungsod sa antas prepektura | 12312.55 kilometro kuwadrado | 2500063 | 2500063 — 2020 |} {{Wikidata list end}} {{Pagkakahating Pulitikal ng Tsina}} [[Kategorya:Anhui|*]] [[Kategorya:Republikang Popular ng Tsina]] {{stub|Tsina}} <!--Other languages--> jhdtk9yhaj8eaecom9lbzgg0y2teazq 0 37998 2207249 2090762 2026-05-13T12:55:16Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207249 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=Bolinao |nativename=''Binu-Bolinao'' |states=[[Pilipinas]] |region=[[Bolinao, Pangasinan|Bolinao]] and [[Anda, Pangasinan|Anda]], [[Pangasinan]] |ethnicity=Mga Bolinao |speakers= {{sigfig|51200|2}} |date=senso ng 2007 |ref=e18 |familycolor=[[Mga wikang Austronesyo|Austronesyo]] |fam2=[[Mga wikang Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]] |fam3=[[Mga wika ng Pilipinas|Pilipinas]] |fam4=Gitnang Luzon |fam5=Sambaliko |agency=[[Komisyon sa Wikang Filipino]] |iso3=smk |glotto=boli1256 |glottorefname=Bolinao |script = [[Sulat Latin|Latin]] ([[Alpabetong Filipino]])<br/> ''[[Baybayin]] sa kasaysayan'' |notice=IPA }} Ang '''Bolinao language''' o '''Binubolinao''' ay isang [[wika]] mula sa [[Gitnang Luzon]] na partikular na sinasalita sa [[mga bayan ng Pilipinas|mga bayan]] ng [[Bolinao, Pangasinan|Bolinao]] at [[Anda, Pangasinan|Anda]], [[Pangasinan]] sa [[Pilipinas]]. Tinatayang mayroon itong 50,000 tagapagsalita,<ref>Ethnologue (1990)</ref> na ginagawang ikalawang pinakasasalitang wikang Sambaliko. Karamihan sa mga nagsasalita ng Bolinao ay nakakapagsalita din ng [[wikang Pangasinan|Pangasinan]] at [[wikang Iloko|Ilokano]]. ==Ponolohiya== Mayroong 21 [[ponema]] ang Bolinao: 16 na [[katinig]] at limang at [[patinig]]. Medyo payak ang kayarian ng [[pantig]]. Naglalaman ang bawat pantig ng hindi bababa sa isang katinig at isang patinig. ===Mga patinig=== May limang patinig ang Bolinao. Ang mga ito ay: *{{IPA|/a/}} isang nakabukang harapang di-bilugang patinig (''open front unrounded vowel '') tulad ng Hilangang Amerikanong [[wikang Ingles|Ingles]] na salitang ''f'''a'''ther'' *{{IPA|/ə/}} (sinsulat bilang {{angbr|e}}) isang [[gitnang sentrong patinig]] (''mid central vowel'') tulad ng pagbigkas ng salitang Ingles na ''tel'''e'''phone'' *{{IPA|/i/}} isang nakasarang harapang di-bilugang patinig (''close front unrounded vowel'') tulad ng salitang Ingles na ''mach'''i'''ne'' *{{IPA|/o/}} isang nakasarang-gitnang likuran na bilugang patinig (''close-mid back rounded vowel'') tulad ng Ingles na ''f'''o'''rty'' *{{IPA|/u/}} isang nakasarang likuran na bilugang patinig (''close back rounded vowel'') tulad ng salitang Ingles na ''fl'''u'''te'' Mayroong anim na pangunahing [[diptonggo]]: {{IPA|/aɪ/}}, {{IPA|/əɪ/}}, {{IPA|/oɪ/}}, {{IPA|/uɪ/}}, {{IPA|/aʊ/}}, and {{IPA|/iʊ/}}. ===Mga katinig=== Nasa ibaba ang tsart ng mga katinig ng Bolinao. Lahat ng pagtigil ay hindi binibigkas na may pabugang hangin. Nangyayari ang ''velar nasal'' sa lahat ng posisyon kabilang ang nasa simula ng salita. {|class="wikitable" |+Mga katinig ng Bolinao |- |colspan=2| !Bilabiyal ![[Katinig na dental|Dental]] ![[Katinig na palatal|Palatal]] ![[Katinig na belar|Belar]] !Glotal |- ! colspan=2 | Pang-ilong (''nasal'') |m |n |(ny) {{IPA|/ɲ/}} |ng {{IPA|/ŋ/}} | |- !rowspan=2 | Plosibo !<small>Walang boses</small> |p |t | |k | ’ {{IPA|/ʔ/}} |- !<small>Tininigan</small> |b |d | |g | |- ! rowspan=2 | [[Katinig na aprikado|Aprikado]] !<small>Walang boses</small> | |(ts) |(ty) {{IPA|/tʃ/}} | | |- !<small>Tininigan</small> | | |(dy) {{IPA|/dʒ/}} | | |- ! colspan=2 | [[Prikatibo]] | |s |(sy) {{IPA|/ʃ/}} | |h |- ! colspan=2 | Plap | |r | | | |- ! colspan=2 | Aproksimado | | |j |w | |- ! colspan=2 | Lateral | |l |(ly) {{IPA|/ʎ/}} | | |} ==Paghahambing ng wika== May isang karaniwang kawikaan<ref>{{Cite web |title=National Philippine Proverb in Various Philippine Languages |url=https://iloko.tripod.com/philproverb.html |website=Carl Rubino's Homepage }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> mula sa Pilipinong bayani na si [[Jose Rizal]] na isinalin sa Ingles, (“''He who does not acknowledge his beginnings will not reach his destination''”), at sinundan ng wikang panlalawigan na [[wikang Pangasinan|Pangasinan]], at pang-rehiyon na wikang [[wikang Iloko|Ilokano]], at orihinal na salin mula sa wikang [[wikang Tagalog|Tagalog]] ang ginawa para sa paghahambing: {| class="wikitable" |- | Bolinao || "Si'ya a kai tanda' nin lumingap sa pinangibwatan na, kai ya makarate' sa keen na." |- | [[wikang Pangasinan|Pangasinan]] || "Say toon agga onlingao ed pinanlapuan to, agga makasabi'd laen to." |- | [[wikang Iloko|Ilokano]] || "Ti tao nga saan na ammo tumaliaw iti naggapuanna ket saan nga makadanon iti papananna." |- | [[wikang Tagalog|Tagalog]] || "Ang hindi marunong lumingon sa pinanggalingan ay hindi makararating sa paroroonan." |} ==Tingnan din== *[[Mga wika ng Pilipinas]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] jm2pd83hd1quj29e79q37rza8i3xefz 10 73809 2207290 850385 2026-05-14T01:27:36Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:FNL_Flag.svg]] with [[File:Flag_of_the_National_Liberation_Front_of_South_Vietnam,_Flag_of_South_Vietnam_(1975–1976).svg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] ( 2207290 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name= VietnamPMs | title= Mga [[Punong Ministro ng Biyetnam]] | group1=[[Emperyo ng Biyetnam]]<br>(1945-1945) | list1=[[File:Old Flag Of Vietnam.svg|25px|right|Empire of Vietnam]][[Tran Trong Kim|Trần Trọng Kim]] | group3=[[Republika ng Cochinchina]]<br>(1945–1948) | list3=[[File:Flag of Republic of Cochinchina.svg|25px|right|Republic of Cochinchina]] [[Nguyễn Văn Thinh]]{{·}} [[Le Van Hoach]]{{·}} [[Nguyen Van Xuan]] | group2 = [[Estado ng Biyetnam]]<br>(1949-1955) | list2 = [[File:Flag of South Vietnam.svg|25px|right|South Vietnam]][[Bảo Đại]]{{·}} [[Nguyen Phan Long]]{{·}} [[Trần Văn Hữu]]{{·}} [[Nguyen Van Tam]]{{·}} [[Pham Buu Loc]]{{·}} [[Phan Huy Quat]]{{·}} [[Ngo Dinh Diem]] | group4 = [[Timog Biyetnam]]<br>(1955-1975) | list4 = [[File:Flag of South Vietnam.svg|25px|right|South Vietnam]]''vacant, 1955-63''{{·}} [[Nguyen Ngoc Tho]]†{{·}} [[Nguyen Khanh]]†{{·}} [[Nguyen Xuan Oanh]]*†{{·}} [[Nguyen Khanh]]†{{·}} [[Tran Van Huong]]†{{·}} [[Nguyen Xuan Oanh]]*†{{·}} [[Phan Huy Quat]]{{·}} [[Nguyen Cao Ky]]†{{·}} [[Nguyen Van Loc]]†{{·}} [[Tran Van Huong]]{{·}} [[Tran Thien Khiem]]†{{·}} [[Nguyen Ba Can]]{{·}} [[Vũ Văn Mẫu]] | group5 = [[Republika ng Timog Biyetnam]]<br>(1975-1976) | list5 = [[File:Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg|25px|right|FNL]][[Huỳnh Tấn Phát]] | group6 = [[Hilagang Biyetnam]]<br>(1945-1976) | list6 = [[File:Flag of Vietnam.svg|25px|right|North Vietnam]][[Ho Chi Minh]]{{·}} [[Phạm Văn Đồng]] | group7 = [[Biyetnam|Sosyalistang Republika ng Biyetnam]]<br>(1976-) | list7 = [[File:Flag of Vietnam.svg|25px|right|Vietnam]][[Phạm Văn Đồng]]{{·}} [[Phạm Hùng]]{{·}} [[Võ Văn Kiệt]]*{{·}} [[Đỗ Mười]]{{·}} [[Võ Văn Kiệt]]{{·}} [[Phan Văn Khải]]{{·}} [[Nguyễn Tấn Dũng]] | below = <div style="background: #e6e9ff; text-align: center;"><small>* acting&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;† head of a military government</small></div> }}<noinclude> [[Kaurian:Mga Suleras ng Biyetnam|{{PAGENAME}}]]</noinclude> 2acczaolu0um4eqtul7sm9cix91ldzj 10 76912 2207309 2165641 2026-05-14T06:47:42Z Julius Santos III 139725 /* */ 2207309 wikitext text/x-wiki {{navbox |name=Metro Cebu TV |title= Mga himpilan ng telebisyon sa [[Lungsod ng Cebu]] {{flagicon|PHL}} |state={{{state|autocollapse}}} |listclass=hlist |group1=Batay sa [[VHF]] |list1= *'''[[DYSS-TV|DYSS 7]]''' ([[GMA Network|GMA]]) *'''[[DYKC-TV|DYKC 9]]''' ([[CNN Philippines]]) *'''[[DYPT-TV|DYPT 11]]''' ([[People's Television Network|PTV]]) *'''[[DYTV-TV|DYTV 13]]''' ([[Intercontinental Broadcasting Corporation|IBC]]) |group2=Batay sa [[UHF]] |list2= *'''[[DYET-TV|DYET 21]]''' ([[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5]]) *'''DYGA 25''' ([[Hope Channel Philippines|Hope Channel PH]]) *'''[[DYLS-TV|DYLS 27]]''' ([[GMA News TV]]) *'''[[DYAN-TV|DYAN 29]]''' ([[One Sports (tsanel pantelebisyon)|One Sports]]) *'''[[DYAR-TV|DYAR 31]]''' ([[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM 31]]) *'''[[DYNJ-TV|DYNJ 33]]''' ([[Rajah Broadcasting Network|RJTV]]) *'''DYBQ 35''' ([[Sonshine Media Network International|SMNI]]) *'''[[DYNU-TV|DYNU 39]]''' ([[UNTV (Pilipinas)|UNTV]]) *'''[[DYFX-TV|DYFX 41]]''' ([[Eagle Broadcasting Corporation|Net 25]]) *'''DYBM 45''' ([[One Media Network]]) *'''[[DYCC-TV|DYCC 47]]''' ([[Cebu Catholic Television Network|CCTN]]) *'''DYGC 51''' ([[GMA Network|GMA]]) |group3=Batay sa dihital |list3= *'''[[DYET-TV|18]]''' ([[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5]]) *'''[[DYSS-TV|26]]''' ([[GMA Network|GMA]]) *'''[[DYAR-TV|32]]''' ([[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM TV]]) *'''[[DYCB-TV|37]]''' ([[ABS-CBN (television network)|ABS-CBN]]) *'''[[DYPT-TV|42]]''' ([[People's Television Network|PTV]]) *'''[[DYBU-TV|43]]''' ([[DZRH News Television]]) |group4=Mga himpilang hindi aktibo |list4= *'''DYCP 6''' ([[Southern Broadcasting Network|SBN]]/[[ETC (Philippine TV channel)|ETC]]) *'''[[DYAC-TV|DYAC 23]]''' ([[ABS-CBN Sports and Action|S+A]]) *'''[[DYBQ-TV|DYBQ 35]]''' ([[Sonshine Media Network International|SMNI]]) *'''DYPN 37''' ([[Independent station|Ind.]]) |group5=Mga himpilang nagsara na |list5= *'''[[DYCB-TV|DYCB 3]]''' ([[ABS-CBN]]) *'''[[DYPT-TV|DYMT 11]]''' ([[Associated Broadcasting Company|ABC]]) *'''DYBM-TV 45''' ([[Maeil Broadcasting Network|MBN]]) }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorya:Nabigasyong Pantelebisyon]] </noinclude> 8eunahs1ax9lr6vv3bt5tvbk1aed2id 10 78578 2207310 2165642 2026-05-14T06:55:55Z Julius Santos III 139725 /* */ 2207310 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Metro Davao TV |title = Mga himpilan ng telebisyon sa [[Lungsod ng Dabaw]] {{flagicon|PHL}} |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |group1 = Batay sa [[VHF]] |list1 = * '''[[DXET-TV|DXET 2]]''' ([[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5]]) * '''[[DXMJ-TV|DXMJ 5]]''' ([[GMA Network|GMA]]) * '''[[DXSS-TV|DXSS 7]]''' ([[ETC (Philippine TV channel)|ETC]]) * '''[[DXWW-TV|DXWW 9]]''' ([[CNN Philippines]]) * '''[[DXNP-TV|DXNP 11]]''' ([[People's Television Network|PTV Davao]]) * '''[[DXTV-TV|DXTV 13]]''' ([[Intercontinental Broadcasting Corporation|IBC]]) |group2 = Batay sa [[UHF]] |list2 = * '''[[DXDJ-TV|DXDJ 23]]''' ([[Rajah Broadcasting Network|RJTV]]) * '''DXGD 25''' ([[Three Angels Broadcasting Network|3ABN]]/[[Hope Channel Philippines]]) * '''[[DXRA-TV|DXRA 27]]''' ([[GMA News TV]]) * '''DXAN 29''' ([[One Sports (tsanel pantelebisyon)|One Sports]]) * '''[[DXKC-TV|DXKC 31]]''' ([[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM]]) * '''DXBM 33''' ([[DZRH News Television]]) * '''DXUN 38''' (Davao Christian Bible Channel) * '''[[DXAQ-TV|DXAQ 43]]''' ([[Sonshine Media Network International|SMNI]]) * '''[[DXPT-TV|DXPT 48]]''' ([[People's Television Network|PTV DavNor]]) * '''[[DXNU-TV|DXNU 51]]''' ([[UNTV]]) |group3 = Batay sa Digital |list3 = * [[DXET-TV|18]] ([[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5]]) * [[DXAQ-TV|19]] ([[Sonshine Media Network International|SMNI]]) * [[DXKC-TV|32]] ([[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM]]) * [[DXMJ-TV|37]] ([[GMA Network|GMA]]) * '''DXSV 38''' (Kakampi TV) * [[DXNP-TV|45]] ([[People's Television Network|PTV]]) |group4 = Mga himpilang di-aktibo |list4 = * '''[[DXAB-TV|DXAB 21]]''' ([[ABS-CBN Sports and Action|S+A]]) |group5 = Mga himpilang nagsara na |list5 = * '''[[DXAS-TV|DXAS 4]]''' ([[ABS-CBN]]) }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorya:Nabigasyong Pantelebisyon]] </noinclude> cq2avd9vynsz7phe4htxrvhhkb9fbjx 0 98740 2207312 2206891 2026-05-14T08:41:13Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207312 wikitext text/x-wiki {{Infobox Scientist | name = Alan Mathison Turing | image = Turing statue Surrey.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}} | birth_place = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom | death_date = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}} | death_place = [[Wilmslow]], Cheshire, England, United Kingdom | nationality = British | field = [[Mathematics]], [[Cryptanalysis]], [[Computer science]] | work_institutions = University of Cambridge<br />[[Government Code and Cypher School]]<br />[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]<br />[[University of Manchester]] | alma_mater = [[King's College, Cambridge]]<br />[[Princeton University]] | doctoral_advisor = [[Alonzo Church]] | doctoral_students = [[Robin Gandy]] | known_for = [[Halting problem]]<br />[[Turing machine]]<br />[[Cryptanalysis of the Enigma]]<br />[[Automatic Computing Engine]]<br />[[Turing Award]]<br />[[Turing Test]]<br />[[Turing pattern]]s | prizes = [[Officer of the Order of the British Empire]]<br />[[Fellow of the Royal Society]] }} Si '''Alan Mathison Turing''', <small>[[Orden ng Imperyong Britaniko|OBE]]</small>, <small>[[Fellow of the Royal Society|FRS]]</small> ({{pronEng|ˈtjʊ (ə)rɪŋ}}) (23 Hunyo 1912&nbsp;– 7 Hunyo 1954) ay isang [[Gran Britanya|Briton]] na [[matematiko]], [[lohiko]] (o [[lohisyano]]), [[kriptoanalisis|kriptoanalista]] at [[agham pangkompyuter|siyentista ng kompyuter]]. Kanyang naimpluwensiyahan ang pagpapaunlad ng [[agham pangkompyuter]], pagbibigay ng pormalisasyon ng mga konsepto ng "[[algoritmo]]" at "[[komputasyon]]" sa isang [[makinang Turing]], na malaki ang ginampananang papel sa pagkakalikha ng modernong kompyuter. Si Turing ay itinuturing na ama ng ''[[agham pangkompyuter]]'' at ''[[Intelehensiyang artipisyal]]''. Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], si "Turing" ay naglingkod at minsang naging pinuno ng Hut 8 sa ''Government Code and Cypher School'' sa Bletchley Park, isang sentro sa Britanya na responsable sa pagbasag ng mga sekretong kodigo ng mga [[Aleman]] noong panahon ni [[Adolf Hitler]]. Siya ay lumikha ng ilang tekniko sa pagbasag ng mga [[sipero]] ([[algoritmo]] ng [[enkripsiyon]]) ng Alemanya kabilang ang paraan ng elektromekanikal na makinang [[bombe]] na makakahanap ng mga kompigurasyon ng makinang [[Enigma]] (ang makinang ginamit ng pamahalaan at militar ng Alemanya upang ilihim ang mga pinadadalang mensahe ng kanilang mga sundalo). Pagkatapos ng digmaan, siya ay nagtrabaho sa Pambansang Laboratoryong Pisikal (''National Physical Laboratory''), kung saan kanyang nilikha ang isa sa mga unang na disenyo ng ACE, na isang "inilalaang programang pangkompyuter" (''stored program''). Tungo sa huling bahagi ng kanyang buhay, si Turing ay naging interesado sa matematikang biyolohikal. Siya ay sumulat ng isang papel tungkol sa kemikal na batayan ng morpohenesis (''morphogenesis'') at kanyang hinulaan ang isang umiikot na reaksiyong kemikal tulad ng [[reaksiyong Belousov-Zhabotinsky]], na unang napagmasdan at napatunayan noong dekada 1960. Ang [[homoseksuwalidad]] ni Turing ay nagresulta sa isang kriminal na pag-uusig noong 1952, kung saan ang homoseksuwalidad sa mga panahong ito ay itinuturing pang ilegal sa [[Britanya]]. Kanyang tinanggap ang parusang paginom ng mga pambabaeng hormone (estrogen) kapalit ng parusang pagkakabilanggo. Siya ay namatay noong 1954 mula sa pagkalasyon ng [[cyanide]], mga dalawang linggo bago ang kanyang ika-apatnapu't dalawang (42) kaarawan. Natukoy ng isang pagsusuri na ang kamatayan ni Turing ay isang [[pagpapatiwakal]] ngunit ang kanyang ina ay naniniwalang ito'y isang aksidental na kamatayan. Noong 10 Setyembre 2009, pagkatapos ng isang kampanya sa [[internet]], humingi ng patawad ang Punong Ministro ng Britanya na si [[Gordon Brown]] sa ngalan ng pamahalaan ng Britanya sa nangyaring pagtrato kay Turing pagkatapos ng digmaan. == Talambuhay == === Kabataan === [[Talaksan:Turing Plaque.jpg|thumbnail|Isang plakang pag-alala na nagmamarka sa naging tirahan ni Alan Turing sa Wilmslo, Cheshire, Inglatera]] Si Alan Turing ay ipinaglihi sa [[India]]. Ang kanyang amang si Julius Mathison Turing, ay isang miyembro sibil na paglilingkod sa India. Ang kanyang mga magulang na si Julius at Ethel Sara Stoney (1881–1976, na anak na babae ni Edward Waller Stoney, punong inhinyero ng ​​Madras Railways) ay nagnais na palakihin ang kanilang magiging anak na si Alan sa Inglatera, kaya sila bumalik sa Maida Vale, London, kung saan ipinanganak si Alan Turing noong 23 Hunyo 1912. Si Alan ay mayroong kuya na nagngangalang John. Dahil sa ang paglilingkod sibil sa India ng kanyang ama ay aktibo pa rin sa mga panahong ito, ang mga magulang ni Alan ay madalas maglakbay sa pagitan ng Hastings, Inglatera at India, kung saan ang kanilang dalawang anak ay iniwan na manatali sa tahanan ng isang retiradong mag-asawang sundalo. Sa murang edad pa lang ay kinakitaan na si Alan Turing ng mga palatandaan ng pagiging isang [[henyo]] na kanyang ipinamalas sa kanyang pagtanda. Si Turing ay ipinasok ng kanyang mga magulang sa St Michael, isang paaralan sa 20 Charles Road, St. Leonards on Sea, sa edad na anim na. Ang punong guro ay napansin ang katalinuhan ni Turing sa simula pa lamang gayundin ang mga ibang pang mga naging kanyang guro. Noong 1926, sa edad na 14, siya ay nag-aral sa Sherborne School, isang tanyag na independiyenteng paaralan sa isang palengkeng bayan sa Sherborne sa Dorset. Ang kanyang unang pagpasok sa paaral ay naging kasabay ng isang malawakang protesta sa Britanya ngunit dahil siya ay determinado na pumasok sa unang araw, siya'y nagtungo sa paaralan na higit 60 milya ang layo mula sa Southampton gamit ang isang bisekleta at humihinto tuwing gabi sa isang paupahang tuluyan. Ang pagkahilig ni Turing sa matematika at agham ay hindi nagdulot sa kanya ng paggalang mula sa ilang mga guro sa Sherborne, dahil sa ang paaralang ito ay nagbibigay diin sa pagaaral ng mga klasiko. Ang kanyang punong-guro ay sumulat pa sa kanyang mga magulang na nagsasaad na: " ''Umaasa ako na hindi siya mahulog sa pagitan ng dalawang upuan. Kung siya ay mananatili sa isang pampublikong paaralan, siya ay dapat magnais na matuto. Kung siya ay nagnanais lamang na maging spesyalistang siyentipiko, kanya lamang sinasayang ang kanyang panahon sa isang pampublikong paaralan''". Sa kabila nito, si Turing ay patuloy na nagpakita ng kahanga hangang kakayahan sa mga mga paksang kanyang minamahal, ang paglutas ng mga mahirap na problema sa [[calculus]] noong 1927 kahit hindi siya nag-aral ng panimulang calculus. Noong 1928, sa edad na 16, natagpuan ni Turing ang mga isinulat ni Albert Einstein. Hindi niya lamang ito naunawaan, kanya ring nasagot ang pagtatanong ni Einstein sa mga [[batas ni Newton ng mosyon]] sa isang aklat na hindi dito hayagang inihayag. Ang pagsisikap ni Turing sa kanyang pag-aaral ay tumindi dahil sa malapit na pagkakaibigang nabuo sa pagitan niya at ng isa pang mas matandang estudyante na nagngangalang Christoper Morcom. Si Morcom ang unang lalaking minahal ni Turing, ngunit ito ay biglaang namatay mga ilang linggo bago matapos ang kanilang huling semestro sa Sherborne. Si Morcom ay namatay mula sa komplikasyon ng tuberkolosis na nakukuha sa isang baka, na nakuha nito matapos uminom ng isang gatas sa isang may sakit na baka noong ito'y bata pa lamang. Dahil sa pangyayaring ito, ang pananampalatayang panrelihiyon ni Turing ay nawala at siya'y naging isang [[ateista]]. Tinanggap ni Turing na ang lahat ng pangyayari sa mundo, kabilang na ang mga galaw ng utak ng tao, ay may materyal na paliwanag ngunit siya ay naniniwala pa rin sa pag-iral ng espirito ng isang tao pagkatapos mamatay. === Edukasyon sa unibersidad at mga pagsasaliksik ni Turing === [[Talaksan:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|right|Estatwang pag-ala ala kay Alan Turing]] Pagkatapos mag-aral sa Sherborne, si Turing ay nag-aral sa King's College sa [[Unibersidad ng Cambridge]]. Siya ay nagaral dito mula sa 1931 hanggang 1934, at nakakapagtapos kung saan kanyang nakamit ang pangunahing mga parangal sa Matematika. Noong 1935, siya ay inihalal na kapanalig (fellow) sa King's College dahil sa naging impluwensiya ng kanyang tesis tungkol sa [[central limit theorem]]. Noong 1928, Ang Alemang matematiko na si [[David Hilbert]] ay tumawag ng pansin sa ''[[Entscheidungsproblem]]'' (problema ng desisyon). Sa mahusay na papel na isinulat ni Turing na "''On Computable Numbers (mga bilang na matutukoy ng isang nagwawakas na algoritmo), with an Application to the Entscheidungsproblem''" (na kanyang isinumite noong 28 Mayo 1936 at itinanghal noong 12 Nobyembre), kanyang binago ang mga resulta na isinulat ng matematikong si [[Kurt Godel]] noong 1931 tungkol sa limitasyon ng pagpapatunay (proof) at komputasyon, kung saan pinalitan ni Turing ang pangkalahatang nakabatay-sa-aritmetikang pormal na lenggwahe ng isang [[makinang Turing]], na mga makinang pormal at simple. Pinatunayan ni Turing na ang makinang Turing ay may kakayahang gumawa ng anumang pagkukuwenta kung ito ay maisasalarawan bilang isang [[algoritmo]]. Kanya ding pinatunayan na walang solusyon sa Entscheidungsproblem sa pamamagitan ng pagpapakita na ang [[paghintong problema]] (halting problem) sa isang makinang Turing ay hindi madedesisyonan o hindi malalaman kung ito ay hihinto. Bagaman ang pagpapatunay ni Turing ay inilimbag pagkatapos ng parehong pagpapatunay na ginawa ng matematikong si [[Alonzo Church]] tungkol sa kanyang [[kalkulong lambda]], walang kaalaman si Turing sa isinulat ni Alonzo Church. Ang paraan ni Turing ng pagpapatunay (proof) ay itinuring na mas magagamit at mas mahusay. Ang ideya ni Turing ng mga pangkalahatang makinang Turing ay kakaiba dahil ang ideya ng mga gayung makina ay may kakayahang gawin ang anumang gawin ng ibang makina, samakatuwid ay may kakayahang magkuwenta ng anumang pwedeng ikwenta. Ang makinang Turing hanggang sa araw na ito ang sentral na paksa sa pag-aaral ng [[teorya ng komputasyon]]. Sa kanyang sariling biograpiya, isinulat ni Turing na siya ay nalungkot sa pagtanggap ng kanyang 1936 na papel dahil dalawang tao lamang ang pumansin - sina Heinrich Scholz at Richard Bevan Braithwaite. Ang papel na ito ay nagpapakilala rin sa ideya ng mga maaaring ipaliwanag na mga numero (definable numbers). Mula Setiyembre 1936 hanggang Hulyo 1938 kanyang ginugol ang kanyang panahon sa ''Institute for Advanced Study sa Princeton'', New Jersey, Estados Unidos at nag-aral sa ilalim ni Alonzo Church. Bilang karagdagan sa kanyang palaging pagsasaliksik matematikal, pinag-aralan din ni Turing ang [[kriptolohiya]] (pag-aaral ng tiyak at matibay na paglilihim ng mga data) at ginawa ang tatlo sa apat na yugto ng elektromekanikal na tagapagpapadami ng bilang [[binaryo]]. Noong Hunyo 1938, kanyang nakamit ang kanyang PhD mula sa Unibersidad ng Princeton sa Estados Unidos. Ang kanyang tesis na ''Systems of Logic Based on Ordinals'' ay nagpapakilala ng konsepto ng lohikang ordinal at ang ideya ng relatibong pagkukwenta, kung saan ang mga makinang Turing ay nagdadagdag ng mga tinatawag na oracle, na lumulutas sa mga problemang hindi malulutas ng isang makinang Turing. Si Turing ay bumalik sa Cambridge, Inglatera at dumalo sa mga pagtuturo ng matematikong si [[Ludwig Wittgenstein]] tungkol sa mga pundasyon ng matematika. Ang dalawang ito ay nagtalo at hindi nagkasundo dahil sa pagtatanggol ni Turing ng [[pormalismo]] samantalang si Wittgenstein ay nangatwiran na ang matematika ay hindi tumutuklas ng mga basehang katotohanan kundi lumilikha lamang nito. Si Turing ay nagsimula ring magtrabaho sa kaunting oras lamang sa ''Government Code and Cypher School'' (GCCS). === Kriptanalisis === [[Talaksan:EnigmaMachineLabeled.jpg|right|thumbnail|Tatlong rotor na makinang Enigma na may plugboard (''Steckerbrett''). Ang enigma ang makinang ginamit ng Alemanya sa ilalim ni Hitler upang ilihim ang mga mensaheng ipinapadala ng mga sundalo nito mula sa mga kaaway na bansa kabilang na ang Britanya at Estados Unidos]] Noong panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]], si Turing ang pangunahing kalahok sa isang sikretong operasyon ng pamahalaang Britanya sa Bletchley Park na naglalayong basagin ang mga [[sipero]] (algoritmo ng [[enkripsiyon]]) ng [[Alemanya]]. Sa pagpapaunlad at mas lalong pagpapabilis ng makinang kriptanalitiko na ginawa nina Marian Rejewski, Jerzy Różycki at Henryk Zygalski ng Cipher Bureau sa Poland, si Turing ay nagdisenyo ng makinang ''[[Turing Bombe]]'' na mas mabilis at mas epektibo sa pagbasag ng parehong makinang ''Enigma'' at ''Lorenz SZ 40/42''. Ang ''Turing Bombe'' ang nagbigay sa Britanya ng mga pangunang babala sa mga plano ni [[Adolf Hitler]] na nagresulta sa pagkatalo ni Hitler sa [[Labanan sa Atlantiko]] at pagikli ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]] ng dalawang taon.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1212910/How-Britain-drove-greatest-genius-Alan-Turing-suicide--just-gay.html How Britain drove its greatest genius Alan Turing to suicide just for being gay], 12 Setyembre 2009, DailyMail</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1165535/The-Wider-View-Nazi-codebreaker-shortened-Second-World-War-years.html The Wider View: Nazi codebreaker which shortened the Second World War by two years], 20 Hunyo 2009, DailyMail</ref> Si Turing ay ginawaran ng Order of the British Empire (OBE) noong 1945 para sa kanyang pagsisilbi sa panahon ng digmaan ngunit ang kanyang mga inambag sa kriptanalisis ay itinagong sekreto ng Britanya hanggang 1970 sa kadahilanang panseguridad nito. == Intelehensiyang artipisyal at pagsubok na Turing (Turing test) == {{main|Intelehensiyang artipisyal}} Mula 1945 hanggang 1947 si Turing ay nanirahan sa ''Church Street, Hampton'' at dito dinesenyo ang ''Automatic Computing Engine'' (ACE) sa ''National Physical Laboratory''. Siya ay nagsumite ng isang papel noong Pebreo 19, 1946 na naglalaman ng kauna unahang detalyadong disenyo ng isang inilalaang-programang kompyuter (stored-program computer). [[Talaksan:Modern-captcha.jpg|thumb|290px|Ang kabaligtaran ng ''Turing Test'' na CAPTCHA ay ginagamit sa [[internet]] upang mapigilan ang isang bot sa pang aabuso sa paggamit ng isang [[server]].]] Noong 1948, si Turing ay iniluklok na Reader (senyor na akademiko) sa kagawarang matematika sa Manchester na ngayon ay bahagi na ng ''University of Manchester''. Noong 1949, siya ay naglingkod bilang kahaliling direktor ng laboratoryo ng pagkukwenta sa University of Manchester at gumawa ng [[software]] para sa kauna unahang inilalaang programang kompyuter na Manchester Mark 1. Sa mga panahon ding ito kanyang ipinagpatuloy ang mga pananaliksik abstrakto. Sa papel na "Computing machinery and intelligence" (Mind, Oktubre 1950), tinalakay ni Turing ang problema ng "[[Intelehensiyang artipisyal]]" at iminungkahi ang isang eksperimento na tinatawag na [[Turing Test]]. Ang [[Pagsubok na Turing]] (''Turing Test'') ang naging batayan sa [[agham pangkompyuter]] upang matukoy kung ang isang makina ay nagpapamalas ng katalinuhan. Ayon sa Pagsubok na Turing, ang isang makina ay maituturing na matalino kung hindi matukoy ng isang taong nagtatanong dito kung ang kanyang tinatanong ay isang makina o isang tao. Sa papel ding ito, iminungkahi ni Turing na imbes gumawa ng mga programang gumagaya sa pag-iisip ng isang matandang tao, mas mabuting gumawa ng mas simpleng makina na gumagaya sa isip ng isang bata at ito'y isailalim sa pagkatuto. Ang kabaligtaran ng "Turing Test" na tinatawag na CAPTCHA ("'''C'''ompletely '''A'''utomated '''P'''ublic '''T'''uring test to tell '''C'''omputers and '''H'''umans '''A'''part") ay karaniwang ginagamit sa [[internet]]. Ang CAPTCHA ay paraan upang matukoy ng isang makina (gaya ng [[server]]) kung ang gumagamit nito ay isang tao o isang kompyuter (bot). Noong 1948, si Turing (sa tulong ang kanyang dating kakilala na si D. G. Champernowne) ay lumikha ng isang [[software]] pang [[chess]] sa isang [[modernong kompyuter]] na hindi pa naiimbento. Si Turing din ang nagimbento ng algoritmong LU decomposition method na ginagamit ngayon sa paglutas ng ''equations matrix''. == Kriminal na paguusig dahil sa kanyang homosekwalidad == Noong Enero 1952, nakilala ni Turing si Arnold Murray sa labas ng sinehan sa Manchester. Pagkatapos ng pananghaliang pakikipagtipanan (''dating''), si Murray ay inimbitahan ni Turing na pumunta sa kanyang bahay na tinanggap naman ni Murray ngunit hindi tinupad. Ang dalawa ay nagkita muli sa Manchester noong sumunod na Lunes at si Murray ay pumayag na samahan si Turing sa kanyang bahay. Pagkatapos ng ilang linggo, si Murray ay muling bumisita sa bahay ni Turing at nananitili ng isang gabi dito. Pagkatapos nito, si Murray ay tumulong sa isang kasabwat sa pagpapasok at pagnanakaw sa bahay ni Turing na nagtulak kay Turing upang iulat ang krimen sa pulisya. Sa imbestigasyon na ginawa ng mga pulis, inamin ni Turing na meron siyang relasyon kay Murray. Sa panahong ito, ang [[homoseksuwalidad]] ay itinuturing pang isang krimen sa Britanya na nagresulta upang si Turing at Murray ay kasuhan ng ''sobrang kahalayan'' sa ilalim ng seksiyong 11&nbsp;ng ''Criminal Law Amendment Act 1885 ng Britanya''. Si Turing ay binigyan ng dalawang opsiyon sa parusang tatanggapin : ang pagkabilanggo o probasyon sa isang kondisyon na siya'y sasailalim sa isang [[pagkakapon]]g kemikal sa pamamagitan ng pag-inom ng estrogen (hormone ng babae) upang mabawasan ang libido. Kanyang tinanggap ang kemikal na pagkakapon. Ang naging kumbiksiyon ni Turing ay nagresulta rin sa pagkaalis ng kanyang ''security clearance'' (karapatang maging bahagi ng sikretong operasyon ng pamalaan) at inalis sa kanyang trabahong kriptanalitiko sa Government Code and Cypher Schools sa Bletchley Park. Ang kanyang pasaporte ng Britanya ay hindi binawi ng pamahalaang Britanya ngunit siya'y hindi pinayagang makapasok sa Estados Unidos. Sa panahong ito, may pagkabahala sa publiko sa ginagawang pagbibitag sa mga homosekswal na [[espiya]] ng mga ahente ng [[Soviet Union]] (dating Russia) dahil sa paglalantad ng dalawang miyembro ng ''Cambridge Five'' na sina Guy Burgess at Donald Maclean. Bagaman si Turing ay hindi inakusahan ng pang eespiya, siya ay pinagbawalan ng pamahalaan ng Britanya na talakayin ang kanyang naging trabahong kriptanaliko sa Bletchely Park. == Kamatayan == Noong 8 Hunyo 1954, si Turing ay natagpuang patay ng kanyang tagalinis ng bahay. Sa [[awtopsiya]]ng ginawa, ang resulta ng kamatayan ay pagkalason sa [[cyanide]]. Natagpuan din ang isang mansanas na kinain ng kalahati sa tabi ng katawan ni Turing na pinaniniwalaang paraan ni Turing upang makain ang cyanide. Ang katawan ni Turing ay sinunog (cremated) sa Woking Crematorium noong 12 Hunyo 1954. Ayon sa ina ni Turing, ang kamatayan nito ay isang aksidental dahil sa hindi maingat nitong pagtatago sa mga laboratoryong kemikal. Iminungkahi ng manunulat na si David Leavitt na maaaring ang pagkain ni Turing ng mansanas na may cyanide ay isang paggaya sa eksena ng pelikulang [[Snow White]] na ipinalabas noong 1937 na isang paboritong kuwento ni Turing. == Paghingi ng tawad ng pamahalaan ng Britanya == Noong Agosto 2009, si John Graham-Cumming ay nagsimula ng petisyon na humihikayat sa Pamahalaan ng Britanya na posityumus (pagkatapos ng kamatayan) na humingi ng tawad sa [[paglilitis]] ni Alan Turing bilang [[homosekswal]]. Ang petisyong ito ay tumanggap ng libo libong mga lagda. Kinilala ng Punong Ministor ng Britanya na si [[Gordon Brown]] ang petisyong ito, at naglabas ng pahayag noong Setyember 10, 2009 na humihingi ng tawad kay Turing at naglalarawan ng pagtrato kay Turing bilang "nakapangingilabot": {{cquote|Ang libo libong tao ay nagsama sama upang humingi ng hustisya para kay Alan Turing at pagkilala sa nakakapangilabot na pagtrato sa kanya. Bagaman si Turing ay pinakitunguhan ng batas nang panahong iyon at hindi na natin maibabalik ang panahon, ang kanyang pagtrato ay siyempre labis na hindi patas at ako ay nagagalak na magkaroon ng pagkakataon na magsabi kung gaano kalalim akong humihingi ng tawad at tayong lahat sa nangyari sa kanya. Kaya sa ngalan ng Pamahalaan ng Britanya, at sa mga nabubuhay ng malaya, salamat sa ginawa ni Alan, ako ay taas noong nagsasabi na: kami'y humihingi ng tawad, ikaw ay karapat dapat ng mas mabuti [pagtrato].}} == Mga Parangal == [[Talaksan:Sackville Park Turing plaque.jpg|thumb|right|Pag ala-alang statwang plaka kay Turing sa Sackville Park, Manchester]] Ang Turing Award na ipinangalan sa "ama ng agham pangkompyuter" na si Alan Turing ang taunang gantimpala na ibinibigay ng Association for Computing Machinery (ACM) sa mga indibidwal sa kanilang kontribusyon sa siyentipikong komunidad pangkompyuter. Ang gantimpalang ito ay itinuturing na pinakamataas na pagkakakilanlan sa [[agham pangkompyuter]] at katumbas ng [[Gantimpalang Nobel]]. Noong 2002, si Turing ay nirangguhan na dalawampu't isa sa ''BBC'' nationwide poll ng [[100 Pinakadakilang mga Briton]].<ref>{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 Agosto 2002 |work=BBC News }}</ref> === Mga parangal ng mga unibersidad sa buong mundo === [[Talaksan:Alan Turing Building 1.jpg|thumb|right|Gusaling Alan Turing sa [[University of Manchester]]]] *Ang ''Kwartong Turing'' sa [[University of Edinburgh School of Informatics|University of Edinburgh's School of Informatics]] ay naglalaman ng skultura ng ulo ni Turing na ginawa ni [[Eduardo Paolozzi]], at isang (#42/50) ng kanyang [http://www.synth.co.uk/images/paolozzi2.html Turing prints (2000)]. *Ang [[University of Surrey]] ay may statwa ni Turing sa kanilang pangunahing [[piazza]]. *Ang [[Istanbul Bilgi University]] ay nagsasagawa ng taunang kumperensiya sa [[teoriya ng komputasyon]] na tinatawag na ''Mga Araw na Turing''.<ref name="bilgiuniv">{{cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | accessdate = 29 Oktubre 2011 | archive-date = 2013-08-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}</ref> *Ang [[University of Texas at Austin]] ay may honours na programang ng [[agham pangkompyuter]] na pinangalanang ''Mga skolar ni Turing''.<ref name="texturingschol">{{cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |accessdate=16 Agosto 2009 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}</ref> *Noong simula nang 1960's, pinangalanan ng [[Stanford University]] ang kaisa-isang kwarto na pinagtuturuan ng gusaling Bulwagang Polya Matematika na ''Alan Turing Auditorium''.<ref name="stanforduniv">{{cite web | url = http://archive.computerhistory.org/resources/text/Knuth_Don_X4100/PDF_index/k-8-pdf/k-8-u2679-Stanford-Comp-Dedication.pdf | title = Polya Hall, Stanford University | accessdate =14 Hunyo 2011 }}</ref> *Isa sa mga ampiteatro ng kagawarang Agham Pangkompyuter ng ([[Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille|LIFL]]<ref name="lifl">{{cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |accessdate=3 Disyembre 2010 |archive-date=22 Hulyo 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}</ref>) sa [[Unibersidad ng Lille]] sa hilagang [[Pransiya]] ay ipinangalan bilang parangal kay Alan Turing. (ang iba pang ampiteatro ay ipinangalan kay [[Kurt Gödel]]). *Ang Kagawaran ng Agham Pangkompyuter ng [[Pontifical Catholic University of Chile]], [[Polytechnic University of Puerto Rico]], [[University of the Andes, Colombia|Los Andes University]] in [[Bogotá]], Colombia, [[King's College, Cambridge]] at [[Bangor University]] sa [[Wales]] ay may mga laboratoryo ng kompyuter na ipinangalan kay Turing. *Ang [[The University of Manchester]], [[The Open University]], [[Oxford Brookes University]] at [[Aarhus University]] (in [[Århus]], Denmark) ay may mga gusaling nakapangalan kay Turing. *Ang ''Alan Turing Road'' sa [[Surrey Research Park]] ay ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[Carnegie Mellon University]] ay may [[granito]]ng bangkuan na matatagpuan sa The Hornbostel Mall na may pangalang "A. M. Turing" na nakaukit sa tuktok, "Read" sa ibaba ng kaliwang hita at "Write" sa ibaba ng kanang hita. *Ang [[EISTI|École Internationale des Sciences du Traitement de l'Information]] ay pinangalanan ang kamakailan lang na nakuhang ikatlong gusaling na "Turing". *Ang [[University of Ghent]] ay mayroong isa sa mga pangunahing kwarto ng kompyuter na ginagamit ng mga matematiko at siyentipiko ng kompyuter na ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[University of Oregon]] ay may iskultura ng ulo ni Turing sa gilid ng gusaling pang agham kompyuter na tinatawag na Deschutes Hall.<ref name="Oregon">{{cite web|url=http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|title=Turing at the University of Oregon|accessdate=1 Nobyembre 2011|archive-date=2012-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114151918/http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|url-status=dead}}</ref> == Sanggunian == {{reflist}} == Mga sanggunian == {{Refbegin|colwidth=30em}} * {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | publisher=MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }} * {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}} * {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher=Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }} * {{Cite book | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | year = 1864 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher=Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 | ref = harv | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} }} * {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | year = 2005 |publisher=Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }} * {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher=Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }} * {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | url = https://archive.org/details/historyofmodernc00ceru | publisher=MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}} * {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher=Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }} * {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal=[[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.)| title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }} * {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | url = https://archive.org/details/alanturingsautom0000unse_k5v2 | year = 2005 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | url = https://archive.org/details/colossussecretso0000unse | year = 2006 | publisher=Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher=MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }} * {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher=Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher=Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }} * {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | publisher=Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | publisher=Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }} * {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher=Hutchinson & Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }} * {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher=Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}} * {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher=UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | accessdate =10 Disyembre 2009 | ref = harv }} *{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}} *Petzold, Charles (2008). "[[The Annotated Turing]]: A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine". [[Indianapolis]]: Wiley Publishing. ISBN 978-0-470-22905-7 *Smith, Roger (1997). ''Fontana History of the Human Sciences''. London: Fontana. *Weizenbaum, Joseph (1976). ''Computer Power and Human Reason''. London: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-0463-3 * {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher=W Heffer | year = 1959 }} Turing's mother, who survived him by many years, wrote this 157-page biography of her son, glorifying his life. It was published in 1959, and so could not cover his war work. Scarcely 300 copies were sold (Sara Turing to Lyn Newman, 1967, Library of [[St John's College, Cambridge]]). The six-page foreword by [[Lyn Irvine]] includes reminiscences and is more frequently quoted. * {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher=S. French | year = 1988 }} This 1986 Hugh Whitemore play tells the story of Turing's life and death. In the original West End and Broadway runs, [[Derek Jacobi]] played Turing and he recreated the role in a 1997 television film based on the play made jointly by the BBC and [[WGBH-TV|WGBH, Boston]]. The play is published by Amber Lane Press, [[Oxford]], ASIN: B000B7TM0Q *Williams, Michael R. (1985) ''A History of Computing Technology'', [[Englewood Cliffs]], [[New Jersey]]: [[Prentice-Hall]], ISBN 0-8186-7739-2 *{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }} {{Refend}} == Karagdagang babasahin == *{{MathGenealogy|id=8014}} *{{cite journal|title=The Mind and the Computing Machine: Alan Turing and others|journal=[[The Rutherford Journal]]|url=http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html |editor = Jack Copeland|ref=harv}} *{{cite encyclopaedia |last=Hodges |first=Andrew |editor=Edward N. Zalta |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |title=Alan Turing |url=http://plato.stanford.edu/entries/turing/ |accessdate=10 Enero 2011 |edition=Winter 2009 |date=27 Agosto 2007 |publisher=[[Stanford University]] |ref=harv}} *{{cite journal|last=Gray|first=Paul|date=29 Marso 1999|title=Computer Scientist: Alan Turing|journal=TIME|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|ref=harv|access-date=24 Septiyembre 2011|archive-date=19 Enero 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110119181237/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|url-status=dead}} * Gleick, James, ''[[The Information: A History, a Theory, a Flood|The Information: A History, A Theory, A Flood]]'', New York: Pantheon, 2011, ISBN 978-0-375-42372-7 * Leavitt, David, ''The Man Who Knew Too Much: Alan Turing and the Invention of the Computer'', W. W. Norton, 2006 == Panlabas na kawing == {{Wikiquote}} {{Commons category|Alan Turing}} *[http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer *[http://www.turingcentenary.eu/ Alan Turing Year] *[http://cie2012.eu/ CiE 2012: Turing Centenary Conference] *[https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ Visual Turing] *[http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html Turing Machine calculators] at [[Wolfram Alpha]] *[http://www.turing.org.uk/ Alan Turing] site maintained by [[Andrew Hodges]] including a [http://www.turing.org.uk/bio/part1.html short biography] *[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&nbsp;– Turing Archive for the History of Computing] by [[Jack Copeland]] *[http://www.turingarchive.org/ The Turing Archive]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – naglalaman ng mga hindi nailambag na dokumento mula sa contains Kings College, Cambridge archive *{{cite journal|last=Jones|first=G. James|date=11 Disyembre 2001|title=Alan Turing&nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1|journal=System Toolbox|publisher=The Binary Freedom Project|url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|ref=harv|access-date=2011-09-24|archive-date=2007-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|url-status=dead}} *[http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ Sherborne School Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }}&nbsp;– naglalaman ng mga papel tungkol sa panahon ni Alan Turing sa Sherborne School === Mga papel === *[https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper Ekstensibong talaan ng mga papel ni Turing, mga ulat at pagtuturo at mga isinaling bersiyon] BibNetWiki *{{Turing 1950}} *[http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 Oral history interview with Donald W. Davies], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota; inilalarawan ang mga proyeto sa U.K. [[National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]], mula sa pagdidisenyong ginawa ni Alan Turing noong 1947 sa paggawa ng [[Automatic Computing Engine|ACE computers]] * [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 Oral history interview with Nicholas C. Metropolis], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota. Si Metropolis ang kauna unahang direkto ng [[Los Alamos National Laboratory]]; kabilang sa mga paksa ang relasyong pang akademiko sa pagitan ni Alan Turing at [[John von Neumann]] {{authority control}} {{BD|1912|1954|Turing, Alan}} [[Kategorya:Mga siyentipiko ng kompyuter]] [[Kategorya:Mga matematikong Ingles]] ltslnt46hwaukadzedyft2le7m0gdi4 0 106723 2207266 1832011 2026-05-13T23:43:55Z Aubreyjanev 159817 Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian 2207266 wikitext text/x-wiki {{Infobox Space mission |mission_name = ''Apollo 5'' |insignia = |lunar_module = LM-1 |booster = [[Saturn IB]] SA-204 |callsign = AS-204 |crew_size = Unmanned |launch_pad = [[Cape Canaveral Air Force Station Launch Complex 37|Complex 37B]]<br/>[[Cape Canaveral Air Force Station|Cape Canaveral AFS]]<br/>[[Florida]], [[United States|USA]] |launch_date = January 22, 1968<br/>22:48:09 [[Coordinated Universal Time|UTC]] |landing = January 23, 1968<br/>~09:58:00 UTC |orbits = 7.5 |apogee=133 mi (214 km) |perigee=100.7 mi (162 km) |period=89.5 m |altitude= |inclination=31.6° |distance_traveled = ~190,000 mi (300,000 km) |spacecraft_mass = 14,360 kg |mission_duration = 11 h 10 m |previous_mission = [[Apollo 4]] |next_mission = [[Apollo 6]] }} Ang '''Apollo 5''' ay ang kauna-unahang walang taong lipad ng [[Apollo Lunar Module]] na nagdala ng mga astromota sa lupain ng Buwan. Ito ay lumipad noong 22 Enero 1968. Ito ay ang unang test flight ng Lunar Module (LM) na ipinadala upang tiyakin ang kakayahan ng ascent at descent stages, mga propulsion system, at ang restart operations<ref>{{Cite web |title=Apollo 5 - NASA |url=https://www.nasa.gov/mission/apollo-5/ |access-date=2026-05-13 |language=en-US}}</ref>. [[Kategorya:Sasakyang pangkalawakan]] {{stub}} lvoudxl5zxjc3cdkdzdpnkttbwoch2h 0 108517 2207281 2091238 2026-05-14T00:41:59Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2207281 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = ''Hyaena'' | image = Striped Hyena 5.jpg | image_caption = ''[[Hyaena hyaena]]'' | taxon = Hyaena | authority = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1762 | subdivision_ranks = [[Mga sari]] | subdivision = *''[[Brown Hyena|Hyaena brunnea]]'' *''[[Striped Hyena|Hyaena hyaena]]'' }} Ang '''''Hyaena''''' ay isang [[sari (biyolohiya)|sari]] ng dalawang nabubuhay na mga [[uri]] ng mga [[hayina]]: ang [[striped hyena|naguguhitang hayina]] mula sa [[Kanlurang Asya]] at [[Hilagang Aprika]] at ang [[kayumangging hayina]] mula sa [[Katimugang Aprika]]. Mayroong pagtatalo na dapat ilagay ang kayumangging hayina sa saring ''[[Parahyeana]]'' o kahit na sa ''[[Pachycrocuta]]'', ngunit kamakailang muling inilagay ito sa saring ''Hyaena''<ref name=msw3>{{MSW3 Grubb|id=14000685}}</ref>. == Mga species == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item (concat("''[[", ?taxonname, "]]''") as ?taxonLink) (concat("[http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=", ?msw, " Mammal Species of the World]") as ?mswLink) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q16521 ; wdt:P105 wd:Q7432 ; wdt:P171* wd:Q1417638 ; wdt:P225 ?taxonname . optional { ?item wdt:P959 ?msw . } } |columns=P18:Larawan,?taxonLink:Species,P1843:Ibang tawag,?mswLink:MSW |section= |min_section=3 |sort=P225 |links=text |thumb=128 |autolist=fallback }} {| class='wikitable sortable' ! Larawan ! Species ! Ibang tawag ! MSW |- | | ''[[Hyaena bilkiewiczi]]'' | | |- | | ''[[Hyaena bokcharensis]]'' | | |- | | ''[[Hyaena brunmea]]'' | | |- | | ''[[Hyaena brunnea]]'' | en:Brown hyaena<br/>en:Brown Hyena<br/>de:Schabrackenhyäne<br/>ast:hiena parda | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000686 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Hyaena crocuta]]'' | | |- | | ''[[Hyaena dubbah]]'' | | |- | [[Talaksan:Museo della Specola (Florence) - Hyaena hyaena.jpg|center|128px]] | ''[[Hyaena hyaena]]'' | en:Striped hyaena<br/>es:Hiena Rayada<br/>fr:Hyène rayée<br/>en:Striped Hyaena<br/>en:Striped Hyena<br/>de:Streifenhyäne<br/>pl:hiena pręgowana<br/>hu:csíkos hiéna<br/>ast:hiena rayona | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000687 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Paleozoological exhibition, 2009, in the Gravensteen, Zierikzee 08.jpg|center|128px]] | ''[[Hyaena perrieri]]'' | | |- | | ''[[Hyaena picta]]'' | | |- | | ''[[Hyaena schillingsi]]'' | | |- | | ''[[Hyaena sinensis]]'' | | |- | | ''[[Hyaena syriaca]]'' | | |- | | ''[[Hyaena vulgaris]]'' | | |} {{Wikidata list end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{usbong|Mamalya}} [[Kategorya:Hiyena]] [[Kategorya:Carnivora]] mnnk75ipioi18f674vl69khdoxrlc0c 0 112996 2207313 2052814 2026-05-14T08:41:54Z Julius Santos III 139725 /* Pilmograpiya */ 2207313 wikitext text/x-wiki {{notability|date=Nobyembre 2010}} {{Infobox person | name = Coco Martin | image = Floats of the 48th Metro Manila Film Festival Festival Parade of Stars 27.jpg | caption = | birth_name = Rodel Pacheco Nacianceno | birth_date = {{birth date and age|1981|11|1}} | birth_place = [[Sampaloc, Maynila|Sampaloc]], [[Maynila]], [[Pilipinas]] | nationality = [[Mga Pilipino|Pilipino]] | height = 5 ft 7 in | other_names = | alma_mater = [[National College of Business and Arts]] | education = Bachelor of Science in Hotel and Restaurant Management | occupation = [[Aktor]], direktor, produsyer, screenwriter, creative manager, endorser | years_active = 2001–2002<br/>2004–kasalukuyan | agent = [[Star Magic]] <br>(2001–2002; 2009–2016; 2020–kasalukuyan) <br> B617 Management & Enterprise<br>(2016–2020) | website = }} Si '''Rodel Pacheco Nacianceno''' (ipinanganak Nobyembre 1, 1981), propesyonal na kilala bilang '''Coco Martin''', ay isang [[Pilipino]]ng actor, direktor, and prodyuser ng pelikula. Kabilang sa kanyang mga obra ay ang mga malayang pelikulang [[Masahista (pelikula)|Masahista]] at [[Daybreak (pelikula)|Daybreak]] pati na rin ang teleseryeng [[Tayong Dalawa (teleserye)|Tayong Dalawa]] at [[Minsan Lang Kita Iibigin (teleserye)|Minsan Lang Kita Iibigin]]. Sa kasalukuyan, Si Martin ay nakatanggap na ng ilang mga parangal mula sa iba't-ibang kilalang samahan, kabilang na ang [[Gawad Urian]] at [[Kapisanan ng mga Brodkaster ng Pilipinas|KBP Golden Dove Awards]]. <ref>[http://www.mb.com.ph/articles/206606/coco-martin-s-acting-career-continues-soar Coco Martin's acting career continues to soar.]</ref> ==Karera== Si Martin ay nagsimula sa showbiz bilang isa sa mga kasapi ng [[Star Magic]]'s Star Circle Batch 9 sa [[ABS-CBN]] <ref>[http://www.pep.ph/news/21841/Coco-Martin,-the-Prince-of-Independent-Films,-is-getting-the-Star-Magic-buildup/2/1 Coco Martin, Prince of Independent Films, is getting Star Magic buildup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924141113/http://www.pep.ph/news/21841/Coco-Martin,-the-Prince-of-Independent-Films,-is-getting-the-Star-Magic-buildup/2/1 |date=2015-09-24 }} retrieved via www.pep.ph 08-10-2009</ref>. Siya ay unang lumabas sa pinilakang-tabing noong 2001 sa pelikulang ''Luv txt'' kung saan ang pagpapakilala sa kanya ay ang kanyang tunay na pangalan, Rodel Nacianceno. Matapos nito, siya ay maikling nag-pahinga mula sa pag-arte. Simula noon, si Martin ay lumitaw sa ilang mga patalastas sa telebisyon bago muling bumalik sa pag-arte sa pelikulang ''Masahista (Masseur)'' noong 2005. Dahil sa kanyang matapang at mahusay na pag-arte sa pelikulang ito, siya ay ginawaran ng Young Critics Circle Best Actor Award noong 2006. Siya rin ay gumanap sa pelikulang ''Kaleldo (Summer Heat)'' noong 2006. Sa unang bahagi ng taong 2007, si Martin ay sumapi sa [[GMA Network]], at lumitaw sa ilang mga programa ng GMA TV gaya ng [[Daisy Siete]]. Siya rin ay naging isang miyembro ng boy-group na ''The Studs''. Si Martin ay muli ring gumanap sa ilang mga pelikulang ang sentro o mga bida ay mga homosekswal o bading, gaya ng [[Daybreak (pelikula)|Daybreak]] at [[Jay (pelikula)|Jay]] na kung saan ay nakamit niya ang Best Supporting Actor award ng [[Gawad Urian]]. Noong 2008, si Martin ay muling bumalik sa ABS-CBN sa teleseryeng [[Ligaw Na Bulaklak (teleserye)|Ligaw Na Bulaklak]] bilang isa sa mga regular na aktor. Siya rin ay gumanap sa teleseryeng [[Tayong Dalawa]] kung saan siya nanalo ng Star Awards for Television: Best Drama Actor noong 2009. Pagkatapos ng ''Tayong Dalawa'', siya rin ay gumanap sa panghapong teleseryeng may pamagat na [[Nagsimula Sa Puso]]. Noong 2010, siya ay naging isa sa mga artista ng pang-gabihang drama sa ABS-CBN, ang ''[[Kung Tayo'y Magkakalayo]]'', at nagkaroon rin ng nangungunang papel sa pamamagitan ng komik-seryeng ''[[Tonyong Bayawak]]''. Si Martin ay itinakda at tuluyan ngang naging bahagi ng pelikulang ''[[Sa 'yo Lamang]]''<ref name="Coco signs up with Star Cinema">{{Cite web |title=Coco Martin will continue doing Indie Films |url=http://www.abs-cbn.com/Feature/Article/8208/Coco-Martin-will-continue-doing-indie-movies.aspx |access-date=2011-06-20 |archive-date=2013-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102125812/http://www2.abs-cbn.com/feature/article/8208/coco-martin-will-continue-doing-indie-movies.aspx |url-status=dead }}</ref> at ng unang musika-serye ng ABS-CBN, ''[[1DOL]]''. Ngayong 2011, siya ang pangunahing aktor sa teleseryeng ''[[Minsan Lang Kita Iibigin]]'', kung saan ginaganapan niya ang dalawang papel: isang sundalo at isang NPA na kambal na magkapatid. Ang kanyang sundalong katauhan ay umibig sa isang dalagang rebelde na naninirahan sa kabundukan at may matinding galit sa militar at pamahalaan. Sa kabilang banda, ang rebeldeng katauhang ginaganapan ni Martin ay umiibig naman sa isang sundalong apong babae ng hepe Sandatahang Lakas ng Pilipinas. ==Pilmograpiya== ===Telebisyon=== *Mga Kwento ni Lola Basyang: Ang Walong Bulag (2007) .... Bilang Bulag 6 *Daisy Siete: Isla Chikita (2007) .... Bilang David *Maalaala Mo Kaya: Bibliya (2008) .... Bilang James *[[Ligaw na Bulaklak]] (2008) .... Bilang Jajaken *[[Komiks|Komiks Presents]]: [[Tiny Tony]] (2008) .... Bilang Joaquin *[[Maalaala Mo Kaya]]: Boarding House (2008) .... Bilang Billy *[[Tayong Dalawa]] (2009) .... Bilang Ramon Lecumberri *Pinoy Indie: Biyaheng Lupa (2009) .... Bilang Obet *[[Komiks (TV Series)|Nasaan ka Maruja?]] (2009) .... Bilang Jedi *[[Nagsimula sa Puso]] (2009) .... Bilang Carlo Pagdanganan *[[Kung Tayo'y Magkakalayo]] (2010) .... Bilang Ringo Crisanto *[[Agimat Ang Alamat ni Ramon Revilla]] [[Tonyong Bayawak]] (2010) .... Bilang Antonio "Tonyo" Dela Cruz/Tonyong Bayawak *[[1DOL]] (2010) .... Bilang Lando Lagdameo *[[MMK|Maalaala Mo Kaya]]: Silbato (2010) .... Bilang Jerome Ortega *Minsan Lang Kita Iibigin (2011) .... Bilang Alexander Del Tierro at Javier Valencia *100 Days to Heaven (2011) .... Bilang Young Tagabantay *Growing Up (2011) .... Bilang Asiong *[[Walang Hanggan]] (2012) .... Bilang Emil "Daniel Cruz" Montenegro / Daniel Guidiotti *Maalaala Mo Kaya: Kamao (2012) .... Bilang Ramon *Kahit Konting Pagtingin (2013) .... Bilang Pasaherong Bus *Juan dela Cruz (2013) .... Bilang Juan Dela Cruz / Anak ng Dilim *My Little Juan (2013) .... Bilang Malabata ni Juan Dela Cruz *Wansapanataym: Simbang Gabi (2013) .... Bilang Police Officer Carlos "Caloy/Caloykoy" de Guzman *Ikaw Lamang (2014) .... Bilang Samuel Severino Hidalgo *Ikaw Lamang - Pangalawang Libro (2014) .... Bilang Gabriel R. Hidalgo / Gabriel L. Mondigo *Wansapanataym: Yamishita's Treasures (2015) .... Bilang Yamishita "Yami" *Maalaala Mo Kaya: Plano (2015) .... Bilang Police Chief Insp. Garry Erana *[[Ang Probinsyano|FPJ's: Ang Probinsyano]] (2015-2022) .... Bilang SPO2 Ricardo "Cardo" Dalisay at Police Sr. Insp. Dominador "Ador" B. de Leon *[[Batang Quiapo (seryeng pantelebisyon)|FPJ's: Batang Quiapo]] (2023-kasalukuyan) .... Bilang Hesus Nazareno "Tanggol" Dimaguiba / Hesus Nazareno "Tanggol" Montenegro ===Pelikula=== *Luv Txt (2001) *Ang agimat: Anting-anting ni Lolo (2002) .... Bilang Armon *Masahista (2005) .... Bilang Iliac *Summer Heat (2006) .... Bilang Iliac *Siquijor: Mystic Island (2006) *Kaledo (2006) *Ang Parol Sa Aking Burol (2006) *Tirador (2006) .... Bilang Caloy Dominguez *Nars (2006) .... Bilang Noel *Tambolista (2007) .... Bilang Billy *Siquijor: Ang Pag-Ibig ng Walang Hanggang (2007) .... Bilang Miguel Valdez *Batanes: Ang Pag-ibig ay Walang Hangganan (2007) .... Bilang Benjie *Condo (2008) .... Bilang Benjamin "Benjie" Castro *[[Noy (Film)|Noy]] Manolo "Noy" Agapito (2010) .... Bilang Noy Agapito *[[Sa 'yo Lamang]] (2010) .... Bilang Coby Alvero *Captive (2012) .... Bilang Abusama *Born To Love You (2012) .... Bilang Rex Manrique *Sta. Niña (2012) .... Bilang Pol *24/7 in Love (2012) .... Bilang Dante *A Moment in Time (2013) .... Bilang Patrick Javier *[[Maybe This Time]] (2014) .... Bilang Tonio Bugayong *Feng Shui 2 (2014) .... Bilang Lester Anonuevo *You're My Boss (2015) .... Bilang Pong Dalupan *Beauty and the Bestie (2015) .... Bilang Emman Castillo *Padre de Familia (2016) .... Bilang Noel Santiago *The Super Parental Guardians (2016) .... Bilang Neil "Paco" Nabati *[[Ang Panday (Pelikula noong 2017)|Ang Panday]] (2017) .... Bilang Flavio Batungbakal III ==Mga Parangal== *YCC Awards Best Performance by Male or Female, Adult or Child, Individual or Ensemble in Leading or Supporting Role (para sa pelikulang [[''Masahista'']]) (2006) .... Nagwagi *Gawad Urian Best Supporting Actor (para sa pelikulang ''Tambolista'') (2007) .... Kandidato *Gawad Urian Best Actor (para sa pelikulang ''Daybreak'') (2008) .... Kandidato *Golden Screen Awards Best Performance by an Actor (para sa pelikulang ''Jay'') (2009) .... Nagwagi *Gawad Urian Best Supporting Actor (para sa pelikulang''Jay'') (2009) .... Nagwagi *[[ASAP (variety show)|ASAP Pop Viewer's Choice Awards]] Pop TV Character of the Year (para sa pagganap bilang Ramon sa ''Tayong Dalawa'') (2009) .... Kandidato *Anak TV Seal Awards Most Admired Male TV Personality (2009) .... Nagwagi *Star Awards for Television Best Drama Actor (para sa teleseryeng ''Tayong Dalawa'') (2009) .... Nagwagi *PMPC Star Awards for Television Best Actor (para sa teleseryeng ''Kung Tayo'y Magkakalayo'') (2010) .... Kandidato *8th Gawad TANGLAW Presidential Jury Award for Excellence in Acting (2010) .... Nagwagi * [[ASAP (variety show)|ASAP XV Pop Viewer's Choice Awards 2010]] Pop Pin-up Boy (2010) .... Kandidato *KBP Golden Dove Awards 2010 Best Actor (para sa teleseryeng ''Kung Tayo'y Magkakalayo'') (2010) .... Nagwagi *Gawad Urian || Best Actor (para sa pelikulang ''Kinatay'') (2010) .... Kandidato *9th Gawad TANGLAW Best Actor (para sa teleseryeng ''Kung Tayo'y Magkakalayo'') (2011) .... Nagwagi *USTv Awards 2011 Best Actor in a Daily Soap Opera (para sa teleseryeng''Kung Tayo'y Magkakalayo'') (2011) .... Nagwagi *8th ENPRESS Golden Screen Awards Best Performance by an Actor in a Supporting Role-Drama, Musical or Comedy (para sa pelikulang Sa Iyo Lamang) (2011) .... Kandidato *8th ENPRESS Golden Screen Awards Best Performance by an Actor in a Leading Role-Drama (para sa pelikulang ''NOY'') (2011) .... Kandidato *9th Gawad Tanglaw Best Actor (para sa pelikulang ''NOY'') (2011) .... Nagwagi *Gawad Pasado 2011 Pinakapasadong Aktor (2011) .... Nagwagi ==Mga Sanggunian== {{Reflist}} ==Mga Panlabas na Link== *{{imdb name|2029519}} {{DEFAULTSORT:Martin, Coco}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1981]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Tagalog]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga direktor mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Kalakhang Maynila]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] 321ahpk4dl2y0djypkrnbdookzyd2ts 10 117843 2207291 1332339 2026-05-14T01:28:39Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:FNL_Flag.svg]] with [[File:Flag_of_the_National_Liberation_Front_of_South_Vietnam,_Flag_of_South_Vietnam_(1975–1976).svg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] ( 2207291 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name= Pangulo ng Biyetnam | title= Post-[[World War II]] [[Pangulo ng Biyetnam|Pinuno ng estado ng Biyetnam]] | group1 = [[Timog Biyetnam]] (1946-76) | list1=[[File:Flag of Republic of Cochinchina.svg|25px|right|Cochinchina]][[File:Flag of South Vietnam.svg|25px|right|South Vietnam]] | group2 = [[Republika ng Cochinchina]] (1946-48)<hr>[[Provisional Central Government of Vietnam|Central Government]] (1948-49)<hr>[[Estado ng Biyetnam]] (1949-55) | list2 = [[File:Flag of Republic of Cochinchina.svg|25px|right|Cochinchina]][[Nguyễn Văn Thinh]]{{·}} [[Nguyen Van Xuan]]{{·}} [[Le Van Hoach]]{{·}} [[Nguyen Van Xuan]]<hr>[[File:Flag of South Vietnam.svg|25px|right|South Vietnam]][[Nguyen Van Xuan]]<hr>[[File:Flag of South Vietnam.svg|25px|right|South Vietnam]][[Bảo Đại]]{{·}} [[Ngo Dinh Diem]]* |group3= [[Timog Biyetnam|Republika ng Biyetnam]] (1955-75)<br>Presidents |list3 = [[File:Flag of South Vietnam.svg|25px|right|South Vietnam]][[Ngo Dinh Diem]]{{·}} [[Duong Van Minh]]†{{·}} [[Nguyen Khanh]]†{{·}} [[Duong Van Minh]]†{{·}} [[Nguyen Khanh]]†{{·}} [[Duong Van Minh]]†{{·}} [[Phan Khac Suu]]†{{·}} [[Nguyễn Văn Thiệu]]†{{·}} [[Tran Van Huong]]*†{{·}} [[Duong Van Minh]]*† | group4=[[Provisional Revolutionary Government of the Republic of South Vietnam|Provisional Revolutionary Government]] (1975-76) | list4=[[File:Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg|25px|right|FNL]][[Huỳnh Tấn Phát]] | group5 = [[Hilagang Biyetnam]]<br>Mga Pangulo (1945-1976) | list5 = [[File:Flag of Vietnam.svg|25px|right|North Vietnam]][[Ho Chi Minh]]{{·}} [[Ton Duc Thang]] | group6 = [[Biyetnam|Sosyalistang Republika ng Biyetnam]]<br>(1976-) | list6 = [[File:Flag of Vietnam.svg|25px|right|Vietnam]][[Ton Duc Thang]]{{·}} [[Nguyễn Hữu Thọ]]*{{·}} [[Truong Chinh]]{{·}} [[Vo Chi Cong]]{{·}} [[Le Duc Anh]]{{·}} [[Trần Đức Lương]]{{·}} [[Nguyễn Minh Triết]] | below = <div style="background: #e6e9ff; text-align: center;"><small>* gumaganap&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;† militar</small></div> }}<noinclude> [[Category:Vietnam templates|{{PAGENAME}}]]</noinclude> rwpr8z39ja109ig9k71njjhjhqflo06 0 122963 2207314 2127222 2026-05-14T08:48:35Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207314 wikitext text/x-wiki {{Infobox Russian federal subject |tl_name=Republika ng Altai |en_name=Altai Republic |ru_name=Республика Алтай |loc_name1=Алтай Республика |loc_lang1=Altay |image_map=Altai Republic in Russia.svg |coordinates={{coord|50|55|N|86|55|E|type:adm1st_region:RU|display=inline,title}} |image_coa=Coat of Arms of Altai Republic.svg |coa_caption=[[Sagisag ng Republika ng Altai]] |image_flag=Flag of Altai Republic.svg |flag_caption=[[Watawat ng Republika ng Altai]] |anthem=[[Pambansang awit ng Republika ng Altai]] |anthem_ref |holiday |holiday_ref |political_status=Republika |political_status_link=Mga republika ng Rusya |federal_district=[[Siberian Federal District|Siberia]] |economic_region=[[West Siberian economic region|Kanlurang Siberia]] |adm_ctr_type=Kabisera |adm_ctr_name=[[Gorno-Altaysk]] |adm_ctr_name_ref=<ref>{{Cite web |title=Official website of the Altai Republic |url=http://eng.altai-republic.ru/modules.php?op=modload&name=Sections&file=index&req=viewarticle&artid=7&page=1 |access-date=2011-11-10 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514090623/http://eng.altai-republic.ru/modules.php?op=modload&name=Sections&file=index&req=viewarticle&artid=7&page=1 |url-status=dead }}</ref> |official_lang_list=[[Wikang Altay|Altay]] |official_lang_ref=<ref name="Languages">Constitution, Article 13</ref> |pop_2010census=206195 |pop_2010census_rank=ika-79 |urban_pop_2010census=27.6% |rural_pop_2010census=72.4% |pop_2010census_ref=<ref name="2010Census">{{ru-pop-ref|2010Census}}</ref> |pop_2002census=202947 |pop_2002census_rank=ika-79 |urban_pop_2002census=26.4% |rural_pop_2002census=73.6% |pop_2002census_ref=<ref name="PopCensus">{{ru-pop-ref|2002Census}}</ref> |pop_density |pop_density_as_of |pop_latest |pop_latest_date |pop_latest_ref |area_km2=92600 |area_km2_rank=ika-35 |area_km2_ref= |established_date=Hulyo&nbsp;1, 1922 |established_date_ref |license_plates=04 |ISO=RU-AL |gov_as_of=Marso 2011 |leader_title=[[Pinuno ng Republika ng Altai|Pinuno]] |leader_title_ref=<ref name="HeadLegis">Constitution, Article 8</ref> |leader_name=[[Alexander Berdnikov]] |leader_name_ref=<ref name="HeadName">Official website of the Altai Republic. [http://www.gov.altai-republic.ru/modules.php?op=modload&name=Sections&file=index&req=viewarticle&artid=54&page=1 Biography of Alexander Vasilyevich Berdnikov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717061814/http://www.gov.altai-republic.ru/modules.php?op=modload&name=Sections&file=index&req=viewarticle&artid=54&page=1 |date=2011-07-17 }}</ref> |legislature=[[:en:State Assembly of the Altai Republic|Asembleya ng Estado—El Kurultai]] |legislature_ref=<ref name="HeadLegis" /> |website=http://www.altai-republic.ru |website_ref |date=September 2010 }} [[File:Altai republic map.png|right|thumb|250px]] Ang '''Republika ng Altai''' ({{lang-ru|Респу́блика Алта́й}}, ''Respublika Altay''; [[Wikang Altay|Altay]]: {{lang|tut|Алтай Республика}}, ''Altay Respublika'') ay isang [[federal subjects of Russia|kasakupang pederal]] ng [[Rusya]] (isang [[mga republika ng Rusya|republika]]). [[:en:types of inhabited localities in Russia|Bayan]] ng [[Gorno-Altaysk]] ang kabisera nito. Ang lawak ng republika ay {{convert|92600|km2|sp=us}} na may populasyong {{ru-census2010|206,195|.}} ==Talababa== ===Tandaan=== {{Reflist|colwidth=30em}} ==Pinagkuhanan== *{{Cite Russian law |ru_date=7 июня 1997 г. |ru_title=Конституция Республики Алтай (Основной Закон) |ru_amendment_type=Конституционного закона |ru_amendment_number=5-КРЗ |ru_amendment_date=27 ноября 2007 г |en_date=June 7, 1997 |en_title=Constitution of the Altai Republic (Basic Law) |en_amendment_type=Constitutional Law |en_amendment_number=5-KRZ |en_amendment_date=November 27, 2007 }} ==Mga kawing panlabas== {{Commons category|Altai Republic}} *{{in lang|en}} [http://eng.altai-republic.ru/index.php?newlang=eng Official website of the Altai Republic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313150148/http://eng.altai-republic.ru/index.php?newlang=eng |date=2016-03-13 }} *{{in lang|ru}} [http://www.altai-republic.com/ Official website of the Altai Republic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110207182938/http://altai-republic.com/ |date=2011-02-07 }} *[http://eng.altai-republic.ru/downloads/gimn_ra.mp3 National anthem of the Altai Republic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080227020437/http://eng.altai-republic.ru/downloads/gimn_ra.mp3 |date=2008-02-27 }} (mp3) *{{in lang|ru}} {{in lang|en}} [http://www.gasu.ru/ Gorno-Altaisk State University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201124195723/http://www.gasu.ru/ |date=2020-11-24 }} *{{in lang|de}} [http://www.altai.at/ Altai-Portal] *{{in lang|en}} [http://www.youtube.com/watch?v=AVCGnOZAsxQ United Nations University digital video (2009) "Rediscovering Altai's human-nature relationships - Russia": a Telengit community leader and shaman from the Russian Altai’s high altitude Kosh Agach Raion traversing Altai’s sacred lands] <small>Accessed 1 December 2009</small> *{{in lang|ru}} [http://altai-photo.ru/ Photos of Mountain Altai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716043520/http://altai-photo.ru/ |date=2011-07-16 }} - Altai-Photo {{Subdivisions of Russia}} {{Turkic States}} {{authority control}} [[Kategorya:Mga Estado at teritoryong itinatag noong 1922]] [[Kategorya:Altai|*]] [[Kategorya:Mga republika ng Rusya‎]] {{stub|Rusya}} pa708sqo8efga1su5werijwqmdrxmda 0 135940 2207315 2004386 2026-05-14T09:59:40Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207315 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Capoliveri|elevation_footnotes=|area_total_km2=39.0|population_footnotes=<ref>[http://demo.istat.it/pop2017/index.html Istat]</ref>|population_total=4,046|population_as_of=Enero 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Capoliveresi|elevation_m=167|mayor=Ruggero Barbetti|twin1=|twin1_country=|saint=San Roque|day=Agosto 16|postal_code=57031|area_code=0565|website={{official website|http://www.elba-capoliveri.net/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Capoliveri|image_map=|native_name=|image_skyline=Capoliveri-01.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Capoliveri-Stemma.png|shield_alt=|map_alt=|frazioni=Innamorata, Lacona, Lido, [[Madonna delle Grazie (frazione)|Madonna delle Grazie]], Mola, Morcone, Naregno, Pareti|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map=Italy Tuscany#Italy|coordinates={{coord|42|45|N|10|23|E|type:city(3,427)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Toscana]]|province=[[Lalawigan ng Livorno|Livorno]] (LI)|footnotes=}}Ang '''Capoliveri''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[pulo]] ng [[Pulo ng Elba|Elba]] ng [[Italya]]. Sa pamunuan, ito ay bahagi ng [[Lalawigan ng Livorno]] sa rehiyon ng [[Toscana]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|mi}} timog-kanluran ng [[Florencia]] at mga {{Convert|90|km|mi}} timog ng [[Livorno]]. Ang pangalan ay lumitaw sa unang pagkakataon sa isang dokumento ng Republika ng [[Genova]].<ref>Gino Benvenuti, Storia della Repubblica di Genova, Milano, Mursia, 1977.</ref> == Pisikal na heograpiya == Sa munisipal na lugar ay tumataas ang [[Monte Calamita]], mayaman sa mga deposito ng mineral; mayroon ding [[Laghetto di Sassi Neri|lawa ng Sassi Neri]], na pinanggalingan ng pagmimina, sa kahabaan ng silangang baybayin ng tangway na hinugasan ng [[Lagusang Piombino]]. Ang kahabaan ng baybayin na nakaharap sa timog ay sa halip ay may baybayin sa [[Dagat Tireno]]. == Insidenteng panghimpapawid ng 1954 == Noong 10 Enero, 1954, 16&nbsp;km mula sa baybayin ng Capo Calamita, isang [[De Havilland Comet|De Havilland DH.106 Comet]] ng kompanyang Ingles na [[British Overseas Airways Corporation|BOAC]] ang lumubog dahil sa isang estruktural na pagkabigo ng cabin sa isang [[Lipad ng BOAC 781|lipad]] mula sa Roma papuntang Londres. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.elba-capoliveri.net/ Opisyal na website]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.capoliverionline.it/ www.capoliverionline.it/] * [https://web.archive.org/web/20100818015947/http://www.turismo.intoscana.it/intoscana2/export/TurismoRTen/sito-TurismoRTen/Contenuti/province/LI/capoliveri/visualizza_asset.html_667804648.html Turismo sa Capoliveri] {{Clear}}{{Lalawigan ng Livorno}}{{Province of Livorno}}{{Authority control}} j72ysjo1gjr6jh5ny5zadvi1ksqnpt9 0 143422 2207254 1989964 2026-05-13T13:38:51Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207254 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} {{Commons category|Yujiro Ishihara}} Si {{Nihongo|''' Yujiro Ishihara '''|石原 裕次郎|Ishihara Yujiro|extra=28 Disyembre 1934 - 17 Hulyo 1987}} ay isang mang-aawit mula sa bansang [[Hapon]]. == Mga Kawing panlabas == * [http://www.yujiro-kinenkan.com/ Yujiro Website ng Memorial Hall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190916125306/http://www.yujiro-kinenkan.com/ |date=2019-09-16 }} {{ja icon}} — Yujiro Ishihara Memorial Hall sa Otaru, Hokkaido * [[Japan Mint]]: [https://web.archive.org/web/20071107080507/http://www.mint.go.jp/eng/coin/international/coinset/page20.html 50th Anniversary of Yujiro Ishihara's Film Debut 2006 Proof Coin Set] * {{IMDb name|0410987|Yujiro Ishihara}} * http://shishido0.tripod.com/ishihara.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307173415/http://shishido0.tripod.com/ishihara.html |date=2016-03-07 }} {{Authority control}} {{stub|Talambuhay|Hapon}} {{DEFAULTSORT:Ishihara, Yujiro}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1934|Ishihara, Yujiro]] [[Kategorya:Namatay noong 1987|Ishihara, Yujiro]] [[Kaurian:Mga mang-aawit mula sa Hapon|Ishihara, Yujiro]] 6tsz5tqzkn1hm13unst813qvs4uhezf 0 158322 2207255 2190688 2026-05-13T13:50:15Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207255 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Disyembre 2013}} Ang {{nihongo|'''''Zetsuai 1989'''''|絶愛-1989-|literal sa Ingles: Absolute Love -1989-}} ay isang [[Hapon]]es na [[yaoi]] [[manga]] na kilala sa kakaibang melo-dramatiko,<ref name=aestheticism>http://www.aestheticism.com/visitors/reference/list-classic.htm{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> sa "tauhang-baliw", at sa kontrobersiyal na gawa.<ref name="sequentialtart">{{cite web|url=http://www.sequentialtart.com/archive/may02/ao_0502_4.shtml|title=A Brief History of Yaoi|last=Johnson|first=M. J|publisher=Sequential Tart|accessdate=1 Pebrero 2010|language=Ingles}}</ref> Ang salitang "Zetsu-ai" ay isang pinaghalong salita na gawa ni Minami Ozaki na kung saan ay maisasalin bilang "''desperate love''" o desparadong [[pag-ibig]]. ==Mga sanggunian== <references/> ==Mga panlabas na link== *[http://www.kreuz-net.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130531083424/http://ozakiminami.jp/ |date=2013-05-31 }} *[http://www.onamichan.fr.st/ Onami's Dojinshi Central] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060501083706/http://www.onamichan.fr.st/ |date=2006-05-01 }} *[http://www.zetsuai.at/ Sadomina's Zetsuai Shrine] *[http://www.zetsuai.eu/ Zetsu's Zetsuai & Bronze Fanpage (in four languages)] *[http://kamui_kun.tripod.com/Zetsuai/ZetsuaiCD/Zetsuai-Lyrics.htm English translation of some songs]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategorya:Shōjo manga]] [[Kategorya:Anime ng 1992]] [[Kategorya:Anime ng 1994]] [[Kategorya:Manga ng 1992]] [[Kategorya:Manga ng 2011]] [[Kategorya:Dramang anime at manga]] [[Kategorya:Anime OVAs]] [[Kategorya:Nobelang magaan]] 83marrrcuxpcmqlid3jlaisf6xekp0d 0 162142 2207277 2206144 2026-05-14T00:38:57Z GinawaSaHapon 102500 added [[Category:Paraan ng artikulasyon]] using [[WP:HC|HotCat]] 2207277 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa mga tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{IPA notice}} '''Katínig na pasará-sutsót''' o '''aprikádo''' ang [[katinig]] na nagsisimula bilang isang [[katinig na pasara]] at nagtatapos bilang [[katinig na pasutsot]]. Madalas na mahirap masabi kung isang hiwalay na [[ponema]] ang mga ito o di kaya'y isa lamang pares ng magkatabing katinig.<ref>{{Cite web |last=Roach |first=Peter |author-link=Peter Roach (phonetician) |year=2009 |title=English Phonetics and Phonology Glassary |trans-title=Glosaryo ng Ponetika at Ponolohiyang Ingles |url=http://www.cambridge.org/servlet/file/EPP_PED_Glossary.pdf?ITEM_ENT_ID=2491706&ITEM_VERSION=1&COLLSPEC_ENT_ID=7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150412004402/http://www.cambridge.org/servlet/file/EPP_PED_Glossary.pdf?ITEM_ENT_ID=2491706&ITEM_VERSION=1&COLLSPEC_ENT_ID=7 |archive-date=April 12, 2015 |language=en}}</ref> May dalawang katinig na pasara-sutsot sa [[wikang Tagalog]], {{IPA|[t͡ʃ]}} na sinusulat bilang ''ts'' (hal. ''tsinelas''), ''tiy'' (hal. ''tiyan''), o ''ch'' sa mga [[Salitang balbal|salitang-balbal]] (hal. ''chansing''), at {{IPA|[d͡ʒ]}} na sinusulat naman bilang ''dy'' (hal. ''dyip''), ''diy'' (hal. ''diyan''), o ''j'' sa [[Taglish|impormal na pagbaybay]] (hal. ''jan'' imbes na ''diyan''). == Wika == Nabubuo ang mga katinig na pasara-sutsot sa pagsasama ng [[katinig na pasara]] at [[Katinig na pasutsot|pasutsot]]. Sinusulat ito sa notasyon ng [[Internasyonal na Ponetikong Alpabeto]] gamit ng dalawang titik, isang pasara at isang pasutsot, at minamarkahan ng isang "tali" ({{Lang|en|tie bar}}) para maituring ito bilang iisang katinig. Halimbawa, {{IPA|[t͡ʃ]}} para sa [[di-matunog na katinig na pasara-sutsot sa likurang gilagid]], bagamat sinusulat rin ang mga ito nang walang tali. Nagkakaiba ang mga katinig na pasara-sutsot sa mga magkatabing pares ng katinig na pasara at pasutsot sa paglabas ng hangin: sa mga magkatabing pares, lumalabas ang hangin pagkatapos ng katinig na pasara habang nasa pasutsot naman (dulo ng tunog) ang paglabas ng hangin sa mga katinig na pasara-sutsot. Nakadepende sa mga wika kung paano nila ito itinatangi. Halimbawa, kalimitang ginagamit sa [[wikang Ingles]] ang pagtatangi sa pamamagitan ng hangganan ng mga [[morpema]] nito: sa salitang {{Lang|en|nuts}} ("mga mani"), ang tunog na ''ts'' ay binibigkas nang magkahiwalay dahil bahagi ang titik ''t'' ng [[salitang-ugat]] na {{Lang|en|nut}}, isang buong morpema na dinudugtungan lamang ng [[Panlapi|hulaping]] ''-s'' upang maging maramihan ("''mga'' mani" kontra "mani") ito. Sa Pilipinas, resulta ng impluwensiya ng [[wikang Espanyol]] at Ingles ang pagpasok ng mga katinig na pasara-sutsot na {{IPA|[t͡ʃ]}} at {{IPA|[d͡ʒ]}} sa ponolohiya ng mga wika nito. Gayunpaman, katutubo itong tunog sa ilang mga wika sa hilagang Luzon, kagaya ng [[Wikang Ibaloy|wikang Ibaloi]] at [[Wikang Ibatan|Ivatan]]. Sinusulat ang dalawang tunog na ito sa samu't-saring paraan: itinuturing na pormal sa mga wikang kagaya ng Tagalog ang pagsulat sa tunog na {{IPA|[t͡ʃ]}} bilang ''ts'' sa ''tsinelas'' o ''tiy'' sa ''tiyan'', habang sinusulat naman ito bilang ''ch'' sa Ivatan o sa mga [[Balbal|salitang-balbal]] sa Tagalog tulad ng ''chansing'' o barayti sa pagbaybay tulad sa salitang ''tancha'' o ''chansa''. Samantala, sinusulat naman bilang ''diy'' o ''dy'' ang tunog na {{IPA|[d͡ʒ]}} sa pormal na Tagalog at ''j'' sa [[Taglish|impormal na anyo]] nito pati sa wikang Ivatan. Maituturing na laganap ang mga tunog na {{IPA|[t͡ʃ d͡ʒ t͡s d͡z]}} sa mga wika ng mundo. Makikita ito sa [[mga wikang Indo-Europeo]] kagaya ng wikang Ingles, [[Wikang Aleman|Aleman]], at [[Wikang Italyano|Italyano]]. Gayunpaman, bihira lamang makita sa mga wika ang ibang mga katinig na pasara-sutsot bukod sa mga ito, kahit na parehong may mga katinig na pasara at pasutsot ang mga ito na posibleng makagawa ng pagsasamang kinakailangan. == Uri == === Pulmonikong katinig === Nasa talahanayan ang mga [[pulmonikong katinig]] na pasara-sutsot at mga halimbawa nito sa mga wika. Para sa pares ng mga katinig sa isang [[lugar ng artikulasyon]], nasa taas ang [[Tunog (ponetika)|di-matunog]] na anyo nito habang [[Tunog (ponetika)|matunog]] naman ang nasa baba. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na pasara-sutsot sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|pɸ}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (Port Talbot) |{{Lang|en|up}} |'taas' |{{IPA|[ˈəp͡ɸ]}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|bβ}}}} |[[WIkang Ingles|Ingles]] (Scouse) | {{Lang|en|rub}} |'ipahid' |{{IPA|[ˈɹ̠ʊˑb͡β]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot sa labi-ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|p̪f}}}} |[[Wikang Aleman|Aleman]] |{{Lang|de|Pfirsiche}} |'[[Milokoton|melokoton]]' |{{IPA|[ˈp͡fɪɐ̯zɪçə]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|b̪v}}}} |[[Wikang Ngiti|Ngiti]] |{{Lang|niy|abvɔ}} |'matinik na baging' |{{IPA|[āb̪͡vɔ̄]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasara-sutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|t̪s̪}}}} |[[Wikang Ungaro|Unggaro]] |{{Lang|hu|cica}} |'kuting' |{{IPA|[ˈt̻͡s̪it̻͡s̪ɒ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d̪z̪}}}} |[[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] |{{Lang|lv|drudzis}} |'lagnat' |{{IPA|[ˈd̪rud̻͡z̪is̪]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasara-sutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|t̪θ}}}} |[[Wikang Slavey|Slavey]] |{{Lang|den|eníddhę}} |'gusto namin' |{{IPA|[ɛ̀nít̪θɛ̃̀]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d̪ð}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (New York) |{{Lang|en|they}} |'sila' |{{IPA|[d̪͡ðeɪ̯]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasara-sutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ts}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|tea}} |'tsaa' |{{IPA|[ˈt͡sɪˑi̯]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|dz}}}} |[[Wikang Luksemburges|Luksemberges]] |{{Lang|lb|spadséieren}} |'gumala' |{{IPA|[ʃpɑˈd͡zɜ̝ɪ̯əʀən]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasara-sutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|tɹ̝̊}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Ingles|Ingles]] (GA) |{{Lang|en|tree}} |'puno' |{{IPA|[t͡ɹ̝̊ʷɪi̯]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|dɹ̝}}}} |{{Lang|en|dream}} |'panaginip' |{{IPA|[d͡ɹ̝ʷɪi̯m]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|tɬ}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] |{{Lang|is|bolli}} |'tasa' |{{IPA|[ˈpɔt͡ɬɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|dɮ}}}} |[[Wikang Xhosa|Xhosa]] |{{Lang|xh|indlovu}} |'elepante' |{{IPA|[ind͡ɮ̤ɔːv̤u]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasara-sutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|t̠ʃ}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |tsuper |{{IPA|[t͡ʃʊˈpɛɾ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d̠ʒ}}}} | colspan="2" |diyan |{{IPA|[d͡ʒän]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasara-sutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|t̠ɹ̠̊˔}}}} | colspan="4" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d̠ɹ̠˔}}}} | colspan="4" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|tʂ}}}} |[[Wikang Espanyol|Espanyol]] (Tsile) |{{Lang|es|cuatro}} |'apat' |{{IPA|[ˈˈkwatʂo]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|dʐ}}}} |[[Wikang Hilagang Qiang|Hilagang Qiang]] |{{Lang|cng|vvdhe}} |'bituin' |{{IPA|[ʁɖ͡ʐə]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot sa dilang pulupot pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|tꞎ}}}} |[[Wikang Kati|Kati]] |{{Lang|bsh|akƛ̣i}} |'taggutom' |{{IPA|[ʔaˈkʈ͡ꞎi]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d𝼅}}}} |[[Wikang Bhadarwahi|Bhadarwahi]] |{{Lang|bhd|haiḍḷ}} |'luyang-dilaw' |{{IPA|[haiɖ͡𝼅]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasara-sutsot sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|tɕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|tjener}} |'tagasilbi' |{{IPA|[ˈt͡ɕeːnɐ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|dʑ}}}} |[[Wikang Katalan|Katalan]] |{{Lang|ca|mitjà}} |'katamtaman' |{{IPA|[mi(d)ˈd͡ʑä]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasara-sutsot sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|cç}}}} |[[Wikang Navajo|Navajo]] |{{Lang|nv|ashkii}} |'batang lalaki' |{{IPA|[aʃc͡çiː]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɟʝ}}}} |[[Wikang Albanes|Albanes]] |{{Lang|sq|gjë}} |'bagay' |{{IPA|[ɟ͡ʝə]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasara-sutsot sa paleta pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|c𝼆}}}} |[[Wikang Hadza|Hadza]] |{{Lang|hts|tlaa}} |'magkita' |{{IPA|[c͜𝼆aʔa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɟʎ̝}}}} |[[Wikang Sandawe|Sandawe]] |{{Lang|sad|dlani}} |'palaso' |{{IPA|[ɟʎ̝àní]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|kx}}}} |[[Wikang Navajo|Navajo]] |{{Lang|nv|kǫʼ}} |'apoy' |{{IPA|[k͡xõʔ˩]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɡɣ}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|good}} |'maayos' |{{IPA|[ˈɡ͡ɣʊˑd̥]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot sa ngala-ngala pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|k𝼄}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Hiw|Hiw]] |{{Lang|hiw|kwōr̄}} |'panaginip' |{{IPA|[kwok͜𝼄]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɡʟ̝}}}} |{{Lang|hiw|qr̄ē}} |'[[lumba-lumba]]' |{{IPA|[kʷɡ͡ʟ̝ɪ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|qχ}}}} |[[Wikang Alemaniko|Alemaniko]] |{{Lang|gsw|Gschänk}} |'kasalukuyan' |{{IPA|[ˈkʃæɴq͡χ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɢʁ}}}} |[[Wikang Ekagi|Ekagi]] |{{Lang|ekg|gaati}} |'sampu' |{{IPA|[ɢ͡ʁaːti]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot sa lalaugan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʡʜ}}}} | colspan="4" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʡʢ}}}} |[[Wikang Somali|Somali]] |{{Lang|so|cad}} |'puti' |{{IPA|[ʡ͜ʢaʔ͜t]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot sa tagukan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʔh}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|hat}} |'sumbrero' |{{IPA|[ʔ͡haʔt]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |} ===Di=pulmonikong katinig=== {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | [[Palabas na katinig na pasara-sutsot sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|p̪fʼ}}}} |[[Wikang Tsetsaut|Tsetsaut]] |{{Lang|txc|apfʼo}} |'maglaga' |{{IPA|[ap̪͡fʼo]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara-sutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|t̪θʼ}}}} |[[Wikang Deg Xinag|Deg Xinag]] |{{Lang|ing|tthʼok}} |'putahe' |{{IPA|[t̪͡θʼok]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara-sutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|tsʼ}}}} |[[Wikang Hausa|Hausa]] |{{Lang|ha|tsoro}} |'takot' |{{IPA|[t͡sʼoro]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara-sutsot sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|tɬʼ}}}} |[[Wikang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|tlʼeex}} |'basura' |{{IPA|[t͡ɬʼix]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara-sutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|t̠ʃʼ}}}} |[[Wikang Quechua|Quechua]] |{{Lang|qu|ch'umpi}} |'kayumanggi' |{{IPA|[t͡ʃʼʊmpɪ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara-sutsot sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|tʂʼ}}}} |[[Wikang Adyghe|Adyghe]] |{{Lang|ady|чӏыфэ}} {{Lang|ady-Latn|çʼıfə}} |'utang' |{{IPA|[ʈ͡ʂʼəfa]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara-sutsot sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|tɕʼ}}}} | colspan="4" ! {{N/a}} |- |[[Palabas na katinig na pasara-sutsot sa paleta pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|c𝼆ʼ}}}} |[[Wikang Hadza|Hadza]] |{{Lang|hts|mitdla}} |'buto' |{{IPA|[mitc𝼆ʼa]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara-sutsot sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|kxʼ}}}} |[[Wikang Xhosa|Xhosa]] |{{Lang|xh|krola}} |'ukitin' |{{IPA|[kxʼola]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara-sutsot sa ngala-ngala pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|k𝼄ʼ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|umklomelo}} |'premyo' |{{IPA|[umk𝼄ʼɔˈmɛːlo]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara-sutsot sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|qχʼ}}}} |[[Wikang Lillooet|Lillooet]] |{{Lang|lil|q̓əs}} |'kulot' |{{IPA|[q͡χʼəs]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara-sutsot sa tilao pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|q𝼄ʼ}}}} | colspan="4" ! {{N/a}} |} == Tingnan din == * [[Katinig na pasara]] * [[Katinig na pasutsot]] == Sanggunian == {{reflist}}{{Articulation navbox}} [[Kategorya:Bigkas]] [[Kategorya:Wika]] [[Kategorya:Mga katinig]] [[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] 4dmmy9ctqh01fr1j718kldjowqi0zg2 0 181956 2207264 1995825 2026-05-13T23:36:35Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */ 2207264 wikitext text/x-wiki {{dead end|date=Disyembre 2013}} {{orphan|date=Disyembre 2013}} {{copyedit}} {{Infobox person/Wikidata}} Si '''James Joseph''' "'''Jim'''" '''Parsons''' (ipinanganak 24 Marso 1973) ay isang Amerikanong artistang lalaki sa telebisyon at pelikula. Siya ay kilala para sa kanyang pagganap bilang Sheldon Cooper sa isang [[CBS]] sitcom na pinamagatang The Big Bang Theory , ang kanyang pagganap dito ang itinuturing na dahilan para sa tagumpay ng programa. Siya din ay nakatanggap ng ilang mga parangal para sa kanyang pagganap, kabilang ang Television Critics Association award, isa sa pinakamataas na tagumpay sa larangan katatawanan sa telebisyon,sa kanyang mga napanalunan, ang National Association of Broadcasters Television Chairman's Award para sa kanyang pambihirang tagumpay sa disiplina ng pagarte, dalawang magkakasunod na Emmy para sa Outstanding Lead Actor in a Comedy Series, at ang Golden Globe Award para sa Best Actor in a Television Series Musical or Comedy. == Kasaysayan == Si Parsons ay ipinanganak sa Houston, Texas, ang mas nakakatanda ng dalawa pang bata. Pagkatapos ng kanyang pagganap sa isang produksiyong pampaaralan na napamagatang The Elephant's Child sa edad na anim, si Parsons ay natukoy nang magiging isang artista. Ang mga batang Parsons ay mabigat na naimpluwensiyahan ng mga sitcoms, tulad ng Three's Company, Family Ties, at The Cosby Show. Sa Klein Oak High School na nasa Spring, Texas, siya nagaral at dun niya masasabing unang nakaramdaman sa tawag ng damdamin na siya talaga ay pinanganak upang maging artista, ayon nga sa kanya "I fully connected with the role I was playing and started to truly understand what it meant to be honest on stage". Pagkatapos ng kanyang pagtatapos mula sa mataas na paaralan, si Parsons ay nakatanggap ng isang undergraduate degree mula sa University of Houston. Marami siyang oras nung mga panahon na ito kaya't nakaganap siya sa 17 na produksiyon sa loob lamang ng 3 taon. Siya din ay isa sa mga tagabuo ng Infernal Bridegroom Productions. Si Parsons ay pumasok ng graduate school sa University of San Diego noong 1999. Siya ay isa sa pitong mga estudyante na natanggap dun sa pangdalawang taon lamang na espesyal na kurso sa pag-arte. Ayon nga sa isang direktor ng programa na si Rick Seer, "Jim is a very specific personality. He's thoroughly original, which is one reason he's been so successful. But we worried, ‘Does that adapt itself to classical theater, does that adapt itself to the kind of training that we're doing?' But we decided that he was so talented that we would give him a try and see how it worked out". Masayang nakatapos ng pagaaral si Parsons, at ayon pa nga sa isang panayam sa kanya, siya nga daw ay nagbabalak pang kumuha ng isang doctorate degree sa pag-arte kung posible, ayon pa kay Parsons "school was so safe!...you frequently would surprise yourself by what you were capable of, and you were not surprised by some things." Si Parsons ay gumraduate noong 2001 at pagkatapos nun ay lumipad na patungong New York. == Karera sa Pagaartista == Pagdating ni Parsons na New York, una siyang nagtrabaho sa isang Broadway productions at doon nakakuha ng madaming papel sa telebisyon. Sa isang natalakay na 2003 Quiznos patalastas ''(commercial)'',{{clarify}} si Parsons ay gumanap bilang isang tao na pinalaki ng mga lobo. Siya din ay nagkaroon ng mga menor na papel sa mga palabas na Judging Amy ,at Ed. Maliban pa dito'y madami ding naging papel si Parsons sa mga pelikula tulad ng Garden State, at School for Scoundrels. Si Parsons ay tinatantyang nagodisyon sa 15 hanggang 30 na television pilots. Sa mga okasyon na siya'y natatanggap, ang nagiging problema nama'y hindi makahanap ng isang telebisyon network na nais bilhin ito. Maliban sa isang palabas na ngayo'y tinuring na isa sa pinakapinanood ng mga Amerikano ang The Big Bang Theory. Nung nabasa nga ni Parsons ang pilot script nito ay naramdaman na niya talaga na ito na ang magiging big break nya sa industriya, sa kadahilanang si Sheldon Cooper, ang kanyang karakter, ay bagay sa kanyang natural na personalidad. Datapwa't hindi nakaramdam na direktong ugnayan si Parsons sa kanyang gagampanang karakter ay nahumaling naman siya sa mga dayalogong nakahanay sa kanyang skript, ayon nga sa kanya "the writers brilliantly use those words that most of us don't recognize to create that rhythm. And the rhythm got me. It was the chance to dance through that dialogue, and in a lot of ways still is." Sa kanyang odisyon ay nakapagbigay siya ng magandang impresyon para kay Chuck Lorre, ang utak at gumawa sa The Big Bang Theory, pinaulit pa nga ito ni Lorre para makita kung maisasaulit ba ni Parsons ang kanyang unang odisyon. Kay Parsons ibinigay ang papel, isang henyong pisisista na walang panlipunang kasanayan sa pakikipag-ugnayan sa ibang tao maliban sa kanyang iba pang mga nerdy na kaibigan at ang kaakit-akit na serbidorang nakatira sa katapat na apartment. Ang karakter ni Parsons dito ay kinailangan daw siyang maging mabilis magsalita at may maindayog na dayalogo. Inihahandog ni Parsons ang kanyang tagumpay dito sa University of San Diego na siyang nagsanay daw sa kanyang abilidad sa paghimay-himay ng mga komplikadong linya ni Sheldon Cooper. Ikinukumpara ni Television critic Andrew Dansby ang abilidad ni Parsons sa komedya kay Buster Keaton, isang sikat na silent film stars. Ipinagpupugay ni Lorre ang instincts ni Parsons, sabi nga niya "You can't teach that great sense of control over every part of his body, the way he walks, holds his hands, cocks his head, the facial tics". Ayon naman kay Reviewer Lewis Beale si Parsons naman daw ay "so spot-on", kumbaga ay lumalabas na si Jim Parsons ay unti-unting nagiging si Sheldon Cooper na talaga. Sabi nga ni Parsons "more effort than I ever thought a sitcom would take. And that's really the fun of it." Noong 2009 Agosto, napanalunan ni Parsons ang the Television Critics Association award for individual achievement sa komedya, ilan sa mga natalo niya dito ay sina Alec Baldwin, Tina Fey, Steve Carrell, and Neil Patrick Harris. Siya din ay nanomina para sa napakaprestihiyosong Emmy awards noong 2009 at 2010, kung saan nanalo siya noong 2010 bilang Outstanding Lead Actor in a Comedy Series. Noong 2010 naman ng Setyembre, si Parsons at ang iba pa niyang costars na sina Johnny Galecki and Kaley Cuoco ay pumirma ng bagong kontrata, kung saan sila ay bibigyan ng siguradong $200,000 kada episode para sa ikaapat na season ng The Big Bang Theory. Silang tatlo din ay pinangakuang bibigyan ng parte sa kikitaan nung mismong palabas mula sa mga sponsor at iba pa. Sa 2011 naman ng Enero ay napanalunan ni Parsons ang Golden Globe award for Best Actor in a Television Series – Comedy. Ngayong 2011 naman ay lumabas si Parsons kasama sina Jack Black, Owen Wilson, Steve Martin, and Rashida Jones sa isang pelikulang komedya na may pamagat na The Big Year, na siyang binukas sa takilya noong 18-Oktubre. Siya din ang nagbigay boses kay Walter, ang pinakabagong Muppet na pinakilala sa pelikulang The Muppets. == Buhay sa Teatro == * The Balcony * Rosencrantz and Guildenstern Are Dead (1994) .... Rosencrantz * La Ronde (1995) * Endgame (1995) .... Clov (Infernal Bridegroom Productions) * Marat/Sade (1995) (Infernal Bridegroom Productions) * Guys and Dolls (1996) .... Rusty Charlie (Infernal Bridegroom Productions) * Eddie Goes to Poetry City (1996) .... Eddie (New York Theatre) * Jack and the Future Is In Eggs (1996) .... Father Jack * Othello (1996) (Infernal Bridegroom Productions) * Suicide in B-flat (1996) (Infernal Bridegroom Productions) * Woyzeck (1996) .... Doctor / Horse's Head (Infernal Bridegroom Productions) * The Cherry Orchard (1997) .... Yasha, a young man servant (Infernal Bridegroom Productions) * Chili Queen (1997) .... Buddy (Stages Repertory Theatre, World Premiere) * Camino Real (1997) .... Baron (Infernal Bridegroom Productions) * Last Rites (1997) .... Tiger Clean (Infernal Bridegroom Productions, World Premiere) * Threepenny Opera (1998) .... MacHeath (Infernal Bridegroom Productions) * Below the Belt (1998) .... Dobbitt * In the Jungle of the Cities (1998) .... J. Finnay (Infernal Bridegroom Productions) * Tamalalia 3: The Cocktail Party (1998) .... Psychotic psychiatrist (Infernal Bridegroom Productions, World Premiere) * King Ubu is King (1998) .... Tom, Mister Nice Guy (Infernal Bridegroom Productions, World Premiere) * The Pitchfork Disney (1998) .... Presley Stray (Stages Repertory Theatre) * Marie and Bruce (1999) .... Herb / Fred / Waiter (Infernal Bridegroom Productions) * Tamalalia 4: The Camp-Out (1999) (Infernal Bridegroom Productions, World Premiere) * What Happened Was (2002) .... Jackie (The Paradise Theatre) * The Castle (2002) .... Jeremiah (Manhattan Ensemble Theatre) * Tartuffe (2002) .... Valère (La Jolla Playhouse) * The Love for Three Oranges (Gozzi) (2004) .... Prince Tartaglia (La Jolla Playhouse) * The Normal Heart (2011) .... Tommy Boatwright (John Golden Theatre) == Buhay Pelikula == * Year... Film... Role * 2003... Nowhere to Go But Up... Casting assistant * 2004... Garden State... Tim * 2004... The King's Inn... Sidney * 2005... The Great New Wonderful... Justin * 2005... Heights... Oliver * 2006... 10 Items or Less... Receptionist * 2006... School for Scoundrels... Classmate * 2007... On the Road with Judas... Jimmy Pea * 2007... Gardener of Eden... Spim * 2011... The Big Year... Crane * 2011... The Muppets... Human Walter == Buhay Telebisyon == * Year... Title... Role... Notes * 2002... Ed... Chet... Episode: "The Road" * 2003... Why Blitt?... Mike... TV Pilot * 2004... Taste... Kris... TV Pilot * 2004–2005... Judging Amy... Rob Holbrook... 7 episodes * 2007–present... The Big Bang Theory... Sheldon Cooper * 2009... Family Guy... Sheldon Cooper... Episode: "Business Guy" * 2010... Glenn Martin, DDS... Draven... Episode: "Jackie's Get-Witch-Quick Scheme" * 2011... The Super Hero Squad Show... Nightmare... Episode: "Blind Rage Knows No Color" * 2011... iCarly... Caleb[27]... Episode: "iLost My Mind" * 2011... Eureka... Jeep/Carl (voice)... Episode: "Do You See What I See" == Mga Parangal at Nominasyon == * Result Category Award Show * 2008 Nominated Best Actor in a Comedy Series Ewwy Awards * 2009 Nominated Outstanding Lead Actor in a Comedy Series Emmy Awards * 2009 Won Individual Achievement in Comedy TCA Awards * 2009 Nominated Best Actor in a Comedy or Musical Series Satellite Awards * 2010 Nominated Favorite TV Comedy Actor People's Choice Awards * 2010 Nominated Individual Achievement in Comedy TCA Awards * 2010 Nominated Choice TV Actor: Comedy Teen Choice Award * 2010 Won Outstanding Lead Actor In a Comedy Series Emmy Awards * 2011 Won Best Actor - Television Series - Musical or Comedy Golden Globe Awards * 2011 Won Outstanding Lead Actor In a Comedy Series Emmy Awards * 2011 Won Best Actor in a Comedy Series Critics' Choice Television Awards * 2012 Nominated Favorite TV Comedy Actor People's Choice Awards * 2012 Nominated Outstanding Ensemble In a Comedy Series Screen Actors Guild Awards == References == # ^ Oswald, Brad. "The buzz: Jim Parsons as Sheldon". Winnipeg Free Press. Retrieved 13 Pebrero 2009. # ^ Salem, Rob (24 Enero 2009). "Nerd herd doing a bang-up job". The Toronto Star. Retrieved 13 Pebrero 2009. # ^ Gilbert, Matthew (8 Pebrero 2009). "Gentle twists on reliable formulas keep viewers hooked". The Boston Globe. Retrieved 13 Pebrero 2009. # ^ "TCA Awards hail 'True Blood' and (finally) 'Battlestar Galactica'". The Los Angeles Times. 2 Agosto 2009. Retrieved 30 Enero 2010. # ^ "The Big Bang Theory's Jim Parsons to Receive 2010 NAB TV Chairman's Award". BusinessWire. 8 Pebrero 2010. Retrieved 6 Mayo 2010. # ^ "61st Primetime Emmy Awards | Academy of Television Arts & Sciences". Emmys.tv. Retrieved 30 Enero 2010. # ^ a b c d e Cogan, Jennifer (8 Setyembre 2010), "Klein Oak grad takes home Emmy", Klein Sun News # ^ Christie D'Zurilla (29 Agosto 2010). "Shocking Jim Parsons truths revealed after Emmy win". Los Angeles Times. Retrieved 17 Hulyo 2011. # ^ a b c d e Beale, Lewis (18 Enero 2010), "TELEVISION Fast chat with Big Bang Theory star Jim Parsons: Houston native says he doesn't speak Klingon", Houston Chronicle # ^ a b c d e f g h i j Dansby, Andrew (10 Setyembre 2009), "Jim Parsons find smart comedy role", Houston Chronicle: Zest, p.&nbsp;8 # ^ a b Martinez, Olivia (16 Setyembre 2010), "Alum sparks big bang at the Emmys", The Vista, retrieved 2011-09-23 # ^ "Comic Relief", Newsweek, 11 Setyembre 2009 # ^ Moore, Frazier (24 Mayo 2010), "Jim Parsons finds 'Big Bang Theory' stimulating", Press of Atlantic City # ^ a b Keveney, Bill (8 Disyembre 2008), "Big Bang-up role for Jim Parsons", USAToday # ^ Jakle, Jeannie (5 Agosto 2009), "Jim Parsons adjusts to his celebrity role: Big Bang star leaps from Klein Oak grad to TV popularity", Houston Chronicle: Star, p.&nbsp;4 # ^ Vary, Adam B. (3 Setyembre 2010), "Jim Parsons:The Things I Love Most", Entertainment Weekly # ^ Schwartz, Missy (15 Setyembre 2010), "'The Big Bang Theory' cast gets a big, fat raise", Entertainment Weekly # ^ "The Big Year (2011)". MovieWeb. Retrieved 4 Hulyo 2011. # ^ O'Sullivan, Michael (23 Nobyembre 2011). "The Muppets". The Washington Post. Retrieved 6 Disyembre 2011. # ^ Ng, Philiana (29 Nobyembre 2011). "Jim Parsons Plots Broadway Return With 'Harvey' Revival". Hollywood Reporter. Retrieved 14 Disyembre 2011. # ^ Getlen, Larry (27 Abril 2009). "'Big Bang Theory' Nerd May Get The Girl". NYPOST.com. Retrieved 27 Pebrero 2010. # ^ a b c d e f g h i j k l m n o p "More About Jim". the Catastrophic Theatre. Retrieved 4 Hulyo 2011. # ^ Isherwood, Charles (17 Enero 2002). "The Castle". Variety. # ^ Oxman, Steven (20 Mayo 2002). "Tartuffe Theater Review". Variety. # ^ Hirschhorn, Joel (22 Setyembre 2004). "The Love of Three Oranges". Variety. # ^ Brantley, Ben (27 Abril 2011). "‘The Normal Heart' on Broadway - Theater Review". The New York Times. # ^ Dan Snierson (2011-06-06). "Jim Parsons to guest star on 'iCarly'—EXCLUSIVE". Inside TV. Retrieved 2011-09-14. {{BD|1973||Parsons, Jim}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos]] lgstg0l48ozt98p3ujyj558tihvc9c7 0 189037 2207300 2130078 2026-05-14T04:32:21Z Д.Ильин 45956 2207300 wikitext text/x-wiki [[File:AGCT RNA mini.png|thumb|Pagpapares ng base sa RNA. Ang mga nukleyobase ay sa kulay asul, ang mga bigkis na hidroheno sa pula. ]] Ang mga '''nukleyobase''' ay isang pangkat ng mga batay sa [[nitroheno]]ng mga [[molekula]] na kailangan ng mga [[nukleyotida]] na basikong pantayong mga bloke ng [[DNA]] at [[RNA]]. Ang mga nukleyobase ay nagbibigay ng istrakturang molekular na kailangan para sa [[bigkis na hidroheno|pagbibigkis na hidroheno]] ng mga komplementaryong strando ng DNA at RNA at mga mahahalagang bahagi sa pagkakabuo ng matatag na mga molekulang DNA at RNA. Ang mga nukleyobase(o mga baseng [[nukleyotida]]/mga baseng nitrohenoso/mga aglycone) ay nagbibigay ng istrakturang nukleyotida upang bumuo ng mga [[base na pares]]. Ang pangunahing mga nukleyobase ang [[cytosine]], [[guanine]], [[adenine]](DNA at RNA), [[thymine]](DNA) at [[uracil]](RNA) na respektibong pinaikli na C, G, A, T at U. Ang mga ito ay karaniwang simpleng tinatawag na '''mga base''' sa [[henetika]]. Dahil ang A, G, C at T ay lumilitaw sa DNA, ang mga molekulang ito ay tinatawagt na '''mga base ng DNA'''. Ang A, G, C at U ay tinatawag na mga base ng RNA. Ang [[uracil]] ay pumapalit sa [[thymine]] sa [[RNA]]. Ang dalawang mga baseng ito ay magkatulad maliban na uracil ay nagkukulang sa pangkat 5' methyl. Ang adenine at guanine ay kabilang sa klaseng dobleng singsing ng mga molekulang tinatawag na mga [[purine]](pinaikli bilang R). Ang cytosine, thymine at uracil ay lahat mga [[pyrimidine]](pinaikli bilang Y). Sa normal na spiral na DNA, ang mga base ay bumubuo ng mga pares sa pagitan ng dalawang mga strando: Ang A sa T at ang C sa G. Pangunahing pumapares ang mga purine sa mga pyrimidine para sa mga dahilang dimensiyonal-tanging ang kombinasyong ito ang nagkakasya sa konstanteng heometriyang lapad ng DNA spiral. Ang mga pagpapares na A-T at C-G ay kailangan upang tumugma sa mga bigkis na hidroheno sa pagitan ng mga pangkat na amino at karbonilo sa mga baseng komplementaryo. Ang compound na nabubuo kapag ang nukleyobase ay bumubuo ng isang bigkis na glikosidiko sa 1' [[karbon]]g [[anomeriko]] ng isang [[ribosa]] o [[deoksiribosa]] ay tinatawag na isang [[nukleyosida]] at ang isang nukleyosida na may isa o higit pang mga pangkat na [[pospata]] na nakakabit sa 5' karbon ay tinatawag na [[nukleyotida]]. Maliban sa adenine, cytosine, guanine, thymine at uracil, ang DNA at RNA ay naglalaman rin ng mga base na nabago pagkatapos ang kadenang [[asidong nukleyiko]] ay nabuo. Sa DNA, ang karamihan ng mga karaniwang nabagong base ang [[5-methylcytosine]] (m⁵C). Sa RNA, mayroon maraming mga nabagong base kabilang ang mga nakapaloob sa mga nukleyosidang [[pseudouridine]] (Ψ), [[dihydrouridine]] (D), [[inosine]] (I), at[[7-methylguanosine]] (m⁷G).<ref>{{Cite web |title=BIOL2060: Translation<!-- Bot generated title --> |url=http://www.mun.ca/biology/desmid/brian/BIOL2060/BIOL2060-22/CB22.html |access-date=2012-10-03 |archive-date=2017-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170725145109/http://www.mun.ca/biology/desmid/brian/BIOL2060/BIOL2060-22/CB22.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.biogeo.uw.edu.pl/research/grupaC_en.html "Role of 5' mRNA and 5' U snRNA cap structures in regulation of gene expression"] - Research - Retrieved 13 December 2010.</ref> Ang [[hypoxanthine]] at [[xanthine]] ang dalawa sa maraming mga base na nalilikha sa pamamagitan ng presensiya ng [[mutaheno]] na ang parehong ito ay sa pamamagitan ng [[deaminasyon(pagpapalit ng pangkat amino ng pangkat karbonilo). Ang hypoxanthine ay nalilikha mula sa adenine, ang xanthine mula sa guanine. <ref>T Nguyen, D Brunson, C L Crespi, B W Penman, J S Wishnok, and S R Tannenbaum, [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=48797 DNA damage and mutation in human cells exposed to nitric oxide in vitro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604031728/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC48797/ |date=2020-06-04 }}, Proc Natl Acad Sci U S A. 1992 April 1; 89(7): 3030–3034</ref> Sa parehong paaran, ang deaminasyon ng cytosine ay nagreresulta sa uracil. Noong Agosto 2011, sa isang ulat batay sa mga pag-aaral ng [[NASA]] sa mga [[meteorita]]ng natagpuan sa daigdig(earth) ay inilimbag na nagmumungkahi ang mga nukleyobase(gaya ng [[adenine]], [[guanine]], [[xanthine]], [[hypoxanthine]], [[purine]], [[2,6-diaminopurine]], at 6,8-diaminopurine) ay maaaring nabuo(hindi mula sa daigdig/earth) sa [[panlabas na kalawakan]](outer space). <ref name="Callahan">{{cite web |last1=Callahan |last2=Smith |first2=K.E. |last3=Cleaves |first3=H.J. |last4=Ruzica |first4=J. |last5=Stern |first5=J.C. |last6=Glavin |first6=D.P. |last7=House |first7=C.H. |last8=Dworkin |first8=J.P. |date=11 August 2011 |title=Carbonaceous meteorites contain a wide range of extraterrestrial nucleobases |url=http://www.pnas.org/content/early/2011/08/10/1106493108 |publisher=[[PNAS]] |doi=10.1073/pnas.1106493108 |accessdate=2011-08-15 |unused_data=M.P. |archive-date=2011-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918104518/http://www.pnas.org/content/early/2011/08/10/1106493108 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110918104518/http://www.pnas.org/content/early/2011/08/10/1106493108 |date=2011-09-18 }}</ref><ref name="Steigerwald">{{cite web |last=Steigerwald |first=John |title=NASA Researchers: DNA Building Blocks Can Be Made in Space |url=http://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/dna-meteorites.html |publisher=[[NASA]] |date=08 August 2011 |accessdate=2011-08-10 |archive-date=2015-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150623004556/http://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/dna-meteorites.html |url-status=dead }}</ref><ref name="DNA">{{cite web |author=ScienceDaily Staff |title=DNA Building Blocks Can Be Made in Space, NASA Evidence Suggests |url=http://www.sciencedaily.com/releases/2011/08/110808220659.htm |date=09 August 2011 |publisher=[[ScienceDaily]] |accessdate=2011-08-09}}</ref> ==Istraktura== * Ang kalansay ng adenine at guanine ay purine kaya ang pangalang mga baseng-purine. * Ang kalansay ng cytosine, uracil at thyimine ay pyrimidine kaya mga baseng pyrimidine. ===Mga pangunahing base=== Ang mga ito ay isinama sa lumalagong kadena sa sintesis na DNA at/o DNA. {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="none" style="margin-left:1em" |- align="center" valign="bottom" | '''Nucleobase'''|| [[Image:Adenine.svg|58px|Chemical structure of adenine]]<br />[[Adenine]]|| [[Image:Guanine chemical structure.png|86px|Chemical structure of guanine]]<br />[[Guanine]]|| [[Image:Thymine chemical structure.png|63px|Chemical structure of thymine]]<br />[[Thymine]]|| [[Image:Cytosine chemical structure.png|51px|Chemical structure of cytosine]]<br />[[Cytosine]]|| [[Image:Uracil.svg|51px|Chemical structure of uracil]]<br />[[Uracil]] |- align="center" valign="bottom" | '''Nucleoside'''|| [[Image:Adenosin.svg|95px|Chemical structure of adenosine]]<br />[[Adenosine]]<br />A || [[Image:G chemical structure.png|123px|Chemical structure of guanosine]]<br />[[Guanosine]]<br />G || [[Image:T chemical structure.png|87px|Chemical structure of thymidine]]<br />[[Thymidine]]<br />T || [[Image:C chemical structure.png|87px|Chemical structure of cytidine]]<br />[[Cytidine]]<br />C || [[Image:U chemical structure.png|87px|Chemical structure of uridine]]<br />[[Uridine]]<br />U |- |} ===Mga nabagong baseng purine=== Ang mga ito ang halimbawa ng mga nabagong adenosine o guanosine. {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="none" style="margin-left:1em" |- align="center" valign="bottom" | '''Nucleobase'''|| [[Image:Hypoxanthine.png|70px|Chemical structure of hypoxanthine]]<br />[[Hypoxanthine]]|| [[Image:Xanthine oriented.png|80px|Chemical structure of xanthine]]<br />[[Xanthine]]|| [[Image:7methylguanine.png|86px|Chemical structure of 7-methylguanine]]<br />[[7-Methylguanine]] |- align="center" valign="bottom" | '''Nucleoside'''|| [[Image:Hypoxanthosine Haworth.png|95px|Chemical structure of inosine]]<br />[[Inosine]]<br />I || [[Image:Xanthosine Haworth.png|105px|Chemical structure of xanthosine]]<br />[[Xanthosine]]<br />X || [[File:7-Methylguanosine.svg|118px|Chemical structure of 7-methylguanosine]]<br />[[7-Methylguanosine]]<br />m⁷G |- |} ===Mga nabagong baseng pyrimidine=== Ang mga ito ang mga halimbawa ng nabagong cytidine, thymidine o uridine. {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="none" style="margin-left:1em" |- align="center" valign="bottom" | '''Nucleobase'''|| [[Image:Dihydrouracil.PNG|55px|Chemical structure of dihydrouracil]]<br />[[5,6-Dihydrouracil]]|| [[Image:5-Methylcytosine.svg|70px|Chemical structure of 5-methylcytosine]]<br />[[5-Methylcytosine]]|| [[Image:Hydroxymethylcytosine.png|60px|Chemical structure of 5-hydroxymethylcytosine]]<br />[[5-Hydroxymethylcytosine]] |- align="center" valign="bottom" | '''Nucleoside'''|| [[Image:Dihydrouridine.svg|87px|Chemical structure of dihydrouridine]]<br />[[Dihydrouridine]]<br />D || [[Image:5-Methylcytidine.svg|87px|Chemical structure of 5-methylcytidine]]<br />[[5-Methylcytidine]]<br />m⁵C || |- |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:DNA]] [[Kategorya:RNA]] oiiy1tjy8wliqdrpdedr6zuo9atjcl0 0 189058 2207301 2088235 2026-05-14T04:32:36Z Д.Ильин 45956 2207301 wikitext text/x-wiki {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" style="margin-left:1em" |- align="center" valign="bottom" ! Nitrogenous base ! Ribonucleoside ! Deoxyribonucleoside |- align="center" valign="" | [[File:Adenine.svg|58px|Chemical structure of adenine]]<br/>[[Adenine]]<br/> | [[File:Adenosin.svg|95px|Chemical structure of adenosine]]<br/>[[Adenosine]]<br/>A | [[File:dA chemical structure.png|95px|Chemical structure of deoxyadenosine]]<br/>[[Deoxyadenosine]]<br/>dA |- align="center" valign="" | [[File:Guanine chemical structure.png|86px|Chemical structure of guanine]]<br/>[[Guanine]]<br/> | [[File:G chemical structure.png|123px|Chemical structure of guanosine]]<br/>[[Guanosine]]<br/>G | [[File:dG chemical structure.png|123px|Chemical structure of deoxyguanosine]]<br/>[[Deoxyguanosine]]<br/>dG |- align="center" valign="" | [[File:Thymine chemical structure.png|63px|Chemical structure of thymine]]<br/>[[Thymine]]<br/> | [[File:T chemical structure.png|87px|Chemical structure of 5-methyluridine]]<br/>[[5-Methyluridine]]<br/>m⁵U | [[File:dT chemical structure.png|87px|Chemical structure of thymidine]]<br/>[[Thymidine]]<br/>dT |- align="center" valign="" | [[File:Uracil.svg|51px|Chemical structure of uracil]]<br/>[[Uracil]]<br/> | [[File:U chemical structure.png|87px|Chemical structure of uridine]]<br/>[[Uridine]]<br/>U | [[File:dU chemical structure.png|87px|Chemical structure of deoxyuridine]]<br/>[[Deoxyuridine]]<br/>dU |- align="center" valign="" | [[File:Cytosine chemical structure.png|51px|Chemical structure of cytosine]]<br/>[[Cytosine]]<br/> | [[File:C chemical structure.png|87px|Chemical structure of cytidine]]<br/>[[Cytidine]]<br/>C | [[File:dC chemical structure.png|87px|Chemical structure of deoxycytidine]]<br/>[[Deoxycytidine]]<br/>dC |- |} Ang mga '''Nukleyosida''' o '''Nucleoside''' ay mga [[glikosilamino]] na binubuo ng isang [[nukleyobase]] (na kadalasang tinutukoy na simpleng base) na nakabigkis o nakatali sa isang [[ribosa]] o asukal na [[deoksiribosa]] sa pamamagitan ng isang [[anomer|beta]]-[[bigkis na glikosidiko|pag-uugnay na glikosidiko]]. Ang mga halimbawa ng mga nukleyosida ay kinabibilangan ng [[cytidine]], [[uridine]], [[adenosine]], [[guanosine]], [[thymidine]] at [[inosine]]. ==Mga tungkuling biolohiko== Ang mga nukleyosida ay maaaring [[posporilasyon|maposporila]] ng mga spesipikong [[kinase]] sa [[selula]] sa pangunahing pangkat alkohol ng asukal (-CH₂-OH) na lumilikha ng mga [[nukleyotida]] na mga molekular na pantayong bloke ng [[DNA]] at [[RNA]]. Ang mga nukleyosida ay maaaring malikha ng [[sintesis na de novo]] mga landas sa partikular sa [[atay]] ngunit ang mga ito ay mas saganang sinusuplay sa pamamagitan ng inhestiyon at [[dihestiyon]] ng mga [[asidong nukleyiko]] sa [[diyeta]] kung saan ang mga [[nukleyotidase]] ay sumisira sa mga [[nukleyotida]](gaya ng [[thymidine monophosphate]]) sa mga nukleyosida(gaya ng [[thyrimidine]]) at pospata(phosphate). Ang mga nukleyosida ay kalaunang nasisira naman sa [[lumen (anatomiya)|lumen]] ng sistemang dihestibo ng mga [[nukleyosidase]] tungo sa mga [[nukleyobase]] at ribosa o deoksiribosa. Sa karagdagan, ang mga nukleyotida ay maaaring mahati sa loob ng ng selula tungo sa mga [[baseng nitrohenoso]] at [[ribose-1-phosphate]] o [[deoxyribose-1-phosphate]]. ==Gamit sa medisina at teknolohiya== Sa [[medisina]], ang ilang mga [[analogong nukleyosida]] ay ginagamit bilang mga ahenteng antiviral o anti-[[kanser]]. Ang viral na polymerase ay nagsasama ng mga compound na ito sa mga baseng hindi kanonikal. Ang mga compound na ito ay napapagana sa mga [[selula]] sa pagiging nakonberte sa mga nukleyotida. Ang mga ito ay nilalapat bilang mga nukleyosida dahil ang may kargang mga nukleyosida ay hindi madaling makakatawid sa mga [[membrano ng selula]]. Sa [[biolohiyang molekular]], ang ilang mga analogo ng likurangbuto ng asukal ay umiiral. Dahil sa mababang pagiging matatag ng [[RNA]] na nagagawi sa [[hidrolisis]], ang ilang mas matatag ng mga alternatibong analogong nukleyosida/nukleyotida na tamang nagbibigkis sa RNA ay ginagamit. Ito ay nakakamit sa pamamagitan ng paggamit ng isang ibang asukal na likurangbuto. Ang mga analogong ito ay kinabibilangan ng [[Locked nucleic acid|LNA]], [[morpholino]], [[Peptide nucleic acid|PNA]]. Sa pagsesekwensiya, ang mga [[dideoxynucleotide]] ay ginagamit. Ang mga nukleyotidang ito ay nag-aangkin ng hindi kanonikal na asukal na dideoxyribose na nagkukulang ng pangkat na 3' hydroxyl(na tumatanggap ng phosphate). Kaya ito ay hindi maaaring magbigkis sa sumunod na base at nagwawakas ng kadena dahil ang mga DNA polymerase ay hindi makapagtangi sa pagitan nito at isang regular na deoxyribonucleotide. {{clear}} [[File:Nucleotides 1.svg|thumb|700px|none|Ang mga elementong istraktura ng mga nukleyosida at ang pangkat phosphate na nagdadala ng mga nukleyotida.]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga nukleyosida]] [[Kategorya:Biyokimika]] lq6b4x6u1dmjltt1c0zz2279vfs8fxm 0 194351 2207256 2091392 2026-05-13T13:52:11Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207256 wikitext text/x-wiki Ang '''Zionismong Kristiyano''' ay ang paniniwala ng ilang mga [[Kristiyanismo|Kristiyano]] na ang pagbabalik ng mga Hudyo sa Israel (Banal na Lupain) at ang pagkakatag ng Estado ng [[Israel]] noong 1948 ay umaayon sa [[Propesiya ng Bibliya]]. Sila ay naniniwala na ito ay prerekwisito sa [[ikalawang pagbabalik]] ni [[Hesus]] at isang pangunahing doktrina ngunit hindi eksklusibo sa pananaw na [[Dispensasyonalismo]]ng Kristiyano. ==Kasaysayan== Ang suportang Kristiyano sa restorasyon ng mga Hudyo ay dinala sa Amerika ng mga [[Puritano]] na lumikas sa Inglatera. Sa mga panahon ng kolonya, ang ilan sa mga ito ay sina Increase Mather, John Cotton at Ezra Stiles. Ang pagbisita ni John Darby ang pumukaw sa kilusang [[dispensasyonalismo]] at revival na ebanghelikal. Ito ay inihayag sa Kumperensiya ng Bibliya sa Niagara noong 1878. Ang teolohiyang dispensasyonalista ni Darby ay inaangkin na pundasyon ng Zionismong Kristiyano sa Amerika. Sa Estados Unidos, ang dispensasyonalistang Kristiyano ay pinasikat ng ebanghelikal na si Cyrus Scofield (1843–1921). Inihayag ni Scofield noong mga 1900 na ang [[bibliya]] ay humuhula sa pagbabalik ng mga Hudyo sa banal na lupain. Hinulaan din ni Scofied na ang mga banal na lugar ng [[Islam]] ay wawasakin at ang [[Ikatlong Templo]] sa Herusalem ay itatayo. Si Charles Taze Russell na tagapagtatag ng Saksi ni Jehovah ang isa pang tagapagtaguyod ng Zionismo bagaman may ibang pananaw sa mga dispensasyonalita. Ang tycoon na si William Eugene Blackstone ay napukaw ng kumperensiya at naglimbag ng aklat na Jesus is Coming. Noong 1891, kanyang tinangkang impluwensiyahan si Presidente [[Benjamin Harrison]] para sa muling pagpapanumbalik ng mga Hudyo sa isang petisyon na nilagdaan ng higit sa mga 400 prominenteng Amerikano at nakilala bilang Blackstone Memorial. Ang mga ideya ng restorasyon ng mga Hudyo sa Palestina o Lupain ng Israel ay pumasok sa publikong diskurso sa Britanya noong mga 1830 bagaman ang mga repormasyonistang British ay sumulat tungkol sa restorasyon ng mga Hudyo noon pang ika-16 siglo at ang ideya ay nagkaroon ng malakas na suporta sa mga Puritano.<ref name=BritZion>[http://www.mideastweb.org/britzion.htm British Zionism - Support for Jewish Restoration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031011031629/http://www.mideastweb.org/britzion.htm |date=2003-10-11 }} (mideastweb.org)</ref> Sa panghihimok ni [[Anthony Ashley-Cooper, 7th Earl of Shaftesbury|Lord Shaftesbury]], ang pamahalaan ng Britanya ay nagtatag ng konsulado sa [[Herusalem]] noong 1838 na unang diplomatikong paghirang sa Palestina. Noong 1839, ang [[Simbahan ng Scotland]] ay nagpadala kina [[Andrew Bonar]], [[Robert Murray M'Cheyne]], Alexander Black at [[Alexander Keith (Free Church minister)|Alexander Keith]] sa isang misyon upang mag-ulat sa kondisyon ng mga Hudyo sa kanilang lupain. Ang kanilang ulat ay malawak na inilimbag<ref>''A Narrative of a Mission of Inquiry to the Jews from the Church of Scotland in 1839'' (Edinburgh, 1842) ISBN 1-85792-258-1</ref> at sinundan ng "Memorandum to Protestant Monarchs of Europe for the restoration of the Jews to Palestine." Noong Agosto 1840, ang ''The Times'' ay nag-ulat na ang pamahalaan ng Britanya ay nagsasaalang-alang ng pagpapanumbalik ng mga Hudyo.<ref name=BritZion/> Ang isang mahalaga bagaman palaging napapabayaan na pigura sa suportang British sa pagpapanumbalik ng mga Hudyo sa Israel ang Aleman na si [[William Hechler]] (1845–1931) na ministro ng simbahan at Chaplain ng Embahada ng Britanya sa [[Vienna]] at naging malapit na kaibigan ni [[Theodor Herzl]]. Si Hechler ay naging instrumento sa pagtulong kay Herzl sa pamamagitan ng kanyang mga gawain diplomatiko at sa kahulugang ito ay maaaring matawag na tagapagtatag ng Zionismong Kristiyanismo. Noong 1896, inilimbag ni Herzl ang Der Judenstaat (Ang Estado ng mga Hudyo) na nag-aalok ng kanyang bisyon sa isang hinaharap na estadong Hudyo at nang sumunod na taon ay nangasiwa sa Unang Kongresong Zionista. Sa kanyang aklat ni ''Defending Christian Zionism'', ang prominenteng Zionistang Kristiyanong si [[David Pawson]] sa [[United Kingdom]] ay nagsulong ng kaso na ang pagbalik ng mga Hudyo sa Israel ay katuparan ng mga [[propesiya sa Bibliya]] at ang mga Kristiyano ay dapat sumuporta sa pag-iral ng estado ng Israel sa mga dahilang pang-teolohiya. Gayunpaman, kanyang binatikos ang [[dispensasyonalismo]]. ==Mga pagtutol== ===Ibang mga Kristiyano=== Ang Patriarkang Latin ng Herusalem (Katoliko), Patriarka ng [[Simbahang Ortodoksong Syrian]] at [[Lutheran Church of the Redeemer, Jerusalem|Evangelical Lutheran Church in Jordan and the Holy Land]] ay nagsama-sama upang ihayag at ilimbag ang [[Jerusalem Declaration on Christian Zionism]] (22 Agosto 2006) na nagtatakwil sa Zionismong Kristiyano sa paghahalili nito ng programang pampolitika-militar sa lugar ng mga katuruan ni [[Hesus]].<ref>[http://www.voltairenet.org/article144310.html].</ref> Ang pahayag na ito ay napaka kritikal sa Zionismong Kristiyano dahil nakikita nito ang Zionismong Kristiyano na nagbibigay ng pananaw na ang ebanghelyo ay nauugnay sa ideolohiya ng imperyo, [[kolonyalismo]] at militarismo. Ang mga pinunong Kristiyano na Palestinina ay sumusuporta sa dokumentong "Kairos Palestine" na tumatawag para sa boycott ng Israel hanggang sa itigil nito ang mga pagsasanay nitong diskriminatoryo sa mga teritoryong Palestinian.<ref>http://www.kairospalestine.ps/</ref> Ang Pangkalahatang Asemblea ng [[National Council of Churches]] ay nagpatibay noong Nobyembre 2007&nbsp;ng isang resolusyon para sa isang karagdagang pag-aaral na nagsasaad na ang pananaw na teolohikal ng Zionismong Krisityano ay hindi kanaisnais na nakakaapekto sa: <blockquote> *hustisya at kapayapaan sa Gitnang Silangan na nagpapaantala sa araw na ang mga Israeli at Palestinian ay mamuhay sa loob ng mga ligtas na mga hangganan. *mga relasyon sa mga Kristiyano ng Gitnang Silangan *mga relasyon sa mga Hudyo dahil ang mga Hudyo ay nakikita bilang mga pawn o minamanipula lamang ng isang skemang [[eskatolohikal]] ng mga Kristiyanong ito. *mga relasyon sa mga Muslim dahil tinatrato nito ang mga karapatan ng mga Muslim na mababa sa mga karapatan ng mga Hudyo *Dialogo sa pagitan ng mga pananampalataya dahil nakikita nito ang daigdig sa mga buong terminong dikotomoso.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.ncccusa.org/NCCpolicies |access-date=2012-11-23 |archive-date=2009-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090714231636/http://www.ncccusa.org/NCCpolicies/ |url-status=dead }}</ref></blockquote> Natagpuan ng [[Reformed Church in America]] sa 2004 General Synod nito na : "ang ideolohiya ng Zionismong Kristiyano at ang sukdulang anyo ng dispensasyonalismo na basehan nito na isang pagliliko ng mensahe ng [[bibliya]] at ang harang na kinakatawan nito sa pagkakamit ng isang makatwirang kapayapaan sa Israel/Palestine."<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.rca.org/Page.aspx?pid=3839 |access-date=2012-11-23 |archive-date=2012-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716232901/https://www.rca.org/Page.aspx?pid=3839 |url-status=dead }}</ref> Ang [[Mennonite Church]] ay naglimbag ng isang artikular na nagrereperensiya sa patuloy na ilegal na pagsunggab sa karagdagang mga lupang Palestinian ng mga militanteng Israeli.<ref>{{cite news| url=http://www.nytimes.com/2007/10/14/books/review/LeBor-t.html?_r=1 | work=The New York Times | first=Adam | last=Lebor | title=Over the Line | date=14 Oktubre 2007}}</ref><ref>"The building of settlements in the occupied territories has always been illegal under international law and an obstacle to peace." Avi Shlaim, "A Betrayal of History" in ''[[The Guardian]]'' (22 Pebrero 2002, London), reprinted in ''The Other Israel'' (New York: The New Press 2002) at 45–50, 48. The author is professor of international relations at [[Oxford University]].</ref><ref>{{Cite web |url=http://mcc.org/peace/pon/PON_2005-03.pdf |title=Archive copy |access-date=2012-11-23 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105211524/http://mcc.org/peace/pon/PON_2005-03.pdf |url-status=dead }}</ref> Kabilang din sa mga simbahan sa Estados Unidos na bumabatikos sa Zionismong Kristiyano ang [[United Methodist Church]], [[Presbyterian Church (USA)]], at ang [[United Church of Christ]].<ref>[http://www.mcselca.org/WGME/07ASSY.RES.09-07.Christian-Zionism.pdf *]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Cf. [http://www.theocracywatch.org/christian_zionism.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115084613/http://www.theocracywatch.org/christian_zionism.htm |date=2013-01-15 }}.</ref> ===Hudyo=== Ang isa sa pangunahing dahilan ng pagtakwil ng mga relihiyosong Hudyo na [[Haredim]] sa Zionismo ang pag-aangkin na ang independiyensiyang pang politika ng mga Hudyo ay dapat lamang makamit sa pamamagitan ng interbensiyon ng [[diyos]] at sa pagdating ng [[mesiyas]] na Hudyo. Ang anumang pagtatangka na pwersahin ang kasaysayan ay nakikita ng mga ito na isang bukas na paghihimagsik laban sa Hudaismo. ===Iba pa=== Ang Zionismong Kristiyano ay itinuturing ng mga kritiko na isang uri ng [[propesiya na tumutupad sa sarili]] na isang hula na direkta o hindi direktang nagsasanhi sa sarili nito na magkatotoo. Sa politika ng Estados Unidos, ang Zionismong Kristiyano ay mahalaga dahil nagpapakilos ito sa mahalagang konstituensiya ng partidong Republican na mga pundamentalista at ebanghelikal na sumusuporta sa Israel. Ang Partidong Democratic na may suporta ng karamihan ng mga Hudyong Amerikano ay pangkalahatang pro-Israel ngunit may kaunting kasidhian at saligang teolohikal. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kristiyanismo]] [[Kategorya:Zionismo]] nhgsp594kkvh7cmwpntxxfryjgsn4es 3 214318 2207259 2206822 2026-05-13T15:22:37Z ~2026-28859-80 161772 /* */ Tugon 2207259 wikitext text/x-wiki '''Mabuhay!''' Magandang araw, Scorpion prinz, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tidles (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutang pampatnugot] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan pampatnugot] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> <br><br>[[Tagagamit:Aladdin Ali Baba|Tagagamit:Aladdin Ali Baba]] 08:14, 3 Abril 2013 (UTC) :Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], on italian Wiki can you please move [[it:The Game (Neja)]] as is ambiguous with [[it:The Game (singolo Neja)]]? [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27304-69|&#126;2026-27304-69]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27304-69|talk]]) 14:03, 5 Mayo 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] it should be moved to [[:it:The Game (album Neja)]] and there are other titles to correct: [[:it:Washington (New Jersey)]] ambiguous with [[:it:Washington (Contea di Gloucester, New Jersey)]], [[it:Mountain View (California)]] ambiguous with [[:it:Mountain View (contea di Contra Costa, California)]] and [[it:Bellingham (Massachusetts)]] ambiguous with [[it:Bellingham (CDP, Massachusetts)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27185-85|&#126;2026-27185-85]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27185-85|talk]]) 14:26, 5 Mayo 2026 (UTC) :::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] there is an issue with [[it:Vivere (brano musicale)]], that should be moved to [[it:Vivere (Cesare Andrea Bixio)]], due to ambiguity with [[it:Vivere (Vasco Rossi)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28194-77|&#126;2026-28194-77]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28194-77|talk]]) 11:47, 10 Mayo 2026 (UTC) ::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] The title [[it:Noli me tangere (romanzo)]] is ambiguous with [[it:Noli me tangere (romanzo Camilleri)]]. Some entries also have non-standard titles, including [[it:L'abisso (Warcraft)]], [[it:Serata di gala (Wodehouse)]], [[it:Giovanni Rossi (presbitero 1785–1867)]], and [[it:Giovanni Rossi (presbitero 1887–1975)]]. Finally, [[it:Step'an Mkrtčyan]] and [[it:Styopa Mkrtchyan]] should be merged, as they refer to the same footballer. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28859-80|&#126;2026-28859-80]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28859-80|talk]]) 15:22, 13 Mayo 2026 (UTC) th4waouxo4v4yvloxg3531n97qg2bab 2207260 2207259 2026-05-13T16:55:39Z ~2026-28971-19 161777 /* */ Tugon 2207260 wikitext text/x-wiki '''Mabuhay!''' Magandang araw, Scorpion prinz, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tidles (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutang pampatnugot] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina mandin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan pampatnugot] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong ip, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> <br><br>[[Tagagamit:Aladdin Ali Baba|Tagagamit:Aladdin Ali Baba]] 08:14, 3 Abril 2013 (UTC) :Hi @[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]], on italian Wiki can you please move [[it:The Game (Neja)]] as is ambiguous with [[it:The Game (singolo Neja)]]? [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27304-69|&#126;2026-27304-69]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27304-69|talk]]) 14:03, 5 Mayo 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] it should be moved to [[:it:The Game (album Neja)]] and there are other titles to correct: [[:it:Washington (New Jersey)]] ambiguous with [[:it:Washington (Contea di Gloucester, New Jersey)]], [[it:Mountain View (California)]] ambiguous with [[:it:Mountain View (contea di Contra Costa, California)]] and [[it:Bellingham (Massachusetts)]] ambiguous with [[it:Bellingham (CDP, Massachusetts)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-27185-85|&#126;2026-27185-85]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-27185-85|talk]]) 14:26, 5 Mayo 2026 (UTC) :::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] there is an issue with [[it:Vivere (brano musicale)]], that should be moved to [[it:Vivere (Cesare Andrea Bixio)]], due to ambiguity with [[it:Vivere (Vasco Rossi)]]. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28194-77|&#126;2026-28194-77]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28194-77|talk]]) 11:47, 10 Mayo 2026 (UTC) ::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] The title [[it:Noli me tangere (romanzo)]] is ambiguous with [[it:Noli me tangere (romanzo Camilleri)]]. Some entries also have non-standard titles, including [[it:L'abisso (Warcraft)]], [[it:Serata di gala (Wodehouse)]], [[it:Giovanni Rossi (presbitero 1785–1867)]], and [[it:Giovanni Rossi (presbitero 1887–1975)]]. Finally, [[it:Step'an Mkrtčyan]] and [[it:Styopa Mkrtchyan]] should be merged, as they refer to the same footballer. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28859-80|&#126;2026-28859-80]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28859-80|talk]]) 15:22, 13 Mayo 2026 (UTC) :::::@[[Tagagamit:Gambo7|Gambo7]] Also, when you have a chance, [[it:Zaglik]] and [[it:Braye (Alta Francia)]] should be moved to [[it:Zaglik (Martakert)]] and [[it:Braye (comune)]], respectively, as the correct titles. [[Natatangi:Mga ambag/&#126;2026-28971-19|&#126;2026-28971-19]] ([[Usapang tagagamit:&#126;2026-28971-19|talk]]) 16:55, 13 Mayo 2026 (UTC) lrjapw8z6c9fsqq4vxif70gry046ymz 0 228774 2207317 2156934 2026-05-14T10:15:26Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2207317 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Otariidae | image = Neophoca_cinerea.JPG | image_caption = An Australian sea lion | fossil_range = {{Fossil range|12|0}}Late [[Miocene]] to Recent | taxon = Otariidae | authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1825 | subdivision_ranks = Genera | subdivision = ''[[Arctocephalus]]''<br /> ''[[Callorhinus]]''<br /> ''[[Eumetopias]]''<br /> ''[[Neophoca]]''<br /> ''[[Otaria]]''<br /> ''[[Phocarctos]]''<br /> ''[[Zalophus]]'' }} Ang '''Otariidae''' isang kubang [[mamalya]]ng mga pamilya may taingang [[karnerong-dagat]]. == Mga genus == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item (concat("''[[", ?taxonname, "]]''") as ?taxonLink) (concat("[http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=", ?msw, " Mammal Species of the World]") as ?mswLink) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q16521 ; wdt:P105 wd:Q34740 ; wdt:P171* wd:Q26700 ; wdt:P225 ?taxonname . optional { ?item wdt:P959 ?msw . } } |columns=P18:Larawan,?taxonLink:Genus,P1843:Ibang tawag,?mswLink:MSW |section= |min_section=3 |sort=P225 |links=text |thumb=128 |autolist=fallback }} {| class='wikitable sortable' ! Larawan ! Genus ! Ibang tawag ! MSW |- | [[Talaksan:Arctocephalus forsteri.jpg|center|128px]] | ''[[Arctocephalus]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000997 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Arctocephalus tropicalis CrozetIslands female.jpg|center|128px]] | ''[[Arctophoca]]'' | | |- | [[Talaksan:Callorhinus ursinus and harem.jpg|center|128px]] | ''[[Callorhinus]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001008 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Euotaria]]'' | | |- | [[Talaksan:Neophoca cinerea.JPG|center|128px]] | ''[[Neophoca]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001012 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Mähnenrobben (auch Südamerikanischer Seelöwe - Otaria flavescens) (Peninsula de Valdes, Jan 1984).jpg|center|128px]] | ''[[Otaria]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001014 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Lion de mer Amnéville 01.jpg|center|128px]] | ''[[Zalophus]]'' | en:Sea Lion<br/>ko:강치속<br/>pl:Uszanka | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001018 Mammal Species of the World] |} {{Wikidata list end}} [[Kategorya:Karnerong-Dagat]] [[Kategorya:Carnivora]] puc4kx17iti64i0mzudlucmrywzyw0l 0 235601 2207296 2184296 2026-05-14T01:32:45Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:Helmand_districts.png]] with [[File:Districts_of_Hilmand_as_of_January_2004.png]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · The map, 2207296 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Helmand | native_name = {{nq|هلمند}} | native_name_lang = ps | settlement_type = Lalawigan | image_skyline = <!-- images and maps -----------> {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/2 | total_width = 250 | image1 = Chaos Company strikes back with Operation Viper Strike 130410-A-PV892-016.jpg | image2 = Kajaki Dam Area MOD 45149824.jpg | image3 = Mosque in Lashkar Gah.jpg | footer = Mula sa itaas: Distrito ng Reg, Lambak ng Sangin, [[Lashkargah|Moske ng Lashkargah]]}}. | image_map = Helmand in Afghanistan.svg | map_caption = Mapa ng Afghanistan na tinatampok ang Helmand | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|31.0|64.0|region:AF_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = Kabisera | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{flag|Afghanistan}} | seat_type = Kabisera | seat = [[Lashkargah]] | leader_title = Gobernador | leader_name = Maulvi Abdul Ahad Talib | leader_title1 = Diputadong Gobernador | leader_name1 = Mulavi Hizbullah<ref>{{Cite news|url = https://pajhwok.com/ps/2021/12/23/four-addicts-from-helmand-prison-were-sent-home-after-treatment/|title = د هلمند له زندانه ۲۱۸ روږدي له درملنې وروسته کورونو ته ولېږل شول|date = 23 Disyembre 2021|last1 = بلال|first1 = رضوان الله|access-date = 5 Enero 2022|archive-date = 5 Enero 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220105080304/https://pajhwok.com/ps/2021/12/23/four-addicts-from-helmand-prison-were-sent-home-after-treatment/|url-status = live|language=en}}</ref> | unit_pref = Metriko<!-- or US or UK --> | area_total_km2 = 58584 | population_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf |title=Estimated Population of Afghanistan 2021-22 |date=Abril 2021 |website=nsia.gov.af |publisher=National Statistic and Information Authority (NSIA) |access-date=Hunyo 29, 2021 |archive-date=Hunyo 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204559/https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf |url-status=dead|language=en }}</ref> | population_total = 1,472,162 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | blank_name_sec1 = Mga pangunahing wika | blank_info_sec1 = [[Pashto language|Pashto]] <br>[[Balochi language|Balochi]]/Brahui<ref>Farm Economic Survey of the Helmand Valley, 1975, [http://scottshelmandvalleyarchives.org/docs/fes-78-03.pdf Pahina 17] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831174840/http://scottshelmandvalleyarchives.org/docs/fes-78-03.pdf |date=2023-08-31 }} (sa Ingles)</ref> <br> [[Dari language|Dari]] | timezone1 = Oras sa Apganistan | utc_offset1 = +4:30 | iso_code = AF-HEL }} Ang '''Helmand''' ([[Pashto language|Pashto]]/[[Dari language|Dari]]: {{nq|هلمند}}; {{IPAc-en|ˈ|h|ɛ|l|m|ə|n|d}} {{respell|HEL|mənd}}<ref>{{Cite Dictionary.com|Helmand}} (sa Ingles)</ref>), kilala din bilang '''Hillmand''', noong sinaunang panahon, bilang '''Hermand''' at '''Hethumand''',<ref name=mrrd/> ay isa sa mga 34 na lalawigan ng [[Apganistan]], na matatagpuan sa timog ng bansa. Ito ang pinakamalaking lalawigan ayon sa sukat, na sinasakop ang {{convert|58,584|km2|sqmi|sigfig=1|abbr=on}} na lawak. Naglalaman ang lalawigan ng 18 distrito, na pinapalooban ng higit sa 1,000 nayon, at halos 1,446,230 nakatirang tao.<ref name=nsia/> Nagsisilbi ang [[Lashkargah]] bilang kabisera ng lalawigan. Bahagi ang Helmand ng rehiyon ng ''Kalakhang Kandahar'' hanggang ginawa itong hiwalay na lalawigan ng Pamahalaan ng Apganistan noong ika-20 dantaon. Dumadaloy ang Ilog Helmand sa rehiyon na karamihan disyerto sa lalawigan, na nagbibigay ng tubig para sa irigasyon. Ang Dam ng Kajaki, na isa sa mga pangunahing imbakan ng tubig ng Apganistan, ay matatagpuan sa distrito ng Kajaki. Pinaniniwalaan na isa ang Helmand sa pinakamalaking mga rehiyon na nag-aani ng [[opyo]] sa mundo, na responsable sa tinatayang 42% ng kabuuang produksyon sa mundo.<ref name="Smh2007-03-05"> {{cite news |author=Pat McGeough |date=2007-03-05 |title=Where the poppy is king |language=en |publisher=Sydney Morning Herald |url=http://www.smh.com.au/news/world/where-the-poppy-is-king/2007/03/04/1172943270271.html?page=fullpage#contentSwap2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605043426/http://www.smh.com.au/news/world/where-the-poppy-is-king/2007/03/04/1172943270271.html?page=fullpage#contentSwap2 |archive-date=2011-06-05 |quote=More than 90 percent of the province's arable land is choked with the hardy plant. A 600-strong, US-trained eradication force is hopelessly behind schedule on its target for this growing season in Helmand - to clear about a third of the crop, which is estimated to be a head-spinning 70,000 hectares.}}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.zeenews.com/znnew/articles.asp?aid=379280&sid=WOR | title=Afghanistan still the largest producer of opium: UN report | publisher=Zee News | archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000039/http://www.zeenews.com/znnew/articles.asp?aid=379280&sid=WOR | archive-date=2007-09-28 | url-status=dead | quote=She said opium cultivation is concentrated in the south of the country, with just one province ‘Helmand’ accounting for 42% of all the illicit production in the world. Many of the provinces with the highest levels of production also have the worst security problems. | access-date=2007-06-26 |language=en }}</ref> Pinapaniwalaan na mas higit pa ito sa buong [[Myanmar]], na ikalawang pinakamalaking nag-aani na bansa pagkatapos Apganistan. Umaani din ang rehiyon ng [[tabako]], matamis na aselga, [[bulak]], [[linga]], [[trigo]], [[monggo]], [[mais]], [[nuwes]], [[mirasol]], [[sibuyas]], [[patatas]], [[kamatis]], [[Koliplor|kuliplor]], [[mani]], [[aprikot|albarikoke]], [[ubas]], at [[melon]].<ref name=nps/> May paliparang domestiko ang lalawigan (ang Paliparang Bost), sa lungsod ng Lashkargah na mabigat na ginagamit ng puwersang pinamumunuan ng NATO. Ang dating Britanikong Kampo Bastion at ang Amerikanong Kampo Leatherneck ay maikling distanya lamang sa timog-kanluran ng Lashkargah. Sa kabuuan ng Digmaan sa Apganistan ng 2001-2021, naging punlaan ang Helmand ng mga aktibidad ng paghihimagsik<ref>{{Cite web|url=https://foreignpolicy.com/2010/03/19/could-helmand-be-the-dubai-of-afghanistan/|title=Could Helmand be the Dubai of Afghanistan?|first=Jean|last=MacKenzie|date=19 Marso 2010|access-date=25 Pebrero 2019|archive-date=9 Agosto 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210809111029/https://foreignpolicy.com/2010/03/19/could-helmand-be-the-dubai-of-afghanistan/|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=UK's Helmand mission was 'flawed'|url=https://www.bbc.com/news/10300703|date=Hunyo 12, 2010|website=Bbc.co.uk|access-date=Hulyo 20, 2019|archive-date=Oktubre 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211016085939/https://www.bbc.com/news/10300703|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.refworld.org/docid/47cbc62a1e.html|title=Afghanistan: Clashes in Helmand leave civilians dead, displaced|author=United Nations High Commissioner for Refugees|website=Refworld.org|access-date=2019-02-25|archive-date=2019-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928115757/https://www.refworld.org/docid/47cbc62a1e.html|url-status=live|language=en}}</ref> at kadalasang tinuturing noong mga panahon na iyon na "pinakamapanganib" na lalawigan.<ref>{{Cite web|url=https://www.vice.com/en_uk/article/7bdbjq/notes-from-afghanistans-most-dangerous-province-102|title=Notes from Afghanistan's Most Dangerous Province|first=Ben|last=Anderson|date=Hunyo 22, 2015|access-date=Pebrero 25, 2019|archive-date=Setyembre 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928115759/https://www.vice.com/en_uk/article/7bdbjq/notes-from-afghanistans-most-dangerous-province-102|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-35984894|title=Afghan forces face 'decisive' battle|first=Justin|last=Rowlatt|date=Abril 7, 2016|website=Bbc.co.uk|access-date=Hulyo 20, 2019|archive-date=Nobyembre 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211109175611/https://www.bbc.com/news/world-asia-35984894|url-status=live|language=en}}</ref> Nasaksihan din ng lalawigan ang ilang mga mabibigat na labanan noong digmaan, kung saan sa tugatog nito, napatay ang daan-daang sibilyan kada buwan.<ref>{{Cite news |last=Tugnoli |first=Lorenzo |title=A year of peace in one of Afghanistan's deadliest provinces |url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2022/afghanistan-helmand-us-withdrawal-anniversary/ |access-date=2022-10-19 |newspaper=Washington Post |language=en |archive-date=2022-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007011410/https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2022/afghanistan-helmand-us-withdrawal-anniversary/ |url-status=live }}</ref> Labis na nakapag-ambag sa pananalapi ng [[Taliban]] ang naaangkop na klima sa paglilinang ng iba't ibang pananim. Karagdagan dito, tinuturing ang Helmand bilang pinakakonserbatibong lugar sa lipunan.<ref>{{cite web |title=Afghanistan |work=Countries of Concern |url=https://www.refworld.org/pdfid/4caebb4f0.pdf |pages=79–86 |access-date=2021-10-21 |archive-date=2017-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170123122403/http://www.refworld.org/pdfid/4caebb4f0.pdf |url-status=live |language=en}}</ref> ==Pangangalaga ng kalusugan== Ang bahagdan ng mga sambahayanan na may malinis na tubig ay bumagsak mula 28% noong 2005 sa 3% noong 2011.<ref name="cimicweb.org">{{cite web|website=Civil Military Fusion Centre – Archive |url=https://www.cimicweb.org/AfghanistanProvincialMap/Pages/Helmand.aspx |title=Helmund Province |access-date=2014-05-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140531105749/https://www.cimicweb.org/AfghanistanProvincialMap/Pages/Helmand.aspx |archive-date=2014-05-31|language=en }}</ref> Ang bahagdan ng mga ipinapanganak na inaasikaso ng isang sanay na komadrona o nagpapaanak ay tumaas mula 2% noong 2005 sa 3% noong 2011.<ref name="cimicweb.org"/> ==Edukasyon== [[File:Friendly Afghan police officer and Afghan girls celebrate the opening of a new girls' school in Helmand.jpg|thumb|Isang pulis na Apgano na nagbibigay ng [[aklat]] sa mga batang babaeng mag-aaral noong pagbubukas ng bagong paaralan para sa mga batang babae sa in Helmand]] Ang kabuuang antas ng karunungang bumasa't sumulat (edad 6 na taon pataas) ay tumaas mula 5% noong 2005 sa 12% noong 2011.<ref name="cimicweb.org"/> Ang kabuuang antas ng paglilista o ''enrollment'' (edad 6–13 taon) ay bumaba mula 6% noong 2005 sa 4% noong 2011.<ref name="cimicweb.org"/> ==Demograpiya== [[File:US Army ethnolinguistic map of Afghanistan -- circa 2001-09.jpg|thumb|Mga pangkat-[[etnolingguwistika]] sa [[Apganistan]]]] Ayon noong 2020, ang populasyon ng Lalawigan ng Helmand ay nasa mga 1,446,230.<ref name=nsia>{{cite web |url=https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2020/06/%D8%A8%D8%B1%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B9-%D9%86%D8%B3%D8%AE%DB%80-%D8%A7%D9%88%D9%84.pdf |title=Estimated Population of Afghanistan 2020-21 |publisher=Islamic Republic of Afghanistan, National Statistics and Information Authority |access-date=6 Hunyo 2021 |archive-date=3 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703171906/https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2020/06/%D8%A8%D8%B1%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B9-%D9%86%D8%B3%D8%AE%DB%80-%D8%A7%D9%88%D9%84.pdf |url-status=dead|language=en }}</ref> Isang lipunan ito na panlipi at kanayunan ang karamihan, na ang katutubong [[Pashtun|mga Pashtun]] ang nangingibabaw; may isang mahalagang minorya ng mga Baloch sa timog, at mayroon din maliit na minorya ng [[Tajik|mga Tajik]], at isang mahalagang minorya ng mga Hazara sa malayong hilagang mga rehiyon ng lalawigan.<ref>{{cite web |title=Welcome - Naval Postgraduate School |url=http://www.nps.edu/Programs/CCS/Docs/PDF+Maps/NewTribal/Helmand.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008225947/http://www.nps.edu/Programs/CCS/Docs/PDF%20Maps/NewTribal/Helmand.pdf |archive-date=8 Oktubre 2012 |access-date=28 Marso 2018 |website=Nps.edu |language=en}}</ref> Nahahati ang mga Pashtun sa sumunod na mga pangkat-etniko: Barakzai (32%), Nurzai (16%), Alakozai (9%), at Eshaqzai (5.2%).<ref name=nps>{{cite web |title=Helmand |url=http://www.nps.edu/programs/ccs/Docs/Executive%20Summaries/Helmand_Executive_Sum.pdf |work=Program for Culture & Conflict Studies |date=Mayo 1, 2010 |access-date=2012-12-28 |archive-date=2012-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008230042/http://www.nps.edu/programs/CCS/Docs/Executive%20Summaries/Helmand_Executive_Sum.pdf |url-status=live |language=en}}</ref> Lahat ng naninirahan sa lalawigan ay mga [[Sunni Islam]] maliban sa maliit na bilang ng mga Hazaras na mga [[Shia Islam|Shi'as]] at ang mga Sikh na sumunsunod sa [[Sikhismo]]. Nasa 53.5% ng populasyon ang nabubuhay na mas mababa sa pambansang [[Kahirapan|linya ng kahirapan]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=nynR_73lsuYC&pg=PA255|title = Decoding the New Taliban: Insights from the Afghan Field|isbn = 9781849042260|last1 = Giustozzi|first1 = Antonio|date = Agosto 2012| publisher=Hurst |language=en}}</ref> ==Mga distrito== [[File:Districts of Hilmand as of January 2004.png|thumb|Mga distrito ng lalawigan ng Helmand]] {| class="wikitable sortable" |+ Mga distrito ng lalawigan ng Helmand |- !Distrito !Kabisera !Populasyon<ref name=mrrd>{{cite web |url=http://www.mrrd-nabdp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=131&Itemid=120 |title=Hillmand Province |publisher=Ministry of Rural Rehabilitation and Development |work=Government of Afghanistan and United Nations Development Programme (UNDP) |access-date=2012-12-27 |archive-date=2013-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729183605/http://www.mrrd-nabdp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=131&Itemid=120 |url-status=live |language=en}}</ref> !Sukat !Bilang ng mga nayon at pangkat-etniko |- |Baghran || || 129,947 || 3,124&nbsp;km² ||38 nayon. 90% Pashtun, 10% Hazara.<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/baghran.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20051027182037/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/baghran.pdf |archive-date=2005-10-27 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Dishu || || 29,005 || 9,485&nbsp;km² || 80% Pashtun, 20% Baloch<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/dishu.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20051027175256/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/dishu.pdf |archive-date=2005-10-27 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Garmsir || || 107,153 || 10,345&nbsp;km² || 112 nayon. 99% Pashtun, 1% Baloch.<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/garmser.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20051027182104/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/garmser.pdf |archive-date=2005-10-27 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Kajaki || || 119,023 || 1,976&nbsp;km² || 220 nayon. 100% Pashtun.<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/kajaki.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20051027180625/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/kajaki.pdf |archive-date=2005-10-27 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Khanashin (Reg) || || 17,333 || 13,153&nbsp;km² || 52% Pashtun, 48% <ref>Baloch.Farm Economic Survey of the Helmand Valley, 1975, [http://scottshelmandvalleyarchives.org/docs/fes-78-03.pdf Page 18] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831174840/http://scottshelmandvalleyarchives.org/docs/fes-78-03.pdf |date=2023-08-31 }} (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/khanishin.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20051027184243/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/khanishin.pdf |archive-date=2005-10-27 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Lashkargah || [[Lashkargah]] || 201,546 || 998&nbsp;km² || 160 nayon. 60% Pashtun, 20% Baloch, 20% Hindu, Hazara at Uzbek.<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/lashkargah.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20051027185717/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/lashkargah.pdf |archive-date=2005-10-27 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Marjah || Marjah || || 2,300&nbsp;km² || |- |Musa Qala || Musa Qala || 138,896 || 1,694&nbsp;km² || 100% Pashtun.<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/musa_aala.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20051027184309/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/musa_aala.pdf |archive-date=2005-10-27 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Nad Ali || || 235,590 || 4,564&nbsp;km² || 80% Pashtun, 10% Hazara, 5% Tajik, 5% Baloch.<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/nad_ali.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20051027182205/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/nad_ali.pdf |archive-date=2005-10-27 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Grishk (Nahri Saraj) || || 166,827 || 1,543&nbsp;km² || 97 nayon. 90% Pashtun, 5% Hazara, 5% Baloch.<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/nahri_saraj.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206054611/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/nahri_saraj.pdf |archive-date=2009-02-06 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Nawa-I-Barakzayi || || 89,189 || 4135&nbsp;km² || 350 nayon. 99% Pashtun, 1% Farsiwan, Hindu and Sikh.<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/nawa_e_barakzai.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20051027193146/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/nawa_e_barakzai.pdf |archive-date=2005-10-27 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Nawzad || || 108,258 || 4,135&nbsp;km² || 100% Pashtun.<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/naw_zad.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20051027182129/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/naw_zad.pdf |archive-date=2005-10-27 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Sangin || Sangin || 66,901 || 508&nbsp;km² || 100% Pashtun.<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/sangin.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20051027180715/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/sangin.pdf |archive-date=2005-10-27 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Washir || || 31,476 || 4,319&nbsp;km² || 100% Pashtun.<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine |url=http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/D_Washar.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20051027183130/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/southern/helmand/D_Washar.pdf |archive-date=2005-10-27 |language=en |accessdate=22 Hulyo 2023}}</ref> |- |Bahram Chah || || (300-3500) || |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Helmand, Lalawigan ng}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Afghanistan]] cqskmwuvhm4k7adl7uk7u2mlfueygsv 0 239498 2207303 1467704 2026-05-14T04:34:59Z ~2026-29060-92 161792 Changed redirect target from [[Rose Fostanes]] to [[The X Factor]] 2207303 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[The X Factor]] 06cqvl19fvs0lx2vw43aa7v44vnrdde 0 242437 2207292 2126924 2026-05-14T01:29:43Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:FNL_Flag.svg]] with [[File:Flag_of_the_National_Liberation_Front_of_South_Vietnam,_Flag_of_South_Vietnam_(1975–1976).svg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] ( 2207292 wikitext text/x-wiki {{Infobox anthem |title = Giải phóng miền Nam <br> Palayain ang Katimugan! |transcription = |english_title = Liberate the South |alt_title = |en_alt_title = |alt_title_2 = |en_alt_title_2 = |image = |image_size = |alt = |caption = |prefix = Pambasan |country = [[File:Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg|23px|border]] [[Hilagang Vietnam]] At [[Timog Vietnam]] |author = Lưu Hữu Phước |lyrics_date = Hulyo 1969<ref name=NAinfo>{{cite web|url=http://www.nationalanthems.info/svn.htm|title=South Vietnam 1975-1976 - nationalnthems.info|author=nationalanthems.info|publisher=nationalanthems.info|accessdate=2012-02-08}}</ref> |composer = Lưu Hữu Phước |music_date = Hulyo 1969<ref name=NAinfo/> |adopted = 1975 |until = 1976 |sound = |sound_title = "Liberate the South" }} Ang "'''Giải phóng miền Nam'''" (literal na saling sa [[wikang Tagalog|Tagalog]]: "Palayain ang Timog"), na kilala rin sa Ingles bilang "Liberate the South" o "Release the South", ay ang [[pambansang awit]] ng [[Hilagang Vietnam]] noong 1975 hanggang 1976. ==Kasaysayan== Si [[Lưu Hữu Phước]] na kilalang bilang isang [[komunismo|komunistang]] Vietnames at kompsitor (1921-1989) ang sumulat ng titik at [[musika]] ng "Giải phóng miền Nam". At si Phước din ang sumulat ng titik sa pambansang awit ng [[Timog Vietnam]], bago siya naging isang komunista. ==Mga titik== {{col-begin}} {{Col-2}} ===Wikang Vietnames === Giải phóng miền Nam, chúng ta cùng quyết tiến bước.<br /> Diệt Đế quốc Mỹ, phá tan bè lũ bán nước.<br /> Ôi xương tan máu rơi, long hân thù ngất trời.<br /> Sông núi bao nhiêu năm cắt rời.<br /> Đây Cửu Long hùng tráng, Đây Trường Sơn vinh quang.<br /> Thúc giục đoàn ta xung phong đi giết thù.<br /> Vai sát vai chung một bóng cờ. Vùng lên! Nhân dân miền Nam anh hùng!<br /> Vùng lên! Xông pha vượt qua bão bùng.<br /> Thề cứu lấy nước nhà! Thề hy sinh đến cùng!<br /> Cầm gươm, ôm sung, xông tới!<br> Vận nước đã đên rồi. Bình minh chiếu khắp nơi.<br /> Nguyện xây non nước sáng tươi muôn đời. {{Col-2}} ===Salin sa [[wikang Ingles]]=== To liberate the South, we decided to advance. ,<br/> [[Vietnam War|To exterminate the]] United States|American imperialists, and destroy |the country sellers!.<br/> Oh bones have broken, and blood has fallen, the hatred is rising high. ,<br/> Our country has been separated for so long. <br/> Here, the sacred [[Mekong]], here, glorious Truong Son Mountains <br/> Are urging us to advance to kill the enemy, <br/> Shoulder to shoulder, under a common flag.<br/> Arise! Ye brave people of the South! <br/> Arise! Let us go through storms. We'll save the homeland, to the end we'll sacrifice! <br/> Hold your swords and guns, let us go forward! <br/> The chance is coming up, the sun shines everywhere. <br/> We'll build up our nation, forever shining. {{col-end}} ===Pagkakaliwat sa [[Wikang Tagalog|Filipino]]=== Sa pag laya ng katimugan, ay sama sama tayong susulong <br/> upang Alisin ang Imperyalistang Amerikano at buwagin ang sistemang bulok!<br/> Ng ang sakit at luha, hirap,ay mawala nang lahat at maligtas! <br/> tayo ay nag hirap ng mahabang panahon.<br/>At ngayon mula sa Mekong hanggang sa budok trongsong ay sama samang susulong upang itaboy ang mga kaaway! <br/> Sulong! mga Bayani ng timog! Sulong! sa lahat ng hadlang! <br/> na handang sagipin ang inang bayan hanggang sa huli!<br/> Hinog na ang panahon ! hawakan ang Sandata at tayo'y Sumulong! <br/> Ikalat ang liwanag sa buong bansa at tayo ay magtayo ng bagong lipunan! ==Tingnan din== * [[Vietnam]] * [[Digmaang Vietnam]] ==Sanggunian== {{reflist}} ==Mga Kawing pang Labas== *[http://david.national-anthems.net/svn.htm ''Liberate the South'' at NationalAnthems.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080803081756/http://david.national-anthems.net/svn.htm |date=2008-08-03 }} {{Nationalanthemsofasia}} [[Kaurian:Pambansang awit]] 4n2t5kecy1gg1vbrw2hyowjtf8n7wtl 0 298809 2207261 2012172 2026-05-13T19:11:29Z Niegodzisie 98041 /* Discography */ 2207261 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=Modest Mouse|image=Modest Mouse UPT.jpg|caption=Modest Mouse na gumaganap noong 2007|image_size=600|landscape=yes|background=group_or_band|origin=[[Issaquah, Washington]], Estados Unidos|genre={{flatlist| *[[Indie rock]] *[[alternative rock]] *[[art punk]] }}|years_active=1992–kasalukuyan|label={{flatlist| *[[Epic Records|Epic]] *[[Up Records|Up]] *[[K Records|K]] *[[Matador Records|Matador]] *[[Glacial Pace|Glacial]] }}|associated_acts={{flatlist| *[[Ugly Casanova]] *[[Seasick Steve]] *[[The Shins]] }}|website={{URL|https://www.modestmouse.com/}}|current_members=[[Isaac Brock (musikero)|Issac Brock]]<br/>[[Jeremiah Green]]<br/>[[Tom Peloso]]<br/>[[Jim Fairchild]]<br/>Russell Higbee<br/>[[Lisa Molinaro]]<br/>[[Ben Massarella]]<br/>[[Davey Brozowski]]|past_members=[[Eric Judy]]<br/>[[Joe Plummer]]<br/>[[Johnny Marr]]<br/>[[Dann Gallucci]]<br/>[[Benjamin Weikel]]<br/>Robin Peringer<br/>John Wickhart}} Ang '''Modest Mouse''' ay isang American [[Musikang rock|rock]] band na nabuo noong 1992 sa [[Issaquah, Washington]] at kasalukuyang nakabase sa [[Portland, Oregon]]. Ang mga founding members ay lead singer / guitarist na si [[Isaac Brock (musikero)|Isaac Brock]], drummer na si [[Jeremiah Green]], at bassist na si [[Eric Judy]]. Matindi ang naiimpluwensyahan ng [[Pavement]], [[Pixies]], [[XTC]], at [[Talking Heads]], ang banda ay nag-eensayo, muling nabuo, at naitala ang mga demo sa halos dalawang taon bago tuluyang pumirma sa maliit na bayan na indie label na [[K Records]] at naglabas ng maraming mga solo.<ref>[http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/epm/72297]{{Dead link|date=July 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Dahil ang kanilang 1996 na pasinaya ''[[This Is a Long Drive for Someone with Nothing to Think About]]'', ang lineup ng banda ay nakasentro sa Brock at Green. Nakamit ng banda ang pangunahing tagumpay sa kanilang ika-apat na album na ''[[Good News for People Who Love Bad News]]'' (2004) at ang mga nag-iisang "[[Float On]]" at "[[Ocean Breathes Salty]]". Si Judy ay gumanap sa bawat album ng Modest Mouse hanggang sa kanyang pag-alis noong 2012. [[Gitara|Ang Guitarist na si]] [[Johnny Marr]] (dating ng [[the Smiths]]) ay sumali sa banda noong 2006, ilang sandali kasunod ang [[Instrumentong pinapalo|percussionist na si]] [[Joe Plummer]] (dating ng [[The Black Heart Procession|Black Heart Procession]]) at multi-instrumentalist na si [[Tom Peloso]], upang magtrabaho sa album na ''[[We Were Dead Before the Ship Even Sank]]'' (2007). Ang Guitarist na si [[Jim Fairchild]] ay sumali sa banda noong 2009. Ang ika-anim na album ng banda na ''[[Strangers to Ourselves]]'' ay inilabas noong 17 Marso 2015. == Discography == '''Mga studio albums''' * ''[[This Is a Long Drive for Someone with Nothing to Think About]]'' (1996) * ''[[The Lonesome Crowded West]]'' (1997) * ''[[The Moon & Antarctica]]'' (2000) * ''[[Good News for People Who Love Bad News]]'' (2004) * ''[[We Were Dead Before the Ship Even Sank]]'' (2007) * ''[[Strangers to Ourselves]]'' (2015) * ''[[The Golden Casket]]'' (2021) * ''[[An Eraser and a Maze]]'' (2026) == Mga Sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.modestmouse.com/ Opisyal na website ng Modest Mouse] * {{Allmusic|class=artist|id=p200044|label=Modest Mouse}} [[Kategorya:Mga banda mula sa Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga artist ng Sub Pop]] [[Kategorya:Mga artist ng Matador Records]] p60lqzsujk0c6avrrdk1lok3nl4gt9l 0 302212 2207302 2205001 2026-05-14T04:34:03Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2207302 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Cagliari|Cagliari]], [[Sardegna]], sa [[Italya]]. {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q747074 . ?item wdt:P131 wd:Q16149 . } |columns=P635:ISTAT,label:Comune,P2046:Lawak,P1082:Populasyon |section= |min_section= |sort=P635 |links=text |thumb= |autolist= |references=all |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 111003<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Ballao]] | 46.63 kilometro kuwadrado | 719<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111006<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Buggerru]] | 48.33 kilometro kuwadrado | 1045<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111007 | [[Burcei]] | 94.85 kilometro kuwadrado | 2625<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111011<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Castiadas]] | 103.89 kilometro kuwadrado | 1699<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111013<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Decimoputzu]] | 44.77 kilometro kuwadrado | 4171<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111014<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Dolianova]] | 84.31 kilometro kuwadrado | 9451<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111016<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Domusnovas]] | 80.59 kilometro kuwadrado | 5865<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111021<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Fluminimaggiore]] | 108.18 kilometro kuwadrado | 2639<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111026<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Gesico]] | 25.62 kilometro kuwadrado | 739<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111032<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Guamaggiore]] | 16.8 kilometro kuwadrado | 904<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111033<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Guasila]] | 43.51 kilometro kuwadrado | 2480<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111042<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Muravera]] | 93.51 kilometro kuwadrado | 5167<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111043<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Musei]] | 20.27 kilometro kuwadrado | 1507<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111047<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Nuraminis]] | 45.18 kilometro kuwadrado | 2305<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111051<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Ortacesus]] | 23.63 kilometro kuwadrado | 873<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111055 | [[Pimentel, Cerdeña|Pimentel]] | 14.97 kilometro kuwadrado | 1114<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111060<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Samatzai]] | 31.16 kilometro kuwadrado | 1530<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111061<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[San Basilio, Cerdeña]] | 44.63 kilometro kuwadrado | 1124<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111064<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[San Nicolò Gerrei]] | 63.52 kilometro kuwadrado | 720<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111065<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[San Sperate]] | 26.24 kilometro kuwadrado | 8401<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111066<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[San Vito, Cerdeña]] | 231.64 kilometro kuwadrado | 3426<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111069<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Sant'Andrea Frius]] | 36.16 kilometro kuwadrado | 1690<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111074<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Selegas]] | 20.39 kilometro kuwadrado | 1282<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111075<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Senorbì]] | 34.29 kilometro kuwadrado | 4777<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111076<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Serdiana]] | 55.71 kilometro kuwadrado | 2660<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111084<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Siliqua, Cerdeña|Siliqua]] | 189.85 kilometro kuwadrado | 3558<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111085 | [[Silius]] | 38.36 kilometro kuwadrado | 1033<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111086<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Siurgus Donigala]] | 76.39 kilometro kuwadrado | 1823<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111088<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Suelli]] | 19.2 kilometro kuwadrado | 1064<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111093<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Ussana]] | 32.82 kilometro kuwadrado | 4015<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111095<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Vallermosa]] | 61.75 kilometro kuwadrado | 1804<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111106<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Villasor]] | 86.79 kilometro kuwadrado | 6587<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 111107<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref> | [[Villaspeciosa]] | 27.19 kilometro kuwadrado | 2571<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117002 | [[Barumini]] | 26.4 kilometro kuwadrado | 1156<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117010 | [[Lunamatrona]] | 20.59 kilometro kuwadrado | 1618<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117011 | [[Pabillonis]] | 37.42 kilometro kuwadrado | 2473<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117012 | [[Pauli Arbarei]] | 15.14 kilometro kuwadrado | 567<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117013 | [[Samassi]] | 42.04 kilometro kuwadrado | 4789<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117014 | [[San Gavino Monreale]] | 87.4 kilometro kuwadrado | 8056<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117015 | [[Sanluri]] | 84.23 kilometro kuwadrado | 8119<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117016 | [[Sardara]] | 56.23 kilometro kuwadrado | 3801<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117017 | [[Segariu]] | 16.69 kilometro kuwadrado | 1111<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117019 | [[Serrenti]] | 42.78 kilometro kuwadrado | 4540<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117020 | [[Setzu]] | 7.77 kilometro kuwadrado | 131<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117021 | [[Siddi, Cerdeña|Siddi]] | 11.02 kilometro kuwadrado | 583<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117022 | [[Tuili]] | 24.59 kilometro kuwadrado | 929<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117023 | [[Turri, Cerdeña|Turri]] | 9.6 kilometro kuwadrado | 379<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117024 | [[Ussaramanna]] | 9.76 kilometro kuwadrado | 489<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117026 | [[Villamar]] | 38.53 kilometro kuwadrado | 2431<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 117027 | [[Villanovaforru]] | 10.93 kilometro kuwadrado | 584<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 118012 | [[Domus de Maria]] | 97.14 kilometro kuwadrado | 1638<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 118021 | [[Goni, Cerdeña|Goni]] | 18.6 kilometro kuwadrado | 447<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119002 | [[Calasetta]] | 31.06 kilometro kuwadrado | 2775<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119008 | [[Gonnesa]] | 48.06 kilometro kuwadrado | 4617<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119012 | [[Narcao]] | 85.88 kilometro kuwadrado | 3039<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119013 | [[Nuxis]] | 61.59 kilometro kuwadrado | 1436<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119014 | [[Perdaxius]] | 29.5 kilometro kuwadrado | 1306<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119015 | [[Piscinas]] | 16.89 kilometro kuwadrado | 793<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119016 | [[Portoscuso]] | 38.09 kilometro kuwadrado | 4835<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119017 | [[San Giovanni Suergiu]] | 72.37 kilometro kuwadrado | 5630<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119018 | [[Santadi]] | 116.49 kilometro kuwadrado | 3163<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119019 | [[Sant'Anna Arresi]] | 36.68 kilometro kuwadrado | 2612<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119020 | [[Sant'Antioco]] | 87.9 kilometro kuwadrado | 10645<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119021 | [[Tratalias]] | 31 kilometro kuwadrado | 1020<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 119023 | [[Villaperuccio]] | 36.43 kilometro kuwadrado | 995<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |} ---- &sum; 65 items. {{Wikidata list end}} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Cagliari]] 8bj8210h01lhgj0cgpy9wofifgi1uiv 0 306671 2207274 2206225 2026-05-14T00:37:26Z GinawaSaHapon 102500 +[[Kategorya:Lingguwistika]]; +[[Kategorya:Ponetikang pang-artikulasyon]] using [[WP:HC|HotCat]] 2207274 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit sa paksa. -->{{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pasutsót''' o '''prikatíbo''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng pagpuwersa sa daloy ng hangin sa isang makitid na lagusan na resulta ng pagkiskis ng dalawang artikulador sa isa't-isa.<ref name=":0">{{SOWL}}</ref> Maaaring magmula ito sa kiskisan ng parehong [[Labi (anatomiya)|labi]] kagaya ng kaso ng {{Ipa|[f]}}, ang likurang bahagi ng [[dila]] sa [[ngala-ngala]] tulad sa {{Ipa|[x]}} na makikita bilang ''ch'' sa apelyidong ''[[Johann Sebastian Bach|Bach]]'', o di kaya'y ang gilid ng dila sa likurang ngipin tulad sa ''ll'' sa salitang [[Gales]] na ''Llanelli''. Tinatawag ang prosesong ito bilang '''prikasyón.''' Kabilang sa mga katinig na pasutsot ang mga [[matitinis na katinig]], na nabubuo sa pamamagitan ng pagkitid sa daanan ng hangin habang nakapatag ang dila upang gabayan ang hangin palabas. Ilan sa mga halimbawa nito ang {{IPA|[s z ʃ ʒ]}}.<ref name=":0" /> May dalawang katutubong katinig na pasutsot sa wikang Tagalog: {{IPA|[s h]}} (hal. ''salita'', ''halik''). Makikita sa mga hiram na salita ang {{IPA|[f v z ʃ]}} (hal. ''fengshui'', ''valid'', ''zoo'', ''shabu'') na opisyal na bahagi ng pamantayang anyo nito na [[Wikang Filipino|Filipino]] maliban sa {{IPA|[ʃ]}}, na hindi kinokonsiderang isang hiwalay na titik. == Wika == Pinaniniwalaan na ang [[wikang Ubykh]] ang nagtataglay sa pinakamaraming katinig na pasutsot (29, hindi kasama ang {{Ipa|/h/}}) bago itong tuluyang mamatay noong 1992; ilan pa nga sa mga ito ang walang kaakibat na simbolo o tuldik sa IPA. Ikumpara ito sa tinatayang 8.7% ng mga wika sa mundo ang walang ponemikong katinig na pasutsot,<ref>{{Cite web |last=Maddieson |first=Ian |date=2013 |editor-last=Dryer |editor-first=Matthew S. |editor2-last=Haspelmath |editor2-first=Martin |title=Absence of Common Consonants |trans-title=Kawalan ng mga Karaniwang Tunog |url=https://wals.info/chapter/18 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=WALS Online |language=en |doi=10.5281/zenodo.13950591}}</ref> lalo na sa mga [[katutubong wika sa Australia]], kung saan pawang nagmumula ang mga kaunting katinig na pasutsot, kung meron man, sa paglipat ng tunog ng mga [[katinig na pasara]] o [[Katinig na padulas|padulas]]; nangyayari rin ito sa ilang mga wika sa [[Bagong Ginea]] at sa [[Timog Amerika]]. Gayunpaman, bagamat walang {{Ipa|/h/}} sa kahit anong mga katutubong wika ng Australia, nagpapakita pa rin ito sa mga imbentaryo ng ibang mga wika na walang tunay na katinig na pasutsot. Tipikal na makikita ang mga wikang nagtatangi sa mga katinig na pasutsot batay sa [[Tunog (ponetika)|tunog]] sa mga kontinente ng [[Europa]], [[Aprika]], at [[Kanlurang Asya]]. Kadalasang wala sa mga wika ng [[Timog Asya|Timog]] at [[Silangang Asya]] (kagaya ng [[wikang Mandarin]], [[Wikang Koreano|Koreano]], at [[mga wikang Austronesyo]]) ang mga matunog na katinig na pasutsot tulad ng {{IPA|[z]}} at {{Ipa|[v]}}. Pawang mga [[alopono]] naman ang mga ito sa ilang mga [[wikang Drabida]] ng India. Medyo bihira rin ang mga matunog na katinig na pasutsot sa [[Mga katutubong wika ng Kaamerikahan|mga katutubong wika]] ng [[Kaamerikahan]]. Sa pangkalahatan, mas bihira sa mga wika na itangi ang mga katinig na pasutsot batay sa tunog kesa sa mga pasara, na makikita lamang sa tinatayang katlo ng lahat ng mga wika sa mundo kumpara sa 60% sa mga katinig na pasara.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=The World Atlas of Language Structures |url=https://archive.org/details/worldatlasoflang0000unse |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-925591-1 |location=Oxford |pages=[https://archive.org/details/worldatlasoflang0000unse/page/26 26]–29 |language=en |trans-title=Ang Atlas ng Mundo sa mga Estraktura ng Wika |chapter=Voicing in Plosives and Fricatives |trans-chapter=Tunog sa mga Katinig na Papigil at Pakiskis}}</ref> Sa kabaligtaran naman, nasa 15% naman ng mga wika ang nagtataglay ng matunog na katinig na pasutsot ngunit walang kapares na walang tunog na katinig na pasutsot. Sa mga ito, nasa 2/3 ang nagtataglay ng ganitong sistema nang walang kahit anong pagtatangi.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=Patterns of Sounds |url=https://archive.org/details/patternsofsounds0000madd |publisher=Cambridge University Press |year=1984 |isbn=0-521-26536-3 |language=en |trans-title=Mga Pattern ng Tunog}}</ref> == Uri == === Pulmonikong katinig === Nahahati ang mga [[pulmonikong katinig]] na pasutsot sa dalawa: mga matitinis at di-matitinis, bagamat karaniwang tinatangi lamang ang mga ito para sa mga [[lugar ng artikulasyon]] kung saan posible ang dalawang ito, kagaya halimbawa sa ngipin. Ipinapakita sa susunod na talahanayan sa baba ang mga ito; para sa bawat uri, nasa taas ang di-matunog na anyo nito habang nasa baba ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. Nakalista ang mga ito batay sa lugar mula labi papaloob sa lalamunan. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na pasutsot sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸ}}}} |[[Wikang Hapones|Hapones]] | {{Lang|ja|腐敗}} {{Lang|ja-Latn|fuhai}} |'bulok' |{{IPA|[ɸɯhai]}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|β}}}} |[[Wikang Portuges|Portuges]] (Europeo) | {{Lang|pt|sábado}} |'Sabado' |{{IPA|[ˈsaβɐðu]}} |- | rowspan="2" | [[Katinig na pasutsot sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|f}}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] | {{Lang|nl|fiets}} |'bisikleta' |{{IPA|[fiːts]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|v}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] |{{Lang|en|valve}} |'tubo' |{{IPA|[væɫv]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa labi-dila]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̼}}}} |[[Wikang Big Nambas|Big Nambas]] |? |'[[hika]]' |{{IPA|[ˈinɛθ̼]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̼}}}} |[[Wikang Tangoa|Tangoa]] |? |'bato' |{{IPA|[ð̼atu]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa labi't paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɥ̊}}}} |[[Wikang Breton|Breton]] |? |'kusina niya' [babae] |{{IPA|[i ˈçᶣizin]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa labi't ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʍ}}}} |[[Wikang Persa|Persa]] (Klasiko) |{{Lang|fa|خواستن}} {{Lang|fa-Latn|xwâstän}} |'nais' |{{IPA|[xʷɑːs.ˈtan]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s̪}}}} |[[Wikang Mandarin|Mandarin]] |{{Lang|zh|三}} {{Lang|zh-Latn|sān}} |'tatlo' |{{IPA|[s̪a̋n]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z̪}}}} |[[Wikang Pranses|Pranses]] |{{Lang|fr|zèbre}} |'[[sebra]]' |{{IPA|[z̪ɛbʁ]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ}}}} |[[Wikang Swahili|Swahili]] |{{Lang|sw|thamini}} |'halaga' |{{IPA|[θɑˈmini]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð}}}} |[[Wikang Arabe|Arabo]] |{{Lang|ar|ذهب}} {{Lang|ar-Latn|dhahab}} |'ginto' |{{IPA|[ˈðæhæb]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa ngipin pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ̪}}}} |[[Wikang Noruwego|Noruwego]] (Trondheim) |{{Lang|no|sælt}} |'naibenta' |{{IPA|[s̪aɬ̪t̪]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa parehong ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h̪͆}}}} |[[Wikang Adyghe|Adyghe]] |{{Lang|ady|дахэ}} {{Lang|ady-Latn|daxɛ}} |'maganda' |{{IPA|[daːh̪͆a]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa ngipin-labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|f͆}}}} |[[Wikang Groenlandes|Groenlandes]] |{{Lang|kl|tassa aajufffa}} |'ayun na' |{{IPA|[tasːa aːjuf͆ːˠa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |lasa |{{IPA|[ˈlasɐ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z}}}} |[[Wikang Malayo|Malay]] |{{Lang|ms|beza}} |'pagkakaiba' |{{IPA|[bezə]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̠}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] |{{Lang|is|þú}} |'ikaw' |{{IPA|[θ̠uː]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̠}}}} |[[Wikang Tseko|Tseko]] |{{Lang|cs|čtyři}} |'apat' |{{IPA|[ˈt͡ʃtɪɹ̝ɪ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|tegell}} |'takure' |{{IPA|[ˈtɛɡɛɬ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɮ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|ukudla}} |'kumain' |{{IPA|[úɠùːɮá]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |siya |{{IPA|[ʃa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʒ}}}} |[[Wikang Eslobako|Eslobako]] |{{Lang|sk|žena}} |'babae' |{{IPA|[ʒena]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠̊˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|crew}} |'kasamahan' |{{IPA|[kɹ̝̠̊ʊu̯]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠˔ }}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] |{{Lang|nl|meer}} |'lawa' |{{IPA|[meːɹ̠˔]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasutsot sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂ}}}} |[[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] |{{Lang|uk|шахи}} {{Lang|uk-Latn|šahy}} |'[[ahedres]]' |{{Ipa|[ˈʂɑxɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʐ}}}} |[[Wikang Polako|Polako]] |{{Lang|pl|żona}} |'asawang babae' |{{IPA|[ˈʐ̻ɔn̪ä]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasutsot sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ̊˔}}}} |[[Wikang Ormuri|Ormuri]] |{{Lang|oru|suř}} |'pula' |{{IPA|[suɻ̝̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (Timog Aprika) |{{Lang|en|red}} |'pula' |{{IPA|[ɻ˔ed]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa dilang pulupot pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ꞎ}}}} |[[Wikang Toda|Toda]] |? |'lambak' |{{IPA|[paɭ̊ ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼅}}}} |[[Wikang Ao|Ao]] |{{Lang|njo|liru}} |'kumpas' |{{IPA|[li𝼅u]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa paleta't gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|sjæl}} |'kaluluwa' |{{IPA|[ˈɕeːˀl]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʑ}}}} |[[Wikang Kastila|Kastila]] (Paraguay) |{{Lang|es|carro}} |'sasakyan' |{{Ipa|[ˈkaʑo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ç}}}} |[[Wikang Ungaro|Unggaro]] |{{Lang|hu|kapj}} |'kunin' |{{IPA|[ˈkɒpç]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʝ}}}} |[[Wikang Italyano|Italyano]] (Timog) |{{Lang|it|figlio}} |'anak na lalaki' |{{IPA|[ˈfiʝːo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa paleta pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼆}}}} |[[Wikang Turko|Turko]] |{{Lang|tr|dil}} |'dila' |{{IPA|[ˈd̟iʎ̟̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʎ̝}}}} |[[Wikang Jebero|Jebero]] |? |'eskopeta' |{{IPA|[iˈʎ̝apa]}} |- | rowspan="2" |[[Tunog sj|Tunog ''sj'']] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɧ}}}} |[[Wikang Suweko|Suweko]] |{{Lang|sv|en skjorta}} |'isang damit' |{{IPA|[ɛŋˈɧʊʈːa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|x}}}} |[[Wikang Afrikaans|Afrikaans]] |{{Lang|af|groot}} |'malaki' |{{Ipa|[xrʊət]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɣ}}}} |[[Wikang Griyego|Griyego]] |{{Lang|el|γάλα}} {{Lang|el-Latn|gála}} |'gatas' |{{IPA|[ˈɣala]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa ngala-ngala pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼄}}}} |[[Wikang Wahgi|Wahgi]] |{{Lang|whg|nòⱡ}} |'tubig' |{{IPA|[no𝼄˩]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʟ̝}}}} |[[Wikang Archi|Archi]] |{{Lang|aqc|наӏлъдут}} {{Lang|aqc-Latn|naydut}} |'bughaw' |{{IPA|[naʟ̝dut]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|chwech}} |'anim' |{{IPA|[χweːχ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʁ}}}} |[[Wikang Hebreo|Ebreo]] |{{Lang|he|עוֹרֵב}} {{Lang|he-Latn|orev}} |'uwak' |{{IPA|[ʔoˈʁ̞ev]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa lalaugan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ħ}}}} |[[Wikang Maltes|Maltes]] |{{Lang|mt|wieħed}} |'isa' |{{IPA|[wiːħet]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|ravn}} |'uwak' |{{IPA|[ʕ̞ɑ̈wˀn]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa tagukan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |tahimik |{{IPA|[tɐˈhimɪk]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɦ}}}} |[[Wikang Koreano|Koreano]] |{{Lang|ko|여행}} {{Lang|ko-Latn|yeohaeng}} |'lakbay' |{{IPA|[jʌɦεŋ]}} |} === Di-pulmonikong katinig === {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | [[Palabas na katinig na pasutsot sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸʼ}}}} |[[Wikang Yuchi|Yuchi]] | {{Lang|yuc|f̓asę}} |'magandang gabi' |{{IPA|[ɸʼasẽ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|fʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] | {{Lang|yap|f'aang}} |'igat' |{{IPA|[fʼaːŋ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] |{{Lang|yap|th'abii}} |'pinaka' |{{IPA|[θʼabiː]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|sʼ}}}} |[[Wikang Hausa|Hausa]] |{{Lang|ha|tsutsa}} |'bulate' |{{IPA|[sʼusʼa]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|lʼook}} |'isda' |{{IPA|[ɬʼuːk]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃʼ}}}} |[[WIkang Gullah|Gullah]] |{{Lang|gul|shew}} |'mag-ahit' |{{IPA|[ʃʼɛw]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂʼ}}}} |[[Wikang Keres|Keres]] |{{Lang|kjq|sr'aatsi}} |'napilas' |{{IPA|[ʂʼɑːtsi]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕʼ}}}} |[[Wikang Kabardino|Kabardino]] |{{Lang|kbd|пщӀы }} {{Lang|kbd-Latn|pśʼy}} |'sampu' |{{IPA|[pɕʼə]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|xʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|xʼáaxʼ}} |'mansanas' |{{IPA|[xʼáːxʼ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χʼ}}}} |[[Wikang Dakota|Dakota]] |{{Lang|dak|haŋȟʼáŋna}} |'umaga' |{{IPA|[hãχʼã.na]}} |} == Sanggunian == {{Reflist}} {{Articulation navbox}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] [[Kategorya:Mga katinig]] [[Kategorya:Lingguwistika]] [[Kategorya:Ponetikang pang-artikulasyon]] hp5onwth3j248tvv4q8y096xm1wo3qk 2207280 2207274 2026-05-14T00:41:42Z GinawaSaHapon 102500 added [[Category:Bigkas]] using [[WP:HC|HotCat]] 2207280 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit sa paksa. -->{{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pasutsót''' o '''prikatíbo''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng pagpuwersa sa daloy ng hangin sa isang makitid na lagusan na resulta ng pagkiskis ng dalawang artikulador sa isa't-isa.<ref name=":0">{{SOWL}}</ref> Maaaring magmula ito sa kiskisan ng parehong [[Labi (anatomiya)|labi]] kagaya ng kaso ng {{Ipa|[f]}}, ang likurang bahagi ng [[dila]] sa [[ngala-ngala]] tulad sa {{Ipa|[x]}} na makikita bilang ''ch'' sa apelyidong ''[[Johann Sebastian Bach|Bach]]'', o di kaya'y ang gilid ng dila sa likurang ngipin tulad sa ''ll'' sa salitang [[Gales]] na ''Llanelli''. Tinatawag ang prosesong ito bilang '''prikasyón.''' Kabilang sa mga katinig na pasutsot ang mga [[matitinis na katinig]], na nabubuo sa pamamagitan ng pagkitid sa daanan ng hangin habang nakapatag ang dila upang gabayan ang hangin palabas. Ilan sa mga halimbawa nito ang {{IPA|[s z ʃ ʒ]}}.<ref name=":0" /> May dalawang katutubong katinig na pasutsot sa wikang Tagalog: {{IPA|[s h]}} (hal. ''salita'', ''halik''). Makikita sa mga hiram na salita ang {{IPA|[f v z ʃ]}} (hal. ''fengshui'', ''valid'', ''zoo'', ''shabu'') na opisyal na bahagi ng pamantayang anyo nito na [[Wikang Filipino|Filipino]] maliban sa {{IPA|[ʃ]}}, na hindi kinokonsiderang isang hiwalay na titik. == Wika == Pinaniniwalaan na ang [[wikang Ubykh]] ang nagtataglay sa pinakamaraming katinig na pasutsot (29, hindi kasama ang {{Ipa|/h/}}) bago itong tuluyang mamatay noong 1992; ilan pa nga sa mga ito ang walang kaakibat na simbolo o tuldik sa IPA. Ikumpara ito sa tinatayang 8.7% ng mga wika sa mundo ang walang ponemikong katinig na pasutsot,<ref>{{Cite web |last=Maddieson |first=Ian |date=2013 |editor-last=Dryer |editor-first=Matthew S. |editor2-last=Haspelmath |editor2-first=Martin |title=Absence of Common Consonants |trans-title=Kawalan ng mga Karaniwang Tunog |url=https://wals.info/chapter/18 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=WALS Online |language=en |doi=10.5281/zenodo.13950591}}</ref> lalo na sa mga [[katutubong wika sa Australia]], kung saan pawang nagmumula ang mga kaunting katinig na pasutsot, kung meron man, sa paglipat ng tunog ng mga [[katinig na pasara]] o [[Katinig na padulas|padulas]]; nangyayari rin ito sa ilang mga wika sa [[Bagong Ginea]] at sa [[Timog Amerika]]. Gayunpaman, bagamat walang {{Ipa|/h/}} sa kahit anong mga katutubong wika ng Australia, nagpapakita pa rin ito sa mga imbentaryo ng ibang mga wika na walang tunay na katinig na pasutsot. Tipikal na makikita ang mga wikang nagtatangi sa mga katinig na pasutsot batay sa [[Tunog (ponetika)|tunog]] sa mga kontinente ng [[Europa]], [[Aprika]], at [[Kanlurang Asya]]. Kadalasang wala sa mga wika ng [[Timog Asya|Timog]] at [[Silangang Asya]] (kagaya ng [[wikang Mandarin]], [[Wikang Koreano|Koreano]], at [[mga wikang Austronesyo]]) ang mga matunog na katinig na pasutsot tulad ng {{IPA|[z]}} at {{Ipa|[v]}}. Pawang mga [[alopono]] naman ang mga ito sa ilang mga [[wikang Drabida]] ng India. Medyo bihira rin ang mga matunog na katinig na pasutsot sa [[Mga katutubong wika ng Kaamerikahan|mga katutubong wika]] ng [[Kaamerikahan]]. Sa pangkalahatan, mas bihira sa mga wika na itangi ang mga katinig na pasutsot batay sa tunog kesa sa mga pasara, na makikita lamang sa tinatayang katlo ng lahat ng mga wika sa mundo kumpara sa 60% sa mga katinig na pasara.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=The World Atlas of Language Structures |url=https://archive.org/details/worldatlasoflang0000unse |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-925591-1 |location=Oxford |pages=[https://archive.org/details/worldatlasoflang0000unse/page/26 26]–29 |language=en |trans-title=Ang Atlas ng Mundo sa mga Estraktura ng Wika |chapter=Voicing in Plosives and Fricatives |trans-chapter=Tunog sa mga Katinig na Papigil at Pakiskis}}</ref> Sa kabaligtaran naman, nasa 15% naman ng mga wika ang nagtataglay ng matunog na katinig na pasutsot ngunit walang kapares na walang tunog na katinig na pasutsot. Sa mga ito, nasa 2/3 ang nagtataglay ng ganitong sistema nang walang kahit anong pagtatangi.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=Patterns of Sounds |url=https://archive.org/details/patternsofsounds0000madd |publisher=Cambridge University Press |year=1984 |isbn=0-521-26536-3 |language=en |trans-title=Mga Pattern ng Tunog}}</ref> == Uri == === Pulmonikong katinig === Nahahati ang mga [[pulmonikong katinig]] na pasutsot sa dalawa: mga matitinis at di-matitinis, bagamat karaniwang tinatangi lamang ang mga ito para sa mga [[lugar ng artikulasyon]] kung saan posible ang dalawang ito, kagaya halimbawa sa ngipin. Ipinapakita sa susunod na talahanayan sa baba ang mga ito; para sa bawat uri, nasa taas ang di-matunog na anyo nito habang nasa baba ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. Nakalista ang mga ito batay sa lugar mula labi papaloob sa lalamunan. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na pasutsot sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸ}}}} |[[Wikang Hapones|Hapones]] | {{Lang|ja|腐敗}} {{Lang|ja-Latn|fuhai}} |'bulok' |{{IPA|[ɸɯhai]}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|β}}}} |[[Wikang Portuges|Portuges]] (Europeo) | {{Lang|pt|sábado}} |'Sabado' |{{IPA|[ˈsaβɐðu]}} |- | rowspan="2" | [[Katinig na pasutsot sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|f}}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] | {{Lang|nl|fiets}} |'bisikleta' |{{IPA|[fiːts]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|v}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] |{{Lang|en|valve}} |'tubo' |{{IPA|[væɫv]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa labi-dila]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̼}}}} |[[Wikang Big Nambas|Big Nambas]] |? |'[[hika]]' |{{IPA|[ˈinɛθ̼]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̼}}}} |[[Wikang Tangoa|Tangoa]] |? |'bato' |{{IPA|[ð̼atu]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa labi't paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɥ̊}}}} |[[Wikang Breton|Breton]] |? |'kusina niya' [babae] |{{IPA|[i ˈçᶣizin]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa labi't ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʍ}}}} |[[Wikang Persa|Persa]] (Klasiko) |{{Lang|fa|خواستن}} {{Lang|fa-Latn|xwâstän}} |'nais' |{{IPA|[xʷɑːs.ˈtan]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s̪}}}} |[[Wikang Mandarin|Mandarin]] |{{Lang|zh|三}} {{Lang|zh-Latn|sān}} |'tatlo' |{{IPA|[s̪a̋n]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z̪}}}} |[[Wikang Pranses|Pranses]] |{{Lang|fr|zèbre}} |'[[sebra]]' |{{IPA|[z̪ɛbʁ]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ}}}} |[[Wikang Swahili|Swahili]] |{{Lang|sw|thamini}} |'halaga' |{{IPA|[θɑˈmini]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð}}}} |[[Wikang Arabe|Arabo]] |{{Lang|ar|ذهب}} {{Lang|ar-Latn|dhahab}} |'ginto' |{{IPA|[ˈðæhæb]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa ngipin pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ̪}}}} |[[Wikang Noruwego|Noruwego]] (Trondheim) |{{Lang|no|sælt}} |'naibenta' |{{IPA|[s̪aɬ̪t̪]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa parehong ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h̪͆}}}} |[[Wikang Adyghe|Adyghe]] |{{Lang|ady|дахэ}} {{Lang|ady-Latn|daxɛ}} |'maganda' |{{IPA|[daːh̪͆a]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa ngipin-labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|f͆}}}} |[[Wikang Groenlandes|Groenlandes]] |{{Lang|kl|tassa aajufffa}} |'ayun na' |{{IPA|[tasːa aːjuf͆ːˠa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |lasa |{{IPA|[ˈlasɐ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z}}}} |[[Wikang Malayo|Malay]] |{{Lang|ms|beza}} |'pagkakaiba' |{{IPA|[bezə]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̠}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] |{{Lang|is|þú}} |'ikaw' |{{IPA|[θ̠uː]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̠}}}} |[[Wikang Tseko|Tseko]] |{{Lang|cs|čtyři}} |'apat' |{{IPA|[ˈt͡ʃtɪɹ̝ɪ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|tegell}} |'takure' |{{IPA|[ˈtɛɡɛɬ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɮ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|ukudla}} |'kumain' |{{IPA|[úɠùːɮá]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |siya |{{IPA|[ʃa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʒ}}}} |[[Wikang Eslobako|Eslobako]] |{{Lang|sk|žena}} |'babae' |{{IPA|[ʒena]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠̊˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|crew}} |'kasamahan' |{{IPA|[kɹ̝̠̊ʊu̯]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠˔ }}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] |{{Lang|nl|meer}} |'lawa' |{{IPA|[meːɹ̠˔]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasutsot sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂ}}}} |[[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] |{{Lang|uk|шахи}} {{Lang|uk-Latn|šahy}} |'[[ahedres]]' |{{Ipa|[ˈʂɑxɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʐ}}}} |[[Wikang Polako|Polako]] |{{Lang|pl|żona}} |'asawang babae' |{{IPA|[ˈʐ̻ɔn̪ä]}} |- | rowspan="2" |[[Di-matinis na katinig na pasutsot sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ̊˔}}}} |[[Wikang Ormuri|Ormuri]] |{{Lang|oru|suř}} |'pula' |{{IPA|[suɻ̝̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (Timog Aprika) |{{Lang|en|red}} |'pula' |{{IPA|[ɻ˔ed]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa dilang pulupot pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ꞎ}}}} |[[Wikang Toda|Toda]] |? |'lambak' |{{IPA|[paɭ̊ ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼅}}}} |[[Wikang Ao|Ao]] |{{Lang|njo|liru}} |'kumpas' |{{IPA|[li𝼅u]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa paleta't gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|sjæl}} |'kaluluwa' |{{IPA|[ˈɕeːˀl]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʑ}}}} |[[Wikang Kastila|Kastila]] (Paraguay) |{{Lang|es|carro}} |'sasakyan' |{{Ipa|[ˈkaʑo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ç}}}} |[[Wikang Ungaro|Unggaro]] |{{Lang|hu|kapj}} |'kunin' |{{IPA|[ˈkɒpç]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʝ}}}} |[[Wikang Italyano|Italyano]] (Timog) |{{Lang|it|figlio}} |'anak na lalaki' |{{IPA|[ˈfiʝːo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa paleta pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼆}}}} |[[Wikang Turko|Turko]] |{{Lang|tr|dil}} |'dila' |{{IPA|[ˈd̟iʎ̟̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʎ̝}}}} |[[Wikang Jebero|Jebero]] |? |'eskopeta' |{{IPA|[iˈʎ̝apa]}} |- | rowspan="2" |[[Tunog sj|Tunog ''sj'']] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɧ}}}} |[[Wikang Suweko|Suweko]] |{{Lang|sv|en skjorta}} |'isang damit' |{{IPA|[ɛŋˈɧʊʈːa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|x}}}} |[[Wikang Afrikaans|Afrikaans]] |{{Lang|af|groot}} |'malaki' |{{Ipa|[xrʊət]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɣ}}}} |[[Wikang Griyego|Griyego]] |{{Lang|el|γάλα}} {{Lang|el-Latn|gála}} |'gatas' |{{IPA|[ˈɣala]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa ngala-ngala pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼄}}}} |[[Wikang Wahgi|Wahgi]] |{{Lang|whg|nòⱡ}} |'tubig' |{{IPA|[no𝼄˩]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʟ̝}}}} |[[Wikang Archi|Archi]] |{{Lang|aqc|наӏлъдут}} {{Lang|aqc-Latn|naydut}} |'bughaw' |{{IPA|[naʟ̝dut]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|chwech}} |'anim' |{{IPA|[χweːχ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʁ}}}} |[[Wikang Hebreo|Ebreo]] |{{Lang|he|עוֹרֵב}} {{Lang|he-Latn|orev}} |'uwak' |{{IPA|[ʔoˈʁ̞ev]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa lalaugan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ħ}}}} |[[Wikang Maltes|Maltes]] |{{Lang|mt|wieħed}} |'isa' |{{IPA|[wiːħet]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|ravn}} |'uwak' |{{IPA|[ʕ̞ɑ̈wˀn]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa tagukan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |tahimik |{{IPA|[tɐˈhimɪk]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɦ}}}} |[[Wikang Koreano|Koreano]] |{{Lang|ko|여행}} {{Lang|ko-Latn|yeohaeng}} |'lakbay' |{{IPA|[jʌɦεŋ]}} |} === Di-pulmonikong katinig === {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | [[Palabas na katinig na pasutsot sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸʼ}}}} |[[Wikang Yuchi|Yuchi]] | {{Lang|yuc|f̓asę}} |'magandang gabi' |{{IPA|[ɸʼasẽ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|fʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] | {{Lang|yap|f'aang}} |'igat' |{{IPA|[fʼaːŋ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] |{{Lang|yap|th'abii}} |'pinaka' |{{IPA|[θʼabiː]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|sʼ}}}} |[[Wikang Hausa|Hausa]] |{{Lang|ha|tsutsa}} |'bulate' |{{IPA|[sʼusʼa]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|lʼook}} |'isda' |{{IPA|[ɬʼuːk]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃʼ}}}} |[[WIkang Gullah|Gullah]] |{{Lang|gul|shew}} |'mag-ahit' |{{IPA|[ʃʼɛw]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂʼ}}}} |[[Wikang Keres|Keres]] |{{Lang|kjq|sr'aatsi}} |'napilas' |{{IPA|[ʂʼɑːtsi]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕʼ}}}} |[[Wikang Kabardino|Kabardino]] |{{Lang|kbd|пщӀы }} {{Lang|kbd-Latn|pśʼy}} |'sampu' |{{IPA|[pɕʼə]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|xʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|xʼáaxʼ}} |'mansanas' |{{IPA|[xʼáːxʼ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χʼ}}}} |[[Wikang Dakota|Dakota]] |{{Lang|dak|haŋȟʼáŋna}} |'umaga' |{{IPA|[hãχʼã.na]}} |} == Sanggunian == {{Reflist}} {{Articulation navbox}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] [[Kategorya:Mga katinig]] [[Kategorya:Lingguwistika]] [[Kategorya:Ponetikang pang-artikulasyon]] [[Kategorya:Bigkas]] no2jd5vybcqy7ulu5rn85lrfqr9cr50 0 307404 2207293 2204941 2026-05-14T01:30:37Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:FNL_Flag.svg]] with [[File:Flag_of_the_National_Liberation_Front_of_South_Vietnam,_Flag_of_South_Vietnam_(1975–1976).svg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] ( 2207293 wikitext text/x-wiki Ito ay mga '''listahan ng mga direktang armadong hidwaan na kinasasangkutan ng [[Pilipinas]]''' mula nang itinatag ito noong [[Himagsikang Pilipino]] . == Talaan == === Himagsikang Pilipino (1896–1898) === {| class="wikitable" ! style="background:#f00;" |<span style="color: white">Hidwaan</span> ! style="background:#f00;" |<span style="color: white">Mga Pilipino at Mga Kaalyado</span> ! style="background:#f00;" |<span style="color: white">Pamahalaang Kolonyal ng Espanya</span> ! style="background:#f00;" |<span style="color: white">Bunga</span> ! style="background:#f00;" |<span style="color: white">Pinuno ng mga Rebolusyonaryo</span> |- ! colspan="5" style="background:#f00;" |<span style="color: white">Rebolusyong Pilipino</span> |- | style="background:#efefef" |'''[[Himagsikang Pilipino]]''' <br /><br />(1896–1898)<br /><br />[[Talaksan:Katipuneros.jpg|left|thumb|Isang litrato ng mga armadong rebolusyonaryong Pilipino. Kinuhanan noong huling bahagi ng ika-19 siglo. Kilala sila bilang ang ''[[Katipunan|Mga Katipunero]]''.]]<br /><br />[[Talaksan:Cuban_prisoners_eating_a_meal_HD-SN-99-01945.jpg|left|thumb|Mga presong Espanyol ng digmaan sa [[Maynila (lalawigan)|Maynila]].]] | style="background:#efefef" |'''1896–97'''<br /><br /> {{Flagicon image|Philippine revolution flag pugadlawin.svg|size=25px}} '''[[Republika ng Katagalugan]]''' * {{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg|size=25px}} [[Katipunan]] ---- '''1897''' '''{{Flagicon image|Watawat ng Biak-na-Bato.png|size=25px}} [[Republika ng Biak-na-Bato]]''' ---- '''1898''' '''[[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas|Mga Rebolusyonaryong Pilipino]]''' ''Sinusuportahan ng :'' {{Flag|Estados Unidos|1896|size=25px}} ---- '''1896–1898''' {{Flag|Sulu Sultanate}} | style="background:#efefef" |'''1896–1897'''<br /><br /> '''{{Flag|Restoration (Spain)|size=25px}}''' * [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas|Pilipinas]] ---- '''1898''' '''{{Flag|Restoration (Spain)}}''' * [[Kapitaniya Heneral ng Pilipinas|Pilipinas]] * [[Captaincy General of Cuba|Cuba]] * [[Captaincy General of Puerto Rico|Puerto Rico]] | style="background:#efefef" |'''Kasunduan''' (1897) * Paglagda sa [[Kasunduan sa Biak-na-Bato]]. '''Tagumpay''' (1898) * Pagpapatuloy ng hidwaan sa [[Digmaang Espanyol–Amerikano]]. * Pagpapatalsik sa pamahalaang kolonyal ng Espanya * Pagpapatatag ng [[Unang Republika ng Pilipinas]] at hinalal si Emilio Aguinaldo bilang ang unang Pangulo(1899) ** Opisyal na pagpapatatag ng [[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas]] (1899) * Simula ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano]] (1899). |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />(hanggang 1897)<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]]<br /><br />[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />(simula 1897)<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |[[Sigaw ng Pugad Lawin]] <br /><br /> (Ika-23 ng Agosto, 1896) <br /><br /> [[Talaksan:Pambansang_Bantayog_ni_Andres_Bonifacio_(Bonifacio_National_Monument).jpg|left|thumb|Bantayog ni Bonifacio]] | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Simula ng [[Himagsikang Pilipino|Rebolusyon]]''' * Pagbuo ng [[Republika ng Katagalugan|Pamahalaang panghimagsikan]] |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Pasong Tamo <br /><br /> (Ika-28–29 ng Agosto, 1896) <br /><br /> [[Talaksan:Philippine_revolution_flag_pugadlawin.svg|left|thumb|Bandilang Labanan ni Bonifacio.]] | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' * Umatras ang mga Katipunero patungo sa Balara * Nagsimula ang mga pag-aalsa at paghihimagsik mula sa iba't ibang lalawigan. |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Maynila noong 1896 <br /><br /> (Ika-29 ng Agosto, 1896) | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Noveleta <br /><br /> (Ika-30 ng Agosto, 1896)<br /><br /> [[Talaksan:BattleofNoveletajf3101_05.JPG|left|thumb|Itinayong monumento bilang paggunita sa labanan]] | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] * {{Flagicon image|Philippine revolution flag magdiwang corrected2.png}} [[Magdiwang (Pangkat ng Katipunan)|Magdiwang]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Unang Sigaw ng Cavite <br /><br /> (Ika-31 ng Agosto, 1896) | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] * {{Flagicon image|Philippine revolution flag magdiwang corrected2.png}} [[Magdiwang (Pangkat ng Katipunan)|Magdiwang]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' * Napasakamay ng mga Katipunero ang [[Heneral Trias|San Francisco De Malabon]] |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Pag-aalsa sa Kawit <br /><br /> (Ika-31 ng Agosto, 1896) | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] * {{Flagicon image|Philippine revolution flag magdalo alternate.svg}} [[Magdalo (Pangkat ng Katipunan)|Magdalo]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |[[Labanan sa Imus (1896)|Labanan sa Imus]] <br /><br /> (Ika-1–3 ng Setyembre, 1896)<br /><br /> [[Talaksan:Battle_of_Imus.JPG|left|thumb|Itinayong monumento bilang paggunita sa labanan sa Imus, Cavite]] | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] * {{Flagicon image|Philippine revolution flag magdalo alternate.svg}} [[Magdalo (Pangkat ng Katipunan)|Magdalo]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' * Pagkasawi ni [[Heneral Ernesto de Aguirre|Heneral]] [[Heneral Ernesto de Aguirre|Ernesto de Aguirre]] |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Sigaw ng Nueva Ecija <br /><br /> (Ika-2–5 ng Setyembre, 1896)<br /><br /> | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Taktikal na Pagkapanalo''' <br /><br />'''Pagkabigo sa Stratehiya''' * Simula ng [[Himagsikang Pilipino]] sa [[Gitnang Luzon]] |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Batangas <br /><br /> (Ika-23 ng Agosto, 1896)<br /><br /> | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa San Mateo at Montalban <br /><br /> (Ika-29 ng Agosto, 1896) | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' * Simula ng himagsikan sa [[Rizal|Morong]]. |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |[[Labanan sa Binakayan at Dalahikan]] <br /><br /> (Ika-9–11 ng Nobyembre, 1896)<br /><br />[[Talaksan:Battle_of_Binakayan_monument.JPG|left|thumb|Monumento ng Labanan sa Binakayan.]] | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] * {{Flagicon image|Philippine revolution flag magdalo alternate.svg}} [[Magdalo (Pangkat ng Katipunan)|Magdalo]] * {{Flagicon image|Philippine revolution flag magdiwang corrected2.png}} [[Magdiwang (Pangkat ng Katipunan)|Magdiwang]] * {{Flagicon image|Flag of Pio del Pilar.svg}} Magtagumpay | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' * Napasakamay ng mga Rebolusyonaryo ang [[Lungsod ng Cavite]] * Nabigo ang Pamahalaang Espanya na mabawi muli ang buong [[Cavite]]; Matagumpay na napalaya ng mga Pilipino ang buong Cavite at karamihan ng mga lalawigan ng Laguna, Batangas at Tayabas pagkatapos |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |[[Labanan sa Sambat|Himagsikan sa Laguna]] (Labanan sa Sambat)<br /><br /> (Ika-15–16 ng Nobyembre, 1896)<br /><br />[[Talaksan:Labanan_sa_Sambat_historical_marker.jpg|left|thumb|Makasaysayang Pananda sa pook ng labanan, [[Pagsanjan, Laguna]]]] | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' * Pagkatalo ng Katipunang Pangkat ng Maluningning. |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Pateros <br /><br /> (Ika-31 ng Disyembre, 1896 – Ika-3 ng Enero, 1897)<br /><br /> | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |Unang Yugto: '''Tagumpay''' (Ika-31 ng Disyembre, 1896) * Napasakamay ng mga Katipunero ang[[Pateros]], [[Taguig]] at [[Silang, Kabite|Silang]]. Ikalawang Yugto: '''Hindi tiyak''' (Ika-1–2 ng Enero, 1987) Ikatlong Yugto: '''Talo''' (Ika-3 ng Enero, 1897) * Napaurong ang mga Katipunero mula sa[[Pateros]] at [[Las Piñas]] patungo sa [[Laguna]] at [[Kabite|Cavite]]. * Ang mga natitirang pagsalakay ng mga rebelde ay napigilan. |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Kakarong de Sili <br /><br /> (Ika-1 ng Enero, 1897)<br /><br /> | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]]<br /><br /> {{Flagicon image|Red flag.svg}} Republika ng Kakarong | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' * Ang mga [[Katipunan|Katipunero]] ay nagsimula ng pakikidigmang gerilya sa lalawigan ng [[Bulacan]]. * Pagkabuwag ng Republika ng Kakarong |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Sigaw ng Tarlac <br /><br /> (Ika-24 ng Enero, 1897)<br /><br /> | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Pagsalakay sa Cavite noong 1897 <br /><br /> (Ika-15 ng Pebrero – Ika-24 ng Marso, 1897) | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' * Pag-atras ng puwersang [[Katipunan|Katipunero]] mula sa[[Kabite|Cavite]] * Napasakamay ng mga Kastila ang kaaramihan ng [[Kabite|Cavite]]. |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Tulay ng Zapote<br /><br /> (Ika-17 ng Pebrero, 1897)<br /><br />[[Talaksan:Zapote_River_Bridge_in_1899.jpg|left|thumb|Ang Tulay ng Zapote (1899) dalawang taon makalipas ang labanan]] | style="background:#efeff" |{{Flagicon image|Philippine revolution flag kkk1.svg}} [[Katipunan]] * {{Flagicon image|Philippine revolution flag magdalo alternate.svg}} [[Magdalo (Pangkat ng Katipunan)|Magdalo]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' |[[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]]<br /><br />[[Talaksan:Andrés_Bonifacio.jpg|center|thumb|174x174px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Pag-atras tungo sa Montalban <br /><br /> (Agosto 1897) | style="background:#efeff" |{{flagdeco|Republic of Biak-na-Bato}} [[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas|Mga Rebolusyonaryong Pilipino]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Pagsalakay sa Paombong <br /><br /> (Ika-31 ng Agosto, 1897) | style="background:#efeff" |{{flagdeco|Republic of Biak-na-Bato}} [[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas|Mga Rebolusyonaryong Pilipino]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Aliaga <br /><br /> (Ika-5–6 ng Setyembre, 1897) | style="background:#efeff" |[[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas|Mga Rebolusyonaryong Pilipino]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' * Nilagdaan nina [[Emilio Aguinaldo]] at ni [[Fernando Primo de Rivera]] ang [[Kasunduan sa Biak-na-Bato]] * Pagpapatuloy ng mga maliliit na hidwaan hanggang 1898 |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |[[Kasunduan sa Biak-na-Bato]] <br /><br /> (Ika-14 ng Desyembre, 1897)<br /><br /> [[Talaksan:Pact_of_Biak-na-Bato_Filipino_negotiators.JPG|left|thumb|Mga Pilipinong Negosyador para sa Kasunduan sa Biak-na-Bato. Nakaupo mula sa kaliwa hanggang sa kanan ay sina [[Pedro Paterno]] at [[Emilio Aguinaldo]] kasama ang limang alalay.]]<br /><br />[[Talaksan:The_Hongkong_Junta.jpg|left|thumb|Mga Pilipinong Rebolusyonaryo na pinaalis patungo sa [[Hong Kong]]. Nakaupo sa kanan ni [[Emilio Aguinaldo]] ay si Tenyente Koronel Miguel Primo de Rivera, ang pamangkin at katiwalang opisyal ni [[Fernando Primo de Rivera]] at ama ni José Antonio Primo de Rivera. Nakatayo sa likuran ni Aguinaldo ay si Koronel [[Gregorio del Pilar]]. Si Miguel ay ginawang preso hanggang sa mabayaran ni Aguinaldo ang bayad-pinsala. Ang nakatayo sa likuran ni Miguel at sa kanan niya ay si [[Pedro Paterno]].]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Republic of Biak-na-Bato}} | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Kasunduang Pangkapayapaan'''<br /><br />nakasama ang Pangkalahatang Amnestiya<br /><br /><br /><br /> ''Mga Probisyon:'' * Babayaran ni Gobernador-Heneral Primo de Rivera ang mga rebelde sa kabuuan na P800,000 sa pamamagitan ng tatlong hulugan:<br /><br />1. $400,000 (Mehikanong Dolyar) kay Aguinaldo simula sa kanyang pag-alis mula sa Biak-na-Bató.<br /><br />2. $200,000 (Mehikanong Dolyar) kapag isinuko na ng mga rebelde ang kanilang armas na aabot sa 800. <br />3. Ang natitirang $200,000 (Mehikanong Dolyar) kapag umabot na ang mga armas sa 1,000. <br />Aawitin ang ''[[Te Deum]]'' sa Katedral sa Maynila bilang pasasalamat sa pagpapatatag ng kapayapaan. * Babayaran din ni Primo de RIvera ang karagdagang P900,000 para sa mga pamilyang nadamay sa kabuuang hidwaan. ''Bunga:'' * Si Presidente Aguinaldo at ang ibang dalawampu't limang mga opisyal ng himagsikan ay tumungo sa Hong Kong kasama ang $400,000 sa kanilang posesyon. * Ang ibang mga tauhan ay nakatanggap ng $200,000 (Mehikanong Dolyar), ngunit ang ikatlong hulugan ay hindi pa natanggap. * Ang Pangkalahatang Amnestiya ay hindi naideklara dahil sa pagpapatuloy ng mga pabugso-bugsong hidwaan at labanan. * Pagpapatuloy ng mga laban sa [[Digmaang Espanyol–Amerikano]]. |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Calamba <br /><br /> (Mayo 1898) | style="background:#efeff" |[[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas|Mga Rebolusyonaryong Pilipino]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |[[Labanan sa Look ng Maynila]] <br /><br /> (Ika-1 ng Mayo 1898)<br /><br /> [[Talaksan:USS_Olympia_art_NH_91881-KN.jpg|left|thumb|Isang makulay na kontemporaryong imprinta na naglalarawan sa labanan. Ang Barkong Pandigma ng Olympia sa ganang kaliwa na nangunguna sa Asyatikong Iskuwadron ng Estados Unidos laban sa mga Armadang Espanyol sa [[Cavite]]. Isang binyetang litrato ng Almiranteng Panlikod na si [[George Dewey]] ang makikita sa mababang kaliwa.]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' * Simula ng hidwaan sa Pasipikong bahagi ng [[Digmaang Espanyol–Amerikano]] |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Alapan <br /><br /> (Ika-28 ng Mayo, 1898)<br /><br /> [[Talaksan:Imus_Heritage_Park.jpg|left|thumb|Pamanang Liwasan ng Imus]] | style="background:#efeff" |[[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas|Mga Rebolusyonaryong Pilipino]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' * Naging preso si Heneral Leopoldo Garcia Peña. * Ang [[Watawat ng Pilipinas]] ay unang beses iniladlad. |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Tayabas <br /><br /> (Ika-28 ng Mayo – Ika-15 ng Hunyo, 1898) | style="background:#efeff" |[[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas|Mga Rebolusyonaryong Pilipino]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' * Napasakamay muli ng mga Rebolusyonaryong Pilipino ang lalawigan ng Tayabas. |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Pagkubkob sa Baler <br /><br /> (Ika-1 ng Hulyo, 1898 – Ika-2 ng Hunyo, 1899) <br /><br /> [[Talaksan:Las_tropas_del_teniente_coronel_Tecsón_en_Baler_(mayo_de_1899,_La_Ilustración_Artística,_M._Arias_y_Rodríguez).jpg|left|thumb|Mga sundalong tauhan ni Koronel Tecson sa Baler, Mayo 1899. Si Tecson ay nasa kanang bahagi ng kanyon habang si Novicio ay nasa kaliwa.]]<br /><br />[[Talaksan:UltimosFilipinas.jpg|left|thumb|Mga Sundalong Espanyol na nakaligtas sa [[Baler]] bago ang kanilang pagpunta sa [[Lungsod ng Barcelona|Barcelona]].]] | style="background:#efeff" | [[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas|Mga Rebolusyonaryong Pilipino]]<br /><br />(hanggang Enero 1899)<br /><br />{{Flag|Unang Republika ng Pilipinas}}<br /><br />(hanggang Enero 1899) | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} ---- {{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' * Ang Baler ay nanatili sa kamay ng mga Espanyol lagpas sa kasunduan pero ito ay binigay sa mga Pilipino na naging hudyat ng pagtatapos ng digmaan. * Pagkabigo ng pagpapadala ng tulong mula sa mga Amerikano; * Napag-usapang tigil-putukan noong Ika-2 ng Hunyo, 1899 |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Maynila <br /><br /> (Ika-13 ng Agosto, 1898)<br /><br /> [[Talaksan:American_flag_raised_over_Fort_Santiago_8-13-1898.jpg|left|thumb|"Pagtaas ng Bandilang Amerika sa Muog Santiago, Maynila, sa gabi ng Ika-13, 1898." guhit mula sa ''Harper's Pictorial History of the War with Spain.'']] | style="background:#efeff" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} ---- [[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas|Mga Rebolusyonaryong Pilipino]] | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' * Isinuko ng puwersang Espanyol ang [[Lungsod Maynila|lungsod]] sa mga Amerikano. * Pagtatapos ng [[Digmaang Espanyol–Amerikano]] sa Pilipinas. |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Pagkubkob sa Masbate <br /><br /> (Ika-19 ng Agosto, 1898)<br /><br /> | style="background:#efeff" |[[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas|Mga Rebolusyonaryong Pilipino]] * Mga Pulahan/Pulahanes | style="background:#efeff" |{{Flag|Restoration (Spain)}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' * Pagpapatatag ng Pamahalaang Rebolusyonaryo sa Masbate. |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |} === Digmaang Pilipino–Amerikano (1899–1913) === {| class="wikitable" ! style="background:navy;" |<span style="color: white">Hidwaan</span> ! style="background:navy;" |<span style="color: white">Mga Pilipino</span> ! style="background:navy;" |<span style="color: white">Estados Unidos</span> ! style="background:navy;" |<span style="color: white">Bunga</span> ! style="background:navy;" |<span style="color: white">Presidente ng Republika ng Pilipinas</span> |- ! colspan="5" style="background:navy;" |<span style="color: white">Digmaang Pilipino–Amerikano</span> |- | style="background:#efefef" |'''[[Digmaang Pilipino–Amerikano]]''' <br /><br /> Ika-4 ng Pebrero, 1899 – Ika-2 ng Hulyo, 1902 <br /><br /> [[Talaksan:Filipino_soldiers_outside_Manila_1899.jpg|left|thumb|[[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas|Mga Sundalong Pilipino]] sa labas ng Maynila noong 1899.]] <br /><br /> [[Talaksan:Wounded_American_soldiers_at_Santa_Mesa.jpg|left|thumb|Mga sugatang Amerikanong sundalo sa [[Santa Mesa, Maynila|Santa Mesa]], Maynila noong 1899]] | style="background:#efefef" |'''1899–1902'''<br /><br />'''{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas|size=25px}}''' * {{Flagicon image|Flag of Republic of Negros.png}} [[Republika ng Negros]] * {{Flagicon image|Flag of the Republic of Zamboanga.svg}} [[Republika ng Zamboanga]] ''Limitadong Suporta mula sa Dayuhan:'' {{Flag|Imperyo ng Hapon|size=25px}} ---- '''1902–1906''' [[File:Flag_of_the_Katagalugan_Republic.svg|25x25px]] '''[[Republika ng Katagalugan|Republika ng Tagalog]]''' * Mga ''Irrenconcilables'' | style="background:#efefef" |'''1899–1902'''<br /><br />'''{{Flag|Estados Unidos|1896|size=25px}}''' * {{flagdeco|United States|1896}} [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|Pamahalaang Militar]] ---- '<nowiki/>''1902–1906''''''{{Flag|Estados Unidos|1896|size=25px}}''' * {{flagdeco|United States|1896}} [[Insular Government of the Philippine Islands|Pamahalaang Sibil]] | style="background:#efefef" |'''Talo''' * Pagkabagsak ng [[Unang Republika ng Pilipinas|Unang Republika]]. * Si Heneral [[Emilio Aguinaldo]] ay nahuli at nanumpa sa Estados Unidos . * Pagsakop ng mga Amerikano sa Pilipinas. ** Pagkatatag ng Pamahalaang Sibil |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />({{small|hanggang 1901}})<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]]<br /><br />[[Miguel Malvar]]<br /><br />({{small|1901–1902}})[[Talaksan:Miguel_malvar_PG.jpg|center|thumb|119x119px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |'''Rebelyong Moro''' <br /><br /> (1899–1913) <br /><br /> [[Talaksan:Datu_Amil_with_Captain_W.O._Reed.jpg|left|thumb|Datu Amil (nakaupo sa kaliwa), isang matatag na pinuno ng mga [[Tausug|Tausūg]] kausap si Kapitan W.O. Reed ng ika-6 na Rehimeng Kabalyerya ng Estados Unidos sa mga kampanya laban sa mga Moro. Pinatay si Amil ng mga Amerikano na naging ugat sa pagtatapos ng soberanya ng Sultanato ng Sulu. Winakasan ng mga Amerikano ang kapangyarihan nito matapos ang isang labanan kung saan ang buong rehiyon ay sumailalim sa pamamahala ng Amerika.]] | style="background:#efefef" |{{flagdeco|Sulu Sultanate|size=25px}} '''[[Moro (Pilipinas)|Mga Rebeldeng Moro]]'''<br /><br />{{Flag|Sulu Sultanate|size=25px}} | style="background:#efefef" |'''{{Flag|Estados Unidos|1896|size=25px}}''' * {{flagdeco|United States|1896}} [[Insular Government of the Philippine Islands|Pamahalaang Sibil]] | style="background:#efefef" |'''Talo''' * Kabuuang pagsakop sa [[Pilipinas]] * Pagbuo ng mga Departmento ng Mindanao at Sulu. |[[Sultanato ng Sulu]]<br /><br /> Ilang mga Pinunong Moro |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Maynila <br /><br /> (Ika-4–5 ng Pebrero, 1899) <br /><br /> [[Talaksan:Manila646_1899.jpg|left|thumb|Mga sundalo ng ''First Nebraska volunteers, company B'', malapit sa Maynila noong 1899.]] | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' * Simula ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano]] |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Caloocan <br /><br /> (Ika-10 ng Pebrero, 1899) <br /><br /> [[Talaksan:Battle_before_Caloocan,_02-10-1899.jpg|left|thumb|Heneral ng Dibisyon [[Arthur MacArthur, Jr.|Arthur MacArthur]] na nagsisiyasat sa labanan.]] | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Ikalawang Labanan ng Caloocan <br /><br /> (Ika-22–24 ng Pebrero, 1899) <br /><br /> [[Talaksan:Harpersweeklyapr241899.png|left|thumb|Mga Pilipino na lumusob sa kuwartel ng Ika-13 na mga Boluntaryo ng Minnesota.]] | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Balantang <br /><br /> (Ika-10 ng Marso, 1899) | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' * Nakuha ng mga Pilipino ang [[Jaro, Leyte|Jaro]] mula sa mga Amerikano. |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Ilog Marilao <br /><br /> (Ika-27 ng Marso, 1899) | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |[[Labanan sa Malolos|Labanan ng Malolos]] <br /><br /> (Ika-31 ng Marso, 1899) <br /><br /> [[Talaksan:Malolos_Filipino_Army.jpg|left|thumb|Mga sundalong Pilipino sa Malolos]] | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' * Ang kabisera ng [[Unang Republika ng Pilipinas|Unang Republika]] ay nakuha ng mga Amerikano. |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Santa Cruz <br /><br /> (Ika-9–10 ng Abril, 1899) <br /><br /> [[Talaksan:BattleofSantaCruzjf9467_02.JPG|left|thumb|Labanan ng [[Santa Cruz, Laguna]] (Ika-48 na Iskwadron)]] | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Pagsanjan <br /><br /> (Ika-11 ng Abril, 1899) | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Paete <br /><br /> (Ika-12 ng Abril, 1899) <br /><br /> [[Talaksan:Henry_Ware_Lawton_(Philippines,_1899).jpg|left|thumb|Si Heneral Lawton sa digmaang kilusan sa Pilipinas, 1899]] | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Quingua <br /><br /> (Ika-23 ng Abril, 1899) <br /><br /> [[Talaksan:Battle_of_Quingua.jpg|left|thumb|Imprinta nina Kurz & Allison sa Labanan ng Quingua]] | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |Unang Bahagi: '''Tagumpay''' * Pagkamatay ni Koronel John M. Stotsenburg Ikalawang Bahagi: '''Talo''' * Umatras ang mga Pilipino tungong Hilaga. |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Bagbag at Mga Ilog Pampanga<br /><br /> (Ika-25–27 ng Abril, 1899) | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' * Pag-atras tungong [[Pampanga]] |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Santo Tomas <br /><br /> (Ika-4 ng Mayo, 1899) <br /><br /> [[Talaksan:1st_Nebraskan_Volunteers_advancing_on_Santo_Tomas.jpg|left|thumb|Unang mga Boluntaryo ng Nebraska na naglalakad pasulong sa Labanan ng Santo Tomas.]] | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Ilog Zapote <br /><br /> (Ika-13 ng Hunyo, 1899) <br /><br /> [[Talaksan:Zapote_River_Bridge_in_1899.jpg|left|thumb|Ang muling inayos na Tulay sa Ilog Zapote noong 1899 na binabantayan ng isang sundalong Amerikano matapos ang labanan noong ika-13 ng Hunyo. Ang isang haba ng tulay ay tinanggal ng ilang mga naninirahang lokal at pinalitan ito ng isang haba na gawa sa kahoy, na kalauna'y nasunog bago ang labanan.]] | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Olongapo <br /><br /> (Ika-18–23 ng Setyembre, 1899) | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng San Jacinto <br /><br /> (Ika-11 ng Nobyembre, 1899) | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |[[Labanan sa Pasong Tirad]]<br /><br />(Ika-2 ng Disyembre, 1899)<br /><br /> [[Talaksan:Gregorio_del_Pilar_and_his_troops,_around_1898.jpg|left|thumb|Si Hen.[[Gregorio del Pilar]] at ang kanyang hukbo noong 1898.]] | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay sa Stratehiya'''<br /><br />'''Taktikal na Pagkatalo''' * Pagkamatay ni Heneral [[Gregorio del Pilar]] * Pagbagsak ng hanay na pandepensa * Naantala ng puwersang Pilipino ang usad ng mga Amerikano. |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Paye <br /><br /> (Ika-19 ng Disyembre, 1899) <br /><br /> [[Talaksan:DeathatSanMateo-0.jpg|left|thumb|Pagkamatay ni Mayor-Heneral Henry Lawton sa labanan.]] | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Paunang Tagumpay''' * Pagkamatay ni Heneral Henry Ware Lawton * Matagumpay na nakatawid ang ika-29 hukbong batalyon ng Amerika sa ilog dakong 11 ng umaga. * Umatras ang pwersang Pilipino mula sa San Mateo. |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Cagayan de Misamis<br /><br />(Ika-7 ng Abril, 1900)<br /><br /> | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Pagkubkob ng Catubig<br /><br />(Ika-15–19 ng Abril, 1900)<br /><br /> | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' * Napaalis ng mga Pilipinong gerilya ang mga Amerikano sa bayan matapos ang apat na araw ng pagkukubkob ngunit maraming pinsala ang natamo. |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Burol ng Agusan<br /><br />(Ika-14 ng Mayo, 1900) | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan sa Burol ng Makahambus<br /><br />(Ika-4 ng Hunyo, 1900) | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Pulang Lupa<br /><br />(Ika-13 ng Setyembre, 1900)<br /><br /> | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Mabitac<br /><br />(Ika-17 ng Setyembre, 1900)<br /><br /> | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Lonoy <br /><br /> (Ika-5 ng Marso, 1901) | style="background:#efefef" |{{Flag|First Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Emilio Aguinaldo]]<br /><br />[[Talaksan:Emilio_Aguinaldo_ca._1919_(Restored).jpg|center|thumb|136x136px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Pagpaslang sa Balangiga <br /><br /> (Ika-8 ng Setyembre, 1901)<br /><br /> [[Talaksan:Jacob_Smith_and_staff_inspect_Balangiga_1901.jpg|left|thumb|Sina Hen. Jacob Smith at ang kanyang mga tropa na sinusuri ang mga gumuhong gusali sa Balangiga noong Oktubre 1901, ilang linggo matapos dumating sina Kapitan Bookmiller at ang kanyang hukbo.]] | style="background:#efefef" |{{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Mga Pilipino|Mamamayang Pilipino]] | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' |[[Miguel Malvar]]<br /><br />[[Talaksan:Miguel_malvar_PG.jpg|center|thumb|119x119px]] |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Bayan <br /><br /> (Ika-2–3 ng Mayo, 1902) <br /><br /> [[Talaksan:Battle_of_Bayan.jpg|left|thumb|Mapa ng labanan]] | style="background:#efefef" |{{flagdeco|Sulu Sultanate}} Mga Rebeldeng [[Moro (Pilipinas)|Moro]] | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Sultanato ng Sulu]] Ilang mga pinuno ng Moro |- valign="top" | style="background:#efefef" |Paghihimagsik ni Hassan<br /><br /> (Oktubre 1903 – Marso 1904) <br /><br /> | style="background:#efefef" |{{flagdeco|Sulu Sultanate}} Mga Rebeldeng [[Moro (Pilipinas)|Moro]]<br /><br />{{Flag|Sulu Sultanate}} | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Sultanato ng Sulu]] Ilang mga pinuno ng Moro |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Taraca <br /><br /> (Abril 1904) <br /><br /> | style="background:#efefef" |{{flagdeco|Sulu Sultanate}} Mga Rebeldeng [[Moro (Pilipinas)|Moro]] | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Sultanato ng Sulu]] Ilang mga pinuno ng Moro |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Ilog Dolores <br /><br /> (Ika-12 ng Disyembre, 1904) <br /><br /> | style="background:#efefef" |Pulajanes | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Tagumpay''' |[[Sultanato ng Sulu]] Ilang mga pinuno ng Moro |- valign="top" | style="background:#efefef" |Unang Labanan ng Bud Dajo <br /><br /> (Ika-5–8 ng Mayo, 1906) <br /><br /> [[Talaksan:Bud Dajo Massacre Trench on Jolo Island c1906.png|left|thumb|Mga sundalong Amerikano katabi ang mga namatay na Moro pagkatapos ng labanan.]] | style="background:#efefef" |{{flagdeco|Sulu Sultanate}} Mga Rebeldeng [[Moro (Pilipinas)|Moro]] | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1896}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Sultanato ng Sulu]] Ilang mga pinuno ng Moro |- valign="top" | style="background:#efefef" |Ikalawang Labanan ng Bud Dajo <br /><br /> (Ika-18–26 ng Disyembre, 1911) <br /><br /> | style="background:#efefef" |{{flagdeco|Sulu Sultanate}} Mga Rebeldeng [[Moro (Pilipinas)|Moro]] | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1908}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' * Naipasakamay ng mga Amerikano ang kabuuan ng [[Pilipinas]]. |[[Sultanato ng Sulu]] Ilang mga pinuno ng Moro |- valign="top" | style="background:#efefef" |Labanan ng Bud Bagsak <br /><br /> (Ika-11–15 ng Hunyo, 1913) <br /><br /> [[Talaksan:BudBagsak.jpg|left|thumb|Mapa ng labanan]] | style="background:#efefef" |{{flagdeco|Sulu Sultanate}} Mga Rebeldeng [[Moro (Pilipinas)|Moro]] | style="background:#efefef" |{{Flag|Estados Unidos|1912}} | style="background:#efefef" |'''Talo''' |[[Sultanato ng Sulu]] Ilang mga pinuno ng Moro |} === Ikalawang Digmaang Pandaigdig – Pasipiko (1941–1945) === {| class="wikitable" |- ! style="background:#b0313f" | <span style="color: white">Hidwaan</span> ! style="background:#b0313f" "width:170px;"| <span style="color: white">Mga Pilipino at Mga Kaalyado</span> ! style="background:#b0313f" "width:170px;"| <span style="color: white">Imperyong Hapon at Mga Pilipinong Katuwang</span> ! style="background:#b0313f" "width:340px;"| <span style="color: white">Bunga</span> ! style="background:#b0313f" "width:170px;"| <span style="color: white">Pangulo ng '''Komonwelt ng Pilipinas'''</span> |- ! style="background:#b0313f" colspan="5"| <span style="color: white">'''Ikalawang Digmaang Pandaigdig'''</span> |style="background:#efefef"|''' |'''[[Labanan sa Pilipinas (1941-1942)|Paglusob ng mga Hapones sa Pilipinas]]'''(1941–1942) '''[[Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas|Pananatili ng mga Hapones sa Pilipinas]]''' (1942–1944) '''Pagpapalaya sa Pilipinas''' (1944–1945) [[File:Japanese_surrender_to_40th.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Japanese_surrender_to_40th.jpg|left|thumb|Mga Hukbong Hapones na sumuko sa ika-40 Dibisyon ng Impanterya ng US.]] |'''{{flag|Estados Unidos ng Amerika|1912|size=25px}}{{flag|Komonwelt ng Pilipinas|size=25px}}'''{{flagicon image|Hukbalahap flag.svg|size=25px}} [[Hukbalahap]] (Kasapi) |'''{{flag|Imperyong Hapon|size=25px}}''' * {{flag|Ikalawang Republika ng Pilipinas|name=Republika ng Pilipinas|size=25px}} |'''Talo''' * Pagbagsak ng [[Bataan]] at [[Corregidor]] sa kamay ng Hapon. * Idineklara ang [[Maynila]] bilang bukas na siyudad. * Pagsuko ng Puwersang Pilipino-Amerikano sa mga Hapones. * Pagpapatatag ng Konsehong Pangestado na naaayon sa mga Hapones. * Ibinakante ng [[Pamahalaang Komonwelt]] ang mga posisyon at lumipat patungong [[Estados Unidos]]. * Inilipat ang Punong Himpilan ng [[Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas]] sa probinsya. '''Okupasyon''' * Patuloy na labanan sa pagitan ng mga Hapones at mga Puwersang Gerilya at Komonwelt. * Pagpapatatag ng Hapon ng [[Ikalawang Republika ng Pilipinas]] na isang Estadong Papet. * Pagpapatatag ng Kawanihang Konstabularyo at [[Makapili]] ng mga Hapones. '''Tagumpay''' * Napalaya ng mga [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyadong Puwersa]] ang Pilipinas * Naitatag muli ang Konstabularyong Pilipino sa ilalim ng pamamahala ng [[Komonwelt ng Pilipinas|Komonwelt]] * [[Pagsuko ng Hapon]] ** Ibinuwag ang Ikalawang Republika at ibinalik ang Pamahalaang Komonwelt * Naging malaya ang Pilipinas mula sa Estados Unidos |[[Manuel L. Quezon]]({{small|hanggang 1944}}) [[File:Quezon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Quezon.jpg|center|thumb|162x162px]][[Sergio Osmeña]]({{small|simula 1944}}) [[File:Sergio_Osmena_photo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sergio_Osmena_photo.jpg|center|thumb|143x143px]] |- valign="top" |Labanan ng Bataan (Ika-7 ng Enero – Ika-9 ng Abril, 1942)[[File:Philippine_Islands_Jap_tanks_full.gif|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Philippine_Islands_Jap_tanks_full.gif|left|thumb|Hanay ng mga tankeng Hapones patungong Bataan.]] |{{flag|Commonwealth of the Philippines|name=Pilipinas}}{{flag|Estados Unidos|1912}} |{{flag|Empire of Japan|name=Hapon}} |'''Talo''' * Pagbagsak ng Bataan sa Paglusob ng mga Hapones. * Simula ng [[Martsa ng Kamatayan sa Bataan]]. |[[Manuel L. Quezon]][[File:Quezon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Quezon.jpg|center|thumb|162x162px]] |- valign="top" |[[Labanan ng Corregidor]] (Ika-5–6 ng Mayo, 1942)[[File:Corregidor_gun.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Corregidor_gun.jpg|left|thumb|Mga Matagumpay na Hukbong Hapon sa Bateryang Hearn noong ika-6 ng Mayo, 1942.]] |{{flag|Commonwealth of the Philippines|name=Philippines}}{{flag|Estados Unidos|1912}} |{{flag|Empire of Japan|name=Hapon}} |'''Talo''' * Pagbagsak ng Corregidor sa Paglusob ng mga Hapones. * Pagsuko ng Puwersang Pilipino-Amerikano sa mga Hapones. |[[Manuel L. Quezon]][[File:Quezon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Quezon.jpg|center|thumb|162x162px]] |- valign="top" |Kilusan ng Paglaban sa Pilipinas (1942–1945)[[File:Propaganda_poster_depicts_the_Philippine_resistance_movement.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Propaganda_poster_depicts_the_Philippine_resistance_movement.jpg|left|thumb|Isang paskil na nagpapalaganap sa Kilusan ng Paglaban sa Pilipinas. (''Mga Lumalabang Pilipino; Lagi tayong lalaban para sa kalayaan)'']] |{{flagdeco|Commonwealth of the Philippines}} Mga Kinikilalang Pangkat na Gerilya * {{flagdeco|Commonwealth of the Philippines}} Hunters ROTC * {{flagicon image|Hukbalahap flag.svg}} [[Hukbalahap]] * {{flagdeco|Commonwealth of the Philippines}} Iba pang mga Pangkat {{flagdeco|United States|1912}} Mga Gerilyang Pinamumunuan ng US {{flagdeco|Republic of China (1912–1949)}} Mga Gerilyang Tsino * {{flagdeco|Republic of China (1912–1949)}} Wa Chi<ref>[http://news.abs-cbn.com/focus/02/19/15/how-chinese-guerrillas-fought-philippine-freedom]</ref> {{flagdeco|Commonwealth of the Philippines}} Sandatahang Lakas ng Komonwelt ng Pilipinas * {{flagdeco|Commonwealth of the Philippines}} Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas * {{flagdeco|Commonwealth of the Philippines}} Konstabularyong Pilipino (simula 1944) * {{flagdeco|Commonwealth of the Philippines}} Pulutong Himpapawid ng Hukbong Katihan ng Pilipinas (simula 1945) |{{flagcountry|Empire of Japan}} * {{flagdeco|Empire of Japan|army}} [[Kempeitai]] {{flag|Second Philippine Republic|name=Republika ng Pilipinas}} * {{flagicon image|Flag of the MAKAPILI.svg|22px}} [[Makapili]] * {{flagdeco|Second Philippine Republic}} Kawanihan ng Konstabularyo (hanggang 1944) |'''Tagumpay''' * Matagumpay na napalaya ng mga [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] ang Pilipinas |[[Manuel L. Quezon]]({{small|hanggang 1944}}) [[File:Quezon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Quezon.jpg|center|thumb|162x162px]][[Sergio Osmeña]]({{small|simula 1944}}) [[File:Sergio_Osmena_photo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sergio_Osmena_photo.jpg|center|thumb|143x143px]] |- valign="top" |[[Pagsalakay sa Cabanatuan]] (Ika-30 ng Enero, 1945) [[File:Pajota's_Guerrillas.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pajota's_Guerrillas.jpg|left|thumb|Hukbong Gerilya ni Kapitan [[Juan Pajota|Pajota]] sa Cabanatuan]] |{{flag|Commonwealth of the Philippines|name=Pilipinas}}{{flag|Estados Unidos|1912}} |{{flag|Empire of Japan|name=Hapon}} |'''Tagumpay''' * Pagpapalaya sa 552 na mga kaalyado na naging preso ng digmaan |[[Sergio Osmeña]][[File:Sergio_Osmena_photo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sergio_Osmena_photo.jpg|center|thumb|143x143px]] |- valign="top" |Labanan para sa Bataan (Ika-31 ng Enero – Ika-21 ng Pebrero, 1945) |{{flag|Commonwealth of the Philippines|name=Pilipinas}}{{flag|Estados Unidos|1912}} |{{flag|Empire of Japan|name=Hapon}} |'''Tagumpay''' * Napasakamay muli ang [[Bataan]] |[[Sergio Osmeña]][[File:Sergio_Osmena_photo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sergio_Osmena_photo.jpg|center|thumb|143x143px]] |- valign="top" |[[Labanan sa Maynila (1945)|Labanan ng Maynila (1945)]] (Ika-3 ng Pebrero – Ika-3 ng Marso, 1945)[[File:Manila_Walled_City_Destruction_May_1945.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manila_Walled_City_Destruction_May_1945.jpg|left|thumb|Tanawin sa himpapawid ng nasirang [[Intramuros|Distrito ng Intramuros]], kuha noong Mayo 1945.]] |{{flag|Commonwealth of the Philippines|name=Pilipinas}}{{flag|Estados Unidos|1912}} |{{flag|Empire of Japan|name=Hapon}} |'''Tagumpay''' * Napalaya ng mga tropang Amerikano at puwersang Pilipino ang Kampong Pang-bilangguan ng Santo Tomas, habang ang mga tropang Pilipino sa ilalim ng mga yunit ng Hukbong Katihan ng Komonwelt ay nanatili muna. * Pinalaya ang [[Palasyo ng Malakanyang]] ng Unang Dibisyong Kabalyero ng U.S. at mga gerilyang Pilipino, habang ang mga tropang Pilipino sa ilalim ng mga yunit ng Hukbong Katihan ng Komonwelt ay hindi ipinadala at nanatili. * Pagpapadala ng lahat ng 48,000 hanggang 85,000 mga tropang Pilipino at mga opisyal ng militar ng [[Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas]] mula sa mga Punong Himpilan at Kampo Militar sa Timog at Gitnang Luzon upang lumaban sa pagpapalaya ng [[Maynila]]. Tinulungan din nila ang mga gerilya at ang pag-atake ng mga Amerikano sa pagsalakay laban sa mga Hukbong Hapones. * Pagkasira ng [[Intramuros]] dahil sa kilusang paglaban ng magkasamang puwersa ng Amerika at Pilipinas. * Pagtatapos ng Labanan para sa Pagkalaya ng Maynila. Tuluyang napalaya ang kabisera mula sa kamay ng Hapon. |[[Sergio Osmeña]][[File:Sergio_Osmena_photo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sergio_Osmena_photo.jpg|center|thumb|143x143px]] |- valign="top" |Labanan para sa Corregidor (Ika-16–26 ng Pebrero, 1945)[[File:USS_Claxton_(DD-571)_shelling_Corregidor,_in_February_1945.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:USS_Claxton_(DD-571)_shelling_Corregidor,_in_February_1945.jpg|left|thumb|Ang USS Claxton, isang barkong pandigma na nagbibigay suporta sa pamamagitan ng pagpapaputok sa posisyon ng kalaban.]] |{{flag|Estados Unidos|1912}} |{{flag|Empire of Japan|name=Hapon}} |'''Tagumpay''' |[[Sergio Osmeña]][[File:Sergio_Osmena_photo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sergio_Osmena_photo.jpg|center|thumb|143x143px]] |- valign="top" |Pagsalakay sa Los Baños (Ika-23 ng Pebrero, 1945)[[File:The_American_Soldier_1945.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_American_Soldier_1945.jpg|left|thumb|Isang pagguhit tungkol sa pagsalakay kung saan nilalabanan ng isang gerilyang Pilipino ang bantay na Hapones gamit ang [[Itak|Bolo]].]] |{{flag|Commonwealth of the Philippines|name=Pilipinas}}{{flag|Estados Unidos|1912}} |{{flag|Empire of Japan|name=Hapon}} |'''Tagumpay''' * Matagumpay na nailigtas ang mga nakabilanggo sa kampo |[[Sergio Osmeña]][[File:Sergio_Osmena_photo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sergio_Osmena_photo.jpg|center|thumb|143x143px]] |- valign="top" |Labanan sa Pasong Bessang (Ika-14 ng Hunyo, 1945) |{{flag|Commonwealth of the Philippines|name=Pilipinas}}{{flag|Estados Unidos|1912}} |{{flag|Empire of Japan|name=Hapon}} |'''Tagumpay''' * Kilala bilang ang pinakaunang tagumpay ng mga Pilipino sa kampanya laban sa Hapon. |[[Sergio Osmeña]][[File:Sergio_Osmena_photo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sergio_Osmena_photo.jpg|center|thumb|143x143px]] |} === Digmaang Malamig (1947–1991) === {| class="wikitable" !Hidwaan !Pilipinas at mga Kaalyado !Mga Komunista at Kaalyado !Bunga !Pangulo ng Pilipinas |- ! colspan="5" |Kapanahunan ng Digmaang Malamig |- |'''[[Panghihimagsik ng Hukbalahap|Paghihimagsik ng Hukbalahap]]''' (1942–1954) [[File:Ph_fil_central_luzon.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ph_fil_central_luzon.png|left|thumb|Ang pulang rehiyon sa mapa ay ang [[Gitnang Luzon]], isang malawak na lugar kung saan matatagpuan ang mga [[Huks|Huk]]. Ang [[Maynila]] ay nasa timog ng rehiyon na ilang oras ang biyahe.]] |{{flag|Komonwelt ng Pilipinas}}({{small|hanggang 1946}}) {{flag|Republika ng Pilipinas|1936|size=25px}} ({{small|simula 1946}}) '''Suportado ng:''' {{flag|Estados Unidos ng Amerika|1912|size=25px}} |{{flagicon image|Hukbalahap flag.svg|size=25px}} [[Hukbalahap]] '''Suportado ng:''' {{flag|Soviet Union|name=Unyon ng mga Republikang Sosyalistang Sobyet|size=25px}} ----{{flag|Imperyo ng Hapon|size=25px}} ({{small|hanggang 1945}}) {{flag|Ikalawang Republika ng Pilipinas|size=25px}} ({{small|1943–1945}}) |'''Tagumpay''' * Natapos ang paghihimagsik ng Hukbalahap |[[Manuel L. Quezon]]({{small|hanggang 1944}}) [[File:Quezon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Quezon.jpg|center|thumb|162x162px]][[Sergio Osmeña]]({{small|1944–1946}}) [[File:Sergio_Osmena_photo.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sergio_Osmena_photo.jpg|center|thumb|143x143px]][[Manuel Roxas]]({{small|1946–1948}}) [[File:Manuel_A_Roxas.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manuel_A_Roxas.jpg|center|thumb|133x133px]][[Elpidio Quirino]]({{small|1948–1953}}) [[File:ElpidioQuirino.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ElpidioQuirino.jpg|center|thumb|157x157px]][[Ramon Magsaysay]]({{small|1953–1954}}) [[File:Ramon-Magsaysay-01.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ramon-Magsaysay-01.jpg|center|thumb|141x141px]] |- valign="top" |'''[[Digmaang Koreano]]''' (1950–1953) [[File:Korean_war_1950-1953.gif|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Korean_war_1950-1953.gif|left|thumb|Madalas ang pagbabago ng teritoryo noong unang bahagi ng digmaan, hanggang sa naging tiyak ang hangganan. Pula: • Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]] • [[Tsina]] Luntian: • [[Timog Korea]] • [[Estados Unidos|Amerikano]] • [[Komonwelt ng mga Bansa|Komonwelt]] • [[Pilipinas|Pilipino]] • iba pang puwersa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]]]] |'''{{flag|South Korea|1949|name=Republika ng Korea}}''' ----'''{{flagdeco|United Nations|size=25px}} Hukbong UN''': {{flag|Estados Unidos|1912|size=25px}} {{Flag|Reyno Unido|size=25px}} {{Flag|Canada|1921|size=25px}} {{Flag|Turkey|size=25px}} {{Flag|Australia|size=25px}} {{Flag|Pilipinas|1936|size=25px}} {{Flag|New Zealand|size=25px}} {{Flag|Thailand|size=25px}} {{Flag|Imperyo ng Ethiopia|name=Ethiopia|size=25px}} {{flag|Kaharian ng Gresya|name=Gresya|size=25px}} {{Flag|France|size=25px}} {{Flag|Colombia|size=25px}} {{Flag|Belgium|size=25px}} {{Flag|Timog Africa|1928|size=25px}} {{Flag|Netherlands|size=25px}} {{Flag|Luxembourg|size=25px}} |'''{{flag|North Korea|name=Korea DPR|size=25px}}''' ----{{flag|Tsina|size=25px}} {{flag|Unyong Sobyet|size=25px}} |'''Tabla''' * Ang pagsalakay ng Hilagang Korea sa Timog Korea ay nataboy. * Ang sumunod na pagsalakay na pinamunuan ng mga Amerikano sa Hilagang Korea ay nataboy. * Ang kasunod na pagsalakay ng mga Tsino sa Timog Korea ay nataboy. * [[Kasunduan ng Tigil-putukan sa Korea]] * Naitatag ang [[Korean Demilitarized Zone]] * Nakuha ng [[Hilagang Korea]] ang lungsod ng [[Kaesong]] ngunit nawala ang kabuuang sukat na 1,500 sq mi (3,900 km2) sa [[Timog Korea]]. |[[:en:Elpidio_Quirino|Elpidio Quirino]][[File:ElpidioQuirino.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ElpidioQuirino.jpg|center|thumb|157x157px]] |- valign="top" |Operasyon Tomahawk (Ika-23 ng Marso, 1951) |{{flagdeco|United Nations}} [[United Nations|Hukbong UN]]: {{flag|Pilipinas|1936}} {{flag|Estados Unidos|1912}} |{{flag|Tsina}}{{flag|North Korea|name=Korea DPR}} |'''Tagumpay''' |[[:en:Elpidio_Quirino|Elpidio Quirino]][[File:ElpidioQuirino.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ElpidioQuirino.jpg|center|thumb|157x157px]] |- valign="top" |[[Labanan sa Yultong]] (Ika-22–23 ng Abril, 1951) |{{flagdeco|United Nations}} [[United Nations|Hukbong UN]]: {{flag|Pilipinas|1936}} |{{flag|Tsina}} |'''Tagumpay''' |[[:en:Elpidio_Quirino|Elpidio Quirino]][[File:ElpidioQuirino.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ElpidioQuirino.jpg|center|thumb|157x157px]] |- valign="top" |Labanan sa Ilog Imjin (Ika-22–25 ng Abril, 1951) [[File:US_3rd_infantry_troops,_before_Imjin_River_patrol,_Korea_17-April-1951.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:US_3rd_infantry_troops,_before_Imjin_River_patrol,_Korea_17-April-1951.jpg|left|thumb|Mga sundalong Amerikano na nagsisiyasat sa Ilog Imjin noong ika-17 ng Abril, 1951, bago pa man ang labanan.]] |{{flagdeco|United Nations}} [[:en:United_Nations_Command|Hukbong UN]]: {{flag|South Korea|1948|name=Republika ng Korea}} {{flag|Reyno Unido}}{{flag|Estados Unidos|1912}}{{flag|Belgium}}{{flag|Pilipinas|1936}}{{flag|Luxembourg}}{{flag|Australia}}{{flag|Canada|1921}}{{flag|New Zealand}} |{{flag|Tsina}} |'''Pinagtatalunan''' |[[:en:Elpidio_Quirino|Elpidio Quirino]][[File:ElpidioQuirino.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ElpidioQuirino.jpg|center|thumb|157x157px]] |- valign="top" |Labanan ng Heartbreak Ridge (Ika-13 ng Setyembre – ika-15 ng Oktubre, 1951) |{{flagdeco|United Nations}} [[Mga Nagkakaisang Bansa|Hukbong UN]]: {{flag|South Korea|1948|name=Korea Republic}} {{Flag|French Fourth Republic|name=France}}{{flag|Pilipinas|1936}}{{flag|Netherlands}}{{flag|Estados Unidos|1912}} |{{flag|North Korea|name=Korea DPR}}{{flag|Tsina}} |'''Tagumpay''' |[[:en:Elpidio_Quirino|Elpidio Quirino]][[File:ElpidioQuirino.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ElpidioQuirino.jpg|center|thumb|157x157px]] |- valign="top" |Labanan sa Nakakasindak na Burol (Ika-21 ng Marso – Ika-18 ng Hulyo, 1952) |{{flagdeco|United Nations}} [[:en:United_Nations_Command|Hukbong UN]]: {{flag|Pilipinas|1936}} {{flag|Estados Unidos|1912}} |{{flag|Tsina}} |'''Tagumpay''' |[[:en:Elpidio_Quirino|Elpidio Quirino]][[File:ElpidioQuirino.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ElpidioQuirino.jpg|center|thumb|157x157px]] |- valign="top" |'''[[Digmaang Vietnam]]''' (1964–1973)[[File:Phong_Nhi_massacre_4.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Phong_Nhi_massacre_4.jpg|left|thumb|Mga pinaslang na sibilyan sa mga nayon ng Hong Nhi at Phong Nut, Lalawigan ng Quang Nam (1968)]] |{{flag|South Vietnam|size=25px}}{{flag|Estados Unidos|size=25px}}{{flag|Timog Korea|size=25px}}{{flag|Thailand|size=25px}}{{flag|Australia|size=25px}}{{flag|New Zealand|size=25px}}{{flag|Pilipinas|1936|size=25px}}{{flagicon image|Flag of Laos (1952-1975).svg|size=25px}} [[Reyno ng Laos|Kingdom of Laos]] {{flag|Cambodia|1970|size=25px}} |{{flag|Hilagang Vietnam|size=25px}}{{flagicon image|Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg|size=25px}} [[Viet Cong]] {{flagicon image|Flag of Democratic Kampuchea.svg|size=25px}} [[Pulang Khmer]] {{flagicon|Laos|size=25px}} [[Pathet Lao]] {{flag|Hilagang Korea|size=25px}} {{flag|Tsina|size=25px}}{{flag|Unyong Sobyet|size=25px}} |'''Talo''' Umatras at tinanggal ang mga sundalong Amerikano sa [[Indotsina]] ayon sa [[Kasunduang Pangkapayapaan sa Paris]]. Namuno ang mga Komunistang pamahalaan sa [[Timog Vietnam]], [[Cambodia]] at [[Laos]]. |[[Ferdinand Marcos]][[File:Ferdinand_Marcos_at_the_White_House.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ferdinand_Marcos_at_the_White_House.jpg|center|thumb|139x139px]] |} === Himagsikang CPP-NPA-NDF (1969–ngayon) === {| class="wikitable" !Hidwaan !Pamahalaan !Mga Komunista !Bunga !Pangulo ng Pilipinas |- ! colspan="5" |Himagsikang CPP–NPA–NDF |- valign="top" |'''Himagsikang CPP-NPA-NDF'''(Ika-29 ng Marso, 1969 – ngayon)<ref name="Damw">{{cite web|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/jgg/article/view/29563|title=The Never Ending War in the Wounded Land: The New People’s Army on Samar|publisher=University of Calgary|date=November 12, 2013}}</ref>[[File:Communist_hotspots_in_the_Philippines.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Communist_hotspots_in_the_Philippines.png|left|thumb|Mga lugar sa Pilipinas kung saan madalas at laganap ang kilusang komunista]] |'''{{flag|Republic of the Philippines|size=25px}}''' * {{flagdeco|Philippines|size=25px}} [[Pamahalaan ng Pilipinas]] ** {{flagicon image|Flag of the Armed Forces of the Philippines.svg|size=25px}} [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ** {{flagicon image|Philippine National Police seal.svg|size=25px}} [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] '''Sinusuportahan ng:''' {{flag|Estados Unidos|size=25px}} ({{small|tagapayo}}) {{flag|China|name=Republikang Bayan ng Tsina}} ({{small|mula 2017, mga armas at sandata}}) |'''{{flagicon image|Communist Party of Vietnam flag.svg|size=25px}} [[Partido Komunista ng Pilipinas]]''' * {{flagicon image|Infoboxnpa.png|size=25px}} [[Bagong Hukbong Bayan]] * {{flagicon image|NDF Flag.svg|size=25px}} [[Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas]] '''Sinusuportahan ng:''' {{flag|North Korea|name=Korea DPR}} ({{small|tinutukoy}}) {{flag|China|name=Republikang Bayan ng Tsina}} ({{small|hanggang 1976}}) {{flag|Libyan Arab Jamahiriya}} ({{small|mga dekada 1980–1990}}) {{flag|Vietnam|name=Republikang Sosyalista ng Vietnam}} ({{small|dekada 1980}}) |'''Nagpapatuloy''' * Maraming mga kasanduan ng tigil-putukan ang nilagdaan ng bawat panig, ngunit nilalabag o napapawalang-bisa. Bawat panig ang nagsasabing nilabag ng kalaban ang kasunduan. |[[Ferdinand Marcos]]({{small|1969–1986}}) [[File:Ferdinand_Marcos_(cropped).JPEG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ferdinand_Marcos_(cropped).JPEG|center|thumb|104x104px]][[Corazon Aquino]]({{small|1986–1992}}) [[File:Corazon_Aquino_1986.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Corazon_Aquino_1986.jpg|center|thumb|100x100px]][[Fidel V. Ramos|Fidel Ramos]]({{small|1992–1998}}) [[File:Ramos_Pentagon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ramos_Pentagon.jpg|center|thumb|98x98px]][[Joseph Estrada]]({{small|1998–2001}}) [[File:Josephestradapentagon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Josephestradapentagon.jpg|center|thumb|96x96px]][[Gloria Macapagal Arroyo]]({{small|2001–2010}}) [[File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|center|thumb|110x110px]][[Benigno Aquino III]]({{small|2010–2016}}) [[File:การหารือทวิภาคีระหว่างนายกรัฐมนตรี_และประธานาธิบดีสาธา_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%90%E0%B8%A1%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5_%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B2_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|center|thumb|96x96px]][[Rodrigo Duterte]]({{small|2016–ngayon}}) [[File:Rodrigo_Duterte_and_Laotian_President_Bounnhang_Vorachith_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rodrigo_Duterte_and_Laotian_President_Bounnhang_Vorachith_(cropped).jpg|center|thumb|133x133px]] |- |Labanan ng Macalangit (Ika-9–12 ng Setyembre, 2007) |{{flag|Pilipinas}} * {{flagicon image|Flag of the Philippine Army.svg}} [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] |{{flagicon image|Flag of the Communist Party of Vietnam.svg}} [[Partido Komunista ng Pilipinas]] * {{flagicon image|NPA.png}} [[Bagong Hukbong Bayan]] |'''Tagumpay''' |[[Gloria Macapagal Arroyo]][[File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|center|thumb|146x146px]] |} === Himagsikang Moro (1969-ngayon) === {| class="wikitable" !Hidwaan !Pamahalaan !Mga Separatista/Jihadista !Bunga !Pangulo ng Pilipinas |- ! colspan="5" |Himagsikang Moro |- valign="top" |'''[[Himagsikang Moro]]''' (Ika-29 ng Marso, 1969 – ngayon)[[File:M101-105mm-howitzer-camp-pendleton-20050326.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M101-105mm-howitzer-camp-pendleton-20050326.jpg|left|thumb|Ang M101 howitzer ay ang pinakakilalang kanyon na ginagamit sa mga operasyon laban sa mga Moro sa [[Mindanao]].]][[File:Philippines_Christian-Muslim_Division_Map_(by_majority).png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Philippines_Christian-Muslim_Division_Map_(by_majority).png|left|thumb|Mapa ng Pilipinas kung saan makikita ang mga lugar na karamihan ay Moro o Muslim sa [[Mindanao]].]] |'''{{flag|Republic of the Philippines|size=25px}}''' * {{flagicon image|Flag of the Armed Forces of the Philippines.svg|size=25px}} [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] '''Suportado ng:''' {{flag|Estados Unidos ng Amerika|size=25px}} ({{small|tagapagbilin}}) {{flag|Pederasyong Ruso|size=25px}} {{flag|Australia|name=Komonwelt ng Australia|size=25px}} {{flag|Indonesia|name=Republika ng Indonesia|size=25px}} {{flag|Malaysia|size=25px}} |'''[[Bangsamoro]]:'''{{flagicon image|MNLF flag.svg|size=25px}} [[Moro National Liberation Front]] ({{small|hanggang 1996}}) {{flagicon image|Flag of the Moro Islamic Liberation Front.svg|size=25px}} [[Moro Islamic Liberation Front]] ({{small|hanggang 2014}}) ----'''[[Terorismo sa Pilipinas|Mga Pangkat Jihadist]]:''' {{flagdeco|Islamic State|size=25px}} [[Abu Sayyaf]] {{flagdeco|Islamic State|size=25px}} BIFF {{flagdeco|Islamic State|size=25px}} [[Pangkat ng Maute|Pangkat Maute]] {{flagdeco|Islamic State|size=25px}} Khalifa Islamiyah Mindanao {{flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=25px}} Iba pang mga rebeldeng pangkat |'''Tigil-putukan sa pagitan ng Pamahalaan ng Pilipinas at MNLF/MILF''' * Patuloy na pakikipagbakbakan sa pagitan ng Gobyerno ng Pilipinas at ilang mga Pangkat Jihadista— Abu Sayyaf, Bangsamoro Islamic Freedom Fighters, at ibang mga pangkat |[[Ferdinand Marcos]]({{small|1969–1986}}) [[File:Ferdinand_Marcos_(cropped).JPEG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ferdinand_Marcos_(cropped).JPEG|center|thumb|104x104px]][[Corazon Aquino]]({{small|1986–1992}}) [[File:Corazon_Aquino_1986.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Corazon_Aquino_1986.jpg|center|thumb|100x100px]][[Fidel Ramos]]({{small|1992–1998}}) [[File:Ramos_Pentagon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ramos_Pentagon.jpg|center|thumb|98x98px]][[Joseph Estrada]]({{small|1998–2001}}) [[File:Josephestradapentagon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Josephestradapentagon.jpg|center|thumb|96x96px]][[Gloria Macapagal Arroyo]]({{small|2001–2010}}) [[File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|center|thumb|110x110px]][[Benigno Aquino III]]({{small|2010–2016}}) [[File:การหารือทวิภาคีระหว่างนายกรัฐมนตรี_และประธานาธิบดีสาธา_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%90%E0%B8%A1%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5_%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B2_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|center|thumb|96x96px]][[Rodrigo Duterte]]({{small|2016–ngayon}}) [[File:Rodrigo_Duterte_and_Laotian_President_Bounnhang_Vorachith_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rodrigo_Duterte_and_Laotian_President_Bounnhang_Vorachith_(cropped).jpg|center|thumb|133x133px]] |- |Labanan ng Jolo (Ika-4–11 ng Pebrero, 1974) |{{flag|Pilipinas|1936}} |{{flagicon image|MNLF flag.svg}} [[Moro National Liberation Front|MNLF]] |'''Tagumpay''' * Napasailalim sa kontrol ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ang Jolo, Sulu. * Ang munisipalidad ng [[Jolo, Sulu|Jolo]] ay lubhang nasira. * 40,000 mga sibilyan ang nawalan ng tirahan. |[[Ferdinand Marcos]][[File:Ferdinand_Marcos_at_the_White_House.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ferdinand_Marcos_at_the_White_House.jpg|center|thumb|139x139px]] |- |Pagpapapatay sa Patikul (Ika-10 ng Oktubre, 1977) [[File:Patikul_stone_marker_in_memory_of_AFP_Brig._Gen._Teodulfo_Bautista.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Patikul_stone_marker_in_memory_of_AFP_Brig._Gen._Teodulfo_Bautista.jpg|left|thumb|Bantayog nina AFP Brig. Hen. Teodulfo Bautista at kaniyang 34 mga tauhan na namatay sa Danag, Patikul, Sulu]] |{{flag|Pilipinas|1936}} |{{flagicon image|MNLF flag.svg}} [[MNLF]] |'''Talo''' * Pagkamatay ng Heneral ng Brigada na si Teodulfo Bautista at ang 34 niyang mga tauhan. |[[Ferdinand Marcos]][[File:Ferdinand_Marcos_(cropped).JPEG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ferdinand_Marcos_(cropped).JPEG|center|thumb|138x138px]] |- |Pagpapapatay sa Isla ng Pata (Ika-12 ng Pebrero, 1981) |{{flag|Pilipinas|1936}} |{{flagicon image|MNLF flag.svg}} [[MNLF]] |'''Talo''' |[[:en:Ferdinand_Marcos|Ferdinand Marcos]][[File:Ferdinand_Marcos_(cropped).JPEG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ferdinand_Marcos_(cropped).JPEG|center|thumb|138x138px]] |- |'''Kampanya ng Pilipinas laban sa Moro Islamic Liberation Front ng 2000''' (Ika-15 ng Pebrero – Ika-9 ng Hulyo, 2000) [[File:Ph_locator_armm.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ph_locator_armm.png|left|thumb|Ang Kampanya ng Pilipinas laban sa Moro Islamic Liberation Front ng 2000 ay kadalasang nagaganap sa [[Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao]].]] |'''{{flag|Republic of the Philippines|size=25px}}''' * {{flagicon image|Flag of the Armed Forces of the Philippines.svg|size=25px}} [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] |'''{{flagicon image|Flag of the Moro Islamic Liberation Front.svg|size=25px}} [[Moro Islamic Liberation Front]]''' * {{flagicon image|Flag of the Moro Islamic Liberation Front.svg|size=25px}} Sandatahang Lakas ng Islamikong Bangsamoro |'''Tagumpay''' |[[Joseph Estrada]][[File:Josephestradapentagon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Josephestradapentagon.jpg|center|thumb|128x128px]] |- |Labanan ng Kampong Abubakar (Ika-1–9 ng Hulyo, 2000) [[File:Battle_of_Camp_Abubakar,_Day_6.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Battle_of_Camp_Abubakar,_Day_6.jpg|left|thumb|Puwesto ng tatlong brigada ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|Hukbong Katihan]] at dalawang brigada ng [[Hukbong Kawal Pandagat ng Pilipinas|Hukbong Kawal Pandagat]] sa paligid ng [[:en:Camp_Iranun|Kampong Abubakar]] sa ika-anim na araw ng labanan.]] |{{flag|Pilipinas}} |{{flagicon image|Flag of the Moro Islamic Liberation Front.svg}} [[MILF]] |'''Tagumpay''' |[[:en:Joseph_Estrada|Joseph Estrada]][[File:Josephestradapentagon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Josephestradapentagon.jpg|center|thumb|128x128px]] |- |Pagkubkob ng Lamitan (Ika-2 ng Hunyo, 2001) |{{flag|Pilipinas}} |{{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Abu Sayyaf]] |'''Tagumpay''' * 21 sa 30 na mga bihag ang nailigtas. * Tumakas ang pwersang [[Abu Sayyaf]] kasama ang mga natitirang bihag. |[[Gloria Macapagal Arroyo]][[File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|center|thumb|146x146px]] |- |Himagsikang Misuari ng 2001 (Ika-19–22 ng Nobyembre, 2001) [[File:Nur_misuari.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nur_misuari.jpg|left|thumb|Si [[Nur Misuari]] noong 2009]] |{{flag|Pilipinas}} |{{flagicon image|MNLF flag.svg}} [[MNLF]]-Pangkat Misuari |'''Tagumpay''' |[[:en:Gloria_Macapagal_Arroyo|Gloria Macapagal Arroyo]][[File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|center|thumb|146x146px]] |- |'''[[:en:Operation_Enduring_Freedom_–_Philippines|Operation Enduring Freedom sa Pilipinas]]''' [Ingles] (Ika-15 ng Enero, 2002 – Ika-24 ng Pebrero, 2015) [[File:PMC_BAlikatan_Exercise.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PMC_BAlikatan_Exercise.jpg|left|thumb|Mga [[Hukbong Kawal Pandagat ng Pilipinas]] na nakikipagsanay kasama ang Hukbong Kawal Pandagat ng Estados Unidos.]] |'''{{flag|Republic of the Philippines|size=25px}}''' * {{flagicon image|Flag of the Armed Forces of the Philippines.svg|size=25px}} [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] {{flag|Estados Unidos ng Amerika|size=25px}} ({{small|tagapagbilin}}) * [[Sandatahang Lakas ng Estados Unidos]] |'''[[Terorismo sa Pilipinas|Mga Pangkat Jihadist]]:''' * {{flagdeco|Islamic State|size=25px}} [[Abu Sayyaf]] * {{flagdeco|Islamic State|size=25px}} BIFF * {{flagdeco|Islamic State|size=25px}} [[Pangkat ng Maute|Pangkat Maute]] * {{flagdeco|Islamic State|size=25px}} Khalifa Islamiyah Mindanao * {{flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=25px}} Iba pang mga rebeldeng pangkat |'''Tagumpay''' * Matagumpay na operasyon – Malubhang nabawasan ang kakayahang lokal at pang-internasyonal ng mga teroristang pangkat na magpatuloy ng labanan sa Pilipinas. |[[:en:Gloria_Macapagal_Arroyo|Gloria Macapagal Arroyo]]({{small|2002–2010}}) [[File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|center|thumb|146x146px]][[Benigno Aquino III]]({{small|2010–2015}}) [[File:การหารือทวิภาคีระหว่างนายกรัฐมนตรี_และประธานาธิบดีสาธา_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%90%E0%B8%A1%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5_%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B2_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|center|thumb|128x128px]] |- |2007 Pangyayaring Pagpugot sa Basilan (Ika-10–11 ng Hulyo, 2007) |{{flag|Pilipinas}} |{{flagicon image|Flag of the Moro Islamic Liberation Front.svg}} [[MILF]] {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Abu Sayyaf]] (''{{small|pinaghihinalaan}}'') |'''Tagumpay''' |[[Gloria Macapagal Arroyo]][[File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|center|thumb|146x146px]] |- |'''[[2013 Krisis sa Lungsod ng Zamboanga]]''' (Ika-9–28 ng Setyembre, 2013)[[File:Zamboanga_City_Hall_y_Rizal_Monument.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Zamboanga_City_Hall_y_Rizal_Monument.JPG|left|thumb|Ang [[Bahay Pamahalaan ng Lungsod ng Zamboanga]] kung saan sinubukan ng MNLF na itaas ang watawat ng Republikang Bangsamoro.]] |'''{{flag|Republic of the Philippines|size=25px}}''' * {{flagicon image|Flag of the Armed Forces of the Philippines.svg|size=25px}} [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] |'''{{flagicon image|MNLF flag.svg|size=25px}} [[Republikang Bangsamoro|Mga Nagkakaisang Estadong Pederado ng Republikang Bangsamoro]]''' * {{flagicon image|MNLF flag.svg|size=25px}} [[Moro National Liberation Front]] |'''Tagumpay''' * Ang [[Republikang Bangsamoro]] ay napawalang-bisa, sapagkat wala itong sakop na teritoryo. * Lahat ng mga nabihag at nailigtas. * Pagpapawalang-bisa at pagkabuwag ng [[Republikang Bangsamoro]]. * Ilang mga rebeldeng MNLF, kabilang ang pinuno at kumander na si Malik, ay nakatakas. |[[:en:Benigno_Aquino_III|Benigno Aquino III]][[File:การหารือทวิภาคีระหว่างนายกรัฐมนตรี_และประธานาธิบดีสาธา_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%90%E0%B8%A1%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5_%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B2_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|center|thumb|128x128px]] |- |Oplan Darkhorse (Ika-27 ng Enero – Ika-2 ng Pebrero, 2014) |{{flag|Pilipinas}}{{flagicon image|Flag of the Moro Islamic Liberation Front.svg}} [[MILF]] ({{small|suporta}}) |{{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} BIFF |'''Tagumpay''' * Ang mga pakikipagbakbakan ay natigil noong ika-2 ng Pebrero. Pansamantalang paghinto sa mga pagsalakay ng mga puwersa ng pamahalaan at ng mga rebelde. |[[:en:Benigno_Aquino_III|Benigno Aquino III]][[File:การหารือทวิภาคีระหว่างนายกรัฐมนตรี_และประธานาธิบดีสาธา_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%90%E0%B8%A1%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5_%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B2_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|center|thumb|128x128px]] |- |Labanan ng Basilan ng 2014 (Ika-11–30 ng Abril, 2014) |{{flag|Pilipinas}}{{flagicon image|MNLF flag.svg}} [[MNLF]] |{{flagdeco|Islamic State}} [[Abu Sayyaf]] {{flagicon image|MNLF flag.svg}} Mga rebelde ng MNLF {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Jemaah Islamiyah]] |'''Tagumpay''' |[[:en:Benigno_Aquino_III|Benigno Aquino III]][[File:การหารือทวิภาคีระหว่างนายกรัฐมนตรี_และประธานาธิบดีสาธา_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%90%E0%B8%A1%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5_%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B2_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|center|thumb|128x128px]] |- |'''[[Sagupaan sa Mamasapano]]''' (Ika-25 ng Enero, 2015) [[File:Fallen_44_PNP_SAF.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fallen_44_PNP_SAF.jpg|left|thumb|Ang 44 na mga pulis opisyal na namatay sa sagupaan]] |'''{{flag|Republic of the Philippines|size=25px}}''' * [[Kalihim Tagapagpaganap (Pilipinas)|Presidential Anti-Organized Crime Commission]] * {{flagicon image|Philippine National Police seal.svg|size=25px}} [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] ** [[Special Action Force]] * {{flagicon image|Flag of the Armed Forces of the Philippines.svg|size=25px}} [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ({{small|suporta}}) ** WESTMINCOM ** Ika-6 na Impentaryang DIbisyon ---- {{flag|Estados Unidos ng Amerika|size=25px}} ({{small|kaalaman, suportang panghukbo}}) * {{flagicon image|Flag of the Federal Bureau of Investigation.svg|size=25px}} Federal Bureau of Investigation ({{small|tinutukoy}}) |{{flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=25px}} [[Jemaah Islamiyah]]-magkaugnay na mga rebelde ----{{flagicon image|Flag of the Moro Islamic Liberation Front.svg|size=25px}} [[Moro Islamic Liberation Front]] {{flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=25px}} [[Bangsamoro Islamic Freedom Fighters]] Mga pribadong puwersa ({{small|tinutukoy}}) |'''Tagumpay''' * Ang pangunahing punterya ng operasyon, si [[Zulkifli bin Hir]], ay napatay. * Ang mga puwersa ng gobyerno ay nagtamo ng mga mabibigat na talo dahil sila ay napalibutan ng mga kalaban. |[[:en:Benigno_Aquino_III|Benigno Aquino III]][[File:การหารือทวิภาคีระหว่างนายกรัฐมนตรี_และประธานาธิบดีสาธา_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%90%E0%B8%A1%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5_%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B2_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|center|thumb|128x128px]] |- |Mga Sagupaan sa Butig noong Pebrero 2016 (Ika-20 ng Pebrero, 2016) |{{flag|Pilipinas}} |{{flagdeco|Islamic State}} [[Pangkat ng Maute|Pangkat Maute]] |'''Tagumpay''' |[[Benigno Aquino III]][[File:การหารือทวิภาคีระหว่างนายกรัฐมนตรี_และประธานาธิบดีสาธา_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%90%E0%B8%A1%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5_%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B2_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|center|thumb|128x128px]] |- |Labanan ng Tipo-Tipo (Ika-9–14 ng Abril, 2016) |{{flag|Pilipinas}} |{{flagdeco|Islamic State}} [[Abu Sayyaf]] |'''Tagumpay''' |[[Benigno Aquino III]]({{small|2016}}) [[File:การหารือทวิภาคีระหว่างนายกรัฐมนตรี_และประธานาธิบดีสาธา_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%AB%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%90%E0%B8%A1%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B5_%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B2_-_Flickr_-_Abhisit_Vejjajiva_CROP.jpg|center|thumb|128x128px]][[Rodrigo Duterte]]({{small|2016–ngayon}}) [[File:Rodrigo_Duterte_and_Laotian_President_Bounnhang_Vorachith_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rodrigo_Duterte_and_Laotian_President_Bounnhang_Vorachith_(cropped).jpg|center|thumb|133x133px]] |- |Sagupaan sa Butig noong Nobyembre 2016 (Ika-26 ng Nobyembre, 2016) |{{flag|Pilipinas}}{{flagicon image|Flag of the Moro Islamic Liberation Front.svg}} [[MILF]] ({{small|Tulong}}) |{{flagdeco|Islamic State}} [[Pangkat ng Maute|Pangkat Maute]] |'''Tagumpay''' |[[:en:Rodrigo_Duterte|Rodrigo Duterte]][[File:Rodrigo_Duterte_and_Laotian_President_Bounnhang_Vorachith_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rodrigo_Duterte_and_Laotian_President_Bounnhang_Vorachith_(cropped).jpg|center|thumb|133x133px]] |- valign="top" |Sagupaan sa Bohol noong 2017 (Ika-11 ng Pebrero, 2017) |{{flag|Pilipinas}} |{{flagdeco|Islamic State}} [[Abu Sayyaf]] {{flagdeco|Islamic State}} [[:en:Maute_group|Pangkat Maute]] {{flagdeco|Islamic State}} Ansar Khalifa Pilipinas |'''Tagumpay''' * Ang planadong pagdakip ng mga dayuhang turista ay nabigo. |[[:en:Rodrigo_Duterte|Rodrigo Duterte]][[File:Rodrigo_Duterte_and_Laotian_President_Bounnhang_Vorachith_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rodrigo_Duterte_and_Laotian_President_Bounnhang_Vorachith_(cropped).jpg|center|thumb|133x133px]] |- valign="top" |'''[[Krisis sa Marawi|Krisis sa Lungsod ng Marawi]]''' (Ika-23 ng Mayo – Ika-23 ng Oktubre, 2017) [[File:Navy_offloads_military_vehicles,_supplies_in_Iligan_City_3.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Navy_offloads_military_vehicles,_supplies_in_Iligan_City_3.jpg|left|thumb|Ang BRP Tarlac sa [[Iligan]] na nagbababa ng mga sundalo upang suportahan ang pakikipaglaban sa [[Marawi]].]][[File:Duterte_briefing_of_2nd_Mechanized_Infantry_Brigade_in_Iligan_May_26_Marawi_crisis.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Duterte_briefing_of_2nd_Mechanized_Infantry_Brigade_in_Iligan_May_26_Marawi_crisis.jpg|left|thumb|Si [[Duterte]] na nagsisiyasat sa ilang mga sundalo sa Iligan.]] |'''{{flag|Republic of the Philippines}}''' {{flagicon image|Flag of the Armed Forces of the Philippines.svg}} [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] * {{flagicon image|Flag of the Philippine Army.svg}} [[Hukbong Katihan ng Pilipinas]] ** Unang Impentaryang Dibisyon ** Ikalawang Impentaryang Dibisyon ** Army Special Operations Command *** Rehimen ng Scout Ranger *** Rehimen ng Light Reaction * {{Flagicon image|Flag of the Philippine Marine Corps.png}} [[Hukbong Kawal Pandagat ng Pilipinas]] ** Unang Brigadang Pandagat ** Ika-7 Batalyong Pandagat sa Paglapag ** Marine Special Operations Group * {{flagicon image|Flag of the Philippine Air Force.svg}} [[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas]] ** {{flagicon image|15th Strike Wing Insignia.jpg|size=20px}} 15th Strike Wing ** 7th Tactical Fighter Squadron {{flagicon image|Philippine National Police seal.svg|size=15px}} [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] * {{flagicon image|Special Action Force Seal.svg|size=15px}} Special Action Force ---- {{flagicon image|MNLF flag.svg}} [[Moro National Liberation Front]] {{flagicon image|Flag of the Moro Islamic Liberation Front.svg}} [[Moro Islamic Liberation Front]] (Mga operasyon sa paglikas at pagtulong) |'''{{flag|Islamic State}}''' * {{flagdeco|Islamic State}} [[Abu Sayyaf]] * {{flagdeco|Islamic State}} [[:en:Maute_group|Pangkat Maute]] * {{flagdeco|Islamic State}} [[Bangsamoro Islamic Freedom Fighters]] |'''Tagumpay''' * Pagkabigo ng mga militante na maipatupad ang teritoryong probinsyal ng ISIL (wilayat). * Idineklara ang batas-militar sa Mindanao na tumagal hanggang ika-31 ng Disyembre, 2017. * Si [[Isnilon Hapilon]], ang pinuno at kumander ng Abu Sayyaf at ISIL Emir sa [[Timog-silangang Asya]], ay napatay. * Muling napasakamay nang buo ang Lungsod ng Marawi ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas noong ika-23 ng Oktubre. |[[Rodrigo Duterte]][[File:Rodrigo_Duterte_and_Laotian_President_Bounnhang_Vorachith_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rodrigo_Duterte_and_Laotian_President_Bounnhang_Vorachith_(cropped).jpg|center|thumb|133x133px]] |} === Kasalukuyang panahon (1986-ngayon) === {| class="wikitable" !Hidwaan !Pamahalaan !Mga Rebelde !Bunga !Pangulo ng Pilipinas |- ! colspan="5" |Kasalukuyang panahon |- valign="top" |'''Mga Pagsubok ng Kudeta sa Pilipinas noong 1986-1990''' (1986–1990) |'''{{flag|Republika ng Pilipinas|1986}}''' * {{flagdeco|Philippines|1986}} Administrasyong Aquino * {{flagicon image|Flag of the Armed Forces of the Philippines.svg|size=25px}} [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] '''Sinuportahan ng:''' {{flag|Estados Unidos ng Amerika}} |{{flagicon image|Flag of the Armed Forces of the Philippines.svg|size=25px}} Mga Tumiwalag sa [[:en:Armed_Forces_of_the_Philippines|Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] * <!-- {{flagicon image|Reform the Armed Forces Movement logo circa 1990s.png|size=21px}} --> [[Kilusang Pagpapabago sa Sandatahang Lakas]] * Mga sundalo ng mga mamamayang Pilipino |'''Tagumpay''' * Lahat ng anim na pagsubok ay nabigo. * Lahat ng mga pasimuno ng kudeta ay naaresto. * Pagtiwalag sa [[Hukbóng Pamayapà ng Pilipinas|Hukbong Pamayapa ng Pilipinas]] * Pagtatag ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] |[[Corazon Aquino]][[File:Corazon_Aquino_1986.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Corazon_Aquino_1986.jpg|center|thumb|133x133px]] |- |Pagsubok ng Kudeta sa Pilipinas noong 1989 (Ika-1–7 ng Disyembre, 1989) |{{flagdeco|Philippines|1986}} [[Pamahalaan ng Pilipinas]] {{flag|Estados Unidos}} |<!--{{flagicon image|Reform the Armed Forces Movement logo circa 1990s.png|size=21px}}--> [[:en:Reform_the_Armed_Forces_Movement|Kilusang Pagpapabago sa Sandatahang Lakas]] Mga sundalo ng mga mamamayang Pilipino |'''Tagumpay''' * Nasugpo ang kudeta nang nakisama ang Estados Unidos. * Pagkabuo ng Davide Fact-Finding Commission. * Pagkaaresto nina [[Gringo Honasan|Honasan]] at iba pang mga pasimuno, tagapondo at pinuno ngunit ang iba ay binigyan ng amnestiya kalaunan. |[[Corazon Aquino]][[File:Corazon_Aquino_1986.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Corazon_Aquino_1986.jpg|center|thumb|133x133px]] |- |1990 Krisis sa Mindanao (Ika-4–6 ng Oktubre, 1990) |{{flag|Pilipinas |1986}} |{{flagicon image|Flag of Mindanao (Alexander Noble, 1990).svg}} [[Republikang Pederal ng Mindanao]] |'''Tagumpay''' * Pagkaaresto ni Koronel Alexander Noble * Pagpapawalang-bisa sa Republikang Pederal ng Mindanao |[[:en:Corazon_Aquino|Corazon Aquino]][[File:Corazon_Aquino_1986.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Corazon_Aquino_1986.jpg|center|thumb|133x133px]] |- |[[Pag-aalsa sa Oakwood]] (Ika-27 ng Hulyo, 2003) |{{flagdeco|Philippines}} [[Pamahalaan ng Pilipinas]] |{{flagicon image|Philippine revolution flag magdalo.svg}} Mga Bagong Katipunero (Pangkat Magdalo) |'''Tagumpay''' |[[Gloria Macapagal Arroyo]][[File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|center|thumb|146x146px]] |- |Oplan HACKLE (Ika-22–24 ng Pebrero, 2006) |{{flagdeco|Philippines}} [[:en:Government_of_the_Philippines|Pamahalaan ng Pilipinas]] |{{flagicon image|Philippine revolution flag magdalo.svg}} Pangkat Magdalo {{flagicon image|NPA.png}} [[Bagong Hukbong Bayan]] |'''Tagumpay''' |[[:en:Gloria_Macapagal_Arroyo|Gloria Macapagal Arroyo]][[File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|center|thumb|146x146px]] |- |[[Himagsikan sa Manila Peninsula]] (Ika-29 ng Nobyembre, 2007) |{{flagdeco|Philippines}} [[:en:Government_of_the_Philippines|Pamahalaan ng Pilipinas]] |{{flagicon image|Philippine revolution flag magdalo.svg}} Mga Bagong Katipunero (Pangkat Magdalo) |'''Tagumpay''' * Ilan sa mga pinuno ng Pangkat Magdalo ay naaresto. |[[:en:Gloria_Macapagal_Arroyo|Gloria Macapagal Arroyo]][[File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gloria_Macapagal_Arroyo_WEF_2009-crop.jpg|center|thumb|146x146px]] |} == Mga Litrato at Larawan == <gallery> Talaksan:Malolosrepublic.jpeg|Pagpapasinaya sa [[Unang Republika ng Pilipinas]] Talaksan:Las tropas del teniente coronel Tecsón en Baler (mayo de 1899, La Ilustración Artística, M. Arias y Rodríguez).jpg|Mga sundalo sa [[Pagkubkob ng Baler]] Talaksan:Battle of Paceo.jpg|Hukbong Katihan ng Pilipinas noong [[Digmaang Pilipino-Amerikano]], (labanan ng Paceo - 1900) Talaksan:Filipino soldiers outside Manila 1899.jpg|Mga Sundalong Pilipino sa labas ng Maynila,1899. Talaksan:CoffinsPhilippine.jpg|Mga kabaong ng mga namatay na Sundalong Amerikano, (1906). Talaksan:Propaganda poster depicts the Philippine resistance movement.jpg|Isang paskil para sa propaganda noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas]] laban sa pananakop ng Hapon. (1941) Talaksan:KumRiver Howitzer.jpg|[[Digmaang Koreano]] (mga 1950) Talaksan:Phong Nhi massacre 4.jpg|Mga pinaslang na mamamayan sa Phong Nhi ([[Digmaang Vietnam]]). Talaksan:MILF militant lying prone.jpg|Isang [[Moro people|Moro insurgent]] ng Pag-aalsang Islamiko (Moro) sa [[Mindanao]]. Talaksan:PMC BAlikatan Exercise.jpg|Pagsasanay para sa Balikatan, isang taunang pagsasanay sa pagitan ng mga Militar ng Pilipinas at Estados Unidos. </gallery> == Tingnan din == * [[Himagsikang Pilipino]] * [[Terorismo sa Pilipinas]] * [[Digmaang Laban sa Terorismo]] == Mga Sanggunian == [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Tsino ng CS1 (zh)]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas]] [[Kategorya:Digmaan]] n1eoqooadvs4kqap5en3lzqgg6e1u47 0 312263 2207247 2030235 2026-05-13T12:33:39Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207247 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Volturara Appula|elevation_min_m=|mayor=Vincenzo Zibisco|area_footnotes=|area_total_km2=51.88|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Volturaresi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=|elevation_m=510|saint=San Lucas|day=Oktubre 18|postal_code=71030|area_code=0881|website={{official website|http://www.comune.volturaraappula.fg.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=FG}} (FG)|official_name=Comune di Volturara Appula|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Celenza Valfortore (2009) 28 (RaBoe).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw ng Apulia Molise Campania|image_shield=|image_map=|region={{flag|Apulia}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map=Italy Apulia#Italy|coordinates={{coord|41|30|N|15|3|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Volturara Appula''' ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Foggia]] sa [[Apulia|rehiyon ng Apulia]] sa timog-silangang [[Italya]]. Minsan isang maunlad na lungsod, ang ''comune'' ngayon ay may populasyon na mas mababa sa 500.<ref>[http://www.comuni-italiani.it/071/061/ Comune di Volturara Appula]</ref> Si [[Giuseppe Conte]], ang Punong Ministro ng Italya (2018-2021) ay isinilang sa Volturara, ngunit lumaki sa San Giovanni Rotondo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.meteo-europ.com/en/it/puglia/volturara-appula-pictures.html Mga larawan ng Volturara Appula]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] 1r54x23kii9brcanb32a7hw9mwlm25x 0 313410 2207316 2091433 2026-05-14T10:01:44Z Julius Santos III 139725 /* */ 2207316 wikitext text/x-wiki {{Asiad infobox | Name = IV Palarong Asyano | Logo = 4th asiad.png | size = 150px | Motto = ''Ever Onward'' ({{lang-id|Madju Terus}}) | Host City = [[Jakarta]], [[Indonesia]] | Nations participating = 15 | Athletes participating = 1,460 | Events = 120 sa 13 isports | Opening ceremony = Agosto 24, 1962 | Closing ceremony = Setyembre 4, 1962 | Officially opened by = [[Sukarno]]<br />{{small|[[Pangulo ng Indonesia]]}} | Officially closed by =[[Hamengkubuwono IX]]<br>{{small|(President of the [[Asian Games Federation]])}} | Athlete's Oath = Ferry Sonneville | Judge's Oath = | Torch Lighter = Effendi Saleh | Stadium = [[Gelora Bung Karno Stadium]] | previous = [[Palarong Asyano 1958|Tokyo 1958]] | next = [[Palarong Asyano 1966|Bangkok 1966]] |}} Ang '''Palarong Asyano 1962''' ({{langx|id|Pesta Olahraga Asia 1962}}) ay ang Ikaapat na [[Palarong Asyano]] na ginanap noong Agosto 24 hanggang Setyembre 4 ng taong 1962 sa [[Jakarta]] sa bansang [[Indonesia]].<ref>{{cite web|last1=Nguyen |first1=Alicia |last2= |first2= |url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3506612 |title=Indonesia releases footage of its first Asian Games 50 years ago |website=Taiwan News |publisher=Taiwan News |date=August 14, 2018 |accessdate=20 November 2021}}</ref> Sa pagkakataong ito ay hindi nakasali ang [[Israel]] at [[Taiwan]] sa Palarong Asyano dahil hindi binigyan ng ''visa'' ng pamahalaan ng [[Indonesia]] ang mga delegado ng mga nabanggit na mga bansa dahil sa pamumuwersa ng mga Arabong bansa at ng [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]].<ref name=":0">{{cite web |last1= |first1= |last2= |first2= |url=https://ocasia.org/games/104-jakarta-1962.html |title=Jakarta 1962 |website=Olympic Council of Asia |publisher=Olympic Council of Asia |date= |accessdate=20 November 2021 |archive-date=20 Nobiyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120173054/https://ocasia.org/games/104-jakarta-1962.html |url-status=dead }}</ref> Naganap ito bagama't ito ay taliwas sa mga alituntunin ng ''Asian Games Federation''.<ref name=":0" /> ==Seremonya ng pagbubukas== Opisyal at pormal na binuksan ang Ikaapat na Palarong Asyano ng [[Pangulo ng Indonesia|Presidente ng bansang Indonesia]] noong 1962 na si [[Sukarno|Presidente Sukarno]].<ref name=":0" /> Ang seremonya ng pagbubukas ay ginanap sa ''Bung Karno Stadium'' noong Agosto 24, 1962.<ref name=":0" /> ==Mga kalahok== Lumahok sa Ikaapat na Palarong Asyano noong 1962 ang isang libo apat na raan at animnapu (1,460) na mga atleta na nagmula sa labing-anim (16) na mga bansa.<ref name=":0" /> Kasama sa mga bansang ito ang [[Hong Kong]], [[Indonesia]], [[India]], [[Hapon]], [[Korea|Republika ng Korea]], [[Malaysia]], [[Myanmar]], [[Pakistan]], [[Pilipinas]], [[Singapore]], [[Sri Lanka]] at [[Thailand]].<ref name=":0" /> ==Mga isports na pinaglabanan== Mayroong labingtatlo na [[Palakasan|isports]] na pinaglabanan sa Palarong Asyano 1962. Kasama sa mga isports na ito ay ang [[akwatiks]] (''aquatics'') kung saan nakasama ang [[paglangoy]] (''swimming''), [[atletiks]] (''athletics''), [[basketbol]] (''basketball''), [[boksing]] (''boxing''), [[pagbibisikleta]] (''cycling''), [[futbol]] (''football''), [[hockey]], ''shooting'', [[pingpong]] (''table tennis''), [[tennis]], [[volleyball]] at [[Buno|pagbubuno]] (''wrestling'').<ref>{{cite web|last1= |first1= |last2= |first2= |url=https://www.athleticspodium.com/champs/asian-games/1962-asian-games |title=1958 Asian Games |website=Athletics Podium |publisher=Athletics Podium |date= |accessdate=20 November 2021}}</ref><ref name=":0" /> Nadagdag sa pagkakataong ito ang [[badminton]].<ref name=":0" /> ==Mga medalyang napanalunan== Ang bansang [[Hapon]] na nakapanalo ng kabuuang isangdaan limangpu't dalawa (152) na medalya (pitumpu't tatlo na gintong medalya, limangpu't lima na pilak na medalya at dalawangpu't apat na tansong medalya) ay ang bansang nakakuha ng pinakamaraming medalya sa Ikaapat na Palarong Asyano.<ref name=":0" /> Sinundan ito ng bansang [[Indonesia]] na nakapanalo ng kabuuang limangpu't isa (51) na medalya (labing isa na gintong medalya, labing dalawa na pilak na medalya at dalawangpu't walo na tansong medalya).<ref name=":0" /> Ito ay sinundan ng bansang [[India]] na nakapanalo ng kabuuang tatlungpu't apat na medalya (sampu na gintong medalya, labingtatlo na pilak na medalya at labing-isa na tansong medalya).<ref name=":0" /> {{Medals table | caption = Mga Medalyang Napanalunan noong Palarong Asyano 1962 <ref name=":0" /> | remaining_text = [[1962 Asian Games medal table|Remaining]] | show_limit = <includeonly>10</includeonly> | host = INA | flag_template = flagIOC2team | event = Palarong Asyano 1962 | team = | gold_JPN = 73 | silver_JPN = 55 | bronze_JPN = 24 | gold_INA = 11 | silver_INA = 12 | bronze_INA = 28 | host_INA = yes | gold_IND = 10 | silver_IND = 13 | bronze_IND = 11 | gold_PAK = 8 | silver_PAK = 5 | bronze_PAK = 8 | gold_PHI = 7 | silver_PHI = 6 | bronze_PHI = 25 | gold_KOR = 4 | silver_KOR = 8 | bronze_KOR = 11 | gold_THA = 2 | silver_THA = 5 | bronze_THA = 5 | gold_MAS = 2 | silver_MAS = 3 | bronze_MAS = 5 | gold_MYA = 2 | silver_MYA = 1 | bronze_MYA = 7 | gold_SGP = 1 | silver_SGP = 0 | bronze_SGP = 1 | gold_SRI = 0 | silver_SRI = 1 | bronze_SRI = 2 | gold_HKG = 0 | silver_HKG = 0 | bronze_HKG = 1 }} ==Seremonya ng pagsasara== Ang Ikaapat na Palarong Asyano ay opisyal na nagsara noong Setyembre 4, 1962.<ref name=":0" /> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Palarong Asyano]] 2chxzscjuzb2oel4sy0kkglpsgmreeb 0 313501 2207263 2187477 2026-05-13T22:07:22Z ~2026-28981-41 161781 /* Pangkalahatang-ideya */ gravyterenceninja12 2207263 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game |title=Roblox |image=Roblox Logo 2022.svg |alt=The current Roblox logo in black Gill Sans Ultra Bold font, with both Os replaced by squares |caption= |developer=Roblox Corporation |publisher=Roblox Corporation |director=David Baszucki,<br /> Erik Cassel<ref name="ForbesHow">{{cite web|last1=Knapp|first=Alex|date=17 Septyembre 2018|title=How Roblox Is Training The Next Generation Of Gaming Entrepreneurs|url=https://www.forbes.com/sites/alexknapp/2018/09/17/how-roblox-is-training-the-next-generation-of-gaming-entrepreneurs/|access-date=23 Abril 2019|website=[[Forbes]]}}</ref> |platforms=[[Windows]], [[macOS]], [[iOS]], [[Android (operating system)|Android]], [[Xbox One]]|released='''PC''' <br /> 1 Septyembre 2006<ref name="founding">{{Cite web |title=Roblox Company Information |url=http://en.help.roblox.com/hc/en-us/articles/203313370-Roblox-Company-Information |access-date=9 Septyembre 2019 |website=Roblox Support |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Yaden |first=Joseph |date=4 Mayo 2020 |title=What is Roblox? |url=https://www.digitaltrends.com/gaming/what-is-roblox/ |access-date=1 Hunyo 2020 |website=[[Digital Trends]]}}</ref><br />'''iOS'''<br /> 11 Disyembre 2012<ref name=iOSR/><br />'''Android'''<br />16 Hulyo 2014<ref name="AndroidRelease">{{Cite web |last=Haak |first=Andrew |date=16 Hulyo 2014 |title=Roblox Arrives on Android |url=https://blog.roblox.com/2014/07/roblox-arrives-on-android/ |access-date=June 26, 2020 |website=Roblox Blog |archive-date=18 Hulyo 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718165646/https://blog.roblox.com/2014/07/roblox-arrives-on-android/ |url-status=dead }}</ref><br />'''Xbox One'''<br /> 20 Nobyembre 2015<ref name=XboxOneRelease/> |genre=Game creation system, massively multiplayer online |modes=Single-player, multi-player }} Ang '''''Roblox''''' ay isang online [[Larong bidyo|game]] platform at sistema ng paglikha ng laro na binuo ng [[Roblox Corporation]]. Pinapayagan nito ang mga gumagamit na mag- program ng mga laro at maglaro ng mga laro na nilikha ng ibang mga gumagamit. Nilikha nina [[David Baszucki]] at Erik Cassel noong 2004 at pinakita sa publiko noong 2006, nagho-host ang platform ng mga larong nilikha ng gumagamit ng maraming mga genre na naka-code sa [[Wikang pamprograma|lengguahe]] Lua. Para sa karamihan ng kasaysayan ng Roblox, ito ay medyo maliit, kapwa bilang isang plataporma at bilang isang kumpanya. Nagsimulang lumaki nang mabilis ang Roblox sa ikalawang kalahati ng 2010s, at ang paglago na ito ay pinabilis ng [[pandemya ng COVID-19]]. Ang Roblox ay libre upang i-play, na may mga in-game na pagbili na magagamit sa pamamagitan ng isang birtwal na pera na tinatawag na Robux. Noong Agosto 2020, ang Roblox ay nagkaroon ng mahigit 164 milyong buwanang aktibong user, kabilang ang higit sa kalahati ng lahat ng batang [[Mga Amerikano|Amerikanong]] wala pang 16 taong gulang. Bagama't ang Roblox ay nakatanggap sa pangkalahatan ng mga positibong pagsusuri mula sa mga kritiko, nahaharap ito sa batikos dahil sa moderasyon nito at mga ''[[microtransactions]]'' at mga akusasyon ng mga mapagsamantalang gawi na itinuro patungo sa mga bata. == Pangkalahatang-ideya == === Roblox Studio === [[Talaksan:Roblox_Studio_logo_-_2022.svg|alt=Two blue polygons with a gap in between them.|thumb|100x100px| logo ng Roblox Studio]] Pinapayagan ng ''Roblox'' ang mga manlalaro na lumikha ng kanilang sariling mga laro gamit ang pagmamay-ari nitong makina, ang ''Roblox Studio'', na maaaring i-play ng iba pang mga gumagamit. Ang mga laro ay naka-code sa ilalim ng isang sistemang programa na nakatuon sa object na gumagamit ng isang diyalekto ng wika ng programa na Lua upang manipulahin ang kapaligiran ng laro. Nagagawa ng mga gumagamit na mabili ang nilalamang mabibili sa pamamagitan ng isang beses na pagbili, na kilala bilang "gamepass", pati na rin ang microtransactions na maaaring mabili nang higit sa isang beses, na kilala bilang "mga produkto ng developer" o "mga produkto". Ang kita mula sa mga pagbili ay nahahati sa pagitan ng developer at ng Roblox Corporation 30–70, na pabor sa Roblox Corp. Ang karamihan ng mga larong ginawa gamit ang Roblox Studio ay binuo ng mga menor de edad, at isang kabuuang 20 milyong mga laro sa isang taon ang nagagawa gamit ito. === Mga item at pera === [[Talaksan:Robux_2019_Logo_gold.svg|thumb|109x109px| Logo ng "Robux"]] Pinapayagan ng ''Roblox ang mga'' manlalaro na bumili, magbenta, at lumikha ng mga virtual na item na maaaring magamit upang palamutihan ang kanilang virtual character na nagsisilbing kanilang avatar sa platform. Maaaring mabili ng sinuman ang mga damit, ngunit ang mga manlalaro lamang na may kasapi sa Premium ang maaaring magbenta sa kanila.   Ang mga tagapangasiwa lamang ng ''Roblox'' ang maaaring magbenta ng mga aksesorya, bahagi ng katawan, gamit, at mga pakete sa ilalim ng opisyal na ''Roblox'' account ng gumagamit; virtual na sumbrero at accessories ay maaari ding mai-publish ng isang piling mga gumagamit na may nakaraang karanasan na nagtatrabaho sa Roblox Corporation. Mayroong maraming mga indibidwal na nagdidisenyo ng mga item bilang isang full-time na trabaho, kasama ang mga tagalikha ng pinakamataas na kita na kumikita ng higit sa $ 100,000 sa isang taon mula sa pagbebenta ng item. Ang mga item na may isang limitadong katayuan sa edisyon ay maaari lamang ipagpalit sa pagitan o ibebenta ng mga gumagamit na may kasapi sa Roblox Premium. Pinapayagan ng Robux ang mga manlalaro na bumili ng iba`t ibang mga item, at makuha sa pamamagitan ng pagbili gamit ang totoong pera, mula sa isang paulit-ulit na stipend na ibinigay sa mga kasapi na may premium membership, at mula sa iba pang mga manlalaro sa pamamagitan ng paggawa at pagbebenta ng virtual na nilalaman sa ''Roblox'' . Bago ang 2016, ang ''Roblox ay'' nagkaroon ng isa pang pera, Tix (maikli para sa "Tiket"), na ipinagpatuloy noong Abril ng taong iyon.   Robux na nakuha sa pamamagitan ng pagbebenta ng nilalamang binuo ng gumagamit ay maaaring ipagpalit sa real-world na pera sa pamamagitan ng sistema ng Developer Exchange ng website. Mayroong isang malaking halaga ng mga scam na nauugnay sa Robux, higit sa lahat umiikot sa mga awtomatikong mensahe na nagtataguyod ng mga website sa scam, mga laro sa scam na idinisenyo upang lumitaw upang magbigay ng libreng ''Robux'', at hindi wastong ng mga ''Robux'' codes. == Kasaysayan at pag-unlad == {{multiple image | direction = vertical | width = 200 | image1 = First Roblox Logo.svg | caption1 = The first ''Roblox'' logo, designed in 2004<ref name=Logo/> | image2 = ROBLOX 2004.svg | caption2 = The ''Roblox'' logo used from 2005 to 2006<ref name=Logo/> | image3 = Roblox logo.svg | caption3 = The ''Roblox'' logo used from 2006 to 2017; it had numerous variations, but mostly remained the same.<ref name=Logo/> | image4 = Roblox logo 2017.svg | caption4 = The ''Roblox'' logo used from 2017 to 2019<ref name="Logo">{{Cite web |last=Baszucki |first=David |author-link=David Baszucki |date=January 10, 2017 |title=Introducing Our Next-Generation Logo |url=https://blog.roblox.com/2017/01/introducing-our-next-generation-logo/ |access-date=July 16, 2020 |website=Roblox Blog |archive-date=Abril 14, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081215/https://blog.roblox.com/2017/01/introducing-our-next-generation-logo/ |url-status=dead }}</ref> | image5 = Roblox Logo Black.svg | caption5 = The logo of Roblox that is used since 2022 until now.<ref name=Logo/> }} Ang beta na bersyon ng ''Roblox ay'' nilikha ng mga co-founder na ''David Baszucki'' at ''Erik Cassel'' noong 2004 sa ilalim ng pangalang ''DynaBlocks'' . Sinimulan ni Baszucki ang pagsubok sa unang mga demo sa taong iyon. Noong 2005, binago ng kumpanya ang pangalan nito sa ''Roblox'', <ref name="inc" /> at opisyal itong inilunsad noong 1 Setyembre 2006. <ref name="founding"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[http://en.help.roblox.com/hc/en-us/articles/203313370-Roblox-Company-Information "Roblox Company Information"]. </cite></ref> Noong Marso 2007, naging masunurin si ''Roblox'' sa COPPA, kasama ang pagdaragdag ng ligtas na pakikipag-chat, isang pagbabago na nilimitahan ang kakayahan sa komunikasyon ng mga gumagamit na wala pang tatlong taong gulang sa pamamagitan ng paghihigpit sa kanila sa pagpili ng paunang natukoy na mga mensahe mula sa isang menu. Noong Agosto, nag- apply si ''Roblox'' ng mga pagpapabuti sa server at naglabas ng serbisyo sa premium membership bilang pinangalanang "''Builders Club''". Ang tampok na bayad na pagiging kasapi ay muling binigyan ng pangalan bilang Roblox Premium noong Setyembre 2019. Noong Disyembre 2011, gaganapin ng ''Roblox'' ang kanilang unang ''Hack Week'', isang taunang kaganapan kung saan gumagana ang mga developer ng ''Roblox'' sa mga ideya sa labas ng kahon para sa mga bagong pagpapaunlad na maipakita sa kumpanya. Noong Disyembre 11, 2012, isang bersyon ng ''Roblox'' [[IOS|ng iOS]] ang pinakawalan, at noong 16 Hulyo 2014, isang [[Android|bersyon ng Android]] ang pinakawalan. <ref name="AndroidRelease"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1" id="CITEREFHaak2014">Haak, Andrew (July 16, 2014). </cite></ref> Noong 1 Oktubre 2013, inilabas ng ''Roblox'' ang programa ng Developer Exchange, pinapayagan ang mga developer na palitan ang Robux na kinita mula sa kanilang mga laro patungo sa mga totoong pera. Noong 31 Mayo 2015, isang tampok na tinawag na 'Smooth Terrain' ay naidagdag, na nagdaragdag ng grapiko na katapatan ng kalupaan at binabago ang physics engine mula sa isang istilong naka-block na oriented sa isang mas makinis at mas makatotohanang isa. Noong 20 Nobyembre ang ''Roblox'' ay inilunsad sa [[Xbox One]], na may paunang pagpipilian ng 15 mga laro na pinili ng kawani ng ''Roblox.'' Ang mga bagong laro ng ''Roblox'' para sa Xbox One ay kailangang dumaan sa isang proseso ng pag-apruba, at napapailalim sa mga pamantayan ng ''Entertainment Software Ratings Board''. Sa buwan ng Abril 2016, inilunsad ni ''Roblox'' yung ''Roblox VR'' para sa Oculus Rift. Sa oras ng paglabas, higit milyong mga laro ang magagamit sa 3D. Sa paligid ng parehong panahon, ang ligtas na tampok sa chat ay inalis at pinalitan ng isang sistema batay sa isang whitelist na may isang hanay ng mga katanggap-tanggap na mga salita para sa mga gumagamit na wala pang 13 taong gulang at isang hanay ng mga nakalistang salita para sa iba pang mga gumagamit. Noong Hunyo, naglunsad ang kumpanya ng isang bersyon na katugma sa [[Windows 10]] . Habang ang pagkakaroon ng platform ng laro ay mayroon ng PC mula pa noong 2004, nang nilikha ang bersyon ng website nito, ito ang kauna-unahang pagkakataon na na-upgrade ito gamit ang isang standalone launcher na itinayo para sa Windows. Sa buong 2017, ang ''Roblox ay'' nakikibahagi sa isang bilang ng mga pag-update sa teknolohiya ng server nito, dahil ang teknolohiyang pinapatakbo nila hanggang sa puntong iyon ay wala na sa panahon at humantong sa madalas na pagkawala ng bisa. Noong Nobyembre 2018, ang kakayahan para sa isang manlalaro na maglaro bilang isang "panauhin", nang walang isang account, na kung saan ay unti-unting nalilimitahan sa nakaraang dalawang taon, ay natanggal nang buo. Noong Hulyo 2020, ''inihayag ni Roblox'' ang paglikha ng "Party Place", na gumaganap bilang isang online hangout. == Komunidad at kultura == === Aktibismo === Ang mga gumagamit ng ''Roblox ay'' nabanggit para sa kanilang pagsisikap laban sa [[rasismo]], kasama ang maraming mga regular na gumagamit at co-founder na si Baszucki na idineklara ang kanilang suporta para sa mga protesta ni George Floyd at [[Black Lives Matter]] . Noong Agosto 2019, isang pagsisiyasat ng NBC News ang nagsiwalat ng higit sa 100 mga account na naka-link sa kanang-kanan ng mga ''[[Neo-Nazi]]'' na grupo. Matapos makipag-ugnay tungkol sa mga account ng NBC, tinanggal nila ang mga ito sa ''Roblox.'' === Mga Epekto ng COVID-19 pandemya === Ang ''COVID-19'' ay nakaapekto sa ''Roblox'' sa maraming paraan. Dahil sa mga quarantine na ipinataw ng pandemik na naglilimita sa pakikipag-ugnay sa lipunan, ang ''Roblox'' ay ginagamit bilang isang paraan para sa mga bata upang makipag-usap sa bawat isa. Ang isa sa mga pinaka nabanggit na paraan na ang pamamaraang ito ng komunikasyon ay isinasagawa ay ang kababalaghan ng mga birthday party na gaganapin sa platform. Ang COVID-19 ay nagsanhi ng isang malaking pagtaas sa kapwa kita ng platform at bilang ng mga manlalaro dito, alinsunod sa mga katulad na epekto na naranasan ng karamihan ng industriya ng gaming, habang pinipilit ng mga manlalaro na manatili sa loob ng bahay dahil sa lockdown na gumugol ng mas maraming oras naglalaro ng laro. === ''Sound effect'' ng 'Oof' === Mula sa paglabas nito hanggang Nobyembre 2020, ang sound effect ng Roblox kapag namatay ang isang karakter ay isang "oof" na tunog, na naging malaking bahagi ng reputasyon ng platform dahil sa status nito bilang ''meme''. Ang tunog ay orihinal na ginawa ng studio ng video game composer na si [[Tommy Tallarico]] para sa 2000 video game Messiah, at siya at si Roblox ay pumasok sa isang hindi pagkakaunawaan sa copyright. Natapos ang hindi pagkakaunawaan noong 2022 nang alisin ni Roblox ang tunog mula sa kanilang platform at pinalitan ito ng bagong sound effect. == Pagtanggap at kita == === Kritikal na pagtanggap === Ang Roblox ay karaniwang nakatanggap ng mga positibong pagsusuri. Binigyan ito ng ''[[Common Sense Media]]'' ng 4 sa 5 star, na pinupuri ang iba't ibang laro ng website at kakayahang hikayatin ang pagkamalikhain sa mga bata habang nalaman na ang desentralisadong katangian ng platform ay nangangahulugang iba-iba ang kalidad ng laro, at inirerekomendang huwag paganahin ang mga function ng chat para sa mga batang manlalaro para maiwasan ang posibleng nakakapinsala. pakikipag-ugnayan.Pinayuhan ni Patricia E. Vance ng ''[[Family Online Safety Institute]]'' ang mga magulang na subaybayan ang mga pakikipag-ugnayan ng kanilang anak sa platform ngunit pinuri ang platform para sa "…pagbibigay-daan sa mga bata na maglaro, mag-explore, makihalubilo, lumikha at matuto sa paraang self-directed", at pagbibigay ng espesyal papuri sa Roblox Studio para sa kakayahan nitong hikayatin ang mga bata na maranasan ang pagbuo ng laro. Ang ''[[Trusted Reviews]]'', sa pangkalahatang-ideya nito sa platform, ay pinuri rin ang Roblox Studio, na nagsasaad na "para sa sinumang nagnanais na paunlarin ang kanilang mga kasanayan sa computer science, o lumikha ng mga proyekto na agad na makakatanggap ng feedback mula sa isang malaking madla, ang apela ay halata".Si Craig Hurda, na nagsusulat sa Android Guys, ay nagbigay ng mas katamtamang pagsusuri, pinupuri ang bilang ng mga larong magagamit at nalaman na ang laro ay nakakaaliw para sa mga bata, habang nalaman din na ang audio ng platform ay "hit-or-miss" at ipinapahayag na mayroon itong limitadong apela para sa mga manlalarong nasa hustong gulang. ==== Kritika ==== Nakatanggap si ''Roblox ng'' malawakang pagpuna para sa system ng pagsala ng mga chat filters. Kahit na, ''Roblox'' pagsasala sistema, Komunidad suriing mabuti, Si ''Roblox'' ay nag censor at nagtanggal ng mga pinaka-hindi naaangkop na mensahe at nilalaman, ang ilang ay maaari pa ring maiwasan ang sistema. Upang labanan ang mga isyung ito, ang ''Roblox'' ay may 1,600 katao na nagtatrabaho upang alisin ang naturang nilalaman mula sa platform. Nag-aalok ang ''Roblox'' ng mga privacy setting; maaaring limitahan ng mga magulang kung ano ang maaaring makipag-ugnay sa isang tao, pinaghihigpitan ang pag-access sa mga pribadong o 'VIP' server, at binubuksan ang kontrol ng magulang. Bagaman ipinagbabawal ang nilalamang sekswal sa ''Roblox'', nakatanggap ang platform ng malaking pamimintas para sa pagkakaroon ng mga tahasang sekswal na laro at koleksyon ng imahe sa loob nito. Kasama sa nilalamang ito ang mga item tulad ng mga 'online sex club'. Kasama ang mga tagalikha ng nasabing nilalaman na higit na nakikipag-usap sa pamamagitan ng mga platform na hindi maaaring makontrol ng ''Roblox.'' Ang isang pagsisiyasat noong 2020 ng ''Fast Company'' natagpuan na ang nilalamang sekswal ay laganap pa rin sa ''Roblox'', bagaman nalaman din na ang sitwasyon sa pangkalahatan ay napabuti sa mga nagdaang taon bago ang ulat. Ang ''Roblox'' ay pinuna rin para sa pagpapadali sa mga bata na gumastos ng malaking halaga ng pera sa pamamagitan ng ''Robux'' na humahantong sa maraming mga pagkakataon kung saan ang mga bata ay gumastos ng malaking halaga ng pera sa platform nang walang kaalaman ng mga magulang, at pagtanggal ng mga account pag na nag-file ng mga humiling ng mga refund para sa mga pagbabayad sa Robux sa pamamagitan ng kanilang mga bangko, === Mga laro === Dahil sa katayuan nito bilang isang platform ng mga laro, ang ''Roblox'' ay may iba't ibang ng mga laro. Hanggang Mayo 2020, ang pinakatanyag na mga laro sa ''Roblox ay'' mayroong higit sa 10 milyong buwanang mga aktibong manlalaro bawat isa. Hanggang sa Agosto 2020, hindi bababa sa 20 mga laro ang nilalaro nang higit sa isang bilyong beses, at hindi bababa sa 5,000 ang nilalaro nang higit sa isang milyong beses. Sinabi ng ''TechCrunch'' noong Marso 2021 na ang mga laro ng ''Roblox'' ay higit na naiiba sa itinatag na mga tradisyon sa mga libreng laro ng video, na natagpuan na ang matagumpay na mga ''laro ng Roblox'' ay nakatuon patungo sa agarang kasiyahan, at natagpuan na ang pagdaragdag ng mga tutorial ay makabuluhang nabawasan ang pakikipag-ugnayan ng manlalaro, salungat sa itinatag na karunungan tungkol sa mga larong libre na laro. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga laro ng Xbox One]] [[Kategorya:Mga laro ng Windows]] [[Kategorya:Mga laro ng iOS]] [[Kategorya:Mga laro ng Android]] [[Kategorya:Larong bidyo noong 2006]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] p4ll4jbzchpyw1ideqi6mljhlxukcif 2207297 2207263 2026-05-14T03:02:41Z ~2026-29064-89 161788 Kinansela ang pagbabagong 2207263 ni [[Special:Contributions/~2026-28981-41|~2026-28981-41]] ([[User talk:~2026-28981-41|Usapan]]) temp cleanup 2207297 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game |title=Roblox |image=Roblox Logo 2022.svg |alt=The current Roblox logo in black Gill Sans Ultra Bold font, with both Os replaced by squares |caption= |developer=Roblox Corporation |publisher=Roblox Corporation |director=David Baszucki,<br /> Erik Cassel<ref name="ForbesHow">{{cite web|last1=Knapp|first=Alex|date=17 Septyembre 2018|title=How Roblox Is Training The Next Generation Of Gaming Entrepreneurs|url=https://www.forbes.com/sites/alexknapp/2018/09/17/how-roblox-is-training-the-next-generation-of-gaming-entrepreneurs/|access-date=23 Abril 2019|website=[[Forbes]]}}</ref> |platforms=[[Windows]], [[macOS]], [[iOS]], [[Android (operating system)|Android]], [[Xbox One]]|released='''PC''' <br /> 1 Septyembre 2006<ref name="founding">{{Cite web |title=Roblox Company Information |url=http://en.help.roblox.com/hc/en-us/articles/203313370-Roblox-Company-Information |access-date=9 Septyembre 2019 |website=Roblox Support |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Yaden |first=Joseph |date=4 Mayo 2020 |title=What is Roblox? |url=https://www.digitaltrends.com/gaming/what-is-roblox/ |access-date=1 Hunyo 2020 |website=[[Digital Trends]]}}</ref><br />'''iOS'''<br /> 11 Disyembre 2012<ref name=iOSR/><br />'''Android'''<br />16 Hulyo 2014<ref name="AndroidRelease">{{Cite web |last=Haak |first=Andrew |date=16 Hulyo 2014 |title=Roblox Arrives on Android |url=https://blog.roblox.com/2014/07/roblox-arrives-on-android/ |access-date=June 26, 2020 |website=Roblox Blog |archive-date=18 Hulyo 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718165646/https://blog.roblox.com/2014/07/roblox-arrives-on-android/ |url-status=dead }}</ref><br />'''Xbox One'''<br /> 20 Nobyembre 2015<ref name=XboxOneRelease/> |genre=Game creation system, massively multiplayer online |modes=Single-player, multi-player }} Ang '''''Roblox''''' ay isang online [[Larong bidyo|game]] platform at sistema ng paglikha ng laro na binuo ng [[Roblox Corporation]]. Pinapayagan nito ang mga gumagamit na mag- program ng mga laro at maglaro ng mga laro na nilikha ng ibang mga gumagamit. Nilikha nina [[David Baszucki]] at Erik Cassel noong 2004 at pinakita sa publiko noong 2006, nagho-host ang platform ng mga larong nilikha ng gumagamit ng maraming mga genre na naka-code sa [[Wikang pamprograma|lengguahe]] Lua. Para sa karamihan ng kasaysayan ng Roblox, ito ay medyo maliit, kapwa bilang isang plataporma at bilang isang kumpanya. Nagsimulang lumaki nang mabilis ang Roblox sa ikalawang kalahati ng 2010s, at ang paglago na ito ay pinabilis ng [[pandemya ng COVID-19]]. Ang Roblox ay libre upang i-play, na may mga in-game na pagbili na magagamit sa pamamagitan ng isang birtwal na pera na tinatawag na Robux. Noong Agosto 2020, ang Roblox ay nagkaroon ng mahigit 164 milyong buwanang aktibong user, kabilang ang higit sa kalahati ng lahat ng batang [[Mga Amerikano|Amerikanong]] wala pang 16 taong gulang. Bagama't ang Roblox ay nakatanggap sa pangkalahatan ng mga positibong pagsusuri mula sa mga kritiko, nahaharap ito sa batikos dahil sa moderasyon nito at mga ''[[microtransactions]]'' at mga akusasyon ng mga mapagsamantalang gawi na itinuro patungo sa mga bata. == Pangkalahatang-ideya == === Roblox Studio === [[Talaksan:Roblox_Studio_logo_-_2022.svg|alt=Two blue polygons with a gap in between them.|thumb|100x100px| logo ng Roblox Studio]] Pinapayagan ng ''Roblox'' ang mga manlalaro na lumikha ng kanilang sariling mga laro gamit ang pagmamay-ari nitong makina, ang ''Roblox Studio'', na maaaring i-play ng iba pang mga gumagamit. Ang mga laro ay naka-code sa ilalim ng isang sistemang programa na nakatuon sa object na gumagamit ng isang diyalekto ng wika ng programa na Lua upang manipulahin ang kapaligiran ng laro. Nagagawa ng mga gumagamit na mabili ang nilalamang mabibili sa pamamagitan ng isang beses na pagbili, na kilala bilang "gamepass", pati na rin ang microtransactions na maaaring mabili nang higit sa isang beses, na kilala bilang "mga produkto ng developer" o "mga produkto". Ang kita mula sa mga pagbili ay nahahati sa pagitan ng developer at ng Roblox Corporation 30–70, na pabor sa Roblox Corp. Ang karamihan ng mga larong ginawa gamit ang Roblox Studio ay binuo ng mga menor de edad, at isang kabuuang 20 milyong mga laro sa isang taon ang nagagawa gamit ito. === Mga item at pera === [[Talaksan:Robux_2019_Logo_gold.svg|thumb|109x109px| Logo ng "Robux"]] Pinapayagan ng ''Roblox ang mga'' manlalaro na bumili, magbenta, at lumikha ng mga virtual na item na maaaring magamit upang palamutihan ang kanilang virtual character na nagsisilbing kanilang avatar sa platform. Maaaring mabili ng sinuman ang mga damit, ngunit ang mga manlalaro lamang na may kasapi sa Premium ang maaaring magbenta sa kanila.   Ang mga tagapangasiwa lamang ng ''Roblox'' ang maaaring magbenta ng mga aksesorya, bahagi ng katawan, gamit, at mga pakete sa ilalim ng opisyal na ''Roblox'' account ng gumagamit; virtual na sumbrero at accessories ay maaari ding mai-publish ng isang piling mga gumagamit na may nakaraang karanasan na nagtatrabaho sa Roblox Corporation. Mayroong maraming mga indibidwal na nagdidisenyo ng mga item bilang isang full-time na trabaho, kasama ang mga tagalikha ng pinakamataas na kita na kumikita ng higit sa $ 100,000 sa isang taon mula sa pagbebenta ng item. Ang mga item na may isang limitadong katayuan sa edisyon ay maaari lamang ipagpalit sa pagitan o ibebenta ng mga gumagamit na may kasapi sa Roblox Premium. Pinapayagan ng Robux ang mga manlalaro na bumili ng iba`t ibang mga item, at makuha sa pamamagitan ng pagbili gamit ang totoong pera, mula sa isang paulit-ulit na stipend na ibinigay sa mga kasapi na may premium membership, at mula sa iba pang mga manlalaro sa pamamagitan ng paggawa at pagbebenta ng virtual na nilalaman sa ''Roblox'' . Bago ang 2016, ang ''Roblox ay'' nagkaroon ng isa pang pera, Tix (maikli para sa "Tiket"), na ipinagpatuloy noong Abril ng taong iyon.   Robux na nakuha sa pamamagitan ng pagbebenta ng nilalamang binuo ng gumagamit ay maaaring ipagpalit sa real-world na pera sa pamamagitan ng sistema ng Developer Exchange ng website. Mayroong isang malaking halaga ng mga scam na nauugnay sa Robux, higit sa lahat umiikot sa mga awtomatikong mensahe na nagtataguyod ng mga website sa scam, mga laro sa scam na idinisenyo upang lumitaw upang magbigay ng libreng ''Robux'', at hindi wastong ng mga ''Robux'' codes. == Kasaysayan at pag-unlad == {{multiple image | direction = vertical | width = 200 | image1 = First Roblox Logo.svg | caption1 = The first ''Roblox'' logo, designed in 2004<ref name=Logo/> | image2 = ROBLOX 2004.svg | caption2 = The ''Roblox'' logo used from 2005 to 2006<ref name=Logo/> | image3 = Roblox logo.svg | caption3 = The ''Roblox'' logo used from 2006 to 2017; it had numerous variations, but mostly remained the same.<ref name=Logo/> | image4 = Roblox logo 2017.svg | caption4 = The ''Roblox'' logo used from 2017 to 2019<ref name="Logo">{{Cite web |last=Baszucki |first=David |author-link=David Baszucki |date=January 10, 2017 |title=Introducing Our Next-Generation Logo |url=https://blog.roblox.com/2017/01/introducing-our-next-generation-logo/ |access-date=July 16, 2020 |website=Roblox Blog |archive-date=Abril 14, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081215/https://blog.roblox.com/2017/01/introducing-our-next-generation-logo/ |url-status=dead }}</ref> | image5 = Roblox Logo Black.svg | caption5 = The logo of Roblox that is used since 2022 until now.<ref name=Logo/> }} Ang beta na bersyon ng ''Roblox ay'' nilikha ng mga co-founder na ''David Baszucki'' at ''Erik Cassel'' noong 2004 sa ilalim ng pangalang ''DynaBlocks'' . Sinimulan ni Baszucki ang pagsubok sa unang mga demo sa taong iyon. Noong 2005, binago ng kumpanya ang pangalan nito sa ''Roblox'', <ref name="inc" /> at opisyal itong inilunsad noong 1 Setyembre 2006. <ref name="founding"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[http://en.help.roblox.com/hc/en-us/articles/203313370-Roblox-Company-Information "Roblox Company Information"]. </cite></ref> Noong Marso 2007, naging masunurin si ''Roblox'' sa COPPA, kasama ang pagdaragdag ng ligtas na pakikipag-chat, isang pagbabago na nilimitahan ang kakayahan sa komunikasyon ng mga gumagamit na wala pang tatlong taong gulang sa pamamagitan ng paghihigpit sa kanila sa pagpili ng paunang natukoy na mga mensahe mula sa isang menu. Noong Agosto, nag- apply si ''Roblox'' ng mga pagpapabuti sa server at naglabas ng serbisyo sa premium membership bilang pinangalanang "''Builders Club''". Ang tampok na bayad na pagiging kasapi ay muling binigyan ng pangalan bilang Roblox Premium noong Setyembre 2019. Noong Disyembre 2011, gaganapin ng ''Roblox'' ang kanilang unang ''Hack Week'', isang taunang kaganapan kung saan gumagana ang mga developer ng ''Roblox'' sa mga ideya sa labas ng kahon para sa mga bagong pagpapaunlad na maipakita sa kumpanya. Noong Disyembre 11, 2012, isang bersyon ng ''Roblox'' [[IOS|ng iOS]] ang pinakawalan, at noong 16 Hulyo 2014, isang [[Android|bersyon ng Android]] ang pinakawalan. <ref name="AndroidRelease"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1" id="CITEREFHaak2014">Haak, Andrew (July 16, 2014). </cite></ref> Noong 1 Oktubre 2013, inilabas ng ''Roblox'' ang programa ng Developer Exchange, pinapayagan ang mga developer na palitan ang Robux na kinita mula sa kanilang mga laro patungo sa mga totoong pera. Noong 31 Mayo 2015, isang tampok na tinawag na 'Smooth Terrain' ay naidagdag, na nagdaragdag ng grapiko na katapatan ng kalupaan at binabago ang physics engine mula sa isang istilong naka-block na oriented sa isang mas makinis at mas makatotohanang isa. Noong 20 Nobyembre ang ''Roblox'' ay inilunsad sa [[Xbox One]], na may paunang pagpipilian ng 15 mga laro na pinili ng kawani ng ''Roblox.'' Ang mga bagong laro ng ''Roblox'' para sa Xbox One ay kailangang dumaan sa isang proseso ng pag-apruba, at napapailalim sa mga pamantayan ng ''Entertainment Software Ratings Board''. Sa buwan ng Abril 2016, inilunsad ni ''Roblox'' yung ''Roblox VR'' para sa Oculus Rift. Sa oras ng paglabas, higit milyong mga laro ang magagamit sa 3D. Sa paligid ng parehong panahon, ang ligtas na tampok sa chat ay inalis at pinalitan ng isang sistema batay sa isang whitelist na may isang hanay ng mga katanggap-tanggap na mga salita para sa mga gumagamit na wala pang 13 taong gulang at isang hanay ng mga nakalistang salita para sa iba pang mga gumagamit. Noong Hunyo, naglunsad ang kumpanya ng isang bersyon na katugma sa [[Windows 10]] . Habang ang pagkakaroon ng platform ng laro ay mayroon ng PC mula pa noong 2004, nang nilikha ang bersyon ng website nito, ito ang kauna-unahang pagkakataon na na-upgrade ito gamit ang isang standalone launcher na itinayo para sa Windows. Sa buong 2017, ang ''Roblox ay'' nakikibahagi sa isang bilang ng mga pag-update sa teknolohiya ng server nito, dahil ang teknolohiyang pinapatakbo nila hanggang sa puntong iyon ay wala na sa panahon at humantong sa madalas na pagkawala ng bisa. Noong Nobyembre 2018, ang kakayahan para sa isang manlalaro na maglaro bilang isang "panauhin", nang walang isang account, na kung saan ay unti-unting nalilimitahan sa nakaraang dalawang taon, ay natanggal nang buo. Noong Hulyo 2020, ''inihayag ni Roblox'' ang paglikha ng "Party Place", na gumaganap bilang isang online hangout. == Komunidad at kultura == === Aktibismo === Ang mga gumagamit ng ''Roblox ay'' nabanggit para sa kanilang pagsisikap laban sa [[rasismo]], kasama ang maraming mga regular na gumagamit at co-founder na si Baszucki na idineklara ang kanilang suporta para sa mga protesta ni George Floyd at [[Black Lives Matter]] . Noong Agosto 2019, isang pagsisiyasat ng NBC News ang nagsiwalat ng higit sa 100 mga account na naka-link sa kanang-kanan ng mga ''[[Neo-Nazi]]'' na grupo. Matapos makipag-ugnay tungkol sa mga account ng NBC, tinanggal nila ang mga ito sa ''Roblox.'' === Mga Epekto ng COVID-19 pandemya === Ang ''COVID-19'' ay nakaapekto sa ''Roblox'' sa maraming paraan. Dahil sa mga quarantine na ipinataw ng pandemik na naglilimita sa pakikipag-ugnay sa lipunan, ang ''Roblox'' ay ginagamit bilang isang paraan para sa mga bata upang makipag-usap sa bawat isa. Ang isa sa mga pinaka nabanggit na paraan na ang pamamaraang ito ng komunikasyon ay isinasagawa ay ang kababalaghan ng mga birthday party na gaganapin sa platform. Ang COVID-19 ay nagsanhi ng isang malaking pagtaas sa kapwa kita ng platform at bilang ng mga manlalaro dito, alinsunod sa mga katulad na epekto na naranasan ng karamihan ng industriya ng gaming, habang pinipilit ng mga manlalaro na manatili sa loob ng bahay dahil sa lockdown na gumugol ng mas maraming oras naglalaro ng laro. === ''Sound effect'' ng 'Oof' === Mula sa paglabas nito hanggang Nobyembre 2020, ang sound effect ng Roblox kapag namatay ang isang karakter ay isang "oof" na tunog, na naging malaking bahagi ng reputasyon ng platform dahil sa status nito bilang ''meme''. Ang tunog ay orihinal na ginawa ng studio ng video game composer na si [[Tommy Tallarico]] para sa 2000 video game Messiah, at siya at si Roblox ay pumasok sa isang hindi pagkakaunawaan sa copyright. Natapos ang hindi pagkakaunawaan noong 2022 nang alisin ni Roblox ang tunog mula sa kanilang platform at pinalitan ito ng bagong sound effect. == Pagtanggap at kita == === Kritikal na pagtanggap === Ang Roblox ay karaniwang nakatanggap ng mga positibong pagsusuri. Binigyan ito ng ''[[Common Sense Media]]'' ng 4 sa 5 star, na pinupuri ang iba't ibang laro ng website at kakayahang hikayatin ang pagkamalikhain sa mga bata habang nalaman na ang desentralisadong katangian ng platform ay nangangahulugang iba-iba ang kalidad ng laro, at inirerekomendang huwag paganahin ang mga function ng chat para sa mga batang manlalaro para maiwasan ang posibleng nakakapinsala. pakikipag-ugnayan.Pinayuhan ni Patricia E. Vance ng ''[[Family Online Safety Institute]]'' ang mga magulang na subaybayan ang mga pakikipag-ugnayan ng kanilang anak sa platform ngunit pinuri ang platform para sa "…pagbibigay-daan sa mga bata na maglaro, mag-explore, makihalubilo, lumikha at matuto sa paraang self-directed", at pagbibigay ng espesyal papuri sa Roblox Studio para sa kakayahan nitong hikayatin ang mga bata na maranasan ang pagbuo ng laro. Ang ''[[Trusted Reviews]]'', sa pangkalahatang-ideya nito sa platform, ay pinuri rin ang Roblox Studio, na nagsasaad na "para sa sinumang nagnanais na paunlarin ang kanilang mga kasanayan sa computer science, o lumikha ng mga proyekto na agad na makakatanggap ng feedback mula sa isang malaking madla, ang apela ay halata".Si Craig Hurda, na nagsusulat sa Android Guys, ay nagbigay ng mas katamtamang pagsusuri, pinupuri ang bilang ng mga larong magagamit at nalaman na ang laro ay nakakaaliw para sa mga bata, habang nalaman din na ang audio ng platform ay "hit-or-miss" at ipinapahayag na mayroon itong limitadong apela para sa mga manlalarong nasa hustong gulang. ==== Kritika ==== Nakatanggap si ''Roblox ng'' malawakang pagpuna para sa system ng pagsala ng mga chat filters. Kahit na, ''Roblox'' pagsasala sistema, Komunidad suriing mabuti, Si ''Roblox'' ay nag censor at nagtanggal ng mga pinaka-hindi naaangkop na mensahe at nilalaman, ang ilang ay maaari pa ring maiwasan ang sistema. Upang labanan ang mga isyung ito, ang ''Roblox'' ay may 1,600 katao na nagtatrabaho upang alisin ang naturang nilalaman mula sa platform. Nag-aalok ang ''Roblox'' ng mga privacy setting; maaaring limitahan ng mga magulang kung ano ang maaaring makipag-ugnay sa isang tao, pinaghihigpitan ang pag-access sa mga pribadong o 'VIP' server, at binubuksan ang kontrol ng magulang. Bagaman ipinagbabawal ang nilalamang sekswal sa ''Roblox'', nakatanggap ang platform ng malaking pamimintas para sa pagkakaroon ng mga tahasang sekswal na laro at koleksyon ng imahe sa loob nito. Kasama sa nilalamang ito ang mga item tulad ng mga 'online sex club'. Kasama ang mga tagalikha ng nasabing nilalaman na higit na nakikipag-usap sa pamamagitan ng mga platform na hindi maaaring makontrol ng ''Roblox.'' Ang isang pagsisiyasat noong 2020 ng ''Fast Company'' natagpuan na ang nilalamang sekswal ay laganap pa rin sa ''Roblox'', bagaman nalaman din na ang sitwasyon sa pangkalahatan ay napabuti sa mga nagdaang taon bago ang ulat. Ang ''Roblox'' ay pinuna rin para sa pagpapadali sa mga bata na gumastos ng malaking halaga ng pera sa pamamagitan ng ''Robux'' na humahantong sa maraming mga pagkakataon kung saan ang mga bata ay gumastos ng malaking halaga ng pera sa platform nang walang kaalaman ng mga magulang, at pagtanggal ng mga account pag na nag-file ng mga humiling ng mga refund para sa mga pagbabayad sa Robux sa pamamagitan ng kanilang mga bangko, === Mga laro === Dahil sa katayuan nito bilang isang platform ng mga laro, ang ''Roblox'' ay may iba't ibang ng mga laro. Hanggang Mayo 2020, ang pinakatanyag na mga laro sa ''Roblox ay'' mayroong higit sa 10 milyong buwanang mga aktibong manlalaro bawat isa. Hanggang sa Agosto 2020, hindi bababa sa 20 mga laro ang nilalaro nang higit sa isang bilyong beses, at hindi bababa sa 5,000 ang nilalaro nang higit sa isang milyong beses. Sinabi ng ''TechCrunch'' noong Marso 2021 na ang mga laro ng ''Roblox'' ay higit na naiiba sa itinatag na mga tradisyon sa mga libreng laro ng video, na natagpuan na ang matagumpay na mga ''laro ng Roblox'' ay nakatuon patungo sa agarang kasiyahan, at natagpuan na ang pagdaragdag ng mga tutorial ay makabuluhang nabawasan ang pakikipag-ugnayan ng manlalaro, salungat sa itinatag na karunungan tungkol sa mga larong libre na laro. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga laro ng Xbox One]] [[Kategorya:Mga laro ng Windows]] [[Kategorya:Mga laro ng iOS]] [[Kategorya:Mga laro ng Android]] [[Kategorya:Larong bidyo noong 2006]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] srb5po8a3wlkfjszvujmbyr8m9gixoj 2207298 2207297 2026-05-14T03:07:28Z ~2026-29064-89 161788 cleanup spaces 2207298 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game |title=Roblox |image=Roblox Logo 2022.svg |alt=The current Roblox logo in black Gill Sans Ultra Bold font, with both Os replaced by squares |caption= |developer=Roblox Corporation |publisher=Roblox Corporation |director=David Baszucki,<br /> Erik Cassel<ref name="ForbesHow">{{cite web|last1=Knapp|first=Alex|date=17 Septyembre 2018|title=How Roblox Is Training The Next Generation Of Gaming Entrepreneurs|url=https://www.forbes.com/sites/alexknapp/2018/09/17/how-roblox-is-training-the-next-generation-of-gaming-entrepreneurs/|access-date=23 Abril 2019|website=[[Forbes]]}}</ref> |platforms=[[Windows]], [[macOS]], [[iOS]], [[Android (operating system)|Android]], [[Xbox One]]|released='''PC''' <br /> 1 Septyembre 2006<ref name="founding">{{Cite web |title=Roblox Company Information |url=http://en.help.roblox.com/hc/en-us/articles/203313370-Roblox-Company-Information |access-date=9 Septyembre 2019 |website=Roblox Support |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Yaden |first=Joseph |date=4 Mayo 2020 |title=What is Roblox? |url=https://www.digitaltrends.com/gaming/what-is-roblox/ |access-date=1 Hunyo 2020 |website=[[Digital Trends]]}}</ref><br />'''iOS'''<br /> 11 Disyembre 2012<ref name=iOSR/><br />'''Android'''<br />16 Hulyo 2014<ref name="AndroidRelease">{{Cite web |last=Haak |first=Andrew |date=16 Hulyo 2014 |title=Roblox Arrives on Android |url=https://blog.roblox.com/2014/07/roblox-arrives-on-android/ |access-date=June 26, 2020 |website=Roblox Blog |archive-date=18 Hulyo 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718165646/https://blog.roblox.com/2014/07/roblox-arrives-on-android/ |url-status=dead }}</ref><br />'''Xbox One'''<br /> 20 Nobyembre 2015<ref name=XboxOneRelease/> |genre=Game creation system, massively multiplayer online |modes=Single-player, multi-player }} Ang '''''Roblox''''' ay isang online [[Larong bidyo|game]] platform at sistema ng paglikha ng laro na binuo ng [[Roblox Corporation]]. Pinapayagan nito ang mga gumagamit na mag- program ng mga laro at maglaro ng mga laro na nilikha ng ibang mga gumagamit. Nilikha nina [[David Baszucki]] at Erik Cassel noong 2004 at pinakita sa publiko noong 2006, nagho-host ang platform ng mga larong nilikha ng gumagamit ng maraming mga genre na naka-code sa [[Wikang pamprograma|lengguahe]] Lua. Para sa karamihan ng kasaysayan ng Roblox, ito ay medyo maliit, kapwa bilang isang plataporma at bilang isang kumpanya. Nagsimulang lumaki nang mabilis ang Roblox sa ikalawang kalahati ng 2010s, at ang paglago na ito ay pinabilis ng [[pandemya ng COVID-19]]. Ang Roblox ay libre upang i-play, na may mga in-game na pagbili na magagamit sa pamamagitan ng isang birtwal na pera na tinatawag na Robux. Noong Agosto 2020, ang Roblox ay nagkaroon ng mahigit 164 milyong buwanang aktibong user, kabilang ang higit sa kalahati ng lahat ng batang [[Mga Amerikano|Amerikanong]] wala pang 16 taong gulang. Bagama't ang Roblox ay nakatanggap sa pangkalahatan ng mga positibong pagsusuri mula sa mga kritiko, nahaharap ito sa batikos dahil sa moderasyon nito at mga ''[[microtransactions]]'' at mga akusasyon ng mga mapagsamantalang gawi na itinuro patungo sa mga bata. == Pangkalahatang-ideya == === Roblox Studio === [[Talaksan:Roblox_Studio_logo_-_2022.svg|alt=Two blue polygons with a gap in between them.|thumb|100x100px| logo ng Roblox Studio]] Pinapayagan ng ''Roblox'' ang mga manlalaro na lumikha ng kanilang sariling mga laro gamit ang pagmamay-ari nitong makina, ang ''Roblox Studio'', na maaaring i-play ng iba pang mga gumagamit. Ang mga laro ay naka-code sa ilalim ng isang sistemang programa na nakatuon sa object na gumagamit ng isang diyalekto ng wika ng programa na Lua upang manipulahin ang kapaligiran ng laro. Nagagawa ng mga gumagamit na mabili ang nilalamang mabibili sa pamamagitan ng isang beses na pagbili, na kilala bilang "gamepass", pati na rin ang microtransactions na maaaring mabili nang higit sa isang beses, na kilala bilang "mga produkto ng developer" o "mga produkto". Ang kita mula sa mga pagbili ay nahahati sa pagitan ng developer at ng Roblox Corporation 30–70, na pabor sa Roblox Corp. Ang karamihan ng mga larong ginawa gamit ang Roblox Studio ay binuo ng mga menor de edad, at isang kabuuang 20 milyong mga laro sa isang taon ang nagagawa gamit ito. === Mga item at pera === [[Talaksan:Robux_2019_Logo_gold.svg|thumb|109x109px| Logo ng "Robux"]] Pinapayagan ng ''Roblox ang mga'' manlalaro na bumili, magbenta, at lumikha ng mga virtual na item na maaaring magamit upang palamutihan ang kanilang virtual character na nagsisilbing kanilang avatar sa platform. Maaaring mabili ng sinuman ang mga damit, ngunit ang mga manlalaro lamang na may kasapi sa Premium ang maaaring magbenta sa kanila. Ang mga tagapangasiwa lamang ng ''Roblox'' ang maaaring magbenta ng mga aksesorya, bahagi ng katawan, gamit, at mga pakete sa ilalim ng opisyal na ''Roblox'' account ng gumagamit; virtual na sumbrero at accessories ay maaari ding mai-publish ng isang piling mga gumagamit na may nakaraang karanasan na nagtatrabaho sa Roblox Corporation. Mayroong maraming mga indibidwal na nagdidisenyo ng mga item bilang isang full-time na trabaho, kasama ang mga tagalikha ng pinakamataas na kita na kumikita ng higit sa $100,000 sa isang taon mula sa pagbebenta ng item. Ang mga item na may isang limitadong katayuan sa edisyon ay maaari lamang ipagpalit sa pagitan o ibebenta ng mga gumagamit na may kasapi sa Roblox Premium. Pinapayagan ng Robux ang mga manlalaro na bumili ng iba`t ibang mga item, at makuha sa pamamagitan ng pagbili gamit ang totoong pera, mula sa isang paulit-ulit na stipend na ibinigay sa mga kasapi na may premium membership, at mula sa iba pang mga manlalaro sa pamamagitan ng paggawa at pagbebenta ng virtual na nilalaman sa ''Roblox'' . Bago ang 2016, ang ''Roblox ay'' nagkaroon ng isa pang pera, Tix (maikli para sa "Tiket"), na ipinagpatuloy noong Abril ng taong iyon. Robux na nakuha sa pamamagitan ng pagbebenta ng nilalamang binuo ng gumagamit ay maaaring ipagpalit sa real-world na pera sa pamamagitan ng sistema ng Developer Exchange ng website. Mayroong isang malaking halaga ng mga scam na nauugnay sa Robux, higit sa lahat umiikot sa mga awtomatikong mensahe na nagtataguyod ng mga website sa scam, mga laro sa scam na idinisenyo upang lumitaw upang magbigay ng libreng ''Robux'', at hindi wastong ng mga ''Robux'' codes. == Kasaysayan at pag-unlad == {{multiple image | direction = vertical | width = 200 | image1 = First Roblox Logo.svg | caption1 = The first ''Roblox'' logo, designed in 2004<ref name=Logo/> | image2 = ROBLOX 2004.svg | caption2 = The ''Roblox'' logo used from 2005 to 2006<ref name=Logo/> | image3 = Roblox logo.svg | caption3 = The ''Roblox'' logo used from 2006 to 2017; it had numerous variations, but mostly remained the same.<ref name=Logo/> | image4 = Roblox logo 2017.svg | caption4 = The ''Roblox'' logo used from 2017 to 2019<ref name="Logo">{{Cite web |last=Baszucki |first=David |author-link=David Baszucki |date=January 10, 2017 |title=Introducing Our Next-Generation Logo |url=https://blog.roblox.com/2017/01/introducing-our-next-generation-logo/ |access-date=July 16, 2020 |website=Roblox Blog |archive-date=Abril 14, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081215/https://blog.roblox.com/2017/01/introducing-our-next-generation-logo/ |url-status=dead }}</ref> | image5 = Roblox Logo Black.svg | caption5 = The logo of Roblox that is used since 2022 until now.<ref name=Logo/> }} Ang beta na bersyon ng ''Roblox ay'' nilikha ng mga co-founder na ''David Baszucki'' at ''Erik Cassel'' noong 2004 sa ilalim ng pangalang ''DynaBlocks''. Sinimulan ni Baszucki ang pagsubok sa unang mga demo sa taong iyon. Noong 2005, binago ng kumpanya ang pangalan nito sa ''Roblox'', <ref name="inc" /> at opisyal itong inilunsad noong 1 Setyembre 2006. <ref name="founding"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[http://en.help.roblox.com/hc/en-us/articles/203313370-Roblox-Company-Information "Roblox Company Information"]. </cite></ref> Noong Marso 2007, naging masunurin si ''Roblox'' sa COPPA, kasama ang pagdaragdag ng ligtas na pakikipag-chat, isang pagbabago na nilimitahan ang kakayahan sa komunikasyon ng mga gumagamit na wala pang tatlong taong gulang sa pamamagitan ng paghihigpit sa kanila sa pagpili ng paunang natukoy na mga mensahe mula sa isang menu. Noong Agosto, nag- apply si ''Roblox'' ng mga pagpapabuti sa server at naglabas ng serbisyo sa premium membership bilang pinangalanang "''Builders Club''". Ang tampok na bayad na pagiging kasapi ay muling binigyan ng pangalan bilang Roblox Premium noong Setyembre 2019. Noong Disyembre 2011, gaganapin ng ''Roblox'' ang kanilang unang ''Hack Week'', isang taunang kaganapan kung saan gumagana ang mga developer ng ''Roblox'' sa mga ideya sa labas ng kahon para sa mga bagong pagpapaunlad na maipakita sa kumpanya. Noong Disyembre 11, 2012, isang bersyon ng ''Roblox'' [[IOS|ng iOS]] ang pinakawalan, at noong 16 Hulyo 2014, isang [[Android|bersyon ng Android]] ang pinakawalan. <ref name="AndroidRelease"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1" id="CITEREFHaak2014">Haak, Andrew (July 16, 2014). </cite></ref> Noong 1 Oktubre 2013, inilabas ng ''Roblox'' ang programa ng Developer Exchange, pinapayagan ang mga developer na palitan ang Robux na kinita mula sa kanilang mga laro patungo sa mga totoong pera. Noong 31 Mayo 2015, isang tampok na tinawag na 'Smooth Terrain' ay naidagdag, na nagdaragdag ng grapiko na katapatan ng kalupaan at binabago ang physics engine mula sa isang istilong naka-block na oriented sa isang mas makinis at mas makatotohanang isa. Noong 20 Nobyembre ang ''Roblox'' ay inilunsad sa [[Xbox One]], na may paunang pagpipilian ng 15 mga laro na pinili ng kawani ng ''Roblox.'' Ang mga bagong laro ng ''Roblox'' para sa Xbox One ay kailangang dumaan sa isang proseso ng pag-apruba, at napapailalim sa mga pamantayan ng ''Entertainment Software Ratings Board''. Sa buwan ng Abril 2016, inilunsad ni ''Roblox'' yung ''Roblox VR'' para sa Oculus Rift. Sa oras ng paglabas, higit milyong mga laro ang magagamit sa 3D. Sa paligid ng parehong panahon, ang ligtas na tampok sa chat ay inalis at pinalitan ng isang sistema batay sa isang whitelist na may isang hanay ng mga katanggap-tanggap na mga salita para sa mga gumagamit na wala pang 13 taong gulang at isang hanay ng mga nakalistang salita para sa iba pang mga gumagamit. Noong Hunyo, naglunsad ang kumpanya ng isang bersyon na katugma sa [[Windows 10]]. Habang ang pagkakaroon ng platform ng laro ay mayroon ng PC mula pa noong 2004, nang nilikha ang bersyon ng website nito, ito ang kauna-unahang pagkakataon na na-upgrade ito gamit ang isang standalone launcher na itinayo para sa Windows. Sa buong 2017, ang ''Roblox'' ay nakikibahagi sa isang bilang ng mga pag-update sa teknolohiya ng server nito, dahil ang teknolohiyang pinapatakbo nila hanggang sa puntong iyon ay wala na sa panahon at humantong sa madalas na pagkawala ng bisa. Noong Nobyembre 2018, ang kakayahan para sa isang manlalaro na maglaro bilang isang "panauhin", nang walang isang account, na kung saan ay unti-unting nalilimitahan sa nakaraang dalawang taon, ay natanggal nang buo. Noong Hulyo 2020, ''inihayag ni Roblox'' ang paglikha ng "Party Place", na gumaganap bilang isang online hangout. == Komunidad at kultura == === Aktibismo === Ang mga gumagamit ng ''Roblox'' ay nabanggit para sa kanilang pagsisikap laban sa [[rasismo]], kasama ang maraming mga regular na gumagamit at co-founder na si Baszucki na idineklara ang kanilang suporta para sa mga protesta ni George Floyd at [[Black Lives Matter]]. Noong Agosto 2019, isang pagsisiyasat ng NBC News ang nagsiwalat ng higit sa 100 mga account na naka-link sa kanang-kanan ng mga ''[[Neo-Nazi]]'' na grupo. Matapos makipag-ugnay tungkol sa mga account ng NBC, tinanggal nila ang mga ito sa ''Roblox''. === Mga Epekto ng COVID-19 pandemya === Ang ''COVID-19'' ay nakaapekto sa ''Roblox'' sa maraming paraan. Dahil sa mga quarantine na ipinataw ng pandemik na naglilimita sa pakikipag-ugnay sa lipunan, ang ''Roblox'' ay ginagamit bilang isang paraan para sa mga bata upang makipag-usap sa bawat isa. Ang isa sa mga pinaka nabanggit na paraan na ang pamamaraang ito ng komunikasyon ay isinasagawa ay ang kababalaghan ng mga birthday party na gaganapin sa platform. Ang COVID-19 ay nagsanhi ng isang malaking pagtaas sa kapwa kita ng platform at bilang ng mga manlalaro dito, alinsunod sa mga katulad na epekto na naranasan ng karamihan ng industriya ng gaming, habang pinipilit ng mga manlalaro na manatili sa loob ng bahay dahil sa lockdown na gumugol ng mas maraming oras naglalaro ng laro. === ''Sound effect'' ng 'Oof' === Mula sa paglabas nito hanggang Nobyembre 2020, ang sound effect ng Roblox kapag namatay ang isang karakter ay isang "oof" na tunog, na naging malaking bahagi ng reputasyon ng platform dahil sa status nito bilang ''meme''. Ang tunog ay orihinal na ginawa ng studio ng video game composer na si [[Tommy Tallarico]] para sa 2000 video game Messiah, at siya at si Roblox ay pumasok sa isang hindi pagkakaunawaan sa copyright. Natapos ang hindi pagkakaunawaan noong 2022 nang alisin ni Roblox ang tunog mula sa kanilang platform at pinalitan ito ng bagong sound effect. == Pagtanggap at kita == === Kritikal na pagtanggap === Ang Roblox ay karaniwang nakatanggap ng mga positibong pagsusuri. Binigyan ito ng ''[[Common Sense Media]]'' ng 4 sa 5 star, na pinupuri ang iba't ibang laro ng website at kakayahang hikayatin ang pagkamalikhain sa mga bata habang nalaman na ang desentralisadong katangian ng platform ay nangangahulugang iba-iba ang kalidad ng laro, at inirerekomendang huwag paganahin ang mga function ng chat para sa mga batang manlalaro para maiwasan ang posibleng nakakapinsala. pakikipag-ugnayan.Pinayuhan ni Patricia E. Vance ng ''[[Family Online Safety Institute]]'' ang mga magulang na subaybayan ang mga pakikipag-ugnayan ng kanilang anak sa platform ngunit pinuri ang platform para sa "…pagbibigay-daan sa mga bata na maglaro, mag-explore, makihalubilo, lumikha at matuto sa paraang self-directed", at pagbibigay ng espesyal papuri sa Roblox Studio para sa kakayahan nitong hikayatin ang mga bata na maranasan ang pagbuo ng laro. Ang ''[[Trusted Reviews]]'', sa pangkalahatang-ideya nito sa platform, ay pinuri rin ang Roblox Studio, na nagsasaad na "para sa sinumang nagnanais na paunlarin ang kanilang mga kasanayan sa computer science, o lumikha ng mga proyekto na agad na makakatanggap ng feedback mula sa isang malaking madla, ang apela ay halata".Si Craig Hurda, na nagsusulat sa Android Guys, ay nagbigay ng mas katamtamang pagsusuri, pinupuri ang bilang ng mga larong magagamit at nalaman na ang laro ay nakakaaliw para sa mga bata, habang nalaman din na ang audio ng platform ay "hit-or-miss" at ipinapahayag na mayroon itong limitadong apela para sa mga manlalarong nasa hustong gulang. ==== Kritika ==== Nakatanggap si ''Roblox ng'' malawakang pagpuna para sa system ng pagsala ng mga chat filters. Kahit na, ''Roblox'' pagsasala sistema, Komunidad suriing mabuti, Si ''Roblox'' ay nag censor at nagtanggal ng mga pinaka-hindi naaangkop na mensahe at nilalaman, ang ilang ay maaari pa ring maiwasan ang sistema. Upang labanan ang mga isyung ito, ang ''Roblox'' ay may 1,600 katao na nagtatrabaho upang alisin ang naturang nilalaman mula sa platform. Nag-aalok ang ''Roblox'' ng mga privacy setting; maaaring limitahan ng mga magulang kung ano ang maaaring makipag-ugnay sa isang tao, pinaghihigpitan ang pag-access sa mga pribadong o 'VIP' server, at binubuksan ang kontrol ng magulang. Bagaman ipinagbabawal ang nilalamang sekswal sa ''Roblox'', nakatanggap ang platform ng malaking pamimintas para sa pagkakaroon ng mga tahasang sekswal na laro at koleksyon ng imahe sa loob nito. Kasama sa nilalamang ito ang mga item tulad ng mga 'online sex club'. Kasama ang mga tagalikha ng nasabing nilalaman na higit na nakikipag-usap sa pamamagitan ng mga platform na hindi maaaring makontrol ng ''Roblox.'' Ang isang pagsisiyasat noong 2020 ng ''Fast Company'' natagpuan na ang nilalamang sekswal ay laganap pa rin sa ''Roblox'', bagaman nalaman din na ang sitwasyon sa pangkalahatan ay napabuti sa mga nagdaang taon bago ang ulat. Ang ''Roblox'' ay pinuna rin para sa pagpapadali sa mga bata na gumastos ng malaking halaga ng pera sa pamamagitan ng ''Robux'' na humahantong sa maraming mga pagkakataon kung saan ang mga bata ay gumastos ng malaking halaga ng pera sa platform nang walang kaalaman ng mga magulang, at pagtanggal ng mga account pag na nag-file ng mga humiling ng mga refund para sa mga pagbabayad sa Robux sa pamamagitan ng kanilang mga bangko, === Mga laro === Dahil sa katayuan nito bilang isang platform ng mga laro, ang ''Roblox'' ay may iba't ibang ng mga laro. Hanggang Mayo 2020, ang pinakatanyag na mga laro sa ''Roblox ay'' mayroong higit sa 10 milyong buwanang mga aktibong manlalaro bawat isa. Hanggang sa Agosto 2020, hindi bababa sa 20 mga laro ang nilalaro nang higit sa isang bilyong beses, at hindi bababa sa 5,000 ang nilalaro nang higit sa isang milyong beses. Sinabi ng ''TechCrunch'' noong Marso 2021 na ang mga laro ng ''Roblox'' ay higit na naiiba sa itinatag na mga tradisyon sa mga libreng laro ng video, na natagpuan na ang matagumpay na mga ''laro ng Roblox'' ay nakatuon patungo sa agarang kasiyahan, at natagpuan na ang pagdaragdag ng mga tutorial ay makabuluhang nabawasan ang pakikipag-ugnayan ng manlalaro, salungat sa itinatag na karunungan tungkol sa mga larong libre na laro. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga laro ng Xbox One]] [[Kategorya:Mga laro ng Windows]] [[Kategorya:Mga laro ng iOS]] [[Kategorya:Mga laro ng Android]] [[Kategorya:Larong bidyo noong 2006]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] mlg4l7jgixi4cqmw3yyp494wxjewrhs 0 315566 2207319 2052437 2026-05-14T10:51:54Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207319 wikitext text/x-wiki {{Infobox anthem |title = {{nq|دا د باتورانو کور}} |transcription = Dā də bātorāno kor |prefix = Pambansang |country = {{Flagicon|Afghanistan|size=23px}} [[Apganistan]] |author = |lyrics_date = |composer = [[Abdul Ghani Baradar]] |music_date = |adopted = 1996 ([[de facto]])<br>2021 ([[de jure]]) | sound = |sound_title = '''Da de batorano kor<br>(Ito ang Tahanan ng Magiting)''' }} Ang '''Da de batorano kor''' ([[Wikang Pastun|Pastun]]: ''دا د باتورانو کور''; [[Romanisasyon]]: ''Dā də bātorāno kor''; [[Wikang Filipino|Filipino]]: ''Ito ang Tahanan ng Magiting'') ay isang nasheed sa wikang Pastun na itinuturing bilang ang [[pambansang awit]] ng [[Apganistan]]. Ito ay awiting [[a kapela]], na nangangahulugang hindi ito naglalaman ng mga [[instrumento|instrumentong pangmusika]], dahil ang mga instrumento ay itinuturing na [[haram]] (relihiyosong ipinagbabawal) ng karamihan sa mga iskolar ng Islam sa Apganistan. Ang pinakakaraniwang bersyon na ginagamit para sa awitin ay nagtatampok ng boses ni [[Mullah]] Faqir Muhammad Darwesh, isang sikat na munshid (mang-aawit ng nasheed) ng Taliban.<ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1098672.html|title=Afghanistan: Sufi Brotherhoods Reemerge After the Fall of the Taliban}}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-01-16|title=ملا فقیر محمد درویش د جهادي ترنم منل شوی سرخیل|url=https://www.nunn.asia/113730/%d9%85%d9%84%d8%a7-%d9%81%d9%82%db%8c%d8%b1-%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af-%d8%af%d8%b1%d9%88%db%8c%d8%b4-%d8%af-%d8%ac%d9%87%d8%a7%d8%af%d9%8a-%d8%aa%d8%b1%d9%86%d9%85-%d9%85%d9%86%d9%84-%d8%b4%d9%88%db%8c/|access-date=2021-08-18|website=نن ټکی اسیا|language=ps|quote=د طالبانو د حاکمیت په مهال د شریعت غږ راډیو د نشراتي پروګرام پیلیدونکې ترانه هم د ده په انقلابی غږ کې ویل شوې: (ساتو یې په سرو وینو دا د شهیدانو کور..دا د باتورانو کور دا د باتورانو کور)}}</ref> Mayroon ng mga pormal na batas ang Islamikong Emirato ng Apganistan na tumutukoy sa watawat at sagisag nito, ngunit walang pambansang awit na tinukoy. Ang nasheed na ito ay karaniwang ginamit sa mga kreditong pambungad ng mga brodkast ni Da Shariat Zhagh ([[wikang Filipino|Filipino]]: "Boses ng [[Sharia|Shariya]]"), ang opisyal na istasyong radyo ng [[Taliban]], mula noong huling bahagi ng mga 1990, nang kontrolin ng grupo ang karamihan sa teritoryo ng Apganistan, gayundin sa mga bidyo na inilathala ng Komisyon ng Ugnayang Pangkalinangan ng Taliban. Ginamit din ito sa mga seremonyang opisyal, isang halimbawa ay noong 2013 nang buksan ng Islamikong Emirato ang tanggapang pampolitika nito sa [[Doha]], [[Katar]], kung saan tinugtog ang kanta sa seremonya ng pagtataas ng watawat. Dahil sa mga dahilang binanggit, ito ay itinuturing na [[de facto|de factong]] [[pambansang awit]] ng [[Apganistan|Islamikong Emirato ng Apganistan]] at ng [[Taliban]].<ref>{{Cite web |url=http://law.acku.edu.af/fa/download/file/fa/12686/77746 |title=Flag and Emblem Law of the Islamic Emirate of Afghanistan |access-date=2022-02-13 |archive-date=2019-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603201955/http://law.acku.edu.af/fa/download/file/fa/12686/77746 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=0QVAAvYE3PY Afghan peace plans in limbo after opening of Taliban office], YouTube</ref><ref>{{Cite news|last=Tharoor|first=Ishaan|date=2013-06-19|title=The Taliban's Qatar Office: Are Prospects for Peace Already Doomed?|language=en-US|work=Time|url=https://world.time.com/2013/06/19/the-talibans-qatar-office-are-prospects-for-peace-already-doomed/|access-date=2021-08-19|issn=0040-781X|quote=They cut a ribbon, played their anthem, hoisted the Taliban flag and signaled their readiness to meet for talks with foreign delegations.|archive-date=2021-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819021327/https://world.time.com/2013/06/19/the-talibans-qatar-office-are-prospects-for-peace-already-doomed/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=BBCNazer.com {{!}} زندگى و آموزش {{!}} حرف های مردم: سرود ملی|url=http://www.bbc.co.uk/nazer/lifeandlearning_dari/story/2007/08/070830_ws-aep-pt-national-anthem.shtml|access-date=2021-08-18|website=www.bbc.co.uk|quote=بعد از 5سال حکومت مجاهدين از هم پاشيد و حکومت طا لبان در افغانستان روی کار آمد، آنها با تغيير در ساير عرصه ها سرد ملی را تغيير دادند: ساتو يې په سرو وينو – دا د باتورانو کور...}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dr. Weyal|first=N. M.|title=د ملي سرود تاریخ {{!}} روهي|url=https://rohi.af/news/35829|access-date=2021-08-18|website=Rohi.Af|language=ps|archive-date=2021-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817072227/https://rohi.af/news/35829|url-status=dead}}</ref> ==Liriko== {| class="wikitable" !Lirikong [[Wikang Pastun|Pastun]]!!Transkripsyon!!width=550|Pagsasalin sa [[Wikang Filipino|Filipino]]{{fact}} |- |<poem lang="nq" align="right">'''[کورس]''' ساتو يې پۀ سرو وينو، دا د شهيدانو کور دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور ستا کاڼي او بوټي ټول، مونږه ته لعلونه دي وينه پرې توی شوې ده، سرۀ لکه گلونه دي کله يې څوک نيولای شي؟ دا دی د زمريانو کور دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور '''(کورس)''' تا به تل آزاد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ ستا تاريخ به ياد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ دې کښې به بازان اوسي، دا دی د بازانو کور دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور '''(کورس)''' ای گرانه وطن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ ای ښايسته چمن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ خلاص که لۀ انگرېز نه وو، شو د اورسانو گور دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور '''(کورس)''' ډېرۍ ککرۍ گوره، پاتي د روسانو شوې شنډېدۀ هر يو دښمن، واړۀ ارزوگانې شوې هرچا ته معلوم شولو، دا د افغانانو کور دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور '''(کورس)'''</poem> |<poem>'''(Kurs)''' Sātu-ye pə sro wino, dā də šahidāno kor Dā də bātorāno kor, dā də bātorāno kor Stā kāṇi aw boṭi ṭol, munga-ta laʿluna di Wina pre toy-šəwe da, srə ləka guluna di Kəla-ye tsok niwəlay ši? Dā day də zmaryāno kor Dā də bātorāno kor, dā də bātorāno kor '''(Kurs)''' Tā-ba təl āzād sātu, tsoče wi žwandun zamung Stā tārix ba yād sātu, tsoče wi žwandun zamung De-ke ba bāzān osi, dā day də bāzāno kor Dā də bātorāno kor, dā də bātorāno kor '''(Kurs)''' Ay grāna watan zama, dzar šəma lə tā-na zə Ay xaysta čaman zama, dzar šəma lə tā-na zə Xlās ka lə Angrez-na wu, šu də Urusāno gor Dā də bātorāno kor, dā də bātorāno kor '''(Kurs)''' Ḍerəy kakarəy gora, pāti də Rusāno šwe Šanḍedə haryəw dux̌man, wāṛə arzogāne šwe Harčā-ta maʿlum šwəlo, dā də Afǧānāno kor Dā də bātorāno kor, dā də bātorāno kor '''(Kurs)'''</poem> | <poem> '''[Koro]''' Ipinagtatanggol natin ito ng ating dugo, ito ang tahanan ng mga martir!<br>Ito ang tahanan ng magiting, ito ang tahanan ng magiting! Ang lahat ng iyong bato't palumpong ay parang mga rubi sa amin! Dugo ang binubuhos sa kanila, lahat sila'y pula na parang rosas! Sa tingin mo ba ito'y malulupig? Ito ang tahanan ng mga leon! Ito ang tahanan ng magiting, ito ang tahanan ng magiting! '''(Koro)''' Poprotektahan namin ang iyong kalayaan hangga't kami'y nabubuhay! Aalahanin namin ang iyong kasaysayan hangga't kami'y nabubuhay! Titirhan ka ng mga agila, ito ang tahanan ng mga agila! Ito ang tahanan ng magiting, ito ang tahanan ng magiting! '''(Koro)''' O, aking bayan, inialay ko ang aking buhay para sa iyong kapakanan! O, aking magandang damuhan, inialay ko ang aking buhay para sa iyong kapakanan! Nang tayo'y napalaya mula sa Ingles, naging libingan tayo para sa mga Ruso! Ito ang tahanan ng magiting, ito ang tahanan ng magiting! '''(Koro)''' Tingnan ang napakaraming bungo na ito, ito ang naiwan ng mga Ruso! Ang bawat kaaway ay nabigo, ang lahat ng kanilang pag-asa ay nasira! Ngayon ay halata na sa lahat, ito ang tahanan ng mga Apgano! Ito ang tahanan ng magiting, ito ang tahanan ng magiting! '''(Koro)''' </poem> |} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} iyi00bpbuiqixq4zevpqsozero63icr 0 317223 2207306 2207242 2026-05-14T04:53:00Z Coolguy204 161766 2207306 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Max Verstappen | image = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3973 by Stepro (medium crop).jpg | caption = Verstappen sa 2024 Dutch Grand Prix | birth_name = Max Emilian Verstappen | birth_date = {{birth date and age|1997|09|30|df=y}} | birth_place = Hasselt, Limburg, [[Belhika]] | partner = Kelly Piquet (2020–kasalukuyan) | children = 1 | father = Jos Verstappen | mother = Sophie Kumpen }} [[File:2019 Formula One tests Barcelona, Verstappen (cropped).jpg|thumb|Max Verstappen]] Si '''Max Emilian Verstappen''' (ipinanganak sa Hasselt, [[Belhika]], [[Setyembre 30]], [[1997]]) ay isang drayber ng ​​[[Formula One]] mula sa [[Netherlands|Nederlandiya]].<ref>{{Cite web|last=Veentra|first=Rob|date=10 April 2015|title=Jos Verstappen over de nationaliteit van Max|url=https://www.gptoday.net/nl/nieuws/f1/201020/jos-verstappen-over-de-nationaliteit-van-max|website=GPToday.net|language=nl|access-date=12 Januari 2022}}</ref> Siya ay nagkamit ng apat na magkakasunod na Pandaigdigang Kampeonato ng mga Drayber (''World Drivers' Championship'') sa F1 mula 2021 hanggang 2024. Kasalukuyan siyang nagkakarera para sa koponan ng Red Bull Racing.<ref>{{Cite web|title=Max Verstappen commits to Red Bull until the end of 2023 - Driver Market|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.driver-market-max-verstappen-commits-to-red-bull-until-the-end-of-2023.2XUgc3xrGozMMY6lKRYeQz.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201007164228/https://www.formula1.com/en/latest/article.driver-market-max-verstappen-commits-to-red-bull-until-the-end-of-2023.2XUgc3xrGozMMY6lKRYeQz.html|archive-date=7 October 2020|access-date=7 February 2020|website=formula1.com|language=en}}</ref> Isa siya sa mga pinakamatagumpay na drayber sa kasaysayan ng sport. == Maagang Buhay at Karting == Si Verstappen ay lumaki sa isang pamilya ng mga magkakarera. Nagsimula siyang mag-karting sa edad na apat at mabilis na nakitaan ng pambihirang talento. Noong 2013, napanalunan niya ang pinakamataas na antas ng karting, ang World KZ championship, sa edad na 15.<ref>{{Cite web |date=2013-12-07 |title=Verstappen and Joyner 2013 World Karting Champions |url=https://www.fia.com/news/verstappen-and-joyner-2013-world-karting-champions |access-date=2026-05-14 |website=Federation Internationale de l'Automobile |language=en}}</ref> Matapos ang tagumpay na ito, lumipat siya sa ''single-seater'' na mga sasakyan noong 2014 at sumabak sa FIA European Formula 3 Championship. Sa kanyang unang taon, nanalo siya ng 10 karera at nagtapos sa ikatlong pangkalahatang pwesto, na nakakuha ng atensyon ng mga koponan sa Formula One.<ref>{{Cite web |last=Meens |first=Stefan |title=Max finishes his rookie F3 season in third |url=https://news.verstappen.com/en/article/1930/ |access-date=2026-05-14 |website=https://news.verstappen.com |language=nl}}</ref> == Karera sa Formula One == === Scuderia Toro Rosso (2015–2016) === Nagsimula siyang magkarera sa Formula One noong 2015 Australian Grand Prix para sa Scuderia Toro Rosso, kung saan siya ang naging pinakabatang drayber na sumali sa kasaysayan ng sport sa edad na 17 taon at 166 araw.<ref>{{Cite web |title=The 10 youngest drivers to race in F1 – and how they fared |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/10-youngest-drivers-to-race-in-f1-and-how-they-all-fared-as-lindblad-debuts.6v3qxVRmrw7AeLEbbascHu |access-date=2026-05-14 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> Dahil sa pagpasok ni Verstappen sa murang edad, binago ng FIA ang mga patakaran para sa pagkuha ng ''Super Licence'', na nag-uutos na dapat ay hindi bababa sa 18 taong gulang ang isang drayber bago makasali sa F1.<ref>{{Cite web |last=Valantine |first=Henry |date=2024-07-03 |title=Revealed: The three rules introduced by the FIA because of Max Verstappen |url=https://www.planetf1.com/news/max-verstappen-fia-rule-introductions |access-date=2026-05-14 |website=PlanetF1 |language=en}}</ref> === Red Bull Racing (2016–Kasalukuyan) === Lumipat siya sa koponan ng Red Bull simula noong 2016 Spanish Grand Prix bilang kapalit ni Daniil Kvyat,<ref>{{Cite web |title=Red Bull replace Kvyat with Verstappen |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/red-bull-replace-kvyat-with-verstappen.6hAlkqFP5IySZlBf9JOVrY |access-date=2026-05-14 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> at agad na nanalo sa kanyang unang karera para sa koponan. Dahil dito, siya rin ang naging pinakabatang nanalo ng isang Grand Prix sa kasaysayan ng F1 sa edad na 18 taon at 228 araw.<ref>{{Cite web |title=How a teenage Verstappen reigned in Spain in 2016 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/tremayne-how-a-teenage-verstappen-reigned-in-spain-and-rewrote-the-record.7D6L7ZzMc4Yh89PFp4lKma |access-date=2026-05-14 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> '''Unang Kampeonato (2021)''' Matapos ang isang mahigpit na labanan laban kay Lewis Hamilton sa 2021 Abu Dhabi Grand Prix, nagawa ni Verstappen na makuha ang kanyang unang pandaigdigang kampeonato.<ref>{{Cite web|last=Séveno|first=Victoria|date=13 Desember 2021|title=Max Verstappen makes history, becoming first Dutch F1 champ|url=https://www.iamexpat.nl/lifestyle/lifestyle-news/max-verstappen-makes-history-becoming-first-dutch-f1-champ|website=IamExpat|language=en-GB|access-date=12 Desember 2022}}</ref> '''Dominasyon at mga Rekord (2022–2024)''' Nagpatuloy ang kanyang dominasyon sa sport at napagwagian niya muli ang kampeonato nang magkakasunod noong 2022, 2023, at 2024.<ref>{{Cite web |title=Max Verstappen - F1 Driver for Red Bull Racing |url=https://www.formula1.com/en/drivers/max-verstappen |access-date=2026-05-14 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> Sa panahon ng 2023 season, nakamit niya ang maraming rekord kabilang na ang pinakamaraming panalo sa iisang season (19 na panalo) at pinakamaraming magkakasunod na panalo (10 sunod-sunod na Grand Prix).<ref>{{Cite web |title=The remarkable records Verstappen and Red Bull broke in 2023 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/in-numbers-the-remarkable-records-verstappen-and-red-bull-broke-during-the.5rU6XbfSRwp1wH9Uzp4RxI |access-date=2026-05-14 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> Noong 2024, napantayan niya sina Alain Prost at Sebastian Vettel sa pagkakaroon ng apat na World Championships matapos niyang iselyo ang titulo sa 2024 Las Vegas Grand Prix.<ref>{{Cite web |title=The incredible statistics behind Verstappen's fourth title |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/in-numbers-the-incredible-statistics-behind-verstappens-fourth-consecutive.3RcrhpEkYySfq7YydKbDQM |access-date=2026-05-14 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> '''2025 at 2026 Season''' Noong 2025 season, naranasan ni Verstappen ang isang matinding laban para sa kampeonato laban kay Lando Norris ng McLaren. Kahit na nagwagi si Verstappen sa pinal na karera sa 2025 Abu Dhabi Grand Prix, natapos siya bilang ''runner-up'' sa pangkalahatang standings, at kinapos lamang ng dalawang puntos laban kay Norris.<ref>{{Cite web |title=Norris secures maiden F1 title in Abu Dhabi with P3 finish |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-secures-maiden-f1-title-in-abu-dhabi-with-podium-finish-behind.EMJtmvRA0uzmzUC4MZgmw |access-date=2026-05-14 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> Sa pagpasok ng bagong panahon ng mga regulasyon sa 2026, nanatili siya sa Red Bull Racing ngunit naging bukas at kritikal ang kanyang mga sentimyento tungkol sa mga isyu ng bagong "energy management" system ng mga sasakyan ng F1, na tinawag niyang "hindi masyadong F1" (''not very F1-like'').<ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title='Anti-racing' - Verstappen's scathing F1 2026 car review |url=https://www.the-race.com/formula-1/anti-racing-max-verstappen-scathing-f1-2026-car-review/ |access-date=2026-05-14 |website=The Race |language=en}}</ref> == E-Sports at Sim Racing == Bukod sa Formula One, si Verstappen ay masugid na kalahok sa ''sim racing''. Siya ay pormal na miyembro ng Team Redline at madalas lumalahok at nananalo sa mga virtual na endurance races tulad ng iRacing 24 Hours of Nürburgring.<ref>{{Cite web |last=Hendrix |first=Niels |title=Team Redline rebrands as Verstappen Sim Racing |url=https://news.verstappen.com/en/article/6112/ |access-date=2026-05-14 |website=https://news.verstappen.com |language=nl}}</ref> == Personal na Buhay == Si Verstappen ay anak ng dating drayber ng Formula One na si Jos Verstappen at dating kampeon sa karting na si Sophie Kumpen. Bagaman ipinanganak sa Belhika, pinili niyang magkarera gamit ang bandila ng Nederlandiya. Ang kanyang kasintahan ay ang Brazilian model na si Kelly Piquet, ang anak ng tatlong beses na F1 World Champion na si Nelson Piquet. Noong Abril 2025, ipinanganak ang kanilang unang anak, isang babae na pinangalanang Lily.<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com.au/f1/story/_/id/44965383/max-verstappen-announces-birth-first-child-ahead-miami-gp |access-date=2026-05-14 |website=www.espn.com.au}}</ref> == Mga Sanggunian == {{reflist}} == Mga Kawing Panlabas == {{Authority control}} {{commons}} * [http://www.verstappen.com Opisyal na website] {{DEFAULTSORT:Verstappen, Max}} [[Kategorya:Drayber ng Formula 1]] iedph0s46wlncrxgitop94xzd8xjt6j 0 320168 2207245 2041914 2026-05-13T12:07:25Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207245 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Varano de' Melegari|official_name=Comune di Varano de' Melegari|native_name=|image_skyline=Castello varano.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Castle Pallavicino.|image_shield=Varano de' Melegari-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|41|N|10|1|E|type:city(2,488)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Emilia-Romaña]]|province=[[Lalawigan ng Parma|Parma]] (PR)|frazioni=Boschi, Il Monte, Le Aie, Mazzini, Molino, Pecorini, Pianelli, Pradarolo, Scarampi, Serravalle, Vianino, Viazzano, Volta|mayor_party=|mayor=Giuseppe Restiani|area_footnotes=|area_total_km2=64.4|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Varanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=190|saint=|day=|postal_code=43040|area_code=0525|website=[www.comune.varano-demelegari.pr.it/ comune.varano-demelegari.pr.it]|footnotes=}} Ang '''Varano de' Melegari''' ([[Diyalektong Parmigiano|Parmigiano]]: {{Lang|egl|Varàn di Melgär}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Parma]] sa rehiyon ng [[Italya]] ng [[Emilia-Romaña]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} sa kanluran ng [[Bolonia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-kanluran ng [[Parma]]. Ang bayan ay tahanan ng isang medyebal na kastilyo (''Castello [[Pamilya Pallavicini|Pallavicino]]''), isang motorsport circuit, ang [[Autodromo Riccardo Paletti]], at ang punong tanggapan ng tagagawa ng sasakyang pangkarera na [[Dallara]]. Kapansin-pansin din ang ika-7 siglong oktagonal na bautisteryo sa ''frazione'' ng Serravalle Ceno, na matatagpuan sa [[Ilog Ceno]]. == Heograpiya == Malapit sa bayan ay matatagpuan ang Bundok Prinzera, 724 metro ang taas,<ref>{{Cite web |title=The Mount Prinzera |url=http://www.wikitinera.it/index.php/it/da-fornovo-a-berceto/15142-erpa-007-paesaggio-da-monte-prinzera |website=wikitinera |language=it }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ito ay isang rehiyonal na liwasang pangkalikasan sa kahabaan ng [[Sa pamamagitan ng Francigena|Via Francigena]],<ref>{{Cite web |title=Un solitario rilievo ofiolitico lungo l'antica Via Francigena |url=http://www.parks.it/riserva.monte.prinzera/ |language=it}}</ref> pangunahin na nabuo sa pamamagitan ng mga bato ng [[ophiolite]] na pinagmulan.<ref>{{Cite journal |last=Valentino Straser |year=2011 |title=Rock typology in choosing springs. Ancient method for determining water quality in the Parma region |url=https://eqa.unibo.it/article/view/3833/3233 |url-status=live |journal=EQA - International Journal of Environmental Quality |volume=7 |issue=7 |page=28 |doi=10.6092/issn.2281-4485/3833 |issn=2281-4485 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424070901/https://eqa.unibo.it/article/view/3833/3233 |archive-date=April 28, 2018 |via=[https://archive.today/20200906213542/https://doaj.org/article/0eeba2dd06284c5694ec1bbc5b7fcb23 DOAJ+}}</ref> [[File:VaranoDeMelegari_Viazzano.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:VaranoDeMelegari_Viazzano.jpg|left|thumb|Ang ''frazione'' ng Viazzano]] === Mga ''[[frazione]]'' === Al Monte, Bertinelli, Boccolo, Boschi, Case Rosse, Case Turni, Faeto, Fontanelle, Gallo, Il Monte, Le Aie, Legnago, Maneia, Mazzini, Molino, [[Montesalso]], Ombasini, Pagano, Pecorini, Pianelli, Piani Riva, Ponte Dordia, Ponte Vetrioni, Pradarolo, [[Riviano]], Scarampi, [[Serravalle (Varano de' Melegari)|Serravalle]], [[Vianino]], [[Viazzano]], at Volta. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Parma}} tc6g1tvvvlvz2g5520b8cac2lh3l1mj 10 325233 2207294 2046222 2026-05-14T01:31:04Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:FNL_Flag.svg]] with [[File:Flag_of_the_National_Liberation_Front_of_South_Vietnam,_Flag_of_South_Vietnam_(1975–1976).svg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] ( 2207294 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Provisional Revolutionary Government of the Republic of South Vietnam | flag alias = Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg | flag alias-army = Flag of the People's Liberation Armed Forces of South Viet Nam.svg | link alias-army = Liberation Army of South Vietnam | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | cat = South Vietnam republic </noinclude> }} n9pn8q2cxnk4d8urcibe5gpgvj87nme 0 325494 2207246 2200074 2026-05-13T12:16:21Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207246 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:VF_Ruta_completa_con_principales_poblaciones.svg|thumb| Mapa ng Via Francigena]] Ang '''Via Francigena''' ({{IPA-it|ˈviːa franˈtʃiːdʒena|lang}}) ay isang sinaunang daan at [[Peregrinasyong Kristiyano|ruta ng peregrinasyon]] na tumatakbo mula sa [[Katangiang Lungsod sa Nagkakaisang Kaharian|katedral na lungsod]] ng [[Canterbury]] sa Inglatera, sa pamamagitan ng Pransiya at Suwisa, hanggang sa [[Roma]]<ref>{{Cite news |last=Stanford |first=Peter |date=28 March 2021 |title=Secular pilgrims: why ancient trails still pack a spiritual punch |work=The Observer |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2021/mar/28/secular-pilgrims-why-ancient-trails-still-pack-a-spiritual-punch}}</ref> at pagkatapos ay sa [[Apulia]], Italya, kung saan mayroong mga daungan ng embarkasiyo para sa [[Banal na Lupain]].<ref name="stopani">{{Cite web |last=Renato Stopani |date=1992 |editor-last=Centro Studi Romei |title=La via Appia Traiana nel Medioevo |trans-title=Via Appia Traiana in the Middle Age |url=http://www.viefrancigenedelsud.it/static/uploads/vfs/storia_renato_stopani_-_la_via_appia_traiana_nel_medioevo.pdf |website=Vie Francigene del Sud |page=4 |language=Italian |access-date=2023-10-23 |archive-date=2013-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131011130618/http://www.viefrancigenedelsud.it/static/uploads/vfs/storia_renato_stopani_-_la_via_appia_traiana_nel_medioevo.pdf |url-status=dead }}</ref> Ito ay kilala sa Italya bilang "''Via Francigena''" ("ang daan na nagmumula sa Pransiya") o ang "''Via Romea Francigena''" ("ang daan patungo sa Roma na nagmumula sa Pransiya").<ref>{{Cite web |url=http://www.tangoitalia.com/turismo/valledaosta/aosta_francigena.html |title=Valle d'Aosta Aosta Valley: Gran San Bernardo – La Via Francigena |access-date=2023-10-23 |archive-date=2012-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120902171620/http://www.tangoitalia.com/turismo/valledaosta/aosta_francigena.html |url-status=dead }}</ref> Noong panahong [[Gitnang Kapanahunan|medyebal]], ito ay isang mahalagang daan at ruta ng[[peregrinasyon]] para sa mga nagnanais na bisitahin ang [[Banal na Luklukan]] at ang mga libingan ng mga [[apostol]] na sina San [[San Pedro|Pedro]] at san [[Apostol Pablo|Pablo]]. == Kasaysayan ng peregrinasyon pa-Roma == [[Talaksan:Francigena_Canavese_Segnali_01.JPG|thumb| Palatandan na nagpapakita ng landas malapit sa [[Ivrea]], Piamonte, Italya.]] Noong [[Gitnang Kapanahunan]], ang Via Francigena ang pangunahing ruta ng paglalakbay sa Roma mula sa hilaga. Ang ruta ay unang naidokumento bilang "Daang Lombardo", at unang tinawag na ''Iter Francorum'' (ang "Ang Rutang Franco") sa ''Itinerarium sancti Willibaldi'' ng 725, isang talaan ng mga paglalakbay ni [[Willibald]], [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Eichstätt|Obispo ng Eichstätt]] sa [[Baviera|Bavaria]]. Ito ay ''Via Francigena-Francisca'' sa Italya at [[Borgoña]], ang ''Chemin des Anglois'' sa Frankish Kingdom (pagkatapos ng ebanghelisasyon ng Inglatera noong 607) at gayundin ang ''Chemin Romieu'', ang daan patungo sa Roma. Ang pangalang ''Via Francigena'' ay unang binanggit sa ''Actum Clusio'', isang pergamino ng 876 sa [[Abadia ng San Salvatore]] sa [[Monte Amiata]] ([[Toscana]]).<ref>[http://www.francigena-international.org/newsite/upload/via_detailhistory_eng.pdf Via Francigena: history (PDF)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719194941/http://www.francigena-international.org/newsite/upload/via_detailhistory_eng.pdf|date=July 19, 2011}}</ref> [[Talaksan:Via-Francigena-Signposts-In-Italy-2012.jpg|right|thumb| Iba't ibang palatandaang Via Francigena sa Italya]] Sa pagtatapos ng ika-10 siglo, ginamit ni [[Sigerico (arsobispo)|Sigerico]], ang [[Arsobispo ng Canterbury]], ang Via Francigena papunta at mula sa Roma upang matanggap ang kanyang ''[[pallium]]'';<ref>Hindley, Geoffrey ''A Brief History of the Anglo-Saxons: The beginnings of the English nation'' (New York: Carroll & Graf) 2006:294–295.</ref> naitala niya ang kaniyang ruta at ang kaniyang mga himpilan sa paglalakbay pabalik,<ref>The transcript, formerly in the [[Cottonian Library]], is now in the [[British Library]] ([[Cotton Tiberius]] B.v., folios 34 and 35; [https://web.archive.org/web/20070208112915/http://www.francigena-international.org/images/Sigeric990.jpg On-line map of Sigeric's route]</ref> ngunit wala sa dokumento ang nagmumungkahi na ang ruta ay bago noon, o kung ginawa niya ang paglalakbay sa pamamagitan ng paglalakad o pagsakay sa kabayo. Kasama sa mga susunod na itineraryo sa Roma ang [[Leiðarvísir og borgarskipan]] ng Islandes na manlalakbay na si Nikolás Bergsson (noong 1154) at ang isa mula kay [[Felipe II ng Pransiya|Felipe Augusto]] ng Pransiya (noong 1191). <ref>Nikolás is noted in F. P. Magoun, Jr., "The Italian Itinerary of Philip II (Philippe-Auguste) in the Year 1191", ''Speculum'' '''17'''.3 (July 1942:367–376) p. 367 note 2.</ref> Dalawang medyo magkaibang mapa ng ruta ang lumilitaw sa mga manuskrito ng [[Matthew Paris]], ''Historia Anglorum'', mula sa ika-13 siglo. [[Talaksan:Via_Francigena_5636.JPG|thumb| Ang Via Francigena - sa France na binigyan ng rutang [[GR footpath|Grande Randonnée]] na numero GR145 - tumatawid sa Massif de Saint Thierry, Champagne.]] Ang hari ng Gales na si [[Rhodri Mawr]] noong 880 at ang kaniyang apo na si [[Hywel Dda]] noong 945 ay parehong kilala na bumisita sa Roma sa pagtatapos ng kanilang buhay, ngunit hindi alam kung pumunta sila sa lupa o sa dagat sa pamamagitan ng [[Kipot ng Gibraltar]]. Ginamit ni Benedictine [[Guillermo ng Saint Thierry]] ang mga kalsada patungo sa Roma sa ilang pagkakataon sa pagtatapos ng ika-11 siglo. Ang paglalakbay pabalik sa pamamagitan ng dagat ay malamang na maging mas madali, salamat sa umiiral na hanging timog-kanluran, ngunit ang [[Pagbordada|pabordada]] pababa sa Mediteraneo ay talagang gumawa ng napakahabang paglalakbay. Ang Via Francigena ay hindi isang solong kalsada, tulad ng isang [[Daang Romano|Romanong kalsada]], na sementado ng mga bloke ng bato at nagbibigay sa pagitan ng pagpapalit ng mga kabayo para sa mga opisyal na manlalakbay. Sa halip, ito ay binubuo ng ilang posibleng ruta na nagbago sa paglipas ng mga siglo habang ang kalakalan at paglalakbay sa banal na lugar ay lumalakas at humina. Naaayon sa oras ng taon, sa sitwasyong pampolitika, at sa relatibong kasikatan ng mga dambana ng mga santo na nasa ruta, maaaring gumamit ang mga manlalakbay ng alinman sa tatlo o apat na pagtawid sa [[Alpes]] at [[Kabundukang Apenino|Apenino]]. Pinondohan ng mga [[Mga Lombardo|Lombardo]] ang pagpapanatili at seguridad ng bahagi ng kalsada sa kanilang mga teritoryo bilang ruta ng kalakalan sa hilaga mula sa Roma, na iniiwasan ang mga lungsod na hawak ng kaaway tulad ng [[Florencia]]. Hindi tulad ng mga kalsadang Romano, ang Via Francigena ay hindi nag-uugnay sa mga lungsod ngunit higit na umasa sa mga [[abadia]]. [[Talaksan:Duomo_Fidenza_pellegrini.jpg|center|thumb|700x700px| Mga peregrino pa-Roma na inukit sa isang relyebe, [[Katedral ng Fidenza]] (huling ikalabindalawang siglo)]] == Itineraryo == {| class="wikitable" !No. ! colspan="3" style="text-align:center" |Mga hintuan na isinalarawan ni Sigerico ! colspan="2" style="text-align:center" |Mga hintuan sa kasalukuyan |- ! ! !Mga lugar ayon kay Sigerico !Mga kasalukuyang pangalan ng lugar !Simula – Katapusan !Distansiya sa km |- |- |- | colspan="6" style="text-align:center" |Pagtawid sa [[Kanal Ingles]] |- |1 |LXXX |Sumeran |Sombre (bahagi ng [[Wissant]]) |[[Calais]] – [[Wissant]] |19.7 |- |2 |LXXIX |''nawawalang hintuan'' | | | |- |3 |LXXVIII |Gisne |Guînes |Wissant – [[Guînes]] |20.2 |- | rowspan="3" |4 | rowspan="3" |LXXVII | rowspan="3" |Teranburh | rowspan="3" |Thérouanne |Guînes – [[Licques]] |15.7 |- |Licques – [[Wisques]] |23.9 |- |Wisques – [[Thérouanne]] |13.2 |- | rowspan="2" |5 | rowspan="2" |LXXVI | rowspan="2" |Bruwaei | rowspan="2" |Bruay-la-Buissière |Thérouanne – [[Auchy-au-Bois]] |15.1 |- |Auchy-au-Bois – [[Bruay-la-Buissière]] |19.0 |- |6 |LXXV |Atherats |Arras |Bruay-la-Buissière – [[Arras]] |33.6 |- | rowspan="3" |7 | rowspan="3" |LXXIV | rowspan="3" |Duin | rowspan="3" |Doingt |Arras – [[Bapaume]] |26.2 |- |Bapaume – [[Péronne, Somme|Péronne]] |25.3 |- |Peronne – [[Doingt]] |3.0 |- |8 |LXXIII |Martinwaeth |Seraucourt-le-Grand |Doingt – [[Seraucourt-le-Grand]] |29.2 |- | rowspan="2" |9 | rowspan="2" |LXXII | rowspan="2" |Mundlothuin | rowspan="2" |Laon |Seraucourt-le-Grand – [[Tergnier]] |17.0 |- |Tergnier – [[Laon, Pransiya|Laon]] |33.0 |- | rowspan="2" |10 | rowspan="2" |LXXI | rowspan="2" |Corbunei | rowspan="2" |Corbeny |Laon – [[Bouconville-Vauclair]] |18.6 |- |Bouconville-Vauclair – [[Corbeny]] |4.5 |- | rowspan="2" |11 | rowspan="2" |LXX | rowspan="2" |Rems | rowspan="2" |Reims |Corbeny – [[Hermonville]] |20.1 |- |Hermonville – [[Reims]] |16.3 |- | rowspan="2" |12 | rowspan="2" |LXIX | rowspan="2" |Chateluns | rowspan="2" |Châlons-en-Champagne |Reims – [[Trépail]] |28.1 |- |Trépail – [[Châlons-en-Champagne]] |25.8 |- |13 |LXVIII |Funtaine |Fontaine sur Coole |Châlons-en-Champagne – [[Coole, Marne|Coole]] |27.0 |- |14 |LXVII |Domaniant |Donnement |Coole – [[Donnement]] |25.7 |- |15 |LXVI |Breone |Brienne-le-Château |Donnement – [[Brienne le Château]] |17.8 |- |16 |LXV |Bar |Bar-sur-Aube |Brienne-le-Château – [[Bar-sur-Aube]] |26.9 |- |17 |LXIV |Blaecuile |Blessonville |Bar-sur-Aube – [[Châteauvillain]] (malapit sa [[Blessonville]]) |32.9 |- |18 |LXIII |Oisma |Humes-Jorquenay |Châteauvillain – [[Langres]] (malapit sa [[Humes-Jorquenay]]) |40.9 |- |19 |LXII |Grenant |Grenant |Langres – [[Coublanc, Haute-Marne|Coublanc]] (malapit sa [[Grenant]]) |27.0 |- | rowspan="2" |20 | rowspan="2" |LXI | rowspan="2" |Sefui | rowspan="2" |Seveux |Coublanc – [[Dampierre-sur-Salon]] |27.7 |- |Dampierre-sur-Salon – [[Savoyeux]] (malapit sa [[Seveux]]) |5.5 |- | rowspan="2" |21 | rowspan="2" |LX | rowspan="2" |Cuscei | rowspan="2" |Cussey-sur-l'Ognon |Savoyeux – [[Gy, Haute-Saône|Gy]] |20.6 |- |Gy – [[Cussey-sur-l'Ognon]] |16.4 |- |22 |LIX |Bysiceon |Besançon |Cussey-sur-l'Ognon – [[Besançon]] |17.0 |- | rowspan="2" |23 | rowspan="2" |LVIII | rowspan="2" |Nos | rowspan="2" |Nods |Besançon – [[Étalans]] |27.0 |- |Étalans – [[Chasnans]] (malapit sa [[Nods, Suwisa|Nods]]) |9.8 |- | rowspan="2" |24 | rowspan="2" |LVII | rowspan="2" |Punterlin | rowspan="2" |Pontarlier |Chasnans – [[Ouhans]] |18.0 |- |Ouhans – [[Pontarlier]] |17.0 |- |25 |LVI |Antifern |[[:en:Yverdon-les-Bains|Yverdon-les-Bains]] | rowspan="2" |Pontarlier – [[Orbe]] | rowspan="2" |40.2 |- |26 |LV |Urba |Orbe | |- |27 |LIV |Losanna |Lausanne |Orbe – [[Lausanne]] |32.0 |- | rowspan="2" |28 | rowspan="2" |LIII | rowspan="2" |Vivaec | rowspan="2" |Vevey |Lausanne – [[Cully, Suwisa|Cully]] |12.9<ref>Distances given by Ingrid Retterath: ''Via Francigena von Lausanne nach Rom''. Outdoor guide Bd. 201. Conrad Stein Verlag 2011.</ref> |- |Cully – [[Vevey]] |11.3 |- | rowspan="3" |29 | rowspan="3" |LII | rowspan="3" |Burbulei | rowspan="3" |Aigle |Vevey – [[Montreux]] |8.4 |- |Montreux – [[Villeneuve, Vaud|Villeneuve]] |5.9 |- |Villeneuve – [[Aigle]] |12.7 |- |30 |LI |Sce Maurici |Saint-Maurice |Aigle – [[Saint-Maurice, Suwisa|Saint-Maurice]] |18.0 |- | rowspan="2" |31 | rowspan="2" |L | rowspan="2" |Ursiores | rowspan="2" |Orsières |Saint-Maurice – [[Martigny]] |17.0 |- |Martigny – [[Orsières]] |18.5 |- |32 |XLIX |Petrecastel |Bourg-Saint-Pierre |Orsières – [[Bourg-Saint-Pierre]] |15.4 |- | rowspan="2" |33 | rowspan="2" |XLVIII | rowspan="2" |Sce Remei | rowspan="2" |Saint-Rhémy-en-Bosses |Bourg-Saint-Pierre – [[Ospisyo ng Dakilang San Bernardo]] |13.8 |- |Ospisyo ng Dakilang San Bernardo – [[Saint-Rhémy-en-Bosses]] |6.3 |- |34 |XLVII |Agusta |Aosta |Saint-Rhémy-en-Bosses – [[Aosta]] |25.6 |- | rowspan="4" |35 | rowspan="4" |XLVI | rowspan="4" |Publei | rowspan="4" |(Pontey ?) Pont-Saint-Martin |Aosta – [[Nus, Lambak Aosta|Nus]] |15.9 |- |Nus – [[Saint-Vincent, Lambak Aosta|Saint-Vincent]] |22.3 |- |Saint-Vincent – [[Arnad]] |22.4 |- |Arnad – [[Pont-Saint-Martin, Lambak Aosta|Pont-Saint-Martin]] |15.9 |- |36 |XLV |Everi |Ivrea |Pont-Saint-Martin – [[Ivrea]] |25.2 |- | rowspan="2" |37 | rowspan="2" |XLIV | rowspan="2" |Sca Agatha | rowspan="2" |Santhià |Ivrea – [[Viverone]] |21.4 |- |Viverone – [[Santhià]] |16.2 |- |38 |XLIII |Vercel |Vercelli |Santhià – [[Vercelli]] |28.6 |- | rowspan="3" |39 | rowspan="3" |XLII | rowspan="3" |Tremel | rowspan="3" |Tromello |Vercelli – [[Robbio]] |19.7 |- |Robbio – [[Mortara, Lombardia|Mortara]] |14.2 |- |Mortara – [[Tromello]] |18.1 |- | rowspan="2" |40 | rowspan="2" |XLI | rowspan="2" |Pamphica | rowspan="2" |Pavia |Tromello – [[Gropello Cairoli]] |13.5 |- |Gropello Cairoli – [[Lungsod ng Pavia|Pavia]] |18.1 |- |41 |XL |Sce Cristine |Santa Cristina e Bissone |Pavia – [[Santa Cristina e Bissone]] |27.4 |- |42 |XXXIX |Sce Andrea |Corte San Andrea | rowspan="2" |Santa Cristina e Bissone – [[Plasencia]] (pagtawid ng [[Ilog Po|Po]]) | rowspan="2" |38.2 |- |43 |XXXVIII |Placentia |Piacenza |- |44 |XXXVII |Floricum |Fiorenzuola d'Arda |Piacenza – [[Fiorenzuola d'Arda]] |26.4 |- |45 |XXXVI |Sce Domnine |Fidenza (hanggang 1927 tinawag na Borgo San Donino) |Fiorenzuola d'Arda – [[:en:Fidenza|Fidenza]] |22.3 |- |46 |XXXV |Metane |Costamezzana ([[:en:Medesano|Medesano]]) |Fidenza – Costamezzana |10.8 |- | rowspan="2" |47 | rowspan="2" |XXXIV | rowspan="2" |Philemangenur | rowspan="2" |Fornovo di Taro (or Felegara) |Costamezzana – Medesano |9.7 |- |Medesano – [[Fornovo di Taro]] |9.2 |- | rowspan="2" |48 | rowspan="2" |XXXIII | rowspan="2" |Sce Moderanne | rowspan="2" |Berceto |Fornovo di Taro – [[Cassio di Terenzo]] |19.8 |- |Cassio di Terenzo – [[Berceto]] |10.4 |- |49 |XXXII |Sce Benedicte |Montelungo | rowspan="2" |Berceto – [[Pontremoli]] | rowspan="2" |29.4 |- |50 |XXXI |Puntremel |Pontremoli |- | rowspan="2" |51 | rowspan="2" |XXX | rowspan="2" |Aguilla | rowspan="2" |Aulla |Pontremoli – [[Villafranca in Lunigiana]] |19.1 |- |Villafranca in Lunigiana – [[Aulla]] |15.3 |- |52 |XXIX |Sce Stephane |[[:en:Santo_Stefano_di_Magra|Santo Stefano di Magra]] |Aulla – [[Sarzana]] |16.3 |- |53 |XXVIII |Luna |Luni |Sarzana – [[Luni, Italya|Luni]] |12.7 |- | rowspan="3" |54 | rowspan="3" |XXVII | rowspan="3" |Campmaior | rowspan="3" |Pieve di Camaiore |Luni – [[Massa]] |14.8 |- |Massa – [[Camaiore|Pietrasanta]] |15.8 |- |Pietrasanta – [[Camaiore]] |8.2 |- |55 |XXVI |Luca |Lucca |Camaiore – [[Lucca]] |24.2 |- |56 |XXV |Forcri |Porcari |Lucca – [[Porcari]] |10.6 |- |57 |XXIII |Aqua Nigra |Ponte a Cappiano. Bahagi ng Fucecchio |Porcari – [[Ponte a Cappiano]] |19.7 |- |58 |XXIII |Arne Blanca |Fucecchio |Ponte a Cappiano – [[Fucecchio]] |4.9 |- |59 |XXII |Sce Dionisii |[[:en:San_Genesio|San Genesio]] malapit sa San Miniato |Fucecchio – [[San Miniato]] Alto |7.6 |- |60 |XXI |Sce Peter Currant |Coiano. Ngayon ay bahagi ng [[:en:Castelfiorentino|Castelfiorentino]] |San Miniato Alto – [[Coiano]] |12.1 |- |61 |XX |Sce Maria Glan |[[:en:Santa_Maria_a_Chianni|Santa Maria a Chianni]] malapit sa Gambassi Terme |Coiano – [[Gambassi Terme]] |12.2 |- |62 |XIX |Sce Gemiane |San Gimignano |Gambassi Terme – [[San Gimignano]] |14.5 |- |63 |XVIII |Sce Martin in Fosse |San Martino Fosci ([[:en:Molino_d'Aiano|Molino d'Aiano]]. Bahagi ng [[:en:Colle_di_Val_d'Elsa|Colle di Val d'Elsa]]) | rowspan="3" |San Gimignano – [[Badia a Isola]] | rowspan="3" |20.5/25.5 |- |64 |XVII |Aelse |Gracciano ([[:en:Pieve_d'Elsa|Pieve d'Elsa]]. Bahagi ng Colle di Val d'Elsa) |- |65 |XVI |Burgenove |Badia a Isola. Bahagi ng Monteriggioni |- | rowspan="2" |66 | rowspan="2" |XV | rowspan="2" |Seocine | rowspan="2" |Siena |Badia a Isola – [[Monteriggioni]] |3.5 |- |Monteriggioni – [[Siena]] |20.5 |- | rowspan="2" |67 | rowspan="2" |XIV | rowspan="2" |Arbia | rowspan="2" |Ponte d'Arbia. Bahagi ng Monteroni d'Arbia |Siena – [[Monteroni d'Arbia]] |17.9 |- |Monteroni d'Arbia – [[Ponte d'Arbia]] |9.8 |- | rowspan="2" |68 | rowspan="2" |XIII | rowspan="2" |Turreiner | rowspan="2" |Torrenieri (Part of Montalcino) |Ponte d'Arbia – [[Buonconvento]] |5.7 |- |Buonconvento – [[Torrenieri]] |13.5 |- |69 |XII |Sce Quiric |San Quirico d'Orcia |Torrenieri – [[San Quirico d'Orcia]] |7.4 |- | rowspan="2" |70 | rowspan="2" |XI | rowspan="2" |Abricula | rowspan="2" |Briccole di Sotto |San Quirico d'Orcia – [[Bagno Vignoni]] |5.3 |- |Bagno Vignoni – [[Radicofani]] |27.4 |- |71 |X |Sce Petir in Pail |San Pietro in Paglia (Voltole) |Radicofani – [[Ponte a Rigo]] |10.7 |- |72 |IX |Aquapendente |Acquapendente |Ponte a Rigo – [[Acquapendente]] |13.8 |- |73 |VIII |Sca Cristina |Bolsena |Acquapendente – [[Bolsena]] |20.2 |- |74 |VII |Sce Flaviane |Montefiascone |Bolsena – [[Montefiascone]] |18 |- |75 |VI |Sce Valentine |Viterbo (Bullicame) |Montefiascone – [[Viterbo]] |18.7 |- |76 |V |Furcari |Vetralla (Forcassi) |Viterbo – [[Vetralla]] |17.9 |- |77 |IlIl |Suteria |Sutri |Vetralla – [[Sutri]] |22.1 |- |78 |III |Bacane |Baccano (Campagnano di Roma) |Sutri – [[Campagno di Roma|Campagnano di Roma]] |22.3 |- |79 |II |Johannis VIIII |San Giovanni in Nono (La Storta) |Campagnano di Roma – [[La Storta]] |25.6 |- |80 |I |Urbs Roma |Roma |La Storta – [[Roma|Rome]] |14.8 |- |} == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} == Mga pinagkuhanan == * [https://web.archive.org/web/20071214050841/http://www.eurovia.tv/home/component/page,shop.product_details/flypage,shop.flypage/product_id,21/category_id,8/manufacturer_id,0/option,com_virtuemart/Itemid,170/lang,en/ Kerschbaum & Gattinger, Via Francigena – DVD- Dokumentaryo ng modernong paglalakbay sa Roma] ,{{ISBN|3-200-00500-9}}, Verlag EUROVIA, Vienna 2005 * Trezzini, La Via Francigena. Vademecum dal Gran San Bernardo at Roma ''La Via Francigena.'' ''Vademecum dal Gran San Bernardo at Roma'' (Association Via Francigena) 2000 * Adelaide Trezzini-AIVF. San Pellegrino sulle Via Francigene. Ed. Gangemi Cod.{{ISBN|88-492-1607-6}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/88-492-1607-6|88-492-1607-6]] * Adelaide Trezzini-AIVF. Topofrancigena da Canterbury at Roma (2004–2007) Ed. Ass. int. Sa pamamagitan ng Francigena * Adelaide Trezzini-AIVF. Gabay-Vademecum da Canterbury at Roma. Ed.2002–03 * Adelaide Trezzini-AIVF. Dormifrancigena da Canterbury at Roma.2006 + 2007 Ed. Ass. int. Sa pamamagitan ng Francigena == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * [http://urcamino.com/via-francigena/ Sa pamamagitan ng Francigena sa URCamino]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20090214031838/http://www.canterbury.gov.uk/buildpage.php?id=1218 Lokal na impormasyon ng Konseho ng Lungsod ng Canterbury sa ruta sa UK] * [https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-surrey-13793445 BBC News– Epic run mula Canterbury hanggang Rome kasunod ng pilgrimage] * {{In lang|fr}} [https://web.archive.org/web/20110515174044/http://www.tourisme-champagne-ardenne.com/wpFichiers/3/3/Ressources/file/pdf/ViaFrancigena_web2011.pdf Ang GR145 Via Francigena sa rehiyon ng Champagne-Ardenne ng France] * [https://web.archive.org/web/20140612043428/http://www.francigena.beniculturali.it/ Italian Ministry of Cultural and Heritage] Site ng maraming wika ng opisyal na ruta sa Italy kabilang ang mga roadbook, GPS at mga mapa * [http://www.viafrancigena.com/ Website ng La Via Francigena para sa Italy ''(sa Italyano at Ingles)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051107215355/http://www.viafrancigena.com/ |date=2005-11-07 }} * [https://www.viefrancigenedelsud.it/en/ Ang Via Francigena sa Timog Italya, mula sa Roma hanggang Apulia ''(bersyon sa Ingles)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210921011719/https://www.viefrancigenedelsud.it/en/ |date=2021-09-21 }} === Sa pamamagitan ng mga asosasyon ng Francigena === * {{In lang|es}} [http://www.viafrancigena.es/ Asociación de la vía Francígena en España] * [https://web.archive.org/web/20130916030127/http://francigena-international.org/newsite/index.php?lang=en Association Internationale Via Francigena] Active since 1997 promoting cultural and tourist awareness of the Via Francigena to Roma * [http://www.pilgrimstorome.org.uk/ Confraternity of Pilgrims to Rome]{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} United Kingdom pilgrim association providing information on the Via Francigena * [http://www.viefrancigene.org/ European Association of Vie Francigene] Information on the route through Italy * {{In lang|nl}} [http://www.pelgrimswegen.nl/ Dutch Association] Dutch Association of pilgrims walking or cycling to Rome * [http://www.kulturwege-schweiz.ch/en/via-routes/viafrancigena.html Via Francigena Association in Switzerland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816222824/http://www.kulturwege-schweiz.ch/en/via-routes/viafrancigena.html |date=2016-08-16 }} * {{In lang|de}} [http://www.eurovia.tv/ EUROVIA] Austrian pilgrim Association supporting pilgrims to Rome (German/English/Italian) * [http://www.viefrancigene.it/ Camminando sulla Via Francigena. The Italian Community of pilgrims 3.0 ''(choose your language)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241128163609/http://viefrancigene.it/ |date=2024-11-28 }} === Mga kaugnay na ruta === * {{In lang|it}} [http://www.viadelvoltosanto.it/ La Francigena in Garfagnana] Route between Aulla and Lucca through the Garfagnana in Italy ''(in Italian)'' * [https://web.archive.org/web/20090420114130/http://viafrancigenadisanfrancesco.com/ Via Francigena di San Francesco] Route from Roma to Rieti. * {{In lang|it}} [http://www.romaefrancigena.eu/ Via Francigena Appia Pedemontana] Route from Roma to Formia {{Walking routes}} 4zmj8lddm7e1kdnuej7wr907zb3yhgl 0 326430 2207248 2063201 2026-05-13T12:43:40Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207248 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{MOS|date=Disyembre 2023}} {{cleanup|date=Disyembre 2023|reason=Kailangan ayusin ang pagkakasulat at balarila. Kailangang isalin din ang mga banyagang salita. }} }}{{Infobox flag | Name = [[Panama|Republic of Panama]] | Image = Flag of Panama.svg | Alt = Flag of Panama | Nickname = Bandera de Panamá | Proportion = 2:3 | Morenicks = | Use = 111111 | Symbol = {{FIAV|111111}} {{FIAV|normal}} {{FIAV|Mirror}} | Adoption = {{start date and age|1925|3|25}} | Design = Divided into four rectangles. Going clockwise from the top-left: a blue star, a red rectangle, a red star, and a blue rectangle. | Designer = [[María de la Ossa de Amador]] | Type = National | Image2 = Presidential Flag of Panama.svg | Nickname2 = | Morenicks2 = | Use2 = Presidential standard | Symbol2 = {{FIAV|Mirror}} | Proportion2 = | Adoption2 = | Design2 = The national flag with the [[Coat of arms of Panama]] charged on the center. | Designer2 = }} Ang '''flag of Panama''' ay ginawa ni [[María de la Ossa de Amador]] at opisyal na pinagtibay ng "ley 48 de 1925".<ref>[http://www.asamblea.gob. pa/APPS/LEGISPAN/PDF_NORMAS/1920/1925/1925_097_0722.PDF Gaceta Opisyal Blg. 4601] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319025103/http://www.asamblea./ |date=Marso 19, 2012 }} Marso 25, 1925</ref> Ipinagdiriwang ang [[Panama]]nian [[flag day]] noong Nobyembre 4, isang araw pagkatapos ng paghihiwalay ng Panamanian sa [[Colombia]], at isa ito sa serye ng mga pista opisyal na ipinagdiriwang noong Nobyembre na kilala bilang [[Fiestas Patrias (Panama)|Fiestas Patrias]].<ref>{{Cite web |url=http://www.panama-offshore-services.com/blog/fiestas_patrias_panama_celebrates_its_history_all_through_november.htm |title=Fiestas Patrias: Ipinagdiriwang ng Panama ang kasaysayan nito sa buong Nobyembre |last=Chatlani |first=Manoj |date=November 7, 2014 |website=POLS – Mga Abugado |language=en-US |access-date=Nobyembre 2, 2018 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang unang watawat na iminungkahi noong 1903 ay binubuo ng labintatlong pahalang na mga guhit na nagsasalit-salit na pula at dilaw, na may asul na canton na naglalaman ng dalawang ginintuang araw, na pinagdugtong ng isang makitid na linya upang ilarawan ang Hilaga at Timog Amerika na pinagsama ng [[Isthmus ng Panama]] (tingnan ang paglalarawan sa ibaba). Gayunpaman, hindi ito tinanggap ng pinuno ng Panama, [[Manuel Amador Guerrero]], na ang pamilya ay nagdisenyo ng bagong bandila. Ang mga bituin at quarters ay sinasabing naninindigan para sa mga karibal na partidong pampulitika, at ang puti ay sinasabing naninindigan para sa kapayapaan kung saan sila nagpapatakbo. Asul ang kulay ng mga Konserbatibo at pula ang kulay ng Liberal.<ref>(Flags of the World, inilathala ng DK Publishing, 1997)</ref> ==Kasaysayan== ===Bunau-Varilla proposal=== [[File:Flag of Panama (Bunau-Varilla proposal).svg|thumb|200px|right|[[File:FIAV proposal.svg|23x15px]] Reconstruction of the Bunau-Varilla design]] [[File:Flag_of_Panama_(1903).svg|thumb|200px|Original design of the flag, according to Manuel E. Amador. It was the first flag of Panama, from November 3, 1903 to 1904]] [[File:Flag of Panama.png|thumb|Flag of Panama flying from a pole]] Ang asawa ni [[Philippe-Jean Bunau-Varilla]] ay nagdisenyo ng unang seryosong panukala para sa isang bandila ng Panama.<ref name="beneath">{{cite book|last1=Schoultz|first1=Lars|title=Beneath the United States : isang kasaysayan ng patakaran ng U.S. patungo sa Latin America|date=1998|location=Cambridge, Massachusetts|publisher=Harvard University Press|isbn=0-674-92276-X|page=[https://archive.org/details/beneathunitedsta00scho /page/166 166]|edition=[Ika-apat na pag-print].|url-access=registration|url=https://archive.org/details/beneathunitedsta00scho/page/166}}</ref> Ang disenyo ng Bunau-Varilla ay batay sa [[bandila ng Estados Unidos]], posibleng dahil sa kamay ng bansang iyon sa kalayaan ng Panama. Napanatili ang labintatlong guhit, binago niya ang puting guhit sa dilaw, na binibigyang-diin ang koneksyon ng Panamanian sa Colombia at [[Spain]] (na ang mga watawat ay parehong kitang-kita ang pula at dilaw). Pinalitan ng Bunau-Varilla ang mga bituin sa asul na [[flag terminology|canton]] ng dalawang magkakaugnay na dilaw na araw; ang mga araw ay kumakatawan sa [[North America|North]] at [[South America]], at konektado dahil sa posisyon ng Panama na nag-uugnay sa dalawang kontinente.<ref>Mellander, Gustavo A. (1971) ''The United States in Panamanian Politics : The Intriguing Formative Years'' Danville, Illinois: Interstate Publishers, OCLC 138568</ref> Ang panukala ni Bunau-Varilla ay tinanggihan ni [[Manuel Amador Guerrero]] at ng kanyang mga kapwa rebolusyonaryo dahil ito ay masyadong katulad ng bandila ng U.S., at sila , samakatuwid, ay nagbigay ng gawain sa pagdidisenyo ng watawat sa anak ni [[Manuel Amador Guerrero|Guerrero]]. ddyiy3ye9m6evk2xxn6bi624nlpwruo 0 327219 2207320 2206966 2026-05-14T11:15:46Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207320 wikitext text/x-wiki {{Infobox coat of arms |name = Coat of arms of Costa Rica |image = Coat of arms of Costa Rica.svg |image_width = 250 |middle = |middle_width = |middle_caption = |lesser = |lesser_width = |lesser_caption = |armiger = [[Costa Rica|Republic of Costa Rica]] |year_adopted = 1848 <br> (5 May 1998 alteration added smoke to volcanoes<ref>[http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp National Symbols, Instituto Costarricense de Turismo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717215236/http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp |date=2011-07-17 }} Accessed 2011-07-19</ref>) |crest = An ribbon azure bearing the legend "[[Central America|AMÉRICA CENTRAL]]". |torse = |shield = |supporters = |compartment = |motto = [[Costa Rica|REPÚBLICA DE COSTA RICA]] |orders = |other_elements = A [[Console (heraldry)|console]] or. |earlier_versions = |use = }} Ang '''eskudo ng Costa Rica''' {{lang-es|escudo de Costa Rica}} ay idinisenyo noong 1848, na may mga pagbabago noong 1906, 1964, at 1998. Ang pinakahuling pagbabago ay ang pagdaragdag ng usok upang makilala ang tatlong bulkan.<ref name= "1998ExecDecree">[http://196.40.56.12/scij/scripts/TextoCompleto.dll?Texto&nNorma=43741&nVersion=46098&nTamanoLetra=10&strWebNormativa=http://www.pODgSCj/NSCJ. =sa;PWD=scij;DATABASE=SCIJ_NRM;&strServidor=\\pgr04&strUnidad=D:&strJavaScript=NO Ang 1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1 -07-19 {{in lang|es}}</ref> == Pre-1821 colony of Spanish Empire == Bago ang 1821, [[Costa Rica]] ay bahagi ng [[Imperyong Espanyol]] at walang lokal na eskudo. Ang mga braso ng naghaharing monarko ang ginamit sa halip. Ang tanging lungsod na nagkaroon ng lokal na eskudo ay ang lungsod ng [[Cartago, Costa Rica|Cartago]], na iginawad ni Haring [[Philip II ng Espanya|Phillip II]] noong 1565. Pagkatapos ng kalayaan nito mula sa [[Spain] ] noong 1821, ang [[Costa Rica]] ay nagtatag ng iba't ibang lupon ng pamahalaan na nagsisikap na magpasya sa hinaharap nito, na nagdedebate sa pagitan ng pagiging malaya (republikano) o sumali sa [[Mexican Empire]] (imperyalista). Ang kawalan ng desisyon ay humantong sa [[Labanan ng Ochomogo]] noong 5 Abril 1823, na may desisyon na manatiling independyente at ilipat ang kabiserang lungsod mula Cartago patungong San José. Dahil sa malalayong distansya at mahirap na komunikasyon noong panahong iyon, napagtanto ng mga imperyalista na ang [[Mexican Empire]] ay hindi na umiiral mula noong Marso 1823. == Sandata ng pederal at estado == Noong Marso 1824, nang sumali ang Costa Rica sa [[Federal Republic of Central America|United Provinces of Central America]] na mga armas na ipinahayag ng konstitusyon ng bagong republika ay naging mga sandata ng Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay binubuo ng isang tatsulok, kung saan limang bulkan ang tumaas mula sa dagat na sumisimbolo sa limang miyembrong estado ng United Provinces; sa itaas ng mga bulkan ay may nagniningning na pulang [[Phrygian cap]] at isang [[bahaghari]]. Ang coat of arm na ito na may maliliit na pagbabago ay ginagamit pa rin ng pambansang coat of arms ng [[El Salvador]] at [[Nicaragua]]. Noong 2 Nobyembre 1824, pinagtibay ng Costa Rica ang unang eskudo nito bilang isang estado sa loob ng pederasyon na nagpapakita ng kanang bahagi ng dibdib ng isang hubad na lalaki at nakataas na braso na napapalibutan ng bilog ng berdeng mga bundok at ang malayang estado ng Costa Rica.<ref name="historia">[http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm History of the Coat of Arms of Costa Rica] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20090120045345/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm |date=2009-01-20 }} Na-access 2008-02-01 {{in lang|es}}</ref> == Mga armas ng isang malayang estado == Noong 1840, pagkatapos ng pag-alis ng Costa Rica mula sa federation, isang bagong coat of arms ang pinagtibay, ang una para sa Costa Rica bilang isang soberanya at independiyenteng estado. Binubuo ito ng isang walong-tulis na nagniningning na bituin sa isang asul na patlang na napapalibutan ng dilaw na bilog na may alamat na Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay pinigilan noong 1842 ni [[Francisco Morazán]] sa panahon ng kanyang bigong bid na muling pagsamahin ang [[Federal Republic of Central America]]. Ang 1824 na armas ay ginamit sa panahong ito.<ref name="historia" /> ==Makasaysayang eskudo ng republika== [[File:Unang postal stamp CR 4 Reales 1863.jpg|thumb|150px|Ang disenyo ng 1848 coat of arms ay itinampok sa unang Costa Rican [[postal stamp]], na inilabas noong 1863.]] Ang batayan ng kasalukuyang pambansang coat of arms ng Costa Rica ay pinagtibay noong Setyembre 29, 1848, sa panahon ng pagkapangulo ni Dr [[Jose Maria Castro Madriz]] kasama ang bagong watawat. Ang parehong mga disenyo ay iniuugnay kay Pacifica Fernandez, asawa ni Mr Castro Madriz. Ang mga sandata na ito ay makabuluhang binago ng batas bilang 18 ng 27 Nobyembre 1906, na nag-alis ng mga simbolo ng militar, pambansang watawat at sungay ng kasaganaan na nakapaloob sa disenyo noong 1848.<ref name="historia" /> tf8pqlna9fn6jtnl0z98zyow1mw17p2 0 329891 2207299 2199874 2026-05-14T03:17:17Z ~2026-29054-62 161789 /* Programs */ Clean up 2207299 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = GMA Integrated News | image = [[Image:GMAIntegratedNews.svg|270px]] | label1 = Division of | data1 = [[GMA Network]] | label2 = Country | data2 = [[Philippines]] | label3 = Area served | data3 = Worldwide | label4 = Key people | data4 = {{plainlist | * Oliver Victor Amoroso (hepe at SVP, Integrated News Group, GMA Regional TV at Synergy) * Grace dela Pena-Reyes (Consultant, News) * Michelle Seva (Deputy Head, News Programs and Specials) * Glenn Allona (First Vice President, Radio Operations) * John Manalastas (Editor-in-Chief, GMA News Online) * [[Howie Severino]] (Consultant, News; Editor-at-Large, GMA News Online) }} | label5 = Headquarters | data5 = GMA Network Center, EDSA corner Timog Avenue, Diliman, [[Quezon City]], [[Philippines]] | label6 = Slogan | data6 = ''Ang News Authority ng Filipino'' <br> ''Mas malaking misyon, mas malawak na paglilingkod sa bayan'' <br> ''Walang kinikilingan, walang pinoprotektahan, walang kasinungalingan - Serbisyong Totoo lang'' <br> | label7 = Formerly called | data7 = {{plainlist|RBS News Department<br>GMA Radio-Television News<br>GMA Rainbow Satellite News<br>GMA News and Public Affairs }} | label8 = Language | data8 = {{Plainlist| * [[Filipino language|Filipino]] (main) * [[English language|English]] (secondary) }} | label9 = Website | data9 = {{URL|http://www.gmanetwork.com/news}} }}Ang '''GMA Integrated News''' (dating kilala bilang '''RBS News Department''', '''GMA Radio-Television News''', '''GMA Rainbow Satellite News''', at kalaunan '''GMA News and Public Affairs'''; tinatawag rin bilang '''GMA News''') ay ang dibisyon ng [[GMA Network]] para sa [[pamamahayag]] at [[balita]]. Ang dibisyon ay gumagawa ng mga balita, public affairs, infotainment, at kamakailan, mga palakasan at entertainment programs para sa [[GMA Network]] at [[GMA News TV]] na pagmamay-ari at kaakibat na mga panrehiyong istasyon ng telebisyon at radyo sa buong Pilipinas, at sa buong mundo sa pamamagitan ng [[GMA Pinoy TV]], [[GMA Life TV]] at [[GMA News TV|GMA News TV International]]. == Kasaysayan == Itinatag noong 1950 bilang dibisyon ng balita at komentaryo ng istasyong radyo ng [[Metro Manila]] na [[DZBB]], ang GMA-IN at [[GMA Public Affairs]] ay isa sa pinakamatandang news and public affairs department sa alinmang Philippine media network. Sa buong mahabang pag-iral nito, pinasimunuan nito ang mga uso sa pagtitipon ng balita sa radyo at TV at paggawa ng mga kasalukuyang gawain. Noong Oktubre 2022, kasunod ng pagreretiro ng hepe at SVP nila na si Marissa Flores, ang noo'y GMA News and Public Affairs ay nahati sa dalawang hiwalay na dibisyon: ang GMA Public Affairs ay nasa ilalim ng pamumuno ni Nessa Valdellon, habang ang GMA News ay pinalitan ng pangalan na "GMA Integrated News" sa ilalim ng pamumuno ni Oliver Victor Amoroso. Ang rebranding ay inilaan upang bigyang-diin ang pinagsamang mga mapagkukunan ng telebisyon, digital, radyo, at rehiyonal na mga plataporma nito bilang isang multi-platform na operasyon. == Mga parangal == Ang GMA Integrated News ay umani ng ilang parangal at pagkilala mula sa mga lokal at internasyonal na award-giving bodies, kabilang ang dalawang gintong medalya sa [[New York Festivals]] at ang kanilang unang [[Peabody Award]] noong 1999. Noong 2014, kinilala ng Peabody awards ang ''[[24 Oras]]'', ''[[Saksi]]'', ''[[24 Oras Weekend]]'' at ''[[State of the Nation with Jessica Soho]]'', kasama ang isang public affiars program na ''[[Kapuso Mo, Jessica Soho]]'', para sa coverage nito sa [[Super Bagyong Yolanda]]. == Programs == === Kasalukuyang ipinalabas === ==== Super Radyo DZBB 594 kHz/Dobol B sa News TV ==== * ''24 Oras'' * ''24 Oras Weekend'' * ''Anong Say N'yo?'' * ''Bigtime Balita'' * ''Buena Manong Balita'' * ''Dobol Weng sa Dobol B'' * ''DZBB Executive Summary'' * ''DZBB Super Serbisyo: Buhay, Trabaho at Negosyo'' * ''DZBB Flash Report'' and ''DZBB Breaking News'' * ''I M Ready sa Dobol B'' * ''Konsyumer ATBP.'' * ''Melo del Prado sa Super Radyo DZBB'' * ''One-on-One: Walang Personalan'' * ''Pinoy M.D. sa Super Radyo DZBB'' * ''Saksi sa Dobol B'' * ''Saksi'' * ''Super Balita sa Umaga Nationwide'' * ''Super Balita sa Tanghali Nationwide'' * ''Super Balita sa Hapon'' * ''Super Balita sa Gabi'' * ''Usap Tayo: Super Kuwentuhan with Mark and Susan'' ==== GMA Network ==== * ''24 Oras'' * ''24 Oras Express'' * ''24 Oras Weekend'' * ''AHA!'' * ''Alisto'' * ''Born to Be Wild'' * ''GMA Flash Report'' and ''GMA Breaking News'' * ''Front Row'' * ''Isyu Ngayon'' * ''I-Witness'' * ''Imbestigador'' * ''Kapuso Mo, Jessica Soho'' * ''Kapwa Ko, Mahal Ko'' * ''Pinoy MD'' * ''Power House'' * ''RoadBeat: Total Traffic Updates'' * ''Reporter's Notebook'' * ''Saksi'' * ''Tunay na Buhay'' * ''Unang Hirit'' * ''Wish Ko Lang!'' ==== GMA News TV ==== * ''Ang Pinaka'' * ''Balita Pilipinas'' * ''Balita Pilipinas Ngayon'' * ''Balitanghali'' * ''Balitanghali Weekend'' * ''Bawal ang Pasaway kay Mareng Winnie'' * ''Biyahe ni Drew'' * ''Brigada'' * ''Day Off'' * ''Dobol B sa News TV'' * ''Good News Kasama si Vicky Morales'' * ''iJuander'' * ''Investigative Documentaries'' * ''Mars'' * ''May Tamang Balita'' * ''News to Go'' * ''Motorcycle Diaries'' * ''News TV Live'' and ''News TV Breaking News'' * ''News TV Quick Response Team'' * ''Pop Talk'' * ''Reel Time'' * ''State of the Nation with Jessica Soho'' * ''Tonight with Arnold Clavio'' ==== GTV ==== * ''Ang Pinaka'' * ''Balitanghali'' * ''Bawal ang Pasaway kay Mareng Winnie'' * ''Biyahe ni Drew'' * ''Brigada'' * ''Day Off'' * ''Dapat Alam Mo!'' * ''Dobol B TV'' * ''Good News Kasama si Vicky Morales'' * ''iJuander'' * ''Investigative Documentaries'' * ''Mars'' * ''May Tamang Balita'' * ''Motorcycle Diaries'' * ''News Live'' * ''Pop Talk'' * ''Reel Time'' * ''State of the Nation with Jessica Soho'' * ''Tonight with Arnold Clavio'' === Regional newscasts === ==== Luzon ==== * ''24 Oras Ilokano'' (GMA-5 Ilocos Norte, GMA-48 Ilocos Sur and GMA-7 Abra) * ''24 Oras North Central Luzon'' (GMA-10 Dagupan, GMA-10 Olongapo, GMA-5 Baler, GMA-10 Baguio and GMA-5 Mountain Province) * ''24 Oras Cagayan Valley'' (GMA-7 Isabela) * ''24 Oras Bikol'' (GMA-7 Naga and GMA-12 Legazpi) ==== Visayas ==== * ''24 Oras Western Visayas'' (GMA-6 Iloilo, GMA-5 Roxas and GMA-2 Kalibo) * ''24 Oras Central Visayas'' (GMA-7 Cebu, GMA-5 Dumaguete and GMA-10 Tacloban) ==== Mindanao ==== * ''24 Oras Northern Mindanao'' (GMA-12 Cagayan de Oro, GMA-35 Cagayan de Oro, GMA-12 Bukidnon, GMA-5 Ozamis, GMA-4 Dipolog and GMA-3 Pagadian) * ''24 Oras Southern Mindanao'' (GMA-5 Davao) * ''24 Oras Socsksargen'' (GMA-8 General Santos) === Coming soon === * ''24 Oras Northern Luzon'' (GMA-10 Baguio) * ''24 Oras Southern Tagalog'' (GMA Batangas) * ''24 Oras Palawan'' (GMA-12 Palawan) * ''24 Oras Eastern Visayas'' (GMA-10 Tacloban) * ''24 Oras Negros'' (GMA-13 Bacolod and GMA-30 Murcia, Negros Occidental) * ''24 Oras Caraga'' (GMA-7 Butuan and GMA-10 Surigao) * ''24 Oras Central Mindanao'' (GMA-12 Cotabato) ==== Defunct regional newscasts ==== * ''Balitang Amianan'' (GMA-10 Dagupan, GMA-10 Olongapo, GMA-5 Baler, GMA-10 Baguio and GMA-5 Mountain Province) * ''Balitang Bisdak'' (GMA-7 Cebu, GMA-5 Dumaguete and GMA-10 Tacloban) * ''Balitang Ilokano'' (GMA-5 Ilocos Norte, GMA-48 Ilocos Sur and GMA-7 Abra) * ''Baretang Bikol'' (GMA-7 Naga and GMA-12 Legazpi) * ''Ratsada'' (GMA-6 Iloilo, GMA-5 Roxas and GMA-2 Kalibo) * ''Testigo'' (GMA-5 Davao) * ''Testigo Northern Mindanao'' (GMA-12 Cagayan de Oro, GMA-35 Cagayan de Oro, GMA-12 Bukidnon, GMA-5 Ozamis, GMA-4 Dipolog and GMA-3 Pagadian) === Regional morning shows === * ''Arangkada'' (GMA-6 Iloilo, GMA-13 Bacolod, GMA-2 Roxas and GMA-5 Kalibo) * ''Buena Mano Balita'' (GMA-7 Cebu, GMA-5 Dumaguete and GMA-10 Tacloban) * ''Primera Balita'' (GMA-10 Dagupan, GMA-10 Olongapo, GMA-5 Baler, GMA-10 Baguio and GMA-5 Mountain Province) * ''Una Ka BAI'' (GMA-5 Davao) === Other regional programs === * ''I-Amianan Mo!'' (GMA-10 Dagupan, GMA-10 Olongapo, GMA-5 Baler, GMA-10 Baguio and GMA-5 Mountain Province) * ''Ipa-Bisdak Mo!'' (GMA-7 Cebu, GMA-5 Dumaguete and GMA-10 Tacloban) * ''Ipa-Ratsada Mo!'' (GMA-6 Iloilo, GMA-13 Bacolod, GMA-2 Roxas and GMA-5 Kalibo) * ''Kastigador'' (GMA-5 Davao) == Kasalukuyang mga personalidad == ==== News anchors ==== * Mike Enriquez (''24 Oras'', ''Imbestigador'', ''Dobol B sa News TV'') * Mel Tiangco (''24 Oras'') * Arnold Clavio (''24 Oras Express'', ''Saksi'', ''Unang Hirit'', ''Alisto'', ''Isyu Ngayon'', ''Tonight with Arnold Clavio'', ''Balita Pilipinas'') * Vicky Morales (''24 Oras'', ''Wish Ko Lang!'', ''Good News Kasama si Vicky Morales'') * Jessica Soho (''Kapuso Mo, Jessica Soho'', ''State of the Nation with Jessica Soho'') * Howie Severino (''I-Witness'', ''News to Go'') * Kara David (''I-Witness'', ''Power House'', ''News to Go'') * Rhea Santos (''Unang Hirit'', ''Tunay na Buhay'') * Connie Sison (''Unang Hirit'', ''Pinoy MD'', ''Dobol B sa News TV'', ''Balitanghali'') * Pia Arcangel (''Unang Hirit'', ''24 Oras Express'', ''Saksi'', ''Isyu Ngayon'', ''24 Oras Weekend'') * Jiggy Manicad (''Reporter's Notebook'', ''News TV Quick Response Team'', ''24 Oras Weekend'') * Ivan Mayrina (''Isyu Ngayon'', ''24 Oras Weekend'') * Maki Pulido (''Reporter's Notebook'', ''Balita Pilipinas Ngayon'') * Raffy Tima (''Balitanghali'') * Jun Veneracion (''Balitanghali Weekend'') * Mariz Umali (''Balitanghali Weekend'') * Mark Salazar (''Balita Pilipinas Ngayon'') * Melo del Prado (''Weather Update'', ''RoadBeat: Total Traffic Updates'') * Joel Reyes Zobel (''Dobol B sa News TV'') * Rowena Salvacion (''Dobol B sa News TV'') * Weng dela Peña (''Dobol B sa News TV'') * Ramon Bautista (''May Tamang Balita'') * Sheena Halili (''May Tamang Balita'') * Maey Bautista (''May Tamang Balita'') ==== National correspondents ==== * Athena Imperial * Amor Larrosa * Bam Alegre * Katrina Son * Cedric Castillo * Cesar Apolinario * Corinne Catibayan * Cecille Villarosa * Claire Delfin * Kara David * Maki Pulido * Mark Salazar * Jun Veneracion * Pia Arcangel * Connie Sison * Jiggy Manicad * Jonathan Andal * Lia Mañalac-del Castillo * Lei Alviz * Raffy Tima * Ivan Mayrina * Isay Reyes * Marisol Abdurahman * Mav Gonzales * Mai Bermudez * Martin Javier * Micaela Papa * Bernadette Reyes * Tricia Zafra * Sandra Aguinaldo * Jam Sisante * James Agustin * James Velasquez * Jay Sabale * Jay Taruc * Jamie Santos * Julius Segovia * Jhomer Apresto * Jonathan Andal * Hadji Rieta * Dano Tingcungco * Dante Perello * Darlene Cay * Oscar Oida * Claire Delfin * Susan Enriquez * Michael Fajatin * EJ Gomez * Emil Sumangil * Nico Waje * Rida Reyes * Steve Dailisan * Saleema Refran * Sherrie Ann Torres * Rawna Crisostomo * Tina Panganiban-Perez * Theresa Andrada * Bea Pinlac * JP Soriano * Ruth Cabal * Aubrey Carampel * Nelson Canlas * Valerie Tan * Victoria Tulad * Vonne Aquino * Cata Tibayan * Lhar Santiago * Luanne Dy * Deo Bugawisan * Josh Villanueva * Grace dela Peña * Chino Trinidad * Mark Zambrano * Love Añover-Llanko ==== Regional correspondents ==== ===== GMA Dagupan ===== * CJ Torida * Joyce Ann Segui * Joanne Ponsoy * Alfie Tulagan * Jessica Manwi-it * Charmaine Alvarado * Lilian Bautista-Tiburcio * Jette Arcellana * Mike Sabado * Jasmin Gabriel-Galban * Hazel Cawaing * Jeeson Alamar ===== GMA Ilocos ===== * Jorge Guerrero * Brigette Mayor * Argie Lorenzo * Ivy Hernando * Zion Palacay * Mark Masudog * Manny Morales ===== GMA Bicol ===== * Elmer Caseles * Avril Daja * Mark Bongat * Kaye Botastas * Chariza Pagtalunan * Michelle Chua * Maila Aycocho * Michael Biando ===== GMA Isabela ===== * Darlene Gemino-Ballad * Harris Julio * Nemuel Cesar * Janford Bonifacio ===== GMA Bacolod ===== * Gretchen Varela ===== GMA Iloilo ===== * Gerthrode Charlotte-Tan * Atty. Jobert Peñaflorida * Enrico Surita, Jr. * Charlene Belvis-Gabon * Fabienne Paderes-Garvilles * Alessandra Quimsing * Jason Gregorio ===== GMA Cebu ===== * Bobby Nalzaro * Rose Versoza * Cecille Quibod-Castro * Vic Serna * Jun Veliganio * Chona Carreon * Alan Domingo * Lou Anne Mae Rondina * Nikko Sereno * Mark Anthony Bautista * Bexmae Jumao-as * Greggy Magdadaro * Ching Pelayo-Dacua * Yuri Deldig ===== GMA Cagayan de Oro ===== * Joe Legaspina * Jeik Compo * Joane Tabique-Abesamis * Kaye Mercado * Francis Damit * Amadea Piatti ===== GMA Davao ===== * Tek Ocampo * Chery Maning * Jan Bautista * Jun Digamon * LJ Lindaan * Julius Pacot * Marlon Palma-Gil * Jett Pogoy * Helen Quiñanola * John Paul Seniel * Real Sorroche * Donna Timbal-Senajon * Sheillah Vergara-Rubio * Sarah Jane Hilomen-Velasco ===== GMA General Santos ===== * Jay Dayupay * Michael Carbon * Jennifer Solis {{stub}} [[Kaurian:GMA Network]] lci9wqxo4y1xyapfbmqltu6tkaq8sqb 0 332962 2207253 2205052 2026-05-13T13:17:06Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 14 sources and tagging 18 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207253 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Will Ospreay | image = File:Will Ospreay, AEW Revolution 2024 (cropped).jpg | caption = Ospreay noong 2024 | background = | birth_name = William Peter Charles Ospreay | alias = Jason Artem<br />Dark Britannico<br />Neo Britannico<br />'''Will Ospreay''' | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1993|05|7}} | birth_place = [[London]], England | occupation = [[Buno|mambubunong propesyunal]] | years_active = 2012–kasalukuyan }} Si '''William Peter Charles Ospreay''' (ipinanganak noong 7 Mayo 1993) ay isang Ingles [[Professional wrestler|na propesyonal na wrestler]] . {{Magmula noong|2023|November}} , siya ay naka-sign sa [[All Elite Wrestling]] (AEW), kung saan siya ay dating dalawang beses [[AEW International Champion|na AEW International Champion]] . Kilala rin siya sa kanyang walong taong panunungkulan sa [[New Japan Pro-Wrestling]] (NJPW), kung saan humawak siya ng iba't ibang kampeonato, kabilang ang [[IWGP World Heavyweight Championship]] . Naunang nakipagbuno si Ospreay para sa kasosyong promosyon na nakabase [[United Kingdom|sa United Kingdom]] ng NJPW [[Revolution Pro Wrestling|na Revolution Pro Wrestling]] (RevPro), kung saan siya ay dating at pinakamatagal na naghahari [[Undisputed British Heavyweight Championship|na Undisputed British Heavyweight Champion]] . Nakipagbuno din siya para sa British promotion [[Progress Wrestling|na Progress Wrestling]], kung saan siya ay dating [[Progress World Champion]] . Sinimulan ni Ospreay ang kanyang karera sa UK [[independent circuit]] noong 2012. Noong 2016, pagkatapos na irekomenda ng [[AJ Styles]], nagsimula siyang magtrabaho kasama ang Japanese promotion na NJPW bilang bahagi ng junior heavyweight division, naging tatlong beses na [[IWGP Junior Heavyweight Championship|IWGP Junior Heavyweight Champion]] at ang nagwagi sa [[Best of the Super Juniors#2016|2016]] at [[Best of the Super Juniors#2019|2019 Best of the Super Juniors]] . Noong 2019, nanalo rin si Ospreay sa [[NEVER Openweight Championship]] . Sa parehong taon, lumahok si Ospreay sa [[G1 Climax]], ang pinakamalaking tournament ng NJPW na nagtatampok ng mga heavyweight wrestler. Noong 2020, ginawa niya ang kanyang paglipat sa heavyweight division, kung saan nanalo siya sa [[IWGP World Heavyweight Championship]] . Siya rin ang nagwagi ng [[New Japan Cup#2021|2021 New Japan Cup]] . Si Ospreay ay dating dalawang beses at ang huling [[IWGP United States Heavyweight Championship|IWGP United States Heavyweight Champion]], dahil ang titulo ay na-deactivate noong Disyembre 2023 nang si Ospreay ay nasa kanyang ikalawang paghahari. Bago pumirma sa AEW, pana-panahon ding nakipagsapalaran si Ospreay sa American wrestling circuit; gumawa siya ng mga appearances sa NJPW partner promotions [[Total Nonstop Action Wrestling]] (TNA, dating kilala bilang Impact Wrestling) at [[Ring of Honor]] (ROH), kung saan siya ay dating [[ROH World Television Champion]], pati na rin ang mga independiyenteng promosyon tulad ng [[Pro Wrestling Guerrilla]] (PWG). Pagkatapos lumabas sa AEW noong 2022 at 2023, pumirma siya sa kumpanya at opisyal na sumali sa roster nito pagkatapos mag-expire ang kanyang kontrata sa NJPW noong Pebrero 2024. Si Ospreay ang may hawak ng record para sa [[List of professional wrestling matches rated 5 or more stars by Dave Meltzer|pinakamaraming 5 o higit pang mga tugma ng bituin]] na ibinigay ng wrestling journalist na [[Dave Meltzer|si Dave Meltzer]] na may kabuuang 47 laban; isa rin siya sa limang wrestler na nakipagbuno ng dalawang five-star matches sa parehong gabi, isang tagumpay na nakamit niya sa AEW's [[Worlds End (2024)|Worlds End]] noong 2024. == Maagang buhay == Si William Peter Charles Ospreay <ref>{{Cite web |title=William Peter Charles OSPREAY - Personal Appointments |url=https://beta.companieshouse.gov.uk/officers/Kz6glRC2M6s1fq8YmO1pXrmVpVE/appointments |access-date=24 April 2017 |website=beta.companieshouse.gov.uk |language=en}}</ref> ay ipinanganak sa [[London Borough of Havering|Havering]] borough ng London noong 7 Mayo 1993. <ref>{{Cite web |title=Will Ospreay SWE - Biographie Catcheur SWE : Catch Arena |url=https://www.catch-arena.com/catcheurs/will-ospreay-1099 |website=www.catch-arena.com}}</ref> Nagpasya siyang maging wrestler pagkatapos manood ng three-way match sa pagitan nina [[AJ Styles]], [[Christopher Daniels]], at [[Samoa Joe]] sa 2005 [[Unbreakable (2005)|Unbreakable]] event ng [[Impact Wrestling|TNA]] . <ref name="pwcom">{{Cite news |title=The Sword of Essex William Ospreay Interview |work=prowrestling.com |url=http://www.prowrestling.com/sword-essex-william-ospreay-interview/ |access-date=2025-02-06 |archive-date=2023-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404161020/http://www.prowrestling.com/sword-essex-william-ospreay-interview/ |url-status=dead }}</ref> Si Ospreay, kasama ang kaibigang [[Kip Sabian|si Kip Sabian]], ay sasabak sa [[backyard wrestling]] <ref>{{Cite news |last=Tedesco |first=Mike |date=19 October 2019 |title=Kip Sabian talks about what started his love of wrestling, AEW, British vs. American wrestling |work= |location= |url=https://www.wrestleview.com/misc-news/133617-kip-sabian-talks-about-what-started-his-love-of-wrestling-aew-british-vs-american-wrestling/ |access-date=16 December 2023}}</ref> bago tumanggap si Ospreay ng pormal na propesyonal na pagsasanay sa wrestling sa [[Lucha Britannia]] 's London School of Lucha Libre sa [[Bethnal Green]] . <ref name="pwcom" /> == Propesyonal na karera sa pakikipagbuno == === Maagang karera (2012) === Ginawa ni Ospreay ang kanyang propesyonal na debut sa co-promote ''na BritWres-Fest'' noong 1 Abril 2012 bilang ang nakamaskarang karakter na si Dark Britannico, <ref>{{Cite web |title=Events Database - Will Ospreay |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=270760 |access-date=30 August 2023 |website=Cagematch |quote=12.3.2011 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ang masamang kambal ni Leon Britannico na ginampanan ni Paul Robinson, ang hinaharap na tag team partner ni Ospreay sa koponan na [[The Swords of Essex]] . <ref name="uwe">{{Cite news |last=Davies |first=Ryan |title=Wrestler Spotlight: Will Ospreay |work=uwejournalism |url=http://uwejournalism.net/ryan_davies/wrestler-spotlight-will-ospreay/ |url-status=dead |access-date=26 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170901193822/http://uwejournalism.net/ryan_davies/wrestler-spotlight-will-ospreay/ |archive-date=1 September 2017}}</ref> Habang nakikipagbuno kay Lucha Britannia, dalawang beses siyang nanalo sa [[Lucha Britannia#List of Lucha Britannia World Champions|Lucha Britannia World Championship]] . === Progress Wrestling (2012–2019, 2023) === Di-nagtagal, naging regular si Ospreay para sa [[Progress Wrestling]], nag-debut para sa kanila sa ''Kabanata Dalawang: The March of Progress'' kasama si [[Alex Esmail]] sa pagkatalo sa The London Riots (James Davis at Rob Lynch). Ang kanyang pagganap ay nakakuha sa kanya ng isang lugar sa [[Progress Wrestling#Series I|Natural Progression Series I]] tournament, na naglalayong mag-scouting at magpakita ng mga bagong wrestler. Natalo siya sa unang round sa nagwagi na [[Mark Andrews (wrestler)|si Mark Andrews]] noong Nobyembre at muli sa isang rematch noong sumunod na Mayo. Andrews na, bilang bahagi ng kanyang gantimpala sa pagkapanalo, pinili si Ospreay para makapasok sa susunod na paligsahan ng Natural Progression Series. Ang dalawa ay muling nagkita noong Enero 2014 sa unang round ng Progress Tag Team Championship tournament, kung saan ang FSU (Andrews' team with [[Eddie Dennis]] ) ay tinalo ang The Swords of Essex (Ospreay's team with Paul Robinson). Sa kanyang Natural Progression Series II opening match, sinubukan ng kanyang kalaban na [[Zack Gibson|si Zack Gibson]] na manalo sa pamamagitan ng paghawak sa mga lubid. Pinigilan ni Robinson si Gibson sa paggamit ng mga lubid, na kung saan ay nakagambala sa referee ng sapat na katagalan para ma-low-blow ni Gibson si Ospreay at ipasa ang Ospreay. <ref>{{Cite web |last=Hawke |first=TJ |title=Views from the Hawke's Nest: Progress Wrestling Chapter Twelve: We're Gonna Need A Bigger Room |url=http://411mania.com/wrestling/views-from-the-hawkes-nest-progress-wrestling-chapter-twelve-were-gonna-need-a-bigger-room/ |access-date=22 August 2016 |website=411mania.com}}</ref> Noong Mayo 18, ang The Swords of Essex ay isa sa huling dalawang koponan na nakatayo sa isang laban sa pag-aalis ng apat na koponan upang magpasya ng mga kalaban sa [[Progress Wrestling#Progress Tag Team Championship|Progress Tag Team Championship]] . Sa panahon ng laban, si Ospreay, na matagal nang nakahiwalay, ay inabot upang i-tag ang kanyang kapareha ngunit tumalon si Robinson mula sa apron at nag-walk out sa Ospreay. Naiwan si Ospreay sa kanyang sarili at natalo sa laban, pagkatapos ay dumating sa ring ang [[Progress Wrestling#Progress World Championship|Progress Champion]] [[Jimmy Havoc|na si Jimmy Havoc]] at inutusan ang London Riots na itali si Ospreay. Bumunot ng kutsilyo si Havoc at nagbanta na pahihirapan si Osprey, sinisisi ito sa kasikatan ni Ospreay sa mga tagahanga, bago lumabas ang ibang wrestler at namagitan, pinalaya si Ospreay. <ref>{{Cite web |last=Diot |first=Dylan |title=From The Shelf- Progress Chapter 13: Unbelievable Jeff! |url=http://411mania.com/wrestling/from-the-shelf-progress-chapter-13-unbelievable-jeff/ |access-date=22 August 2016 |website=411mania.com}}</ref> Ang Havoc at The London Riots ay bumuo ng isang katapatan na kilala bilang Regression, na nagtampok din kay Robinson. Noong Hulyo 27, pumasok si Ospreay sa eight-man, staggered entry elimination Thunderbastard match, ang mananalo sa kanila ay maaaring pumili ng oras para sa isang Progress Championship match. Si Ospreay ay pumasok sa pangatlo sa laban at agad na hinampas ni Robinson, na nakapasok na, na nag-disqualify sa sarili sa pag-asang maalis si Ospreay. Nakabawi si Ospreay at kalaunan ay inalis [[Marty Scurll|si Marty Scurll]] sa huling panalo sa Thunderbastard. <ref>{{Cite web |last=Hamilton |first=Ian |date=20 April 2016 |title=#Backfill – Progress: Chapter 14 – Thunderbastard Review |url=http://backbodydrop.com/blog/reviews/backfill-progress-chapter-14-thunderbastard-review/ |access-date=22 August 2016 |website=BackBodyDrop}}</ref> Nakita ng sumusunod na palabas ang pakikipagtambalan ng Ospreay kasama ang FSU at [[Noam Dar]] sa isang eight-man tag team match sa FSU at sa kani-kanilang mga titulo ni Havoc, ang title contendership ni Ospreay at lahat ng iba pang mga kontrata sa Progress ay nakataya, depende kung sinong indibidwal ang natalo. Sa panahon ng laban, nag-moonsault si Osprey mula sa balkonahe ng [[Electric Ballroom]] papunta sa kanyang mga kalaban, sa sahig. <ref name="uwe2">{{Cite news |last=Davies |first=Ryan |title=Wrestler Spotlight: Will Ospreay |work=uwejournalism |url=http://uwejournalism.net/ryan_davies/wrestler-spotlight-will-ospreay/ |url-status=dead |access-date=26 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170901193822/http://uwejournalism.net/ryan_davies/wrestler-spotlight-will-ospreay/ |archive-date=1 September 2017}}</ref> Nang maglaon, nasa posisyon niya si Havoc para maipit ngunit habang tumalon siya mula sa tuktok na lubid, kinaladkad ni Robinson si Havoc palabas, na pinamunuan ni Ospreay na i-pin si Davis at tapusin ang kontrata ng London Riots sa Progress. <ref>{{Cite web |date=28 September 2014 |title=Progress Wrestling 'Chapter 15: Just Because You're Paranoid, Doesn't Mean They Aren't Out To Get You' Results |url=https://wrestleropesuk.wordpress.com/2014/09/28/progress-wrestling-chapter-15-just-because-youre-paranoid-doesnt-mean-they-arent-out-to-get-you-results/ |access-date=22 August 2016 |website=WrestleRopes UK}}</ref> Sa susunod na kaganapan, tinalo ni Ospreay si Robinson at inihayag na tatawagin niya ang kanyang Thunderbastard na karapatan upang hamunin ang kampeonato ng Havoc sa susunod na palabas. Natalo siya sa championship match noong Enero matapos pakawalan ni Havoc ang tuktok na lubid, na naging dahilan para mas mahirap para kay Ospreay na gumawa ng mga high-flying moves, at ginamit ito bilang sandata. <ref>{{Cite web |last=Court |first=Oliver |date=28 January 2015 |title=Progress Wrestling (Chapter 17: Harder, Better, Faster, Strong) Review |url=http://www.voicesofwrestling.com/2015/01/28/progress-wrestling-chapter-17-harder-better-faster-stronger-review/ |access-date=22 August 2016 |website=Voices of Wrestling}}</ref> Sa katapusan ng linggo ng [[Bank holiday|Spring Bank Holiday]], tinalo ni Ospreay ang El Ligero, Mark Haskins, Roderick Strong at Zack Sabre, Jr sa loob ng dalawang araw upang mapanalunan ang unang Super Strong Style 16 tournament at muling umangkin sa kampeonato ng Havoc. <ref>{{Cite web |last=Radican |first=Sean |date=11 September 2015 |title=RADICAN'S Progress Wrestling Chapter 19: "Super Strong Style" (Day 2) Report 5/25 - incredible show with stand-out tournament matches, Sabre-Ospreay finals, more |url=http://pwtorch.com/artman2/publish/radicanstake/article_87452.shtml |access-date=22 August 2016 |website=Pro Wrestling Torch}}</ref> Ang kanilang rematch ay naganap noong 26 Hulyo sa isang no disqualification match kung saan ang ibinalik na London Riots ay neutralisahin ang banta ng panghihimasok ni Robinson at tinapos ni Ospray ang 609 araw na paghahari ni Havoc upang maging Progress Champion. <ref>{{Cite web |last=Radican |first=Sean |date=4 December 2015 |title=RADICAN'S Progress Wrestling Ch. 20 Review |url=http://www.pwtorch.com/site/2015/12/04/4832/ |access-date=22 August 2016 |website=Pro Wrestling Torch}}</ref> Matagumpay na naidepensa ni Ospray ang kanyang titulo laban sa 2015 Thunderbastard Haskins at pagkatapos ay Robinson. Inatake ni Robinson si Ospray matapos matalo sa kanya, ngunit naligtas si Ospray ng isang nagbabalik na si Mark Andrews. Nagpatuloy si Ospray upang sa wakas ay talunin si Andrews upang ipagtanggol ang kanyang titulo. Pinangunahan din ni Ospray ang unang pangunahing palabas ng Progress sa labas ng London sa Manchester, sa isang triple threat match laban kina Zack Gibson at Morgan Webster upang isara ang 2015. Nawala niya ang kampeonato noong 24 Enero 2016 kay Marty Scurll nang ihinto ng referee ang laban dahil nahimatay si Ospray habang nakaposas sa pagsusumite ng chickenwing ni Scurll. Natalo si Ospray sa isang rematch kay Scurll sa ''[[WrestleCon]] Supershow'' sa Texas, USA noong Abril at natalo rin sa isang contendership match laban kay Haskins noong 31 Hulyo. Ginugol niya ang natitirang bahagi ng taon sa mga showcase matches laban sa hindi regular na Progress wrestlers, natalo kay Zack Saber Jr., Shane Strickland, Matt Riddle at Adam Cole. Sa wakas noong ika-30 ng Disyembre, sa isang kard na binubuo ng eksklusibo ng mga hindi ipinaalam na laban, natalo si Ospray sa Havoc. Pagkatapos ng laban ay inimbitahan ni Havoc si Ospray na samahan siya sa kanyang laban sa [[British Strong Style]], na humawak ng World and Tag Team Championship. Sa halip ay inatake ni Ospray ang Havoc at pagkatapos ay muling nakipag-align sa Swords of Essex partner na si Paul Robinson. Muling inatake ni Ospray ang Havoc, sa laban ng huli sa Progress World Championship na humahantong sa isang laban ng Fans Bring The Weapons noong Marso. Sa panahon ng laban, hinamon ni Ospray si Havoc na ilagay ang kanilang mga kontrata sa Progress sa taya bago matalo sa laban at umalis sa promosyon. Bumalik si Ospray sa huling kaganapan ng 2017 bilang isang misteryong kalaban para sa Progress Champion na [[Travis Banks|si Travis Banks]], gayunpaman, natalo siya sa laban. <ref>{{Cite web |title=PROGRESS Chapter 60: Unboxing Live! 2 - Unbox Harder « Events Database « |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=175410 |website=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa kabanata 61, tinalo ni Ospray si Adam Brooks, ito ang kanyang unang tagumpay sa promosyon mula nang matalo ang Progress Championship noong 2016. <ref>{{Cite web |title=PROGRESS Chapter 61: Don't Touch Me ... Don't ... Don't Touch Me « Events Database « |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=181278 |website=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa Progress Chapter 66, tinalo ni Ospray si Mark Haskins. Noong 7 Mayo 2018, araw 3 ng 2018 Super Strong Style 16 tournament, hinamon ni Ospray si Jimmy Havoc sa isang laban sa Wembley Arena noong 30 Setyembre 2018, ngunit napilitang umatras dahil sa mga obligasyong kontraktwal sa New Japan Pro-Wrestling. Ang laban ay pagkatapos ay itinakda para sa Kabanata 75, kung saan ang Ospray ay nagwagi sa walang diskwalipikasyon, 2 sa 3 falls na laban sa dating tag team partner na si Paul Robinson bilang referee. Sa Kabanata 82: Unboxing Live, tinalo nina Ospray at Paul Robinson [[Aussie Open (professional wrestling)|ang Aussie Open]] ( [[Kyle Fletcher]] & [[Mark Davis (wrestler)|Mark Davis]] ) upang maging Progress Tag Team Champions. Sa 17 Mayo 2023, iaanunsyo na ang Ospray ay babalik sa Progress bilang bahagi ng 2023 Super Strong Style 16 tournament. <ref>{{Cite web |date=17 May 2023 |title=Super Strong Style 16 first round matches confirmed |url=https://progresswrestling.com/2023/05/17/super-strong-style-16-matches-confirmed/ |website=progresswrestling.com |access-date=6 Pebrero 2025 |archive-date=28 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528074801/https://progresswrestling.com/2023/05/17/super-strong-style-16-matches-confirmed/ |url-status=dead }}</ref> Ang unang laban ni Ospray ay laban kay Tate Mayfairs, na kanyang mananalo. Ang kanyang ikalawang laban ay laban kay Nathan Cruz, kung saan matatalo siya sa DQ at sa gayon ay maalis sa torneo ngunit binago ang Swords of Essex kapag ang kanyang dating tag partner na si Paul Robinson ay lalabas upang magbigay ng kanyang suporta. <ref>{{Cite web |date=28 May 2023 |title=Super Strong Style 16 - Day 2 Report |url=https://progresswrestling.com/2023/05/28/super-strong-style-16-day-two-report/#:~:text=Shouts%20of%20%E2%80%9Cwelcome,roared%20their%20approval. |website=progresswrestling.com |access-date=6 Pebrero 2025 |archive-date=31 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531134106/https://progresswrestling.com/2023/05/28/super-strong-style-16-day-two-report/#:~:text=Shouts%20of%20%E2%80%9Cwelcome,roared%20their%20approval. |url-status=dead }}</ref> Sa Araw 3, bagama't na-eliminate sa torneo, ang The Swords of Essex ay tutulungan ni Callum Newman upang labanan ang CPF sa isang tag match sa isang panalong pagsisikap. Kasalukuyang hindi alam kung ano ang mga plano ni Ospray sa Progress Wrestling pagkatapos ng kaganapang ito. === United Kingdom independent circuit (2012–2017) === Regular na nakipagbuno si Ospray para sa International Pro Wrestling: United Kingdom (IPW: UK) mula noong Setyembre 2012 sa mga single matches, kasama si Robinson bilang Swords of Essex at kasama si Tom Dawkins bilang Spitfire Britannia, na nilalaro ang kanilang alter egos na Pure Britannico at Neo Britannico para sa Lucha Britannia. Nakapasok si Ospray sa final ng UK Super 8 tournament noong 2014 at 2015, natalo kay Zack Sabre, Jr at [[Rampage Brown]] ayon sa pagkakabanggit. Nanalo siya sa 30-man Battle Royale 2014 noong Abril ngunit nabigo siyang manalo sa sumunod na taon nang ang [[All England Championship]] ay nasa linya. Noong Marso 28, 2016, natalo si Ospray sa isang Loser Leaves Town laban sa kanyang dating kasosyo sa Spitfire Britannia na si Dawkins. Ang Swords of Essex ay nagsimulang makipagbuno para sa Future Pro Wrestling (FPW) noong Mayo 2013 at pagkatapos ng serye ng mga panalo ay naging unang FPW Tag Team Champions matapos manalo sa isang four-way na laban. Hinawakan nila ang mga titulo sa loob ng siyam na buwan at kalaunan ay nasangkot sa isang Best of Four na serye ng laban laban sa The London Riots at The Alpha Males (Iestyn Rees & Charlie Garrett) para sa FPW Tag Team Championship. Nabigo ang The Swords of Essex na manalo sa isang laban sa serye, kung saan nakipagbuno si Ospray sa panghuling laban, na mayroon ding London Riots' IPW:UK at New Generation Wrestling Tag Team Championship sa linya, nang wala si Robinson. Hindi nagawang gayahin ni Ospray ang katulad na tagumpay bilang isang single wrestler, dalawang beses na pumasok sa Zero G tournament ngunit nabigong manalo. Naging regular din ang Ospray para sa Southside Wrestling Entertainment (SWE) mula Marso 2014 pataas. Matapos mabigong manalo sa Speed King Championship mula kay Kay Lee Ray sa isang co-promote na palabas kasama ang [[Combat Zone Wrestling]] noong Oktubre, nanalo siya makalipas ang dalawang linggo sa isang Six-Way Elimination match. Ipinagtanggol niya ito sa mga sumunod na buwan sa maraming SWE at guest wrestler, sa kalaunan ay inilagay niya ito sa linya sa taunang Speed King Tournament kung saan tinalo niya si Mark Andrews sa semi-final sa isang Best of Three falls match ngunit natalo ang titulo sa El Ligero sa isang Six-Way Elimination match noong 30 Mayo 2015. Nang sumunod na Marso ay hindi niya matagumpay na hinamon si Joseph Connors para sa SWE Heavyweight Championship ngunit noong 7 Agosto ay nanalo ng Speed King championship sa pangalawang pagkakataon mula kay [[Andrew Everett]] . Noong Agosto 27, 2016, nag-post si Ospray ng isang Facebook live na video na nagbubunyag ng bagong British Triangle Championship kasama ang kanyang tatlong kasosyo sa Swords of Essex na sina Paul Robinson, Jerry Sevanchez, at Scott Wainwright. Inihayag nila na ang mga kampeonato ng trios ay hindi partikular sa anumang promosyon at samakatuwid ay maaaring ipagtanggol kahit saan. <ref>{{Cite web |last=Ospreay |first=Will |date=27 August 2016 |title=Time4AChange |url=https://www.facebook.com/WillOspreay/posts/1075971775802262 |access-date=28 August 2016 |website=[[Facebook]]}}</ref> Nakipagbuno si Ospray sa isang serye ng mga palabas sa buong 2016 para sa What Culture Pro Wrestling para sa kanilang lingguhang broadcast sa YouTube at mga palabas sa iPPV, na nag-iskor ng mga panalo laban kay [[Noam Dar]], Marty Scurll at away kay Martin Kirby. <ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |title=Matches « Will Ospreay « |url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=14028&page=4&year=2016&promotion=1792 |website=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa WCPW Loaded #15 tinalo ni Ospray si Martin Kirby sa tulong nina [[Adam Pacitti]], Paul Robinson at Scott Wainwright, sa pagsali sa Pacitti Club. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact">&#x5B; ''[[Wikipedia:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2017)">kailangan ng banggit</span>]]'' &#x5D;</sup> Sa WCPW True Destiny, nakipagtulungan si Ospray kay Scotty Wainwright at tinalo sina [[El Ligero]] & Gabriel Kidd at Johnny Moss & [[Liam Slater]] at Prospect (Alex Gracie & Lucas Archer) sa four-way ladder match para maging WCPW Tag Team Champions. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact">&#x5B; ''[[Wikipedia:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2017)">cition needed</span>]]'' &#x5D;</sup> Nawala nila ang titulo sa [[War Machine (professional wrestling)|War Machine]] sa isang episode ng Loaded. Noong Agosto 2017, nakapasok si Ospray sa finals ng Pro Wrestling World Cup, bago natalo kay Kushida. <ref>{{Cite web |last=Currier |first=Joseph |date=26 August 2017 |title=Daily Update: Mayweather vs. McGregor, Charlotte, WCPW World Cup |url=http://www.f4wonline.com/daily-updates/daily-update-mayweather-vs-mcgregor-charlotte-wcpw-world-cup-241716 |access-date=1 November 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Noong 4 Enero 2017, si Ospray, kasama ang kapwa British wrestler na si Ryan Smile, ay nagsimula ng kanilang sariling promosyon, na kilala bilang Lucha Forever, <ref>{{Cite web |title=LUCHA FOREVER WRESTLING LTD - Officers |url=https://beta.companieshouse.gov.uk/company/10547125/officers |access-date=24 April 2017 |website=beta.companieshouse.gov.uk |language=en}}</ref> sa kanilang unang palabas, The Dawning of Forever, na nagaganap noong 17 Abril sa Birmingham. <ref>{{Cite web |title=SOLD OUT Lucha Forever: Birmingham {{!}} The Dawning of Forever |url=https://www.facebook.com/events/141380496356834/ |access-date=24 April 2017 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> === Revolution Pro Wrestling (2013–2024) === Nag-debut si Ospray para sa [[Revolution Pro Wrestling]] (RevPro) noong 10 Pebrero 2013 na may panalo laban kay Mike Hitchman. Hindi nagtagal ay nagsimula siyang lumitaw sa mga tag matches kasama si Paul Robinson bilang The Swords of Essex at, pagkatapos makuha ang contendership na may panalo laban sa The London Riots, nanalo sa British Tag Team Championship noong 15 Hunyo 2013 sa unang palabas ng RevPro sa [[York Hall]] sa pamamagitan ng pagtalo sa Project Ego (Kris Travis at Martin Kirby). Matapos matalo sa [[Ricochet (wrestler)|Ricochet]] sa isang singles match, natalo ng The Swords of Essex ang kanilang British Tag Team Championship kay Ricochet at sa kanyang partner na si [[Rich Swann]], The Inner City Machine Gun noong 15 Marso 2014. Noong 19 Oktubre, tinalo ni Ospray si Josh Bodom para sa British Cruiserweight Championship sa isang laban na kinabibilangan din ni Swann. Noong nakaraang araw, natalo siya sa laban kay [[Matt Sydal]] kaya noong Mayo 2015 ay nagkaroon ng rematch ang dalawa. Bagama't nanalo si Ospray sa rematch, sa kanilang serye sa 1–1 ang dalawa ay nai-book sa isang Best of Three Falls na laban kasama ang British Cruiserweight Championship sa linya. Matapos matalo ang unang pagkahulog, napanatili niya ang titulo sa dalawang sunod na pagkahulog. Pagkatapos ng labing-isang buwang paghahari, na may ilang mga pagtatanggol sa titulo, nawala ang titulo ni Ospray pabalik sa Bodom noong Setyembre 5, 2015. Nakabawi si Ospray sa mga panalo laban kay [[P. J. Black|PJ Black]], [[René Duprée]], at Ricochet, na naglagay sa kanya sa linya para sa isang three-way na laban para sa [[RPW British Heavyweight Championship|British Heavyweight Championship]] ng [[AJ Styles]], na nagtampok din [[Marty Scurll|kay Marty Scurll]], kung saan nananatili ang kampeon. Nang sumunod na araw, noong 3 Oktubre 2015, natalo siya sa [[Kazuchika Okada]] ng [[New Japan Pro-Wrestling]] . Si Okada, na humanga kay Ospray, ay nagpatuloy upang irekomenda siya sa mga opisyal ng NJPW. Ito, kasama ang mga pag-endorso mula sa AJ Styles at [[Hiroshi Tanahashi]], ay humantong sa Ospray na pinirmahan ng NJPW. <ref name="NewHeights">{{Cite web |date=8 November 2016 |title=Will Ospreay looking to soar to new heights in ROH |url=http://rohwrestling.com/news/will-ospreay-looking-soar-new-heights-roh |access-date=9 November 2016 |website=[[Ring of Honor]]}}</ref> Noong 2016, tinalo ni Ospray si Scurll at ang bagong Cruiserweight Champion na [[Pete Dunne (wrestler)|si Pete Dunne]] sa isang non-title triple threat match, gayundin ang pagkatalo kay Mike Bailey, na nakakita sa kanya na nakakuha ng isang Cruiserweight Championship laban kay Dunne noong 10 Hulyo na kanyang napanalunan. Nang sumunod na buwan, pinangunahan ni Ospray ang York Hall sa isang laban laban kay [[Big Van Vader|Vader]] . Nagsimula ang awayan matapos punahin ni Vader ang isang NJPW [[Best of the Super Juniors]] na laban sa pagitan ng Ospray at [[Ricochet (wrestler)|Ricochet]] noong Mayo, na inihambing ang laban sa "isang gawain sa gymnastics". <ref>{{Cite web |date=2 June 2023 |title=The Unlikely Rivalry Between Will Ospreay & Vader - Atletifo |url=https://atletifo.com/features/will-ospreay-vader/ |access-date=7 June 2023 |language=en-GB |archive-date=7 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607080334/https://atletifo.com/features/will-ospreay-vader/ |url-status=dead }}</ref> Lumaki ang debate sa [[X (hatirang pangmadla)|Twitter]], kung saan maraming wrestling journalist at beterano ang tumitimbang sa debate. <ref name="bosjvader">{{Cite web |last=Caldwell |first=James |date=29 May 2016 |title=Caldwell – Ospreay vs. Ricochet – One match captures the larger argument about today's pro wrestling style |url=http://www.pwtorch.com/site/2016/05/29/caldwell-ospreay-vs-ricochet-one-match-captures-larger-argument-todays-pro-wrestling-style/ |access-date=31 May 2016 |website=Pro Wrestling Torch}}</ref> Ang kanilang laban sa kalaunan ay naganap noong Agosto 12, kung saan natalo si Ospray kay Vader pagkatapos na makialam si Dunne habang ang referee ay nagambala. Noong 13 Abril 2017, natalo ni Ospray ang British Cruiserweight Championship sa interim champion na si Josh Bodom. <ref>{{Cite web |date=14 April 2017 |title=RevPro Epic Encounter results: The Elite in action |url=http://www.f4wonline.com/indies/revpro-epic-encounter-results-elite-action-233726 |access-date=14 April 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Kasunod ng isang non-title contest laban kay [[Zack Sabre Jr|Zack Saber Jr]] sa 'Monday Night Mayhem' sa [[Portsmouth]] kung saan nanalo si Ospray, noong 10 Nobyembre 2017 sa Global Wars, nabigo si Ospray na manalo sa Undisputed British Heavyweight Championship mula kay Zack Saber Jr. <ref>{{Cite web |title=RevPro/NJPW Global Wars 2017 - Tag 2 « Events Database « |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=183668 |website=Cagematch |access-date=2025-02-06 |archive-date=2020-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217074527/https://www.cagematch.net/%3Fid%3D1%26nr%3D183668 |url-status=dead }}</ref> Sa High Stakes noong 14 February 2020, natalo ni Ospray ang British Heavyweight Championship. <ref name="HighStakes">{{Cite web |last=Rose |first=Bryan |date=14 February 2020 |title=WILL OSPREAY WINS REVPRO BRITISH HEAVYWEIGHT TITLE AT HIGH STAKES |url=https://www.f4wonline.com/other-wrestling/will-ospreay-wins-revpro-british-heavyweight-title-high-stakes-304221 |access-date=18 February 2020 |website=WON/F4W}}</ref> Kasunod ng paghadlang sa mga kaganapan sa RevPro dahil sa [[Pandemya ng COVID-19|Covid-19 Pandemic]], ginawa ni Ospray ang kanyang unang pagtatanggol sa titulo noong Oktubre 4 sa RevPro Epic Encounters 3, na tinalo [[Kyle Fletcher|si Kyle Fletcher]] . <ref>{{Cite web |date=2020-09-17 |title=Rev Pro UK Epic Encounters 3 Details: Ospreay vs Fletcher |url=https://pwponderings.com/2020/09/17/rev-pro-uk-epic-encounters-details-ospreay-vs-fletcher/ |access-date=2024-01-09 |website=PWPonderings |language=en-US |archive-date=2023-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217174749/https://pwponderings.com/2020/09/17/rev-pro-uk-epic-encounters-details-ospreay-vs-fletcher/ |url-status=dead }}</ref> Noong 15 Nobyembre 2020, gumawa ng panibagong depensa si Ospray, tinalo [[Ricky Knight Jr.|si Ricky Knight Jr.]] sa RevPro Epic Encounters 5. <ref>{{Cite web |title=411MANIA |url=http://411mania.com/wrestling/hamiltons-rev-pro-epic-encounters-five-11-15-2020-review/ |access-date=2024-01-09 |website=Hamilton’s Rev Pro Epic Encounters Five 11.15.2020 Review |language=en-US}}</ref> Nang sumunod na taon sa Ika-siyam na Anibersaryo ng RevPro noong 21 Agosto 2021, ipinagtanggol ni Ospray ang kanyang titulo laban kay [[Doug Williams (wrestler)|Doug Williams]] . <ref>{{Cite web |title=RevPro Nine Year Anniversary Results (8/21): Will Ospreay Returns {{!}} Fightful News |url=https://www.fightful.com/wrestling/results/revpro-nine-year-anniversary-results-821-will-ospreay-returns |access-date=2024-01-09 |website=www.fightful.com |language=en}}</ref> Makalipas ang isang buwan, muling tinalo ni Ospray si Knight Jr sa isang title vs title match para pag-isahin ang Ospray's Undisputed British Heavyweight Championship at Knight Jr's British Heavyweight Championship. <ref>{{Cite web |title=RevPro High Stakes Results (9/19): Will Ospreay In Action, New United Empire Members {{!}} Fightful News |url=https://www.fightful.com/wrestling/results/revpro-high-stakes-21-results-919-will-ospreay-action-new-united-empire-members |access-date=2024-01-09 |website=www.fightful.com |language=en}}</ref> Ginawa ni Ospray ang kanyang huling title defense ng taon, na tinalo [[Shota Umino|si Shota Umino]] sa RevPro Uprising 2021. <ref>{{Cite web |date=2021-11-22 |title=RevPro Results: Uprising 2021 – London, England (11/21) |url=https://www.wrestling-news.net/revpro-uprising-2021-results/177731/ |access-date=2024-01-09 |website=www.wrestling-news.net |language=en-GB }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ginawa ni Ospray ang kanyang unang pagtatanggol sa titulo noong 2022, na tinalo [[Michael Oku|si Michael Oku]] sa RevPro High Stakes 2022, sa isang kritikal na kinikilalang laban. <ref>{{Cite web |last= |date=2022-02-02 |title=High Stakes 2022 Quick Results. |url=https://www.revolutionprowrestling.com/post/high-stakes-2022-quick-results |access-date=2024-01-09 |website=RevPro |language=en}}</ref> Ang kanyang susunod na pagtatanggol sa titulo ay laban kay [[Mike Bailey (wrestler)|Mike Bailey]] noong gabi 1 ng 10th Anniversary show ng RevPro noong 20 Agosto. Sa Night 2 sa sumunod na araw, natalo ni Ospray ang [[Undisputed British Heavyweight Championship]] kay Ricky Knight Jr, na nagtapos sa kanyang paghahari sa 919 na araw na may 7 matagumpay na title defense. Ginawa ng paghahari si Ospray na pinakamatagal na naghahari na Undisputed British Heavyweight Champion sa kasaysayan. Bumalik si Ospray sa RevPro, sa unang pagkakataon mula nang mawala ang kanyang titulo sa Revpro Uprising 2022 noong Disyembre, tinalo [[Tomohiro Ishii|si Tomohiro Ishii]] . <ref>{{Cite web |title=411MANIA |url=http://411mania.com/wrestling/hamiltons-rev-pro-uprising-2022-12-17-2022-review/ |access-date=2024-02-15 |website=Hamilton’s Rev Pro Uprising 2022 12.17.2022 Review |language=en-US}}</ref> Si Ospray ay gumawa ng kalat-kalat na pagpapakita para sa RevPro para sa natitirang bahagi ng 2023, na tinalo ang mga tulad nina [[Killian Dain|Big Damo]], [[Luke Jacobs]] at [[Eddie Dennis]] . Si Ospray ay nagkaroon ng kakaibang laban noong 9 Hulyo sa RevPro Epic Encounter, na tinalo si Leon Slater. <ref>{{Cite web |date=2023-07-10 |title=RevPro Epic Encounters Results (7/9): Will Ospreay Competes, Multiple Title Changes |url=https://www.yahoo.com/entertainment/revpro-epic-encounters-results-7-010418236.html |access-date=2024-01-09 |website=Yahoo Entertainment |language=en-US}}</ref> Noong Agosto 26, sa [[RevPro 11th Anniversary Show]], tinalo ni Ospray [[Shingo Takagi|si Shingo Takagi]], bago ang kanyang laban kay [[Chris Jericho]] sa [[All Elite Wrestling]] 's (AEW) [[All In (2023)|All In]] sa [[Wembley Stadium]], na humahantong sa pagpapakita ni Jericho sa palabas at pag-atake sa Ospray. <ref>{{Cite web |last=Trappett |first=Brady |date=2023-08-26 |title=RevPro: 11 Year Anniversary Show (August 26) Results & Review |url=https://www.voicesofwrestling.com/2023/08/26/revpro-11-year-anniversary-show-august-26-results-review/ |access-date=2024-01-09 |website=Voices of Wrestling |language=en-US}}</ref> Sa RevPro Uprising noong Disyembre 16, tinalo ni Ospray [[Gabriel Kidd|si Gabe Kidd]] . <ref>{{Cite web |last=Homegrown |first=Todd |date=2023-12-16 |title=RevPro Uprising 2023 Results - 12/16/23 |url=https://www.bodyslam.net/2023/12/16/revpro-uprising-2023-results-12-16-23/ |access-date=2024-02-15 |website=BodySlam.net |language=en-US |archive-date=2023-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217174756/https://www.bodyslam.net/2023/12/16/revpro-uprising-2023-results-12-16-23/ |url-status=dead }}</ref> Kasunod ng laban, inihayag ni Ospray na bago ang kanyang kamakailang pagpirma sa AEW, 18 Pebrero 2024 ang kanyang huling kaganapan sa RevPro. <ref>{{Cite web |title=Will Ospreay Announces 2/18/24 RevPro Event Will Be His Last, Challenges Michael Oku To Match {{!}} Fightful News |url=https://www.fightful.com/wrestling/will-ospreay-announces-21824-revpro-event-will-be-his-last-challenges-michael-oku-match |access-date=2024-02-15 |website=www.fightful.com |language=en}}</ref> Noong Pebrero 18, hindi matagumpay na hinamon ni Ospray si Michael Oku para sa Undisputed British Heavyweight Championship sa [[High Stakes (2024)|High Stakes]], ito ang nagmarka ng huling pagpapakita ni Ospray para sa RevPro. <ref>{{Cite web |title=Michael Oku Taps Out Will Ospreay At RevPro High Stakes, Tony Khan Watches In Attendance {{!}} Fightful News |url=https://www.fightful.com/wrestling/michael-oku-taps-out-will-ospreay-revpro-high-stakes-tony-khan-watches-attendance |access-date=2024-02-22 |website=www.fightful.com |language=en}}</ref> === Iba't ibang internasyonal na promosyon (2016–2017) === Noong 29 Enero 2016, ginawa ni Ospray ang kanyang debut para sa [[Impact Wrestling|Total Nonstop Action Wrestling]] (TNA), sa panahon ng tour ng promosyon sa United Kingdom. Hindi matagumpay na nakapasok si Ospray sa 2016 Joker's Wild tournament at hinamon para sa [[TNA King of the Mountain Championship]] at [[TNA World Tag Team Championship]] . Iniulat [[Dave Meltzer|ni Dave Meltzer]] ng ''[[Wrestling Observer Newsletter]]'' na ang TNA ay may mga plano na itulak si Ospray, ngunit nang malaman na siya ay pumirma upang lumitaw para sa NJPW ay inilipat siya sa isang maikling laban sa kanilang pangalawang programa sa telebisyon. <ref>{{Cite news |title=New Japan bound Will Ospreay loses planned TNA push |work=[[Wrestling Observer Newsletter]] |url=http://www.f4wonline.com/tna-news/new-japan-bound-will-ospreay-loses-planned-tna-push-206611 |access-date=30 January 2016}}</ref> Noong Abril 1, 2016, ginawa ni Ospray ang kanyang debut para sa [[Evolve (professional wrestling)|Evolve]], natalo kay [[Zack Sabre Jr.|Zack Saber Jr.]] sa ''Evolve 58'' at Ricochet sa ''Evolve 59'', parehong sa Dallas, Texas, USA. <ref>{{Cite web |last=Caldwell |first=James |date=1 April 2016 |title=4/1 Evolve 58 iPPV Results – Evolve Title & Tag Title matches, Sabre vs. Ospreay weekend-stealer, more |url=http://www.pwtorch.com/site/2016/04/01/41-evolve-58-ippv-results-evolve-title-tag-title-matches-sabre-vs-ospreay/ |access-date=20 July 2016 |website=Pro Wrestling Torch}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Laprade |first=Pat |date=3 April 2016 |title=Evolve 59 iPPV results: Ricochet vs. Will Ospreay; Matt Riddle vs. Zack Sabre Jr. |url=http://www.f4wonline.com/other-wrestling/evolve-59-ippv-results-ricochet-vs-will-ospreay-matt-riddle-vs-zack-sabre-jr-210446 |access-date=20 July 2016 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Noong Hulyo 12, [[Paul Heyman|si Paul Heyman]], sa isang speaking tour sa [[United Kingdom]], ay nag-alok kay Ospray ng isang kontrata sa Evolve sa ngalan ni [[Gabe Sapolsky]] habang nililinaw na ang kontrata ay hindi makakaapekto sa kanyang NJPW deal. <ref>{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=12 July 2016 |title=Paul Heyman offers Will Ospreay an Evolve contract |url=http://www.f4wonline.com/indies/paul-heyman-offers-will-ospreay-evolve-contract-216296 |access-date=20 July 2016 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Noong Hulyo 20, iniulat ''ng Pro Wrestling Torch'' na nilagdaan ni Ospray ang kontrata para gawin ang Evolve bilang kanyang American home promotion, <ref>{{Cite web |last=Caldwell |first=James |last2=Radican |first2=Sean |date=20 July 2016 |title=PWTorch Report – Will Ospreay signs deal with WWNLive |url=http://www.pwtorch.com/site/2016/07/20/pwtorch-report-will-ospreay-signs-deal-wwnlive/ |access-date=20 July 2016 |website=Pro Wrestling Torch}}</ref> ngunit pinagtatalunan ito ng ''Wrestling Observer Newsletter'', na nag-uulat na si Ospray ay hindi pumirma at nakikipag-usap pa rin sa Evolve, PWG, TNA, at ROH, isa pang Amerikanong promosyon na nagkaroon ng relasyon sa NJPW sa kalaunan. <ref>{{Cite web |last=Currier |first=Joseph |date=9 August 2016 |title=Will Ospreay to make Ring of Honor debut |url=http://www.f4wonline.com/ring-honor/will-ospreay-make-ring-honor-debut-218291 |access-date=9 August 2016 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Csonka |first=Larry |date=11 August 2016 |title=Will Ospreay Discusses Not Signing With Evolve, Taking Less Independent Dates, More |url=http://411mania.com/wrestling/will-ospreay-discusses-not-signing-with-evolve-taking-less-independent-dates-more/ |access-date=11 August 2016 |website=411Mania}}</ref> Noong Agosto 2017, ginawa ni Ospray ang kanyang debut appearance para sa Pro Wrestling Australia (PWA) sa kanilang Sydney event ''na Call to Arms'' . Orihinal na nakatakdang harapin ang PWA Heavyweight Champion [[Robbie Eagles|na si Robbie Eagles]] sa isang non-title match para sa pangunahing kaganapan, ginawa ng Eagles ang huling minutong desisyon na ilagay ang kanyang titulo sa linya. Sa huli ay natalo ni Ospray ang Eagles at nanalo sa PWA Heavyweight Championship sa unang pagkakataon. Pagkatapos, inihayag ni Ospray na lilipat siya sa Australia at magsisimulang magtrabaho nang regular para sa PWA at iba pang lokal na independiyenteng promosyon. Sinabi ni Ospray na naramdaman niyang matutulungan niya ang Australian wrestling scene na lumago, habang hindi siya kailangan ng eksena sa UK. <ref name="WON080417">{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=4 August 2017 |title=Daily Update: Will Ospreay, ROH in Chicago, G1 |url=http://www.f4wonline.com/daily-updates/daily-update-will-ospreay-roh-chicago-g1-240416 |access-date=4 August 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Pagkalipas ng mga araw, hinarap ni Ospray [[Adam Brooks (wrestler)|si Adam Brooks]] sa pangunahing kaganapan ng isang palabas sa [[Melbourne City Wrestling]], ''Ballroom Brawl'' ; tinalo siya para manalo sa MCW Intercommonwealth Championship. === New Japan Pro-Wrestling (2016–2024) === ==== IWGP Junior Heavyweight Champion (2016–2018) ==== Pagkatapos ng Global Wars UK event, kung saan nakaharap ni Ospray [[Kazuchika Okada|si Kazuchika Okada]], inirekomenda siya ng mga New Japan wrestler na [[Hiroshi Tanahashi|sina Hiroshi Tanahashi]], [[AJ Styles]] at Okada sa NJPW. <ref>{{Cite web |date=2 July 2016 |title=Will Ospreay: 'No querría estar en TNA, especialmente tras ver el vídeo de los Hardys' |url=https://solowrestling.mundodeportivo.com/new/53500-will-ospreay-no-querria-estar-en-tna-especialmente-tras-ver-el-video-de-los-hardys |access-date=6 Pebrero 2025 |archive-date=30 Nobiyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130230122/https://solowrestling.mundodeportivo.com/new/53500-will-ospreay-no-querria-estar-en-tna-especialmente-tras-ver-el-video-de-los-hardys |url-status=dead }}</ref> Noong 3 Marso 2016, inihayag si Ospray bilang pinakabagong miyembro ng NJPW stable [[Chaos (professional wrestling)|Chaos]] . Lumitaw sa isang video, hinamon ni Ospray [[Yujiro Kushida|si Kushida]] sa isang laban ng [[IWGP Junior Heavyweight Championship]] sa [[Invasion Attack 2016]] noong 10 Abril. <ref>{{Cite web |last=Rose |first=Bryan |date=3 March 2016 |title=NJPW New Japan Cup results: Big announcements, first round of matches |url=http://www.f4wonline.com/japan/njpw-new-japan-cup-results-big-announcements-first-round-matches-208641 |access-date=3 March 2016 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Noong 10 Abril, nabigo si Ospray sa kanyang paghamon sa titulo laban kay Kushida. <ref>{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=9 April 2016 |title=NJPW Invasion Attack live results: Kazuchika Okada vs. Tetsuya Naito for the IWGP Championship |url=http://www.f4wonline.com/japan/njpw-invasion-attack-live-results-kazuchika-okada-vs-tetsuya-naito-iwgp-championship-210736 |access-date=10 April 2016 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Kasunod ng laban, iniulat na ang NJPW ay nag-alok kay Ospray ng isang kontrata para maging regular para sa promosyon. <ref>{{Cite journal |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=25 April 2016 |title=April 25, 2016 Wrestling Observer Newsletter: Conor McGregor announces retirement, TNA sale imminent |journal=[[Wrestling Observer Newsletter]] |location=[[Campbell, California]] |page=34 |issn=1083-9593 |quote=Will Ospreay has already been offered a regular contract which would make him just about the quickest guy without an international name to get one. He got the offer after one match with the promotion.}}</ref> [[Talaksan:Will_Ospreay_2016.jpg|thumb|Ospray sa [[Best of the Super Juniors#2016|2016 Best of the Super Juniors]] tournament]] Nang sumunod na buwan, pumasok si Ospray sa [[Best of the Super Juniors#2016|2016 Best of the Super Juniors]] tournament. Noong 27 Mayo, hinarap ni Ospray si Ricochet sa paligsahan sa isang laban, na tumanggap ng malawakang atensyon sa mundo ng propesyonal na pakikipagbuno. Pinuri [[William Regal|ni William Regal]] ang laban. <ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Mike |date=29 May 2016 |title=William Regal provides important insight and advice in wake of talked about Ricochet vs. Ospreay bout in NJ |url=http://www.pwinsider.com/article/102324/william-regal-provides-important-insight-and-advice-in-wake-of-talked-about-ricochet-vs-ospreay-bout-in-nj.html?p=1 |access-date=31 May 2016 |website=Pro Wrestling Insider}}</ref> [[Big Van Vader|Vader]], gayunpaman, inihambing ang laban sa isang "gymnastics routine". <ref name="bosjvader2">{{Cite web |last=Caldwell |first=James |date=29 May 2016 |title=Caldwell – Ospreay vs. Ricochet – One match captures the larger argument about today's pro wrestling style |url=http://www.pwtorch.com/site/2016/05/29/caldwell-ospreay-vs-ricochet-one-match-captures-larger-argument-todays-pro-wrestling-style/ |access-date=31 May 2016 |website=Pro Wrestling Torch}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Schwartz |first=Nick |date=29 May 2016 |title=Wrestling fans are going crazy over this acrobatic match in Japan |url=http://www.foxsports.com/wwe/story/new-japan-ricochet-will-ospreay-reaction-controversy-052916 |access-date=31 May 2016 |website=[[Fox Sports]]}}</ref> Nanalo si Ospray sa kanyang block sa tournament na may record na apat na panalo at tatlong talo, na umabante sa finals. <ref>{{Cite web |title=Best of the Super Jr.XXIII |url=http://www.njpw.co.jp/match/detail_result.php?e=1140 |access-date=6 June 2016 |website=[[New Japan Pro-Wrestling]] |language=ja}}</ref> Noong Hunyo 7, tinalo ni Ospray [[Ryusuke Taguchi|si Ryusuke Taguchi]] sa finals para manalo sa 2016 Best of the Super Juniors, na naging pinakabatang nagwagi sa kasaysayan ng tournament pati na rin ang unang English at ang ikalimang ''[[gaijin]]'' wrestler na nanalo sa tournament. <ref name="NJPW060716">{{Cite web |last=Rose |first=Bryan |date=7 June 2016 |title=NJPW Best of the Super Juniors finals results: Will Ospreay vs. Ryusuke Taguchi |url=http://www.f4wonline.com/japan/njpw-best-super-juniors-finals-results-will-ospreay-vs-ryusuke-taguchi-214216 |access-date=7 June 2016 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Kasunod ng panalo, si Ospray ay nabigyan ng isa pang shot sa IWGP Junior Heavyweight Championship, ngunit muling natalo ni Kushida noong 19 Hunyo sa [[Dominion 6.19 in Osaka-jo Hall|Dominion 6.19 sa Osaka-jo Hall]] . <ref>{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=18 June 2016 |title=NJPW Dominion live results: Tetsuya Naito vs Kazuchika Okada for the IWGP HW Championship |url=http://www.f4wonline.com/japan/njpw-dominion-live-results-tetsuya-naito-vs-kazuchika-okada-iwgp-hw-championship-214876 |access-date=19 June 2016 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Noong 20 Hulyo, pumasok si Ospray sa [[Super J-Cup (2016)|2016 Super J-Cup]], tinalo ang kinatawan [[Consejo Mundial de Lucha Libre|ng Consejo Mundial de Lucha Libre]] (CMLL) na [[Titán (wrestler)|si Titán]] sa kanyang unang round na laban. <ref>{{Cite web |title=Super J-Cup 2016 |url=http://www.njpw.co.jp/match/detail_result.php?e=1175 |access-date=20 July 2016 |website=[[New Japan Pro-Wrestling]] |language=ja}}</ref> Noong Agosto 21, siya ay tinanggal mula sa paligsahan sa ikalawang round ni [[Matt Sydal]] . <ref>{{Cite web |title=Super J-Cup 2016 |url=http://www.njpw.co.jp/match/detail_result.php?e=1176 |access-date=21 August 2016 |website=[[New Japan Pro-Wrestling]] |language=ja}}</ref> Noong 8 Oktubre, natanggap ni Ospray ang kanyang unang shot sa [[NEVER Openweight 6-Man Tag Team Championship]], ngunit siya at ang kanyang Chaos stablemates na [[Trent Barreta|sina Beretta]] at [[Rocky Romero]] ay natalo ng mga defending champion na sina David Finlay, Ricochet at [[Satoshi Kojima]] . <ref>{{Cite web |script-title=ja:New Japan Road ～がんばろう！Uonuma 2016～ |url=http://www.njpw.co.jp/match/detail_result.php?e=1199 |access-date=8 October 2016 |website=[[New Japan Pro-Wrestling]] |language=ja}}</ref> Noong 11 Pebrero 2017 sa [[The New Beginning in Osaka (2017)|The New Beginning sa Osaka]], hindi matagumpay na hinamon ni Ospray [[Katsuyori Shibata|si Katsuyori Shibata]] para sa British Heavyweight Championship. <ref>{{Cite web |last=Rose |first=Bryan |date=10 February 2017 |title=NJPW New Beginning in Osaka live results: Naito vs. Elgin |url=http://www.f4wonline.com/japan/njpw-new-beginning-osaka-live-results-naito-vs-elgin-229921 |access-date=11 February 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Noong Mayo, nanalo si Ospray sa kanyang block sa [[2017 Best of the Super Juniors]] tournament na may record na limang panalo at dalawang talo, na umabante sa kanyang ikalawang sunod na final. <ref>{{Cite web |title=鉄拳7 Presents Best of the Super Jr.24 |url=http://www.njpw.co.jp/tornament/86369?showResult=1 |access-date=31 May 2017 |website=[[New Japan Pro-Wrestling]] |language=ja}}</ref> Noong 3 Hunyo, si Ospray ay natalo sa final ni Kushida. <ref>{{Cite web |title=鉄拳7 Presents Best of the Super Jr.24 |url=http://www.njpw.co.jp/tornament/86371?showResult=1 |access-date=3 June 2017 |website=[[New Japan Pro-Wrestling]] |language=ja}}</ref> [[Talaksan:Will_Ospreay_IWGP_Junior_Heavyweight_Champion.jpg|thumb|Ospray bilang [[IWGP Junior Heavyweight Champion]] noong Nobyembre 2017]] Noong 9 Oktubre sa [[King of Pro-Wrestling (2017)|King of Pro-Wrestling]], tinalo ni Ospray si Kushida upang manalo sa IWGP Junior Heavyweight Championship sa unang pagkakataon. <ref name="KOPW2017">{{Cite web |last=Rose |first=Bryan |date=8 October 2017 |title=NJPW King of Pro Wrestling live results: Kazuchika Okada vs. Evil |url=http://www.f4wonline.com/japan/njpw-king-pro-wrestling-live-results-kazuchika-okada-vs-evil-244191 |access-date=9 October 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Sa panalo, si Ospray ang naging unang British IWGP Junior Heavyweight Champion. <ref>{{Cite web |title=King of Pro-Wrestling |url=http://www.njpw.co.jp/card_result/115663 |access-date=9 October 2017 |website=[[New Japan Pro-Wrestling]] |language=ja}}</ref> Nawala niya ang titulo kay Marty Scurll sa kanyang unang depensa noong 5 Nobyembre sa [[Power Struggle (2017)|Power Struggle]] . <ref>{{Cite web |last=Currier |first=Joseph |date=5 November 2017 |title=NJPW Power Struggle live results: Hiroshi Tanahashi vs. Kota Ibushi |url=http://www.f4wonline.com/japan/njpw-power-struggle-live-results-hiroshi-tanahashi-vs-kota-ibushi-245736 |access-date=5 November 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Nabawi ni Ospray ang titulo mula sa Scurll noong 4 Enero 2018 sa [[Wrestle Kingdom 12 in Tokyo Dome|Wrestle Kingdom 12 sa Tokyo Dome]] sa isang four-way match, na kinasasangkutan din [[Hiromu Takahashi|nina Hiromu Takahashi]] at Kushida. <ref name="WrestleKingdom12WON">{{Cite web |last=Renner |first=Ethan |date=3 January 2018 |title=NJPW Wrestle Kingdom 12 live results: Okada-Naito, Omega-Jericho |url=https://www.f4wonline.com/japan/njpw-wrestle-kingdom-12-live-results-okada-naito-omega-jericho-249171 |access-date=4 January 2018 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Noong 10 Pebrero, napanatili ni Ospray ang titulo laban kay Hiromu Takahashi sa [[The New Beginning in Osaka|The New Beginning sa Osaka]] . Noong 1 Abril, matagumpay na napanatili ni Ospray ang titulo laban kay Marty Scurll sa [[Sakura Genesis 2018|Sakura Genesis]] . <ref>{{Cite news |title=Sakura Genesis 2018 results: Okada vs. Sabre |work=Cageside Seats |url=https://www.cagesideseats.com/2018/4/1/17180078/njpw-sakura-genesis-2018-results-sabre-okada-golden-lovers-omega-ibushi-cody-page |access-date=2 April 2018}}</ref> Sa panahon ng laban, si Osprey ay lehitimong nasugatan matapos tumama ang kanyang paa sa lubid sa kalagitnaan ng pag-ikot matapos na subukan ang isang [[Spanish fly (professional wrestling)|Spanish Fly]] off sa ring apron, na naging dahilan upang mapunta siya sa kanyang ulo sa ibabaw ng apron at nagsimulang magdugo nang husto mula sa kanyang anit. Sa Wrestling Dontaku 2018 pagkatapos matagumpay na ipagtanggol ang kanyang titulo sa isang rematch laban kay Kushida, inatake siya ng pinakabagong miyembro [[Bullet Club|ng Bullet Club]], [[Taiji Ishimori|si Taiji Ishimori]] . <ref>{{Cite web |last=NJPW |title=HAMAKATSU Presents WRESTLING DONTAKU 2018 – 05.04 {{!}} NEW JAPAN PRO-WRESTLING |url=https://www.njpw1972.com/tornament/20888?showResult=1 |access-date=9 June 2018 |website=NJPW |language=en-US}}</ref> Pumasok siya sa 2018 Best of the Super Juniors, tinapos ang torneo na may 5 panalo at 2 talo, ngunit hindi umabante sa finals dahil sa kanyang pagkatalo laban kay Ishimori sa unang araw ng torneo. Natalo ni Ospray ang IWGP Junior Heavyweight Championship sa nagwagi sa torneo, si Hiromu Takahashi sa [[Dominion 6.9 in Osaka-jo Hall|Dominion 6.9 sa Osaka-jo Hall]] noong 9 Hunyo sa kanyang ikaapat na depensa. <ref>{{Cite web |last=NJPW |title=2018.06.09 – DOMINION 6.9 in OSAKA-JO HALL {{!}} NEW JAPAN PRO-WRESTLING |url=https://www.njpw1972.com/tornament/22417?showResult=1 |access-date=9 June 2018 |website=NJPW |language=en-US}}</ref> Sa [[Fighting Spirit Unleashed]], pumasok si Ospray sa isang torneo upang koronahan ang isang bagong IWGP Junior Heavyweight Champion, dahil sa pagkakasugat ni Takahashi sa leeg at pagpilit sa kanya na lisanin ang sinturon, at natalo laban kay Marty Scurll. ==== Paglipat sa heavyweight (2018–2020) ==== Sa [[King of Pro-Wrestling (2018)]], nakipagtulungan si Ospray kina Hirooki Goto at Tomohiro Ishii sa panalong pagsisikap laban sa Suzuki-gun, na kinakatawan ni Minoru Suzuki, Takashi Iizuka at NEVER Openweight Champion Taichi. Pinon ni Ospray [[Taichi Ishikari|si Taichi]] para sa panalo. <ref>{{Cite web |date=8 October 2018 |title=NJPW King of Pro Wrestling live results: Omega vs. Cody vs. Ibushi |url=https://www.f4wonline.com/japan/njpw-king-pro-wrestling-live-results-omega-vs-cody-vs-ibushi-267356 |access-date=16 February 2019 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, UFC News, UFC results}}</ref> Pagkatapos ng laban, tinawag ni Ospray si Taichi para sa isang [[NEVER Openweight Championship]] match at ginawa ito, na nagpapahiwatig ng pagpunta sa Heavyweight division. Ang laban ay ginawang opisyal para sa [[Power Struggle (2018)]], gayunpaman, ito ay inihayag sa Twitter na ang laban ay nakansela dahil sa pinsala ni Ospray. Sa huling araw ng World Tag League, bumalik si Ospray sa New Japan, kung saan natalo niya si Taichi. Sa parehong gabi, hinamon niya ang bagong NEVER Openweight Champion, [[Kota Ibushi]], sa isang championship match sa Wrestle Kingdom 13. Noong 4 Enero, sa [[Wrestle Kingdom 13]], tinalo ni Will Ospray ang Kota Ibushi upang makuha ang NEVER Openweight Championship. <ref>{{Cite web |date=3 January 2019 |title=NJPW Wrestle Kingdom 13 live results: Omega vs. Tanahashi |url=https://www.f4wonline.com/japan/njpw-wrestle-kingdom-13-live-results-omega-vs-tanahashi-273761 |access-date=16 February 2019 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, UFC News, UFC results}}</ref> Siya ang naging unang Junior Heavyweight na humawak ng kampeonato. Ginawa niya ang kanyang unang title defense sa RevPro New Year's Resolution, kung saan natalo niya [[Chris Brookes|si Chris Brookes]] . <ref>{{Cite web |title=NEVER Openweight Championship Title Reigns 04.01.2019 - 06.04.2019: Will Ospreay |url=https://www.cagematch.net/?id=5&nr=1865&page=5&reign=23 |website=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Noong Pebrero 22, matagumpay na napanatili ni Ospray ang titulo laban sa [[Dalton Castle (wrestler)|Dalton Castle]] sa [[Honor Rising: Japan 2018]] . Sa New Japan's Anniversary Show, nakaharap niya [[IWGP Heavyweight Championship|ang IWGP Heavyweight Champion na]] [[Jay White|si Jay White]] sa isang talo na pagsisikap. Sa kabila ng pag-uuri pa rin bilang Junior Heavyweight, pumasok si Ospray sa 2019 [[New Japan Cup]], tinalo [[Bad Luck Fale|ang Bad Luck Fale]] at [[Lance Archer]], bago inalis ng kapwa miyembro ng Chaos [[Kazuchika Okada|na si Kazuchika Okada]] . Inanunsyo na makakaharap ni Ospray si [[ROH Television Championship|ROH Television Champion]] [[Jeff Cobb]] sa isang Winner takes all match sa [[G1 Supercard]] . Sa kaganapan, natalo si Ospray sa laban, sa proseso ay nawala ang kanyang titulo kay Cobb, na napanatili ang kanyang titulo. Lumahok si Ospray sa 2019 na edisyon ng [[Best of the Super Juniors]], kung saan nanalo siya sa kanyang block na may record na 7–2, na umabante sa final. Sa mga preliminary round, natalo siya laban sa matagal nang karibal na [[Robbie Eagles|sina Robbie Eagles]] at [[El Phantasmo]] . Noong 5 Hunyo tinalo ni Ospray [[Shingo Takagi|si Shingo Takagi]] upang manalo sa torneo sa pangalawang pagkakataon, na nakakuha ng [[IWGP Junior Heavyweight Championship]] na laban sa [[Dominion 6.9 in Osaka-jo Hall (2019)|Dominion]] . Ang laban sa pagitan ng Ospray at Shingo ay ginawaran ng 5.75 na rating ni [[Dave Meltzer]] ng Wrestling Observer Newsletter, ang pinakamataas na rating para sa isang wrestling match noong 2019. <ref>{{Cite web |last=Dangoor |first=Louis |date=7 June 2019 |title=Will Ospreay Vs. Shingo Takagi Handed Massive Star Rating By Dave Meltzer |url=https://wrestletalk.com/news/will-ospreay-vs-shingo-takagi-handed-massive-star-rating-by-dave-meltzer/ |website=WrestleTalk}}</ref> Ito rin ang unang laban kung saan na-pin si Shingo Takagi pagkatapos ng kanyang debut sa NJPW. Sa [[Dominion 6.9 in Osaka-jo Hall (2019)|Dominion]], tinalo ni Ospray [[Dragon Lee (wrestler)|si Dragon Lee]] at naging IWGP Junior Heavyweight Championship sa ikatlong pagkakataon sa kanyang karera. Sa wrestling match na ito na ginawaran ng 5 bituin, iminungkahi nina Dave Meltzer at Bryan Alvarez na umabot na si Will Ospray sa isang punto sa kanyang karera kung saan siya ay isang seryosong kalaban para sa pagiging pinakamahusay na wrestler sa mundo. <ref>{{Cite web |last=Dangoor |first=Louis |date=6 June 2019 |title=Dave Meltzer Boldy Claims That Will Ospreay Is Better Than Kazuchika Okada |url=https://wrestletalk.com/news/dave-meltzer-boldy-claims-that-will-ospreay-is-better-than-kazuchika-okada/ |website=WrestleTalk}}</ref> Matapos mapanalunan ang titulo, inihayag ni Ospray ang kanyang intensyon na pumasok sa [[G1 Climax#2019|G1 Climax 29]] sa kanyang pagpupunyagi na matugunan ang agwat sa pagitan ng heavyweight at junior heavyweight wrestlers. Pagkaraan ng linggong iyon, inanunsyo si Ospray bilang kalahok sa [[G1 Climax (2019)|2019 G1 Climax]] . Ginawa ni Ospray ang kanyang unang IWGP Junior Heavyweight Championship title defense laban kay [[Robbie Eagles]] sa Southern Showdown sa Melbourne. Sinimulan niya ang kampanya ng G1 Climax sa [[G1 Climax in Dallas|G1 Climax sa Dallas]], kung saan siya ay natalo ni [[Lance Archer]] . Nakuha niya ang kanyang unang panalo sa pamamagitan ng pagkatalo [[Sanada (wrestler)|sa Sanada]], ngunit natalo sa ikatlong round ng torneo laban sa [[Kota Ibushi]] sa isang rematch mula sa [[Wrestle Kingdom]] . Sa pagitan ng pangalawa at pangatlong round, dumanas siya ng legit na pinsala na halos hindi na siya makasali pa sa G1 Climax, ngunit gayunpaman, nagawa niyang maalis sa napakaikling panahon. <ref>{{Cite web |date=15 July 2019 |title=Will Ospreay to Miss G1 Climax Action Due to an Injury |url=https://www.wrestlinginc.com/news/2019/07/will-ospreay-to-miss-g1-climax-action-due-to-an-injury-656368/}}</ref> Pagkatapos, hinarap ni Ospray ang pinuno ng Chaos, [[Kazuchika Okada|si Kazuchika Okada]] sa mga pangunahing kaganapan ng Night 7 ng G1 Climax, ngunit natalo sa isa pang mahusay na natanggap na laban. <ref>{{Cite web |date=25 July 2019 |title=Dave Meltzer Awards Another Three Five Star (And Above) Ratings |url=https://wrestletalk.com/news/dave-meltzer-awards-another-three-five-star-and-above-ratings/}}</ref> Noong 4 Enero 2020, sa [[Wrestle Kingdom 14]], natalo ni Ospray ang IWGP Junior Heavyweight Championship kay [[Hiromu Takahashi]] . <ref name="WK14Night1">{{Cite web |last=Powell |first=Jason |date=4 January 2020 |title=1/4 NJPW Wrestle Kingdom 14 results: Kazuchika Okada vs. Kota Ibushi for the IWGP Heavyweight Championship, Jay White vs. Tetsuya Naito for the IWGP Intercontinental Championship, Will Ospreay vs. Hiromu Takahashi for the IWGP Jr. Hvt. Championship |url=https://prowrestling.net/site/2020/01/03/1-4-njpw-wrestle-kingdom-14-results-kazuchika-okada-vs-kota-ibushi-for-the-iwgp-heavyweight-championship-jay-white-vs-tetsuya-naito-for-the-iwgp-intercontinental-championship-will-ospreay-vs/ |access-date=5 January 2020 |website=Pro Wrestling Dot Net}}</ref> Nagtamo siya ng pinsala sa takong sa laban, na iniulat na mula sa paglapag sa kanyang mga paa nang ibinagsak siya ni Takahashi mula sa tuktok na lubid. <ref name="WK14Injury">{{Cite news |last=Davis |first=Paul |date=5 January 2020 |title=Will Ospreay injured at NJPW Wrestle Kingdom 14 |work=Wrestling News.com |url=https://wrestlingnews.co/njpw-news/will-ospreay-injured-at-njpw-wrestle-kingdom-14/ |access-date=14 January 2020}}</ref> ==== United Empire at pag-alis (2020–2024) ==== Noong ika-2 ng Pebrero sa [[The New Beginning in Sapporo (2020)|The New Beginning sa Sapporo]], hindi naging matagumpay si Osprey sa pagkapanalo ng [[British Heavyweight Championship (RevPro)|British Heavyweight Championship]] mula kay [[Zack Sabre Jr.|Zack Saber Jr.]] <ref name="NBinSapporo">{{Cite web |last=Renner |first=Ethan |date=1 February 2020 |title=NJPW NEW BEGINNING IN SAPPORO LIVE RESULTS: BRITISH TITLE MATCH |url=https://www.f4wonline.com/new-japan-results/njpw-new-beginning-sapporo-live-results-british-title-match-303261 |access-date=18 February 2020 |website=WON/F4W}}</ref> Noong ika-4 ng Pebrero sa panahon ng Road to New Beginning tour, na-pin ni Osprey si Saber Jr. sa isang tag team match sa pagitan ng Chaos at [[Suzuki-gun]] . Pagkatapos ng laban, hinamon ni Ospray si Saber Jr. sa isa pang laban para sa titulo na naka-iskedyul sa kaganapan ng High Stakes ng RevPro. Sa kaganapan, tinalo ni Ospray si Saber Jr. upang manalo sa British Heavyweight Championship. Pagkatapos ng laban, inihayag ni Ospray na lilipat siya sa heavyweight division. <ref name="HighStakes2">{{Cite web |last=Rose |first=Bryan |date=14 February 2020 |title=WILL OSPREAY WINS REVPRO BRITISH HEAVYWEIGHT TITLE AT HIGH STAKES |url=https://www.f4wonline.com/other-wrestling/will-ospreay-wins-revpro-british-heavyweight-title-high-stakes-304221 |access-date=18 February 2020 |website=WON/F4W}}</ref> <ref>{{Cite web |date=17 February 2020 |title=Will Ospreay wins British Heavyweight Championship; turns heavyweight in London |url=https://www.njpw1972.com/72274 |access-date=18 February 2020 |website=[[New Japan Pro-Wrestling]]}}</ref> Ang Ospray ay dapat na maging bahagi ng [[New Japan Cup#2020|2020]] [[New Japan Cup]] simula sa 4 March; gayunpaman, sinuspinde ng NJPW ang lahat ng aktibidad nito noong huling bahagi ng Pebrero dahil sa [[pandemya ng COVID-19]] . <ref>{{Cite web |title=New Japan Cup 2020 a NJPW World Special this June! |url=https://www.njpw1972.com/75303 |access-date=9 June 2020 |website=NJPW}}</ref> Bagama't kalaunan ay ipinagpatuloy ng kumpanya ang mga aktibidad nito sa New Japan Cup noong Hunyo, ang mga limitasyon sa paglalakbay dahil sa pandemya ay pumigil sa karamihan ng mga dayuhang wrestler na bumalik sa Japan. Nagbalik si Ospray noong Setyembre, kung saan lumahok si Ospray sa kanyang ikalawang [[G1 Climax 30|G1 Climax]] sa A Block kung saan tinapos niya ang kanyang G1 run na may labindalawang puntos. Sa ika-17 ng gabi ng G1 Climax, tinalo ni Ospray [[Kazuchika Okada|si Kazuchika Okada]] matapos ang pakikialam ng kasintahan ni Ospray na [[Blair Davenport|si Bea Priestley]] at ng nagbabalik na batang leon [[Great-O-Khan|na si Great-O-Khan]] . Pagkatapos ng laban, inatake ni Ospray ang Okada, [[Heel (professional wrestling)|umikot]], <ref>{{Cite web |title=411Mania |url=https://411mania.com/wrestling/hamiltons-new-japan-g1-climax-30-night-seventeen-block-a-finals-10-16-2020-review/}}</ref> umalis sa Chaos, at bumuo ng bagong kuwadra na tinatawag na [[United Empire]] . Nanalo si Ospray sa [[New Japan Cup#2021|2021]] New Japan Cup pati na rin ang karapatang hamunin [[Kota Ibushi|si Kota Ibushi]] para sa [[IWGP World Heavyweight Championship]] sa [[Sakura Genesis 2021|Sakura Genesis]] . Sa kaganapan, tinalo ni Ospray si Ibushi upang manalo sa IWGP World Heavyweight Championship sa unang pagkakataon pati na rin ang pagiging unang British na may hawak ng nangungunang kampeonato ng NJPW. <ref>{{Cite web |date=4 April 2021 |title=Ibushi dethroned as Ospreay captures IWGP World heavyweight Championship |url=https://www.njpw1972.com/94565 |access-date=4 April 2021 |website=NJPW}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Lambert |first=Jeremy |date=4 April 2021 |title=Will Ospreay Wins IWGP World Heavyweight Title At NJPW Sakura Genesis |url=https://www.fightful.com/wrestling/iwgp-world-heavyweight-title-changes-hands-njpw-sakura-genesis |access-date=4 April 2021 |website=Fightful News}}</ref> Sa [[Wrestling Dontaku 2021|Wrestling Dontaku]], ginawa ni Ospray ang kanyang unang pagtatanggol sa titulo nang talunin niya si Shingo Takagi. <ref>{{Cite web |title=2021.05.04 Wrestling Dontaku 2021 &#124; NEW JAPAN PRO-WRESTLING |url=https://www.njpw1972.com/tornament/91582?showResult=1}}</ref> Gayunpaman, nagkaroon siya ng pinsala sa leeg sa laban at napilitang iwanan ang titulo noong 20 Mayo 2021. <ref>{{Cite tweet|title=Will Ospreay sustains neck injury; to vacate IWGP World Heavyweight Championship https://t.co/u3RAwkbyzV #njpw https://t.co/UlWMVstp4z|language=en|access-date=1 September 2021}}</ref> Tatlong buwan lamang pagkatapos ng kanyang pinsala, si Ospray ay gumawa ng isang sorpresang pagbabalik sa [[NJPW Resurgence|Resurgence]] noong 14 Agosto. Naghatid siya ng promo na nagdedeklara sa kanyang sarili bilang tunay na IWGP World Heavyweight Champion dahil sa hindi niya kailanman natalo para sa titulo at nagsiwalat ng hiwalay at magkaparehong sinturon. Inangkin din niya ang kinikilalang IWGP World Heavyweight Champion [[Shingo Takagi|na si Shingo Takagi]] bilang isang [[Interim championship|"Interim na kampeon"]] pati na rin ang pagpapakita ng kanyang sarili sa labas ng [[G1 Climax 31]] . Sinabi rin niyang makikipagkumpitensya siya sa New Japan's American show ''[[NJPW Strong|na Strong]]'' . <ref>{{Cite web |title=NJPW Resurgence Results: Winners, News and Notes as Will Ospreay Returns, is Medically Cleared |url=https://www.forbes.com/sites/alfredkonuwa/2021/08/15/njpw-resurgence-results-winners-news-and-notes-as-will-ospreay-returns-is-medically-cleared/ |website=[[Forbes]]}}</ref> Sa pagbuo sa [[Wrestle Kingdom 16]], inihayag na haharapin ni Ospray ang nagwagi sa pangunahing kaganapan sa Enero 4, sa Enero 5, upang pag-isahin ang World Championships. Noong 4 Enero, tinalo ni Kazuchika Okada si Shingo Takagi upang manalo sa World Championship. Noong 5 Enero, tinalo ni Okada ang Ospray upang manalo at mapag-isa ang parehong World Championships. <ref>{{Cite web |title=Will Ospreay: NJPW Took My Title when I Would Miss Four Months, Let Jon Moxley Keep His After a Year &#124; Fightful News |url=https://www.fightful.com/wrestling/will-ospreay-njpw-took-my-title-when-i-would-miss-four-months-let-jon-moxley-keep-his-after-year}}</ref> Matapos ang kanyang pagkatalo, si Ospray ay nananatili sa Japan, nakipagtulungan sa kanyang mga kasamahan sa United Empire. Sa kalaunan ay inihayag ang Ospray para sa [[New Japan Cup#2022|New Japan Cup]] sa taong iyon. Sa torneo, tinalo niya [[Bushi (wrestler)|sina Bushi]], [[El Phantasmo]] at [[IWGP United States Heavyweight Championship|IWGP United States Heavyweight Champion]] [[Sanada (wrestler)|Sanada]], upang makapasok sa quarterfinals ng tournament. Sa kanyang ikatlong round na laban, nabali ni Ospray [[Orbit (anatomy)|ang orbital bone]] ni Sanada na naging dahilan upang manalo siya sa laban sa pamamagitan ng paghinto ng referee. Sa quarterfinal round, natalo siya sa tuluyang nagwagi na [[Zack Sabre Jr|si Zack Saber Jr.]] <ref>{{Cite web |date=21 March 2022 |title=NJPW New Japan Cup Results: Zack Sabre Jr. Defeats Will Ospreay – Advances to Semi-Finals (03/21) |url=https://theovertimer.com/2022/03/njpw-new-japan-cup-results-zack-sabre-jr-defeats-will-ospreay-advances-to-semi-finals-03-21/}}</ref> Pagkatapos ng torneo, sa [[Hyper Battle '22|Hyper Battle]], inihayag na ang Sanada ay mapipilitang lisanin ang titulo ng US, kung saan si Ospray at dating kampeon na [[Hiroshi Tanahashi|si Hiroshi Tanahashi]] ay nagpahayag ng interes sa pakikipaglaban para sa bakanteng titulo. <ref>{{Cite news |date=9 April 2022 |title=SANADA vacates IWGP United States title at NJPW Hyper Battle |work=Won/F4W - Wwe News, Pro Wrestling News, Wwe Results, Aew News, Aew Results |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/sanada-vacates-iwgp-united-states-title-at-njpw-hyper-battle}}</ref> Bumalik si Ospray sa mga palabas sa NJPW United States noong Abril 16 sa [[Windy City Riot]] para harapin [[Jon Moxley|si Jon Moxley]], na tinawag ni Ospray sa Resurgence at sa mga panayam pagkatapos ng laban sa kanyang New Japan Cup run. Sa kaganapan, siya ay natalo. <ref>{{Cite web |date=17 April 2022 |title=NJPW Windy City Riot Report: Jon Moxley vs. Will Ospreay, Ishii vs. Suzuki |url=https://www.postwrestling.com/2022/04/17/njpw-windy-city-riot-report-jon-moxley-vs-will-ospreay-ishii-vs-suzuki/}}</ref> Naghamon si Ospray para sa titulo ng US sa [[Capital Collision (2022)|Capital Collision]] noong 14 Mayo sa isang [[Professional wrestling match types#Multi-competitor-based variations|four-way na laban]], na kinasasangkutan ni Tanahashi, Moxley at [[Juice Robinson]], ngunit nabigo na makuha ang kampeonato matapos ma-pin ni Robinson. <ref>{{Cite web |date=14 May 2022 |title=Juice Robinson is 'Rock Hard' after winning IWGP US title at Capital Collision |url=https://www.cagesideseats.com/2022/5/14/23073296/new-japan-capital-collision-results-video-bullet-club-moxley-okada-kingston-ishii}}</ref> Si Ospray, kasama si Sanada, ay nakatakdang makakuha ng isa pang title shot, sa [[Dominion 6.12 in Osaka-jo Hall|Dominion 6.12 sa Osaka-jo Hall]] noong 12 Hunyo sa isang [[Three-way match]] ; gayunpaman, noong kinailangan ni Robinson na lisanin ang kampeonato dahil sa kanyang [[apendisitis]], hinarap ni Ospray ang Sanada nang isa-isa para sa bakanteng kampeonato, kung saan siya ay nanalo, bagama't hindi niya taglay ang championship belt, dahil sa pagtanggi ng dating kampeon na si Robinson na ibalik ang kanyang nabakanteng kampeonato. <ref>{{Cite web |date=12 June 2022 |title=NJPW Dominion 6.12 Results: Jay White Defeats Kazuchika Okada to Win IWGP World Heavyweight Championship (06/12) |url=https://theovertimer.com/2022/06/njpw-dominion-6-12-results-jay-white-defeats-kazuchika-okada-to-win-iwgp-world-heavyweight-championship-06-12/}}</ref> Noong Hunyo 12 din sa panahon ng Dominion, inihayag si Ospray bilang kalahok sa [[G1 Climax 32]] tournament simula sa Hulyo, bilang bahagi ng D block. <ref>{{Cite web |date=12 June 2022 |title=Field announced for NJPW G1 Climax 32 |url=https://www.postwrestling.com/2022/06/12/field-announced-for-njpw-g1-climax-32/}}</ref> Umiskor si Ospray ng 8 puntos sa kanyang block, umabante sa semi-finals at nakuha ang pisikal na IWGP United States Championship belt mula sa dating kampeon na sina Juice Robinson at [[David Finlay (wrestler)|David Finlay]], na parehong lumaban sa D Block. <ref>{{Cite news |date=16 August 2022 |title=NJPW G1 Climax 32 block winners determined, semifinals set |work=Won/F4W - Wwe News, Pro Wrestling News, Wwe Results, Aew News, Aew Results |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/njpw-g1-climax-32-block-winners-determined-semifinals-set}}</ref> Sa semi-final round, tinalo ni Ospray ang C Block winner [[Tetsuya Naito|na si Tetsuya Naito]] para umabante sa tournament finals. <ref>{{Cite web |title=2022.08.17 G1 Climax 32 &#124; New Japan Pro-Wrestling |url=https://www.njpw1972.com/tornament/121369?showResult=1}}</ref> Sa finals, natalo si Ospray kay Okada. <ref>{{Cite web |title=2022.08.18 G1 Climax 32 &#124; New Japan Pro-Wrestling |url=https://www.njpw1972.com/tornament/121370?showResult=1}}</ref> Kasunod ng kanyang pagkatalo sa G1, ipinagpatuloy ni Ospray na ipagtanggol ang kanyang IWGP United States Heavyweight Championship, na naghiganti ng pagkatalo sa D-Block G1 kay David Finlay at tinalo siya sa [[NJPW Burning Spirit]] noong Setyembre. <ref>{{Cite web |title=2022.09.25 BURNING SPIRIT &#124; NEW JAPAN PRO-WRESTLING |url=https://www.njpw1972.com/tornament/123838 |website=NJPW}}</ref> Noong Oktubre sa [[Royal Quest II]], tinalo ni Ospray [[Shota Umino|si Shota Umino]] . <ref>{{Cite web |last=Rose |first=Bryan |date=October 2022 |title=NJPW Royal Quest II night one results: FTR vs. Aussie Open |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/results/njpw-royal-quest-ii-night-one-results-ftr-vs-aussie-open |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results}}</ref> Sa [[Battle Autumn '22|Battle Autumn]] noong Nobyembre, muling napanatili ni Ospray ang titulo, at muling natalo si Tetsuya Naito. <ref>{{Cite web |title=2022.11.05 BATTLE AUTUMN '22 &#124; NEW JAPAN PRO-WRESTLING |url=https://www.njpw1972.com/tornament/130522 |website=NJPW}}</ref> Matapos ang kanyang depensa laban kay Naito, si Ospray ay hinarap ni Umino, na bumalik sa Japan at sinaktan siya. <ref>{{Cite web |date=7 November 2022 |title=Shota Umino Makes Shock NJPW Return – TJR Wrestling |url=https://tjrwrestling.net/news/shota-umino-makes-shock-njpw-return/ |website=tjrwrestling.net}}</ref> Hinamon ni Umino si Ospray para sa US Championship sa [[Historic X-Over]], kung saan sa event ay tinalo siya ni Ospray. <ref>{{Cite web |title=2022.11.20 Historic X-over &#124; NEW JAPAN PRO-WRESTLING |url=https://www.njpw1972.com/tornament/127057 |website=NJPW}}</ref> Pagkatapos ng laban, [[Kenny Omega|si Kenny Omega]] ng [[All Elite Wrestling]] ay lumitaw sa titantron na minamaliit na si Ospray at hinamon siya sa isang IWGP United States Heavyweight Championship match sa [[Wrestle Kingdom 17]], isang hamon na tinanggap ni Ospray. <ref>{{Cite web |last=Renner |first=Ethan |date=20 November 2022 |title=Kenny Omega vs. Will Ospreay set for NJPW Wrestle Kingdom 17 |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/kenny-omega-vs-will-ospreay-set-for-njpw-wrestle-kingdom-17 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results}}</ref> Natalo ni Ospray ang kampeonato sa Omega sa Wrestle Kingdom, na nagtapos sa kanyang paghahari sa 206 na araw. <ref>{{Cite web |date=4 January 2023 |title=Kenny Omega Defeats Will Ospreay, Wins IWGP United States Title At NJPW Wrestle Kingdom 17 |url=https://www.yahoo.com/entertainment/kenny-omega-defeats-ospreay-wins-120610387.html |access-date=6 January 2023 |website=www.yahoo.com |language=en-US}}</ref> Tinangka ni Ospray na bumangon kasunod ng isa pang pagkatalo sa Wrestle Kingdom, sa pamamagitan ng pagpasok sa 2023 [[New Japan Cup#2023|New Japan Cup]], noong Marso. <ref>{{Cite web |title=NJPW Announced Full List of Participants & Bracket for New Japan Cup 2023 Tournament |url=https://www.tpww.net/2023/02/njpw-announced-full-list-of-participants-bracket-for-new-japan-cup-2023-tournament/}}</ref> Nakatanggap si Ospray ng [[Bye (sports)|bye]] sa second round, kung saan tinalo niya ang United Empire stablemate [[Mark Davis (wrestler)|na si Mark Davis]] para umabante sa quarterfinals. <ref>{{Cite web |date=13 March 2023 |title=NJPW New Japan Cup Night 7 Results – March 13, 2023 - PWMania - Wrestling News |url=https://www.pwmania.com/njpw-new-japan-cup-night-7-results-march-13-2023 |access-date=6 Pebrero 2025 |archive-date=6 Pebrero 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250206161331/https://www.pwmania.com/njpw-new-japan-cup-night-7-results-march-13-2023 |url-status=dead }}</ref> Gayunpaman, sa lalong madaling panahon pagkatapos na ito ay ipahayag na si Ospray ay nagdusa ng pinsala sa balikat at nawala ang kanyang puwesto sa torneo, na naging dahilan upang si Davis ay pumalit sa kanyang puwesto at umabante sa susunod na round. <ref>{{Cite news |date=15 March 2023 |title=Will Ospreay withdraws from New Japan Cup due to shoulder injury |work=Won/F4W - Wwe News, Pro Wrestling News, Wwe Results, Aew News, Aew Results |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/will-ospreay-withdraws-from-new-japan-cup-due-to-shoulder-injury}}</ref> Noong Abril, inihayag ng NJPW ang isang torneo upang makahanap ng bagong #1 contender para sa IWGP United States Heavyweight Championship ng Kenny Omega, kung saan inanunsyo si Ospray bilang isa sa apat na kalahok sa paligsahan, na hudyat ng kanyang pagbabalik mula sa pinsala. <ref>{{Cite web |date=10 April 2023 |title=Juice Robinson & More Announced for IWGP United States #1 Contender's Tournament |url=https://www.wrestlinginc.com/1252927/juice-robinson-more-announced-for-iwgp-united-states-1-contenders-tournament/}}</ref> Bumalik sa aksyon si Ospray noong 21 Mayo sa [[Resurgence (2023)|Resurgence]], kung saan tinalo niya si Hiroshi Tanahashi upang umabante sa final tournament. <ref>{{Cite news |date=21 May 2023 |title=NJPW Resurgence live results: Strong Women's title tournament |work=Won/F4W - Wwe News, Pro Wrestling News, Wwe Results, Aew News, Aew Results |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/results/njpw-resurgence-live-results-strong-womens-title-tournament}}</ref> Nagsimula ang final tournament sa [[Dominion 6.4 in Osaka-jo Hall|Dominion 6.4 sa Osaka-jo Hall]] noong sumunod na buwan, kung saan tinalo ni Ospray [[Lance Archer|si Lance Archer]], upang maging bagong #1 contender para sa titulo ng Omega. <ref>{{Cite web |date=4 June 2023 |title=Will Ospreay to Challenge Kenny Omega for IWGP US Title at AEW x NJPW Forbidden Door |url=https://www.ringsidenews.com/2023/06/04/will-ospreay-to-challenge-kenny-omega-for-iwgp-us-title-at-aew-x-njpw-forbidden-door/}}</ref> Noong Hunyo 6 sa isang press conference ng NJPW, ang rematch sa pagitan ng Ospray at Omega para sa titulo ay kinumpirma na magaganap mamaya sa buwan sa [[Forbidden Door (2023)|Forbidden Door]] . <ref>{{Cite web |title=411Mania |url=https://411mania.com/wrestling/danielson-vs-okada-ospreay-vs-omega-forbidden-door-ii-official-njpw-press-conference/}}</ref> Noong 25 Hunyo sa Forbidden Door, tinalo ni Ospray ang Omega upang mabawi ang IWGP United States Heavyweight Championship. <ref>{{Cite web |last=Powell |first=Jason |date=25 June 2023 |title=AEW-NJPW Forbidden Door results: Powell's live review of Bryan Danielson vs. Kazuchika Okada, Kenny Omega vs. Will Ospreay for the IWGP U.S. Championship, MJF vs. Hiroshi Tanahashi for the AEW World Championship |url=https://prowrestling.net/site/2023/06/25/aew-njpw-forbidden-door-results-powells-live-review-of-bryan-danielson-vs-kazuchika-okada-kenny-omega-vs-will-ospreay-for-the-iwgp-u-s-championship-mjf-vs-hiroshi-tanahashi-for-the-aew-world/ |access-date=25 June 2023 |website=prowrestling.net}}</ref> Noong Hulyo, sinubukan ni Ospray na panatilihin ang kanyang momentum, na pumasok sa taunang [[G1 Climax 33|G1 Cimax]] tournament, na nakikipagkumpitensya sa B Block. <ref>{{Cite web |title=NJPW G1 Climax 33 Participants, Blocks & Full Schedule |url=https://www.voicesofwrestling.com/njpw-g1-climax-33-participants-blocks-full-schedule/ |access-date=2024-02-15 |website=Voices of Wrestling |language=en-US}}</ref> Sa kabila ng pagkatalo sa [[Taichi Ishikari|Taichi]] sa unang gabi, sa wakas ay malinis na natalo ni Ospray ang matagal nang karibal at dating kakampi na si Kazuchika Okada. Nagtapos si Ospray na may 10 puntos, kaya siya ang block runner-up at samakatuwid ay naisulong siya sa quarterfinal round. <ref>{{Cite web |last=Rueter |first=Sean |date=2023-08-09 |title=New Japan's G1 Climax 33 quarterfinals are set |url=https://www.cagesideseats.com/2023/8/9/23825701/new-japan-g1-climax-33-final-block-standings-quarterfinal-matches-sanada-okada-ospreay-kingston |access-date=2024-02-15 |website=Cageside Seats |language=en}}</ref> Sa quarterfinals, tinalo ni Ospray si David Finlay, ngunit natalo kay Tetsuya Naito na nagwagi sa torneo sa semi-finals, na nagtanggal sa kanya sa torneo. <ref>{{Cite web |last=Fritts |first=Chick |date=2023-08-10 |title=NJPW G1 Climax 33 night 17 live results: Quarterfinals |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/results/njpw-g1-climax-33-night-17-live-results-quarterfinals |access-date=2024-02-15 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Fritts |first=Chick |date=2023-08-12 |title=NJPW G1 Climax 33 semifinals live results: Naito vs. Ospreay, Okada vs. EVIL |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/results/njpw-g1-climax-33-semifinals-live-results-naito-vs-ospreay-okada-vs-evil |access-date=2024-02-15 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results |language=en}}</ref> Kasunod ng laban, sinabi ni Ospray na pagod na siyang humawak ng isang titulo na "wala siyang kalakip". Pagkatapos ay itinapon ni Ospray ang titulo ng IWGP United States Heavyweight at naglabas ng bagong titulo na may nakalagay na [[Union Jack]], na pinangalanan itong IWGP United Kingdom Heavyweight Championship. Sa kabila nito, ang titulo ay hindi kailanman opisyal na pinalitan ng pangalan at si Ospray ay nagsimulang magdala ng parehong sinturon, na ginamit upang kumatawan sa IWGP United States Heavyweight Championship. <ref>{{Cite web |last=Currier |first=Joseph |date=2023-08-12 |title=Will Ospreay changes IWGP US title to UK title |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/will-ospreay-changes-iwgp-us-title-to-uk-title |access-date=2024-02-15 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results |language=en}}</ref> Noong Setyembre 17, nakipagkumpitensya si Ospray sa isang inter-promotional na laban laban kay [[Naomichi Marufuji]] ng [[Pro Wrestling Noah]] sa 25 Anniversary show ng huli, kaya ginawa ang kanyang Pro Wrestling Noah debut. <ref>{{Cite web |last=Murray |first=Dylan |date=2023-07-15 |title=Will Ospreay Vs. Naomichi Marufuji Set For Marufuji's 25th Anniversary Show In September |url=https://www.wrestlinginc.com/1340571/will-ospreay-vs-naomichi-marufuji-set-marufujis-25th-anniversary-show-september/ |access-date=2024-02-15 |website=Wrestling Inc. |language=en-US}}</ref> Bago ang kaganapan, sinabi ni Ospray na ang laban ay isang "panaginip na laban" para sa kanyang sarili, na idolo si Marufuji sa kanyang karera. <ref>{{Cite web |date=2023-09-19 |title=Will Ospreay Sets Sights On International Dream Match |url=https://itrwrestling.com/news/will-ospreay-sets-sights-on-international-dream-match/ |access-date=2024-02-15 |website=itrwrestling.com |language=en-GB}}</ref> Noong ika-17 ng Setyembre sa kaganapan, tinalo ni Ospray si Marufuji sa isang laban na kinikilalang kritikal, kung saan ang dalawa ay nagpapakita ng paggalang sa isa't isa pagkatapos ng kampana. <ref>{{Cite web |title=NOAH Naomichi Marufuji 25th Anniversary Show Results (9/17): Marufuji vs. Will Ospreay {{!}} Fightful News |url=https://www.fightful.com/wrestling/results/noah-naomichi-marufuji-25th-anniversary-show-results-917-marufuji-vs-will-ospreay |access-date=2024-02-15 |website=www.fightful.com |language=en}}</ref> Bumalik sa NJPW, matagumpay na nadepensahan ni Ospray ang IWGP United Kingdom Heavyweight Championship laban kay [[Yota Tsuji]] sa [[Destruction (2023)#Night 1|Destruction sa Kobe]] . <ref>{{Cite web |last=Fritts |first=Chick |date=2023-09-24 |title=NJPW Destruction in Kobe live results: Ospreay vs. Tsuji title match |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/results/njpw-destruction-in-kobe-live-results-ospreay-vs-tsuji-title-match |access-date=2024-02-15 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results |language=en}}</ref> Nang sumunod na buwan, ipinagtanggol ni Ospray ang kanyang kampeonato laban sa [[NJPW World Television Championship|NJPW World Television Champion]], Zack Saber Jr. sa [[Royal Quest III]] at Shota Umino sa [[Power Struggle (2023)|Power Struggle]], pagkaraan ng buwan. <ref>{{Cite web |last=Fritts |first=Chick |date=2023-11-04 |title=NJPW Power Struggle live results: Ospreay vs. Umino, Moxley vs. Great-O-Khan |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/results/njpw-power-struggle-live-results-ospreay-vs-umino-moxley-vs-great-o-khan |access-date=2024-02-15 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results |language=en}}</ref> Matapos talunin si Umino, si Ospray ay nakaharap ni dating IWGP United States Heavyweight Champion, [[Jon Moxley]] . Bago mailatag ang isang hamon, ang dalawang lalaki ay inatake ni David Finlay, na gumamit ng [[maso]] upang sirain ang parehong IWGP United States Heavyweight Championship at ang IWGP United Kingdom Heavyweight Championship belt. Ang manager ni Finlay na [[Gedo (wrestler)|si Gedo]], pagkatapos ay hinamon sina Ospray at Moxley sa isang three-way na laban, sa ngalan ni Finlay para sa isang bagong kampeonato sa [[Wrestle Kingdom 18]] . <ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Andrew |date=2023-11-04 |title=Will Ospreay calls out David Finlay & Jon Moxley for NJPW Wrestle Kingdom 18, three-way for a new championship belt |url=https://www.postwrestling.com/2023/11/04/will-ospreay-calls-out-david-finlay-jon-moxley-for-njpw-wrestle-kingdom-18-three-way-for-a-new-championship-belt/ |access-date=2024-02-15 |website=POST Wrestling {{!}} WWE AEW NXT NJPW Podcasts, News, Reviews |language=en-US}}</ref> Di-nagtagal pagkatapos ang laban ay ginawang opisyal ng NJPW. <ref>{{Cite web |date=6 November 2023 |title=NJPW Scrapping One Championship, Introducing Another at Wrestle Kingdom 18 |url=https://www.sescoops.com/.amp/news/njpw-scrapping-one-championship-introducing-another-at-wrestle-kingdom-18}}</ref> Ang IWGP United States Heavyweight Championship ay nagretiro noong ika-11 ng Disyembre, na nagtapos sa ikalawang paghahari ng titulo ni Ospray sa 169 na araw at ginawa siyang panghuling Kampeon ng Heavyweight ng Estados Unidos. Dahil dito ang laban sa Wrestle Kingdom 18 ay inihayag na para sa bagong nilikhang [[IWGP Global Heavyweight Championship]] sa halip. <ref>{{Cite web |last=Renner |first=Ethan |date=11 December 2023 |title=NJPW introducing IWGP Global Championship at Wrestle Kingdom 18 |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/njpw-introducing-iwgp-global-championship-at-wrestle-kingdom-18 |access-date=11 December 2023 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Noong Enero 4, 2024 sa Wrestle Kingdom 18, nabigo si Ospray na manalo sa bagong titulo, dahil napanalunan ito ni Finlay. <ref>{{Cite web |last=Renner |first=Ethan |date=2024-01-04 |title=Titles change hands at NJPW Wrestle Kingdom 18 |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/titles-change-hands-at-njpw-wrestle-kingdom-18 |access-date=2024-02-15 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results |language=en}}</ref> Kasunod ng Wrestle Kingdom, patuloy na nakipag-away si Ospray kay Finlay, kung saan ang United Empire at Finlay's [[Bullet Club#Sub-groups|Bullet Club War Dogs]], ay walang tigil na nag-away sa [[New Year Dash!!#2024|New Year Dash!!]] , na nagdudulot ng no-contest. <ref>{{Cite web |last=Fritts |first=Chick |date=2024-01-05 |title=NJPW New Year Dash live results: Wrestle Kingdom 18 fallout |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/results/njpw-new-year-dash-live-results-wrestle-kingdom-18-fallout |access-date=2024-02-15 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results |language=en}}</ref> Matapos paghiwalayin ang dalawang koponan, hinamon ni Ospray ang Bullet Club War Dogs sa isang laban laban sa United Empire, para sa kanyang huling laban sa NJPW noong Pebrero 11, na nagpapahintulot kay Finlay na pumili ng itinatakda. Pinili ni Finlay ang isang [[Steel cage match]], na ginawang opisyal para sa The New Beginning sa Osaka noong Pebrero 11. <ref>{{Cite web |last=Currier |first=Joseph |date=2024-01-05 |title=Will Ospreay set for steel cage match at final show as NJPW wrestler |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/will-ospreay-set-for-steel-cage-match-at-final-show-as-njpw-wrestler |access-date=2024-02-15 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results |language=en}}</ref> Bago ang kanyang huling laban sa NJPW, hinarap ni Ospray si Kazuchika Okada sa [[Battle in the Valley (2024)|Battle in the Valley]] noong Enero 13, ngunit natalo. Pagkatapos ng laban, nagyakapan sa ring ang dalawang dating stablemates. <ref>{{Cite web |last=Fritts |first=Chick |date=2024-01-13 |title=NJPW Battle in the Valley live results: Okada vs. Ospreay, Moxley vs. Shingo |url=https://www.f4wonline.com/news/new-japan/results/njpw-battle-in-the-valley-live-results-okada-vs-ospreay-moxley-vs-shingo |access-date=2024-02-15 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results |language=en}}</ref> Noong Pebrero 11 sa [[The New Beginning in Osaka (2024)|The New Beginning sa Osaka]], ang United Empire ay natalo ng Bullet Club War Dogs, sa 10-man steel cage match. Pagkatapos ng laban, nagpasalamat si Ospray sa mga tagahanga ng NJPW at nangakong babalik sa promosyon isang araw, bago niyakap ang kanyang mga stablemate sa United Empire sa ring. Minarkahan nito ang huling pagpapakita ni Ospray para sa promosyon. <ref>{{Cite web |title=2024.02.11 THE NEW BEGINNING in OSAKA {{!}} NEW JAPAN PRO-WRESTLING |url=https://www.njpw1972.com/tornament/162917?showResult=1 |access-date=2024-02-13 |website=NJPW |language=en}}</ref> === Ring of Honor (2016–2018) === Noong Nobyembre 8, 2016, inanunsyo [[Ring of Honor|ng Ring of Honor]] (ROH) na lumagda si Ospray ng kontrata sa promosyon, na nagkabisa noong Disyembre 1. <ref name="NewHeights2">{{Cite web |date=8 November 2016 |title=Will Ospreay looking to soar to new heights in ROH |url=http://rohwrestling.com/news/will-ospreay-looking-soar-new-heights-roh |access-date=9 November 2016 |website=[[Ring of Honor]]}}</ref> Noong Nobyembre 18, tinalo ni Ospray [[Bobby Fish|si Bobby Fish]] sa kanyang debut match sa ROH sa Liverpool upang maging bagong [[ROH World Television Champion]] . <ref name="ROHTV">{{Cite web |last=Currier |first=Joseph |date=18 November 2016 |title=Will Ospreay captures the ROH TV title in his debut |url=http://www.f4wonline.com/ring-honor/will-ospreay-captures-roh-tv-title-his-debut-224911 |access-date=19 November 2016 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Nawala niya ang titulo kay Marty Scurll makalipas ang dalawang araw, sa huling araw ng tatlong araw na paglilibot ng ROH sa United Kingdom. <ref>{{Cite web |last=Currier |first=Joseph |date=20 November 2016 |title=Marty Scurll defeats Will Ospreay to win the ROH TV title |url=http://www.f4wonline.com/ring-honor/marty-scurll-defeats-will-ospreay-win-roh-tv-title-224996 |access-date=20 November 2016 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> Nabigyan ng isa pang pagkakataon si Ospray na mabawi ang titulo sa apat na sulok na laban sa Disyembre pay-per-view ng ROH, [[Final Battle (2016)|Final Battle 2016]], ngunit napanatili ni Scurll ang kanyang titulo. Sa [[Final Battle (2017)|Final Battle 2017]], natalo si Ospray ni [[Matt Taven]] . Sa ROH TV, noong Setyembre 15, 2018, naglabas ng bukas na hamon si Jay Lethal at sinagot ito ni Ospray, na nagsabing: "I Need the World Title". Ang Match ay nilagdaan para sa [[Death Before Dishonor XVI|ROH Death Before Dishonor]] sa huling bahagi ng buwang iyon kung saan natalo si Ospray. === Frontline Wrestling (2018–2019) === Noong 2018, inihayag ni Ospray na sisimulan niya ang kanyang sariling promosyon, ang Frontline Wrestling. Sinabi niya na ang Frontline ay magiging isang British Puroresu style company at gustong ibalik ang wrestling sa England sa pagiging isang sport. <ref>{{Cite news |last=Jeremy |first=Jake |date=7 February 2018 |title=Exclusive: Will Ospreay Discusses His New Promotion Frontline Wrestling |work=Se Scoops &#124; Wrestling News, Results & Interviews |url=https://www.sescoops.com/exclusive-will-ospreay-discusses-his-new-promotion-frontline-wrestling/}}</ref> Noong 28 Hunyo 2018 pinatakbo nila ang kanilang unang kaganapan, "Build Me An Empire". Sa isang taong anibersaryo ng promosyon, ibinenta ni Ospray ang Frontline upang lumipat sa Japan at ituloy ang isang full time na iskedyul sa New Japan Pro Wrestling. <ref>{{Cite web |last=Hayward |first=Ciarán |date=29 June 2018 |title=Frontline Wrestling: Build Me An Empire – Review |url=https://webbedmedia.com/2018/06/29/frontline-wrestling-build-me-an-empire-review/ |access-date=9 February 2020 |website=Webbed Media |archive-date=29 Septiyembre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929230550/https://webbedmedia.com/2018/06/29/frontline-wrestling-build-me-an-empire-review/ |url-status=dead }}</ref> === All Elite Wrestling (2022–kasalukuyan) === ==== Kalat-kalat na pagpapakita (2022–2023) ==== [[Talaksan:Will_Ospreay,_June_2022_(cropped).jpg|left|thumb|Ospray sa [[Forbidden Door (2022)|Forbidden Door]] noong 2022]] Habang nakapirma pa rin sa New Japan Pro-Wrestling, ginawa ni Ospray ang kanyang sorpresang debut para sa [[All Elite Wrestling]] noong 8 June 2022 episode ng ''[[AEW Dynamite|Dynamite]]'', kung saan kasama ang iba pang stablemate na [[Toa Henare|sina Aaron Henare]] at [[Kyle Fletcher]] at [[Mark Davis (wrestler)|Mark Davis]] ng [[Aussie Open (professional wrestling)|Aussie Open]], inatake niya [[Trent Beretta|ang Trent Beretta]] at FTR. <ref>{{Cite web |date=9 June 2022 |title=AEW Dynamite Winners & Losers: Moxley Wins Big, Will Ospreay Debuts, & A New AEW Title |url=https://www.thesportster.com/aew-dynamite-june-8-results-recap-jon-moxley-pac-will-ospreay/}}</ref> Noong Hunyo 10, 2022 na episode ng ''[[AEW Rampage|Rampage]]'', nagwagi sina Beretta at FTR laban sa Ospray ng United Empire at Davis at Fletcher ng Aussie Open. <ref>{{Cite news |date=10 June 2022 |title=AEW Rampage live results: Will Ospreay & Aussie Open vs. FTR & Trent Beretta |work=Won/F4W - Wwe News, Pro Wrestling News, Wwe Results, Aew News, Aew Results |url=https://www.f4wonline.com/news/aew/results/aew-rampage-live-results-will-ospreay-aussie-open-vs-ftr-trent-beretta}}</ref> Nakipagkumpitensya si Ospray sa kanyang unang laban sa single sa [[List of AEW Dynamite special episodes|espesyal na episode noong Hunyo 15 ng ''Dynamite'']], [[Road Rager (2022)|Road Rager]], kung saan natalo niya [[Dax Harwood|si Dax Harwood]] . <ref>{{Cite web |date=15 June 2022 |title=AEW Dynamite Road Rager Results |url=https://wrestlingheadlines.com/aew-dynamite-road-rager-results/}}</ref> Pagkatapos ng laban, sinalakay muli nina Ospray at United Empire stablemates sina FTR at Roppongi Vice, na naantala lamang ni [[Orange Cassidy]], na tinitigan si Ospray. Di-nagtagal pagkatapos ng isang solong laban sa pagitan ng parehong mga lalaki ay naka-iskedyul para sa AEW at NJPW's collaborative na palabas [[Forbidden Door (2022)|na Forbidden Door]], para sa bagong nanalong [[IWGP United States Heavyweight Championship]] ni Ospray. <ref>{{Cite news |date=15 June 2022 |title=Will Ospreay vs. Orange Cassidy set for AEW x NJPW Forbidden Door |work=Won/F4W - Wwe News, Pro Wrestling News, Wwe Results, Aew News, Aew Results |url=https://www.f4wonline.com/news/aew/will-ospreay-vs-orange-cassidy-set-for-aew-x-njpw-forbidden-door}}</ref> Sa kaganapan, matagumpay na naidepensa ni Ospray ang titulo laban kay Cassidy. Pagkatapos ng laban, sinalakay nina Ospray at Aussie Open sina Cassidy at Roppongi Vice, para lamang mapigilan ni [[Katsuyori Shibata]], na umatake sa trio. <ref>{{Cite web |date=26 June 2022 |title=AEW x NJPW Forbidden Door results: Ospreay outlasts Cassidy, gets chased off by Shibata |url=https://www.cagesideseats.com/aew/2022/6/26/23184167/aew-new-japan-forbidden-door-results-opreay-cassidy-great-iwgp-us-title-match-video-shibata}}</ref> Noong Hulyo 27, inihayag ang [[AEW World Trios Championship]], kung saan ang Ospray at Aussie Open ay pinangalanan bilang mga kalahok sa paligsahan upang koronahan ang mga inaugural na kampeon. Noong Agosto 24, tinalo ng Ospray at Aussie Open [[Death Triangle|ang Death Triangle]] upang umunlad sa semifinals, kung saan tinalo sila ng [[The Elite (professional wrestling)|The Elite]] ( [[Kenny Omega]] at [[The Young Bucks]] ) noong Agosto 31. <ref>{{Cite web |last=Powell |first=Jason |date=24 August 2022 |title=8/24 AEW Dynamite results: Barnett's live review of CM Punk vs. Jon Moxley for the unified AEW World Championship, Death Triangle vs. Will Ospreay and Aussie Open in an AEW Trios Title tournament match, Dax Harwood vs. Jay Lethal, Billy Gunn vs. Colten Gunn, Britt Baker vs. KiLynn King, Chris Jericho and Daniel Garcia meeting |url=https://prowrestling.net/site/2022/08/24/8-24-aew-dynamite-results-barnetts-live-review-of-cm-punk-vs-jon-moxley-for-the-unified-aew-world-championship-death-triangle-vs-will-ospreay-and-aussie-open-in-an-aew-trios-title-tournament-mat/ |access-date=30 August 2022 |website=Pro Wrestling Dot Net |language=en-US}}</ref> Pagkatapos ng laban, inatake ng United Empire ang The Elite. <ref>{{Cite news |date=September 2022 |title=VIDEO: United Empire attack the Elite following AEW Dynamite |work=Won/F4W - Wwe News, Pro Wrestling News, Wwe Results, Aew News, Aew Results |url=https://www.f4wonline.com/news/aew/video-united-empire-attack-the-elite-following-aew-dynamite}}</ref> Bumalik si Ospray sa AEW noong Hunyo 14, 2023 na episode ng ''Dynamite'', inaatake ang IWGP United States Heavyweight Champion na si Kenny Omega sa pagtatapos ng palabas, bago ang paparating na laban ng dalawang lalaki sa [[Forbidden Door (2023)|Forbidden Door]] . <ref>{{Cite web |title=Will Ospreay appears on AEW Dynamite, attacks Kenny Omega – Pro Wrestling Torch |url=https://www.pwtorch.com/site/2023/06/15/will-ospreay-appears-on-aew-dynamite-attacks-kenny-omega/}}</ref> Sa episode ng ''Rampage'' sa parehong linggo, nakipagtulungan si Ospray sa mga stablemate ng United Empire na sina Jeff Cobb at Kyle Fletcher, upang talunin [[Chaos (professional wrestling)|ang Chaos]] (Trent Beretta, [[Chuck Taylor (wrestler)|Chuck Taylor]] at [[Rocky Romero]] ). <ref>{{Cite web |date=17 June 2023 |title=AEW Rampage results (6/16): Powell's review of Konosuke Takeshita vs. Bandido, Jeff Jarrett, Karen Jarrett, and Jay Lethal vs. Mark Briscoe, Papa Briscoe, and Aubrey Edwards, Will Ospreay, Kyle Fletcher, and Jeff Cobb vs. Rocky Romero, Trent Beretta, and Chuck Taylor, Taya Valkyrie vs. Trish Adora |url=https://prowrestling.net/site/2023/06/16/aew-rampage-results-6-16-powells-review-of-konosuke-takeshita-vs-bandido-jeff-jarrett-karen-jarrett-and-jay-lethal-vs-mark-briscoe-papa-briscoe-and-aubrey-edwards-will-ospreay-kyle-fletc/}}</ref> Bumalik si Ospray sa AEW noong Agosto 16 na episode ng ''Dynamite'', tinulungan [[Don Callis|si Don Callis]] sa pamamagitan ng pag-atake [[Chris Jericho|kay Chris Jericho]] kasama si [[Konosuke Takeshita]], bago pinalayas ng kaalyado ni Jericho na [[Sammy Guevara|si Sammy Guevara]] . <ref>{{Cite web |last=Rueter |first=Sean |date=2023-08-16 |title=Will Ospreay returns to AEW after Chris Jericho rejects Don Callis |url=https://www.cagesideseats.com/aew/2023/8/16/23835273/will-ospreay-returns-aew-chris-jericho-rejects-don-callis-beatdown-all-in-match |access-date=2024-02-15 |website=Cageside Seats |language=en}}</ref> Nang maglaon sa palabas, hinamon ni Jericho si Ospray sa isang laban sa [[All In (2023)|All In]] at ilang sandali matapos ang laban ay ginawang opisyal para sa PPV. At All In, sa [[Wembley Stadium]], tinalo ni Ospray ang Jericho gamit ang Stormbreaker. <ref>{{Cite web |last=IV |first=Ross W. Berman |date=2023-08-17 |title=Will Ospreay Returns To AEW Dynamite, Will Take On Chris Jericho At All In |url=https://www.wrestlinginc.com/1368426/will-ospreay-returns-aew-dynamite-will-take-on-chris-jericho-all-in/ |access-date=2024-02-15 |website=Wrestling Inc. |language=en-US}}</ref> Muli sa ilalim ng pamumuno ni Don Callis, nakipagtulungan si Ospray kina Konosuke Takeshita at Sammy Guevara, na mula noon ay nagtaksil kay Chris Jericho upang sumali sa Callis, upang harapin sina Jericho, Kenny Omega at [[Kota Ibushi]], sa isang anim na taong tag-team na laban sa [[WrestleDream (2023)|WrestleDream]] . Noong 1 Oktubre sa kaganapan, nanalo sina Ospray, Takeshita at Guevara. <ref>{{Cite web |date=2023-10-02 |title=AEW WrestleDream results: Don Callis helps his family past Jericho, Omega and Ibushi |url=https://wrestlingjunkie.usatoday.com/2023/10/01/aew-wrestledream-results-chris-jericho-kenny-omega-kota-ibushi-konosuke-takeshita-sammy-guevara-will-ospreay/ |access-date=2024-02-15 |website=Wrestling Junkie |language=en-US}}</ref> ==== Pagpirma at iba't ibang awayan (2023–kasalukuyan) ==== {{multiple image|align=right|direction=horizontal|width=|total_width=400|image1=Will Ospreay, AEW Revolution 2024.jpg|image2=Will Ospreay, August 2024.jpg|image3=|caption1=Ospreay making his entrance at [[Revolution (2024)|AEW Revolution 2024]]|caption2=Ospreay in August 2024|caption3=|caption_align=center|footer=|footer_align=centre|alt1=}} Noong 18 Nobyembre sa Full Gear, inihayag na pumirma si Ospreay ng multi-year deal sa All Elite Wrestling, kung saan binanggit ni AEW President Tony Khan ang kanyang pagkuha bilang isang "blockbuster signing". Opisyal siyang sumali sa AEW roster noong Pebrero 2024. Ang kontrata ni Ospreay ay nagpapahintulot sa kanya na manirahan sa United Kingdom at makagawa ng mga piling paglitaw para sa NJPW. Ang kanyang unang laban bilang isang kontraktadong wrestler ng AEW ay naganap noong 3 Marso 2024 sa Revolution, kung saan tinalo niya ang kapwa miyembro ng Don Callis Family na si Konosuke Takeshita. Noong 21 Abril sa Dynasty, tinalo ni Ospreay si Bryan Danielson. Ang laban na ito ay binigyan ng 6.5 stars ni Dave Meltzer, na ginawang pangalawang pinakamagandang laban sa kanyang mga rating, tanging nasa likod lamang ng laban nina Kazuchika Okada at Kenny Omega sa Dominion 6.9. Sa episode ng Dynamite noong 24 Abril, nanalo si Ospreay sa isang Casino Gauntlet Match, upang makuha ang karapatan na hamunin si Roderick Strong para sa AEW International Championship sa Double or Nothing. Sa Double or Nothing, tinalo ni Ospreay si Strong upang manalo ng International Championship, na nagbigay sa kanya ng kanyang unang championship sa AEW. Sa episode ng Dynamite noong 29 Mayo, nanalo si Ospreay sa kanyang pangalawang Casino Gauntlet Match, sa pagkakataong ito upang makuha ang karapatan na hamunin si Swerve Strickland para sa AEW World Championship sa Forbidden Door. Sa episode ng Collision noong 1 Hunyo, matagumpay na ipinagtanggol ni Ospreay ang kanyang titulo sa kanyang unang depensa laban kay Kyle O'Reilly. Noong Hunyo 30 sa Forbidden Door, natalo si Ospreay kay Strickland, nabigo na manalo ng AEW World Championship at nagdanas ng kanyang unang singles loss sa AEW. Sa episode ng Dynamite noong Hulyo 3, umalis si Ospreay sa Don Callis Family at matagumpay na ipinagtanggol ang kanyang International Championship laban kay Daniel Garcia. Sa kabila ng pag-alis sa Don Callis Family, nanatili si Ospreay na konektado kay Kyle Fletcher. Sa Dynamite 250 noong Hulyo 17, natalo ni Ospreay ang International Championship kay MJF, na nagtatapos sa kanyang reign sa loob ng 52 araw, ngunit nakuha niya ang titulo pabalik noong Agosto 25 sa All In. Noong Setyembre 7 sa All Out, matagumpay na ipinagtanggol ni Ospreay ang kanyang titulo laban kay Pac. Sa episode ng Dynamite noong Setyembre 11, nakipagtulungan si Ospreay kay Kyle Fletcher upang manalo sa isang tag team Casino Gauntlet match upang makakuha ng pagkakataon sa AEW World Tag Team Championship ng The Young Bucks sa Grand Slam noong Setyembre 25, ngunit nabigo silang manalo ng mga titulo sa kaganapang iyon. Sa ikalimang anibersaryo ng episode ng Dynamite noong Oktubre 2, ipinagtanggol ni Ospreay ang kanyang titulo laban kay Ricochet, ngunit inatake sila ni Konosuke Takeshita, na nagdulot ng pagtatapos ng laban sa isang no contest. Noong Oktubre 12 sa WrestleDream, natalo ni Ospreay ang kanyang titulo kay Takeshita sa isang three-way match, kasama si Ricochet, na nagtatapos sa kanyang pangalawang reign sa loob ng 48 araw. Matapos ang laban, inatake si Ospreay ni Kyle Fletcher, na epektibong nagtapos sa kanilang alyansa. Noong 23 Nobyembre sa Full Gear, natalo si Ospreay kay Fletcher. Kinabukasan, inihayag si Ospreay bilang kalahok sa 2024 Continental Classic, kung saan siya ay inilagay sa Gold league. Natapos ni Ospreay ang torneo na may 9 puntos at umusad sa playoff stage noong 28 Disyembre sa Worlds End. Sa Worlds End, tinalo ni Ospreay si Fletcher sa semi-finals, ngunit natalo kay Kazuchika Okada sa grand finals. Noong Enero 8, 2025 na episode ng ''Dynamite'', tumulong si Ospray kay Kenny Omega mula sa isang pag-atake ng Don Callis Family. <ref>{{Cite web |last=Elizabeth |first=Claire |date=2025-01-08 |title=AEW Dynamite results, live blog: Kenny Omega returns |url=https://www.cagesideseats.com/aew/2025/1/8/24339184/aew-dynamite-results-live-blog-jan-8-2025-kenny-omega-returns-casino-gauntlet |access-date=2025-01-09 |website=Cageside Seats |language=en}}</ref> === Bumalik sa Impact / TNA Wrestling (2023–2024) === Sa pamamagitan ng pakikipagtulungan sa pagitan ng [[New Japan Pro-Wrestling]] (NJPW) at [[Impact Wrestling]], inanunsyo si Ospray na babalik siya sa Impact pagkatapos ng pitong taon noong Oktubre. Kalaunan ay ipinahayag na si Ospray ay babalik sa [[Bound for Glory (2023)|Bound for Glory]], sa 21 Oktubre. Di nagtagal, ang kalaban ni Ospray ay nahayag na si [[Mike Bailey (wrestler)|Mike Bailey]], sa isang laban na orihinal na naka-iskedyul para sa [[Multiverse United]], noong Marso bago ang pinsala ni Ospray. <ref>{{Cite web |title="The Aerial Assassin" Will Ospreay Battles "Speedball" Mike Bailey at Bound For Glory – TNA Wrestling |url=https://tnawrestling.com/2023/09/21/the-aerial-assassin-will-ospreay-battles-speedball-mike-bailey-at-bound-for-glory/ |access-date=2024-02-15 |language=en-US |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203170226/https://tnawrestling.com/2023/09/21/the-aerial-assassin-will-ospreay-battles-speedball-mike-bailey-at-bound-for-glory/ |url-status=dead }}</ref> Sa kaganapan, natalo ni Ospray si Bailey. <ref>{{Cite web |last=Powell |first=Jason |date=2023-10-21 |title=Impact Wrestling Bound For Glory results: Moore's live review of Alex Shelley vs. Josh Alexander for the Impact World Championship, Will Ospreay vs. Mike Bailey, Trinity vs. Mickie James for the Knockouts Title |url=https://prowrestling.net/site/2023/10/21/impact-wrestling-bound-for-glory-results-moores-live-review-of-alex-shelley-vs-josh-alexander-for-the-impact-world-championship-will-ospreay-vs-mike-bailey-trinity-vs-mickie-james-for-the-knoc/ |access-date=2024-02-15 |website=Pro Wrestling Dot Net |language=en-US}}</ref> Noong 27 Oktubre sa [[Turning Point (2023 wrestling)|Turning Point]], tinalo ni Ospray [[Eddie Edwards (wrestler)|si Eddie Edwards]] . <ref>{{Cite web |title=IMPACT Turning Point 2023 (11/3) Results: Trinity Defends, Will Ospreay vs. Eddie Edwards {{!}} Fightful News |url=https://www.fightful.com/wrestling/results/impact-turning-point-2023-113-results-trinity-vs-deonna-purrazzo-will-ospreay-competes-more |access-date=2024-02-15 |website=www.fightful.com |language=en}}</ref> Nagpatuloy ang sunod-sunod na panalo ni Ospray sa Impact noong 16 Nobyembre, kung saan tinalo ni Ospray [[Josh Alexander|si Josh Alexander]] . <ref>{{Cite web |last=MacDonald |first=Josiah |date=2023-11-16 |title=Impact Wrestling live results: Will Ospreay vs. Josh Alexander |url=https://www.f4wonline.com/news/impact-wrestling/results/impact-wrestling-live-results-will-ospreay-vs-josh-alexander |access-date=2024-02-15 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results |language=en}}</ref> Bumalik si Ospray sa Impact, na ngayon ay bumalik sa orihinal nitong pangalan ng TNA, noong 2024, na humarap kay Josh Alexander sa isang rematch noong Enero 18, na natalo niya. <ref>{{Cite web |last=MacDonald |first=Josiah |date=2024-01-18 |title=TNA Impact live results: Will Ospreay vs. Josh Alexander 2 |url=https://www.f4wonline.com/news/impact-wrestling/results/tna-impact-live-results-will-ospreay-vs-josh-alexander-2 |access-date=2024-02-15 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, AEW News, AEW results |language=en}}</ref> == Professional wrestling style at persona == {{multiple image|align=right|direction=horizontal|width=|total_width=400|image1=Will Ospreay Hidden Blade 2021.gif|image2=Will Ospreay Tiger Driver '91 on MJF (cropped).jpg|image3=|caption1=Following a low blow, Ospreay uses the "Hidden Blade" to win a match against [[Amazing Red]] in 2021.|caption2=Ospreay performing the [[Tiger Driver '91]] on [[MJF]]|caption3=|caption_align=center|footer=|footer_align=centre|alt1=}}Kilala si Ospray sa kanyang high-flying, high-risk na istilo ng wrestling, na binansagang "The Aerial Assassin". <ref>{{Cite web |date=1 December 2016 |title=Will Ospreay is rewriting the rules of wrestling at the age of 23 |url=https://www.espn.com/wwe/story/_/id/18180074/23-year-old-ospreay-reflects-incredible-year-career-road-yet-come |website=ESPN.com}}</ref> Sinabi niya na ang palayaw na ito ay isang sanggunian sa ''[[Assassin's Creed]]'' na mga video game at isang persona na pinagtibay niya upang tumayo mula sa iba pang British high-flying wrestler, partikular na [[Neville (wrestler)|si Pac]] . <ref name="huff">{{Cite news |last=Stone |first=Danny |title=Royal Ramblings Meets Will Ospreay |work=The Huffington Post |url=http://www.huffingtonpost.co.uk/danny-stone/will-ospreay_b_7432492.html}}</ref> Bilang junior heavyweight, gumamit si Ospray ng [[Cutter (professional wrestling)#Springboard cutter|springboard cutter]] na pinangalanang ''OsCutter'' bilang kanyang finishing maneuver. Ang high-risk na istilong ito ay nagdulot ng pag-aalala tungkol sa kalusugan at haba ng karera ni Ospray. <ref>{{Cite web |date=27 December 2018 |title=Dave Meltzer's top matches of 2018: Five stars, pt. 1 |url=https://www.f4wonline.com/other-wrestling/dave-meltzers-top-matches-2018-five-stars-pt-1-273206 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, UFC News, UFC results}}</ref> <ref>{{Cite web |date=15 October 2017 |title=ROH Global Wars Columbus results: Cody vs. KUSHIDA; The Elite in action |url=https://www.f4wonline.com/roh-results/roh-global-wars-columbus-results-cody-vs-kushida-elite-action-244571 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, UFC News, UFC results}}</ref> <ref>{{Cite web |date=15 May 2017 |title=There's little use in telling Will Ospreay what to do |url=https://www.espn.com/wwe/story/_/id/19390894 |website=ESPN.com}}</ref> Kabilang dito ang pinsala sa leeg na natamo niya laban kay [[Marty Scurll]] noong 1 Abril 2018. <ref>{{Cite web |date=1 April 2018 |title=Will Ospreay questionable for New Orleans after injury |url=https://www.f4wonline.com/japan/will-ospreay-questionable-new-orleans-after-injury-254736 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, UFC News, UFC results}}</ref> Pagkatapos ng kanyang laban laban sa Kota Ibushi sa Wrestle Kingdom 13, pinaikli ni Ospray ang kanyang palayaw sa "The Assassin" at nag-debut ng isang bagong finisher, isang [[swinging back elbow]] na pinangalanan niyang ''Hidden Blade'' . <ref>{{Cite web |date=7 January 2019 |title=NJPW retira a Kota Ibushi de la gira de The New Beginning |url=https://solowrestling.mundodeportivo.com/new/77458-njpw-retira-a-kota-ibushi-de-la-gira-de-the-new-beginning |website=solowrestling.mundodeportivo.com |access-date=6 Pebrero 2025 |archive-date=30 Nobiyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130215639/https://solowrestling.mundodeportivo.com/new/77458-njpw-retira-a-kota-ibushi-de-la-gira-de-the-new-beginning |url-status=dead }}</ref> Mula noong lumipat siya sa Heavyweight division noong 2020, nadagdagan ang laki at kalamnan ni Ospray at binigyan ang sarili ng bagong palayaw na "The Commonwealth Kingpin". Nagdulot ito sa kanya ng pagbabago sa kanyang in-ring style, habang patuloy siyang gumamit ng high-flying offense ngunit isinama ang higit pang teknikal na kasanayan pati na rin ang malakas na opensa, na kinabibilangan ng [[butterfly neckbreaker]] na tinatawag na ''Stormbreaker'' . Noong 2023, bumalik siya sa "The Aerial Assassin" moniker at nagsimulang gumamit ng [[Kneeling double underhook powerbomb|nakaluhod na double underhook powerbomb]] na tinatawag na ''Tiger Driver '91'' . == Personal na buhay == Nagsimula si Ospray ng isang relasyon sa English-New Zealand wrestler [[Blair Davenport|na si Bea Priestley]] noong 2017. <ref>{{Cite web |date=15 June 2017 |title=The Week In British Wrestling: Lucha Forever overcomes a venue change |url=https://www.f4wonline.com/other-wrestling/week-british-wrestling-lucha-forever-overcomes-venue-change-237301 |website=WON/F4W - WWE news, Pro Wrestling News, WWE Results, UFC News, UFC results}}</ref> <ref name="priestley">{{Cite web |date=14 February 2018 |title=Will Ospreay And His Missus |url=https://omny.fm/shows/talk-is-jericho/will-ospreay-bea-priestley |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180216204423/https://omny.fm/shows/talk-is-jericho/will-ospreay-bea-priestley |archive-date=16 February 2018 |access-date=16 February 2018 |website=Talk is Jericho}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web |title=Piper Niven And Kay Lee Ray Expected To Sign With WWE; Offer Made To Bea Priestley &#124; Fightful Wrestling |url=https://www.fightful.com/wrestling/report-piper-niven-and-kay-lee-ray-expected-sign-wwe-offer-made-bea-priestley |website=Fightful}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Walsh |first=Shannon |date=16 March 2020 |title=WRESTLETALK & WILL OSPREAY'S NO FANS MONDAY REPORT FROM LONDON |url=https://pwinsider.com/article/134762/wrestletalk-will-ospreays-no-fans-monday-report-from-london.html |access-date=21 March 2020 |website=PWInsider}}</ref> Nagplano silang lumipat sa Japan nang magkasama dahil sa kanilang mga karera na nakabase doon, <ref>{{Cite web |last=Beltrán |first=William |date=26 January 2019 |title=Bea Priestley le dice no a WWE y firma con AEW |url=https://superluchas.com/bea-priestley-le-dice-no-a-wwe-y-firma-con-aew/}}</ref> ngunit naghiwalay noong 2021. Si Ospray ay kasalukuyang nasa isang relasyon sa kapwa wrestler [[Alex Windsor|na si Alex Windsor]], at siya ang step-father sa anak ni Windsor na si Harry mula sa kanyang kasal sa yumaong matalik na kaibigan ni Ospray na si Ryan Smile; Binanggit ni Ospray ang kanyang pagnanais na mapalaki ang kanyang step-son sa United Kingdom bilang isang pangunahing dahilan kung bakit siya pumirma sa AEW sa halip na WWE noong huling bahagi ng 2023. <ref>{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=April 15, 2024 |title=WWE WrestleMania 40 review, AEW airs CM Punk/Jack Perry All In footage |url=https://account.f4wonline.com/protect/new-rewrite?f=17&url=/wrestling-observer-newsletter/april-15-2024-observer-newsletter-wwe-wrestlemania-40-reviewed-aew-airs-cm-punk-jack-perry-all-in-footage/&host=members.f4wonline.com&ssl=on |url-access=subscription |access-date=2024-04-22 |website=[[Wrestling Observer Newsletter|Wrestling Observer/Figure Four Online]]}}</ref> Bilang bahagi ng [[Speaking Out movement]] noong 2020, inakusahan si Ospray ng pag-blacklist ng dating wrestler na si Pollyanna pagkatapos niyang magsumbong sa kanyang kaibigan at kasosyo sa tag team na si Scott Wainwright. <ref>{{Cite web |last=Lambert |first=Jeremy |date=20 June 2020 |title=Will Ospreay Posts Statement Regarding Accusations He Helped Blacklist Pollyanna From Wrestling |url=https://www.fightful.com/wrestling/will-ospreay-posts-statement-regarding-accusations-he-helped-blacklist-pollyanna-wrestling |access-date=9 September 2020 |website=Fightful}}</ref> Isinaad ng Independent wrestling promotion International Wrestling League (IWL) na hiniling sa kanila ng isang venue na alisin si Pollyanna sa isang palabas sa kahilingan ng Ospray. <ref>{{Cite web |last=Lambert |first=Jeremy |date=21 June 2020 |title=IWL Says Will Ospreay Told Venue He Was Uncomfortable With Pollyanna Being Booked |url=https://www.fightful.com/wrestling/iwl-says-will-ospreay-told-venue-he-was-uncomfortable-pollyanna-being-booked |access-date=9 September 2020 |website=Fightful}}</ref> Gayunpaman, kalaunan ay ipinahayag ng IWL na mismong venue ang humiling sa kanya na tanggalin kaysa kay Ospray. <ref>{{Cite tweet|date=15 October 2020|title=This should be a moment where we stand united in support of those affected by the death of Ryan Smile. Instead some are ripping it into Will Ospreay. To avoid any misconception we have to clarify something, Will did NOT contact us directly about unbooking Polly, the venue did.}}</ref> Nang maglaon, sinabi ng taong nagpapatakbo ng [[X (hatirang pangmadla)|Twitter]] account ng IWL na ang sinasabing ebidensya ay talagang opinyon nila sa isang "hindi malinaw na sitwasyon". <ref>{{Cite tweet|date=15 October 2020|title=Yes. From what I knew at the time, that was my opinion. Since then, I've been made to believe that maybe the situation wasn't as clear as I thought. Hence the clarification today. https://t.co/Qpal09MwKj}}</ref> Si Ospray ay [[Dyslexia|dyslexic]], na-diagnose na may [[Attention deficit hyperactivity disorder|ADHD]], at naniniwalang siya ay [[Autismo|autistic]] . <ref>{{Cite web |date=17 January 2023 |title=Will Ospreay Discusses Being Diagnosed With ADHD, Being On Autism Spectrum, And Regretting Tweets |url=https://www.fightful.com/wrestling/will-ospreay-discusses-being-diagnosed-adhd-being-autism-spectrum-and-regretting-tweets |access-date=18 January 2023 |website=Fightful}}</ref> == Mga kampeonato at mga nagawa == [[Talaksan:2023.11.04-Will_Osprey_(cropped).jpg|thumb|233x233px|Ospray na may " [[IWGP United Kingdom Heavyweight Championship]] " (kaliwa), ang kanyang custom na bersyon ng IWGP United States Heavyweight Championship (kanan), na dalawang beses niyang hinawakan sa NJPW]] [[Talaksan:Will_Ospreay_after_winning_the_PROGRESS_Championship.jpg|thumb|414x414px|Ospray bilang [[Progress Wrestling]] Champion]] [[Talaksan:WillOspreay5.png|thumb|264x264px|Sa RevPro, si Ospray ay isang dating [[Undisputed British Heavyweight Championship|Undisputed British Heavyweight Champion]]]] [[Talaksan:Will_Ospreay_AEW_International_Champion.jpg|thumb|300x300px|Sa AEW, si Ospray ay isang dalawang beses [[AEW International Champion|na AEW International Champion]]]] * '''[[All Elite Wrestling]]''' ** [[AEW International Championship]] ([[List of AEW International Champions|2 times]]) * '''''[[ESPN]]''''' ** Match of the Year (2023) {{Small|(shared with [[Kenny Omega]] in a tie between their matches at [[Wrestle Kingdom 17]] and [[Forbidden Door (2023)|Forbidden Door]])}}<ref>{{Cite web |last=ESPN.com |date=26 December 2023 |title=Pro Wrestling 2023 awards: The best male and female wrestler, feud, faction, promo and more |url=https://www.espn.com/wwe/story/_/id/39180531/pro-wrestling-2023-awards-which-stars-had-best-year |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231228102326/https://www.espn.com/wwe/story/_/id/39180531/pro-wrestling-2023-awards-which-stars-had-best-year |archive-date=28 December 2023 |access-date=29 December 2023 |website=[[ESPN]]}}</ref> ** Match of the Year (2024) - vs [[Bryan Danielson]]<ref name="ESPN2024">{{Cite web |last=ESPN staff |date=December 26, 2024 |title=Pro Wrestling 2024 awards: The best men's and women's wrestler, feud and more |url=https://www.espn.com/wwe/story/_/id/43101880/pro-wrestling-2024-awards-best-men-women-wrestler-feud-more |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227123647/https://www.espn.com/wwe/story/_/id/43101880/pro-wrestling-2024-awards-best-men-women-wrestler-feud-more |archive-date=December 27, 2024 |access-date=December 27, 2024 |website=[[ESPN]]}}</ref> * '''Future Pro Wrestling''' ** FPW Tag Team Championship (1 time) – with Paul Robinson<ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=11 May 2014 |title=FPW Crowning Glory 2014 - Event @ Wallington Hall in Wallington, Greater London, England, UK |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=124547 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=11 May 2014 |title=FPW Tag Team Championship |url=https://www.cagematch.net/?id=5&nr=2417 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=8 February 2015 |title=FPW Reloaded IV - Back To The Futurezone - Event @ Wallington Hall in Wallington, Greater London, England, UK |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=124549 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ** FPW Tag Team Championship Tournament (2014)<ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=11 May 2014 |title=FPW Tag Team Championship Tournament (2014) |url=https://www.cagematch.net/?id=26&nr=3237&page=2 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''[[Impact Wrestling]]''' ** [[Impact Year End Awards]] *** Match of the Year (2023) {{Small|vs. [[Mike Bailey (wrestler)|Mike Bailey]] at [[Bound for Glory (2023)|Bound for Glory]]}}<ref>{{Cite web |title=IMPACT! on AXS TV Results: December 28, 2023 |url=https://tnawrestling.com/2023/12/28/impact-on-axs-tv-results-december-28-2023/ |access-date=28 December 2023 |website=TNA Wrestling |publisher=TNA Staff |archive-date=29 Disyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229044356/https://tnawrestling.com/2023/12/28/impact-on-axs-tv-results-december-28-2023/ |url-status=dead }}</ref> * '''''Inside The Ropes Magazine''''' ** Ranked No. 10 of the top 50 wrestlers in the world in the ''ITR 50'' in 2020.<ref>{{Cite web |last=McVey |first=Innes |date=28 December 2020 |title=New Japan News: Will Ospreay Ranked #10 In ITR 50 |url=https://itrwrestling.com/news/will-ospreay-ranked-10-in-itr-50/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201228133049/https://itrwrestling.com/news/will-ospreay-ranked-10-in-itr-50/ |archive-date=28 December 2020 |access-date=12 May 2021 |website=Inside The Ropes |language=en-GB}}</ref> * '''[[Lucha Britannia]]''' ** [[Lucha Britannia#List of Lucha Britannia World Champions|Lucha Britannia World Championship]] (2 times)<ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=31 May 2013 |title=Lucha Britannia The Super Lucha Summer Extravaganza - Event @ The Bankside Vaults in London, England, UK |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=343964 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=20 June 2014 |title=Lucha Britannia - Event @ Resistance Gallery in London, England, UK |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=343984 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=16 May 2014 |title=Lucha Britannia - Event @ Resistance Gallery in London, England, UK |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=343981 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''[[Melbourne City Wrestling]]''' ** [[Melbourne City Wrestling#MCW Intercommonwealth Championship|MCW Intercommonwealth Championship]] (1 time)<ref>{{Cite web |title=Melbourne City Wrestling |url=https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1604710882902060&id=155323307840832 |website=m.facebook.com}}</ref> * '''[[New Japan Pro-Wrestling]]''' ** [[IWGP World Heavyweight Championship]] ([[IWGP World Heavyweight Championship|1 time]])<ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=4 April 2021 |title=IWGP World Heavyweight Championship |url=https://www.cagematch.net//?id=5&nr=4099 |access-date=5 April 2021 |publisher=Cagematch |archive-date=27 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127012858/https://www.cagematch.net/?id=5&nr=4099 |url-status=dead }}</ref> ** [[IWGP United Kingdom Heavyweight Championship|IWGP United States Heavyweight Championship]] ([[IWGP United Kingdom Heavyweight Championship#Reigns|2 times, final]])<ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=12 June 2022 |title=IWGP United States Heavyweight Championship |url=https://www.cagematch.net//?id=5&nr=3400 |access-date=12 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ** [[IWGP Junior Heavyweight Championship]] ([[IWGP Junior Heavyweight Championship#History|3 times]])<ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=9 December 2017 |title=IWGP Junior Heavyweight Championship |url=https://www.cagematch.net/?id=5&nr=146 |access-date=5 April 2021 |publisher=Cagematch |archive-date=7 Abril 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407201117/https://www.cagematch.net/?id=5&nr=146 |url-status=dead }}</ref> ** [[NEVER Openweight Championship]] ([[List of NEVER Openweight Champions|1 time]])<ref>{{Cite web |title=NEVER Openweight Championship |url=http://www.njpw.co.jp/champions/never |access-date=30 July 2019 |website=New Japan Pro-Wrestling}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=4 January 2019 |title=NEVER Openweight Championship |url=https://www.cagematch.net/?id=5&nr=1865 |access-date=5 April 2021 |publisher=Cagematch |archive-date=16 Abril 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220416204251/https://www.cagematch.net/?id=5&nr=1865 |url-status=dead }}</ref> ** [[New Japan Cup]] ([[New Japan Cup#2021|2021]])<ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=21 March 2021 |title=New Japan Cup (2021) |url=https://www.cagematch.net/?id=26&nr=6842&page=2 |access-date=5 April 2021 |publisher=Cagematch |archive-date=7 Abril 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407200704/https://www.cagematch.net/?id=26&nr=6842&page=2 |url-status=dead }}</ref> ** [[Best of the Super Juniors]] ([[Best of the Super Juniors#2016|2016]], [[Best of the Super Juniors#2019|2019]])<ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=7 June 2016 |title=Best of the Super Juniors (2016) |url=https://www.cagematch.net/?id=26&nr=3896&page=2 |access-date=5 April 2021 |publisher=Cagematch |archive-date=7 Abril 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407200716/https://www.cagematch.net/?id=26&nr=3896&page=2 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=2019.06.03 BEST OF THE SUPER Jr.26 FINAL Night15 {{!}} NEW JAPAN PRO-WRESTLING |url=https://www.njpw1972.com/tornament/44585?showResult=1 |access-date=5 June 2019 |website=[[New Japan Pro-Wrestling]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=5 June 2019 |title=Best of the Super Juniors (2019) |url=https://www.cagematch.net/?id=26&nr=5621&page=2 |access-date=5 April 2021 |publisher=Cagematch |archive-date=7 Abril 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407200645/https://www.cagematch.net/?id=26&nr=5621&page=2 |url-status=dead }}</ref> * '''''[[New York Post]]''''' ** Match of the Year (2023) {{Small|vs. Kenny Omega at Wrestle Kingdom 17}}<ref>{{Cite web |last=Staszewski |first=Joseph |date=26 December 2023 |title=The Post's 2023 pro wrestling awards |url=https://nypost.com/2023/12/26/sports/the-posts-2024-pro-wrestling-awards/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227120049/https://nypost.com/2023/12/26/sports/the-posts-2024-pro-wrestling-awards/ |archive-date=27 December 2023 |access-date=29 December 2023 |website=[[New York Post]]}}</ref> * '''[[One Pro Wrestling]]''' ** [[1PW World Heavyweight Champion]] (1 time)<ref>{{Cite web |date=22 April 2023 |title=🏆 THE NEW 1PW WORLD CHAMPION 🏆 🌟 WILL OSPREAY 🌟 |url=https://twitter.com/1ProWrestling/status/1649888650300104704 |access-date=22 April 2023 |website=Twitter |language=en}}</ref> * '''[[Preston City Wrestling]]''' ** PCW 'One to Watch in 2015' End of Year Award (2014)<ref>{{Cite web |last=Bean |first=Martin |title=PCW End Of Year Awards 2014 - RESULTS |url=http://www.prestoncitywrestling.com/news/2015/01/08/pcw-end-of-year-awards-2014-results |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001190520/http://www.prestoncitywrestling.com/news/2015/01/08/pcw-end-of-year-awards-2014-results |archive-date=1 October 2020 |access-date=14 August 2016}}</ref> * '''[[Progress Wrestling]]''' ** [[Progress Wrestling#Progress World Championship|Progress Championship]] (1 time) ** [[Progress Wrestling#Progress Tag Team Championship|Progress Tag Team Championship]] (1 time) – with Paul Robinson ** [[List of Progress Wrestling tournaments#Super Strong Style 16 Tournament 2015|Super Strong Style 16]] (2015) ** Thunderbastard (2014)<ref name="progr">{{Cite web |title=Progress Roster |url=http://www.progresswrestling.com/roster/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304194134/http://www.progresswrestling.com/roster/ |archive-date=4 March 2016 |access-date=26 October 2015 |website=Progress Roster}}</ref> * '''Pro Wrestling Australia''' ** PWA Heavyweight Championship (1 time)<ref name="WON0804172">{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=4 August 2017 |title=Daily Update: Will Ospreay, ROH in Chicago, G1 |url=http://www.f4wonline.com/daily-updates/daily-update-will-ospreay-roh-chicago-g1-240416 |access-date=4 August 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> * '''''[[Pro Wrestling Illustrated]]''''' ** Ranked No. 3 of the top 500 singles wrestlers in the [[PWI 500]] in 2024<ref>{{Cite web |title=Pro Wrestling Illustrated (PWI) 500 for 2024 |url=http://www.profightdb.com/pwi-500/2024.html |access-date=23 September 2024 |website=The Internet Wrestling Database}}</ref> * '''Reloaded Championship Wrestling Alliance''' ** RCWA Elite-1 Championship (1 time)<ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |title=RCWA Saturday Night « Events Database « |url=http://www.cagematch.net/?id=1&nr=146048 |website=Cagematch |access-date=2025-02-06 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407200723/https://www.cagematch.net//?id=1&nr=146048 |url-status=dead }}</ref> * '''[[Revolution Pro Wrestling]]''' ** [[Undisputed British Heavyweight Championship]] ([[Undisputed British Heavyweight Championship#Title history|1 time]])<ref>{{Cite web |title=RevPro High Stakes 2020 |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=251081 |website=Cagematch |access-date=2025-02-06 |archive-date=2020-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731045356/https://www.cagematch.net/?id=1&nr=251081 |url-status=dead }}</ref> ** [[RPW British Cruiserweight Championship|British Cruiserweight Championship]] ([[RPW British Cruiserweight Championship#Title history|2 times]])<ref>{{Cite web |last=Green |first=David |date=10 July 2016 |title=7/10 Rev Pro in London Results – Shibata vs. Zack Sabre, Jr. dream match, Ishii, Moose, Sydal, Ospreay wins big title match, Big Damo farewell set-up |url=http://www.pwtorch.com/site/2016/07/10/710-rev-pro-london-results-shibata-vs-zack-sabre-jr-dream-match-ishii-moose-sydal-ospreay-wins-big-title-match-big-damo-farewell-set/ |access-date=11 July 2016 |website=Pro Wrestling Torch}}</ref> ** [[RPW Undisputed British Tag Team Championship|Undisputed British Tag Team Championship]] ([[RPW Undisputed British Tag Team Championship#Title history|1 time]]) – with Paul Robinson<ref>{{Cite web |title=RevPro Undisputed British Tag Team Championship Title Reigns 15.06.2013 - 15.03.2014: The Swords of Essex (Paul Robinson & Will Ospreay) |url=https://www.cagematch.net/?id=5&nr=1977&page=5&reign=2 |website=Cagematch |access-date=2025-02-06 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407200639/https://www.cagematch.net/?id=5&nr=1977&page=5&reign=2 |url-status=dead }}</ref> ** [[Triple Crown (professional wrestling)#Revolution Pro Wrestling|Second Triple Crown Champion]] * '''[[Ring of Honor]]''' ** [[ROH World Television Championship]] ([[ROH World Television Championship#Reigns|1 time]])<ref name="ROHTV2">{{Cite web |last=Currier |first=Joseph |date=18 November 2016 |title=Will Ospreay captures the ROH TV title in his debut |url=http://www.f4wonline.com/ring-honor/will-ospreay-captures-roh-tv-title-his-debut-224911 |access-date=19 November 2016 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> ** Best Move of the Year (2017) – ''{{Small|[[Cutter (professional wrestling)#Springboard cutter|OsCutter]]}}''<ref>{{Cite web |date=10 January 2018 |title=BEST MOVE OF THE YEAR: WILL OSPREAY'S OSCUTTER |url=http://www.rohwrestling.com/news/best-move-year-will-ospreays-oscutter |access-date=10 January 2018 |website=[[Ring of Honor]]}}</ref> * '''''SoCal Uncensored''''' ** Match of the Year (2016) <small>with [[Matt Sydal]] & [[Ricochet (wrestler)|Ricochet]] vs. [[Adam Cole]] & [[The Young Bucks]] (Matt Jackson & Nick Jackson) on 3 September</small><ref>{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=26 January 2017 |title=Daily Update: Omega's decision, HHH conference call, Tito vs. Chael |url=http://www.f4wonline.com/daily-updates/daily-update-omegas-decision-hhh-conference-call-tito-vs-chael-229051 |access-date=26 January 2017 |website=[[Wrestling Observer Newsletter]]}}</ref> * '''Southside Wrestling Entertainment''' ** SWE Speed King Championship (2 times)<ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=25 October 2014 |title=SWE 4th Anniversary Show - Event @ Gordon Craig Theatre in Stevenage, Hertfordshire, England, UK |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=113318 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=7 August 2016 |title=SWE Retribution 7 - Event @ Priory Centre in St. Neots, Cambridgeshire, England, UK |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=147293 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=25 October 2014 |title=SWE Speed King Championship |url=https://www.cagematch.net/?id=5&nr=1740 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch |archive-date=9 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409024123/https://www.cagematch.net//?id=5&nr=1740 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=30 May 2015 |title=SWE Speed King 2015 - Event @ Rushcliffe Arena in West Bridgford, Nottinghamshire, England, UK |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=123976 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=1 October 2016 |title=SWE Speed King 2016 - Event @ Rushcliffe Leisure Centre in West Bridgford, Nottinghamshire, England, UK |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=147295 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''''[[Sports Illustrated]]''''' ** Ranked No. 6 of the [[Sports Illustrated#Male/Men's Wrestler of the Year|top 10 men's wrestlers]] in 2018<ref>{{Cite magazine |date=3 January 2019 |title=The Week in Wrestling: Top 10 Men's Wrestlers of 2018 |url=https://www.si.com/wrestling/2019/01/03/wwe-njpw-aew-news-best-wrestlers-2018-cody-rhodes-kenny-omega |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104044607/https://www.si.com/wrestling/2019/01/03/wwe-njpw-aew-news-best-wrestlers-2018-cody-rhodes-kenny-omega |archive-date=4 January 2019 |access-date=12 January 2019 |magazine=Sports Illustrated}}</ref> ** Ranked No. 5 of the [[Sports Illustrated#Wrestler of the Year|top 10 wrestlers]] in 2022 and 2023<ref>{{Cite magazine |last=Barrasso |first=Justin |date=28 December 2022 |title=Ranking the Top 10 Wrestlers of 2022 |url=https://www.si.com/wrestling/2022/12/28/ranking-top-10-wrestlers-seth-rollins-jon-moxley-2022 |access-date=30 December 2022 |magazine=[[Sports Illustrated]]}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Barrasso |first=Justin |date=31 December 2023 |title=Ranking The Top 10 Wrestlers of 2023 |url=https://www.si.com/fannation/wrestling/news/ranking-the-top-10-wrestlers-of-2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240101131516/https://www.si.com/fannation/wrestling/news/ranking-the-top-10-wrestlers-of-2023 |archive-date=1 January 2024 |access-date=1 January 2024 |magazine=[[Sports Illustrated]]}}</ref> * '''''[[Tokyo Sports Puroresu Awards|Tokyo Sports]]''''' ** [[Tokyo Sports Puroresu Awards#Best Bout Award (ベストバウト, Besutobauto)|Best Bout Award]] (2022) <small>vs. [[Kazuchika Okada]] on 18 August<ref>{{Cite web |date=14 December 2021 |script-title=ja:【プロレス大賞】グレート―Ｏ―カーン 初の技能賞も不満げ「お目が高いのか、腐っておるのか分からんな」 |url=https://www.tokyo-sports.co.jp/prores/3860039/ |access-date=17 December 2021 |website=[[Tokyo Sports]] |language=ja}}</ref></small> * '''[[Warrior Wrestling]]''' ** Warrior Wrestling Championship (1 time)<ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=12 December 2021 |title=Warrior Wrestling 17 - Pay Per View @ Tinley Park Convention Center in Tinley Park, Illinois, USA |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=327124 |access-date=30 December 2021 |publisher=Cagematch |archive-date=30 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230102845/https://www.cagematch.net/?id=1&nr=327124 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=12 December 2021 |title=Warrior Wrestling Championship |url=https://www.cagematch.net/?id=5&nr=3829 |access-date=30 December 2021 |publisher=Cagematch |archive-date=2 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702113827/https://www.cagematch.net/?id=5&nr=3829 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |date=18 June 2022 |title=Warrior Wrestling 23 - Pay Per View @ DeltaPlex Arena & Conference Center in Grand Rapids, Michigan, USA |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=341333 |access-date=27 June 2022 |publisher=Cagematch }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''[[WhatCulture|What Culture Pro Wrestling/Defiant Wrestling]]''' ** WCPW Tag Team Championship (1 time) – with Scotty Wainwright<ref>{{Cite web |title=WCPW Tag Team Championship |url=https://wc.pw/title/wcpw-tag-team-championship |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170710190022/https://wc.pw/title/wcpw-tag-team-championship |archive-date=10 July 2017 |access-date=24 October 2017 |website=What Culture Pro Wrestling}}</ref> ** Defiant Wrestling Award for Match of the Year (2017) – {{Small|vs. [[Drew McIntyre|Drew Galloway]] on 6 March}}<ref>{{Cite web |date=31 December 2017 |title=WWE News: Drew McIntyre stirs up possibility of Will Ospreay heading to WWE |url=https://www.sportskeeda.com/wwe/wwe-news-drew-mcintyre-stirs-up-possibility-of-will-ospreay-heading-to-wwe |website=www.sportskeeda.com}}</ref> * '''''[[Wrestling Observer Newsletter]]'''' ** [[List of Wrestling Observer Newsletter awards#Best Flying Wrestler|Best Flying Wrestler]] (2016–2019)<ref>{{Cite journal |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=6 March 2017 |title=6 March 2017 Wrestling Observer Newsletter: 2016 Awards issue, talent departing TNA, more |journal=[[Wrestling Observer Newsletter]] |location=[[Campbell, California]] |page=10 |issn=1083-9593}}</ref><ref name="WON2019">{{Cite journal |last=Meltzer |first=Dave |author-link=Dave Meltzer |date=5 March 2020 |title=13 March 2020 Observer Newsletter: 40th Annual Awards Issue |url=https://www.f4wonline.com/march-13-2020-observer-newsletter-40th-annual-awards-issue-305806 |journal=[[Wrestling Observer Newsletter]] |access-date=8 March 2020}}</ref> ** [[List of Wrestling Observer Newsletter awards#Best Wrestling Maneuver|Best Wrestling Maneuver]] (2019) – {{Small|''Storm Breaker''}}<ref name="WON2019" /> ** [[List of Wrestling Observer Newsletter awards#Best Wrestling Maneuver|Best Wrestling Maneuver]] (2022, 2023) – {{Small|''Hidden Blade''}}<ref name="Melz22-1">{{Cite web |last=Jaymond P |date=24 February 2023 |title=2022 Wrestling Observer Awards Results |url=https://wrestlepurists.com/2022-wrestling-observer-awards-results/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228204042/https://wrestlepurists.com/2022-wrestling-observer-awards-results/ |archive-date=28 February 2023 |access-date=4 March 2023 |website=WrestlePurists}}</ref><ref name="Melz22-2">{{Cite journal |last=Meltzer |first=Dave |date=February 2023 |title=February 2023 Wrestling Observer Newsletter: Results of the 2022 Wrestling Observer Newsletter Awards |journal=Wrestling Observer Newsletter}}</ref><ref name="Melz23">{{Cite web |last=Meltzer |first=Dave |date=23 February 2024 |title=February 26, 2024 Observer Newsletter: 2023 Observer Awards issue |url=https://www.f4wonline.com/newsletters/wrestling-observer-newsletter/february-26-2024-observer-newsletter-2023-observer-awards-issue |access-date=February 23, 2024 |website=Wrestling Observer Newsletter}}</ref> ** [[List of Wrestling Observer Newsletter awards#Europe MVP|Europe MVP]] (2021–2023)<ref name="Melz22-1" /><ref name="Melz22-2" /><ref name="Melz23" /> ** [[List of Wrestling Observer Newsletter awards#Japan MVP|Japan MVP]] (2023)<ref name="Melz23" /> ** [[List of Wrestling Observer Newsletter awards#Non-Heavyweight MVP|Non-Heavyweight MVP]] (2018, 2019)<ref>{{Cite web |date=17 March 2019 |title=BONUS SHOW: Wrestling Observer Newsletter Awards |url=https://www.postwrestling.com/2019/03/17/bonus-show-wrestling-observer-newsletter-awards/ |access-date=23 March 2019 |website=Post Wrestling}}</ref><ref name="WON2019" /> ** [[List of Wrestling Observer Newsletter awards#Most Outstanding Wrestler|Most Outstanding Wrestler]] (2019, 2022, 2023)<ref name="WON2019" /><ref name="Melz22-1" /><ref name="Melz22-2" /><ref name="Melz23" /> ** [[List of Wrestling Observer Newsletter awards#Pro Wrestling Match of the Year|Pro Wrestling Match of the Year]] (2019) {{Small|vs. [[Shingo Takagi]] on 5 June at the Best of the Super Juniors finals}}<ref name="WON2019" /> ** Pro Wrestling Match of the Year (2022) {{Small|vs. [[Kazuchika Okada]] on 18 August at the [[G1 Climax 32#Night 20|G1 Climax 32 finals]]}}<ref name="Melz22-1" /><ref name="Melz22-2" /> ** Pro Wrestling Match of the Year (2023) {{Small|vs. [[Kenny Omega]] on 4 January at the [[Wrestle Kingdom 17]]}}<ref name="Melz23" /> ** [[List of Wrestling Observer Newsletter awards#Lou Thesz/Ric Flair Award (Wrestler of the Year)|Wrestler of the Year]] (2023)<ref name="Melz23" /> * '''Other titles''' ** British Triangle Championship (1 time) – with Paul Robinson and Scott Wainwright<ref>{{Cite web |last=Kreikenbohm |first=Philip |title=British Triangle Championship « Titles Database « |url=http://www.cagematch.net/?id=5&nr=3104 |website=Cagematch |access-date=2025-02-06 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182352/https://www.cagematch.net/?id=5&nr=3104 |url-status=dead }}</ref> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * {{Facebook|WillOspreay}} * Will Ospreay's New Japan Pro-Wrestling profile * Will Ospreay's profile at Cagematch.net, Wrestlingdata.com, Internet Wrestling Database * {{IMDb name}} o2oco35044jd8spt7wjz7vx7zead462 0 333422 2207295 2152004 2026-05-14T01:31:45Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:FNL_Flag.svg]] with [[File:Flag_of_the_National_Liberation_Front_of_South_Vietnam,_Flag_of_South_Vietnam_(1975–1976).svg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] ( 2207295 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = Republika ng Vietnam | native_name = {{native name|vi|Việt Nam Cộng hòa}}<br />{{native name|fr|République du Viêt Nam}} | common_name = Timog Vietnam | image_flag = Flag of South Vietnam.svg | flag_type = [[Watawat ng Vietnam|Watawat]] | image_coat = Coat of arms of the Republic of Vietnam (1963–1975).svg | symbol_type = [[Emblema ng Vietnam|Eskudo<br>(1963–1975)]] | motto = {{lang|vi|Tổ Quốc – Danh Dự – Trách Nhiệm}}<br>"Bayan – Dangal – Tungkulin" | anthem = {{lang|vi|[[Tiếng Gọi Công Dân]]}}<br>"Panawagan sa mga Mamamayan"{{parabr}}{{center|[[File:Call to the Citizens-South Vietnamese Republic of Vietnam National Anthem.ogg]]}} | image_map = South Vietnam (orthographic map).svg | map_caption = The administrative territory of South Vietnam during the [[Vietnam War]] (dark green); [[North Vietnam|territory claimed]] but not controlled (light green). | official_languages = {{hlist|[[Wikang Biyetnames|Biyetnames]]|[[Wikang Pranses|Pranses]]}} | status = | p1 = State of Vietnam | flag_p1 = Flag of South Vietnam.svg | s1 = Provisional Revolutionary Government of the Republic of South Vietnam{{!}}Republic of South Vietnam | flag_s1 = Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg | capital = [[Saigon]] | coordinates = {{coord|10|46|37|N|106|41|43|E|type:city}} | largest_city = kabisera | demonym = [[#Demograpiya|Timog Biyetnames<br>Biyetnames]] | government_type = [[Unitaryong]] [[republikang]] [[pampanguluhan]] | title_leader = [[Leaders of South Vietnam#Heads of state|President]] | leader1 = [[Ngô Đình Diệm]] | year_leader1 = 1955–1963 | leader2 = ''Vacant'' ([[Leaders_of_South_Vietnam#Heads_of_state_2|Military junta]]) | year_leader2 = 1963–1967 | leader3 = [[Nguyễn Văn Thiệu]] | year_leader3 = 1967–1975 | leader4 = [[Trần Văn Hương]] | year_leader4 = 1975 | leader5 = [[Dương Văn Minh]] | year_leader5 = 1975 | title_deputy = [[Leaders of South Vietnam#Vice President|Vice President]] | deputy1 = [[Nguyễn Ngọc Thơ]] | year_deputy1 = 1956–1963 | deputy2 = ''Vacant'' | year_deputy2 = 1963–1967 | deputy3 = [[Nguyễn Cao Kỳ]] | year_deputy3 = 1967–1971 | deputy4 = [[Trần Văn Hương]] | year_deputy4 = 1971–1975 | deputy5 = [[Nguyễn Văn Huyền]] | year_deputy5 = 1975 | title_representative = [[Leaders of South Vietnam#Heads of government|Prime Minister]] | representative1 = [[Nguyễn Ngọc Thơ]] | year_representative1 = 1963–1964 (first) | representative2 = [[Vũ Văn Mẫu]] | year_representative2 = 1975 (last) | legislature = Pambansang Asembleya | upper_house = Senado | lower_house = Kapulungan ng mga Kinatawan | era = [[Digmaang Malamig]]{{*}}[[Digmaang Vietnam]] | event_start = [[1955 State of Vietnam referendum|Referendum]] | date_start = 26 October | year_start = 1955 | event2 = Start of the [[Vietnam War]] | date_event2 = 1 November 1955 | event3 = [[1963 South Vietnamese coup|1963 coup]] | date_event3 = 2 November 1963 | event4 = [[Second Republic of Vietnam|Second Republic]] established | date_event4 = [[1967 South Vietnamese presidential election|1 April 1967]] | event5 = {{nowrap|[[Paris Peace Accords]]}} | date_event5 = 27 January 1973 | event_end = [[Fall of Saigon]] | date_end = 30 April | year_end = 1975 | area_km2 = 173809 | stat_year1 = 1955 | stat_pop1 = {{circa}} 12 million | stat_year2 = 1968 | stat_pop2 = 16,258,334 | stat_year3 = 1974 | stat_pop3 = 19,582,000 | population_density_km2 = 93.55{{Efn |according to 1968 data}} | currency = [[South Vietnamese đồng|đồng]] | time_zone = [[Time in Vietnam|Saigon Standard Time]] (SST) | utc_offset = +8 | today = {{flagicon|Vietnam}} [[Vietnam]] | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = }} Ang '''Timog Vietnam''', opisyal na '''Republika ng Vietnam''', ay isang bansa sa Timog-silangang Asya na umiral mula 1955 hanggang 1975. Una itong nakakuha ng internasyonal na pagkilala noong 1949 bilang Estado ng Vietnam sa loob ng Samahan ng Pransya, kasama ang Minrena sa loob ng Unyong Pranses 1976), bago naging republika noong 1955, ang panahon kung kailan ang katimugang bahagi ng Vietnam ay isang miyembro ng Western Bloc noong bahagi ng Cold War pagkatapos ng 1954 division ng Vietnam. Ang Timog Vietnam ay napapaligiran ng Hilagang Vietnam (Demokratikong Republika ng Vietnam) sa hilaga, Laos sa hilagang-kanluran, Cambodia sa timog-kanluran, at Thailand sa kabila ng Golpo ng Thailand sa timog-kanluran. Ang soberanya nito ay kinilala ng Estados Unidos at 87 iba pang mga bansa, bagama't nabigo itong makapasok sa United Nations bilang resulta ng isang veto ng Sobyet noong 1957. Ito ay pinalitan ng Republika ng Timog Vietnam noong 1975. Noong 1976, ang Republika ng Timog Vietnam at Hilagang Vietnam ay nagsanib upang bumuo ng Socialist Republic of Vietnam. Ang pagtatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ay nakita ang mga pwersang gerilya ng anti-Hapon na Việt Minh, na pinamunuan ng komunistang mandirigma na si Ho Chi Minh, na nagpahayag ng pagtatatag ng Demokratikong Republika ng Vietnam sa Hanoi noong Setyembre 1945. Noong 1949, sa panahon ng Unang Digmaang Indochina, binuo ng mga Pranses ang Estado ng Vietnam, isang karibal na pamahalaan ng mga anti-komunistang politikong Vietnamese sa Saigon, na pinamumunuan ng dating emperador na si Bảo Đại. Ang isang reperendum noong 1955 sa magiging anyo ng pamahalaan ng estado ay malawakang napinsala ng pandaraya sa elektoral at nagresulta sa pagpapatalsik ng Bảo Đại ni Punong Ministro Ngô Đình Diệm, na nagpahayag ng kanyang sarili bilang pangulo ng bagong republika noong 26 Oktubre 1955. Pagkatapos ng 1954 Geneva Conference, tinalikuran nito ang pag-angkin nito sa hilagang bahagi ng bansa na kontrolado ng Việt Minh, at itinatag ang soberanya nito sa katimugang kalahati ng Vietnam na binubuo ng Cochinchina (Nam Kỳ), isang dating kolonya ng Pransya; at mga bahagi ng Annam (Trung Kỳ), isang dating French protectorate. Napatay si Diệm sa isang kudeta ng militar na suportado ng CIA na pinamumunuan ni heneral Dương Văn Minh noong 1963, at sumunod ang isang serye ng mga panandaliang pamahalaang militar. Pinamunuan noon ni Heneral Nguyễn Văn Thiệu ang bansa pagkatapos ng isang sibilyang halalan sa pagkapangulo na hinimok ng US mula 1967 hanggang 1975. ==Sanggunian== {{reflist}} l956zysdhl3h0kmr75l1magkirl231l 0 336930 2207275 2206146 2026-05-14T00:37:58Z GinawaSaHapon 102500 added [[Category:Lingguwistika]] using [[WP:HC|HotCat]] 2207275 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa mga tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{IPA notice}}{{About|uri ng katinig|proseso|Nasalisasyon}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pailóng''' o '''nasál''' ang [[Oklusibong katinig|oklusibong]] [[katinig]] na [[Paraan ng artikulasyon|nagagawa]] sa pamamagitan ng pagbaba ng [[ngala-ngala]], na nagpapahintulot sa hangin na lumabas sa pamamagitan ng [[ilong]] (kumpara sa [[bibig]] sa kaso ng mga [[katinig na pabibig]]). Makikita ito sa halos lahat ng mga [[wika]] ng tao. Ilan sa mga halimbawa sa [[wikang Tagalog]] ang {{IPA|[m]}}, {{IPA|[n]}}, at {{IPA|[ŋ]}}, na sinusulat bilang titik ''[[m]]'', ''[[n]],'' at ''[[ng]]'' tulad sa mga salitang ''manok'', ''nanay'', at ''nginig''. == Kahulugan == Halos lahat ng mga katinig na pailong ay pawang mga [[oklusibong katinig]], kung saan lumalabas ang hangin sa ilong imbes sa bibig dahil hinaharangan ito ng dila o ng labi, Maaari ding sumailalim sa ganitong proseso ([[Pailong (paraan ng artikulasyon)|nasalisasyon]]) ang mga katinig na hindi oklusibo, bagamat bihira ito. [[Matunog na katinig|Matunog]] ang karamihan sa mga katinig na pailong. Isa sa mga pinakakaraniwang ponema na makikita sa halos lahat ng wika ang mga ponemang {{IPA|[n]}} at {{IPA|[m]}}. Lumalabas din ang mga walang tunog na katinig na pailong sa ilang mga wika, kagaya sa [[wikang Birmano]], [[Wikang Gales|Gales]], [[Wikang Islandes|Islandes]], at [[Wikang Guarani|Guarani]]. Sa akustika naman, pawang mga [[sonante]] ang mga katinig na pailong; ibig sabihin, hindi nito pinipigilan nang matindi ang paglabas ng hangin. Gayunpaman, mga [[obstruyente]] pa rin sila dahil sa pagharang sa hangin sa bibig. Nagagawa ang tunog ng mga katinig na pailong mula 200 hanggang 2,000 Hz. == Wika == Halos lahat ng wika sa mundo ay may mga katinig na pailong sa kanilang imbentaryo; tinatayang nasa 2% lamang ang walang ganito. * Makikita sa lahat ng [[mga wika sa Pilipinas]] ang {{IPA|/m/}}, {{IPA|/n/}}, at {{IPA|/ŋ/}}. Bukod dito, nagtatampok rin ang marami sa mga ito ng {{IPA|/ɲ/}} na karaniwang sinulat bilang {{angbr|ñ}} o {{angbr|n(i)y}} at kalimitang nakikita sa mga hiram na salita (hal. ''Niño'') gayundin sa dulas ng dila ({{Lang|en|glide}}, hal. ''ninyo''); sa [[wikang Ibatan]] ng [[Batanes]] at [[wikang Ibanag]] ng [[Cordillera]], isa itong hiwalay na ponema. Samantala, binibigkas naman ang {{IPA|/n/}} sa [[wikang Sebwano]] bilang isang [[katinig na pailong sa ngipin]] {{IPA|/n̪/}}. * Karaniwang tunog sa mga wika sa [[Timog Asya]] at sa mga [[Mga Aboriheng Awstralyano|Aborihinal na wika]] ng Australia ang [[matunog na katinig na pailong sa dilang nakapulupot]] {{IPA|[ɳ]}}. * Karaniwang tunog naman sa [[mga wika sa Europa]] ang [[matunog na katinig na pailong sa paleta]] {{IPA|[ɲ]}} kagaya sa [[wikang Espanyol]] {{angbr|ñ}}, [[Wikang Pranses|Pranses]] at [[Wikang Italyano|Italyano]] {{angbr|gn}}, [[Wikang Katalan|Katalan]] at [[Wikang Ungaro|Unggaro]] {{angbr|ny}}, [[Wikang Tseko|Tseko]] at [[Wikang Eslobako|Eslobako]] {{angbr|ň}}, [[Wikang Portuges|Portuges]] {{angbr|nh}}, at sa [[Wikang Polako|Polako]] {{angbr|ń}}. * Marami sa [[mga wikang Hermaniko]] kagaya ng [[wikang Ingles]], [[Wikang Olandes|Olandes]], [[Wikang Aleman|Aleman]], at [[Wikang Suweko|Suweko]] gayundin sa [[Barayti ng wikang Tsino|mga wikang Tsino]] tulad ng [[wikang Mandarin]] at [[Wikang Kantones|Cantones]] ang may {{IPA|/m/}}, {{IPA|/n/}}, at {{IPA|/ŋ/}}. Sa [[wikang Malayalam]], may anim na katinig na pailong: {{IPA|/m, n̪, n, ɳ, ɲ, ŋ/}}, minsan pito {{IPA|/ŋʲ/}} sa ilang mga dayalekto nito. May anim na katinig na pailong sa [[wikang Nuosu]] ng Tsina: {{IPA|/m, n, m̥, n̥, ɲ, ŋ/}}. * Sa kasalukuyan, tanging nadokumento lamang ang {{IPA|/ɱ/}} bilang isang hiwalay na ponema sa wikang Kukuya ng Kongo, na nagtataglay rin ng mga katinig na pailong na {{IPA|/m, n, ɲ, ŋ/}}. May ganito rin noon ang wikang Yuanmen ng Tsina bago ito nalipat sa {{IPA|/m/}}. * Natatangi ang mga katinig na pailong sa [[wikang Hapones]] dahil sinusulat lamang ang lahat ng mga ito sa iisang [[kana]] {{lang|ja|ん}}. Karaniwan itong [[Romaji|rinoromanisa]] bilang ''n'' at minsan ''m'', at maaaring kumatawan sa kahit anong katinig na pailong depende sa katinig na katabi nito. Sinusulat ito sa IPA bilang {{IPA|/N/}} at tinatawag na [[moraikong pailong]]. == Uri == Nakalista sa baba ang mga katinig na pailong na nasa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto (IPA), nakaayos ayon sa [[lugar ng artikulasyon]] mula bibig papaloob sa lalamunan. === Pulmonikong katinig === Para sa bawat [[pulmonikong katinig]] na nakalista, nasa taas ang [[Tunog (ponetika)|di-matunog]] na anyo nito habang nasa baba naman ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na pailong sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|m̥}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] | {{Lang|is|kempa}} |'bayani' |{{IPA|[cʰɛm̥pa]}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|m}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" | manok |{{IPA|[maˈnok]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi-ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɱ̊}}}} |[[Wikang Kinyamwezi|Kinyamwezi]] |{{Lang|nym|mfulá}} |'mabuti' |{{IPA|[ɱ̊fulá]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɱ}}}} |[[Wikang Indones|Indones]] |{{Lang|id|konflik}} |'hidwaan' |{{IPA|[ˈkɔɱflɪk̚]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi-dila]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̼}}}} |[[Wikang Araki|Araki]] |{{Lang|akr|m̈ana}} |'tawa' |{{IPA|[n̼ana]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi't gilagid]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n͡m}}}} |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|ńmo}} |'ibon' |{{IPA|[n̪͡mɔ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi't dilang pulupot]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɳ͡m}}}} |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|nmó}} |'tayo' |{{IPA|[ɳ͡mo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi't ngala-ngala]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ŋ͡m}}}} |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|ngmo}} |'dede' |{{IPA|[ŋ͡mɔ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̪̊}}}} |[[Wikang Iaai|Iaai]] |{{Lang|iai|hnââ}} |'maliit' |{{IPA|[n̪̊ɔɔ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̪}}}} |[[Wikang Irlandes|Irlandes]] |{{Lang|ga|naoi}} |'siyam' |{{IPA|[n̪ˠɰiː]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̥}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|cotton}} |'bulak' |{{IPA|[ˈkɒˈtn̥̍]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |nipis |{{IPA|[nipis]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̠̊}}}} |[[Wikang Perowes|Perowes]] |{{Lang|fo|einki}} |'wala' |{{IPA|[ˈɔn̠̊t͡ʃɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̠}}}} |[[Wikang Italyano|Italyano]] |{{Lang|it|angelo}} |'anghel' |{{IPA|[ˈän̠ʲːd͡ʒelo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɳ̊}}}} |[[Wikang Iaai|Iaai]] |{{Lang|iai|hnrathu}} |'malamig' |{{IPA|[ɳ̊aθu]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɳ}}}} |[[Wikang Perowes|Perowes]] |{{Lang|fo|ørn}} |'agila' |{{IPA|[œɻɳ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɲ̊}}}} |[[Wikang Jalapa Mazatec|Jalapa Mazatec]] |{{Lang|maj|hñá}} |'brotsa' |{{IPA|[ɲ̊á]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɲ}}}} |[[Wikang Albanes|Albanes]] |{{Lang|sq|një}} |'isa' |{{IPA|[ɲə]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ŋ̊}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|fy nghot}} |'amerikana' |{{IPA|[və ŋ̊ɔt]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ŋ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |nganga |{{IPA|[ŋɐˈŋa]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɴ̥}}}} |[[Wikang Hilagang Totonac|Hilagang Totonac]] |? |'palda ko' |{{IPA|[kiɴˈqαn]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɴ}}}} |[[Wikang Quechua|Quechua]] |{{Lang|qu|sunqu}} |'puso' |{{IPA|[ˈs̠oɴqo]}} |} === Di-pulmonikong katinig === Nakalista sa baba ang mga [[di-pulmonikong katinig]] na makikita sa IPA. Tandaan na nakaayos ang bawat pares batay sa kanilang [[lugar ng artikulasyon]], nasa taas ang [[katinig sa ngala-ngala]] habang nasa baba naman ang [[katinig sa tilao]]. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa parehong labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʘ̃|ŋʘ}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Tonga (Zambia at Zimbabwe)|Tonga]] | rowspan="2" |{{Lang|toi|kumwa}} | rowspan="2" |'uminom' | rowspan="2" |{{IPA|[kʼuᵑʘwa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʘ̃|ɴʘ}}}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǀ̃|ŋǀ}}}} |[[Wikang Khoekhoe|Khoekhoe]] |{{Lang|naq|ǀnam}} |'magmahal' |{{IPA|[ᵑǀȁm̀]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǀ̃|ɴǀ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|incwancwa}} |isang uri ng pagkain |{{IPA|[iɴ͜ǀwáːɴ͜ǀwa]}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǃ̃|ŋǃ}}}} |[[Wikang !Kung|!Kung]] |{{Lang|vaj|nǃan}} |'sa loob' |{{IPA|[ŋ͜ǃáŋ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǃ̃|ɴǃ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|inqola}} |'karwahe' |{{IPA|[iɴ͜ǃɔ́ːla]}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǁ̃|ŋǁ}}}} |[[Wikang Hadza|Hadza]] |{{Lang|hts|konxa}} |'magpares' |{{IPA|[koŋ͜ǁa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǁ̃|ɴǁ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|inxeba}} |'sugat' |{{IPA|[iɴ͜ǁɛ́ːɓa]}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼊̃|ŋ𝼊}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Damin|Damin]] | rowspan="2" |{{Lang|mis|rnǃrn!u}} | rowspan="2" |'tubig-tabang' | rowspan="2" |{{IPA|[𝼊̃\𝼊̃u]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼊̃|ɴ𝼊}}}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǂ̃|ŋǂ}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Taa|Taa]] | rowspan="2" |{{Lang|nmn|ǂnûm}} | rowspan="2" |'dalawa' | rowspan="2" |{{IPA|[ᵑǂûm]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǂ̃|ɴǂ}}}} |} == Tingnan din == * [[Nasalisasyon]] * [[Katinig na pabibig]] == Sanggunian == {{Reflist}} == Bibliograpiya == * {{cite thesis|last=Norquest|first=Peter K.|year=2007|title=A phonological reconstruction of Proto-Hlai|publisher=[[University of Arizona]]|hdl=10150/194203|degree=PhD|url=https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/194203/azu_etd_2517_sip1_m.pdf?sequence=1&isAllowed=y|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714100732/https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/194203/azu_etd_2517_sip1_m.pdf?sequence=1&isAllowed=y|archive-date=2021-07-14|url-status=live|trans-title=Ponolohikal na rekonstruksiyon sa Proto-Hlai|lang=en}} * {{citation |last=Paulian |first=Christiane |title=Le Kukuya Langue Teke du Congo: phonologie, classes nominales |year=1975 |trans-title=Wikang Kukuya, bahagi ng wikang Teke ng Kongo: ponolohiya at mga uri ng pangngalan |publisher=Peeters Publishers |language=fr}} * {{citation |last=Sampson |first=Rodney |title=Nasal Vowel Evolution in Romance |year=1999 |trans-title=Ebolusyon ng mga Patinig na Pailong sa mga [wikang] Romanse |publisher=Oxford University Press |language=en |isbn=0-19-823848-7}} {{Articulation navbox}} [[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] [[Kategorya:Lingguwistika]] cltdhov3fnqjsfxcrzcexsqm138xptg 2207276 2207275 2026-05-14T00:38:22Z GinawaSaHapon 102500 added [[Category:Ponetikang pang-artikulasyon]] using [[WP:HC|HotCat]] 2207276 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa mga tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{IPA notice}}{{About|uri ng katinig|proseso|Nasalisasyon}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pailóng''' o '''nasál''' ang [[Oklusibong katinig|oklusibong]] [[katinig]] na [[Paraan ng artikulasyon|nagagawa]] sa pamamagitan ng pagbaba ng [[ngala-ngala]], na nagpapahintulot sa hangin na lumabas sa pamamagitan ng [[ilong]] (kumpara sa [[bibig]] sa kaso ng mga [[katinig na pabibig]]). Makikita ito sa halos lahat ng mga [[wika]] ng tao. Ilan sa mga halimbawa sa [[wikang Tagalog]] ang {{IPA|[m]}}, {{IPA|[n]}}, at {{IPA|[ŋ]}}, na sinusulat bilang titik ''[[m]]'', ''[[n]],'' at ''[[ng]]'' tulad sa mga salitang ''manok'', ''nanay'', at ''nginig''. == Kahulugan == Halos lahat ng mga katinig na pailong ay pawang mga [[oklusibong katinig]], kung saan lumalabas ang hangin sa ilong imbes sa bibig dahil hinaharangan ito ng dila o ng labi, Maaari ding sumailalim sa ganitong proseso ([[Pailong (paraan ng artikulasyon)|nasalisasyon]]) ang mga katinig na hindi oklusibo, bagamat bihira ito. [[Matunog na katinig|Matunog]] ang karamihan sa mga katinig na pailong. Isa sa mga pinakakaraniwang ponema na makikita sa halos lahat ng wika ang mga ponemang {{IPA|[n]}} at {{IPA|[m]}}. Lumalabas din ang mga walang tunog na katinig na pailong sa ilang mga wika, kagaya sa [[wikang Birmano]], [[Wikang Gales|Gales]], [[Wikang Islandes|Islandes]], at [[Wikang Guarani|Guarani]]. Sa akustika naman, pawang mga [[sonante]] ang mga katinig na pailong; ibig sabihin, hindi nito pinipigilan nang matindi ang paglabas ng hangin. Gayunpaman, mga [[obstruyente]] pa rin sila dahil sa pagharang sa hangin sa bibig. Nagagawa ang tunog ng mga katinig na pailong mula 200 hanggang 2,000 Hz. == Wika == Halos lahat ng wika sa mundo ay may mga katinig na pailong sa kanilang imbentaryo; tinatayang nasa 2% lamang ang walang ganito. * Makikita sa lahat ng [[mga wika sa Pilipinas]] ang {{IPA|/m/}}, {{IPA|/n/}}, at {{IPA|/ŋ/}}. Bukod dito, nagtatampok rin ang marami sa mga ito ng {{IPA|/ɲ/}} na karaniwang sinulat bilang {{angbr|ñ}} o {{angbr|n(i)y}} at kalimitang nakikita sa mga hiram na salita (hal. ''Niño'') gayundin sa dulas ng dila ({{Lang|en|glide}}, hal. ''ninyo''); sa [[wikang Ibatan]] ng [[Batanes]] at [[wikang Ibanag]] ng [[Cordillera]], isa itong hiwalay na ponema. Samantala, binibigkas naman ang {{IPA|/n/}} sa [[wikang Sebwano]] bilang isang [[katinig na pailong sa ngipin]] {{IPA|/n̪/}}. * Karaniwang tunog sa mga wika sa [[Timog Asya]] at sa mga [[Mga Aboriheng Awstralyano|Aborihinal na wika]] ng Australia ang [[matunog na katinig na pailong sa dilang nakapulupot]] {{IPA|[ɳ]}}. * Karaniwang tunog naman sa [[mga wika sa Europa]] ang [[matunog na katinig na pailong sa paleta]] {{IPA|[ɲ]}} kagaya sa [[wikang Espanyol]] {{angbr|ñ}}, [[Wikang Pranses|Pranses]] at [[Wikang Italyano|Italyano]] {{angbr|gn}}, [[Wikang Katalan|Katalan]] at [[Wikang Ungaro|Unggaro]] {{angbr|ny}}, [[Wikang Tseko|Tseko]] at [[Wikang Eslobako|Eslobako]] {{angbr|ň}}, [[Wikang Portuges|Portuges]] {{angbr|nh}}, at sa [[Wikang Polako|Polako]] {{angbr|ń}}. * Marami sa [[mga wikang Hermaniko]] kagaya ng [[wikang Ingles]], [[Wikang Olandes|Olandes]], [[Wikang Aleman|Aleman]], at [[Wikang Suweko|Suweko]] gayundin sa [[Barayti ng wikang Tsino|mga wikang Tsino]] tulad ng [[wikang Mandarin]] at [[Wikang Kantones|Cantones]] ang may {{IPA|/m/}}, {{IPA|/n/}}, at {{IPA|/ŋ/}}. Sa [[wikang Malayalam]], may anim na katinig na pailong: {{IPA|/m, n̪, n, ɳ, ɲ, ŋ/}}, minsan pito {{IPA|/ŋʲ/}} sa ilang mga dayalekto nito. May anim na katinig na pailong sa [[wikang Nuosu]] ng Tsina: {{IPA|/m, n, m̥, n̥, ɲ, ŋ/}}. * Sa kasalukuyan, tanging nadokumento lamang ang {{IPA|/ɱ/}} bilang isang hiwalay na ponema sa wikang Kukuya ng Kongo, na nagtataglay rin ng mga katinig na pailong na {{IPA|/m, n, ɲ, ŋ/}}. May ganito rin noon ang wikang Yuanmen ng Tsina bago ito nalipat sa {{IPA|/m/}}. * Natatangi ang mga katinig na pailong sa [[wikang Hapones]] dahil sinusulat lamang ang lahat ng mga ito sa iisang [[kana]] {{lang|ja|ん}}. Karaniwan itong [[Romaji|rinoromanisa]] bilang ''n'' at minsan ''m'', at maaaring kumatawan sa kahit anong katinig na pailong depende sa katinig na katabi nito. Sinusulat ito sa IPA bilang {{IPA|/N/}} at tinatawag na [[moraikong pailong]]. == Uri == Nakalista sa baba ang mga katinig na pailong na nasa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto (IPA), nakaayos ayon sa [[lugar ng artikulasyon]] mula bibig papaloob sa lalamunan. === Pulmonikong katinig === Para sa bawat [[pulmonikong katinig]] na nakalista, nasa taas ang [[Tunog (ponetika)|di-matunog]] na anyo nito habang nasa baba naman ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na pailong sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|m̥}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] | {{Lang|is|kempa}} |'bayani' |{{IPA|[cʰɛm̥pa]}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|m}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" | manok |{{IPA|[maˈnok]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi-ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɱ̊}}}} |[[Wikang Kinyamwezi|Kinyamwezi]] |{{Lang|nym|mfulá}} |'mabuti' |{{IPA|[ɱ̊fulá]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɱ}}}} |[[Wikang Indones|Indones]] |{{Lang|id|konflik}} |'hidwaan' |{{IPA|[ˈkɔɱflɪk̚]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi-dila]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̼}}}} |[[Wikang Araki|Araki]] |{{Lang|akr|m̈ana}} |'tawa' |{{IPA|[n̼ana]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi't gilagid]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n͡m}}}} |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|ńmo}} |'ibon' |{{IPA|[n̪͡mɔ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi't dilang pulupot]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɳ͡m}}}} |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|nmó}} |'tayo' |{{IPA|[ɳ͡mo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi't ngala-ngala]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ŋ͡m}}}} |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|ngmo}} |'dede' |{{IPA|[ŋ͡mɔ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̪̊}}}} |[[Wikang Iaai|Iaai]] |{{Lang|iai|hnââ}} |'maliit' |{{IPA|[n̪̊ɔɔ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̪}}}} |[[Wikang Irlandes|Irlandes]] |{{Lang|ga|naoi}} |'siyam' |{{IPA|[n̪ˠɰiː]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̥}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|cotton}} |'bulak' |{{IPA|[ˈkɒˈtn̥̍]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |nipis |{{IPA|[nipis]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̠̊}}}} |[[Wikang Perowes|Perowes]] |{{Lang|fo|einki}} |'wala' |{{IPA|[ˈɔn̠̊t͡ʃɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̠}}}} |[[Wikang Italyano|Italyano]] |{{Lang|it|angelo}} |'anghel' |{{IPA|[ˈän̠ʲːd͡ʒelo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɳ̊}}}} |[[Wikang Iaai|Iaai]] |{{Lang|iai|hnrathu}} |'malamig' |{{IPA|[ɳ̊aθu]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɳ}}}} |[[Wikang Perowes|Perowes]] |{{Lang|fo|ørn}} |'agila' |{{IPA|[œɻɳ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɲ̊}}}} |[[Wikang Jalapa Mazatec|Jalapa Mazatec]] |{{Lang|maj|hñá}} |'brotsa' |{{IPA|[ɲ̊á]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɲ}}}} |[[Wikang Albanes|Albanes]] |{{Lang|sq|një}} |'isa' |{{IPA|[ɲə]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ŋ̊}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|fy nghot}} |'amerikana' |{{IPA|[və ŋ̊ɔt]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ŋ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |nganga |{{IPA|[ŋɐˈŋa]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɴ̥}}}} |[[Wikang Hilagang Totonac|Hilagang Totonac]] |? |'palda ko' |{{IPA|[kiɴˈqαn]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɴ}}}} |[[Wikang Quechua|Quechua]] |{{Lang|qu|sunqu}} |'puso' |{{IPA|[ˈs̠oɴqo]}} |} === Di-pulmonikong katinig === Nakalista sa baba ang mga [[di-pulmonikong katinig]] na makikita sa IPA. Tandaan na nakaayos ang bawat pares batay sa kanilang [[lugar ng artikulasyon]], nasa taas ang [[katinig sa ngala-ngala]] habang nasa baba naman ang [[katinig sa tilao]]. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa parehong labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʘ̃|ŋʘ}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Tonga (Zambia at Zimbabwe)|Tonga]] | rowspan="2" |{{Lang|toi|kumwa}} | rowspan="2" |'uminom' | rowspan="2" |{{IPA|[kʼuᵑʘwa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʘ̃|ɴʘ}}}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǀ̃|ŋǀ}}}} |[[Wikang Khoekhoe|Khoekhoe]] |{{Lang|naq|ǀnam}} |'magmahal' |{{IPA|[ᵑǀȁm̀]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǀ̃|ɴǀ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|incwancwa}} |isang uri ng pagkain |{{IPA|[iɴ͜ǀwáːɴ͜ǀwa]}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǃ̃|ŋǃ}}}} |[[Wikang !Kung|!Kung]] |{{Lang|vaj|nǃan}} |'sa loob' |{{IPA|[ŋ͜ǃáŋ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǃ̃|ɴǃ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|inqola}} |'karwahe' |{{IPA|[iɴ͜ǃɔ́ːla]}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǁ̃|ŋǁ}}}} |[[Wikang Hadza|Hadza]] |{{Lang|hts|konxa}} |'magpares' |{{IPA|[koŋ͜ǁa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǁ̃|ɴǁ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|inxeba}} |'sugat' |{{IPA|[iɴ͜ǁɛ́ːɓa]}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼊̃|ŋ𝼊}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Damin|Damin]] | rowspan="2" |{{Lang|mis|rnǃrn!u}} | rowspan="2" |'tubig-tabang' | rowspan="2" |{{IPA|[𝼊̃\𝼊̃u]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼊̃|ɴ𝼊}}}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǂ̃|ŋǂ}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Taa|Taa]] | rowspan="2" |{{Lang|nmn|ǂnûm}} | rowspan="2" |'dalawa' | rowspan="2" |{{IPA|[ᵑǂûm]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǂ̃|ɴǂ}}}} |} == Tingnan din == * [[Nasalisasyon]] * [[Katinig na pabibig]] == Sanggunian == {{Reflist}} == Bibliograpiya == * {{cite thesis|last=Norquest|first=Peter K.|year=2007|title=A phonological reconstruction of Proto-Hlai|publisher=[[University of Arizona]]|hdl=10150/194203|degree=PhD|url=https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/194203/azu_etd_2517_sip1_m.pdf?sequence=1&isAllowed=y|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714100732/https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/194203/azu_etd_2517_sip1_m.pdf?sequence=1&isAllowed=y|archive-date=2021-07-14|url-status=live|trans-title=Ponolohikal na rekonstruksiyon sa Proto-Hlai|lang=en}} * {{citation |last=Paulian |first=Christiane |title=Le Kukuya Langue Teke du Congo: phonologie, classes nominales |year=1975 |trans-title=Wikang Kukuya, bahagi ng wikang Teke ng Kongo: ponolohiya at mga uri ng pangngalan |publisher=Peeters Publishers |language=fr}} * {{citation |last=Sampson |first=Rodney |title=Nasal Vowel Evolution in Romance |year=1999 |trans-title=Ebolusyon ng mga Patinig na Pailong sa mga [wikang] Romanse |publisher=Oxford University Press |language=en |isbn=0-19-823848-7}} {{Articulation navbox}} [[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] [[Kategorya:Lingguwistika]] [[Kategorya:Ponetikang pang-artikulasyon]] su630mvfs1onfl8zcctannua8gvjjm4 2207278 2207276 2026-05-14T00:39:38Z GinawaSaHapon 102500 +[[Kategorya:Mga katinig]]; +[[Kategorya:Bigkas]] using [[WP:HC|HotCat]] 2207278 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa mga tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{IPA notice}}{{About|uri ng katinig|proseso|Nasalisasyon}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pailóng''' o '''nasál''' ang [[Oklusibong katinig|oklusibong]] [[katinig]] na [[Paraan ng artikulasyon|nagagawa]] sa pamamagitan ng pagbaba ng [[ngala-ngala]], na nagpapahintulot sa hangin na lumabas sa pamamagitan ng [[ilong]] (kumpara sa [[bibig]] sa kaso ng mga [[katinig na pabibig]]). Makikita ito sa halos lahat ng mga [[wika]] ng tao. Ilan sa mga halimbawa sa [[wikang Tagalog]] ang {{IPA|[m]}}, {{IPA|[n]}}, at {{IPA|[ŋ]}}, na sinusulat bilang titik ''[[m]]'', ''[[n]],'' at ''[[ng]]'' tulad sa mga salitang ''manok'', ''nanay'', at ''nginig''. == Kahulugan == Halos lahat ng mga katinig na pailong ay pawang mga [[oklusibong katinig]], kung saan lumalabas ang hangin sa ilong imbes sa bibig dahil hinaharangan ito ng dila o ng labi, Maaari ding sumailalim sa ganitong proseso ([[Pailong (paraan ng artikulasyon)|nasalisasyon]]) ang mga katinig na hindi oklusibo, bagamat bihira ito. [[Matunog na katinig|Matunog]] ang karamihan sa mga katinig na pailong. Isa sa mga pinakakaraniwang ponema na makikita sa halos lahat ng wika ang mga ponemang {{IPA|[n]}} at {{IPA|[m]}}. Lumalabas din ang mga walang tunog na katinig na pailong sa ilang mga wika, kagaya sa [[wikang Birmano]], [[Wikang Gales|Gales]], [[Wikang Islandes|Islandes]], at [[Wikang Guarani|Guarani]]. Sa akustika naman, pawang mga [[sonante]] ang mga katinig na pailong; ibig sabihin, hindi nito pinipigilan nang matindi ang paglabas ng hangin. Gayunpaman, mga [[obstruyente]] pa rin sila dahil sa pagharang sa hangin sa bibig. Nagagawa ang tunog ng mga katinig na pailong mula 200 hanggang 2,000 Hz. == Wika == Halos lahat ng wika sa mundo ay may mga katinig na pailong sa kanilang imbentaryo; tinatayang nasa 2% lamang ang walang ganito. * Makikita sa lahat ng [[mga wika sa Pilipinas]] ang {{IPA|/m/}}, {{IPA|/n/}}, at {{IPA|/ŋ/}}. Bukod dito, nagtatampok rin ang marami sa mga ito ng {{IPA|/ɲ/}} na karaniwang sinulat bilang {{angbr|ñ}} o {{angbr|n(i)y}} at kalimitang nakikita sa mga hiram na salita (hal. ''Niño'') gayundin sa dulas ng dila ({{Lang|en|glide}}, hal. ''ninyo''); sa [[wikang Ibatan]] ng [[Batanes]] at [[wikang Ibanag]] ng [[Cordillera]], isa itong hiwalay na ponema. Samantala, binibigkas naman ang {{IPA|/n/}} sa [[wikang Sebwano]] bilang isang [[katinig na pailong sa ngipin]] {{IPA|/n̪/}}. * Karaniwang tunog sa mga wika sa [[Timog Asya]] at sa mga [[Mga Aboriheng Awstralyano|Aborihinal na wika]] ng Australia ang [[matunog na katinig na pailong sa dilang nakapulupot]] {{IPA|[ɳ]}}. * Karaniwang tunog naman sa [[mga wika sa Europa]] ang [[matunog na katinig na pailong sa paleta]] {{IPA|[ɲ]}} kagaya sa [[wikang Espanyol]] {{angbr|ñ}}, [[Wikang Pranses|Pranses]] at [[Wikang Italyano|Italyano]] {{angbr|gn}}, [[Wikang Katalan|Katalan]] at [[Wikang Ungaro|Unggaro]] {{angbr|ny}}, [[Wikang Tseko|Tseko]] at [[Wikang Eslobako|Eslobako]] {{angbr|ň}}, [[Wikang Portuges|Portuges]] {{angbr|nh}}, at sa [[Wikang Polako|Polako]] {{angbr|ń}}. * Marami sa [[mga wikang Hermaniko]] kagaya ng [[wikang Ingles]], [[Wikang Olandes|Olandes]], [[Wikang Aleman|Aleman]], at [[Wikang Suweko|Suweko]] gayundin sa [[Barayti ng wikang Tsino|mga wikang Tsino]] tulad ng [[wikang Mandarin]] at [[Wikang Kantones|Cantones]] ang may {{IPA|/m/}}, {{IPA|/n/}}, at {{IPA|/ŋ/}}. Sa [[wikang Malayalam]], may anim na katinig na pailong: {{IPA|/m, n̪, n, ɳ, ɲ, ŋ/}}, minsan pito {{IPA|/ŋʲ/}} sa ilang mga dayalekto nito. May anim na katinig na pailong sa [[wikang Nuosu]] ng Tsina: {{IPA|/m, n, m̥, n̥, ɲ, ŋ/}}. * Sa kasalukuyan, tanging nadokumento lamang ang {{IPA|/ɱ/}} bilang isang hiwalay na ponema sa wikang Kukuya ng Kongo, na nagtataglay rin ng mga katinig na pailong na {{IPA|/m, n, ɲ, ŋ/}}. May ganito rin noon ang wikang Yuanmen ng Tsina bago ito nalipat sa {{IPA|/m/}}. * Natatangi ang mga katinig na pailong sa [[wikang Hapones]] dahil sinusulat lamang ang lahat ng mga ito sa iisang [[kana]] {{lang|ja|ん}}. Karaniwan itong [[Romaji|rinoromanisa]] bilang ''n'' at minsan ''m'', at maaaring kumatawan sa kahit anong katinig na pailong depende sa katinig na katabi nito. Sinusulat ito sa IPA bilang {{IPA|/N/}} at tinatawag na [[moraikong pailong]]. == Uri == Nakalista sa baba ang mga katinig na pailong na nasa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto (IPA), nakaayos ayon sa [[lugar ng artikulasyon]] mula bibig papaloob sa lalamunan. === Pulmonikong katinig === Para sa bawat [[pulmonikong katinig]] na nakalista, nasa taas ang [[Tunog (ponetika)|di-matunog]] na anyo nito habang nasa baba naman ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na pailong sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|m̥}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] | {{Lang|is|kempa}} |'bayani' |{{IPA|[cʰɛm̥pa]}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|m}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" | manok |{{IPA|[maˈnok]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi-ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɱ̊}}}} |[[Wikang Kinyamwezi|Kinyamwezi]] |{{Lang|nym|mfulá}} |'mabuti' |{{IPA|[ɱ̊fulá]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɱ}}}} |[[Wikang Indones|Indones]] |{{Lang|id|konflik}} |'hidwaan' |{{IPA|[ˈkɔɱflɪk̚]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi-dila]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̼}}}} |[[Wikang Araki|Araki]] |{{Lang|akr|m̈ana}} |'tawa' |{{IPA|[n̼ana]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi't gilagid]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n͡m}}}} |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|ńmo}} |'ibon' |{{IPA|[n̪͡mɔ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi't dilang pulupot]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɳ͡m}}}} |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|nmó}} |'tayo' |{{IPA|[ɳ͡mo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa labi't ngala-ngala]] | colspan="5" ! {{n/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ŋ͡m}}}} |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|ngmo}} |'dede' |{{IPA|[ŋ͡mɔ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̪̊}}}} |[[Wikang Iaai|Iaai]] |{{Lang|iai|hnââ}} |'maliit' |{{IPA|[n̪̊ɔɔ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̪}}}} |[[Wikang Irlandes|Irlandes]] |{{Lang|ga|naoi}} |'siyam' |{{IPA|[n̪ˠɰiː]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̥}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|cotton}} |'bulak' |{{IPA|[ˈkɒˈtn̥̍]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |nipis |{{IPA|[nipis]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̠̊}}}} |[[Wikang Perowes|Perowes]] |{{Lang|fo|einki}} |'wala' |{{IPA|[ˈɔn̠̊t͡ʃɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|n̠}}}} |[[Wikang Italyano|Italyano]] |{{Lang|it|angelo}} |'anghel' |{{IPA|[ˈän̠ʲːd͡ʒelo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɳ̊}}}} |[[Wikang Iaai|Iaai]] |{{Lang|iai|hnrathu}} |'malamig' |{{IPA|[ɳ̊aθu]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɳ}}}} |[[Wikang Perowes|Perowes]] |{{Lang|fo|ørn}} |'agila' |{{IPA|[œɻɳ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɲ̊}}}} |[[Wikang Jalapa Mazatec|Jalapa Mazatec]] |{{Lang|maj|hñá}} |'brotsa' |{{IPA|[ɲ̊á]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɲ}}}} |[[Wikang Albanes|Albanes]] |{{Lang|sq|një}} |'isa' |{{IPA|[ɲə]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ŋ̊}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|fy nghot}} |'amerikana' |{{IPA|[və ŋ̊ɔt]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ŋ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |nganga |{{IPA|[ŋɐˈŋa]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pailong sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɴ̥}}}} |[[Wikang Hilagang Totonac|Hilagang Totonac]] |? |'palda ko' |{{IPA|[kiɴˈqαn]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɴ}}}} |[[Wikang Quechua|Quechua]] |{{Lang|qu|sunqu}} |'puso' |{{IPA|[ˈs̠oɴqo]}} |} === Di-pulmonikong katinig === Nakalista sa baba ang mga [[di-pulmonikong katinig]] na makikita sa IPA. Tandaan na nakaayos ang bawat pares batay sa kanilang [[lugar ng artikulasyon]], nasa taas ang [[katinig sa ngala-ngala]] habang nasa baba naman ang [[katinig sa tilao]]. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa parehong labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʘ̃|ŋʘ}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Tonga (Zambia at Zimbabwe)|Tonga]] | rowspan="2" |{{Lang|toi|kumwa}} | rowspan="2" |'uminom' | rowspan="2" |{{IPA|[kʼuᵑʘwa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʘ̃|ɴʘ}}}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǀ̃|ŋǀ}}}} |[[Wikang Khoekhoe|Khoekhoe]] |{{Lang|naq|ǀnam}} |'magmahal' |{{IPA|[ᵑǀȁm̀]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǀ̃|ɴǀ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|incwancwa}} |isang uri ng pagkain |{{IPA|[iɴ͜ǀwáːɴ͜ǀwa]}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǃ̃|ŋǃ}}}} |[[Wikang !Kung|!Kung]] |{{Lang|vaj|nǃan}} |'sa loob' |{{IPA|[ŋ͜ǃáŋ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǃ̃|ɴǃ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|inqola}} |'karwahe' |{{IPA|[iɴ͜ǃɔ́ːla]}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǁ̃|ŋǁ}}}} |[[Wikang Hadza|Hadza]] |{{Lang|hts|konxa}} |'magpares' |{{IPA|[koŋ͜ǁa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǁ̃|ɴǁ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|inxeba}} |'sugat' |{{IPA|[iɴ͜ǁɛ́ːɓa]}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼊̃|ŋ𝼊}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Damin|Damin]] | rowspan="2" |{{Lang|mis|rnǃrn!u}} | rowspan="2" |'tubig-tabang' | rowspan="2" |{{IPA|[𝼊̃\𝼊̃u]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼊̃|ɴ𝼊}}}} |- | rowspan="2" |[[Papitik na katinig na pailong sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǂ̃|ŋǂ}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Taa|Taa]] | rowspan="2" |{{Lang|nmn|ǂnûm}} | rowspan="2" |'dalawa' | rowspan="2" |{{IPA|[ᵑǂûm]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ǂ̃|ɴǂ}}}} |} == Tingnan din == * [[Nasalisasyon]] * [[Katinig na pabibig]] == Sanggunian == {{Reflist}} == Bibliograpiya == * {{cite thesis|last=Norquest|first=Peter K.|year=2007|title=A phonological reconstruction of Proto-Hlai|publisher=[[University of Arizona]]|hdl=10150/194203|degree=PhD|url=https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/194203/azu_etd_2517_sip1_m.pdf?sequence=1&isAllowed=y|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714100732/https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/194203/azu_etd_2517_sip1_m.pdf?sequence=1&isAllowed=y|archive-date=2021-07-14|url-status=live|trans-title=Ponolohikal na rekonstruksiyon sa Proto-Hlai|lang=en}} * {{citation |last=Paulian |first=Christiane |title=Le Kukuya Langue Teke du Congo: phonologie, classes nominales |year=1975 |trans-title=Wikang Kukuya, bahagi ng wikang Teke ng Kongo: ponolohiya at mga uri ng pangngalan |publisher=Peeters Publishers |language=fr}} * {{citation |last=Sampson |first=Rodney |title=Nasal Vowel Evolution in Romance |year=1999 |trans-title=Ebolusyon ng mga Patinig na Pailong sa mga [wikang] Romanse |publisher=Oxford University Press |language=en |isbn=0-19-823848-7}} {{Articulation navbox}} [[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] [[Kategorya:Lingguwistika]] [[Kategorya:Ponetikang pang-artikulasyon]] [[Kategorya:Mga katinig]] [[Kategorya:Bigkas]] jeri8p8iwebpv6tddh5u5uxlv32zml6 0 336972 2207282 2206221 2026-05-14T00:43:53Z GinawaSaHapon 102500 +[[Kategorya:Lingguwistika]]; +[[Kategorya:Bigkas]]; +[[Kategorya:Mga katinig]]; +[[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] using [[WP:HC|HotCat]] 2207282 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''matínis na''' '''katínig''' o '''sibilánte''' ang tawag sa isang grupo ng mga [[katinig na pasutsot]] at [[Katinig na pasara-sutsot|pasara-sutsot]] na may tunog na parang sumisipol o sumisitsit.{{sfnp|Ladefoged|Maddieson|1996|p=?}} Sa [[wikang Tagalog]], ito ang mga tunog na {{IPA|[s ʃ]}} kagaya sa ''sinta'' o ''pasya'' gayundin sa {{IPA|[z]}} sa mga [[salitang hiram]] tulad ng ''[[zoo]]''. Natutukoy ang mga matitinis na katinig sa tunog nito na mas mataas ang kalidad kumpara sa ibang mga kauri nito, at madalas magamit sa [[paralingguwistika]] bilang pantawag ng pansin (hal. ''psst!'' kapag may tinatawag o ''shh!'' kung may pinapatahimik). == Uri == Mga [[katinig sa harapan]] ang mga matitinis na katinig; ibig sabihin, nabubuo sila sa harapang bahagi ng [[dila]]. Naitatangi sila sa isa't isa batay sa hugis ng dila, [[lugar ng artikulasyon]], at kung saang bahagi ng dila ang tumama sa itaas na bahagi ng bibig. Nahahati ang mga ito sa dalawa: mga ''pasitsit'' ({{Lang|en|hissing}}) na nabubuo mula sa pagkitid ng lagusan ng hangin sa bibig dahil sa pag-ipit ng dila sa paleta na nagreresulta sa isang mas malakas na tunog, at mga ''tahimik'' ({{Lang|en|hushing}}) na nabubuo naman mula sa pagpatag ng dila na nagreresulta sa isang mahinang tunog.<ref>{{Cite web |date=2014-02-14 |title=Sibilance - Definition and Examples of Sibilance |url=https://literarydevices.net/sibilance/ |access-date=2021-06-29 |website=Literary Devices |language=en-US|trans-title=Pagkatinis - Kahulugan at Halimbawa ng Pagkatinis}}</ref> Kabilang ang mga matitinis na katinig sa mga '''matutúlis na katínig''' o '''estridénte''', na kinabibilangan din ng mga [[Katinig na pasutsot|pasutsot]] na {{IPA|[f v]}}; itinuturing ng ilang mga lingwista tulad nina [[Noam Chomsky]] at [[Morris Halle]] ang dalawang ito bilang bahagi din ng mga matitinis na katinig, bagamat hindi ito ang opinyon ng nakakarami sa larangan.{{sfnp|Ladefoged|Maddieson|1996|p=?}} Pangunahing ginagamit bilang pantangi sa mga matitinis na katinig ang hugis ng dila. Nakadepende sa hugis ng dila ang magiging tunog ng isang katinig, na agad na maitatangi kahit sa parehong mga wika. Makikita sa talahanayan ang mga kinikilalang hugis ng dila sa lingguwistika, nakaayos mula sa pinakamatinis pababa. {| class="wikitable" ! [[Lugar ng artikulasyon]]!! Hugis ng dila !! Tindi ng palatalisasyon !! Halimbawa !! Paliwanag |- | rowspan="2" | [[Katinig sa gilagid|Gilagid]] || rowspan="3" | {{nowrap|kaliwa–pakanan}} nakalubog || wala || {{IPA|[s z]}} || Nakalubog ang dila. Dahil dito, lumalabas ang hangin nang may puwersa at nagreresulta sa isang matinis na tunog na parang sumisipol.{{sfnp|Ladefoged|Maddieson|1996|pp=145-148}} Isa ito sa mga pinakakaraniwang katinig dahil sa dali ng paggawa nito, kabilang na ang [[wikang Tagalog]] (hal. ''saya'' o ''zoo''). |- |[[Sekundaryong artikulasyon|sekundaryo]] (paiba-iba) |{{IPA|[sʲ zʲ]}} |Pagsasama ng nakalubog na dila at [[palatalisasyon]] (dulot ng pag-angat o pagkurba ng gitna ng dila). Karaniwang maririnig ang mga tunog na ito sa [[mga wikang Eslabo]] kagaya ng [[wikang Ruso]], kung saan may pagtatanging inilalarawan sa mga ito bilang "matigas" at "malambot". |- |[[Katinig sa ngipin-gilagid|Ngipin-gilagid]] |wala |{{IPA|[s̪ z̪]}} |Pagsasama ng nakalubog na dila at [[dentalisasyon]]. Nabubuo ito sa pagtama ng dulo ng dila o parehong dulo at gitnang bahagi ng dila sa likurang bahagi ng itaas na ngipin, na nagreresulta sa isang malambot na tunog na maikukumpara sa {{Lang|en|th}} sa mga [[Wikang Ingles|salitang Ingles]] na {{Lang|en|think}} ('mag-isip') o {{Lang|en|this}} ('ito'). Bihira lamang marinig ang tunog na ito sa mga wika, ngunit maririnig ito sa ilang dayalekto ng [[wikang Kastila]] sa rehiyon ng [[Andalucía|Andalucia]] at ilang mga katutubong wika sa katimugang [[California]] sa [[Estados Unidos]].{{sfnp|Obaid|1973|p=?}}{{sfnp|Dalbor|1980|p=?}}{{sfnp|Bright|1978|p=?}} |- |[[Katinig sa gilagid-paleta|Gilagid-paleta]] |makitid na nakaumbok (patusok) |matindi |{{IPA|[ɕ ʑ]}} |Nakaumbok ang dila ngunit makitid at may matinding palatalisasyon. Maririnig sa [[Mga wikang Sino-Tibetano|mga barayti ng wikang Tsino]], gayundin sa wikang Ruso at [[Wikang Polako|Polako]]. |- |[[Katinig sa paleta-gilagid|Paleta-gilagid]] |malapad na nakaumbok ([[Lungaw|palungaw]]) |katamtaman |{{IPA|[ʃ ʒ]}} |Nakaumbok ang dila na parang lungaw, bahagya ang palatalisasyon. Maririnig sa wikang Tagalog sa mga salitang ''siya'' o ''tiyan'' (kung bibigkasin bilang ''sh'' at ''ch''). |- | rowspan="3" |[[Katinig sa dilang pulupot|Dilang pulupot]] |patag | rowspan="3" |wala |{{IPA|[ʂ̻ ʐ̻]}} |Nabubuo sa pamamagitan ng nakaatras na dila, hindi pulupot, nakaangat sa paleta, o nakaumbok o nakalubog. Kumpara sa ibang mga kapares nito, hindi masyadong nakaatras ang mga ito at madalas na pinakapatag sa lahat ng mga katinig na pasitsit, bagamat maaari pa rin silang magkaroon ng bahagyang paglubog o pag-umbok. |- | rowspan="2" |harap-likod nakaumbok |{{IPA|[ʂ̺ ʐ̺]}} |Nabubuo sa pamamagitan ng bahagyang nakaumbok at nakaatras na dila at walang palatalisasyon. Bagamat nakaumbok, hindi gaano ang pagkakurba nito kumpara sa uri sa ibaba. Maaari silang magpakita ng [[belarisasyon]] (dahil sa lapit nito sa ngala-ngala) o magkaroon na tunog na [[Rotikong katinig|mala-titik ''R'']]. |- |{{IPA|[ʂ ʐ]}} |Matindi ang pagkaumbok at pag-atras ng dila sa puntong nakapulupot na ito at walang nagaganap na palatalisasyon. Dahil dito, ito ang pinakamahina sa mga katinig na pasitsit batay sa tinis. Maaaring magpakita ang mga ito ng antas ng belarisasyon, at halos malapit na ito sa tunog ng titik ''R''. |} == Notasyon == Nasa talahanayan sa ibaba ang mga simbolong ginagamit para sa mga matitinis na katinig sa [[Internasyonal na Ponetikong Alpabeto]] (IPA). {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- ! colspan="6" |[[Katinig na pasutsot]] |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s̪}}}} |[[Wikang Mandarin|Mandarin]] |{{Lang|zh|三}} {{Lang|zh-Latn|sān}} |'tatlo' |{{IPA|[s̪a̋n]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z̪}}}} |[[Wikang Pranses|Pranses]] |{{Lang|fr|zèbre}} |'[[sebra]]' |{{IPA|[z̪ɛbʁ]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |lasa |{{IPA|[ˈlasɐ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z}}}} |[[Wikang Malayo|Malay]] |{{Lang|ms|beza}} |'pagkakaiba' |{{IPA|[bezə]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |siya |{{IPA|[ʃa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʒ}}}} |[[Wikang Eslobako|Eslobako]] |{{Lang|sk|žena}} |'babae' |{{IPA|[ʒena]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasutsot sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂ}}}} |[[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] |{{Lang|uk|шахи}} {{Lang|uk-Latn|šahy}} |'[[ahedres]]' |{{Ipa|[ˈʂɑxɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʐ}}}} |[[Wikang Polako|Polako]] |{{Lang|pl|żona}} |'asawang babae' |{{IPA|[ˈʐ̻ɔn̪ä]}} |- ! colspan="6" |[[Katinig na pasara-sutsot]] |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasara-sutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|t̪s̪}}}} |[[Wikang Ungaro|Unggaro]] |{{Lang|hu|cica}} |'kuting' |{{IPA|[ˈt̻͡s̪it̻͡s̪ɒ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d̪z̪}}}} |[[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] |{{Lang|lv|drudzis}} |'lagnat' |{{IPA|[ˈd̪rud̻͡z̪is̪]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasara-sutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ts}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|tea}} |'tsaa' |{{IPA|[ˈt͡sɪˑi̯]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|dz}}}} |[[Wikang Luksemburges|Luksemberges]] |{{Lang|lb|spadséieren}} |'gumala' |{{IPA|[ʃpɑˈd͡zɜ̝ɪ̯əʀən]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasara-sutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|t̠ʃ}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |tsuper |{{IPA|[t͡ʃʊˈpɛɾ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d̠ʒ}}}} | colspan="2" |diyan |{{IPA|[d͡ʒän]}} |- | rowspan="2" |[[Matinis na katinig na pasara-sutsot sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|tɕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|tjener}} |'tagasilbi' |{{IPA|[ˈt͡ɕeːnɐ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|dʑ}}}} |[[Wikang Katalan|Katalan]] |{{Lang|ca|mitjà}} |'katamtaman' |{{IPA|[mi(d)ˈd͡ʑä]}} |} == Sanggunian == === Pagsipi === {{Reflist}} === Pinagkunan === * {{citation |last=Bright |first=William |title=Sibilants and naturalness in aboriginal California |journal=Journal of California Anthropology, Papers in Linguistics |volume=1 |pages=39–63 |year=1978 |trans-title=Mga katinig na pasitsit at ang pagiging likas nito sa aborihinal na California |language=en}} * {{cite book |last=Catford |first=J. C. |author-link=J. C. Catford |url=https://archive.org/details/fundamentalprobl0000catf_t1d4/ |title=Fundamental Problems in Phonetics |publisher=Indiana University Press |year=1982 |isbn=0-253-32520-X |language=en |trans-title=Mga Pangunahing Problema sa Ponetika |orig-year=1977}} * {{citation |last=Dalbor |first=John B. |title=Observations on Present-Day Seseo and Ceceo in Southern Spain |journal=Hispania |volume=63 |issue=1 |pages=5–19 |year=1980 |trans-title=Mga Obserbasyon sa Kasalukuyang Seseo at Ceceo sa Katimugang Espanya |publisher=American Association of Teachers of Spanish and Portuguese |language=en |doi=10.2307/340806 |jstor=340806}} * {{citation |last=Hualde |first=José Ignacio |title=Basque phonology |year=1991 |trans-title=Ponolohiya ng wikang Basque |place=London |publisher=Routledge |language=en |jstor=340806}} * {{SOWL}} * {{citation |last=Obaid |first=Antonio H. |title=The Vagaries of the Spanish 'S' |journal=Hispania |volume=56 |issue=1 |pages=60–67 |year=1973 |trans-title=Mga Di-Inaasahan sa 'S' ng wikang Kastila |publisher=American Association of Teachers of Spanish and Portuguese |language=en |doi=10.2307/339038 |jstor=339038}} * {{citation |last=Shosted |first=Ryan K. |title=Just put your lips together and blow? The whistled fricatives of Southern Bantu |url=http://www.cefala.org/issp2006/cdrom/articles/shosted.pdf |year=2006 |trans-title=Basta idikit mo lang ang mga labi mo saka buga? Ang mga sinisipol na katinig na pasutsot ng wikang Katimugang Bantu |language=en}} {{Articulation navbox}} [[Kategorya:Lingguwistika]] [[Kategorya:Bigkas]] [[Kategorya:Mga katinig]] [[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] am9islxrhizlyehmfhuxbw42oxx0ys2 0 338123 2207279 2206981 2026-05-14T00:41:13Z GinawaSaHapon 102500 +[[Kategorya:Lingguwistika]]; +[[Kategorya:Mga katinig]]; +[[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]]; +[[Kategorya:Bigkas]] using [[WP:HC|HotCat]] 2207279 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> {{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na palapít''' o '''aproksimánte''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng paglapit ng mga artikulador sa isa't isa ngunit hindi ganap o sapat ang pagkitid ng lagusan ng hangin para makagawa ng maligalig na tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|1975|p=277}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}, sinisipi sina {{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996}}</ref> Dahil dito, nasa pagitan ang mga ito ng mga [[katinig na pasutsot]], na gumagawa ng maligalig na tunog, at mga [[patinig]], na walang ginagawang kahit anong ligalig sa tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}</ref> Kabilang sa mga katinig na palapit ang mga [[malapatinig]] na {{IPA|[w y]}} (hal. ''wala'' at ''yaya'') at mga [[katinig na pagilid]] kagaya ng {{IPA|[l]}} (hal. ''laro''). Depende sa kahulugan, maaaring kasama rin sa mga ito ang lahat ng mga [[katinig na pakatal]] (parehong [[Simpleng katinig na pakatal|simple]] at [[Matinding katinig na pakatal|matindi]]), o tanging mga [[Katinig na tunog-R|katinig na tunog-''R'']] lamang na hindi pakatal (hal. {{IPA|[ɹ]}}).<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=201}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Hall|2007|p=316}}</ref> == Kahulugan == Dahil sa lapit ng mga katinig na palapit sa mga patinig, tinatawag din ang mga ito bilang mga [[malapatinig]] o mga ''madudulas na katinig''. Sa kasalukuyan, itinuturing bilang isang grupo ng mga katinig na palapit ang mga malapatinig. May mga kaakibat itong katumbas na [[patinig]], na makikita sa lahat ng mga wikang meron nito.<ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}}, sinisipi sina {{Harvcoltxt|Maddieson|Emmorey|1985}}</ref> Nakadepende ang mga pares sa ponolohiya ng mga wika o kahit maging sa gampanin nito sa balarila ng mga ito, kagaya ng kaso ng ''[[Ablaut sa Proto-Indo-Europeo|ablaut]]'' sa [[protowikang Indo-Europeo]]. May mga wika ring umiiwas na itabi ang mga katinig na palapit sa katumbas nitong patinig sa kanilang sistema.<ref>{{Harvcoltxt|Rubach|2002|p=680}}, sinisipi si {{Harvcoltxt|Kawasaki|1982}}</ref> May mga [[Ponetika|ponetista]] na nagtatangi sa mga malapatinig sa ibang mga katinig na palapit batay sa puwesto nito sa isang [[pantig]]. Halimbawa, ayon kay Jean-Pierre Montreuil, magkaiba ang mga katinig na palapit sa mga [[salitang Ingles]] na {{Lang|en|par}} ("magkapantay") at {{Lang|en|buy}} ("bumili") sa mga [[salitang Pranses]] na {{Lang|fr|par}} ("pumasok") at {{Lang|fr|baille}} ("banyera", binibigkas parehas sa {{Lang|en|buy}}) dahil nasa dulo ng pantig ang puwesto ng katinig na palapit sa pares na Pranses habang nasa nasa gitna naman ng pantig ang sa pares na Ingles.<ref name=":0">{{Harvcoltxt|Montreuil|2004|p=104}}</ref> Ibig sabihin, maaaring maganap ang mga pagtatanging di agad halata (kung di man bahagya lamang ang pagtatangi) sa mga wikang kagaya ng [[wikang Italyano]] (hal. ang tunog na ''I'' sa gitna ng pantig sa salitang {{Lang|it|piede}} {{IPA|[ˈpi̯ɛˑde]}} "paa" kontra sa simula ng pantig sa salitang {{Lang|it|piano}} {{IPA|[ˈpjaˑno]}} "patag").<ref name=":0" /> {| class="wikitable" style="margin: auto; border: none;" |- |+Mga pares ng katinig na palapit at patinig<ref>{{Harvcoltxt|Martínez-Celdrán|2004|p=202}}</ref><ref>{{Harvcoltxt|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}}</ref> ![[Patinig]] !Katinig ![[Lugar ng artikulasyon]] !Halimbawa |- |{{IPA link|i}} |{{IPA link|j}}{{Efn|Dahil nakaunat ang mga labi kapag binibigkas ang mga patinig na {{IPA|[i ɯ]}}, ipinapahiwatig nito na ganito rin ang kaso sa mga kapares nitong katinig na palapit {{IPA|[j ɰ]}}. Gayunpaman, walang ganitong pag-uunat na nagaganap sa mga katinig, at kung meron man, bahagya lamang. Dahil dito, maaaring ipares ang mga ito sa mga [[katinig na pasutsot]] na may nakababang tuldik {{angbr IPA|ʝ᫛ ɣ᫛}}, kung ang habol ay isang walang pinapanigang artikulasyon sa pagitan ng nakaunat na {{IPA|[j ɰ]}} o nakabilog na {{IPA|[ɥ w]}}.<ref>{{Cite book |last=Esling |first=John |title=The Handbook of Phonetic Sciences |publisher=Wiley-Blackwell |year=2012 |isbn=978-1118358207 |editor-last=Hardcastle |editor-first=William J. |edition=2 |pages=699 |language=en |trans-title=Ang Handbook sa Agham Ponetika |chapter=Phonetic Notation |trans-chapter=Notasyong Ponetiko |editor-last2=Laver |editor-first2=John |editor-last3=Gibbon |editor-first3=Fiona E.}}</ref>|name=:0}} |[[Katinig sa paleta|Paleta]] |[[Wikang Espanyol|Espanyol]] {{lang|es|ampl'''í'''o}} ("pinahaba ko") vs {{lang|es|ampl'''ió'''}} ("pinahaba niya") |- |{{IPA link|y}} |{{IPA link|ɥ}} |[[Katinig sa labi't paleta|Labi't paleta]] |[[Wikang Pranses|Pranses]] {{lang|fr|aig'''u'''}} ("matulis") vs. {{lang|fr|aig'''u'''ille}} ("karayom") |- |{{IPA link|ɯ}} |{{IPA link|ɰ}}{{Efn|name=:0}} |[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]] |[[Wikang Koreano|Koreano]] {{lang|ko|'''음'''식}} ({{Lang|ko-Latn|eumsik}}, "pagkain") vs. {{lang|ko|'''의'''사}} ({{Lang|ko-Latn|uisa}}, "doktor") |- |{{IPA link|u}} |{{IPA link|w}} |[[Katinig sa labi't ngala-ngala|Labi't ngala-ngala]] |Espanyol {{lang|es|contin'''ú'''o}} ("tinuloy ko") vs. {{lang|es|contin'''uó'''}} ("tinuloy niya") |- |{{IPA link|ɚ}} |{{IPA link|ɻ}} |[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]] [[Katinig sa dilang pulupot|Dilang pulupot]]{{Efn|Dahil sa komplikasyon sa artikulasyon sa tunog na ''R'' sa Amerikanong Ingles, may ilang pagkakaiba ito sa ponetikong paglalarawan nito. Madalas na ginagamit na transkripsiyon para rito ang [[katinig na palapit sa gilagid]] {{IPA|[ɹ]}}, kahit na mas malapit ito sa tunog sa [[katinig na palapit sa likurang gilagid|likurang gilagid]]. Maaari ding maganap ang aktuwal na pagpulupot ng dila at pareho itong nagaganap bilang baryasyon ng iisang tunog.<ref>{{Harvcoltxt|Hallé|Best|Levitt|Andrea|1999|p=283}} sinisipi sina {{Harvcoltxt|Delattre|Freeman|1968}}, {{Harvcoltxt|Zawadzki|Kuehn|1980}}, at {{Harvcoltxt|Boyce|Espy-Wilson|1997}}</ref> Gayunpaman, itinatangi ni J.C. Catford ang mga patinig ng Amerikanong Ingles (na tinatawag niyang "rotarisado" o mala-''R'') at mga patinig na may pagpulupot ng dila kagaya ng mga patinig sa [[wikang Badaga]].<ref>{{Harvcoltxt|Catford|1988|p=161f}}</ref> Sa kabilang banda, parehong itinuturing naman ni Robert Trask ang mga ito bilang mga mala-''R'' na patinig at sinabing pareho itong may nakababang ikatlong pormant.<ref>{{Harvcoltxt|Trask|1996|p=310}}</ref><ref>Parehong sinipi sa {{Harvcoltxt|Hamann|2003|pp=25–26}}</ref> }} |[[Wikang Ingles|Ingles]] ng Hilagang Amerika {{lang|en|wait'''er'''}} vs. {{lang|en|wait'''r'''ess}} |} == Uri == Nakalista sa talahanayan ang mga katinig na palapit na may kaakibat na simbolo sa Internasyonal na Ponetikong Alpabeto. Para sa bawat pares ng katinig, nasa taas ang di-matunog na anyo habang nasa baba naman ang matunog na anyo nito. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na palapit sa parehong labi]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|β̞}}}} |[[Wikang Indones|Indones]] | {{Lang|id|tawa}} |'tawa' |{{IPA|[taβ̞a]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa labi-ngipin]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʋ}}}} |[[Wikang Hawayano|Hawayano]] |{{Lang|haw|wikiwiki}} |'mabilis' |{{IPA|[ʋikiʋiki]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa labi't paleta]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɥ}}}} |[[Wikang Pranses|Pranses]] |{{Lang|fr|nuire}} |'manakit' |{{IPA|[nɥiʁ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa labi't ngala-ngala]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|w}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |araw |{{IPA|[ˈɐɾaw]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa ngipin]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̞}}}} |[[Wikang Kagayanën|Kagayanën]] |{{Lang|cgc|kalag}} |'kaluluwa' |{{IPA|[kað̞aɡ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa ngipin pagilid]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|l̪}}}} |[[Wikang Ungaro|Unggaro]] |{{Lang|hu|elem}} |'baterya' |{{IPA|[ˈɛl̪ɛm]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa gilagid]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ}}}} |[[Wikang Albanes|Albanes]] |{{Lang|sq|gjelbër}} |'luntian' |{{IPA|[ˈɟʑɛlbəɹ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|l̥}}}} |[[Wikang Pranses|Pranses]] |{{Lang|fr|peuple}} |'mamamayan' |{{IPA|[pœpl̥]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|l}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |luto |{{IPA|[ˈluto]}} |- | rowspan="2" |[[Belarisadong katinig na palapit sa gilagid pagilid]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɫ}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] |{{Lang|is|sigldi}} |'naglayag' |{{IPA|[s̺ɪɫ̪t̪ɪ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa likurang gilagid]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] |{{Lang|en|car}} |'kotse' |{{IPA|[ˈkʰɑɹ̠]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa likurang gilagid pagilid]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|l̠}}}} |[[Wikang Igbo|Igbo]] |{{Lang|ig|lì}} |'ibaón' |{{IPA|[l̠ì]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa dilang pulupot]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ}}}} |[[Wikang Perowes|Perowes]] |{{Lang|fo|hoyrdi}} |'narinig' |{{IPA|[hɔiɻʈɛ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa dilang pulupot pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɭ̊}}}} | colspan="4" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɭ}}}} |[[Wikang Perowes|Perowes]] |{{Lang|fo|árla}} |'maaga' |{{IPA|[ɔɻɭa]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa paleta]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|j}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |[[maya]] |{{IPA|[ˈmajɐ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa paleta pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʎ̥}}}} |[[Wikang Turko|Turko]] |{{Lang|tr|dil}} |'dila' |{{IPA|[ˈd̟iʎ̟̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʎ}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] |{{Lang|en|million}} |'milyon' |{{IPA|[ˈmɪʎən]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa ngala-ngala]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɰ}}}} |[[Wikang Guarani|Guarani]] |{{Lang|gug|gotyo}} |'malapit' |{{IPA|[ɰoˈtɨo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa ngala-ngala pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʟ̥}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|pwll}} |'sapa, hukay' |{{IPA|[pʊʟ̥]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʟ}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (Katimugang Amerika) |{{Lang|en|middle}} |'gitna' |{{IPA|[ˈmɪɾʟ̩]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na palapit sa tilao pagilid]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʟ̠}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (Estados Unidos) |{{Lang|en|wool}} |'[[lana]]' |{{IPA|[wʊʟ̠]}} |} == Talababa == :{{Notelist}} == Sanggunian == === Pagsipi === {{Reflist}} === Pinagkunan === * {{citation |last=Akamatsu |first=Tsutomu |title=A critique of the IPA Chart |url=http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |journal=Contextos |volume=X |issue=19–20 |pages=7–42 |year=1992 |trans-title=Isang kritisismo sa talahanayan ng IPA |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.revistacontextos.es/1992/1.-Tsu%C3%ADomu.Akamatsu.pdf |language=en |access-date=21 December 2020 |archive-date=2022-10-09 |url-status=live}} * {{cite conference|mode=cs2|last1=Asu|first1=Eva Liina|last2=Nolan|first2=Francis|last3=Schötz|first3=Susanne|year=2015|title=A comparative study of Estonian Swedish voiceless laterals: Are voiceless approximants fricatives?|book-title=Proceedings: 18th International Congress of Phonetic Sciences|publisher=University of Glasgow|isbn=978-0-85261-941-4|url=https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.internationalphoneticassociation.org/icphs-proceedings/ICPhS2015/Papers/ICPHS0077.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|lang=en|trans-title=Kumparatibong pag-aaral sa mga walang tunog na katinig na pagilid sa wikang Suwesyo sa Estonia: Mga pasutsot ba ang mga walang tunog na palapit?}} * {{citation |last1=Ashby |first1=Michael |title=Introducing Phonetic Science |year=2005 |trans-title=Panimula sa Agham ng Ponetika |publisher=Cambridge |language=en |isbn=0-521-00496-9 |last2=Maidment |first2=John}} * {{citation |last1=Ball |first1=Martin |title=Phonetics: the Science of Speech |year=1999 |trans-title=Ponetika: Ang Agham ng Pananalita |publisher=Arnold |language=en |isbn=0-340-70010-6 |last2=Rahilly |first2=Joan}} * {{citation |last1=Bickford |first1=Anita |title=Articulatory Phonetics |year=2006 |trans-title=Ponetikang Artikularyo |edition=4 |publisher=S.I.L. International |language=en |isbn=1-55671-165-4 |last2=Floyd |first2=Rick}} * {{citation |last=Boersma |first=Paul |title=Functional Phonology: Formalizing the Interactions Between Articulatory and Perceptual Drives |year=1997 |trans-title=Punsiyonal na Ponolohiya: Pagsasapormal sa mga Interaksyon sa pagitan ng mga Artikularyo at Perseptuwal na Tunguhin |trans-chapter=Pagbabago ng tunog sa punsiyonal na ponolohiya |chapter=Sound change in functional phonology |place=[[The Hague]], Olanda |publisher=Holland Academic Graphics |language=en}} * {{citation |last1=Boyce |first1=S. |title=Coarticulatory stability in American English /r/ |journal=Journal of the Acoustical Society of America |volume=101 |issue=6 |pages=3741–3753 |year=1997 |trans-title=Katatagang koartikularyo sa Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |bibcode=1997ASAJ..101.3741B |citeseerx=10.1.1.16.4174 |doi=10.1121/1.418333 |pmid=9193061 |last2=Espy-Wilson |first2=C.}} * {{citation |last=Catford |first=J. C. |title=A Practical Introduction to Phonetics |year=1988 |trans-title=Praktikal na Panimula sa Ponetika |publisher=Oxford University Press |language=en |author-link=J. C. Catford}} * {{citation |last1=Catford |first1=J. C. |title=Fundamental Problems in Phonetics |date=1977 |trans-title=Mga Pangunahing Problema sa Ponetika |publisher=Edinburgh University Press |language=en |isbn=0-85224-279-4}} * {{citation |last1=Clark |first1=John |title=An Introduction to Phonetics and Phonology |year=1995 |trans-title=Panimula sa Ponetika at Ponolohiya |edition=2 |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-19452-5 |last2=Yallop |first2=Colin}} * {{citation |last1=Delattre |first1=P. |title=A dialect study of American R's by x-ray motion picture |journal=Linguistics |volume=44 |pages=29–68 |year=1968 |trans-title=Pag-aaral sa mga dayalekto ukol sa Amerikanong R sa pamamagitan ng x-ray na bidyo |language=en |last2=Freeman |first2=D. C.}} * {{citation |last=Grønnum |first=Nina |title=Fonetik og fonologi, Almen og Dansk |url=https://books.google.com/books?id=9RtCAgAAQBAJ |year=2005 |trans-title=Ponetika at Ponolohiya, Pangkalahatan at wikang Danes |edition=3 |place=[[Copenhagen]], Dinamarka |publisher=Akademisk Forlag |language=da |isbn=87-500-3865-6 |author-link=Nina Grønnum}} * {{citation |last=Hall |first=T. A. |title=The Cambridge Handbook of Phonology |pages=311–334 |year=2007 |editor-last=de Lacy |editor-first=Paul |trans-title=Ang Handbook ng Cambridge sa Ponolohiya |trans-chapter=Mga tampok na segmental |chapter=Segmental features |publisher=Cambridge University Press |language=en |isbn=978-0-521-84879-4}} * {{citation |last1=Hallé |first1=Pierre A. |title=Phonetic vs. phonological influences on French listeners' perception of American English approximants |journal=Journal of Phonetics |volume=27 |issue=3 |pages=281–306 |year=1999 |trans-title=Ponetiko vs ponolohikal na mga impluwensiya sa persepsiyon ng mga tagapakinig na Pranses sa mga katinig na palapit ng Amerikanong Ingles |language=en |doi=10.1006/jpho.1999.0097 |last2=Best |first2=Catherine T. |last3=Levitt |first3=Andrea |last4=Andrea}} * {{Citation |last=Hamann |first=Silke |title=The Phonetics and Phonology of Retroflexes |url=http://dspace.library.uu.nl:8080/handle/1874/627 |year=2003 |trans-title=Ang Ponetika at Ponolohiya ng mga Katinig sa Dilang Pulupot |place=[[Utrecht]], Olanda |publisher=LOT |language=en |isbn=90-76864-39-X}}{{Dead link|date=October 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{citation |last=Kawasaki |first=Haruko |title=An acoustical basis for universal constraints on sound sequences |year=1982 |trans-title=Akustikong basehan para sa mga pangkalahatang hangganan ng mga sekuwensiya ng tunog |publisher=University of California, Berkeley |language=en}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Phonetic Study of West African Languages |year=1964 |trans-title=Ponetikong Pag-aaral sa mga Wika ng Kanlurang Aprika |place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |language=en |author-link=Peter Ladefoged}} * {{Citation |last=Ladefoged |first=Peter |title=A Course in Phonetics |year=1975 |trans-title=Kurso sa Ponetika |place=New York |publisher=Harcourt Brace Jovanovich |language=en}} * {{SOWL}} * {{citation |last1=Maddieson |first1=Ian |title=Relationship between semivowels and vowels: Cross-linguistic investigations of acoustic difference and coarticulation |journal=Phonetica |volume=42 |issue=4 |pages=163–174 |year=1985 |trans-title=Relasyon ng mga malapatinig at patinig: Mga imbestigasyon sa iba't ibang wika ukol sa pagkakaiba sa akustika at koartikulasyon |language=en |doi=10.1159/000261748 |pmid=3842771 |last2=Emmorey |first2=Karen |author-link2=Karen Emmorey |s2cid=46872676}} * {{citation |last=Martínez-Celdrán |first=Eugenio |title=Problems in the classification of approximants |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=34 |issue=2 |pages=201–210 |year=2004 |trans-title=Mga problema sa klasipikasyon sa mga katinig na palapit |language=en |doi=10.1017/S0025100304001732 |s2cid=144568679}} * {{citation |last1=Martínez-Celdrán |first1=Eugenio |title=Castilian Spanish |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=33 |issue=2 |pages=255–259 |year=2003 |trans-title=Wikang Kastila |language=en |doi=10.1017/S0025100303001373 |last2=Fernández-Planas |first2=Ana Ma. |last3=Carrera-Sabaté |first3=Josefina |doi-access=free}} * {{citation |last=Montreuil |first=Jean-Pierre |title=From velar codas to high nuclei: phonetic and structural change in OT |journal=Probus |volume=16 |pages=91–111 |year=2004 |trans-title=Mula sa ngala-ngalang dulo patungong mataas na gitna: ponetiko at estraktural na pagbabago sa OT |language=en |doi=10.1515/prbs.2004.005}} * {{citation |last1=O'Connor |first1=J. D. |title=Phonetics |date=1973 |trans-title=Ponetika |publisher=Penguin |language=en}} * {{citation |last1=Ohala |first1=John J. |title=Turbulent Sounds: An Interdisciplinary Guide |pages=37–101 |year=2010 |editor1-last=Fuchs |editor1-first=Susanne |trans-title=Mga Maliligalig na Tunog: Isang Interdisiplinaryong Gabay |trans-chapter=Pagkaligalig at ponolohiya |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603090714/https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |chapter=Turbulence and phonology |chapter-url=https://pagines.uab.cat/mariajosepsole/sites/pagines.uab.cat.mariajosepsole/files/2.-ohala_sole_final_1march2010.pdf |location=Berlin |publisher=De Gruyter Mouton |language=en |doi=10.1515/9783110226584.37 |isbn=978-3-11-022657-7 |access-date=2021-06-03 |archive-date=2021-06-03 |last2=Solé |first2=Maria-Josep |author-link1=John Ohala |editor2-last=Toda |editor2-first=Martine |editor3-last=Żygis |editor3-first=Marzena}} * {{citation |last=Pike |first=Kenneth |title=Phonetics |year=1943 |trans-title=Ponetika |publisher=University of Michigan Press |language=en |author-link=Kenneth Pike}} * {{citation |last=Rubach |first=Jerzy |title=Against subsegmental glides |journal=Linguistic Inquiry |volume=33 |issue=4 |pages=672–687 |year=2002 |trans-title=Kontra sa mga subsegmental na dulas |language=en |doi=10.1162/ling.2002.33.4.672 |s2cid=57566358}} * {{citation |last=Saporta |first=Sol |title=A Note on Spanish Semivowels |journal=Language |volume=32 |issue=2 |pages=287–290 |year=1956 |trans-title=Ukol sa mga Malapatinig sa wikang Espanyol |language=en |doi=10.2307/411006 |jstor=411006}} * {{citation |last=Shadle |first=Christine |title=Handbook of Phonetic Sciences |year=2000 |editor1-last=Hardcastle |editor1-first=W. J. |trans-title=Handbook ng Agham Ponetika |trans-chapter=Ang Erodinamika ng Pananalita |chapter=The Aerodynamics of Speech |publisher=Blackwell |language=en |isbn=0-631-18848-7 |editor2-last=Laver |editor2-first=J.}} * {{Citation |last=Trask |first=Robert L. |title=A Dictionary of Phonetics and Phonology |year=1996 |trans-title=DIksiyonaryo ng Ponetika at Ponolohiya |place=London |publisher=Routledge |language=en}} * {{citation |last1=Zawadzki |first1=P. A. |title=A cineradiographic study of static and dynamic aspects of American English /r/ |journal=Phonetica |volume=37 |issue=4 |pages=253–266 |year=1980 |trans-title=Isang sineradyograpikong pag-aaral sa mga estatiko at dinamikong aspeto ng Amerikanong Ingles na /r/ |language=en |doi=10.1159/000259995 |pmid=7443796 |last2=Kuehn |first2=D. P. |s2cid=46760239}} {{Articulation navbox}}{{Authority control}} [[Kategorya:Lingguwistika]] [[Kategorya:Mga katinig]] [[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] [[Kategorya:Bigkas]] ioyqwuam9sa8mtn7gsp5ah2bpwovs0d 0 338143 2207283 2206844 2026-05-14T00:44:43Z GinawaSaHapon 102500 +[[Kategorya:Lingguwistika]]; +[[Kategorya:Mga katinig]]; +[[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]]; +[[Kategorya:Bigkas]] using [[WP:HC|HotCat]] 2207283 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{For|kabuuang uri ng katinig|katinig na palapit}}{{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''malapatínig''' ang mga [[katinig]] na halos katunog ng mga [[patinig]] ngunit umaakto bilang mga hangganan ng isang [[pantig]] imbes bilang gitna ({{Lang|en|nucleus}}) nito.{{sfnp|Ladefoged|Maddieson|1996|p=322}} Bahagi ang mga ito ng mga [[katinig na palapit]]. Halimbawa sa [[wikang Tagalog]] ang mga tunog na {{IPA|[w j]}} na sinusulat bilang ''w'' at ''y'' sa mga salitang ''wala'' at ''yaya''. == Kahulugan == Bahagi ang mga malapatinig ng mga [[katinig na palapit]].{{sfnp|Crystal|2008|pp=431–2}}{{sfnp|Martínez Celdrán|2004|p=9}} Bagamat itinuturing ang dalawang termino bilang magkapareho sa larangan,{{sfnp|Meyer|2005|p=101}} itinuturing ng mas nakakaraming lingwista ang mga malapatinig bilang isang bahagi lamang ng mas malaking pangkat ng mga katinig na palapit. Walang eksaktong kahulugan ang napagkakasunduan ukol rito, at maaaring magkakaiba-iba ang kahulugan at saklaw na ibinibigay ng mga may-akda; halimbawa, hindi itinuturing nina [[Peter Ladefoged]] at [[Ian Maddieson]] bilang malapatinig ang [[katinig na palapit sa labi-ngipin]] {{IPA|[ʋ]}}.{{sfnp|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}} Sa [[Internasyonal na Ponetikong Alpabeto]], ginagamit ang [[Arko (tuldik)|arko]] bilang tuldik para sa mga patinig na hindi silabiko, na kinakabit sa isang simbolong sumisimbolo sa isang patinig: {{unichar|032F|COMBINING INVERTED BREVE BELOW|ulink=Phonetic symbols in Unicode|cwith=◌}}. Ginagamit noon hanggang 1989 para rito ang {{unichar|0306|COMBINING BREVE|ulink=Phonetic symbols in Unicode|cwith=◌}}, na ginagamit na ngayon para sa [[napakailing tunog]]. Narito ang apat na napagkakasunduan bilang mga malapatinig at ang mga katumbas nitong patinig: {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="2" |Katumbas na patinig{{sfnp|Martínez Celdrán|2004|p=9}} ! colspan="4" |Halimbawa |- !IPA !Pangalan !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- |[[Katinig na palapit sa labi't paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɥ}}}} |{{Big|{{IPA link|audio=yes|y}}}} |[[Nakasarang bilog na harapang patinig]] |[[Wikang Pranses|Pranses]] |{{Lang|fr|nuire}} |'manakit' |{{IPA|[nɥiʁ]}} |- |[[Katinig na palapit sa labi't ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|w}}}} |{{Big|{{IPA link|audio=yes|u}}}} |[[Nakasarang bilog na likurang patinig]] |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |araw |{{IPA|[ˈɐɾaw]}} |- |[[Katinig na palapit sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|j}}}} |{{Big|{{IPA link|audio=yes|i}}}} |[[Nakasarang di-bilog na harapang patinig]] |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |[[maya]] |{{IPA|[ˈmajɐ]}} |- |[[Katinig na palapit sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɰ}}}} |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɯ}}}} |[[Nakasarang di-bilog na likurang patinig]] |[[Wikang Guarani|Guarani]] |{{Lang|gug|gotyo}} |'malapit' |{{IPA|[ɰoˈtɨo]}} |} Bukod sa mga ito, ipinapanukala ring ituring bilang mga malapatinig ng ilang mga lingwista ang mga sumusunod na katinig na palapit: * Ang [[matunog na katinig na palapit sa gilagid]] {{IPA|[ɹ]}} at ang [[matunog na katinig na palapit sa dilang pulupot]] {{IPA|[ɻ]}}, na ipinapares sa mga [[Mala-R na patinig|mala-''R'' na patinig]] tulad ng {{IPA|[ɚ]}} o {{IPA|[ɝ]}}.{{sfnp|Ladefoged|Maddieson|1996|p=323}}{{sfnp|Martínez Celdrán|2004|p=8}} * Ang [[matunog na katinig na palapit sa lalaugan]] {{IPA|[ʕ̞]}}, na ipinapares sa [[nakabukang likurang patinig]] {{IPA|[ɑ]}},{{sfnp|Esling|2010|p=695}} at madalas na sinasabing may natatanging katangian ng artikulasyon sa [[lalaugan]].{{sfnp|Esling|2005|p=40}} == Pagkukumpara == === Kumpara sa mga patinig === Batay sa kahulugan, itinatangi ang mga malapatinig sa mga [[patinig]] base sa pagiging di-silabiko ng mga ito. Bukod dito, mas maiiksi ang mga malapatinig.{{sfnp|Crystal|2008|pp=431–2}} Sa ilang mga wika kagaya ng [[wikang Amhariko]] at [[Wikang Yoruba|Yoruba]], mas makitid ang lagusan ng hangin para mabuo ang mga malapatinig kumpara sa mga katumbas nitong patinig. Gayunpaman, maaaring ituring bilang magkatumbas ang dalawang ito pagdating sa [[ponema]]. Halimbawa, maaaring ituring ang [[Wikang Ingles|salitang Ingles]] na {{Lang|en|fly}} ("langaw" o "lumipad" depende sa paksa) bilang isang bukas na [[diptonggo]] {{IPA|[flai̯]}} o saradong [[pantig]] na nagtatapos sa isang katinig {{IPA|[flaj]}}.{{sfnp|Cohen|1971|p=51}} === Kumpara sa mga pasutsot at ibang palapit === Batay sa kahulugan, itinatangi ang mga [[katinig na palapit]] (kabilang ang mga malapatinig) sa mga [[katinig na pasutsot]] base sa paano nagagawa ang tunog; sa mga pasutsot, may nagaganap na kiskis o ligalig na tunog, na wala sa mga palapit. Sa konteksto ng [[wikang Espanyol]], ipinapanukala ng lingwistang si [[Martínez Celdrán]] noong 2004 ang isang karagdagang grupo ng mga katinig na palapit, na tinatawag niya bilang mga ''matitinis na katinig na palapit'' ({{Lang|en|spirant approximants}}, halimbawa ay {{IPA|[ʝ̞]}}) na itinatangi sa parehong mga malapatinig at katinig na pasutsot at inilarawan bilang "mga di-[[Katinig na tunog-R|rotikong]] sentrong katinig na palapit".{{sfnp|Martínez Celdrán|2004|pp=5-6}} Samantala, ginamit muli naman nina [[Martin Ball]] at [[Joan Rahilly]] ang katagang "walang kiskis na [[Tunog na dumadaloy|dinadaluyang tunog]]" ({{Lang|en|frictionless continuant}}) para sa parehong grupo, na orihinal na tumutukoy sa mga katinig na palapit na hindi [[Katinig na pagilid|pagilid]].{{sfnp|Ball|Rahilly|2011}}{{sfnp|Ball|Rahilly|Lowry|Bessell|2020}}{{sfnp|Ball|2025}} == Tingnan din == * [[Katinig na palapit]] == Sanggunian == {{Reflist}} === Pinagkunan === {{Refbegin|30em}} * {{cite journal |last1=Ball |first1=Martin |author1-link=Martin J. Ball |last2=Rahilly |first2=Joan |year=2011 |title=The symbolization of central approximants in the IPA |trans-title=Ang pagsisimbolo sa mga sentrong katinig na palapit sa IPA |journal=Journal of the International Phonetic Association |language=en |volume=41 |doi=10.1017/S0025100311000107 |jstor=44527032 |number=2 |pp=231-237}} * {{cite book |last1=Ball |first1=Martin |title=Phonetics for Speech Pathology |last2=Rahilly |first2=Joan |last3=Lowry |first3=Orla |last4=Bessell |first4=Nicola |last5=Lee |first5=Alice |publisher=University of Toronto Press |year=2020 |isbn=978-1781791790 |edition=3 |series=Communication Disorders and Clinical Linguistics |language=en |trans-title=Ponetika para sa Patolohiya ng Pananalita}} * {{cite journal |last=Ball |first=Martin J. |year=2025 |title=Additional Phonetic Symbols for the Transcription of Typical and Atypical Speech |trans-title=Mga Karagdagang Ponetikong Simbolo para sa Transkripsiyon sa mga Karaniwan at Di-karaniwang Pananalita |journal=Journal of Connected Speech |language=en |volume=1 |issue=1 |doi=10.3138/jcspeech.29303 |pp=106-119}} * {{Citation |last1=Bowen |first1=J. Donald |title=The Phonemic Interpretation of Semivowels in Spanish |journal=Language |volume=31 |issue=2 |pages=236–240 |year=1955 |trans-title=Ang Ponemikong Interpretasyon sa mga Malapatinig sa wikang Espanyol |language=en |doi=10.2307/411039 |jstor=411039 |last2=Stockwell |first2=Robert P.}} * {{Citation |last=Chitoran |first=Ioana |title=A perception-production study of Romanian diphthongs and glide-vowel sequences |url=http://www.clillac-arp.univ-paris-diderot.fr/_media/user/ioana_chitoran/pdf/chitoran_jipa02.pdf |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=32 |issue=2 |pages=203–222 |year=2002 |trans-title=Pag-aaral sa persepsiyon-produksiyon ng mga sekuwensiya ng mga diptonggo at dulas-patinig sa wikang Rumano |language=en |citeseerx=10.1.1.116.1413 |doi=10.1017/S0025100302001044 |s2cid=10104718}} {{open access}} * {{Citation |last=Crystal |first=David |title=A Dictionary of Linguistics and Phonetics |year=2008 |trans-title=Diksiyonaryo ng Lingguwistika at Ponetika |edition=6 |publisher=Blackwell |language=en |isbn=978-1-4051-5297-6}} * {{Citation |last=[[:nl:Antonie Cohen|Cohen]] |first=Antonie |title=The phonemes of English: a phonemic study of the vowels and consonants of standard English |url=https://books.google.com/books?id=0x-9bpGEPbAC |year=1971 |trans-title=Ang mga ponema ng wikang Ingles: isang ponemikong pag-aaral sa mga patinig at katinig ng pamantayang Ingles |edition=3 |publisher=Springer |language=en |isbn=978-90-247-0639-6}} * {{SOWL}} * {{Citation |last=Martínez Celdrán |first=Eugenio |title=Problems in the Classification of Approximants |url=http://www.ub.edu/labfon/Approximants-2.pdf |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=34 |issue=2 |pages=201–210 |year=2004 |trans-title=Mga Problema sa Klasipikasyon ng mga Katinig na Palapit |archive-url=https://web.archive.org/web/20100711150125/http://www.ub.edu/labfon/Approximants-2.pdf |language=en |doi=10.1017/S0025100304001732 |access-date= |archive-date=2010-07-11 |s2cid=144568679}} * {{Citation |last=Esling |first=John H. |title=The Handbook of Phonetic Sciences |pages=678–702 |year=2010 |editor1-last=Hardcastle |editor1-first=William J. |trans-title=Ang Handbook ng Agham Ponetika |trans-chapter=Notasyong Ponemiko |chapter=Phonetic Notation |edition=2 |publisher=Wiley-Blackwell |language=en |doi=10.1002/9781444317251.ch18 |isbn=978-1-4051-4590-9 |author-link=John Esling |editor2-last=Laver |editor2-first=John |editor3-last=Gibbon |editor3-first=Fiona E.}} * {{Citation |last=Esling |first=John H. |title=There Are No Back Vowels: The Laryngeal Articulator Model |journal=[[Canadian Journal of Linguistics]] |volume=50 |issue=1–4 |pages=13–44 |year=2005 |trans-title=Walang mga Likurang Patinig: Ang Modelo ng Artikulador sa Bagtingan |language=en |doi=10.1017/S0008413100003650}} * {{Citation |last=Meyer |first=Paul Georg |title=Synchronic English Linguistics: An Introduction |url=https://books.google.com/books?id=I2hXL8WClNUC |year=2005 |trans-title=Lingguwistika sa Sinkronikong Ingles: Isang Panimula |edition=3 |location=Tübingen, Alemanya |publisher=Gunter Narr Verlag |language=en |isbn=978-3-8233-6191-6}} * {{Citation |last=Saporta |first=Sol |title=A Note on Spanish Semivowels |journal=Language |volume=32 |issue=2 |pages=287–290 |year=1956 |trans-title=Ukol sa mga Malapatinig ng Wikang Espanyol |language=en |doi=10.2307/411006 |jstor=411006}} * {{Citation |last=Trager |first=George |title=The Phonemic Treatment of Semivowels |journal=Language |volume=18 |issue=3 |pages=220–223 |year=1942 |trans-title=Ang Ponemikong Pagtrato sa mga Malapatinig |language=en |doi=10.2307/409556 |jstor=409556}} {{Refend}}{{Articulation navbox}} [[Kategorya:Lingguwistika]] [[Kategorya:Mga katinig]] [[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] [[Kategorya:Bigkas]] 5ignxdx1ykoildfar5knyd51rtg30ft 0 338168 2207284 2206995 2026-05-14T00:45:42Z GinawaSaHapon 102500 +[[Kategorya:Mga katinig]]; +[[Kategorya:Lingguwistika]]; +[[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]]; +[[Kategorya:Bigkas]] using [[WP:HC|HotCat]] 2207284 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> {{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''símpleng katínig na pakatál''', '''táp''', o '''pláp''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng mabilis na panginginig ng isang aktibong artikulador kagaya ng [[dila]] habang bahagya itong nakadampi o nakatapik sa isa pang artikulador. Inilalarawan ito ng ilang mga lingwista bilang isang mabilis na [[katinig na pasara]].{{sfnp|Ladefoged|Maddieson|1996|p=231}} Di tulad ng mga [[Matinding katinig na pakatal|matitinding pakatal]], bahagya lamang ang nginig na nabubuo sa mga ito. Halimbawa sa [[wikang Tagalog]] ang tunog na {{IPA|[ɾ]}}, ang pamantayang [[Katinig na tunog-R|tunog]] ng wika para sa titik na ''[[R]]''. == Uri == Nakalista sa talahanayang ito ang mga simpleng katinig na pakatal sa [[Internasyonal na Ponetikong Alpabeto]]. Para sa bawat pares kung sakali, ang simbolo sa taas ay di-matunog habang nasa baba ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Simpleng katinig na pakatal sa parehong labi]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ⱱ̟}}}} |[[Wikang Mambay|Mambay]] | {{Lang|mcs|vbwah}} |'hamog' |{{IPA|[ⱱ̟wâˁħ]}} |- | rowspan="2" |[[Simpleng katinig na pakatal sa labi-ngipin]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ⱱ}}}} |[[Wikang Mono|Mono]] |{{Lang|mnh|vwa}} |'magpadala' |{{IPA|[ⱱa]}} |- | rowspan="2" |[[Simpleng katinig na pakatal sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɾ̥}}}} |[[Wikang Turko|Turko]] |{{Lang|tr|bir}} |'isa' |{{IPA|[biɾ̝̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɾ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |'biro' |{{IPA|[ˈbiɾɔʔ]}} |- | rowspan="2" |[[Simpleng katinig na pakatal sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɺ̥}}}} | colspan="4" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɺ}}}} |[[Wikang Hapones|Hapon]] |{{Lang|ja|心}} {{Lang|ja-Latn|kokoro}} |'puso' |{{IPA|[ko̞ko̞ɺo̞]}} |- | rowspan="2" |[[Simpleng katinig na pakatal sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɽ̊}}}} |[[Wikang Suweko|Suweko]] |{{Lang|sv|mjölk}} |'gatas' |{{IPA|[mi̯ɔɽ̊k]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɽ}}}} |[[Wikang Hausa|Hausa]] |{{Lang|ha|bara}} |'katulong' |{{IPA|[bəɽä]}} |- | rowspan="2" |[[Simpleng katinig na pakatal sa dilang pulupot pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼈̊}}}} | colspan="4" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼈}}}} |[[Wikang Suweko|Suweko]] |{{Lang|sv|blad}} |'dahon' |{{IPA|['b𝼈ɑː(d)]}} |- | rowspan="2" |[[Simpleng katinig na pakatal sa paleta pagilid]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʎ̮}}}} |[[Wikang O'odham|O'odham]] |{{Lang|ood|leʼeje}} |'makulit na bata' |{{IPA|[ʎ̮ɨʔɨd͡ʒɨ]}} |- | rowspan="2" |[[Simpleng katinig na pakatal sa ngala-ngala pagilid]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʟ̆}}}} |colspan="4" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Simpleng katinig na pakatal sa tilao]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɢ̆}}}} |[[Wikang Aleman|Aleman]] |{{Lang|de|Ehre}} |'dangal' |{{IPA|[ˈʔeːʀ̆ə]}} |- | rowspan="2" |[[Simpleng katinig na pakatal sa lalaugan]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʡ̮}}}} | colspan="4" ! {{N/a}} |} == Tingnan din == * [[Katinig na pakatal]] ** [[Matinding katinig na pakatal]] == Sanggunian == === Pagsipi === {{Reflist}} === Pinagkunan === * {{SOWL}} {{Articulation navbox}} [[Kategorya:Mga katinig]] [[Kategorya:Lingguwistika]] [[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] [[Kategorya:Bigkas]] e9qfedhmjqcu42omxw3ctt3p2cj3oui 0 338169 2207244 2207235 2026-05-13T12:02:42Z Jojit fb 38 2207244 wikitext text/x-wiki {{Decadebox|196}} Ang '''dekada 1960''' (binibigkas na "labinsiyam na animnapu"; pinaikli bilang '''d. 1960''' o '''dekada '60''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Sisenta''') ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1960 at nagtapos noong Disyembre 31, 1969.<ref name="Zeitz">[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_32.shtml Joshua Zeitz] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100106144139/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_32.shtml|date=2010-01-06}} "1964: The Year the Sixties Began", ''American Heritage'', Okt. 2006. (sa Ingles)</ref> Bagaman pinalawak ng mga tagumpay ng sangkatauhan sa [[kalawakan]] tulad ng [[Yuri Gagarin|pagpapadala ng tao sa]] [[Yuri Gagarin|kalawakan]], pag-ikot sa [[Daigdig]], pagsasagawa ng paglakad sa kalawakan, at [[Paglapag sa buwan|paglapag sa Buwan]] ang larangan ng eksplorasyon, nakilala rin ang dekada 1960 bilang "dekada ng kontra-kultura" sa [[Estados Unidos]] at iba pang [[Mundong Kanluranin|bansang Kanluranin]]. Nagkaroon ng malaking pagbabago sa mga pamantayang panlipunan, kabilang ang relihiyon, [[moralidad]], [[batas]] at kaayusan, [[pananamit]], musika, [[droga]], [[seksuwalidad]], pormalidad, [[Karapatang sibil at pampolitika|karapatang sibil]], pananaw sa tungkuling [[militar]], at [[edukasyon]]. May ilan ding bumabatikos sa dekada bilang panahon ng labis na kalayaan, karangyaan, paghina ng kaayusang panlipunan, at pagluwag ng mga dating bawal sa lipunan. Lumitaw ang iba't ibang uri ng musika, mula sa musikang popular na pinasikat ng [[The Beatles]] at ng tinaguriang ''British Invasion'' (Pasalakay na Britaniko) sa Estados Unidos hanggang sa muling pagsikat ng musikang ''folk'' o [[Tugtuging pambayan|pambayan]], kabilang ang makatang liriko ni [[Bob Dylan]]. Sa Estados Unidos, tinawag din ang dekada bilang "dekadang pangkultura", samantalang sa [[Reyno Unido]], lalo na sa [[Londres]], ito ay nakilala bilang "''Swinging Sixties''" (literal na Sisentang Nagsi-swing). Nagkaroon ang Estados Unidos ng apat na [[Pangulo ng Estados Unidos|pangulo]] sa loob ng dekada: [[Dwight D. Eisenhower]], [[John F. Kennedy]], [[Lyndon B. Johnson]], at [[Richard Nixon]]. Malapit nang matapos ang termino ni Eisenhower at umalis siya sa tungkulin noong Enero 1961,<ref name="Barth84Exhaustion">John Barth (1984) intro sa ''The Literature of Exhaustion'', sa ''The Friday Book''. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite news |author=Maslin |first=Janet |date=5 Nobyembre 2007 |title=Brokaw Explores Another Turning Point, the '60s |language=en |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2007/11/05/books/05masl.html |url-status=live |access-date=26 Agosto 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720205838/https://www.nytimes.com/2007/11/05/books/05masl.html |archive-date=20 Hulyo 2019}}</ref> samantalang pinaslang si Kennedy noong 1963. Ninais ni Kennedy ang mga repormang panlipunan na nakabatay sa Keynesianismo<ref>{{cite magazine |date=31 Disyembre 1965 |title=The Economy: We Are All Keynesians Now |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,842353-7,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070921004504/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,842353-7,00.html |archive-date=21 Setyembre 2007 |access-date=1 Enero 2011 |magazine=Time |language=en |quote=Keynesianism made its biggest breakthrough under John Kennedy, who, as Arthur Schlesinger reports in A Thousand Days, "was unquestionably the first Keynesian President."}}</ref> at mariing laban sa [[komunismo]]. Naipasa ang mga ito sa ilalim ni Johnson, kabilang ang karapatang sibil para sa mga [[Aprikanong Amerikano]] at serbisyong pangkalusugan para sa matatanda at mahihirap. Sa kabila ng malawakang programang ''Great Society'' (o Dakilang Lipunan), lalo namang hindi nagustuhan si Johnson ng Bagong Kaliwa sa loob at labas ng bansa. Para sa ilan, ang Mayo 1968 ay naging wakas ng tradisyonal na sama-samang pagkilos at simula ng bagong panahon na pinangungunahan ng mga tinaguriang bagong kilusang panlipunan.<ref>{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/doc/112409042/The-French-May-and-the-Roots-of-Postmodern-Politics |access-date=2026-05-12 |website=www.scribd.com |language=en}}</ref> Matapos ang [[Himagsikang Cubano|Rebolusyong Kubano]] na pinangunahan ni [[Fidel Castro]], sinubukan ng Estados Unidos na patalsikin ang bagong pinuno sa pamamagitan ng pagsasanay sa mga Kubanong destiyero at pagsalakay sa [[Cuba]]. Dahil dito, nakipag-alyansa ang Cuba sa Unyong Sobyet, isang kalabang bansa ng Estados Unidos, na nagbunga ng pandaigdigang krisis nang maglagay ang [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] ng mga misil na balistiko sa Cuba, tulad ng paglalagay ng Estados Unidos ng mga misi sa [[Turkiya]]. Nagbanta ito ng posibilidad ng Ikatlong Digmaang Pandaigdig. Gayunman, matapos ang negosasyon sa pagitan ng Estados Unidos at USSR, nagkasundo ang magkabilang panig na alisin ang kanilang mga sandata at naiwasan ang posibleng digmaang nuklear. Pagkatapos ng pagpaslang kay Kennedy, ang tuwirang tensiyon sa pagitan ng dalawang ''superpower'' o makapangyarihang bansa na Estados Unidos at Unyong Sobyet ay naging paligsahan sa pamamagitan ng mga digmaang proksi, pagpopondo sa mga [[insureksiyon]], pagtatatag ng mga papet na pamahalaan, at pagpapalawak ng impluwensiya lalo na sa [[Amerikang Latino]], [[Aprika]], at [[Asya]]. Ang "[[Digmaang Malamig]]" ang nangibabaw sa geopolitika ng mundo sa buong dekada. Sinimulan ng [[Silangang Alemanya]] ang pagtatayo ng [[Pader ng Berlin]] noong 1961. Dumaan naman ang Aprika sa panahon ng matinding pagbabagong pampolitika nang makamit ng 42 bansa ang kalayaan mula sa mga kolonyalistang Europeo, kabilang ang 22 bansang humiwalay sa imperyong kolonyal ng [[Pransiya]], 12 mula sa [[Imperyong Britaniko]], lima mula sa [[Portugal]], at tatlo mula sa [[Belhika]]. Ang mabigat na papel ng Estados Unidos sa [[Digmaang Biyetnam]] ay nagbunsod sa kilusang laban sa digmaan at malawakang [[protesta]] ng mga [[estudyante]] sa iba't ibang panig ng mundo, na umabot sa rurok noong mga protesta ng 1968. Nasaksihan naman ng [[Tsina]] ang pagtatapos ng ''Great Leap Forward'' (o Dakilang Pagsulong) ni [[Mao Zedong]] noong 1962, na nagdulot ng matinding [[taggutom]] at pagkamatay ng napakaraming Tsino sa isa sa pinakamapaminsalang taggutom sa kasaysayan ng [[sangkatauhan]]. Sinundan ito ng Rebolusyong Pangkultura mula 1966 hanggang 1976. Layunin nitong mapanatili ang komunismong Tsino sa pamamagitan ng pag-aalis sa mga bakas ng [[kapitalismo]] at tradisyunal na elemento sa lipunang Tsino. Nagresulta ito sa pag-aresto sa maraming pulitiko, pagpatay sa milyun-milyong sibilyan at minoryang etniko, at pagkawasak ng maraming gusali, [[artepakto]], at materyal na pangkasaysayan at pangkultura hanggang sa kamatayan ni Mao. Sa [[Timog-silangang Asya]] naman noong 1967, naitayo ng [[Indonesya]], [[Malaysia|Malaysiya]], [[Pilipinas]], [[Singapore|Singapur]], at [[Taylandiya]] ang ASEAN (Association of Southeast Asian Nations o [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]])<ref name=":0">{{Cite web |title=The Founding of ASEAN |url=https://asean.org/the-founding-of-asean/ |access-date=Mayo 13, 2026 |website=asean.org}}</ref> para sa pagpapalago ng ekonomiya ng Timog-Silangang Asya, payapang pakikipamuhay ng kapwa bansa at pagsunod sa mga pandaigdigang pamantayan.<ref>{{Cite web |title=Overview – ASSOCIATION OF SOUTHEAST ASIAN NATIONS |url=https://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2004_2009/documents/fd/04_asean-generalin/04_asean-generalinfo.pdf}} (sa Ingles)</ref> Naitatag ang ASEAN sa [[Bangkok]], Taylandiya nang pumirma ng dokumento ng diputadong punong ministro ng Malaysiya at ng mga ministro ng ugnayang panlabas ng Indonesya, Pilipinas, Singapur, at Taylandiya.<ref name=":0" /> Sa pagtatapos ng dekada 1950, nagsimulang sumigla ang [[ekonomiya]] ng muling itinayong [[Europa]] matapos ang digmaan. Pinaliit ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ang pagitan ng mga uring panlipunan at halos naglaho ang mga labi ng dating [[pyudal]] na [[maharlika]]. Ang umuunlad na [[Uring manggagawa|uring manggagawang]] nakaaangat, na naging bagong uri ng [[gitnang uri]], sa Kanlurang Europa ay nagkaroon ng kakayahang bumili ng radyo, telebisyon, refrigerator, at mga sasakyang de-motor. Mabilis ding umunlad ang Unyong Sobyet at iba pang bansang kabilang sa [[Pakto ng Varsovia|Paktong Warsaw]] matapos makabangon mula sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Umabot sa karaniwang 6% kada taon ang paglago ng tunay na [[GDP]] sa ikalawang kalahati ng dekada, at sa kabuuan ay sumigla ang pandaigdigang ekonomiya noong dekada 1960 dahil sa paglawak ng gitnang uri at pagdami ng mga bagong [[Teknolohiya|teknolohiyang]] [[pambahay]]. Nakaranas ang Pilipinas noong dekada '60 ng panahon ng [[urbanisasyon]], paglago ng ekonomiya, at masiglang kulturang popular.<ref>{{Cite web |last=Villar |first=Manny |author-link=Manny Villar |date=2022-02-16 |title=The swinging 60s |url=https://mb.com.ph//2022/2/16/the-swinging-60s?.com |access-date=2026-05-13 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Itinuturing noon ang bansa bilang isa sa mga umuusbong na ekonomiya sa Asya dahil sa paggawa ng mga produktong konsumer, pagpoproseso ng hilaw na materyales, at pagkakaroon ng mga planta para sa sasakyan at kagamitang pambahay. Naging sentro ng komersiyo at aliwan ang [[Abenida Rizal|Avenida]] sa [[Maynila]], kung saan matatagpuan ang mga sinehan, tindahan, at restoran na dinarayo ng publiko. Sumigla rin ang industriya ng pelikula sa pamamagitan ng mga kompanyang gaya ng [[Sampaguita Pictures]] at [[LVN Pictures]]. Malaki rin ang impluwensiya ng kulturang Kanluranin sa kabataang Pilipino, lalo na sa musika at [[moda]], sa panahon ng kasikatan ng ''[[rock and roll]]'' at ng pagbisita ng [[The Beatles]] sa bansa noong 1965. Sa kabila ng paglago ng ekonomiya ng Pilipinas, nanatili ang malawak na agwat ng mayaman at mahirap at laganap ang katiwalian sa pamahalaan. Naging tampok sa dekada ang [[Eskandalong Stonehill|iskandalong Stonehill]], na naglantad ng ugnayan ng negosyo at pulitika sa bansa. Nasangkot dito ang matataas na opisyal ng pamahalaan, kabilang sina [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Diosdado Macapagal]],<ref name="Kasaysayan9ch2">{{Cite book |title=Kasaysayan, The Story of the Filipino People Volume 9:A Nation Reborn. |publisher=Asia Publishing Company Limited |year=1998 |editor-last=Magno |editor-first=Alexander R. |location=Hong Kong |language=en |chapter=A Web of Corruption}}</ref> ang magiging Pangulong si Ferdinand Marcos,<ref name="Kasaysayan9ch22">{{Cite book |title=Kasaysayan, The Story of the Filipino People Volume 9:A Nation Reborn.|publisher=Asia Publishing Company Limited|year=1998|editor-last=Magno|editor-first=Alexander R.|location=Hong Kong|chapter=A Web of Corruption|language=en}}</ref> at dating Pangulong [[Carlos P. Garcia]],<ref name="SaraSolivenDeGuzman20140526">{{Cite news |url=https://www.philstar.com/opinion/2014/05/26/1327283/ghost-past-stonehill-scandal|title=A ghost from the past – the Stonehill scandal|last=Soliven De Guzman|first=Sara|date=2014-05-26|work=The [[Philippine Star]]|access-date=2019-01-25|language=en}}</ref> na inakusahang tumanggap ng suhol kapalit ng pagprotekta sa malawak na imperyo ng negosyo ni Harry Stonehill na nagkakahalaga ng humigit-kumulang $50 milyon. Sa panahong ito rin mabilis na umangat si [[Ferdinand Marcos]] mula sa pagiging senador at Pangulo ng Senado hanggang sa pagkahalal bilang pangulo noong 1965. Lumawak ang paggamit ng pelikula at midyang panlahat sa kampanyang pampolitika, habang lumalala naman ang aktibismo, protesta, at armadong kilusan. Noong 1968, muling itinatag ang [[Partido Komunista ng Pilipinas]] sa pamumuno ni [[Jose Maria Sison]], at sumunod naitatag ang [[Bagong Hukbong Bayan]].<ref>{{Cite web |date=2020-09-11 |title=The Turbulent ’60s and Marcos’ Ascent to Power |url=https://subselfie.com/2020/09/11/the-turbulent-60s-and-marcos-ascent-to-power/ |access-date=2026-05-13 |website=SubSelfie |language=en}}</ref> Ang mga pangyayaring ito ang naging ilan sa mga ugat ng krisis pampolitika na hahantong sa deklarasyon ng [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|Batas Militar]] noong dekada 1970. Sa Reyno Unido, nagwagi sa kapangyarihan ang [[Partido Laborista (Reyno Unido)|Partido]] [[Partido Laborista (Reyno Unido)|Laborista]] noong 1964 sa pamumuno ni [[Harold Wilson]] bilang punong ministro sa malaking bahagi ng dekada.<ref>Arthur Marwick, ''The Sixties: Cultural Revolution in Britain, France, Italy, and the United States, c.1958-c.1974'' (Oxford: Oxford University Press, 1998, {{ISBN|978-0-19-210022-1}}), 247–248. (sa Ingles)</ref> Sa Pransiya, ang mga protesta noong 1968 ay nagdulot ng pansamantalang pag-alis ni [[Charles de Gaulle]] sa bansa.<ref name="Erlanger 2008">{{cite news |last=Erlanger |first=Steven |date=29 Abril 2008 |title=May 1968 – a watershed in French life |language=en |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/04/29/world/europe/29iht-france.4.12440504.html |url-status=live |access-date=31 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110416072914/http://www.nytimes.com/2008/04/29/world/europe/29iht-france.4.12440504.html |archive-date=16 Abril 2011}}</ref> Nabuo naman ng [[Italya]] ang unang pamahalaang kaliwa-sa-gitna noong Marso 1962, at naging punong ministro si [[Aldo Moro]] noong 1963. Ang mga pinuno ng Unyong Sobyet sa dekadang ito ay sina [[Nikita Khrushchev]] hanggang 1964 at [[Leonid Brežnev|Leonid Brezhnev]]. Sa loob ng dekada 1960, tumaas ang populasyon ng mundo mula 3.0 bilyon tungo sa 3.7 bilyong katao. Tinatayang may humigit-kumulang 1.15 bilyong ipinanganak at 500 milyong namatay sa panahong iyon. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1960]] 1ejr8bt42mlopmq2mc19t2hrd1eiwne 2207257 2207244 2026-05-13T14:00:28Z Jojit fb 38 2207257 wikitext text/x-wiki {{Decadebox|196}} Ang '''dekada 1960''' (binibigkas na "labinsiyam na animnapu"; pinaikli bilang '''d. 1960''' o '''dekada '60''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Sisenta''') ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1960 at nagtapos noong Disyembre 31, 1969.<ref name="Zeitz">[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_32.shtml Joshua Zeitz] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100106144139/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_32.shtml|date=2010-01-06}} "1964: The Year the Sixties Began", ''American Heritage'', Okt. 2006. (sa Ingles)</ref> Bagaman pinalawak ng mga tagumpay ng sangkatauhan sa [[kalawakan]] tulad ng [[Yuri Gagarin|pagpapadala ng tao sa]] [[Yuri Gagarin|kalawakan]], pag-ikot sa [[Daigdig]], pagsasagawa ng paglakad sa kalawakan, at [[Paglapag sa buwan|paglapag sa Buwan]] ang larangan ng eksplorasyon, nakilala rin ang dekada 1960 bilang "dekada ng kontra-kultura" sa [[Estados Unidos]] at iba pang [[Mundong Kanluranin|bansang Kanluranin]]. Nagkaroon ng malaking pagbabago sa mga pamantayang panlipunan, kabilang ang relihiyon, [[moralidad]], [[batas]] at kaayusan, [[pananamit]], musika, [[droga]], [[seksuwalidad]], pormalidad, [[Karapatang sibil at pampolitika|karapatang sibil]], pananaw sa tungkuling [[militar]], at [[edukasyon]]. May ilan ding bumabatikos sa dekada bilang panahon ng labis na kalayaan, karangyaan, paghina ng kaayusang panlipunan, at pagluwag ng mga dating bawal sa lipunan. Lumitaw ang iba't ibang uri ng musika, mula sa musikang popular na pinasikat ng [[The Beatles]] at ng tinaguriang ''British Invasion'' (Pasalakay na Britaniko) sa Estados Unidos hanggang sa muling pagsikat ng musikang ''folk'' o [[Tugtuging pambayan|pambayan]], kabilang ang makatang liriko ni [[Bob Dylan]]. Sa Estados Unidos, tinawag din ang dekada bilang "dekadang pangkultura", samantalang sa [[Reyno Unido]], lalo na sa [[Londres]], ito ay nakilala bilang "''Swinging Sixties''" (literal na Sisentang Nagsi-swing). Nagkaroon ang Estados Unidos ng apat na [[Pangulo ng Estados Unidos|pangulo]] sa loob ng dekada: [[Dwight D. Eisenhower]], [[John F. Kennedy]], [[Lyndon B. Johnson]], at [[Richard Nixon]]. Malapit nang matapos ang termino ni Eisenhower at umalis siya sa tungkulin noong Enero 1961,<ref name="Barth84Exhaustion">John Barth (1984) intro sa ''The Literature of Exhaustion'', sa ''The Friday Book''. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite news |author=Maslin |first=Janet |date=5 Nobyembre 2007 |title=Brokaw Explores Another Turning Point, the '60s |language=en |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2007/11/05/books/05masl.html |url-status=live |access-date=26 Agosto 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720205838/https://www.nytimes.com/2007/11/05/books/05masl.html |archive-date=20 Hulyo 2019}}</ref> samantalang pinaslang si Kennedy noong 1963. Ninais ni Kennedy ang mga repormang panlipunan na nakabatay sa Keynesianismo<ref>{{cite magazine |date=31 Disyembre 1965 |title=The Economy: We Are All Keynesians Now |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,842353-7,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070921004504/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,842353-7,00.html |archive-date=21 Setyembre 2007 |access-date=1 Enero 2011 |magazine=Time |language=en |quote=Keynesianism made its biggest breakthrough under John Kennedy, who, as Arthur Schlesinger reports in A Thousand Days, "was unquestionably the first Keynesian President."}}</ref> at mariing laban sa [[komunismo]]. Naipasa ang mga ito sa ilalim ni Johnson, kabilang ang karapatang sibil para sa mga [[Aprikanong Amerikano]] at serbisyong pangkalusugan para sa matatanda at mahihirap. Sa kabila ng malawakang programang ''Great Society'' (o Dakilang Lipunan), lalo namang hindi nagustuhan si Johnson ng Bagong Kaliwa sa loob at labas ng bansa. Para sa ilan, ang Mayo 1968 ay naging wakas ng tradisyonal na sama-samang pagkilos at simula ng bagong panahon na pinangungunahan ng mga tinaguriang bagong kilusang panlipunan.<ref>{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/doc/112409042/The-French-May-and-the-Roots-of-Postmodern-Politics |access-date=2026-05-12 |website=www.scribd.com |language=en}}</ref> Matapos ang [[Himagsikang Cubano|Rebolusyong Kubano]] na pinangunahan ni [[Fidel Castro]], sinubukan ng Estados Unidos na patalsikin ang bagong pinuno sa pamamagitan ng pagsasanay sa mga Kubanong destiyero at pagsalakay sa [[Cuba]]. Dahil dito, nakipag-alyansa ang Cuba sa Unyong Sobyet, isang kalabang bansa ng Estados Unidos, na nagbunga ng pandaigdigang krisis nang maglagay ang [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] ng mga misil na balistiko sa Cuba, tulad ng paglalagay ng Estados Unidos ng mga misi sa [[Turkiya]]. Nagbanta ito ng posibilidad ng Ikatlong Digmaang Pandaigdig. Gayunman, matapos ang negosasyon sa pagitan ng Estados Unidos at USSR, nagkasundo ang magkabilang panig na alisin ang kanilang mga sandata at naiwasan ang posibleng digmaang nuklear. Pagkatapos ng pagpaslang kay Kennedy, ang tuwirang tensiyon sa pagitan ng dalawang ''superpower'' o makapangyarihang bansa na Estados Unidos at Unyong Sobyet ay naging paligsahan sa pamamagitan ng mga digmaang proksi, pagpopondo sa mga [[insureksiyon]], pagtatatag ng mga papet na pamahalaan, at pagpapalawak ng impluwensiya lalo na sa [[Amerikang Latino]], [[Aprika]], at [[Asya]]. Ang "[[Digmaang Malamig]]" ang nangibabaw sa geopolitika ng mundo sa buong dekada. Sinimulan ng [[Silangang Alemanya]] ang pagtatayo ng [[Pader ng Berlin]] noong 1961. Dumaan naman ang Aprika sa panahon ng matinding pagbabagong pampolitika nang makamit ng 42 bansa ang kalayaan mula sa mga kolonyalistang Europeo, kabilang ang 22 bansang humiwalay sa imperyong kolonyal ng [[Pransiya]], 12 mula sa [[Imperyong Britaniko]], lima mula sa [[Portugal]], at tatlo mula sa [[Belhika]]. Ang mabigat na papel ng Estados Unidos sa [[Digmaang Biyetnam]] ay nagbunsod sa kilusang laban sa digmaan at malawakang [[protesta]] ng mga [[estudyante]] sa iba't ibang panig ng mundo, na umabot sa rurok noong mga protesta ng 1968. Nasaksihan naman ng [[Tsina]] ang pagtatapos ng ''Great Leap Forward'' (o Dakilang Pagsulong) ni [[Mao Zedong]] noong 1962, na nagdulot ng matinding [[taggutom]] at pagkamatay ng napakaraming Tsino sa isa sa pinakamapaminsalang taggutom sa kasaysayan ng [[sangkatauhan]]. Sinundan ito ng Rebolusyong Pangkultura mula 1966 hanggang 1976. Layunin nitong mapanatili ang komunismong Tsino sa pamamagitan ng pag-aalis sa mga bakas ng [[kapitalismo]] at tradisyunal na elemento sa lipunang Tsino. Nagresulta ito sa pag-aresto sa maraming pulitiko, pagpatay sa milyun-milyong sibilyan at minoryang etniko, at pagkawasak ng maraming gusali, [[artepakto]], at materyal na pangkasaysayan at pangkultura hanggang sa kamatayan ni Mao. Sa [[Timog-silangang Asya]] naman noong 1967, naitayo ng [[Indonesya]], [[Malaysia|Malaysiya]], [[Pilipinas]], [[Singapore|Singapur]], at [[Taylandiya]] ang ASEAN (Association of Southeast Asian Nations o [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]])<ref name=":0">{{Cite web |title=The Founding of ASEAN |url=https://asean.org/the-founding-of-asean/ |access-date=Mayo 13, 2026 |website=asean.org}}</ref> para sa pagpapalago ng ekonomiya ng Timog-Silangang Asya, payapang pakikipamuhay ng kapwa bansa at pagsunod sa mga pandaigdigang pamantayan.<ref>{{Cite web |title=Overview – ASSOCIATION OF SOUTHEAST ASIAN NATIONS |url=https://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2004_2009/documents/fd/04_asean-generalin/04_asean-generalinfo.pdf}} (sa Ingles)</ref> Naitatag ang ASEAN sa [[Bangkok]], Taylandiya nang pumirma ng dokumento ng diputadong punong ministro ng Malaysiya at ng mga ministro ng ugnayang panlabas ng Indonesya, Pilipinas, Singapur, at Taylandiya.<ref name=":0" /> Sa pagtatapos ng dekada 1950, nagsimulang sumigla ang [[ekonomiya]] ng muling itinayong [[Europa]] matapos ang digmaan. Pinaliit ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ang pagitan ng mga uring panlipunan at halos naglaho ang mga labi ng dating [[pyudal]] na [[maharlika]]. Ang umuunlad na [[Uring manggagawa|uring manggagawang]] nakaaangat, na naging bagong uri ng [[gitnang uri]], sa Kanlurang Europa ay nagkaroon ng kakayahang bumili ng radyo, telebisyon, refrigerator, at mga sasakyang de-motor. Mabilis ding umunlad ang Unyong Sobyet at iba pang bansang kabilang sa [[Pakto ng Varsovia|Paktong Warsaw]] matapos makabangon mula sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Umabot sa karaniwang 6% kada taon ang paglago ng tunay na [[GDP]] sa ikalawang kalahati ng dekada, at sa kabuuan ay sumigla ang pandaigdigang ekonomiya noong dekada 1960 dahil sa paglawak ng gitnang uri at pagdami ng mga bagong [[Teknolohiya|teknolohiyang]] [[pambahay]]. Nakaranas ang Pilipinas noong dekada '60 ng panahon ng [[urbanisasyon]], paglago ng ekonomiya, at masiglang kulturang popular.<ref>{{Cite web |last=Villar |first=Manny |author-link=Manny Villar |date=2022-02-16 |title=The swinging 60s |url=https://mb.com.ph//2022/2/16/the-swinging-60s?.com |access-date=2026-05-13 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Itinuturing noon ang bansa bilang isa sa mga umuusbong na ekonomiya sa Asya dahil sa paggawa ng mga produktong konsumer, pagpoproseso ng hilaw na materyales, at pagkakaroon ng mga planta para sa sasakyan at kagamitang pambahay. Naging sentro ng komersiyo at aliwan ang [[Abenida Rizal|Avenida]] sa [[Maynila]], kung saan matatagpuan ang mga sinehan, tindahan, at restoran na dinarayo ng publiko. Sumigla rin ang industriya ng pelikula sa pamamagitan ng mga kompanyang gaya ng [[Sampaguita Pictures]] at [[LVN Pictures]]. Malaki rin ang impluwensiya ng kulturang Kanluranin sa kabataang Pilipino, lalo na sa musika at [[moda]], sa panahon ng kasikatan ng ''[[rock and roll]]'' at ng pagbisita ng [[The Beatles]] sa bansa noong 1965. Sa kabila ng paglago ng ekonomiya ng Pilipinas, nanatili ang malawak na agwat ng mayaman at mahirap at laganap ang katiwalian sa pamahalaan. Naging tampok sa dekada ang [[Eskandalong Stonehill|iskandalong Stonehill]], na naglantad ng ugnayan ng negosyo at pulitika sa bansa. Nasangkot dito ang matataas na opisyal ng pamahalaan, kabilang sina [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Diosdado Macapagal]],<ref name="Kasaysayan9ch2">{{Cite book |title=Kasaysayan, The Story of the Filipino People Volume 9:A Nation Reborn. |publisher=Asia Publishing Company Limited |year=1998 |editor-last=Magno |editor-first=Alexander R. |location=Hong Kong |language=en |chapter=A Web of Corruption}}</ref> ang magiging Pangulong si Ferdinand Marcos,<ref name="Kasaysayan9ch22">{{Cite book |title=Kasaysayan, The Story of the Filipino People Volume 9:A Nation Reborn.|publisher=Asia Publishing Company Limited|year=1998|editor-last=Magno|editor-first=Alexander R.|location=Hong Kong|chapter=A Web of Corruption|language=en}}</ref> at dating Pangulong [[Carlos P. Garcia]],<ref name="SaraSolivenDeGuzman20140526">{{Cite news |url=https://www.philstar.com/opinion/2014/05/26/1327283/ghost-past-stonehill-scandal|title=A ghost from the past – the Stonehill scandal|last=Soliven De Guzman|first=Sara|date=2014-05-26|work=The [[Philippine Star]]|access-date=2019-01-25|language=en}}</ref> na inakusahang tumanggap ng suhol kapalit ng pagprotekta sa malawak na imperyo ng negosyo ni Harry Stonehill na nagkakahalaga ng humigit-kumulang $50 milyon. Sa panahong ito rin mabilis na umangat si [[Ferdinand Marcos]] mula sa pagiging senador at Pangulo ng Senado hanggang sa pagkahalal bilang pangulo noong 1965. Lumawak ang paggamit ng pelikula at midyang panlahat sa kampanyang pampolitika, habang lumalala naman ang aktibismo, protesta, at armadong kilusan. Noong 1968, muling itinatag ang [[Partido Komunista ng Pilipinas]] sa pamumuno ni [[Jose Maria Sison]], at sumunod naitatag ang [[Bagong Hukbong Bayan]].<ref>{{Cite web |date=2020-09-11 |title=The Turbulent ’60s and Marcos’ Ascent to Power |url=https://subselfie.com/2020/09/11/the-turbulent-60s-and-marcos-ascent-to-power/ |access-date=2026-05-13 |website=SubSelfie |language=en}}</ref> Ang mga pangyayaring ito ang naging ilan sa mga ugat ng krisis pampolitika na hahantong sa deklarasyon ng [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|Batas Militar]] noong dekada 1970. Sa larangan ng [[Musika ng Pilipinas|musika sa Pilipinas]], naging ikono ang mga awiting Pilipino tulad ng "Pitong Gatang" (1960) sa komposisyon nina [[Levi Celerio]] at Tony Marquez, na isinulat sa para sa pelikula ni [[Fernando Poe Jr.|Fernando Poe Jr]]. na may kaparehong pangalan na inawit naman ni [[Fred Panopio]]. Sa Reyno Unido, nagwagi sa kapangyarihan ang [[Partido Laborista (Reyno Unido)|Partido]] [[Partido Laborista (Reyno Unido)|Laborista]] noong 1964 sa pamumuno ni [[Harold Wilson]] bilang punong ministro sa malaking bahagi ng dekada.<ref>Arthur Marwick, ''The Sixties: Cultural Revolution in Britain, France, Italy, and the United States, c.1958-c.1974'' (Oxford: Oxford University Press, 1998, {{ISBN|978-0-19-210022-1}}), 247–248. (sa Ingles)</ref> Sa Pransiya, ang mga protesta noong 1968 ay nagdulot ng pansamantalang pag-alis ni [[Charles de Gaulle]] sa bansa.<ref name="Erlanger 2008">{{cite news |last=Erlanger |first=Steven |date=29 Abril 2008 |title=May 1968 – a watershed in French life |language=en |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/04/29/world/europe/29iht-france.4.12440504.html |url-status=live |access-date=31 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110416072914/http://www.nytimes.com/2008/04/29/world/europe/29iht-france.4.12440504.html |archive-date=16 Abril 2011}}</ref> Nabuo naman ng [[Italya]] ang unang pamahalaang kaliwa-sa-gitna noong Marso 1962, at naging punong ministro si [[Aldo Moro]] noong 1963. Ang mga pinuno ng Unyong Sobyet sa dekadang ito ay sina [[Nikita Khrushchev]] hanggang 1964 at [[Leonid Brežnev|Leonid Brezhnev]]. Sa loob ng dekada 1960, tumaas ang populasyon ng mundo mula 3.0 bilyon tungo sa 3.7 bilyong katao. Tinatayang may humigit-kumulang 1.15 bilyong ipinanganak at 500 milyong namatay sa panahong iyon. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1960]] h1at8aldem4f1p7epnn56qb9axsofgp 2207258 2207257 2026-05-13T14:03:23Z Jojit fb 38 2207258 wikitext text/x-wiki {{Decadebox|196}} Ang '''dekada 1960''' (binibigkas na "labinsiyam na animnapu"; pinaikli bilang '''d. 1960''' o '''dekada '60''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Sisenta''') ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1960 at nagtapos noong Disyembre 31, 1969.<ref name="Zeitz">[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_32.shtml Joshua Zeitz] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100106144139/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_32.shtml|date=2010-01-06}} "1964: The Year the Sixties Began", ''American Heritage'', Okt. 2006. (sa Ingles)</ref> Bagaman pinalawak ng mga tagumpay ng sangkatauhan sa [[kalawakan]] tulad ng [[Yuri Gagarin|pagpapadala ng tao sa]] [[Yuri Gagarin|kalawakan]], pag-ikot sa [[Daigdig]], pagsasagawa ng paglakad sa kalawakan, at [[Paglapag sa buwan|paglapag sa Buwan]] ang larangan ng eksplorasyon, nakilala rin ang dekada 1960 bilang "dekada ng kontra-kultura" sa [[Estados Unidos]] at iba pang [[Mundong Kanluranin|bansang Kanluranin]]. Nagkaroon ng malaking pagbabago sa mga pamantayang panlipunan, kabilang ang relihiyon, [[moralidad]], [[batas]] at kaayusan, [[pananamit]], musika, [[droga]], [[seksuwalidad]], pormalidad, [[Karapatang sibil at pampolitika|karapatang sibil]], pananaw sa tungkuling [[militar]], at [[edukasyon]]. May ilan ding bumabatikos sa dekada bilang panahon ng labis na kalayaan, karangyaan, paghina ng kaayusang panlipunan, at pagluwag ng mga dating bawal sa lipunan. Lumitaw ang iba't ibang uri ng musika, mula sa musikang popular na pinasikat ng [[The Beatles]] at ng tinaguriang ''British Invasion'' (Pasalakay na Britaniko) sa Estados Unidos hanggang sa muling pagsikat ng musikang ''folk'' o [[Tugtuging pambayan|pambayan]], kabilang ang makatang liriko ni [[Bob Dylan]]. Sa Estados Unidos, tinawag din ang dekada bilang "dekadang pangkultura", samantalang sa [[Reyno Unido]], lalo na sa [[Londres]], ito ay nakilala bilang "''Swinging Sixties''" (literal na Sisentang Nagsi-swing). Nagkaroon ang Estados Unidos ng apat na [[Pangulo ng Estados Unidos|pangulo]] sa loob ng dekada: [[Dwight D. Eisenhower]], [[John F. Kennedy]], [[Lyndon B. Johnson]], at [[Richard Nixon]]. Malapit nang matapos ang termino ni Eisenhower at umalis siya sa tungkulin noong Enero 1961,<ref name="Barth84Exhaustion">John Barth (1984) intro sa ''The Literature of Exhaustion'', sa ''The Friday Book''. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite news |author=Maslin |first=Janet |date=5 Nobyembre 2007 |title=Brokaw Explores Another Turning Point, the '60s |language=en |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2007/11/05/books/05masl.html |url-status=live |access-date=26 Agosto 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720205838/https://www.nytimes.com/2007/11/05/books/05masl.html |archive-date=20 Hulyo 2019}}</ref> samantalang pinaslang si Kennedy noong 1963. Ninais ni Kennedy ang mga repormang panlipunan na nakabatay sa Keynesianismo<ref>{{cite magazine |date=31 Disyembre 1965 |title=The Economy: We Are All Keynesians Now |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,842353-7,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070921004504/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,842353-7,00.html |archive-date=21 Setyembre 2007 |access-date=1 Enero 2011 |magazine=Time |language=en |quote=Keynesianism made its biggest breakthrough under John Kennedy, who, as Arthur Schlesinger reports in A Thousand Days, "was unquestionably the first Keynesian President."}}</ref> at mariing laban sa [[komunismo]]. Naipasa ang mga ito sa ilalim ni Johnson, kabilang ang karapatang sibil para sa mga [[Aprikanong Amerikano]] at serbisyong pangkalusugan para sa matatanda at mahihirap. Sa kabila ng malawakang programang ''Great Society'' (o Dakilang Lipunan), lalo namang hindi nagustuhan si Johnson ng Bagong Kaliwa sa loob at labas ng bansa. Para sa ilan, ang Mayo 1968 ay naging wakas ng tradisyonal na sama-samang pagkilos at simula ng bagong panahon na pinangungunahan ng mga tinaguriang bagong kilusang panlipunan.<ref>{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/doc/112409042/The-French-May-and-the-Roots-of-Postmodern-Politics |access-date=2026-05-12 |website=www.scribd.com |language=en}}</ref> Matapos ang [[Himagsikang Cubano|Rebolusyong Kubano]] na pinangunahan ni [[Fidel Castro]], sinubukan ng Estados Unidos na patalsikin ang bagong pinuno sa pamamagitan ng pagsasanay sa mga Kubanong destiyero at pagsalakay sa [[Cuba]]. Dahil dito, nakipag-alyansa ang Cuba sa Unyong Sobyet, isang kalabang bansa ng Estados Unidos, na nagbunga ng pandaigdigang krisis nang maglagay ang [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] ng mga misil na balistiko sa Cuba, tulad ng paglalagay ng Estados Unidos ng mga misi sa [[Turkiya]]. Nagbanta ito ng posibilidad ng Ikatlong Digmaang Pandaigdig. Gayunman, matapos ang negosasyon sa pagitan ng Estados Unidos at USSR, nagkasundo ang magkabilang panig na alisin ang kanilang mga sandata at naiwasan ang posibleng digmaang nuklear. Pagkatapos ng pagpaslang kay Kennedy, ang tuwirang tensiyon sa pagitan ng dalawang ''superpower'' o makapangyarihang bansa na Estados Unidos at Unyong Sobyet ay naging paligsahan sa pamamagitan ng mga digmaang proksi, pagpopondo sa mga [[insureksiyon]], pagtatatag ng mga papet na pamahalaan, at pagpapalawak ng impluwensiya lalo na sa [[Amerikang Latino]], [[Aprika]], at [[Asya]]. Ang "[[Digmaang Malamig]]" ang nangibabaw sa geopolitika ng mundo sa buong dekada. Sinimulan ng [[Silangang Alemanya]] ang pagtatayo ng [[Pader ng Berlin]] noong 1961. Dumaan naman ang Aprika sa panahon ng matinding pagbabagong pampolitika nang makamit ng 42 bansa ang kalayaan mula sa mga kolonyalistang Europeo, kabilang ang 22 bansang humiwalay sa imperyong kolonyal ng [[Pransiya]], 12 mula sa [[Imperyong Britaniko]], lima mula sa [[Portugal]], at tatlo mula sa [[Belhika]]. Ang mabigat na papel ng Estados Unidos sa [[Digmaang Biyetnam]] ay nagbunsod sa kilusang laban sa digmaan at malawakang [[protesta]] ng mga [[estudyante]] sa iba't ibang panig ng mundo, na umabot sa rurok noong mga protesta ng 1968. Nasaksihan naman ng [[Tsina]] ang pagtatapos ng ''Great Leap Forward'' (o Dakilang Pagsulong) ni [[Mao Zedong]] noong 1962, na nagdulot ng matinding [[taggutom]] at pagkamatay ng napakaraming Tsino sa isa sa pinakamapaminsalang taggutom sa kasaysayan ng [[sangkatauhan]]. Sinundan ito ng Rebolusyong Pangkultura mula 1966 hanggang 1976. Layunin nitong mapanatili ang komunismong Tsino sa pamamagitan ng pag-aalis sa mga bakas ng [[kapitalismo]] at tradisyunal na elemento sa lipunang Tsino. Nagresulta ito sa pag-aresto sa maraming pulitiko, pagpatay sa milyun-milyong sibilyan at minoryang etniko, at pagkawasak ng maraming gusali, [[artepakto]], at materyal na pangkasaysayan at pangkultura hanggang sa kamatayan ni Mao. Sa [[Timog-silangang Asya]] naman noong 1967, naitayo ng [[Indonesya]], [[Malaysia|Malaysiya]], [[Pilipinas]], [[Singapore|Singapur]], at [[Taylandiya]] ang ASEAN (Association of Southeast Asian Nations o [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]])<ref name=":0">{{Cite web |title=The Founding of ASEAN |url=https://asean.org/the-founding-of-asean/ |access-date=Mayo 13, 2026 |website=asean.org}}</ref> para sa pagpapalago ng ekonomiya ng Timog-Silangang Asya, payapang pakikipamuhay ng kapwa bansa at pagsunod sa mga pandaigdigang pamantayan.<ref>{{Cite web |title=Overview – ASSOCIATION OF SOUTHEAST ASIAN NATIONS |url=https://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2004_2009/documents/fd/04_asean-generalin/04_asean-generalinfo.pdf}} (sa Ingles)</ref> Naitatag ang ASEAN sa [[Bangkok]], Taylandiya nang pumirma ng dokumento ng diputadong punong ministro ng Malaysiya at ng mga ministro ng ugnayang panlabas ng Indonesya, Pilipinas, Singapur, at Taylandiya.<ref name=":0" /> Sa pagtatapos ng dekada 1950, nagsimulang sumigla ang [[ekonomiya]] ng muling itinayong [[Europa]] matapos ang digmaan. Pinaliit ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ang pagitan ng mga uring panlipunan at halos naglaho ang mga labi ng dating [[pyudal]] na [[maharlika]]. Ang umuunlad na [[Uring manggagawa|uring manggagawang]] nakaaangat, na naging bagong uri ng [[gitnang uri]], sa Kanlurang Europa ay nagkaroon ng kakayahang bumili ng radyo, telebisyon, refrigerator, at mga sasakyang de-motor. Mabilis ding umunlad ang Unyong Sobyet at iba pang bansang kabilang sa [[Pakto ng Varsovia|Paktong Warsaw]] matapos makabangon mula sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Umabot sa karaniwang 6% kada taon ang paglago ng tunay na [[GDP]] sa ikalawang kalahati ng dekada, at sa kabuuan ay sumigla ang pandaigdigang ekonomiya noong dekada 1960 dahil sa paglawak ng gitnang uri at pagdami ng mga bagong [[Teknolohiya|teknolohiyang]] [[pambahay]]. Nakaranas ang Pilipinas noong dekada '60 ng panahon ng [[urbanisasyon]], paglago ng ekonomiya, at masiglang kulturang popular.<ref>{{Cite web |last=Villar |first=Manny |author-link=Manny Villar |date=2022-02-16 |title=The swinging 60s |url=https://mb.com.ph//2022/2/16/the-swinging-60s?.com |access-date=2026-05-13 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Itinuturing noon ang bansa bilang isa sa mga umuusbong na ekonomiya sa Asya dahil sa paggawa ng mga produktong konsumer, pagpoproseso ng hilaw na materyales, at pagkakaroon ng mga planta para sa sasakyan at kagamitang pambahay. Naging sentro ng komersiyo at aliwan ang [[Abenida Rizal|Avenida]] sa [[Maynila]], kung saan matatagpuan ang mga sinehan, tindahan, at restoran na dinarayo ng publiko. Sumigla rin ang industriya ng pelikula sa pamamagitan ng mga kompanyang gaya ng [[Sampaguita Pictures]] at [[LVN Pictures]]. Malaki rin ang impluwensiya ng kulturang Kanluranin sa kabataang Pilipino, lalo na sa musika at [[moda]], sa panahon ng kasikatan ng ''[[rock and roll]]'' at ng pagbisita ng [[The Beatles]] sa bansa noong 1965. Sa kabila ng paglago ng ekonomiya ng Pilipinas, nanatili ang malawak na agwat ng mayaman at mahirap at laganap ang katiwalian sa pamahalaan. Naging tampok sa dekada ang [[Eskandalong Stonehill|iskandalong Stonehill]], na naglantad ng ugnayan ng negosyo at pulitika sa bansa. Nasangkot dito ang matataas na opisyal ng pamahalaan, kabilang sina [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Diosdado Macapagal]],<ref name="Kasaysayan9ch2">{{Cite book |title=Kasaysayan, The Story of the Filipino People Volume 9:A Nation Reborn. |publisher=Asia Publishing Company Limited |year=1998 |editor-last=Magno |editor-first=Alexander R. |location=Hong Kong |language=en |chapter=A Web of Corruption}}</ref> ang magiging Pangulong si Ferdinand Marcos,<ref name="Kasaysayan9ch22">{{Cite book |title=Kasaysayan, The Story of the Filipino People Volume 9:A Nation Reborn.|publisher=Asia Publishing Company Limited|year=1998|editor-last=Magno|editor-first=Alexander R.|location=Hong Kong|chapter=A Web of Corruption|language=en}}</ref> at dating Pangulong [[Carlos P. Garcia]],<ref name="SaraSolivenDeGuzman20140526">{{Cite news |url=https://www.philstar.com/opinion/2014/05/26/1327283/ghost-past-stonehill-scandal|title=A ghost from the past – the Stonehill scandal|last=Soliven De Guzman|first=Sara|date=2014-05-26|work=The [[Philippine Star]]|access-date=2019-01-25|language=en}}</ref> na inakusahang tumanggap ng suhol kapalit ng pagprotekta sa malawak na imperyo ng negosyo ni Harry Stonehill na nagkakahalaga ng humigit-kumulang $50 milyon. Sa panahong ito rin mabilis na umangat si [[Ferdinand Marcos]] mula sa pagiging senador at Pangulo ng Senado hanggang sa pagkahalal bilang pangulo noong 1965. Lumawak ang paggamit ng pelikula at midyang panlahat sa kampanyang pampolitika, habang lumalala naman ang aktibismo, protesta, at armadong kilusan. Noong 1968, muling itinatag ang [[Partido Komunista ng Pilipinas]] sa pamumuno ni [[Jose Maria Sison]], at sumunod naitatag ang [[Bagong Hukbong Bayan]].<ref>{{Cite web |date=2020-09-11 |title=The Turbulent ’60s and Marcos’ Ascent to Power |url=https://subselfie.com/2020/09/11/the-turbulent-60s-and-marcos-ascent-to-power/ |access-date=2026-05-13 |website=SubSelfie |language=en}}</ref> Ang mga pangyayaring ito ang naging ilan sa mga ugat ng krisis pampolitika na hahantong sa deklarasyon ng [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|Batas Militar]] noong dekada 1970. Sa larangan ng [[Musika ng Pilipinas|musika sa Pilipinas]], naging ikono ang mga awiting Pilipino tulad ng "Pitong Gatang" (1960) sa komposisyon nina [[Levi Celerio]] at Tony Marquez, na isinulat sa para sa pelikula ni [[Fernando Poe Jr.|Fernando Poe Jr]]. na may kaparehong pangalan na inawit naman ni [[Fred Panopio]].<ref>{{Cite web |last=Gil |first=Baby A. |date=Hulyo 28, 2016 |title=30 iconic Filipino songs |url=https://www.philstar.com/entertainment/2016/07/28/1607259/30-iconic-filipino-songs |access-date=2026-05-13 |website=Philstar.com}}</ref> Sa Reyno Unido, nagwagi sa kapangyarihan ang [[Partido Laborista (Reyno Unido)|Partido]] [[Partido Laborista (Reyno Unido)|Laborista]] noong 1964 sa pamumuno ni [[Harold Wilson]] bilang punong ministro sa malaking bahagi ng dekada.<ref>Arthur Marwick, ''The Sixties: Cultural Revolution in Britain, France, Italy, and the United States, c.1958-c.1974'' (Oxford: Oxford University Press, 1998, {{ISBN|978-0-19-210022-1}}), 247–248. (sa Ingles)</ref> Sa Pransiya, ang mga protesta noong 1968 ay nagdulot ng pansamantalang pag-alis ni [[Charles de Gaulle]] sa bansa.<ref name="Erlanger 2008">{{cite news |last=Erlanger |first=Steven |date=29 Abril 2008 |title=May 1968 – a watershed in French life |language=en |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/04/29/world/europe/29iht-france.4.12440504.html |url-status=live |access-date=31 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110416072914/http://www.nytimes.com/2008/04/29/world/europe/29iht-france.4.12440504.html |archive-date=16 Abril 2011}}</ref> Nabuo naman ng [[Italya]] ang unang pamahalaang kaliwa-sa-gitna noong Marso 1962, at naging punong ministro si [[Aldo Moro]] noong 1963. Ang mga pinuno ng Unyong Sobyet sa dekadang ito ay sina [[Nikita Khrushchev]] hanggang 1964 at [[Leonid Brežnev|Leonid Brezhnev]]. Sa loob ng dekada 1960, tumaas ang populasyon ng mundo mula 3.0 bilyon tungo sa 3.7 bilyong katao. Tinatayang may humigit-kumulang 1.15 bilyong ipinanganak at 500 milyong namatay sa panahong iyon. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1960]] b54btz6tt93jkob0h2v4wvq5bjkivyw 2207307 2207258 2026-05-14T05:38:06Z Jojit fb 38 2207307 wikitext text/x-wiki {{Decadebox|196}} Ang '''dekada 1960''' (binibigkas na "labinsiyam na animnapu"; pinaikli bilang '''d. 1960''' o '''dekada '60''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Sisenta''') ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1960 at nagtapos noong Disyembre 31, 1969.<ref name="Zeitz">[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_32.shtml Joshua Zeitz] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100106144139/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_32.shtml|date=2010-01-06}} "1964: The Year the Sixties Began", ''American Heritage'', Okt. 2006. (sa Ingles)</ref> Bagaman pinalawak ng mga tagumpay ng sangkatauhan sa [[kalawakan]] tulad ng [[Yuri Gagarin|pagpapadala ng tao sa]] [[Yuri Gagarin|kalawakan]], pag-ikot sa [[Daigdig]], pagsasagawa ng paglakad sa kalawakan, at [[Paglapag sa buwan|paglapag sa Buwan]] ang larangan ng eksplorasyon, nakilala rin ang dekada 1960 bilang "dekada ng kontra-kultura" sa [[Estados Unidos]] at iba pang [[Mundong Kanluranin|bansang Kanluranin]]. Nagkaroon ng malaking pagbabago sa mga pamantayang panlipunan, kabilang ang relihiyon, [[moralidad]], [[batas]] at kaayusan, [[pananamit]], musika, [[droga]], [[seksuwalidad]], pormalidad, [[Karapatang sibil at pampolitika|karapatang sibil]], pananaw sa tungkuling [[militar]], at [[edukasyon]]. May ilan ding bumabatikos sa dekada bilang panahon ng labis na kalayaan, karangyaan, paghina ng kaayusang panlipunan, at pagluwag ng mga dating bawal sa lipunan. Lumitaw ang iba't ibang uri ng musika, mula sa musikang popular na pinasikat ng [[The Beatles]] at ng tinaguriang ''British Invasion'' (Pasalakay na Britaniko) sa Estados Unidos hanggang sa muling pagsikat ng musikang ''folk'' o [[Tugtuging pambayan|pambayan]], kabilang ang makatang liriko ni [[Bob Dylan]]. Sa Estados Unidos, tinawag din ang dekada bilang "dekadang pangkultura", samantalang sa [[Reyno Unido]], lalo na sa [[Londres]], ito ay nakilala bilang "''Swinging Sixties''" (literal na Sisentang Nagsi-swing). Nagkaroon ang Estados Unidos ng apat na [[Pangulo ng Estados Unidos|pangulo]] sa loob ng dekada: [[Dwight D. Eisenhower]], [[John F. Kennedy]], [[Lyndon B. Johnson]], at [[Richard Nixon]]. Malapit nang matapos ang termino ni Eisenhower at umalis siya sa tungkulin noong Enero 1961,<ref name="Barth84Exhaustion">John Barth (1984) intro sa ''The Literature of Exhaustion'', sa ''The Friday Book''. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite news |author=Maslin |first=Janet |date=5 Nobyembre 2007 |title=Brokaw Explores Another Turning Point, the '60s |language=en |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2007/11/05/books/05masl.html |url-status=live |access-date=26 Agosto 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720205838/https://www.nytimes.com/2007/11/05/books/05masl.html |archive-date=20 Hulyo 2019}}</ref> samantalang pinaslang si Kennedy noong 1963. Ninais ni Kennedy ang mga repormang panlipunan na nakabatay sa Keynesianismo<ref>{{cite magazine |date=31 Disyembre 1965 |title=The Economy: We Are All Keynesians Now |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,842353-7,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070921004504/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,842353-7,00.html |archive-date=21 Setyembre 2007 |access-date=1 Enero 2011 |magazine=Time |language=en |quote=Keynesianism made its biggest breakthrough under John Kennedy, who, as Arthur Schlesinger reports in A Thousand Days, "was unquestionably the first Keynesian President."}}</ref> at mariing laban sa [[komunismo]]. Naipasa ang mga ito sa ilalim ni Johnson, kabilang ang karapatang sibil para sa mga [[Aprikanong Amerikano]] at serbisyong pangkalusugan para sa matatanda at mahihirap. Sa kabila ng malawakang programang ''Great Society'' (o Dakilang Lipunan), lalo namang hindi nagustuhan si Johnson ng Bagong Kaliwa sa loob at labas ng bansa. Para sa ilan, ang Mayo 1968 ay naging wakas ng tradisyonal na sama-samang pagkilos at simula ng bagong panahon na pinangungunahan ng mga tinaguriang bagong kilusang panlipunan.<ref>{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/doc/112409042/The-French-May-and-the-Roots-of-Postmodern-Politics |access-date=2026-05-12 |website=www.scribd.com |language=en}}</ref> Matapos ang [[Himagsikang Cubano|Rebolusyong Kubano]] na pinangunahan ni [[Fidel Castro]], sinubukan ng Estados Unidos na patalsikin ang bagong pinuno sa pamamagitan ng pagsasanay sa mga Kubanong destiyero at pagsalakay sa [[Cuba]]. Dahil dito, nakipag-alyansa ang Cuba sa Unyong Sobyet, isang kalabang bansa ng Estados Unidos, na nagbunga ng pandaigdigang krisis nang maglagay ang [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] ng mga misil na balistiko sa Cuba, tulad ng paglalagay ng Estados Unidos ng mga misi sa [[Turkiya]]. Nagbanta ito ng posibilidad ng Ikatlong Digmaang Pandaigdig. Gayunman, matapos ang negosasyon sa pagitan ng Estados Unidos at USSR, nagkasundo ang magkabilang panig na alisin ang kanilang mga sandata at naiwasan ang posibleng digmaang nuklear. Pagkatapos ng pagpaslang kay Kennedy, ang tuwirang tensiyon sa pagitan ng dalawang ''superpower'' o makapangyarihang bansa na Estados Unidos at Unyong Sobyet ay naging paligsahan sa pamamagitan ng mga digmaang proksi, pagpopondo sa mga [[insureksiyon]], pagtatatag ng mga papet na pamahalaan, at pagpapalawak ng impluwensiya lalo na sa [[Amerikang Latino]], [[Aprika]], at [[Asya]]. Ang "[[Digmaang Malamig]]" ang nangibabaw sa geopolitika ng mundo sa buong dekada. Sinimulan ng [[Silangang Alemanya]] ang pagtatayo ng [[Pader ng Berlin]] noong 1961. Dumaan naman ang Aprika sa panahon ng matinding pagbabagong pampolitika nang makamit ng 42 bansa ang kalayaan mula sa mga kolonyalistang Europeo, kabilang ang 22 bansang humiwalay sa imperyong kolonyal ng [[Pransiya]], 12 mula sa [[Imperyong Britaniko]], lima mula sa [[Portugal]], at tatlo mula sa [[Belhika]]. Ang mabigat na papel ng Estados Unidos sa [[Digmaang Biyetnam]] ay nagbunsod sa kilusang laban sa digmaan at malawakang [[protesta]] ng mga [[estudyante]] sa iba't ibang panig ng mundo, na umabot sa rurok noong mga protesta ng 1968. Nasaksihan naman ng [[Tsina]] ang pagtatapos ng ''Great Leap Forward'' (o Dakilang Pagsulong) ni [[Mao Zedong]] noong 1962, na nagdulot ng matinding [[taggutom]] at pagkamatay ng napakaraming Tsino sa isa sa pinakamapaminsalang taggutom sa kasaysayan ng [[sangkatauhan]]. Sinundan ito ng Rebolusyong Pangkultura mula 1966 hanggang 1976. Layunin nitong mapanatili ang komunismong Tsino sa pamamagitan ng pag-aalis sa mga bakas ng [[kapitalismo]] at tradisyunal na elemento sa lipunang Tsino. Nagresulta ito sa pag-aresto sa maraming pulitiko, pagpatay sa milyun-milyong sibilyan at minoryang etniko, at pagkawasak ng maraming gusali, [[artepakto]], at materyal na pangkasaysayan at pangkultura hanggang sa kamatayan ni Mao. Sa [[Timog-silangang Asya]] naman noong 1967, naitayo ng [[Indonesya]], [[Malaysia|Malaysiya]], [[Pilipinas]], [[Singapore|Singapur]], at [[Taylandiya]] ang ASEAN (Association of Southeast Asian Nations o [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]])<ref name=":0">{{Cite web |title=The Founding of ASEAN |url=https://asean.org/the-founding-of-asean/ |access-date=Mayo 13, 2026 |website=asean.org}}</ref> para sa pagpapalago ng ekonomiya ng Timog-Silangang Asya, payapang pakikipamuhay ng kapwa bansa at pagsunod sa mga pandaigdigang pamantayan.<ref>{{Cite web |title=Overview – ASSOCIATION OF SOUTHEAST ASIAN NATIONS |url=https://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2004_2009/documents/fd/04_asean-generalin/04_asean-generalinfo.pdf}} (sa Ingles)</ref> Naitatag ang ASEAN sa [[Bangkok]], Taylandiya nang pumirma ng dokumento ng diputadong punong ministro ng Malaysiya at ng mga ministro ng ugnayang panlabas ng Indonesya, Pilipinas, Singapur, at Taylandiya.<ref name=":0" /> Sa pagtatapos ng dekada 1950, nagsimulang sumigla ang [[ekonomiya]] ng muling itinayong [[Europa]] matapos ang digmaan. Pinaliit ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ang pagitan ng mga uring panlipunan at halos naglaho ang mga labi ng dating [[pyudal]] na [[maharlika]]. Ang umuunlad na [[Uring manggagawa|uring manggagawang]] nakaaangat, na naging bagong uri ng [[gitnang uri]], sa Kanlurang Europa ay nagkaroon ng kakayahang bumili ng radyo, telebisyon, refrigerator, at mga sasakyang de-motor. Mabilis ding umunlad ang Unyong Sobyet at iba pang bansang kabilang sa [[Pakto ng Varsovia|Paktong Warsaw]] matapos makabangon mula sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Umabot sa karaniwang 6% kada taon ang paglago ng tunay na [[GDP]] sa ikalawang kalahati ng dekada, at sa kabuuan ay sumigla ang pandaigdigang ekonomiya noong dekada 1960 dahil sa paglawak ng gitnang uri at pagdami ng mga bagong [[Teknolohiya|teknolohiyang]] [[pambahay]]. Nakaranas ang Pilipinas noong dekada '60 ng panahon ng [[urbanisasyon]], paglago ng ekonomiya, at masiglang kulturang popular.<ref>{{Cite web |last=Villar |first=Manny |author-link=Manny Villar |date=2022-02-16 |title=The swinging 60s |url=https://mb.com.ph//2022/2/16/the-swinging-60s?.com |access-date=2026-05-13 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Itinuturing noon ang bansa bilang isa sa mga umuusbong na ekonomiya sa Asya dahil sa paggawa ng mga produktong konsumer, pagpoproseso ng hilaw na materyales, at pagkakaroon ng mga planta para sa sasakyan at kagamitang pambahay. Naging sentro ng komersiyo at aliwan ang [[Abenida Rizal|Avenida]] sa [[Maynila]], kung saan matatagpuan ang mga sinehan, tindahan, at restoran na dinarayo ng publiko. Sumigla rin ang industriya ng pelikula sa pamamagitan ng mga kompanyang gaya ng [[Sampaguita Pictures]] at [[LVN Pictures]]. Malaki rin ang impluwensiya ng kulturang Kanluranin sa kabataang Pilipino, lalo na sa musika at [[moda]], sa panahon ng kasikatan ng ''[[rock and roll]]'' at ng pagbisita ng [[The Beatles]] sa bansa noong 1965. Sa kabila ng paglago ng ekonomiya ng Pilipinas, nanatili ang malawak na agwat ng mayaman at mahirap at laganap ang katiwalian sa pamahalaan. Naging tampok sa dekada ang [[Eskandalong Stonehill|iskandalong Stonehill]], na naglantad ng ugnayan ng negosyo at pulitika sa bansa. Nasangkot dito ang matataas na opisyal ng pamahalaan, kabilang sina [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Diosdado Macapagal]],<ref name="Kasaysayan9ch2">{{Cite book |title=Kasaysayan, The Story of the Filipino People Volume 9:A Nation Reborn. |publisher=Asia Publishing Company Limited |year=1998 |editor-last=Magno |editor-first=Alexander R. |location=Hong Kong |language=en |chapter=A Web of Corruption}}</ref> ang magiging Pangulong si Ferdinand Marcos,<ref name="Kasaysayan9ch22">{{Cite book |title=Kasaysayan, The Story of the Filipino People Volume 9:A Nation Reborn.|publisher=Asia Publishing Company Limited|year=1998|editor-last=Magno|editor-first=Alexander R.|location=Hong Kong|chapter=A Web of Corruption|language=en}}</ref> at dating Pangulong [[Carlos P. Garcia]],<ref name="SaraSolivenDeGuzman20140526">{{Cite news |url=https://www.philstar.com/opinion/2014/05/26/1327283/ghost-past-stonehill-scandal|title=A ghost from the past – the Stonehill scandal|last=Soliven De Guzman|first=Sara|date=2014-05-26|work=The [[Philippine Star]]|access-date=2019-01-25|language=en}}</ref> na inakusahang tumanggap ng suhol kapalit ng pagprotekta sa malawak na imperyo ng negosyo ni Harry Stonehill na nagkakahalaga ng humigit-kumulang $50 milyon. Sa panahong ito rin mabilis na umangat si [[Ferdinand Marcos]] mula sa pagiging senador at Pangulo ng Senado hanggang sa pagkahalal bilang pangulo noong 1965. Lumawak ang paggamit ng pelikula at midyang panlahat sa kampanyang pampolitika, habang lumalala naman ang aktibismo, protesta, at armadong kilusan. Noong 1968, muling itinatag ang [[Partido Komunista ng Pilipinas]] sa pamumuno ni [[Jose Maria Sison]], at sumunod naitatag ang [[Bagong Hukbong Bayan]].<ref>{{Cite web |date=2020-09-11 |title=The Turbulent ’60s and Marcos’ Ascent to Power |url=https://subselfie.com/2020/09/11/the-turbulent-60s-and-marcos-ascent-to-power/ |access-date=2026-05-13 |website=SubSelfie |language=en}}</ref> Ang mga pangyayaring ito ang naging ilan sa mga ugat ng krisis pampolitika na hahantong sa deklarasyon ng [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|Batas Militar]] noong dekada 1970. Sa larangan ng [[Musika ng Pilipinas|musika sa Pilipinas]], naging ikono ang mga awiting Pilipino tulad ng "Pitong Gatang" (1960) sa komposisyon nina [[Levi Celerio]] at Tony Marquez, na isinulat sa para sa pelikula ni [[Fernando Poe Jr.|Fernando Poe Jr]]. na may kaparehong pangalan na inawit naman ni [[Fred Panopio]].<ref name=":1">{{Cite web |last=Gil |first=Baby A. |date=Hulyo 28, 2016 |title=30 iconic Filipino songs |url=https://www.philstar.com/entertainment/2016/07/28/1607259/30-iconic-filipino-songs |access-date=2026-05-13 |website=Philstar.com}}</ref> Ang isa pang ikonong awit nina Celerio at Marquez ang "Sapagka’t Kami Ay Tao Lamang" na inawit ni Ric Manrique Jr. noong 1963.<ref name=":1" /> Sa Reyno Unido, nagwagi sa kapangyarihan ang [[Partido Laborista (Reyno Unido)|Partido]] [[Partido Laborista (Reyno Unido)|Laborista]] noong 1964 sa pamumuno ni [[Harold Wilson]] bilang punong ministro sa malaking bahagi ng dekada.<ref>Arthur Marwick, ''The Sixties: Cultural Revolution in Britain, France, Italy, and the United States, c.1958-c.1974'' (Oxford: Oxford University Press, 1998, {{ISBN|978-0-19-210022-1}}), 247–248. (sa Ingles)</ref> Sa Pransiya, ang mga protesta noong 1968 ay nagdulot ng pansamantalang pag-alis ni [[Charles de Gaulle]] sa bansa.<ref name="Erlanger 2008">{{cite news |last=Erlanger |first=Steven |date=29 Abril 2008 |title=May 1968 – a watershed in French life |language=en |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/04/29/world/europe/29iht-france.4.12440504.html |url-status=live |access-date=31 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110416072914/http://www.nytimes.com/2008/04/29/world/europe/29iht-france.4.12440504.html |archive-date=16 Abril 2011}}</ref> Nabuo naman ng [[Italya]] ang unang pamahalaang kaliwa-sa-gitna noong Marso 1962, at naging punong ministro si [[Aldo Moro]] noong 1963. Ang mga pinuno ng Unyong Sobyet sa dekadang ito ay sina [[Nikita Khrushchev]] hanggang 1964 at [[Leonid Brežnev|Leonid Brezhnev]]. Sa loob ng dekada 1960, tumaas ang populasyon ng mundo mula 3.0 bilyon tungo sa 3.7 bilyong katao. Tinatayang may humigit-kumulang 1.15 bilyong ipinanganak at 500 milyong namatay sa panahong iyon. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1960]] sdum8ogssr1bnv62jujibc4y9ymt9lm 2207308 2207307 2026-05-14T05:43:59Z Jojit fb 38 2207308 wikitext text/x-wiki {{Decadebox|196}} Ang '''dekada 1960''' (binibigkas na "labinsiyam na animnapu"; pinaikli bilang '''d. 1960''' o '''dekada '60''' na kadalasang binibigkas bilang '''dekada''' '''Sisenta''') ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1960 at nagtapos noong Disyembre 31, 1969.<ref name="Zeitz">[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_32.shtml Joshua Zeitz] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100106144139/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_32.shtml|date=2010-01-06}} "1964: The Year the Sixties Began", ''American Heritage'', Okt. 2006. (sa Ingles)</ref> Bagaman pinalawak ng mga tagumpay ng sangkatauhan sa [[kalawakan]] tulad ng [[Yuri Gagarin|pagpapadala ng tao sa]] [[Yuri Gagarin|kalawakan]], pag-ikot sa [[Daigdig]], pagsasagawa ng paglakad sa kalawakan, at [[Paglapag sa buwan|paglapag sa Buwan]] ang larangan ng eksplorasyon, nakilala rin ang dekada 1960 bilang "dekada ng kontra-kultura" sa [[Estados Unidos]] at iba pang [[Mundong Kanluranin|bansang Kanluranin]]. Nagkaroon ng malaking pagbabago sa mga pamantayang panlipunan, kabilang ang relihiyon, [[moralidad]], [[batas]] at kaayusan, [[pananamit]], musika, [[droga]], [[seksuwalidad]], pormalidad, [[Karapatang sibil at pampolitika|karapatang sibil]], pananaw sa tungkuling [[militar]], at [[edukasyon]]. May ilan ding bumabatikos sa dekada bilang panahon ng labis na kalayaan, karangyaan, paghina ng kaayusang panlipunan, at pagluwag ng mga dating bawal sa lipunan. Lumitaw ang iba't ibang uri ng musika, mula sa musikang popular na pinasikat ng [[The Beatles]] at ng tinaguriang ''British Invasion'' (Pasalakay na Britaniko) sa Estados Unidos hanggang sa muling pagsikat ng musikang ''folk'' o [[Tugtuging pambayan|pambayan]], kabilang ang makatang liriko ni [[Bob Dylan]]. Sa Estados Unidos, tinawag din ang dekada bilang "dekadang pangkultura", samantalang sa [[Reyno Unido]], lalo na sa [[Londres]], ito ay nakilala bilang "''Swinging Sixties''" (literal na Sisentang Nagsi-swing). Nagkaroon ang Estados Unidos ng apat na [[Pangulo ng Estados Unidos|pangulo]] sa loob ng dekada: [[Dwight D. Eisenhower]], [[John F. Kennedy]], [[Lyndon B. Johnson]], at [[Richard Nixon]]. Malapit nang matapos ang termino ni Eisenhower at umalis siya sa tungkulin noong Enero 1961,<ref name="Barth84Exhaustion">John Barth (1984) intro sa ''The Literature of Exhaustion'', sa ''The Friday Book''. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite news |author=Maslin |first=Janet |date=5 Nobyembre 2007 |title=Brokaw Explores Another Turning Point, the '60s |language=en |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2007/11/05/books/05masl.html |url-status=live |access-date=26 Agosto 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720205838/https://www.nytimes.com/2007/11/05/books/05masl.html |archive-date=20 Hulyo 2019}}</ref> samantalang pinaslang si Kennedy noong 1963. Ninais ni Kennedy ang mga repormang panlipunan na nakabatay sa Keynesianismo<ref>{{cite magazine |date=31 Disyembre 1965 |title=The Economy: We Are All Keynesians Now |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,842353-7,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070921004504/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,842353-7,00.html |archive-date=21 Setyembre 2007 |access-date=1 Enero 2011 |magazine=Time |language=en |quote=Keynesianism made its biggest breakthrough under John Kennedy, who, as Arthur Schlesinger reports in A Thousand Days, "was unquestionably the first Keynesian President."}}</ref> at mariing laban sa [[komunismo]]. Naipasa ang mga ito sa ilalim ni Johnson, kabilang ang karapatang sibil para sa mga [[Aprikanong Amerikano]] at serbisyong pangkalusugan para sa matatanda at mahihirap. Sa kabila ng malawakang programang ''Great Society'' (o Dakilang Lipunan), lalo namang hindi nagustuhan si Johnson ng Bagong Kaliwa sa loob at labas ng bansa. Para sa ilan, ang Mayo 1968 ay naging wakas ng tradisyonal na sama-samang pagkilos at simula ng bagong panahon na pinangungunahan ng mga tinaguriang bagong kilusang panlipunan.<ref>{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/doc/112409042/The-French-May-and-the-Roots-of-Postmodern-Politics |access-date=2026-05-12 |website=www.scribd.com |language=en}}</ref> Matapos ang [[Himagsikang Cubano|Rebolusyong Kubano]] na pinangunahan ni [[Fidel Castro]], sinubukan ng Estados Unidos na patalsikin ang bagong pinuno sa pamamagitan ng pagsasanay sa mga Kubanong destiyero at pagsalakay sa [[Cuba]]. Dahil dito, nakipag-alyansa ang Cuba sa Unyong Sobyet, isang kalabang bansa ng Estados Unidos, na nagbunga ng pandaigdigang krisis nang maglagay ang [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] ng mga misil na balistiko sa Cuba, tulad ng paglalagay ng Estados Unidos ng mga misi sa [[Turkiya]]. Nagbanta ito ng posibilidad ng Ikatlong Digmaang Pandaigdig. Gayunman, matapos ang negosasyon sa pagitan ng Estados Unidos at USSR, nagkasundo ang magkabilang panig na alisin ang kanilang mga sandata at naiwasan ang posibleng digmaang nuklear. Pagkatapos ng pagpaslang kay Kennedy, ang tuwirang tensiyon sa pagitan ng dalawang ''superpower'' o makapangyarihang bansa na Estados Unidos at Unyong Sobyet ay naging paligsahan sa pamamagitan ng mga digmaang proksi, pagpopondo sa mga [[insureksiyon]], pagtatatag ng mga papet na pamahalaan, at pagpapalawak ng impluwensiya lalo na sa [[Amerikang Latino]], [[Aprika]], at [[Asya]]. Ang "[[Digmaang Malamig]]" ang nangibabaw sa geopolitika ng mundo sa buong dekada. Sinimulan ng [[Silangang Alemanya]] ang pagtatayo ng [[Pader ng Berlin]] noong 1961. Dumaan naman ang Aprika sa panahon ng matinding pagbabagong pampolitika nang makamit ng 42 bansa ang kalayaan mula sa mga kolonyalistang Europeo, kabilang ang 22 bansang humiwalay sa imperyong kolonyal ng [[Pransiya]], 12 mula sa [[Imperyong Britaniko]], lima mula sa [[Portugal]], at tatlo mula sa [[Belhika]]. Ang mabigat na papel ng Estados Unidos sa [[Digmaang Biyetnam]] ay nagbunsod sa kilusang laban sa digmaan at malawakang [[protesta]] ng mga [[estudyante]] sa iba't ibang panig ng mundo, na umabot sa rurok noong mga protesta ng 1968. Nasaksihan naman ng [[Tsina]] ang pagtatapos ng ''Great Leap Forward'' (o Dakilang Pagsulong) ni [[Mao Zedong]] noong 1962, na nagdulot ng matinding [[taggutom]] at pagkamatay ng napakaraming Tsino sa isa sa pinakamapaminsalang taggutom sa kasaysayan ng [[sangkatauhan]]. Sinundan ito ng Rebolusyong Pangkultura mula 1966 hanggang 1976. Layunin nitong mapanatili ang komunismong Tsino sa pamamagitan ng pag-aalis sa mga bakas ng [[kapitalismo]] at tradisyunal na elemento sa lipunang Tsino. Nagresulta ito sa pag-aresto sa maraming pulitiko, pagpatay sa milyun-milyong sibilyan at minoryang etniko, at pagkawasak ng maraming gusali, [[artepakto]], at materyal na pangkasaysayan at pangkultura hanggang sa kamatayan ni Mao. Sa [[Timog-silangang Asya]] naman noong 1967, naitayo ng [[Indonesya]], [[Malaysia|Malaysiya]], [[Pilipinas]], [[Singapore|Singapur]], at [[Taylandiya]] ang ASEAN (Association of Southeast Asian Nations o [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]])<ref name=":0">{{Cite web |title=The Founding of ASEAN |url=https://asean.org/the-founding-of-asean/ |access-date=Mayo 13, 2026 |website=asean.org}}</ref> para sa pagpapalago ng ekonomiya ng Timog-Silangang Asya, payapang pakikipamuhay ng kapwa bansa at pagsunod sa mga pandaigdigang pamantayan.<ref>{{Cite web |title=Overview – ASSOCIATION OF SOUTHEAST ASIAN NATIONS |url=https://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2004_2009/documents/fd/04_asean-generalin/04_asean-generalinfo.pdf}} (sa Ingles)</ref> Naitatag ang ASEAN sa [[Bangkok]], Taylandiya nang pumirma ng dokumento ng diputadong punong ministro ng Malaysiya at ng mga ministro ng ugnayang panlabas ng Indonesya, Pilipinas, Singapur, at Taylandiya.<ref name=":0" /> Sa pagtatapos ng dekada 1950, nagsimulang sumigla ang [[ekonomiya]] ng muling itinayong [[Europa]] matapos ang digmaan. Pinaliit ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ang pagitan ng mga uring panlipunan at halos naglaho ang mga labi ng dating [[pyudal]] na [[maharlika]]. Ang umuunlad na [[Uring manggagawa|uring manggagawang]] nakaaangat, na naging bagong uri ng [[gitnang uri]], sa Kanlurang Europa ay nagkaroon ng kakayahang bumili ng radyo, telebisyon, refrigerator, at mga sasakyang de-motor. Mabilis ding umunlad ang Unyong Sobyet at iba pang bansang kabilang sa [[Pakto ng Varsovia|Paktong Warsaw]] matapos makabangon mula sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Umabot sa karaniwang 6% kada taon ang paglago ng tunay na [[GDP]] sa ikalawang kalahati ng dekada, at sa kabuuan ay sumigla ang pandaigdigang ekonomiya noong dekada 1960 dahil sa paglawak ng gitnang uri at pagdami ng mga bagong [[Teknolohiya|teknolohiyang]] [[pambahay]]. Nakaranas ang Pilipinas noong dekada '60 ng panahon ng [[urbanisasyon]], paglago ng ekonomiya, at masiglang kulturang popular.<ref>{{Cite web |last=Villar |first=Manny |author-link=Manny Villar |date=2022-02-16 |title=The swinging 60s |url=https://mb.com.ph//2022/2/16/the-swinging-60s?.com |access-date=2026-05-13 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Itinuturing noon ang bansa bilang isa sa mga umuusbong na ekonomiya sa Asya dahil sa paggawa ng mga produktong konsumer, pagpoproseso ng hilaw na materyales, at pagkakaroon ng mga planta para sa sasakyan at kagamitang pambahay. Naging sentro ng komersiyo at aliwan ang [[Abenida Rizal|Avenida]] sa [[Maynila]], kung saan matatagpuan ang mga sinehan, tindahan, at restoran na dinarayo ng publiko. Sumigla rin ang industriya ng pelikula sa pamamagitan ng mga kompanyang gaya ng [[Sampaguita Pictures]] at [[LVN Pictures]]. Malaki rin ang impluwensiya ng kulturang Kanluranin sa kabataang Pilipino, lalo na sa musika at [[moda]], sa panahon ng kasikatan ng ''[[rock and roll]]'' at ng pagbisita ng [[The Beatles]] sa bansa noong 1965. Sa kabila ng paglago ng ekonomiya ng Pilipinas, nanatili ang malawak na agwat ng mayaman at mahirap at laganap ang katiwalian sa pamahalaan. Naging tampok sa dekada ang [[Eskandalong Stonehill|iskandalong Stonehill]], na naglantad ng ugnayan ng negosyo at pulitika sa bansa. Nasangkot dito ang matataas na opisyal ng pamahalaan, kabilang sina [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Diosdado Macapagal]],<ref name="Kasaysayan9ch2">{{Cite book |title=Kasaysayan, The Story of the Filipino People Volume 9:A Nation Reborn. |publisher=Asia Publishing Company Limited |year=1998 |editor-last=Magno |editor-first=Alexander R. |location=Hong Kong |language=en |chapter=A Web of Corruption}}</ref> ang magiging Pangulong si Ferdinand Marcos,<ref name="Kasaysayan9ch22">{{Cite book |title=Kasaysayan, The Story of the Filipino People Volume 9:A Nation Reborn.|publisher=Asia Publishing Company Limited|year=1998|editor-last=Magno|editor-first=Alexander R.|location=Hong Kong|chapter=A Web of Corruption|language=en}}</ref> at dating Pangulong [[Carlos P. Garcia]],<ref name="SaraSolivenDeGuzman20140526">{{Cite news |url=https://www.philstar.com/opinion/2014/05/26/1327283/ghost-past-stonehill-scandal|title=A ghost from the past – the Stonehill scandal|last=Soliven De Guzman|first=Sara|date=2014-05-26|work=The [[Philippine Star]]|access-date=2019-01-25|language=en}}</ref> na inakusahang tumanggap ng suhol kapalit ng pagprotekta sa malawak na imperyo ng negosyo ni Harry Stonehill na nagkakahalaga ng humigit-kumulang $50 milyon. Sa panahong ito rin mabilis na umangat si [[Ferdinand Marcos]] mula sa pagiging senador at Pangulo ng Senado hanggang sa pagkahalal bilang pangulo noong 1965. Lumawak ang paggamit ng pelikula at midyang panlahat sa kampanyang pampolitika, habang lumalala naman ang aktibismo, protesta, at armadong kilusan. Noong 1968, muling itinatag ang [[Partido Komunista ng Pilipinas]] sa pamumuno ni [[Jose Maria Sison]], at sumunod naitatag ang [[Bagong Hukbong Bayan]].<ref>{{Cite web |date=2020-09-11 |title=The Turbulent ’60s and Marcos’ Ascent to Power |url=https://subselfie.com/2020/09/11/the-turbulent-60s-and-marcos-ascent-to-power/ |access-date=2026-05-13 |website=SubSelfie |language=en}}</ref> Ang mga pangyayaring ito ang naging ilan sa mga ugat ng krisis pampolitika na hahantong sa deklarasyon ng [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|Batas Militar]] noong dekada 1970. Sa larangan ng [[Musika ng Pilipinas|musika sa Pilipinas]], naging ikono ang mga awiting Pilipino tulad ng "Pitong Gatang" (1960) sa komposisyon nina [[Levi Celerio]] at Tony Marquez, na isinulat sa para sa pelikula ni [[Fernando Poe Jr.|Fernando Poe Jr]]. na may kaparehong pangalan na inawit naman ni [[Fred Panopio]].<ref name=":1">{{Cite web |last=Gil |first=Baby A. |date=Hulyo 28, 2016 |title=30 iconic Filipino songs |url=https://www.philstar.com/entertainment/2016/07/28/1607259/30-iconic-filipino-songs |access-date=2026-05-13 |website=Philstar.com}}</ref> Ang isa pang ikonong awit nina Celerio at Marquez ang "Sapagka’t Kami Ay Tao Lamang" na inawit ni Ric Manrique Jr. noong 1963.<ref name=":1" /> Gayon din, ikono ang awiting "A Million Thanks To You" na ginawa ni Alice Doria Gamilla at inawit ni Pilita Corrales na naging ikono dahil sa tatak ni Pilita na pagliyad habang inaawit ito. Bukod dito, ito ang unang komposisyong Pilipino sa wikang Ingles na sumikat na nasa estrukturang Kanluranin.<ref name=":1" /> Sa Reyno Unido, nagwagi sa kapangyarihan ang [[Partido Laborista (Reyno Unido)|Partido]] [[Partido Laborista (Reyno Unido)|Laborista]] noong 1964 sa pamumuno ni [[Harold Wilson]] bilang punong ministro sa malaking bahagi ng dekada.<ref>Arthur Marwick, ''The Sixties: Cultural Revolution in Britain, France, Italy, and the United States, c.1958-c.1974'' (Oxford: Oxford University Press, 1998, {{ISBN|978-0-19-210022-1}}), 247–248. (sa Ingles)</ref> Sa Pransiya, ang mga protesta noong 1968 ay nagdulot ng pansamantalang pag-alis ni [[Charles de Gaulle]] sa bansa.<ref name="Erlanger 2008">{{cite news |last=Erlanger |first=Steven |date=29 Abril 2008 |title=May 1968 – a watershed in French life |language=en |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/04/29/world/europe/29iht-france.4.12440504.html |url-status=live |access-date=31 Agosto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110416072914/http://www.nytimes.com/2008/04/29/world/europe/29iht-france.4.12440504.html |archive-date=16 Abril 2011}}</ref> Nabuo naman ng [[Italya]] ang unang pamahalaang kaliwa-sa-gitna noong Marso 1962, at naging punong ministro si [[Aldo Moro]] noong 1963. Ang mga pinuno ng Unyong Sobyet sa dekadang ito ay sina [[Nikita Khrushchev]] hanggang 1964 at [[Leonid Brežnev|Leonid Brezhnev]]. Sa loob ng dekada 1960, tumaas ang populasyon ng mundo mula 3.0 bilyon tungo sa 3.7 bilyong katao. Tinatayang may humigit-kumulang 1.15 bilyong ipinanganak at 500 milyong namatay sa panahong iyon. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1960]] i82ud6avmxzkxfj4mbhk3vkx6k9kx22 0 338170 2207285 2207214 2026-05-14T00:46:39Z GinawaSaHapon 102500 +[[Kategorya:Mga katinig]]; +[[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]]; +[[Kategorya:Lingguwistika]]; +[[Kategorya:Bigkas]] using [[WP:HC|HotCat]] 2207285 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> {{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''matínding''' '''katínig na pakatál''' o '''tríl''' ang [[katinig]] na nabubuo dahil sa panginginig ng hangin na nabubuo dulot ng pagharang ng mga artikulador kagaya ng [[dila]]. Maririnig ito sa mga wikang tulad ng [[wikang Espanyol]] (hal. {{Lang|es|perro}} "aso"). Di tulad ng mga [[Simpleng katinig na pakatal|simpleng pakatal]], matindi ang nginig ng hangin sa mga ganitong katinig, at nakakaranas ng higit sa isang pagtama ng mga artikulador sa isa't isa di kagaya sa mga simpleng pakatal na dumadampi lamang.{{sfnp|Ladefoged|Maddieson|1996|p=218}} == Uri == Nasa talahanayan ang mga matitinding katinig na pakatal sa Internasyonal na Ponetikong Alpabeto. Para sa bawat pares, nasa taas ang di-matunog na anyo habang nasa baba naman ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" |[[Matinding katinig na pakatal sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ⱱ̟}}}} |[[Wikang Dongo|Dongo]] | {{Lang|doo|ppo̍ppo̍-kó}} |'pakpak' |{{IPA|[ʙ̥ōʙ̥ōkó]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʙ}}}} |[[Wikang Pirahã|Pirahã]] |{{Lang|myp|kaoáíbogi}} |'masamang espiritu' |{{IPA|[kàò̯áí̯ʙòˈɡì]}} |- | rowspan="2" |[[Matinding katinig na pakatal sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|r̥}}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] |{{Lang|nl|ver}} |'malayo' |{{IPA|[vɛr̥]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|r}}}} |[[Wikang Portuges|Portuges]] |{{Lang|pt|rato}} |'daga' |{{IPA|[ratu]}} |- | rowspan="2" |[[Matinding katinig na pakatal sa likurang gilagid]] | colspan="5" ! {{N/a}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|r̠}}}} | colspan="4" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Matinding katinig na pakatal sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɽ̊r̥}}}} |[[Wikang Gaeliko|Gaeliko]] |{{Lang|gd|àraid}} |'sigurado' |{{IPA|[ˈaːɽ̊͜r̊ˠhætʲ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɽr}}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] |{{Lang|nl|riem}} |'sinturon' |{{IPA|[ɽrim]}} |- | rowspan="2" |[[Matinding katinig na pakatal sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʀ̥}}}} |[[Wikang Aleman|Aleman]] |{{Lang|de|treten}} |'humakbang' |{{IPA|[ˈtʀ̥eːtn̩]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʀ}}}} |[[Wikang Portuges|Portuges]] |{{Lang|pt|rarear}} |'tumumal pa lalo' |{{IPA|[ʀɐɾiˈaɾ]}} |- | rowspan="2" |[[Matinding katinig na pakatal sa lalaugan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʜ}}}} |[[Wikang Amis|Amis]] |{{Lang|ami|tihi}} |'asawang babae' |{{IPA|[tiʜiʔ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʢ}}}} | colspan="4" ! {{N/a}} |} == Tingnan din == * [[Katinig na pakatal]] ** [[Simpleng katinig na pakatal]] == Sanggunian == === Pagsipi === {{Reflist}} === Sanggunian === {{refbegin}} * {{citation |last=Esling |first=John H. |title=The Handbook of Phonetic Sciences |pages=678–702 |year=2010 |editor1-last=Hardcastle |editor1-first=William J. |trans-title=Ang Handbook ng Agham Ponetika |trans-chapter=Notasyong Ponetiko |chapter=Phonetic Notation |edition=2 |publisher=Wiley-Blackwell |language=en |doi=10.1002/9781444317251.ch18 |isbn=978-1-4051-4590-9 |editor2-last=Laver |editor2-first=John |editor3-last=Gibbon |editor3-first=Fiona E.}} * {{citation |last1=Gussenhoven |first1=Carlos |title=The dialect of Maastricht |url=http://gep.ruhosting.nl/carlos/gussenhoven_aarts.pdf |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=29 |issue=2 |pages=155–166 |year=1999 |trans-title=Ang dayalekto ng Maastricht |publisher=University of Nijmegen Centre for Language Studies |language=en |doi=10.1017/S0025100300006526 |last2=Aarts |first2=Flor |s2cid=145782045}} * {{citation |last1=Heijmans |first1=Linda |title=The Dutch dialect of Weert |url=http://gep.ruhosting.nl/carlos/weert.pdf |journal=Journal of the International Phonetic Association |volume=28 |issue=1–2 |pages=107–112 |year=1998 |trans-title=Ang dayalektong Weert ng wikang Olandes |language=en |doi=10.1017/S0025100300006307 |last2=Gussenhoven |first2=Carlos |s2cid=145635698}} * {{SOWL|mode=cs2}} * {{citation |last1=Ladefoged |first1=Peter |title=A Course in Phonetics |year=2010 |trans-title=Kurso sa Ponetika |edition=6 |publisher=Wadsworth |language=en |isbn=978-1-42823126-9 |last2=Johnson |first2=Keith |authorlink1=Peter Ladefoged}} * {{citation |last=Sampson |first=Rodney |title=Nasal Vowel Evolution in Romance |year=1999 |trans-title=Ebolusyon ng Patinig na Pailong sa mga wikang Romanse |publisher=Oxford University Press |language=en |isbn=0-19-823848-7}} {{refend}}{{Articulation navbox}} [[Kategorya:Mga katinig]] [[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] [[Kategorya:Lingguwistika]] [[Kategorya:Bigkas]] t22yrpllwlxsced3gr7dy1akdqwq3vq 2 338182 2207286 2207215 2026-05-14T00:55:27Z GinawaSaHapon 102500 Removed redirect to [[Matinding katinig na pakatal]] 2207286 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pakatál''' o '''bibránte''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng panginginig ng daloy ng hangin dahil sa pagtama ng aktibong artikulador (kagaya ng [[dila]]) sa isa pang artikulador nang mabilis. Nahahati ito sa dalawa depende sa dami ng pagtama: [[Simpleng katinig na pakatal|simple]] kung saan bahagya lamang dumadampi ang dila, at [[Matinding katinig na pakatal|matindi]] kung saan naman paulit-ulit na tumatama nang mabilis ang dila. May isang katinig na pakatal sa pamantayang anyo ng [[wikang Tagalog]], ang [[matunog na simpleng katinig na pakatal sa gilagid]] {{IPA|[ɾ]}}, bagamat maaari itong maging [[matunog na matinding katinig na pakatal sa gilagid]] {{IPA|[r]}} depende sa nakagisnang tunog ng mananalita. == Uri == Nahahati sa dalawang uri ang mga katinig na pakatal: [[Simpleng katinig na pakatal|simple]] at [[Matinding katinig na pakatal|matindi]]. === Simpleng katinig na pakatal === {{Main|Simpleng katinig na pakatal}} === Matinding katinig na pakatal === {{Main|Matinding katinig na pakatal}} == Sanggunian == === Pagsipi === {{Reflist}} === Pinagkunan === {{Articulation navbox}} pvpysbgsi5djvdamgunaglh9o7d1z93 0 338185 2207262 2026-05-13T19:24:22Z Arko Blangko 155328 Bagong pahina: {{Infobox military conflict | conflict = Digmaang Sobyetiko–Hapones | partof = [[Ikalawang Digmaang Sino-Hapones]] at Teatrong Pasipiko ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] | image = RIAN archive 834147 Hoisting the banner in Port-Artur. WWII (1941-1945).jpg | image_size = 300px | caption = Pagtaas ng mga Sobyetikong marino sa Pantalan Arthur (ngayo'y Lüshun). | date = [[Soviet invasion of Manchuria|8 Agosto]]{{... 2207262 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Digmaang Sobyetiko–Hapones | partof = [[Ikalawang Digmaang Sino-Hapones]] at Teatrong Pasipiko ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] | image = RIAN archive 834147 Hoisting the banner in Port-Artur. WWII (1941-1945).jpg | image_size = 300px | caption = Pagtaas ng mga Sobyetikong marino sa Pantalan Arthur (ngayo'y Lüshun). | date = [[Soviet invasion of Manchuria|8 Agosto]]{{snd}}[[Surrender of Japan|2 Setyembre 1945]]<br>({{Age in years, months, weeks and days|month1=08|day1=08|year1=1945|month2=09|day2=02|year2=1945}}) | place = Hilagang-Silangang Tsina, Mongolyang Interyor, [[Sakhalin]], Kapuluang Kuriles, at Hilagang Korea | result = Soviet victory | combatant1 = {{Tree list}} * {{flag|Soviet Union|1936}} * {{flag|Mongolian People's Republic|name=Mongolia}} {{Tree list/end}} | combatant2 = {{Tree list}} * {{flag|Empire of Japan|name=Japan}} ** {{flag|Manchukuo}} ** {{flag|Wang Jingwei regime|size=23px}} *** {{flag|Mengjiang}} {{Tree list/end}} | commander1 = {{flagicon|Soviet Union|1936}} '''[[Josef Stalin]]'''{{ubl|{{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Aleksandr Vasilevsky]]}}|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Rodion Malinovsky]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Kirill Meretskov]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Maksim Purkayev]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Alexander Novikov]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Nikolay Kuznetsov (officer)|Nikolay Kuznetsov]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Ivan Yumashev]]|{{flagicon|Mongolian People's Republic|1945}} [[Khorloogiin Choibalsan]]|{{flagicon|Mongolian People's Republic|1945}} [[Lkhagvasuren Jamiyan]]}} | commander2 = {{ubl|{{flagicon image|Flag_of_the_Japanese_Emperor.svg}} '''[[Hirohito]]'''{{Surrendered}}|{{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Otozō Yamada]]{{Surrender}}|{{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Seiichi Kita]]{{Surrender}}|{{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Jun Ushiroku]]{{Surrender}}|{{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Kiichiro Higuchi]]{{Surrender}}|{{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Fusaki Tsutsumi]]{{Surrender}}|{{flagicon|Manchukuo}} [[Puyi]]{{Surrender}}|{{flagicon|Manchukuo}} [[Zhang Jinghui]]{{Surrender}}|{{flagicon|Mengjiang}} [[Demchugdongrub]]{{Surrender}}}} | units1 = {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Transbaikal Front]] * [[17th Army (Soviet Union)|17th Army]] * [[36th Army (Soviet Union)|36th Army]] * [[39th Army (Soviet Union)|39th Army]] * [[53rd Army (Soviet Union)|53rd Army]] * [[6th Guards Tank Army]] * {{nowrap|{{flagicon|Mongolian People's Republic|1945}} [[Mongolian People's Army|MPA]] [[Cavalry Mechanized Group|Cavalry Group]]}} * [[12th Air Army]] {{flagicon|Soviet Union|1936}} Ika-1 Malayong Silanganing Hanay * [[Soviet First Army|1st Red Banner Army]] * [[5th Army (Soviet Union)|5th Army]] * [[25th Army (Soviet Union)|25th Army]] * [[35th Army (Soviet Union)|35th Army]] * [[10th Mechanized Corps]] * [[9th Air Army]] {{flagicon|Soviet Union|1936}} Ika-2 Malayong Silanganing Hanay * [[Soviet Second Army|2nd Red Banner Army]] * [[15th Army (Soviet Union)|15th Army]] * [[16th Army (Soviet Union)|16th Army]] * [[5th Separate Rifle Corps]] * [[Chuguevsk Operational Group|Chuguevsk Group]] * [[Amur Military Flotilla]] * [[NKVD Border Troops]] * [[10th Air Army]] | units2 = {{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Kwantung Army]] * [[Japanese First Area Army|First Area Army]] ** [[Japanese Third Army|3rd Army]] ** [[Japanese Fifth Army|5th Army]] * [[Japanese Third Area Army|Third Area Army]] ** [[Japanese Thirtieth Army|30th Army]] ** [[Japanese Forty-Fourth Army|44th Army]] * Independent units ** [[Japanese Fourth Army|4th Army]] ** [[Japanese Thirty-Fourth Army|34th Army]] ** [[Japanese Seventeenth Area Army|Seventeenth Area Army]] {{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Japanese Fifth Area Army|Fifth Area Army]] {{flagicon|Manchukuo}} [[Manchukuo Imperial Army]]<br>{{flagicon|Mengjiang}} [[Mengjiang National Army]] | strength1 = '''Soviet Union:'''{{plainlist| * 1,577,225 tauhan * 26,137 artilerya * 1,852 sup. artillery * 5,556 tanks and self-propelled artillery * 5,368 aircraft}} '''Mongolia:'''{{plainlist| * 16,000 men{{efn|The 5th, 6th, 7th and 8th Cavalry Divisions of the People's Revolutionary Army, Special Cavalry Committees, 7th Mechanized Armored Brigade, Tank, Artillery, Road Transport and Communications Special Committees, Air Force Division, and the main unit of the special branch of chemical engineering. border military detachments, outposts, and units of the People's Self-Defense Voluntary Cavalry Detachment}}}} | strength2 = '''Hapon:'''{{plainlist| *c. 1,092,400 men<ref>[http://ajrp.awm.gov.au/ajrp/AJRP2.nsf/530e35f7e2ae7707ca2571e3001a112d/e7daa03b9084ad56ca257209000a85f7?OpenDocument Australia-Japan Research Project: Dispositions and Deaths], Retrieved 4/23/2021</ref>{{efn|According to statistics compiled in 1964 by the Japanese Ministry of Health and Welfare's Relief Bureau, by 22 August 1945 there were 665,500 military personnel remaining in Manchuria, 335,900 in Korea, and 91,000 in Sakhalin, the Kuril Islands, and the Aleutian Islands. These numbers do not appear to factor in casualties incurred during the Soviet-Japanese War, because the total for Army personnel in Manchuria, 664,000, almost exactly corresponds to the total given in JM-155 for the Kwantung Army minus the 34th Army in Korea, 663,625. * 2,012 aircraft (635 combat)}}{{efn|There were an additional 8 Japanese aircraft involved in the Battle of Shumshu.}}}} '''Manchukuo:'''{{plainlist| * 200,000 troops{{Sfn|Jowett|page=53}}}} '''Mengjiang:'''{{plainlist| * 44,000 men<ref name=Glantz>LTC David M. Glantz, [https://www.armyupress.army.mil/Portals/7/combat-studies-institute/csi-books/Glantz-lp7.pdf"August Storm: The Soviet 1945 Strategic Offensive in Manchuria"]. Leavenworth Papers No. 7, Combat Studies Institute, February 1983, [[Fort Leavenworth]] [[Kansas]].</ref><ref name="glantz2"/>}} | casualties1 = {{plainlist| '''Soviet''': * 30,253 combat casualties,<ref name="glantz2p300">Glantz, David M. & House, Jonathan (1995), ''When Titans Clashed: How the Red Army Stopped Hitler'', Lawrence, Kansas: University Press of Kansas, {{ISBN|0-7006-0899-0}}, p. 300</ref><ref>G. F. Krivosheev, ed., ''Russia and the USSR in twentieth century wars: A statistical survey''. Moscow: Olma-press, 2001, page 309.</ref> including: * 9,780 killed * 911 missing * 1,340 non-combat deaths * 24,425 sanitary losses, including: * 19,562 wounded * 4,863 sick '''Mongolian''': * 72 irrecoverable * 125 wounded, sick, injured<ref>Krivosheev p. 194</ref>}} * 36,653 total casualties * 78 tanks and SPGs * 62 combat aircraft * 232 guns and mortars<ref>Krivosheev p. 338, Table 98 (extended)</ref> | casualties2 = {{plainlist| '''Japanese sources''': * 22,300–23,600 killed * {{est.}}40,000 wounded<ref>JM-154 p. 69, JM-155 pp.266–267. According to page 69 of JM-154, First Area Army suffered approximately 40,000 total battle casualties, of whom 14,508 were killed in action (JM-155 pp.266–67). Applying this proportion (c.&nbsp;36.25%) to the total of 21,389 KIAs suffered by the Kwantung Army in Manchuria and 700 to 2,000 deaths on Sakhalin, plus 190 dead and 400 wounded on Shumshu Island gives an approximate total of 40,000 WIAs for the entire campaign.</ref> ---- '''Soviet claim''':{{plainlist| * 83,737 killed * 20,000 wounded (Manchuria only) * <&nbsp;41,199 captured (19 August)<ref>Cherevko, Kirill Evgen'evich (2003). ''Серп и молот против самурайского меча'' [''Hammer and Sickle vs Samurai Sword'']. Moscow: Veche. {{ISBN|5-94538-328-7}}. p. 41.</ref>{{efn|41,199 is the listed total of Japanese soldiers in Soviet custody on 19 August, two days after the surrender of the Kwantung Army by order of Hirohito and four days after Hirohito announced the surrender of Japan. Post-war, 594,000 to 609,000 Japanese soldiers ended up in Soviet custody.}}<ref name="Coox, Alvin D. 1939">{{cite book |last1=Coox |first1=Alvin D. |title = Nomonhan: Japan Against Russia, 1939 |year=1990 |publisher=[[Stanford University Press]] |isbn=978-0-804-71835-6 |page=1176 |url=https://books.google.com/books?id=SIAwKiNRmrAC&pg=PT1176 |access-date=9 February 2017 |orig-year=1985}}</ref>}} * 640,000 captured and disarmed (total)}} | territory = * Pananakop ng Mongolyang Interyor at Manchuria * Pagsasanib ng Timog Sakhalin at Kapuluang Kuriles * Pagkakahati ng Tangway ng Korea sa [[ika-38 na hilera]] }} Ang '''Digmaang Sobyetiko–Hapones''' ay isang kampanya ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig na nagsimula sa pagsalakay ng Sobyet sa Manchuria kasunod ng deklarasyon ng digmaan ng Sobyet laban sa Japan noong 8 Agosto 1945. Ang Unyong Sobyet at Republika ng Bayan ng Mongolia ay nagpabagsak sa mga papet na estado ng Hapon ng Manchukuo sa Manchuria at Mengjiang sa Inner Mongolia, gayundin sa hilagang Korea, Isla ng Sakilhalinto Ang pagkatalo ng Kwantung Army ng Japan ay nakatulong sa pagsuko ng mga Hapones at pagtatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.[13][14] Ang pagpasok ng Sobyet sa digmaan ay nagpakita na ang Unyong Sobyet ay hindi kikilos bilang isang ikatlong partido sa pakikipag-ayos ng kondisyonal na pagwawakas sa labanan, at sa gayon ay isang salik sa desisyon ng gobyerno ng Hapon na sumuko nang walang kondisyon. elw7fsf1fe0k1fsctr2aehgjcgx7l5b 2207318 2207262 2026-05-14T10:39:36Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2207318 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Digmaang Sobyetiko–Hapones | partof = [[Ikalawang Digmaang Sino-Hapones]] at Teatrong Pasipiko ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] | image = RIAN archive 834147 Hoisting the banner in Port-Artur. WWII (1941-1945).jpg | image_size = 300px | caption = Pagtaas ng mga Sobyetikong marino sa Pantalan Arthur (ngayo'y Lüshun). | date = [[Soviet invasion of Manchuria|8 Agosto]]{{snd}}[[Surrender of Japan|2 Setyembre 1945]]<br>({{Age in years, months, weeks and days|month1=08|day1=08|year1=1945|month2=09|day2=02|year2=1945}}) | place = Hilagang-Silangang Tsina, Mongolyang Interyor, [[Sakhalin]], Kapuluang Kuriles, at Hilagang Korea | result = Soviet victory | combatant1 = {{Tree list}} * {{flag|Soviet Union|1936}} * {{flag|Mongolian People's Republic|name=Mongolia}} {{Tree list/end}} | combatant2 = {{Tree list}} * {{flag|Empire of Japan|name=Japan}} ** {{flag|Manchukuo}} ** {{flag|Wang Jingwei regime|size=23px}} *** {{flag|Mengjiang}} {{Tree list/end}} | commander1 = {{flagicon|Soviet Union|1936}} '''[[Josef Stalin]]'''{{ubl|{{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Aleksandr Vasilevsky]]}}|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Rodion Malinovsky]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Kirill Meretskov]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Maksim Purkayev]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Alexander Novikov]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Nikolay Kuznetsov (officer)|Nikolay Kuznetsov]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Ivan Yumashev]]|{{flagicon|Mongolian People's Republic|1945}} [[Khorloogiin Choibalsan]]|{{flagicon|Mongolian People's Republic|1945}} [[Lkhagvasuren Jamiyan]]}} | commander2 = {{ubl|{{flagicon image|Flag_of_the_Japanese_Emperor.svg}} '''[[Hirohito]]'''{{Surrendered}}|{{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Otozō Yamada]]{{Surrender}}|{{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Seiichi Kita]]{{Surrender}}|{{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Jun Ushiroku]]{{Surrender}}|{{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Kiichiro Higuchi]]{{Surrender}}|{{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Fusaki Tsutsumi]]{{Surrender}}|{{flagicon|Manchukuo}} [[Puyi]]{{Surrender}}|{{flagicon|Manchukuo}} [[Zhang Jinghui]]{{Surrender}}|{{flagicon|Mengjiang}} [[Demchugdongrub]]{{Surrender}}}} | units1 = {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Transbaikal Front]] * [[17th Army (Soviet Union)|17th Army]] * [[36th Army (Soviet Union)|36th Army]] * [[39th Army (Soviet Union)|39th Army]] * [[53rd Army (Soviet Union)|53rd Army]] * [[6th Guards Tank Army]] * {{nowrap|{{flagicon|Mongolian People's Republic|1945}} [[Mongolian People's Army|MPA]] [[Cavalry Mechanized Group|Cavalry Group]]}} * [[12th Air Army]] {{flagicon|Soviet Union|1936}} Ika-1 Malayong Silanganing Hanay * [[Soviet First Army|1st Red Banner Army]] * [[5th Army (Soviet Union)|5th Army]] * [[25th Army (Soviet Union)|25th Army]] * [[35th Army (Soviet Union)|35th Army]] * [[10th Mechanized Corps]] * [[9th Air Army]] {{flagicon|Soviet Union|1936}} Ika-2 Malayong Silanganing Hanay * [[Soviet Second Army|2nd Red Banner Army]] * [[15th Army (Soviet Union)|15th Army]] * [[16th Army (Soviet Union)|16th Army]] * [[5th Separate Rifle Corps]] * [[Chuguevsk Operational Group|Chuguevsk Group]] * [[Amur Military Flotilla]] * [[NKVD Border Troops]] * [[10th Air Army]] | units2 = {{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Kwantung Army]] * [[Japanese First Area Army|First Area Army]] ** [[Japanese Third Army|3rd Army]] ** [[Japanese Fifth Army|5th Army]] * [[Japanese Third Area Army|Third Area Army]] ** [[Japanese Thirtieth Army|30th Army]] ** [[Japanese Forty-Fourth Army|44th Army]] * Independent units ** [[Japanese Fourth Army|4th Army]] ** [[Japanese Thirty-Fourth Army|34th Army]] ** [[Japanese Seventeenth Area Army|Seventeenth Area Army]] {{flagicon|Empire of Japan|army}} [[Japanese Fifth Area Army|Fifth Area Army]] {{flagicon|Manchukuo}} [[Manchukuo Imperial Army]]<br>{{flagicon|Mengjiang}} [[Mengjiang National Army]] | strength1 = '''Soviet Union:'''{{plainlist| * 1,577,225 tauhan * 26,137 artilerya * 1,852 sup. artillery * 5,556 tanks and self-propelled artillery * 5,368 aircraft}} '''Mongolia:'''{{plainlist| * 16,000 men{{efn|The 5th, 6th, 7th and 8th Cavalry Divisions of the People's Revolutionary Army, Special Cavalry Committees, 7th Mechanized Armored Brigade, Tank, Artillery, Road Transport and Communications Special Committees, Air Force Division, and the main unit of the special branch of chemical engineering. border military detachments, outposts, and units of the People's Self-Defense Voluntary Cavalry Detachment}}}} | strength2 = '''Hapon:'''{{plainlist| *c. 1,092,400 men<ref>[http://ajrp.awm.gov.au/ajrp/AJRP2.nsf/530e35f7e2ae7707ca2571e3001a112d/e7daa03b9084ad56ca257209000a85f7?OpenDocument Australia-Japan Research Project: Dispositions and Deaths], Retrieved 4/23/2021</ref>{{efn|According to statistics compiled in 1964 by the Japanese Ministry of Health and Welfare's Relief Bureau, by 22 August 1945 there were 665,500 military personnel remaining in Manchuria, 335,900 in Korea, and 91,000 in Sakhalin, the Kuril Islands, and the Aleutian Islands. These numbers do not appear to factor in casualties incurred during the Soviet-Japanese War, because the total for Army personnel in Manchuria, 664,000, almost exactly corresponds to the total given in JM-155 for the Kwantung Army minus the 34th Army in Korea, 663,625. * 2,012 aircraft (635 combat)}}{{efn|There were an additional 8 Japanese aircraft involved in the Battle of Shumshu.}}}} '''Manchukuo:'''{{plainlist| * 200,000 troops{{Sfn|Jowett|page=53}}}} '''Mengjiang:'''{{plainlist| * 44,000 men<ref name=Glantz>LTC David M. Glantz, [https://www.armyupress.army.mil/Portals/7/combat-studies-institute/csi-books/Glantz-lp7.pdf"August Storm: The Soviet 1945 Strategic Offensive in Manchuria"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220109071927/https://www.armyupress.army.mil/Portals/7/combat-studies-institute/csi-books/Glantz-lp7.pdf |date=2022-01-09 }}. Leavenworth Papers No. 7, Combat Studies Institute, February 1983, [[Fort Leavenworth]] [[Kansas]].</ref><ref name="glantz2"/>}} | casualties1 = {{plainlist| '''Soviet''': * 30,253 combat casualties,<ref name="glantz2p300">Glantz, David M. & House, Jonathan (1995), ''When Titans Clashed: How the Red Army Stopped Hitler'', Lawrence, Kansas: University Press of Kansas, {{ISBN|0-7006-0899-0}}, p. 300</ref><ref>G. F. Krivosheev, ed., ''Russia and the USSR in twentieth century wars: A statistical survey''. Moscow: Olma-press, 2001, page 309.</ref> including: * 9,780 killed * 911 missing * 1,340 non-combat deaths * 24,425 sanitary losses, including: * 19,562 wounded * 4,863 sick '''Mongolian''': * 72 irrecoverable * 125 wounded, sick, injured<ref>Krivosheev p. 194</ref>}} * 36,653 total casualties * 78 tanks and SPGs * 62 combat aircraft * 232 guns and mortars<ref>Krivosheev p. 338, Table 98 (extended)</ref> | casualties2 = {{plainlist| '''Japanese sources''': * 22,300–23,600 killed * {{est.}}40,000 wounded<ref>JM-154 p. 69, JM-155 pp.266–267. According to page 69 of JM-154, First Area Army suffered approximately 40,000 total battle casualties, of whom 14,508 were killed in action (JM-155 pp.266–67). Applying this proportion (c.&nbsp;36.25%) to the total of 21,389 KIAs suffered by the Kwantung Army in Manchuria and 700 to 2,000 deaths on Sakhalin, plus 190 dead and 400 wounded on Shumshu Island gives an approximate total of 40,000 WIAs for the entire campaign.</ref> ---- '''Soviet claim''':{{plainlist| * 83,737 killed * 20,000 wounded (Manchuria only) * <&nbsp;41,199 captured (19 August)<ref>Cherevko, Kirill Evgen'evich (2003). ''Серп и молот против самурайского меча'' [''Hammer and Sickle vs Samurai Sword'']. Moscow: Veche. {{ISBN|5-94538-328-7}}. p. 41.</ref>{{efn|41,199 is the listed total of Japanese soldiers in Soviet custody on 19 August, two days after the surrender of the Kwantung Army by order of Hirohito and four days after Hirohito announced the surrender of Japan. Post-war, 594,000 to 609,000 Japanese soldiers ended up in Soviet custody.}}<ref name="Coox, Alvin D. 1939">{{cite book |last1=Coox |first1=Alvin D. |title = Nomonhan: Japan Against Russia, 1939 |year=1990 |publisher=[[Stanford University Press]] |isbn=978-0-804-71835-6 |page=1176 |url=https://books.google.com/books?id=SIAwKiNRmrAC&pg=PT1176 |access-date=9 February 2017 |orig-year=1985}}</ref>}} * 640,000 captured and disarmed (total)}} | territory = * Pananakop ng Mongolyang Interyor at Manchuria * Pagsasanib ng Timog Sakhalin at Kapuluang Kuriles * Pagkakahati ng Tangway ng Korea sa [[ika-38 na hilera]] }} Ang '''Digmaang Sobyetiko–Hapones''' ay isang kampanya ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig na nagsimula sa pagsalakay ng Sobyet sa Manchuria kasunod ng deklarasyon ng digmaan ng Sobyet laban sa Japan noong 8 Agosto 1945. Ang Unyong Sobyet at Republika ng Bayan ng Mongolia ay nagpabagsak sa mga papet na estado ng Hapon ng Manchukuo sa Manchuria at Mengjiang sa Inner Mongolia, gayundin sa hilagang Korea, Isla ng Sakilhalinto Ang pagkatalo ng Kwantung Army ng Japan ay nakatulong sa pagsuko ng mga Hapones at pagtatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.[13][14] Ang pagpasok ng Sobyet sa digmaan ay nagpakita na ang Unyong Sobyet ay hindi kikilos bilang isang ikatlong partido sa pakikipag-ayos ng kondisyonal na pagwawakas sa labanan, at sa gayon ay isang salik sa desisyon ng gobyerno ng Hapon na sumuko nang walang kondisyon. emgljrolx4l85ss8ek3nof3ennbzxmz