Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 588 2214630 2214520 2026-07-04T06:40:52Z Johndeo333 163610 Inayos ang baybay 2214630 wikitext text/x-wiki {{About|kalakhang kabisera ng Pilipinas|kabiserang lungsod|Maynila|ibang paggamit|Maynila (paglilinaw)}} {{infobox settlement | name = Kalakhang Maynilà<br />''Metro Manila'' | official_name = Pambansang Punong Rehiyon<br />''National Capital Region (NCR)'' | native_name = ᜃᜎᜃ᜔ᜑᜅ᜔ ᜋᜌ᜔ᜈᜒᜎ | native_name_lang = tl | other_name = Kamaynilaan | settlement_type = [[Kalakhang pook|Kalakhan]] at [[Mga rehiyon ng Pilipinas|Rehiyon]] | image_skyline = {{multiple image | perrow = 1/2/2/2 | border = infobox | total_width = 300 | caption_align = center | image1 = Makati City Lights (Jopet Sy) - Flickr.jpg | alt1 = Makati CBD | caption1 = [[Makati Central Business District]] | image2 = Quezon Monument in Quezon Memorial.jpg | alt2 = Quezon Memorial Shrine | caption2 = [[Quezon Memorial Shrine]] | image3 = Rizal Monument (Manila, 2024).jpg | alt3 = Rizal Park known as Luneta Park | caption3 = [[Liwasang Rizal]] | image4 = BGC - BHS Central Jan 8 2025.jpg | alt4 = Bonifacio High Street | caption4 = Bonifacio High Street | image5 = Ortigas Center (Met. Manila) - Flickr.jpg | alt5 = Ortigas Center at night | caption5 = [[Sentrong Ortigas]] | image6 = Museo Nacional de Bellas Artes, Manila, Filipinas, 2023-08-27, DD 51.jpg | alt6 = National Museum of Fine Arts | caption6 = [[Pambansang Museo ng Sining]] | image7 = View of Pasay City at SM Mall of Asia.tif | alt7 = SM Mall of Asia | caption7 = [[SM Mall of Asia]] | image8 = Bonifacio Monument (Guillermo Tolentino).jpg | alt8 = Monumento | caption8 = [[Bonifacio Monument]] | image9 = 400 Year old Beauty.jpg | alt9 = University of Santo Tomas facade | caption9 = [[Unibersidad ng Santo Tomas]] }} | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_shield = | image_map = {{PH wikidata|image_map}} | map_caption = Lokasyon sa Pilipinas | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|3=region:PH_type:adm2nd_source:GNS|display=inline,title}} | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{PHL}} | subdivision_type1 = Nangangasiwang entidad | subdivision_name1 = [[Pangasiwaan sa Pagpapaunlad ng Kalakhang Maynila]] | established_title = Naitatag | established_date = 7 Nobyembre 1975<ref name="LawPhil">{{cite web|url=http://www.lawphil.net/statutes/presdecs/pd1975/pd_824_1975.html|title=Presidential Decree No. 824 November 7, 1975|website=lawphil.net|publisher=[[Arellano University|Arellano Law Foundation]]|accessdate=14 Enero 2014}}</ref> | parts_type = Binubuo ng | parts_style = para | p1 = {{Collapsible list | title = 16 na lungsod at<br />isang bayan | 1 = '''[[Manila]]''' | 2 = [[Caloocan]] | 3 = [[Las Piñas]] | 4 = [[Makati]] | 5 = [[Malabon]] | 6 = [[Mandaluyong]] | 7 = [[Marikina]] | 8 = [[Muntinlupa]] | 9 = [[Navotas]] | 10 = [[Parañaque]] | 11 = [[Pasay]] | 12 = [[Pasig]] | 13 = [[Lungsod Quezon]] | 14 = [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] | 15 = [[Taguig]] | 16 = [[Valenzuela, Metro Manila|Valenzuela]] | 17 = [[Pateros]] }} | government_type = Kalakhang pamahalaan sa ilalim ng desentralisadong balangkas<ref>{{cite journal|last1=Manasan|first1=Rosario|last2=Mercado|first2=Ruben|title=Governance and Urban Development: Case Study of Metro Manila|journal=Philippine Institute for Development Studies Discussion Paper Series|date=Pebrero 1999|issue=99-03|url=https://dirp3.pids.gov.ph/ris/pdf/pidsdps9903.PDF|accessdate=15 Disyembre 2018|archive-date=16 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181216210904/https://dirp3.pids.gov.ph/ris/pdf/pidsdps9903.PDF|url-status=dead}}</ref> | governing_body = [[Pangasiwaan sa Pagpapaunlad ng Kalakhang Maynila]] | leader_party = [[Liberal Party (Philippines)|LP]] | leader_title = Tagapangulo | leader_name = [[Danilo Lim]] | leader_title1 = Konsehal ng kalakhan | leader_name1 = Konseho ng kalakhang Maynila | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 619.57 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 12877253 | population_as_of = {{PH wikidata|population_as_of}} | population_footnotes = {{PH census|2015}} | population_density_km2 = auto | population_metro = 24100000 (Hindi pagtitipon, lugar ng kalakhan) | population_metro_footnotes = <ref name="citypop-Aggs">{{cite web|url=http://citypopulation.de/world/Agglomerations.html|title=The Principal Agglomerations of the World|website=citypopulation.de|accessdate=8 Disyembre 2017}}</ref> | population_demonyms = Tagalog: Manileño(-a), Manilenyo(-a), Taga-Maynila<br />Ingles: Manilan;<br />Kastila: ''manilense'',{{efn-la|Ito ang orihinal na pagsasalin sa wiking Espanyol, at ginamit din ito ni José Rizal sa kanyang obra na ''El filibusterismo''.}} ''manileño''(-''a'') | postal_code_type = [[List of ZIP codes in the Philippines|ZIP code]] | postal_code = {{PH wikidata|postal_code}} | area_code = {{PH wikidata|area_code}} | area_code_type = {{areacodestyle}} | blank_name_sec1 = [[Gross Domestic Product|GDP]] (2020) | blank_info_sec1 = [[Philippine peso|₱]]5.8 trilyon<br />[[USD|$]]120.56 bilyon | blank1_name_sec1 = Bilis ng paglago | blank1_info_sec1 = {{increase}} (7.5%) | blank_name_sec2 = Palatandaan ng pagunlad ng mga mamamayan (HDI) | blank_info_sec2 = {{increase}} 0.837 ({{fontcolor|Darkgreen|Sobrang taas}}) | blank1_name_sec2 = Antas ng HDI | blank1_info_sec2 = Pangalawa (2015) | blank3_name_sec1 = Pulisya | blank3_info_sec1 = NCRPO | iso_code = {{PH wikidata|iso_code}} | website = {{Official URL}} | timezone = [[Philippine Standard Time|PST]] | utc_offset = +8 | footnotes = {{notelist-la}} }} Ang '''Kalakhang Maynila''' ({{langx|en|Metropolitan Manila}}), opisyal na itinalaga bilang '''Pambansang Punong Rehiyon '''<ref>{{Cite web|url=https://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/2015/12/Mga-ng-Pangalan-Tanggapan-sa-Filipino2.pdf|title=Mga Pangalan ng Tanggapan ng Pamahalaan sa Filipino|last=|first=|date=2013|website=[[Komisyon sa Wikang Filipino]]|language=Filipino|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923032240/https://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/2015/12/Mga-ng-Pangalan-Tanggapan-sa-Filipino2.pdf|archive-date=23 September 2021|access-date=27 Marso 2018|url-status=dead}}</ref> ({{langx|en|National Capital Region}}), ay ang kabiserang [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] at ang pinakamalaking [[kalakhang pook]] ng [[Pilipinas]]. Ito ay matatagpuan sa silangang ng [[Look ng Maynila]], at pinapagitnaan ng mga rehiyon ng [[Gitnang Luzon]] at ng [[Calabarzon]]. Binubuo ito ng 16 na lungsod: [[Maynila]]—ang kabisera ng bansa—[[Caloocan]], [[Las Pinas|Las Piñas]], [[Lungsod Quezon]], [[Makati]], [[Malabon]], [[Mandaluyong]], [[Marikina]], [[Muntinlupa]], [[Navotas]], [[Parañaque]], [[Pasay]], [[Pasig]], [[San Juan, Kalakhang Maynila|San Juan]], [[Taguig]], at [[Valenzuela]], pati na rin ang bayan ng [[Pateros]]. Ang rehiyon ay may sukat na {{convert|636.00|sqkm}} at may kabuuang populasyon na 14,001,751 ayon sa senso ng 2024. Ang rehiyon ay sentro ng kultura, ekonomiya, pangangalakal, edukasyon, lipunan, at politika ng [[Pilipinas]]. == Kasaysayan == {{See also|Kasaysayan ng Maynila}} {{Further|Kabisera ng Pilipinas}} {{multiple image | direction = horizontal | width = 150 | align = right | footer = Mapa ng lalawigan ng [[Maynila]] | image1 = Manila Province.jpg | alt1 = | caption1 = | image2 = | alt2 = | caption2 = }} === Kaharian ng Lusong === [[Talaksan:Map of Manila 1570.png|left|thumb|229x229px|Ang mapa ng sinaunang Maynila noong 1570. Ang bayan ng Maynila ay naka-kulay dilaw.]] Isang makasaysayang kaharian na kilala bilang [[Kaharian ng Maynila|Maynila]] ang kabilang sa mga teritoryo na minsang nasaklaw sa mga sinaunang kaharian. Kasama rin dito ang mga isla sa paligid ng [[Kaharian ng Maynila|Maynila]] at [[Bayan ng Tondo|Tondo]], ngunit may mas maliit na kaharian din katulad ng [[Malabon|Tambobong]], Taguig, Pateros, at ang pinagtibay na kaharian ng [[Cainta]]. === Panahon ng Kastila, Himagsikan at Panahon ng Amerikano === Naging kabisera ito ng kolonyal na Pilipinas, at ang [[Intramuros]] ay nagsilbi bilang sentro ng kapangyarihang kolonyal. Noong 1898, isinama ang lungsod ng [[Manila]] at 23 iba pang mga bayan. Ang [[Marikina|Mariquina]] ay nagsilbi ring kabisera ng Pilipinas mula 1898–1899, noong inilipat ang soberanya ng Pilipinas sa [[Estados Unidos]]. Noong 1901, ang lalawigan ng Maynila ay pinawalangbisa at halos lahat ng teritoryo nito ay inilipat sa noo'y bagong lalawigan ng [[Rizal]]. Mula pa noong panahong kolonyal ng mga Espanyol, ang Maynila ay itinuturing bilang isang orihinal na [[lungsod pandaigdig]]. Ang [[galeon ng Maynila]] ay ang pinaka-unang kilalang kalakalan na naglayag sa rutang pangkalakaran sa [[Karagatang Pasipiko]] sa loob ng 250 taon, na nagdadala sa Espanya ng mga karagamentong may luho, benepisyong pang-ekonomiya, at pagpapalit ng kultura. ==Heograpiya== [[Talaksan:Iss047e099713 lrg Manila.jpg|500x500px|thumb|center|Retratong satelayt ng Kalakhang Maynila na kinuha mula sa [[International Space Station]] noong Mayo 2016.]] [[Talaksan:Metro Manila view from Manila Bay - Makati and Pasay (Fort San Felipe, Cavite City; 2017-04-03).jpeg|thumb|Tanawin ng Kalakhang Maynila mula sa [[Moog ng San Felipe (Kabite)|Moog ng San Felipe]] sa [[Kabite]].]] Matatagpuan sa 14°40' H 121°3 S, ang Kalakhang Maynila ay nasa isang ''isthmus'' na naghahanggan sa [[Lawa ng Laguna]] sa timog silangan at sa [[Look ng Maynila]] sa kanluran. Ang pook metropolitan ay nasa malawak na kapatagan. Naghahanggan ang sakop nito sa [[Bulacan]] sa hilaga, sa lalawigan ng [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] sa silangan, sa [[Laguna (lalawigan)|Laguna]] sa timog at sa [[Kabite]] sa timog kanluran. Hinahati ng [[Ilog Pasig]] ang Kalakhang Maynila na nagdudugtong sa dalawang katubigan kinahahanggan nito sa kanluran at silangan. Pinakamaliit sa mga rehiyon ng Pilipinas ang Kalakhang Maynila, subalit pinakamatao at pinakamakapal ang [[populasyon]] nito. 636 kilometrong parisukat ang lawak nito at pinapaligiran ito ng mga lalawigan ng [[Bulacan]] sa hilaga, [[Rizal]] sa silangan, at [[Laguna]] at [[Cavite]] sa timog. Matatagpuan naman sa kanluran ng Kalakhang Maynila ang [[Look ng Maynila]] at sa timog-silangan naman ang [[Laguna de Bay]]. Dumadaloy sa gitna ng Kalakhang Maynila ang [[Ilog Pasig]] na siyang nagdudugtong [[Lawa ng Laguna|Laguna de Bay]] sa Look ng Maynila. Ang Kalakhang Maynila ay itinuturing ''swampy'' [[isthmus]] na may karaniwang elebasyon na 10 metro. Ang pangunahing anyong tubig ng Kalakhang Maynila ay ang [[Ilog Pasig]]; ito ang humahati sa isthmus ng Kalakhang Maynila. ==Klima== Ayon sa [[pagbubukod ng klima na Köppen]], ang Pambansang Punong Rehiyon ay may [[tropikong sabana na klima|tropikong basa at tuyo na klima]] at [[tropikong balaklaot na klima]]. Ang Kalakhang Maynila ay may maikling [[tagtuyo]] mula Enero hanggang Mayo, at may pagkahabang [[tag-ulan]] mula Hunyo hanggang Disyembre. {{-}} {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;" ! style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" |Buwan ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Enero ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Pebrero ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Marso ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Abril ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Mayo ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Hunyo ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Hulyo ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Agosto ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Setyembre ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Oktubre ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Nobyembre ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Disyembre ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Taon |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" |Katamtamang Mataas na Temperatura°C | style="color:#000000;" | 30 | style="color:#000000;" | 31 | style="color:#000000;" | 32 | style="color:#000000;" | 33 | style="color:#000000;" | 33 | style="color:#000000;" | 32 | style="color:#000000;" | 31 | style="color:#000000;" | 30 | style="color:#000000;" | 31 | style="color:#000000;" | 30 | style="color:#000000;" | 30 | style="color:#000000;" | 30 | style="color:#000000;" | 31 |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" |Katamtaman Kababaan ng Temperatura°C (°F) | style="color:#000000;" | 21 | style="color:#000000;" | 22 | style="color:#000000;" | 22 | style="color:#000000;" | 24 | style="color:#000000;" | 25 | style="color:#000000;" | 25 | style="color:#000000;" | 24 | style="color:#000000;" | 23 | style="color:#000000;" | 23 | style="color:#000000;" | 23 | style="color:#000000;" | 23 | style="color:#000000;" | 22 | style="color:#000000;" | 23 |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" |Ulan (cm) | style="color:#000000;" | 2 | style="color:#000000;" | 1 | style="color:#000000;" | 1 | style="color:#000000;" | 3 | style="color:#000000;" | 12 | style="color:#000000;" | 26 | style="color:#000000;" | 40 | style="color:#000000;" | 36 | style="color:#000000;" | 34 | style="color:#000000;" | 19 | style="color:#000000;" | 13 | style="color:#000000;" | 6 | style="color:#000000;" | 197 |- | colspan="14" style="text-align:center;font-size:90%;"|''Pinagkunan: [http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=092489&refer=&units=metric Weatherbase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307224333/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=092489&refer=&units=metric |date=2012-03-07 }}'' |} ==Pamahalaan at politika== {{further|Mga paghahating pampangasiwaan ng Kalakhang Maynila}} ===Mga lungsod at bayan=== [[Talaksan:Metro Manila in the Philippines.png|thumb|Mapa ng Kalakhang Maynila.]] Ang labimpitong mga yunit ng lokal na pamahalaan ng Kalakhang Maynila ay administratibong kapantay sa mga lalawigan. Binubuo ang mga ito ng labing-anim na mga [[Mga lungsod ng Pilipinas#Klasipikasyon ng lungsod|malayang lungsod]] na iniuri bilang "mga lungsod na mataas na urbanisado", at isang malayang bayan: [[Pateros]]. {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;text-align:right;font-size:95%;background-color:#FDFDFD;" ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Lungsod {{small|o}}<br />bayan ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Retrato ! scope="col" style="border-bottom:none;white-space:nowrap;" class="unsortable" colspan=2 | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 | Lawak{{ref label|Area|a|none}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 | Densidad ! scope="col" style="border-bottom:none;" | Petsa ng pagsapi bilang lungsod |- ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" colspan=2 | ! scope="col" style="border-style:none none solid solid;" | km² ! scope="col" style="border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;" class="unsortable" | sq mi ! scope="col" style="border-style:none none solid solid;" | /km² ! scope="col" style="border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;" class="unsortable" | /sq mi ! scope="col" style="border-top:none;" | |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Caloocan]] | [[Talaksan:9526Complex Caloocan City Hall Landmarks 21.jpg|200px]] | {{percent and number|1,583,978|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|53.20|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|1,583,978/53.20|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 1962 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Las Piñas]] | [[Talaksan:Barangay Talon Las Pinas City Aerial Photo.jpg|200px]] | {{percent and number|588,894|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|32.02|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|588,894/32.02|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 1997 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Makati]] | [[Talaksan:Makaki skyline (from PUP Hasmin) (Magsaysay Boulevard, Santa Mesa, Manila)(2018-02-22).jpg|200px]] | {{percent and number|582,602|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|21.73|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|582,602/21.73|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 1995 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Malabon]] | [[Talaksan:MalabnCityHallChurchjf0848 07.JPG|200px]] | {{percent and number|365,525|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|15.96|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|365,525/15.96|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 2001 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Mandaluyong]] | [[Talaksan:Laika ac Manila (6445259459).jpg|200px]] | {{percent and number|386,276|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|11.06|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|386,276/11.06|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 1994 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Maynila]] | [[Talaksan:Manila downtown - Binondo, Quiapo, Quezon Bridge, Pasig River, Arroceros (close-up) (Manila)(2018-02-07).jpg|200px]] | {{percent and number|1,780,148|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|42.88|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|1,780,148/42.88|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 1571 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Marikina]] | [[Talaksan:MarikinaRiverBankShoesjf9425 20.JPG|200px]] | {{percent and number|450,741|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|22.64|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|450,741/22.64|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 1996 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Muntinlupa]] | [[Talaksan:Filiinvest Cityscape at night.jpg|200px]] | {{percent and number|504,509|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|41.67|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|504,509/41.67|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 1995 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Navotas]] | [[Talaksan:PIC TEMP GEO 100917 0 (93).JPG|200px]] | {{percent and number|249,463|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|11.51|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|249,463/11.51|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 2007 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Parañaque]] | [[Talaksan:Coastal Road Aerial View.JPG|200px]] | {{percent and number|664,822|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|47.28|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|664,822/47.28|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 1998 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pasay]] | [[Talaksan:Pic geo photos - ph=mm=pasay=bay city skyline - aerial shot from cityland vito cruz -philippines--2015-0624--ls-.JPG|200px]] | {{percent and number|416,522|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|18.64|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|416,522/18.64|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 1947 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pasig]] | [[Talaksan:Mm-pasigortigas-aerial2012.jpg|center|frameless|201x201px]] | {{percent and number|755,300|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|31.46|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|755,300/31.46|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 1995 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pateros]] | [[Talaksan:Pateros overview.jpg|200px]] | {{percent and number|63,840|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|1.76|km2|abbr=values|disp=table}}{{ref label|PaterosArea|b|none}} | {{convert|{{sigfig|63,840/1.76|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | ''Hindi pa isang lungsod'' |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Lungsod Quezon]] | [[Talaksan:Quezon City skyline - South Triangle with TV towers (from Mezza 2) (Quezon City)(2018-05-12).jpg|200px]] | {{percent and number|2,936,116|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|165.33|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|2,936,116/165.33|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 1939 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[San Juan, Kalakhang Maynila|San Juan]] | [[Talaksan:Wilson Street, Greenhills, San Juan City, Philippines - panoramio.jpg|200px]] | {{percent and number|122,180|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|5.87|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|122,180/5.87|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 2007 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Taguig]] | [[Talaksan:Bonifacio Global City - skyline shot from BSA Twin Towers Ortigas.jpg|200px]] | {{percent and number|804,915|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|45.18|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|804,915/45.18|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 2004 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Valenzuela]] | [[Talaksan:Birds-eye view of Marulas, Valenzuela City.jpg|200px]] | {{percent and number|620,422|12,877,253|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|45.75|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|620,422/45.75|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | 1998 |-class="sortbottom" ! scope="row" colspan=3 style="text-align:left;" | Kabuuan ! scope="col" style="text-align:right;" | 12,877,253 ! scope="col" style="text-align:right;" | 613.94 ! scope="col" style="text-align:right;" | {{convert|613.94|km2|disp=number|2}} ! scope="col" style="text-align:right;" | {{sigfig|12,877,253/613.94|2}} ! scope="col" style="text-align:right;" | {{convert|{{sigfig|12,877,253/613.94|2}}|PD/km2|disp=number}} ! scope="col" style="background-color:none;border-bottom:none | |-class="sortbottom" style="text-align:left;background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;" | colspan=9 style="padding-left:1em;" | {{Ordered list | list_style_type=lower-alpha | {{note label|Area|a|none}}Ang mga bilang ng sukat ng lupain ay mula sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology at Geoscience Australia.<ref>{{cite web|url=http://www.mbc.com.ph/engine/wp-content/uploads/2013/10/Solidum-Update-of-Earthquake-Hazards-and-Risk-Assessment-of-MMla-14Nov2013.pdf |title=An Update on the Earthquake Hazards and Risk Assessment of Greater Metropolitan Manila Area |publisher=[[Philippine Institute of Volcanology and Seismology]] |deadurl=no |date=November 14, 2013 |accessdate=May 16, 2016 }}{{dead link|date=June 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://ndrrmc.gov.ph/attachments/article/1509/Component_5_Earthquake_Risk_Analysis_Technical%20Report_-_Final_Draft_by_GA_and_PHIVOLCS.pdf |title=Enhancing Risk Analysis Capacities for Flood, Tropical Cyclone Severe Wind and Earthquake for the Greater Metro Manila Area Component 5 – Earthquake Risk Analysis |publisher=[[Philippine Institute of Volcanology and Seismology]] and [[Geoscience Australia]] |deadurl=no |accessdate=May 16, 2016 |archive-date=Agosto 6, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806150011/http://ndrrmc.gov.ph/attachments/article/1509/Component_5_Earthquake_Risk_Analysis_Technical%20Report_-_Final_Draft_by_GA_and_PHIVOLCS.pdf |url-status=dead }}</ref> <!-- <ref name="PSA-CitiesList">{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities|url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp|website=Philippine Statistics Authority|accessdate=4 April 2016}}</ref> --> | {{note label|PaterosArea|b|none}}Ang sukat ng lupain ng Pateros ay mula sa opisyal na websayt ng pamahalaan ng Munisipyo ng Pateros.<ref name="PaterosGovPH-LandUse">{{cite web|title=Land Use Classification|url=http://www.pateros.gov.ph/about_pateros/profile/land_use.asp|website=Municipality of Pateros|accessdate=7 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080915135633/http://www.pateros.gov.ph/about_pateros/profile/land_use.asp|archivedate=15 September 2008}}</ref> }} |} {{clear}} ===Mga distrito=== Hindi tulad ng ibang rehiyon na nahahati sa mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]], nahahati ang Kalakhang Maynila sa limang hindi administratibong distrito, na nakauri batay sa [[heograpiya]] nito gamit ang [[Ilog Pasig]] bilang reperensiya. Nabuo ang mga distritong ito noong 1976 ngunit walang lokal na [[pamahalaan]] o may kinatawan sa [[Kongreso ng Pilipinas|kongreso]], salungat sa mga lalawigan. Ginagamit ang mga distritong ito para sa layuning piskal at [[estadistika]]l. Nahahati ang mga lungsod at munisipyo sa Kalakhang Maynila sa apat na distrito, ang mga ito ang sumusunod: [[Talaksan:Districts of Metro Manila.svg|thumb|left|Mga distrito ng Kalakhang Maynila]] {{Mga distrito ng Kalakhang Maynila}} {{clear}} ==Ekonomiya== Ang Pambansang Punong Rehiyon ay bumuo ng 36% ng pambansang kita noong 2018.<ref>https://psa.gov.ph/grdp/grdp-id/138508. Philippine Statistics Authority.</ref> ==Lugar ng Libangan at Palatandaan== {{Empty section}} ==Transportasyon== {{main|Transportasyon sa Kalakhang Maynila}} {{see also|Metro Manila Dream Plan}} Ayon sa [[Land Transportation Franchising and Regulatory Board (Philippines)|Land Transportation Franchising and Regulatory Board]], ang pampublikong sakayan sa Kalakhang Maynila ay binubuo ng mga sumusunod: 46% ng mga tao ay lumilibot sa pamamagitan ng mga [[dyipni]], 32% sa pamamagitan ng mga pampribadong kotse, 14% sa pamamagitan ng bus, at 8% ay gumagamit ng sistemang [[daambakal]].<ref>{{cite web |url=http://www.rappler.com/nation/85871-jeepney-feeder-vehicle-transport-plan |title=Fixing traffic: Jeeps eyed as feeders to bus routes |author=Katerina Francisco |publisher=Rappler |date=5 Marso 2015 |accessdate=5 Marso 2015 }}</ref> Nakaalinsunod ang pagpapausbong ng transportasyon ng Kamaynilaan sa [[Metro Manila Dream Plan]], na binubuo ng pagpapatayo ng mga impraestruktura na tatagal hanggang 2030 at tumutugon sa mga usaping ukol sa trapiko, paggamit ng lupain, at kalikasan.<ref>{{cite web |url=http://www.jica.go.jp/philippine/english/office/topics/news/140902.html |title=JICA transport study lists strategies for congestion-free MM by 2030 |publisher=[[Japan International Cooperation Agency]] |date=2 Setyembre 2014 |accessdate=27 Marso 2015 |archive-date=2 Agosto 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150802043347/http://www.jica.go.jp/philippine/english/office/topics/news/140902.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://globalnation.inquirer.net/102377/japan-presents-57-b-dream-plan-to-solve-metro-congestion/ |title=Japan presents $57-B ‘dream plan’ to solve Metro congestion |author=Jerry E. Esplanada |publisher=''[[Philippine Daily Inquirer|INQUIRER.net]]'' |date=20 Abril 2014 |accessdate=27 Marso 2015 }}</ref> ===Mga daan at lansangan=== {{main|Talaan ng mga lansangan sa Kalakhang Maynila}} [[Talaksan:EDSA-Cubao - northbound to Timog (Quezon City)(2017-08-13).jpg|thumb|Tanawing panghimpapawid ng [[Abenida Epifanio de los Santos|EDSA]], ang pinakaabalang lansangan sa kalungsuran.]] [[Talaksan:NAIA Expressway.jpg|thumb|[[NAIA Expressway]], ang kauna-unahang mabilisang daanang pampaliparan sa kalakhan at sa bansa.]] Itinayo ang mga daan ng Kamaynilaan sa paligid ng [[Maynila|Lungsod ng Maynila]]. Ibinukod ang mga daan bilang mga lokal na daan, pambansang daan, o daang subdibisyon. Mayroong sampung daang radyal na lumalabas ng lungsod. Gayundin, mayroong limang daang palibot na bumubuo sa isang serye na mga bilugang hating-bilog na arko sa paligid ng Maynila. Ang mga daang palibot at daang radyal ay mga sistema ng nakakonektang daan at lansangan. Isang suliranin sa mga daang palibot ay mga nawawalang daan (''missing road links''). Ito ay mga daan na hindi pa itinatayo (sa ngayon) para magbigay-daan sa pagpapausbong dahil sa mabilisang urbanisasyon ng Kamaynilaan. Inilulutas na ng kalakhan ang suliraning ito sa pamamagitan ng pagtatayo ng mga nawawalang daan o sa pamamagitan ng pagtatayo ng mga daang nag-uugnay (''connector roads''). Isang mahalagang daang palibot ay ang [[Daang Palibot Blg. 4]] (o C-4), na binubuo ng Daang C-4 sa Navotas at Malabon, [[Daang Samson]] sa Caloocan, at [[EDSA]] (Abenida Epifanio de los Santos]]. Dumadaan ito sa mga lungsod ng Pasay, Makati, Mandaluyong, Lungsod Quezon, at Caloocan. Sinusundan ng [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|Linya 3 ng MRT]] ang pagkakalinya ng EDSA mula [[Abenida Taft]] sa Pasay hanggang [[Trinoma]] malapit sa sangandaan nito sa [[Abenida North]]. Ang [[Daang Palibot Blg. 5]], o mas-kilala bilang C-5, ay nagsisilbi sa mga nakatira malapit sa mga hangganang panrehiyon ng Kamaynilaan at nagsisibi ring alternatibong ruta para sa C-4. Ang pinakatanyag na daang radyal ay ang [[Daang Radyal Blg. 1]] (R-1), na binubuo ng [[Kalye Bonifacio]] (''Bonifacio Drive''), [[Bulebar Roxas]], at [[Manila–Cavite Expressway]] (o ''Coastal Road''). Inuugnay nito ang Kalakhang Maynila sa lalawigan ng [[Kabite]]. Ang mga iba pang kilalang daang radyal sa Kamaynilaan ay ang [[Daang Radyal Blg. 3]] (R-3), o ang [[South Luzon Expressway]] na nag-uugnay ng Kamaynilaan sa [[Laguna]]; [[Daang Radyal Blg. 6]], na binubuo ng [[Bulebar Ramon Magsaysay]], [[Bulebar Aurora]], at [[Lansangang Marikina–Infanta]] na dumadaan patungong [[Rizal]]; [[Daang Radyal Blg. 7]] (R-7), na nag-uugnay ng Maynila sa Lungsod Quezon at [[San Jose del Monte]], [[Bulacan]]; at [[Daang Radyal Blg. 8]] (R-8), o ang mga daan ng [[Abenida Bonifacio]] at [[North Luzon Expressway]] na nag-uugnay ng Kamaynilaan sa mga lalawigan sa hilaga tulad ng Bulacan at [[Pampanga]]. [[Talaksan:Padre Burgos Avenue - Route 150 marker with city hall clock tower (Ermita, Manila)(2017-06-12).jpg|thumb|Isang palatandaan ng [[Pambansang Ruta Blg. 150|N150]] sa [[Abenida Padre Burgos]]. Ang nasabing abenida ay isang bahagi ng nabanggit na ruta ng [[sistemang lansangambayan ng Pilipinas]].]] Ang sistemang daang radyal at palibot ay kasalukuyang pinapalitan ng isang [[Sistema ng lansangang bayan sa Pilipinas|bagong sistema ng nakabilang na lansangambayan]] na ipinapatupad ng [[Kagawaran ng Pagawaing Bayan at Lansangan (Pilipinas)|Kagawaran ng Pagawaing Bayan at Lansangan]] (DPWH), at kasalukuyang inilalagay ang mga bagong palatandaan sa pagpapatupad nito. Itinatanda ang mga mabilisang daanan ng mga bilang na may unlaping "E" (nangangahulugang "''expressway''" o mabilisang daanan). Itinakda naman ang mga pambansang lansangan ng mga bilang may isa hanggang tatlong tambilang, maliban lamang sa mga lansangang iniuri bilang mga pambansang daang tersiyaryo. Sa ngayon, tuluy-tuloy ang pagtatayo ng [[Metro Manila Skyway|Metro Manila Skyway Stage 3]] at ang [[NAIA Expressway|NAIA Expressway Phase 2]] na bahagi ng Metro Manila Dream Plan. Kabilang sa mga iba pang proyekto itinatayo ay ang pagpapaganda ng EDSA, pagtatayo ng Taft Avenue Flyover, at ang pagtatayo ng mga nawawalang daan para sa mga daang palibot circumferential roads (hal. ''Metro Manila Interchange Project Phase IV''). ===Mga sistemang daambakal=== {{update}} {{See also|Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila}} [[Talaksan:Metro Manila rail network.svg|thumb|Mapa ng sistema ng mga tren sa Kalakhang Maynila]] [[Talaksan:MRT-2 J. Ruiz Station.jpg|thumb|Ang [[Estasyong J. Ruiz ng LRT|Estasyon ng J. Ruiz]] ng [[Ikalawang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 2]].]] May tatlong linyang daambakal ang Kalakhang Maynila, na pinangangasiwaan ng dalawang entidad. Ang [[Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila]] (LRTA) ay nagtatakbo ng [[Unang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 1]] (Linyang Lunti) at [[Ikalawang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linya 2]] (Linyang Bughaw). Sa kabilang banda, ang [[Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila]] ay nagtatakbo ng [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|Linya 3]] (Linyang Dilaw) na dumadaan sa [[EDSA]]. Ang Unang Linya ay may 560,000 bilang ng mga mananakay kada linggo.<ref name="LRT PPP">{{cite web |url=http://ppp.gov.ph/?p=7641 |title=Line 1 Cavite Extension and Operation & Maintenance |publisher=Public-Private Partnership Center |accessdate=24 Marso 2015 |archive-date=2015-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316021231/http://ppp.gov.ph/?p=7641 |url-status=dead }}</ref> Noong Pebrero 2014, ang kabuuang bilang na 14.06 milyong pasahero ang gumamit ng Unang Linya habang 6.13 milyon naman ang gumamit ng Ikalawang Linya.<ref>{{cite web |url=http://newsinfo.inquirer.net/592927/did-you-know-lrt-1-and-2-ridership |title=Did you know: Lines 1 and 2 ridership |publisher=''[[Philippine Daily Inquirer|INQUIRER.net]]'' |author= Marielle Medina |accessdate=24 Marso 2015 }}</ref>  Sa kasalukuyan, itinatayo ang [[Ikapitong Linya ng Metro Rail Transit ng Maynila]] (Linyang Pula). Pag-nakumpleto, uugnayin nito ang Kalakhang Maynila sa lalawigan ng [[Bulacan]]. Bukod pa riyan, isang ''common station'' na mag-uugnay ng Unang Linya, Ikatlong Linya, at Ikapitong Linya ay nakapanukala, subalit ang pagtatayo nito ay hinahadlangan ng [[burukrasya]] sa [[Kagawaran ng Transportasyon (Pilipinas)|Kagawaran ng Transportasyon]] (DOTr), mahigpit na alitan sa korporasyon, at mga usapin ukol sa ipinapanukalang lokasyon nito.<ref>{{cite web |url=http://www.mb.com.ph/common-station-at-sm-north-edsa-pushed-for-lrt1-mrt3-and-mrt7/ |title=Common station at SM North EDSA pushed for LRT1, MRT3, and MRT7 |publisher=''[[Manila Bulletin]]'' |author= Kris Bayos |date=4 Pebrero 2015 |accessdate=24 Marso 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rappler.com/business/industries/175-real-estate/60529-sm-ayala-mrt-lrt-common-station |title=Why SM is after the MRT-LRT common station |publisher=''Rappler'' |author= Judith Balea |date=14 Hunyo 2014 |accessdate=26 Marso 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rappler.com/business/industries/208-infrastructure/75267-sm-north-common-station |title=DOTC eyeing another LRT-MRT common station |publisher=''Rappler'' |author= Mick Basa |date=20 Nobyembre 2014 |accessdate=26 Marso 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/372930/economy/companies/sc-stops-dotc-lrta-from-building-mrt-lrt-common-station-in-front-of-trinoma |title=SC stops DOTC, LRTA from building common station in front of Trinoma |publisher=''[[GMA News and Public Affairs|GMA News]]'' |author= Danessa O. Rivera |date=1 Agosto 2014 |accessdate=26 Marso 2015}}</ref> Ipinanukala na ipapahaba ang Linya 1 papuntang [[Bacoor]] sa lalawigan ng [[Kabite]].<ref name="LRT PPP" /> Isang ikalawang pagpapahaba, ang [[Ika-anim na Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila]], ang mag-uugnay ng Bacoor sa [[Dasmarinas]] sa kahabaan ng [[Lansangang Aguinaldo]]. Sa ngayon, itinatayo ang Silangang Ekstensyon ng Linya 2. Ang silangang ekstensyon na ito ang mag-uugnay ng Kalakhang Maynila sa lalawigan ng [[Rizal]]. Ipapahabain rin ito pakanluran sa hinaharap, at dahil diyan mas-dadami ang ugnayan sa mga lugar ng Divisoria at Pier 4 at ang [[Pantalan ng Maynila]]. Ang [[Pambansang Daambakal ng Pilipinas]] (PNR) ay nagpapatakbo ng isang serbisyong riles pang-komyuter sa Kalakhang Maynila na tinatawag na [[PNR Metro South Commuter]]. Ang [[Estasyong daangbakal ng Tutuban|pangunahing estasyong terminal]] nito ay matatagpuan sa Tutuban sa [[Tondo, Maynila|Tondo]]. Kapag nakumpleto na ang kanlurang karugtong ng Linya 2, ang Tutuban ay magiging pinaka-maabalang [[estasyong palitan]] sa buong kalakhan, na may dagdag na isa pang 400,000 tao mula sa kasalukuyang 1 milyong tao na pumupuntang Tutuban Center.<ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/business/03/20/15/tutuban-center-may-becom≤e-manilas-busiest-transfer-station |title=Tutuban Center may become Manila's busiest transfer station |publisher=ABS-CBN News |accessdate=21 Marso 2015 }}{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===Himpapawid=== Ang [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino]] (NAIA) na matatagpuan sa mga lungsod ng [[Pasay]] at [[Parañaque]] ay ang primerang pasukan sa Kalakhang Maynila. Ito lamang ang paliparan na naglilingkod sa rehiyon at ito ang pinaka-abalang paliparan sa bansa.<ref>{{cite web |url=http://www.interaksyon.com/business/36428/naia-is-philippines-busiest-airport---nscb |title=NAIA is Philippines' busiest airport - NSCB |publisher=InterAksyon.com |author=Darwin G. Amojelar |date=03 Hulyo 2012  |accessdate=29 Hunyo 2013 |archive-date=2013-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130215103448/http://www.interaksyon.com/business/36428/naia-is-philippines-busiest-airport---nscb |url-status=dead }}</ref> Ang Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino ay nahahati sa mga apat na terminal: ang Terminal 1, ang Terminal 2 na ekslusibong ginagamit ng [[Philippine Airlines]], ang Terminal 3 na pinakabago at pinakamalaki sa NAIA komplex, at ang Terminal 4 na kilala rin bilang Manila Domestic Passenger Terminal. Ang isa pang paliparan na naglilingkod sa Kalakhang Maynila ay ang [[Paliparang Pandaigdig ng Clark]] na matatagpuan sa [[Angeles]], [[Pampanga]]. ===Ferry=== [[Talaksan:Blessing of New Ferry Boat - January 25, 2016.jpg|thumb|Isang bangka ng Pasig River Ferry Service.]] Ang [[Pasig River Ferry Service]] na pinapatakbo ng [[Pangasiwaan sa Pagpapaunlad ng Kalakhang Maynila|MMDA]] ay ang [[Ferry|sistemang shuttle na lantsang pantawid]] ng Kalakhang Maynila. Dumadaan ito sa [[Ilog Pasig]] mula Plaza Mexico sa [[Intramuros]] hanggang Barangay Pinagbuhatan sa [[Pasig]]. Bagamat itinuturi itong [[ferry]], mas-kahawig nito ang isang [[taksi na pantubig]]. Ito ay may labimpitong (17) estasyon, subalit labing-apat (14) lamang ang gumagana. ==Demograpiko== {{Philippine Census | title=Populasyon ng<br>Pambansang Punong Rehiyon | 1903= | 1918= | 1939= | 1948= | 1960= | 1970= | 1975= | 1980= 5925884 | 1990= 7948392 | 1995= 9454040 | 2000= 9932560 | 2007= 11553427 | 2010= 11855975 | 2015= 12877253 | footnote=Sanggunian: Philippine Statistics Authority<ref name="MetroManilaCensus">{{cite web |url=http://www.census.gov.ph/data/census2007/index.html |title=Final Results - 2007 Census of Population |publisher=Census Bureau of the Philippines |accessdate=29-03-10 |archive-date=2008-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120024509/http://www.census.gov.ph/data/census2007/index.html |url-status=dead }}</ref><ref name="2010 Census">{{cite web|url=http://www.census.gov.ph/data/sectordata/2010/2010CPH_ncr.pdf|title=2010 Census of Population and Housing: National Capital Region|publisher=National Statistics Office of the Republic of the Philippines|accessdate=6 April 2012|archive-date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120625152554/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/2010/2010CPH_ncr.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="NCR PDF Census">{{cite web|url=http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/National%20Capital%20Region.pdf|title=National Capital Region. Total Population by Province, City, Municipality and Barangay: as of May 1, 2010|publisher=National Statistics Office of the Philippines|accessdate=22 December 2012|archive-date=15 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121115103152/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/National%20Capital%20Region.pdf|url-status=dead}}</ref>{{Reperensiya ng Pilipinong Senso|2015}}}} Ang Pambansang Punong Rehiyon ay may populasyon na {{nts|12877253}}, ayon sa pambansang senso 2015. Ang kabuuang pook-urban (''urban area''), na binubuo ng pinagsamang pook-urban na tumutukoy sa tuluy-tuloy na paglawak ng urbanisasyon ng Kamaynilaan patungong [[Bulacan]], [[Kabite]], [[Laguna]], [[Rizal]], at [[Batangas]] ay may populasyon na {{nts|24123000}}.<ref name="Demographia">{{cite book|author1=Demographia|title=Demographia World Urban Areas|date=January 2015|edition=11th|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|accessdate=2 March 2015}}</ref> Ito ang pinakamataong rehiyon sa Pilipinas, ang ikapitong pinakamataong kalakhan sa Asya, at ang ikatlong pinakamataong pook-urban sa buong mundo. Ang mga pinakamataong lungsod sa Kamaynilaan ay [[Lungsod Quezon]] (2,936,116), [[Maynila]] (1,780,148), [[Caloocan]] (1,583,978), [[Taguig]] (804,915), [[Pasig]] (755,300), [[Parañaque]] (665,822), [[Valenzuela]] (620,422), [[Las Piñas]] (588,894), [[Makati]] (582,602), at [[Muntinlupa]] (504,509). ===Mga ''slum''=== Noong 2014, tinatayang may apat na milyong mga tumitira sa mga ''[[slum]]'' sa Kalakhang Maynila. Isang pangunahing suliranin sa mga lungsod ng Kalakhang Maynila ang kawalan ng tirahan.<ref>{{cite web|url=http://www.newstatesman.com/world-affairs/2014/09/slums-manila-inequality-so-bad-worst-have-no-chance-protest |title=In the slums of Manila, inequality is so bad that the worst off have no chance to protest |author=Paul Roy |publisher=''The [[New Statesman]]'' |date=18 September 2014 |access-date=4 Nobyembre 2016}}</ref> ==Edukasyon== {{Empty section}} ==Kalusugan== {{Empty section}} ==Seguridad at Pulisya== {{Empty section}} ==Palingkurang-bayan== ===Kuryente=== {{Empty section}} ===Tubig=== {{Empty section}} ===Komunikasyon=== {{Empty section}} ===Pamamahala ng mga Basura=== {{Empty section}} ==Tingnan din== *[[Heograpiya ng Pilipinas]] *[[Mga rehiyon sa Pilipinas]] *[[Pilipinas]] ==Sanggunian== {{reflist}} ==Tropiko ng Kancer Climate/Tropiko Moonson Climate== *Metro Manila Philippines *Tropiko Moonson Climate *Summer March April May 25°c Hanggang 40°c *Rainy season June July August 25°cHanggang 32°c *Fall Autumn September October November 22°c hanggang 32°c * Dary Winter /Amihan season December January February at Kalahati ng March 18°c Hanggang 30°c ==Daylight June 21== 13Hours ==Daylight December 22== 11Hours ==Wika== *Tagalog ==Lontitude location 14.35 N== {{Metro Manila}} {{Rehiyon ng Pilipinas}} {{Philippines political divisions}} {{Mga_kalakhang_pook_ng_Pilipinas}} [[Kategorya:Mga kalakhang pook ng Pilipinas|Maynila]] [[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas|Kalakhang Maynila]] [[Kategorya:Luzon]] 28komkguksnx0rlw1dxfqzyt171l5p9 0 852 2214595 2214512 2026-07-04T03:38:11Z GinawaSaHapon 102500 /* Sintaksis */ 2214595 wikitext text/x-wiki {{redirect|Ingles|mga tao mula Inglatera|Mga Ingles}} {{use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{Other uses|Ingles (paglilinaw)}} {{Infobox language | name = Ingles | altname = Inggles | nativename = {{lang|en|English}} | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}} | states = Ang [[mundong Anglopono]], kabilang na ang {{enum|[[Reyno Unido]]|[[Estados Unidos]]|[[Kanada]]|[[Australia]]|[[Irlanda]]|[[Nueva Selanda]]|[[Karibeng Komonwelt]]|[[Timog Aprika]]|[[Talaan ng mga bansa at teritoryo kung saan opisyal na wika ang wikang Ingles|iba pa]]}} | speakers = [[Katutubong wika|L1]]: {{nowrap|380 milyon}} | date = 2021 | ref = <ref>{{Cite web |url=https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |title=What are the top 200 most spoken languages?|trans-title=Ano-ano ang 200 pinaka-sinasalitang wika? |website=Ethnologue |date=2023 |lang=en|archive-date=18 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230618002011/https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |url-status=live}}</ref> | speakers2 = {{plainlist| * [[Ikalawang wika|L2]]: {{nowrap|1.077 bilyon}} (2021)<ref name="Ethnologue26">{{e26}}</ref> * [[Mundong Anglopono|Kabuuan]]: 1.457 billion}} | familycolor = Indo-Europeo | fam2 = [[Mga wikang Hermaniko|Hermaniko]] | fam3 = [[Kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermaniko]] | fam4 = [[Mga wikang Ingaeboniko|Ingaeboniko]] | fam5 = [[Mga wikang Angliko|Angliko]] | ancestor = [[Proto-Ingles]] | ancestor2 = [[Lumang Ingles]] | ancestor3 = [[Gitnang Ingles]] | ancestor4 = [[Maagang Modernong Ingles]] | script = {{plainlist| * [[Sulat Latin|Latin]] ([[Alpabetong Ingles]]) * [[Futhorc]] (noon) * [[Braille ng Ingles]], [[Pinagsanib na Braille ng Ingles]] }} | nation = {{ubli |57 bansa at 30 dependensiya| Mga organisasyon kabilang na ang {{enum | [[Mga Nagkakaisang Bansa|UN]] | [[Unyong Europeo|EU]] | [[Komonwelt ng mga Bansa|Komonwelt]] | [[Pandaigdigang Hukumang Pangkrimen|ICC]] | [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|IMF]] | [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko|IOC]] | [[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|ISO]] | [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]] | [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|WTO]] | [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya|ASEAN]] | [[Organisasyon ng mga Estadong Amerikano|OAS]] }} }} | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]] (iba-iba) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | mapscale = 1.25 | map = English language distribution.svg | mapcaption = {{legend|#346699|Mga rehiyon kung saan katutubong wika ng mayorya ang wikang Ingles}} {{legend|#99ccff|Mga rehiyon kung saan opisyal o malawakang ginagamit ang wikang Ingles, pero hindi isang katutubong wika ng mayorya}} | dialects = {{hlist |class=inline |[[Britanikong Ingles]]|[[Ingles ng Hilagang Amerika|Hilagang Amerika]]|[[Ingles ng Karibe|Karibe]]|[[Ingles ng Australia|Australia]]|[[Ingles ng Nueva Selanda|Nueva Selanda]]|[[Ingles ng Timog Aprika|Timog Aprika]]|[[Ingkes ng Irlandiya|Irlandiya]]|[[Ingles ng Pilipinas|Pilipinas]]}} ([[Talaan ng mga dayalekto ng wikang Ingles|talaan]]) }} '''Inglés''',{{Efn|{{langx|en|English}} {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}}}} binabaybay ding '''Ingglés''', ang [[kanlurang wikang Hermaniko]] na nagmula sa [[Inglatera]] at ang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'' sa kasalukuyan. Nagmula ang pangalan ng wika mula sa [[mga Anglo]], isa sa mga sinaunang [[Lahing Hermaniko|grupong Hermaniko]] na [[Paglipat ng mga Anglo-Saxon sa Britanya|lumipat sa Britanya]] sa [[Pagtatapos ng panahong Romano sa Britanya|pagtatapos ng panahong Romano sa naturang lugar]]. Ingles ang [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng nagsasalita|pinakaginagamit na wika sa mundo]], dahil na rin sa matinding impluwensiya ng [[Imperyong Britaniko]] noon (na pinalitan ng [[Komonwelt ng mga Bansa]] sa kasalukuyan) gayundin ng [[Estados Unidos]] sa kasalukuyan. Ito rin ang may pinakamaraming gumagamit bilang [[pangalawang wika]], mas marami pa kesa sa mga katutubong mananalita nito. Gayunpaman, ikatlo lamang ang Ingles sa may [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng katutubong mananalita|pinakamaraming katutubong mananalita]], pagkatapos ng [[wikang Mandarin]] at [[Wikang Espanyol|Espanyol]]. Ingles ang opisyal o isa sa mga opisyal na wika ng [[Talaan ng mga bansa kung saan opisyal na wika ang Ingles|57 bansa at 30 dependensiya]], ang pinakamarami para sa kahit anong wika. Sa mga bansang tulad ng [[Estados Unidos]], [[Reyno Unido]], [[Australia]], at [[Nueva Selanda]], ito ang pinakaginagamit na wika dahil na rin sa kasaysayan bagamat hindi ito isang opisyal na wika. Isa rin ito sa mga [[Mga opisyal na wika ng Mga Nagkakaisang Bansa|opisyal na wika]] ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], [[Unyong Europeo]], at iba pang mga pandaigdigan at panrehiyong organisasyon. Ito rin ang ''de facto'' na wika ng [[diplomasya]], agham at teknolohiya, pandaigdigang kalakalan, turismo, libangan, at ng [[internet]]. Ayon sa isang pagtataya ng ''[[Ethnologue]]'' noong 2021, meron itong 1.4 na bilyong mananalita. Nagmula ang [[Lumang Ingles]] mula sa mga dayalekto ng mga kanlurang wikang Hermaniko na sinasalita ng [[mga Anglo-Saxon]]. Nakasulat sa mga ''[[rune]]'' (''futhorc'') ang wika bago ito gumamit ng [[Alpabetong Ingles|isang alpabetong nagmula sa wikang Latin]]. Hiniram kalaunan ng Lumang Ingles ang ilang balarila at pangunahing bokabularyo mula sa [[Lumang Nordiko]], isang [[hilagang wikang Hermaniko]]. Nalinang nang husto ang alpabeto at tuluyang pinalitan nito ang paggamit sa mga ''rune'', kasabay ng pag-usbong ng [[Gitnang Ingles]] matapos [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|masakop]] ng [[mga Normando]] ang Inglatera [[Labanan ng Hastings|simula noong 1066]]. Sa panahong ito matinding nanghiram ng mga salita ang Ingles mula sa [[wikang Pranses]], na ngayo'y bumubuo ng 28% ng lahat ng mga salita sa wika sa kasalukuyan, gayundin sa [[wikang Latin]], na bumubuo sa karagdagang 28%. Bagamat pawang nagmula sa Latin at iba pang [[mga wikang Romanse]] ang malaking bahagdan ng bokabularyo ng Ingles, nananatili pa ring Hermaniko ang pang-araw-araw na bokabularyo, balarila at ponolohiya nito. Umusbong naman ang [[Modernong Ingles]] matapos ng isang [[Malawakang Paglipat ng Patinig|malawakang pagbabago sa mga patinig nito]]. Ilan sa mga malapit na kamag-anak ng kasalukuyang anyo ng wika ang [[wikang Scots]], na nasa isang [[kontinuo ng mga dayalekto]] sa Ingles, gayundin ang [[mga wikang Prisyano]] at [[Mababang Aleman]]. == Klasipikasyon == Bahagi ng [[Mga wikang Indo-Europeo|pamilyang Indo-Europeo]] ang wikang Ingles, partikular na sa [[Mga kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermanikong]] sangay ng [[Mga wikang Hermaniko|mga Hermanikong wika]].{{sfn|Bammesberger|1992|pp=29–30}} Dahil pare-parehong nagmula ang Ingles at ng ibang mga wikang Hermaniko kagaya ng mga [[wikang Olandes]] at [[Wikang Aleman|Aleman]] sa iisang ninuno na tinatawag na [[Proto-Hermaniko]], nagtataglay ang mga ito ng mga magkakatulad na tampok kagaya ng paghahati sa mga [[pandiwa]] bilang [[Malakas na pandiwa (mga wikang Hermaniko)|malakas]] o [[Mahinang pandiwa (mga wikang Hermaniko)|mahinang klase]], ang paggamit sa mga [[pandiwang modal]], at pagsasailalim sa serye ng pagbabago sa pagbigkas sa mga [[katinig]] ng [[Proto-Indo-Europeo]] na kilala ngayon bilang mga [[batas Grimm]] at [[Batas Verner|Verner]].{{sfn|König|van der Auwera|1994}} Isa ang [[Lumang Ingles]] sa napakaraming [[mga wikang Ingaeboniko]] na umusbong sa isang [[Kontinuo ng mga dayalekto|kontinuo ng mga dayalektong]] sinasalita ng mga Kanlurang Hermaniko simula noong ikalimang siglo sa [[Prisya]], partikular na sa baybayin ng [[Dagat Hilaga]]. Umusbong ang Lumang Ingles mula sa mga mananalita ng mga wikang ito na lumisan sa lugar at nanirahan sa [[kapuluang Britaniko]].{{sfn|Bazelmans|2009|pp=325–326}} Kalaunan, umusbong ang [[Gitnang Ingles]], na sinundan naman ng Modernong Ingles.{{sfn|Robinson|1992}} May ilang mga dayalekto ng Luma at Gitnang Ingles na hiwalay na nalinang at naging [[mga wikang Angliko]], lalo na ang [[wikang Scots]].{{sfn|Romaine|1982|pp=56–65}} Dahil nakahiwalay ang wikang Ingles mula sa ibang mga wikang Hermaniko sa kontinente, nalinang ang sarili nitong [[bokabularyo]], [[sintaksis]], at [[ponolohiya]]. Hindi naiintindihan ang Ingles ng mga mananalita ng kahit anong wikang Hermaniko, bagamat may iilang wika katulad ng wikang Olandes at [[Wikang Prisyano|Prisyano]] na may malaki-laking antas ng kaugnayan.{{sfn|Harbert|2006}} Tradisyonal na [[Mga wikang Anglo-Prisyano|iniuugnay]] ang Ingles sa Prisyano, na madalas na ipinagpapalagay na pinakamalapit na kamag-anak ng Ingles sa mga wikang Hermaniko. Gayunpaman, ipinapakita ng modernong pananaliksik sa dalawang wika na kaunti lamang ang pagkakapareho nito sa Ingles.<ref>{{multiref2|{{harvnb|Bazelmans|2009|p=326|loc="According to most researchers, this means that there cannot have been an 'original' Anglo-Frisian entity ..."}}|{{harvnb|Stiles|2018|p=31|loc="... It is not possible to construct the exclusive common relative chronology that is necessary in order to be able to establish a node on a family tree. The term and concept of 'Anglo-Frisian' should be banished to the historiography of the subject."}}}}</ref> Bagamat parehong sumailalim ang dalawa sa magkaparehong serye ng pagbabago sa tunog, hindi ito naganap nang sabay upang masabing may matindi silang kaugnayan sa isa't-isa.{{sfn|Versloot|2017|pp=341–342}}{{sfn|Stiles|2018|pp=5–6}} == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng wikang Ingles}} === Proto-Hermaniko patungong Lumang Ingles === [[File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|thumb|Manuskritong nakasulat sa [[panulatang unsiyal]] ng [[epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa [[Lumang Ingles]], isinulat noong bandang taong 975 hanggang 1025.{{pb}} Nagsimula ang tula sa: {{lang|ang|Hƿæt ƿē Gārde{{\}}na ingēar dagum þēod cyninga{{\}}þrym ge frunon ...}}[Pakinggan! Ating narinig ang kadakilaan ng nagdaang panahon ng mga katutubong hari ng mga {{Lang|ang|Gār-Dene}} [isang maalamat na tribo ng [[mga Danes]]<nowiki>] ...]</nowiki>]] [[Lumang Ingles]], o Anglo-Sahon, ang pinakaunang anyo ng wikang Ingles na ginamit mula bandang taong 450 hanggang 1150. Nagmula ito sa mga dayalekto ng [[mga kanlurang wikang Hermaniko]], minsang tinutukoy bilang [[mga wikang Anglo-Prisyano]] o di kaya'y [[mga wikang Hermaniko ng Dagat Hilaga]], na sinasalita sa rehiyon ng [[Prisya]], [[Mababang Sahonya]], at katimugang [[Jutland]] (sakop ngayon ng [[Dinamarka]] at [[Alemanya]]) ng mga Hermanikong kilala sa kasaysayan bilang [[mga Anglo]], [[Mga Sahon|Sahon]], at [[Mga Yuto|Yuto]].<ref>{{Cite book |last=Baugh |first=Albert |title=A History of the English Language |date=1951 |publisher=Routledge & Kegan Paul |location=London |pages=60–83, 110–130 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles}}</ref> Simula noong ikalimang siglo, [[Paninirahan ng mga Anglo-Sahon sa Britanya|tumira]] ang mga Anglo-Sahon sa Britanya matapos itong [[Pagtatapos ng panahon ng mga Romano sa Britanya|lisanin ng mga Romano]]. Pagsapit ng ikapitong siglo, Lumang Ingles na ang pangunahing wikang sinasalita sa lugar at pinalitan ang mga [[wikang Karaniwang Britoniko]] at [[Britanikong Latin]] na sinalita noong [[Romanong Britanya|panahon ng mga Romano]].{{sfn|Collingwood|Myres|1936}}{{sfn|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}{{sfn|Blench|Spriggs|1999}} Ang wika gayundin sa lugar ng [[Inglatera]] ay parehong pinangalan mula sa mga Anglo.{{sfn|Bosworth|Toller|1921}} Nahahati ang Lumang Ingles sa dalawang dayalektong Angliko ([[Mersiyano]] at [[Nortumbriyo]]) at dalawang dayalektong Sahon ([[Kentiko]] at [[Kanlurang Sahon]]).{{sfn|Campbell|1959|p=4}} Dahil sa impluwensiya ng [[kaharian ng Wessex]] at ang reporma sa edukasyon noong panahon ni [[Alfredo ang Dakila|haring Alfredo]] noong ikasiyam na siglo, Kanlurang Sahon ang siyang naging [[Pamantayang wika|pamantayan]] sa pagsusulat sa Lumang Ingles.{{sfn|Toon|1992|loc=Chapter: Old English Dialects}} Nakasulat ang [[Panulaang epiko|epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa Kanlurang Sahon, habang nakasulat naman sa Nortumbriyo ang pinakalumang [[tula]] sa wikang Ingles na ''[[Himno ni Caedmon]]''.{{sfn|Donoghue|2008}} Gayunpaman, nalinang ang Modernong Ingles mula sa dayalektong Mersiyano habang nalinang naman ang [[wikang Scots]] mula sa Nortumbriyo. Isinulat ang ilang mga pinakamaagang tala ng Lumang Ingles gamit ng [[alpabetong runiko]],{{sfn|Gneuss|2013|p=23}} bagamat ginamit kalaunan ang [[alpabetong Latin]] pagsapit ng ikapitong siglo; gumamit ito ng mga [[Panulatang unsiyal|kalahating unsiyal]] na titik at may kasama ring mga runikong titik na ''[[wynn]]'' {{angbr|{{lang|ang|ƿ}}}}, ''[[Thorn (titik)|thorn]]'' {{angbr|{{lang|ang|þ}}}}, at mga binagong titik Latin na ''[[eth]]'' {{angbr|{{lang|ang|ð}}}} at ''[[Æ|ash]]'' {{angbr|{{lang|ang|æ}}}}.{{sfn|Gneuss|2013|p=23}}{{sfn|Hogg|Denison|2006a|pp=30–31}} Malaki ang pagkakaiba ng Lumang Ingles sa modernong anyo ng wika. Hindi ito mauunawaan ng isang mananalita ng Ingles sa ika-21 siglo nang walang pagsasanay. Halos kapareho ang [[Balarila ng Lumang Wikang Ingles|balarila nito]] sa [[Balarila ng wikang Aleman|balarila]] ng [[wikang Aleman]]: maraming mga [[impleksiyon]] sa dulo ng salita at anyo ang mga [[pangngalan]], [[pang-uri]], [[panghalip]], at [[pandiwa]], at mas malaya ang [[ayos ng salita]] nito kesa sa modernong anyo nito. May mga anyo ang Modernong Ingles para sa [[Kaukulan (balarila)|kaukulan]] ({{Lang|en|grammatical case}}) ng panghalip (halimbawa [panlalaki] 'siya': {{Lang|en|he, him, his}}) at may iilan din para naman sa mga pandiwa (halimbawa 'magsalita': {{Lang|en|speak, speaks, speaking, spoke, spoken}}), pero sa Lumang Ingles, meron ding mga kaukulan para sa mga pangngalan at may mga dagdag na impleksiyon din ang mga pandiwa para sa [[Katauhan (balarila)|katauhan]] at [[kailanan]].{{sfn|Hogg|1992a}}{{sfn|Smith|2009}}{{sfn|Trask|2010}} === Impluwensiya ng Lumang Nordiko === Sa pagitan ng ikawalo hanggang ika-11 siglo, sumailalim ang Ingles na sinasalita sa ilang mga rehiyon sa impluwensiya ng [[Lumang Nordiko]], na isang [[Hilagang wikang Hermaniko]]. Dahil sa sunod-sunod na pagkolonisa ng [[mga Nordiko]] sa ilang bahagi ng Britanya noong panahong ito, nakakasalamuha ng mga mananalita ng Lumang Ingles sa mga mananalita ng Lumang Nordiko. Pinakamatindi ang interaksyon sa dalawang wika sa mga barayti ng wikang sinasalita sa hilagang-silangan na sakop noon ng [[Danelaw]] sa rehiyon ng [[York]]. Sa kasalukuyan, pinakamakikita ang impluwensiyang ito sa wikang Scots at sa [[Hilagang Ingles]]. Nakasentro ang impluwensiya ng mga Nordiko sa [[Lindsey]] sa [[Midlands]]. Matapos mapasailalim ang Lindsey sa kapangyarihan ng mga Anglo-Sahon noong taong 920, mabilis na kumalat ang Ingles sa naturang rehiyon. Sa modernong Ingles, ang impluwensiya ng mga Nordiko ay makikita sa [[panghalip]] sa ikatlong katauhan na nagsisimula sa ''th-'' ('sila', 'nila', 'kanila': {{Lang|en|they, them, their}}), na siyang pumalit sa mga orihinal na panghalip ng Anglo-Sahon na nagsisimula naman sa ''h-'' ({{Lang|ang|hie, him, hera}}).{{sfn|Thomason|Kaufman|1988|pp=284–290}} Makikita rin ito sa mga hiram na salita na pumalit sa mga katutubong Lumang Ingles kagaya ng {{Lang|en|give}} ('magbigay'), {{Lang|en|get}} ('kumuha'), {{Lang|en|sky}} ('langit'), {{Lang|en|skirt}} ('palda'), at {{Lang|en|egg}} ('itlog'). Mauunawaan ang Lumang Nordiko nang maayos-ayos ng mga mananalita ng ilang mga dayalekto ng Lumang Ingles, lalo na sa may hilaga.{{sfn|Kastovsky|1992|pp=320, 332}} === Gitnang Ingles === {{Quote box||align=right|quoted=true|salign=right|quote={{lang|enm|Englischmen þeyz hy hadde fram þe bygynnyng þre manner speche, Souþeron, Northeron, and Myddel speche in þe myddel of þe lond, ... Noþeles by comyxstion and mellyng, furst wiþ Danes, and afterward wiþ Normans, in menye þe contray longage ys asperyed, and som vseþ strange wlaffyng, chyteryng, harryng, and garryng grisbytting.}}{{pb}}[Bagamat sa simula pa lamang, may tatlong paraan na ang mga Ingles sa pagsasalita, yaong nasa Katimugan, nasa Hilaga, at nasa Midlands sa gitna ng bansa, ... Gayunpaman, dahil sa pakikihalubilo at paghahalo, umusbong ang wika ng bansa mula sa mga ito, habang may iilan na gumagamit pa rin ng kakaibang pag-uutal, daldalan, ungol, at nakakarinding ngitngitan.]|source=[[Juan ng Trevisa]], {{circa|1385}}{{sfn|Hogg|2006|pp=360–361}}|width=300px}} Karaniwang pinepetsahan ang pagsisimula ng [[Gitnang Ingles]] sa [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|pananakop ng mga Normando]] sa Britanya mula noong 1066. Sa mga sumunod na siglo pagkatapos, sumailalim ang Ingles sa matinding impluwensiya ng anyo ng [[Lumang Pranses]] na sinasalita ng mga Normando na nanirahan sa Inglatera at naging bago nitong namumunong uri; kilala ito ngayon bilang [[Lumang Normando]]. Sa paglipas ng mga dekada, pawang mga naging bihasa sa dalawang wika ang parehong gitna at nakatataas na uri ng lipunan, mapa-Ingles man o Normando. Pagsapit ng 1150, bihira na lang sa panahong ito ang mga miyembro ng aristokrasya na marunong lamang ng Pranses.{{sfn|Townend|2012|pp=81–82}} Kalaunan, nalinang ang wikang Pranses na ginagamit ng mga Normando bilang [[wikang Anglo-Normando]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Ian |title=A Companion to the Anglo-Norman World|trans-title=Gabay sa Mundong Anglo-Normando |chapter=Language and Literature|trans-chapter=Wika at Panitikan |lang=en|publisher=Boydell and Brewer |date=2002 |isbn=978-1-84615-046-3 |doi=10.1017/9781846150463.011 |pages=191–214}}</ref> Matuturo rin ang paghihiwalay ng Luma sa Gitnang Ingles sa kapanahunan ng paggawa sa komposisyong ''[[Orculum]]'' ng [[Mga Agustino|Agustinong kanon]] na si [[Orrm]] noong ika-12 siglo, na nagtatampok sa paghahalo ng mga elemento ng Lumang Ingles at Anglo-Normando sa kauna-unahang pagkakataon.{{sfn|Townend|2012|pp=99–100}} Samantala, nanatili pa ring marunong lamang sa Ingles ang mababang uri, na kumakatawan sa napakalaking bahagdan ng populasyon. Sa panahong ito, maraming hiram na salita ang ginamit nila na may kinalaman sa politika, batas, at iba pang mga prestihiyosong gawain.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=39}} Halimbawa, nagmula sa Pranses na {{Lang|fr|trône}} ang salitang Ingles na {{Lang|en|throne}}, na tumutukoy sa pisikal na inuupuan ng isang hari gayundin sa metaporikal na kapangyarihan nito.<ref>{{cite journal |url=https://scholarworks.harding.edu/tenor/vol5/iss1/5 |title=Effects of the Norman Conquest on the English Language|trans-title=Mga Epekto ng Pananakop ng mga Normando sa Wikang Ingles|lang=en|first=Curt |last=Baker |date=Spring 2016 |journal=Tenor Times |volume=5}}</ref> Naging simple rin sa panahong ito ang mga impleksiyon ng Ingles, maaaring dahil sa paghahalo ng Lumang Nordiko at Lumang Ingles, na pawang parehas sa [[Morpolohiya (lingguwistika)|morpolohiya]] ngunit magkaiba ng impleksiyon. Nawala rin ang pagkakaiba ng [[kaukulang palagyo]] (nominatibo) at [[Kaukulang palayon|palayon]] (akusatibo) maliban sa mga [[panghalip panao]], nawala rin ang [[kaukulang pagamit]] (instrumental), at naging para lamang sa [[Pag-aari (balarila)|pag-aari]] ang [[kaukulang paari]] (henetibo). Naging regular din ang maraming mga di-regular na anyo ng impleksiyon,{{sfn|Lass|1992|pp=103–123} at naging payak rin ang sistema ng [[Kasunduan (balarila)|kasunduan]] sa mga pangungusap, na humantong sa isang hindi gaanong malayang [[ayos ng salita]].{{sfn|Fischer|van der Wurff|2006|pp=111–113}} Ilan sa mga sikat na panitikang naisulat sa Gitnang Ingles ang ''[[Mga Kuwento sa Canterbury]]'' ({{Circa|1400}}) ni [[Geoffrey Chaucer]] at [[Ang Kamatayan ni Arturo|''Ang Kamatayan ni Arturo'']] (1485) ni [[Thomas Malory]]. Naging talamak sa panahong ito ang paggamit sa panitikan ng [[dayalekto]] ng mga rehiyon, kagaya sa mga gawa ni Chaucer.<ref>{{cite web |last1=Horobin |first1=Simon |title=Chaucer's Middle English |trans-title=Gitnang Ingles ni Chaucer|lang=en|url=https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |website=The Open Access Companion to the Canterbury Tales |publisher=Louisiana State University|quote=The only appearances of their and them in Chaucer's works are in the Reeve's Tale, where they form part of the Northern dialect spoken by the two Cambridge students, Aleyn and John, demonstrating that at this time they were still perceived to be Northernisms |archive-date=3 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203092713/https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |url-status=live}}</ref> Mababasa sa [[Bibliya ni Wycliffe|unang salin sa Ingles]] ni [[John Wycliffe]] sa [[Bibliya]] noong 1382 ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 bilang: "{{Lang|enm|Foxis han dennes, and briddis of heuene han nestis}}" ('May mga lungga ang mga [[soro]], at may mga pugad ang mga [[ibon]] sa langit').<ref>{{cite web |last=Wycliffe |first=John |url=http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |publisher=Wesley NNU |title=Bible|trans-title=Bibliya |lang=en |archive-date=2 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202202047/http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |url-status=live}}</ref> Mapapansin rito na may [[Panlapi|hulaping]] ''-n'' pa rin sa [[Pandiwa|pandiwang]] {{Lang|en|have}} ('magkaroon') pero wala na sa mga [[pangngalan]]. : === Maagang Modernong Ingles === [[File:Great_Vowel_Shift2a.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Great_Vowel_Shift2a.svg|thumb|Ang [[Malawakang Pagbabago ng Patinig]] na naganap sa mga mahahabang patinig ng Maagang Modernong Ingles. Matapos naging mga diptonggo {{IPA|/ai au/}} ang mga [[nakabukang patinig]] {{IPA|/iː uː/}}, umangat nang isang antas kalaunan ang bawat [[nakasarang patinig]] upang matumbasan ang pagbabago.]] Saklaw ng [[Maagang Modernong Ingles]] ng ika-14 hanggang ika-18 siglo ang pagsimple pa lalo na sistema ng impleksiyon, pagsasakodigo sa wika, at ang tinatawag na [[Malawakang Pagbabago sa Patinig]], kung saan nagsimulang lumipat ang mga [[patinig]] sa mga salitang Ingles patungo sa modernong bigkas nito. [[Pag-angat (lingguwistika)|Umangat]] ang mga [[Gitnang patinig|gitna]] at [[nakabukang patinig]] at [[Paghahati sa patinig|nahati]] bilang mga [[diptonggo]] ang mga [[nakasarang patinig]]. Halimbawa, binibigkas noon ang salitang Ingles na {{Lang|en|bite}} ('kagat', binabasa ''bayt'') bilang {{Lang|en|beet}} ('[[remolatsa]]') sa kasalukuyan, at binibigkas naman noon ang {{Lang|en|bout}} sa {{Lang|en|about}} ('tungkol', binabasa ''abawt'') bilang {{Lang|en|boot}} ('bota') sa kasalukuyan. Ito ang dahilan kung bakit may malaking pinagkaiba ang pagbigkas sa mga salitang Ingles at sa pagbaybay sa mga ito; ito rin ang dahilan bakit maraming pwedeng maging tunog ang bawat patinig ng Ingles kumpara sa ibang mga wika.{{sfn|Lass|2000a}}{{sfn|Görlach|1991|pp=66–70}} Nagsimula maging prestihiyoso ang paggamit sa wikang Ingles, kumpara sa Normandong Pranses, sa kasagsagan ng kapanahunan ni [[Enrique V ng Inglatera]]. Sinimulang gamitin ng [[Court of Chancery]] sa [[Westminster, London|Westminster]] ang Ingles sa mga [[Writ|opisyal na dokumento]] nito noong bandang 1430, at nabuo dahil rito ang isang bagong pamantayang anyo ng Gitnang Ingles na tinatawag na [[Pamantayang Chancery]] mula sa mga dayalekto ng [[London]] at [[Silangang Midlands]]. Noong 1476, ipinakilala ni [[William Caxton]] sa Inglatera ang [[palimbagan]], na lalong nagpalawak pa sa impluwensiya ng naturang pamantayan ng Ingles.{{sfn|Nevalainen|Tieken-Boon van Ostade|2006|pp=274–279}} Kabilang sa mga panitikang nakasulat sa Maagang Modernong Ingles ang mga gawa ni [[William Shakespeare]] gayundin ang [[King James Version|Bersiyon ni Haring Jaime]] (KJV) ng Bibliya noong 1611. Bagamat halos katulad na ng modernong bigkas at baybay ang mga salita sa puntong ito, may mga pagkakaiba pa rin sa bigkas mula sa modernong Ingles, kagaya ng pagbigkas pa rin sa mga kumpol-katinig na {{IPA|/kn ɡn sw/}} sa {{Lang|en|knight}} ('[[kabalyero]]'), {{Lang|en|gnat}} ('[[niknik]]'), at {{Lang|en|sword}} ('[[espada]]'), na sa ngayo'y pawang mga di na binibigkas ang isa sa mga katinig nito.{{Efn|Hindi na binibigkas ang ''k'' at ''g'' sa {{IPA|/kn/}} at {{IPA|/gn/}}, habang di naman binibigkas na ang ''w'' sa {{IPA|/sw/}}.}} Ilan sa mga tampok ng Maagang Modernong Ingles na ginamit ni Shakespeare ay maituturing na'ng laos o makaluma sa modernong mambabasa nito.{{sfn|Cercignani|1981}} Mababasa ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 sa KJV bilang: "{{Lang|en|The Foxes have holes and the birds of the ayre have nests.}}" ('May mga lungga ang mga soro habang may mga pugad ang mga ibon ng himpapawid.') Dito, mapapansin ang pagkawala ng mga [[Kaukulan (lingguwistika)|kaukulan]] at ang resulta nito tulad halimbawa ng paggamit sa ayos na [[paksa–pandiwa–layon]] ({{Lang|en|subject–verb–object}}) at sa salitang {{Lang|en|of}} bilang pamalit sa nawalang [[kaukulang paari]]. Makikita rin dito ang mga hiram na salitang nagmula sa Pranses kagaya ng {{Lang|en|ayre}} (ngayo'y {{Lang|en|air}}, 'himpapawid') at sa ibang mga kaso, nagpalit mismo sa katutubong salita nito tulad ng {{Lang|en|bird}} ('ibon') na pumalit sa Lumang Ingles na {{Lang|ang|fugol}}.{{sfn|Lass|2006|pp=46–47}} === Pagkalat === Pagsapit ng huling bahagi ng ika-18 siglo, naipakalat ng [[Imperyong Britaniko]] ang wikang Ingles sa mga teritoryo at nasasakupan nito. Dahil sa paggamit sa kalakalan, agham at teknolohiya, diplomasya, sining, at pormal na edukasyon, Ingles ang naging pinakaunang tunay na pandaigdigang wika, na ginagamit sa pandaigdigang komunikasyon.{{sfn|How English evolved into a global language|2010}}{{sfn|The Routes of English}} Ginamit ito sa Hilagang Amerika, ilang bahagi ng Aprika, Oseaniya, at iba pang mga rehiyon. Nang lumaya ang mga bansang may maraming [[katutubong wika]], Ingles ang ginamit nilang [[opisyal na wika]] upang maiwasan ang mga politikal na balakid dahil sa paggamit sa isang katutubong wika kesa sa iba.{{sfn|Romaine|2006|p=586}}{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Bumilis pa lalo ang pagkalat ng wika dahil sa mabilis na paglaki ng impluwensiya sa kultura at politika ng [[Estados Unidos]] matapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], gayundin sa pagbobrodkast sa buong mundo sa wikang Ingles ng mga brodkaster tulad ng [[BBC]] ng [[Reyno Unido]].{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Ingles ang pinakaginagamit na wika sa ika-21 siglo.{{sfn|McCrum|MacNeil|Cran|2003|pp=9–10}} Habang nalilinang ang modernong Ingles, nabuo ang mga pamantayang gabay para sa wika, na ginamit kalaunan sa opisyal na paraan kagaya halimbawa sa pampublikong edukasyon at pahayagan. Noong 1755, nilathala ni [[Samuel Johnson]] ang ''[[Dictionary of the English Language]]'', na nagpakilala sa pamantayang pagbaybay at paggamit sa mga salita. Samantala, nilathala naman ng Amerikanong si [[Noah Webster]] noong 1828 ang isang [[Diksiyonaryong Webster|diksiyonaryo]] na may layuning makapagtatag ng isang pamantayang anyo sa pagsusulat at pagsasalita ng [[Amerikanong Ingles]] na hiwalay sa pamantayan ng Britanya. Sa Britanya, unti-unting bumaba ang tingin sa mga dayalekto at barayti ng [[Britanikong Ingles]] na wala sa pamantayan, na nagpabilis sa paggamit ng mga prestihiyosong dayalekto ng mga nasa gitnang uri.{{sfn|Romaine|1999a}} Sa modernong Ingles, wala na halos mga kaukulan; tanging makikita na lang ito sa mga [[panghalip]]. Halos matatag na rin ang [[paksa–pandiwa–layon]] (SVO) na [[ayos ng salita]].{{sfn|Romaine|1999a}} Naging talamak na rin ang paggamit sa ilang mga pagbabago sa wika kagaya ng [[Do-support|paggamit ng salitang ''do'']] para sa mga kaso kung saan kinakailangang [[Pagbaliktad sa paksa at pantulong|baliktarin]] ang mga [[sugnay]] tulad sa mga tanong.{{Efn|Isang halimbawa nito ang paggawa ng mga tanong sa pamamagitan ng pagbaliktad sa [[pandiwang pantulong]] ({{lang|en|auxiliary verb}}, hal. {{lang|en|is, are, am}}) at sa paksa: ang "{{lang|en|He will laugh}}" ('Tatawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Will he laugh?}}" ('Tatawa ba siya?') sa anyong patanong nito. Gayunpaman, kung walang pandiwang pantulong, ginagamit ang salitang {{lang|en|do}} bilang pamalit sa nawawalang pandiwa: ang "{{lang|en|He laughs.}}" ('Tumawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Did he laugh}}" ('Tumawa ba siya?'). Pansinin na nasa anyong pangnakaraan ang pandiwang {{lang|en|do}} ({{lang|en|did}}) rito.}} Dumami rin ang mga kaso ng paggamit sa anyong progresibo (mga nagtatapos sa hulaping {{Lang|en|–ing}} ng [[pandiwa]], at tuloy-tuloy ring nagiging regular ang mga pandiwang may di-regular na anyo (hal. {{Lang|en|dreamed}} ('napanaginipan') imbes na {{Lang|en|dreamt}}) gayundin sa paggamit pa lalo sa mga analitikal na alternatibo sa mga impleksiyon (hal. {{Lang|en|more polite}} ('mas magalang') imbes na {{Lang|en|politer}}). Dahil sa tindi ng presensiya sa midya ng Amerikanong Ingles, naiimpluwensiyahan na rin pati ang Britanikong Ingles.{{sfn|Leech|Hundt|Mair|Smith|2009|pp=18–19}}{{sfn|Mair|Leech|2006}}{{sfn|Mair|2006}} == Heograpiya == [[File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|thumb|{{legend|#045a8d|Katutubong wika ng mayorya}} {{legend|#0674b6|Katutubong wika ng mayorya at isa sa mga opisyal na wika}} {{legend|#439dd4|Opisyal na wika pero katutubong wika ng minorya}} {{legend|#9bbae1|Pangalawang wika: sinasalita ng lagpas 20% ng populasyon, ''de facto'' na wika ng trabaho, pamahalaan, edukasyon, atbp.<ref name="Ethnologue26" />}}]] Ayon sa isang ulat noong 2016, tinatayang nasa 400 milyong katao ang [[Katutubong wika|katutubong mananalita]] ng wikang Ingles, at nasa 1.1 bilyong katao naman ang nagsasalita nito bilang [[pangalawang wika]].<ref>{{cite web |last1=Breene |first1=Keith |date=15 November 2019 |title=Which countries are best at English as a second language? |trans-title=Ano-anong mga bansa at pinakamagaling mag-Ingles bilang pangalawang wika? |url=https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161125144549/https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b/ |archive-date=25 November 2016 |access-date= |publisher=World Economic Forum |language=en}}</ref> Ingles ang wika na may pinakamaraming mananalita sa kabuuan, na sinasalita sa lahat ng kontinente.{{sfn|Crystal|2003b|p=106}} Nakadepende ang dami ng mga mananalita bilang pangalawang wika o bilang banyagang wika sa antas ng kagalingan, mula 400 milyon hanggang lagpas 1 bilyon.{{sfn|Crystal|2003b|pp=108–109}} Tinataya naman noong 2003 na mas marami ang mananalita ng Ingles bilang pangalawang wika kumpara sa mga katutubong mananalita nito nang tatlo sa isa.{{sfn|Crystal|2003a|p=69}} === Tatlong bilog ng Ingles === [[File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|thumb|Kagalingan sa wikang Ingles ng piling mga bansa sa [[Europa]] at [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] ayon sa isang ulat noong 2019:<ref>{{cite web |title=EF English Proficiency Index 2019 |url=https://www.ef.com/assetscdn/WIBIwq6RdJvcD9bc8RMd/cefcom-epi-site/reports/2019/ef-epi-2019-english.pdf |pages=6–7 |language=en}}</ref> {{legend|#407294|Napakataas (63.07–70.27)}} {{legend|#5A857D|Mataas (58.26–61.86)}} {{legend|#9DBB88|Katamtaman (52.50–57.38)}} {{legend|#E7CB5B|Mababa (48.69–52.39)}} {{legend|#F47B4B|Napakababa (40.87–48.19)}} {{legend|#c0c0c0|Hindi kasama sa ulat}}]] Grinupo ng [[Lingguwistika|lingwistang]] si [[Braj Kachru]] ang mga bansa sa mundo sa tatlong bilog ayon sa antas ng paggamit sa wikang Ingles rito. Ipinapakita ng modelong ito ang pagkalat ng Ingles mula sa mga katutubong bansa nito patungo sa iba, gayundin sa dami ng gumagamit nito sa isang partikular na bansa. Tinatawag ang tatlong bilog bilang "loob", "labas", at "lumalawak". Maaaring gumalaw ang mga bansa papaloob o papalabas depende sa magiging kahihinatnan ng wika rito sa hinaharap.{{sfn|Kachru|2006|p=196}}{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=2}} * '''Loobang bilog''' ({{Lang|en|inner circle}}) ang mga bansa na may malaking porsyento ng populasyon ang katutubong mananalita ng Ingles. Kabilang rito ang [[Reyno Unido]], [[Estados Unidos]], [[Canada|Kanada]], [[Australia]], [[Nueva Selanda]], [[Irlanda]], at [[Timog Aprika]].{{sfn|Kachru|2006|p=196}} * '''Labas na bilog''' ({{Lang|en|outer circle}}) ang mga bansa na may mas maliit na bilang ng mga katutubong mananalita ng Ingles ngunit ginagamit bilang pangalawang wika para sa mga pang-araw-araw na gawain at institusyon kagaya sa edukasyon, pamahalaan, at negosyo. Kabilang rito ang [[Pilipinas]], gayundin ang [[Nigeria]], [[Indiya|India]], [[Pakistan]], [[Malaysia|Malasya]], [[Singapore|Singapura]], at [[Jamaica|Hamayka]].{{sfn|Bao|2006|p=377}} * '''Lumalawak na bilog''' ({{Lang|en|expanding circle}}) ang mga bansa kung saan hindi karaniwang sinasalita ang Ingles at tinuturo bilang isang banyagang wika. Sa mga bansang ito kumakalat ang wikang Ingles dahil sa katayuan nito bilang isang pandaigdigang wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=5}} === Plurisentrikong wika === Isang [[plurisentrikong wika]] ang Ingles; ibig sabihin, wala itong iisang pambansang otoridad na namamahala sa pamantayan ng wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=2}}{{sfn|Romaine|1999}}{{sfn|Baugh|Cable|2002}} Madalas na sinusundan ng sinasalitang Ingles lalo na sa brodkasting ang mga pambansang pamantayan sa pagbigkas na kinagisnan imbes na isinakodigo. Karaniwang malalaman sa kanilang [[aksent]] kung saan nagmula ang mga brodkaster,{{sfn|Trudgill|2006}} pero madalas na sinusulat ang iskrip sa mga balita sa isang [[Ortograpiya ng wikang Ingles|pandaigdigang anyo ng pamantayang Ingles]]. Tipikal na dinidikta ng konsenso mula sa mga iskolar ng wika ang mga karaniwang gawi sa pagsusulat sa Ingles, hindi mula sa isang pamahalaan o pandaigdigang organisasyon.{{sfn|Ammon|2008|pp=1537–1539}} Maiintindihan ng mga Amerikanong tagapakinig ang maraming brodkast na nagmula sa Britanya at kabaligtaran. Maiintindihan ng mga mananalita ng Ingles ang karamihan sa kahit anong mga programa sa radyo at telebisyon gayundin sa mga pelikulang nagmula sa mga [[Anglospero|bansang nagsasalita ng Ingles]].{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=122}} Parehong may pormal at di-pormal na estilo ang pamantayan at panrehiyong barayti ng Ingles, at tanging nagkakaiba lamang sa mga salitang ginagamit (hal. {{Lang|en|lift}} sa Britanya habang {{Lang|en|elevator}} sa Amerika), sintaksis (hal. {{Lang|en|on the weekend}} sa Amerika habang {{Lang|en|at the weekend}} sa Britanya), at paggamit sa teknikal at di-teknikal na rehistro.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|pp=5–6}} Dahil sa kasaysayan ng paninirahan sa mga bansang nasa loobang bilog, nagawang maipantay ng Britanya ang pagkakaiba sa dayalekto at makagawa ng mga anyong [[koine]] ng Ingles sa [[Timog Aprika]], [[Australya|Australia]], at [[Nueva Selanda]].{{sfn|Deumert|2006|p=130}} Mabilis na natutong mag-Ingles ang marami sa mga migranteng nanirahan sa Estados Unidos. Sa kasalukuyan, malaking bahagdan ng populasyon ng Estados Unidos ngayon ay kaya lamang magsalita ng iisang wika.{{sfn|Deumert|2006|p=131}}{{sfn|Ryan|2013|loc=Table 1}} Ukol sa pambansang katayuan ng wikang Ingles sa mga piling bansa, * Sa Australia, walang itinalagang opisyal na wika sa parehong pambansa at pang-estadong lebel.<ref>{{Cite journal |last=Ward |first=Rowena |date=2019 |title='National' and 'Official' Languages Across the Independent Asia-Pacific |trans-title='Pambansa' at 'Opisyal' na mga Wika ng Malayang Asya-Pasipiko|lang=en|journal=Journal of Multidisciplinary International Studies |volume=16 |issue=1/2 |pages=83–84 |doi=10.5130/pjmis.v16i1-2.6510 |doi-access=free}}</ref> * Sa [[Kanada]], parehong opisyal na wika sa pambansang lebel ang Ingles at [[Wikang Pranses|Pranses]].<ref>{{cite web |url=http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |archive-url=https://archive.today/20130410031606/http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |url-status=dead |archive-date=10 April 2013 |title=40 Years of the Official Languages Act |publisher=Department of Justice Canada |lang=en|trans-title=40 Taon ng Official Languages Act}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) rin sa anim na lalawigan at tatlong teritoryo ang Ingles, habang wala namang itinalagang opisyal na wika sa tatlong lalawigan. Sa [[Québec|Quebec]], Pranses lamang ang tanging opisyal na wika nito.<ref>{{cite web |url=https://www.legisquebec.gouv.qc.ca/en/tdm/cs/C-11 |title=Charter of the French language |last= |first= |date=26 March 2024 |website=Légis Québec |publisher=Québec Official Publisher |lang=en|trans-title=Karta ng Wikang Pranses}}</ref> * Sa [[Republika ng Irlanda|Irlanda]], Ingles ang itinalagang pangalawang wika ng bansa, habang [[Wikang Irlandes|Irlandes]] naman ang itinalagang unang wika.<ref>{{cite web |url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/en/html#part2 |title=Article 8 of the Constitution of Ireland|trans-title=Artikulo 8 ng Saligang-batas ng Irlanda|lang=en|last= |first= |date=January 2020 |website=Irish Statute Book}}</ref> * Bagamat mayorya ng populasyon ng Nueva Selanda ang nagsasalita ng Ingles, tanging [[Wikang Māori|Maori]] at ang [[Wikang nakasenyas ng Nueva Selanda|pambansang wikang nakasenyas]] nito ang itinalagang opisyal na wika ng bansa.<ref>{{cite web |title=Maori Language Act 1987 |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/1987/0176/latest/DLM124116.html |lang=en}}</ref> <ref>{{cite news |url=http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |title=Recognition for sign language |date=6 April 2006 |work=[[Television New Zealand]] |trans-title=Pagkilala sa wikang nakasenyas |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=15 Mayo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515221254/http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |url-status=dead }}</ref> * Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Reyno Unido]]. Gayunpaman, sa [[Gales]] at [[Hilagang Irlanda]], Ingles ang isa sa mga opisyal na wika nito.<ref>{{cite journal |last1=Huws |first1=Catrin Fflur |title=The Welsh Language Act 1993: A Measure of Success?|trans-title=Ang Welsh Language Act 1993: Panukat sa Tagumpay?|lang=en |journal=Language Policy |date=June 2006 |volume=5 |issue=2 |pages=141–160 |doi=10.1007/s10993-006-9000-0}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 October 2022 |title=Irish language and Ulster Scots bill clears final hurdle in Parliament|trans-title=Nalampasan na ng panukalang Irish language at Ulster Scots ang huling balakid nito sa Parlamento|lang=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-63402597}}</ref> Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Eskosya]] at [[Inglatera]]. * Sa [[Estados Unidos]], Ingles ang itinalagang opisyal na wika ng bansa sa bisa ng isang kautusang tagapagpaganap noong 2025.<ref>{{Cite news |last1=Ho |first1=Vivian |last2=Pannett |first2=Rachel |date=1 March 2025 |title=A Trump order made English the official language of the U.S. What does that mean? |trans-title=Ginawa sa bisa ng isang utos ni Trump ang wikang Ingles bilang opisyal na wika ng Estados Unidos. Ano'ng ibig sabihin nito?|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/nation/2025/03/01/trump-english-official-language-explainer/ |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) ang Ingles sa 32 estado at limang teritoryo. Walang itinalagang opisyal na wika sa natitirang 18 estado at sa [[Distrito ng Columbia]].<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |title=United States |date=29 May 2024 |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |trans-title=Estados Unidos |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=12 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |url-status=dead }}</ref> === Pandaigdigang wika === [[File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|thumb|Katayuan ng wikang Ingles sa pampublikong edukasyon sa bawat rehiyon:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref>{{legend|#00a2e8|Kinakailangang asignatura}}{{legend|#ffc90e|Mapipiling asignatura}}{{legend|#ababab|Walang datos}}]] Inilalarawan minsan ang wikang Ingles bilang ang pinakaunang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'',{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Meierkord|2006|p=165}} o di kaya'y bilang ang pinakaunang [[pandaigdigang wika]].{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=690–691}}{{sfn|Northrup|2013}} Pinakaginagamit na wika ang Ingles pagdating sa paglalathala, telekomunikasyon, kalakalan, libangan, at diplomasya.{{sfn|Northrup|2013}} Nakamit nito ang pagkapantay sa [[wikang Pranses]] noong 1919 sa kasagsagan ng negosasyon sa [[Kasunduan sa Versailles]].{{sfn|Phillipson|2004|p=47}} Pagsapit ng pagtatag sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] noong 1945, naging pangunahing wika na ang Ingles;{{sfn|Conrad|Rubal-Lopez|1996|p=261}} isa ito sa anim na opisyal na wika ng naturang organisasyon at ang kasalukuyang pinakaginagamit na wika sa pandaigdigang diplomasya at pakikipag-ugnayan.{{sfn|United Nations|2010}}{{sfn|Richter|2012|p=29}} Nakatalaga ang Ingles bilang isang opisyal na wika o di kaya'y wika ng trabaho sa maraming mga pandaigdigang organisasyon kagaya ng [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] (IOC), Ginagamit rin ito bilang wika ng trabaho kahit maging sa mga panrehiyong organisasyon kagaya ng [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] (ASEAN) at [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]] (APEC), kung saan hindi gaanong kalaganap ang paggamit sa naturang wika sa mga kasaping bansa nito. Sa [[Unyong Europeo]] (EU), Ingles ang karaniwang ginagamit na wika ng trabaho ng mga kasaping bansa nito kahit na pinapayagan ng unyon na gumamit ang mga kasapi nito ng kahit anong wika.{{sfn|Ammon|2006|p=321}} Ingles ang ginagamit na basehan sa mga [[kontroladong likas na wika]],{{sfn|Wojcik|2006|p=139}} gayundin bilang ang wikang ginagamit sa larangan ng [[paglalayag]] at [[Abyasyon|pagpapalipad]].{{sfn|International Maritime Organization|2011}}{{sfn|International Civil Aviation Organization|2011}} [[File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|thumb|English Proficiency Index noong 2014:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref> {{legend|#225500|Napakataas (80–100%)}} {{legend|#44aa00|Mataas (60–80%)}} {{legend|#66ff00|Katamtaman (40–60%)}} {{legend|#99ff55|Mababa (20–40%)}} {{legend|#ccffaa|Napakababa (0.1–20%)}} {{legend|#c0c0c0|Walang datos}}]] Wikang Ingles ang pinaka-inaaral na banyagang wika sa mundo.{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Nag-aaral ang karamihan sa mga tao ng Ingles dahil sa praktikal na kadahilanan at hindi sa ideolohiya.{{sfn|Kachru|2006|p=195}} Sa EU, Ingles ang pinakasinasalitang banyagang wika sa 19 sa 25 kasaping bansa nito kung saan hindi opisyal na wika ito. Ayon sa isang opisyal na poll noong 2012 (noong kasapi pa ang [[Reyno Unido]]) sa mga kasaping bansa na hindi opisyal na wika ang Ingles, 38% ng mga sumagot ay nagsabing kaya nilang makapagsalita ng Ingles sa antas ng pakikipag-usap sa iba.{{sfn|European Commission|2012|pp=21, 19}} Kinokonekta ang matinding impluwensiya ng Ingles sa pagbilis ng [[Kamatayan ng wika|kamatayan ng ibang mga maliliit na wika]];{{sfn|Crystal|2000}} dahil rito, inaakusahan din ang wika ng [[Imperyalismong pangwika|imperyalismo]] at marami rin ang aktibong tumututol sa paggamit nito.{{sfn|Jambor|2007}} Gayunpaman, patuloy pa ring dumadami ang mga mananalita ng Ingles dahil sa paniniwalang nagdadala ng kaginhawaan at mas mabuting buhay ang paggamit nito.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|loc=Chapter 12: English into the Future}} Kinakailangang marunong sa wikang Ingles sa maraming mga larangan kagaya ng sa [[medisina]] at [[kompyuting]]. Bagamat magkasingpantay noon ang Ingles sa Pranses at [[Wikang Aleman|Aleman]] pagdating sa pananaliksik, Ingles na ang natatanging nananaig na wika sa kasalukuyan.{{sfn|Gordin|2015}} Makikita ang dominasyon nito sa [[maagham na paglalathala]] sa mga [[indeks]] ng mga [[siyentipikong dyornal]] kagaya ng ''Chemical Abstracts'': noong 1998, nasa lagpas 80% ng lahat na naka-indeks na siyentipikong artikulo ng dyornal ang nakasulat sa Ingles, 90% sa mga [[likas na agham]] noong 1996, at 82% sa [[araling pantao]] noong 1995.{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=694–695}} Sa kasagsagan ng [[dekolonisasyon]] sa [[Imperyong Britaniko]] noong dekada 1950s at 1960s, patuloy na ginamit ng mga lumayang kolonya ang wikang Ingles imbes na alisin ito sa mga wika ng kanilang bansa.{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Halimbawa, patuloy na ginagamit sa [[India]] ang Ingles matapos nitong lumaya sa Reyno Unido. India ngayon ang ikatlong may pinakamaraming inilalathalang aklat sa naturang wika matapos ng [[Estados Unidos]] at Reyno Unido,{{sfn|Sailaja|2009|pp=2–9}} kahit na di lalagpas sa 5% ng populasyon nito ang marunong magsalita ng Ingles nang maayos. Noong 2004, ipinagpalagay ng iskolar na si David Crystal na India ang may pinakamalaking populasyon na kayang magsalita o makaunawa ng Ingles sa mundo,{{sfn|Crystal|2004}} bagamat marami ring iskolar na naniniwalang Estados Unidos pa rin ang may hawak sa naturang titulo.{{sfn|Graddol|2010}} Marami sa mga mananalita ng Ingles Aprika ang bahagi ng pamayanang "Apro-Sakson" ng kontinente.{{sfn|Mazrui|Mazrui|1998}} Pinaniniwalaan na mananatili ang Ingles bilang isang wikang [[koine]] sa hinaharap.{{sfn|Crystal|2006}} == Dayalekto, aksent, at barayti == Maraming [[Talaan ng mga dayalekto ng wikang Ingles|mga dayalekto]] ng wikang Ingles ang natukoy ng mga [[Dayalektolohiya|dayalektologo]], na kumakatawan sa panrehiyong pagkakaiba pagdating sa balarila, bokabularyo, at pagbigkas. Naiiba ito sa [[Mga panrehiyong aksent ng wikang Ingles|mga panrehiyong aksent]], na tanging tumutukoy lamang sa pagkakaiba sa pagbigkas. Karaniwang hinahati ng mga lingwista ang wikang Ingles sa dalawang malalawak na kategorya, [[Britanikong Ingles]] (BrE) at [[Hilagang Amerikanong Ingles]] (NAE).{{sfn|Crystal|2003b|p=107}} === Britanya at Irlanda === <gallery mode="packed"> File:Alain_de_Botton_on_Fear_of_Failure_at_Cannes_Lions_2012.flac|Boses ni [[Alain de Botton]], na may modernong aksent na RP. File:Danny_Baker_BBC_Radio4_Desert_Island_Discs_31_Jul_2007_b012wcl4.flac|Boses ni [[Danny Baker]], na may aksent na [[Cockney (aksent)|Cockney]]. File:Russell_brand_bbc_radio4_desert_island_discs_21_07_2013.flac|Boses ni [[Russell Brand]], na lumaki sa [[Essex]] at may aksent na [[Estuaryong Ingles]]. File:Damien_hirst_bbc_radio4_desert_island_discs_13_05_2013_b01sd0hy.flac|Boses ni [[Damien Hirst]], na may aksent na kanlurang [[Yorkshire (dayalekto)|Yorkshire]]. File:John_bishop_bbc_radio4_desert_island_discs_24_06_2012.flac|Boses ni [[John Bishop]], na may aksent na [[Scouse]]. File:Rob_Brydon_BBC_Radio4_Front_Row_18_Mar_2012_b01dhl11.flac|Boses ni [[Rob Brydon]], na may aksent na katimugang [[Ingles ng Gales|Gales]]. File:Alex_Salmond_BBC_Radio4_Desert_Island_Discs_16_January_2011_b00xgs41.flac|Boses ni [[Alex Salmond]], na gumagamit ng isa sa mga aksent ng [[Ingles ng Eskosya|Eskosya]]. File:George_Best_-_The_New_Elizabethans_-20_Jul_2012_-_b01kt7cs.flac|Boses ni [[George Best]], na may aksent na [[Ingles ng Ulster|Hilagang Irlanda]]. File:Mary_Robinson_-_Desert_Island_Discs_-_28_July_2013.flac|Boses ni [[Mary Robinson]], na gumagamit ng isa sa mga aksent ng [[Hiberno-Ingles|Irlanda]]. </gallery> [[File:Dialects_of_English_in_UK_and_Ireland.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dialects_of_English_in_UK_and_Ireland.svg|thumb|Mga pangunahing rehiyon ng mga dayalekto ng wikang Ingles sa [[Britanya (ngalan ng pook)|Britanya]] at [[Irlanda (pulo)|Irlanda]].]] Dahil sinasalita na ang wikang Ingles sa Britanya sa nakalipas na humigit-kumulang 1,500 taon, maraming mga dayalekto ng wika ang nabuo rito.{{sfn|Trudgill|1999|p=10}} Sa [[United Kingdom|Reyno Unido]], itinuturing ang [[Received Pronunciation]] (RP, {{Literal|Tamang Pagbigkas}}), isang edukadong aksent na nagmula sa [[Timog-silangang Inglatera]], bilang ang tradisyonal na pamantayang ginagamit sa [[brodkasting]] partikular na ang [[BBC]] (kaya tinatawag din itong {{Lang|en|BBC English}}, {{Literal|Ingles ng BBC}}) at kinokonsidera bilang pinaka-prestihiyoso sa lahat ng mga dayalekto ng bansa. Ang mabilis na pagkalat ng aksent na ito dahil sa midya ang siyang itinuturong dahilan sa mabilis ding pagbaba ng paggamit sa mga panlalawigang aksent. Napag-alaman sa [[Sarbey ng mga Dayalekto ng Ingles]] noong 1950 hanggang 1951 na bagamat may pagkakaiba pa rin sa balarila at bokabularyo ang mga dayalekto ng wikang Ingles sa Reyno Unido, mapapansing kumokonti ang pagkakaibang ito sa paglipas ng panahon.{{sfn|Trudgill|1999|p=125}} Gayunpaman, tanging naapektuhan lamang ang mga pagkakaiba ng mga dayalekto pagdating sa balarila at bokabularyo. Nasa 3% lamang ng mga Ingles ang aktuwal na gumagamit ng RP sa karaniwang usapan; ginagamit ng natirang 97% ang mga panrehiyong aksent na naimpluwensiyahan lamang ng RP sa iba't ibang antas.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=3}} Meron ding pagkakaiba sa mga gumagamit ng RP, lalo na sa [[panlipunang uri]] sa pagitan ng RP ng Mataas at Mababang Uri gayundin sa katutubong mananalita ng RP at sa mga gumagamit ng RP pero hindi lumaki sa naturang aksent.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=37}} Sa Britanya, may maituturing ding pagkakaiba sa pagitan ng mga panlipunang uri; kinokonsidera bilang taliwas sa pamantayan ang ilang mga katangian kahit na di-hamak na laganap ito na madalas ding idinidikit sa pananalita ng mabababang uri. Halimbawa nito sa kasaysayan ang [[Pagtatanggal ng h|pagtatanggal ng ''h'']] ng mga mabababang uring mananalita ng [[Ingles ng London]], lalo na ang Cockney, na ngayo'y isa na'ng karaniwang katangian ng naturang dayalekto. Gayunpaman, nananatili pa rin itong wala sa rehistro ng mga matatataas na uri ng lipunang Britaniko.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=40}} Mahahati sa apat na pangunahing rehiyon ng dayalekto ang Ingles sa Inglatera: Timog-silangan, Timog-kanluran (kilala ring [[Ingles ng West Country]]), Midlands, at Hilaga. Sa bawat rehiyon na ito, meron ding mga dayalekto: nahahati ang Hilaga sa mga dayalektong [[Yorkshire (dayalekto)|Yorkshire]], [[Geordie]] (sinasalita sa [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]]), at [[Lanchashire (dayalekto)|Lanchashire]], na kinabibilangan ng mga suburbanong dayalekto ng [[Manchester]] ([[Manchester (dayalekto)|Mancunian]]) at [[Liverpool]] ([[Scouse]]). Dahil sa pagiging sentro ng [[Danelaw|pananakop ng mga Danes]] noong kapanahunan ng [[mga Viking]] sa Inglatera, nanatili ang mga Nordikong katangian sa wika sa mga dayalektong ito kesa sa ibang mga rehiyon, lalo na sa dayalektong Yorkshire.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=31}} Samantala, sa [[Kanlurang Midlands]], naipreserba naman sa mga dayalektong tulad ng [[Black Country]] ([[Black Country (dayalekto)|Yam Yam]]) at sa [[Birmingham]] ([[Brummie]]) ang mga arkaikong katangian mula sa [[Maagang modernong Ingles|maagang moderno]] at [[Gitnang Ingles]] kagaya ng mga Hermanikong elemento sa balarila at bokabularyo.{{sfn|Clark|Asprey|2013}} Simula noong ika-15 siglo, nakasentro sa London ang mga dayalekto ng Timog-silangang Inglatera. Tradisyonal na ginagamit doon ang dayalektong [[Cockney (dayalekto)|Cockney]] ng mga mabababang uri kaya mababa rin ang tingin dito. Dahil sa pagkalat ng mga katangian ng Cockney sa ibang mga dayalekto sa rehiyon, kinokonsidera ng midya ito bilang isang bagong dayalekto ng Estuaryong Ingles, bagamat tutol dito ang ilang mga lingwista dahil sa impluwensiya ng London sa karatig-lugar nito noon pa man.{{sfn|Roach|2009|p=4}}{{sfn|Trudgill|1999|p=80}} Ilan sa mga katangiang kumalat mula London ang mga sumusunod:{{sfn|Trudgill|1999|pp=80–81}} * [[Sumisingit na R|sumisingit na ''R'']]'','' pagbigkas ng salitang {{Lang|en|drawing}} ("pagguhit") bilang {{Lang|en|drawring}} {{IPA|/ˈdrɔːrɪŋ/}} kung saan sumisingit sa isang bahagi ng salita ang [[Katinig na tunog-R|tunog na ''r'']]. * [[Glotalisasyon ng t|glotalisasyon ng ''t'']]'','' pagbigkas sa {{Lang|en|[[Harry Potter|Potter]]}} bilang {{Lang|en|Po'er}} {{IPA|/ˈpɒʔə/}} kung saan pinapalitan ang tunog na ''t'' ng [[impit]]) * [[Paghaharap ng th|paghaharap ng ''th'']], pagbigkas sa {{Lang|en|thanks}} ("salamat") bilang {{Lang|en|fanks}} o {{Lang|en|bother}} ("abala") bilang {{Lang|en|bover}} kung saan nagiging ''f'' o ''v'' ang tunog na ''th''. Kinokonsidera na ngayon bilang hiwalay na wika ang [[wikang Scots]], pero nagmula ito sa maagang Hilagang Gitnang Ingles,{{sfn|Aitken|McArthur|1979|p=81}} at nadebelop at naimpluwensiyahan kalaunan ng ibang mga wika kagaya ng [[wikang Gaeliko]] at [[Wikang Lumang Nordiko|Lumang Nordiko]]. Nagtataglay din ng maraming dayalekto ang wikang Scots. Bukod dito, kabilang ang [[Ingles ng Eskosya]] sa mga barayti ng pamantayang Ingles sa [[Eskosya]]; karamihan sa mga ito ay mga dayalekto ng hilagang Inglatera na naimpluwensiyahan ng wikang Scots.{{sfn|Romaine|1982}} Samantala, sa [[Irlanda (pulo)|Irlanda]], maraming mga anyo ng wikang Ingles ang nagsimulang gamitin matapos ang [[Pananakop ng mga Anglo-Norman sa Irlanda|pananakop ng mga Anglo-Norman sa naturang rehiyon]] noong ika-11 siglo. Sa [[kondado ng Wexford]] at sa rehiyong pumapalibot sa [[Dublin]] nadebelop ang dalawang dayalekto na ngayo'y wala na, [[Yola (dayalekto)|Forth and Bargy]] at [[Fingallian]]. Parehong nagmula ito sa [[Maagang Modernong Ingles]] at ginamit hanggang noong ika-19 na siglo. Gayunpaman, nagmula ang modernong anyo ng [[Hiberno-Ingles|wikang Ingles sa Irlanda]] sa kolonisasyon ng mga Ingles simula noong ika-17 siglo. Sa kasalukuyan, nahahati ang Ingles ng Irlanda sa [[Ingles ng Ulster]], [[Ingles ng Hilagang Irlanda]] na naimpluwensiyahan nang matindi ng wikang Scots, at marami pang mga dayalekto sa Irlanda. Kagaya ng dayalekto ng Eskosya gayundin ng karamihan sa mga dayalekto ng Hilagang Amerika, nananatili ang [[Katinig na tunog-R|rotosidad]] sa halos lahat ng mga dayalekto sa naturang rehiyon di tulad ng mga dayalektong naimpluwensiyahan ng RP.{{sfn|Barry|1982|pp=86–87}}{{sfn|Hickey|2007}} === Hilagang Amerika === <gallery mode="packed"> File:Emery_Emery_Voice.ogg|Boses ni [[Emery Emery]], na lumaki sa [[Midwest (Estados Unidos)|Midwest]] sa Estados Unidos at may aksent na [[Pangkalahatang Amerikanong Ingles|Pangkalahatang Amerikano]]. File:Rep._Martha_Roby's_"Roller_Coaster"_Speech_Sound_Bite.flac|Boses ni [[Martha Roby]], na lumaki sa [[Alabama]] na may aksent na [[Katimugang Estados Unidos (aksent)|Timog Amerikano]]. File:Chuck_Zito_on_Becoming_a_Hells_Angel.flac|Boses ni [[Chuck Zito]], na may aksent na [[New York (aksent)|New York]]. File:Sec._Walsh_on_Construction_Jobs_in_Infrastructure_Bill_v2.flac|Boses ni [[Marty Walsh]], na may aksent na [[Boston (aksent)|Boston]]. File:On_the_phone-_Russell_Gage.ogg|Boses nina [[D.J. Shockley]] at [[Russell Gage]], na parehong may aksent na [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles|Aprikanong Amerikano]]. File:Margaret_atwood_bbc_radio4_front_row_27_07_2007_b007tjpb.flac|Boses ni [[Margaret Atwood]], na may aksent na [[Pamantayang Ingles ng Canada|Pamantayang Canada]]. </gallery> [[File:Population_speaking_English_at_home_by_PUMA.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Population_speaking_English_at_home_by_PUMA.png|thumb|Bahagdan ng mga Amerikanong edad lima pataas sa [[Estado ng Estados Unidos|50 estado]], [[Washington, D.C.|Washington DC]], at [[Puerto Rico]] na nagsasalita ng wikang Ingles sa tahanan, ayon sa [[American Community Survey]], isang sarbey na isinagawa noong 2016 hanggang 2021]] Dahil sa mataas-taas na antas ng paghahalo, akomodasyon, at [[Wikang koine|koinesasyon]] na naganap noong panahong kolonyal sa [[Hilagang Amerika]], itinuturing ang [[Wikang Ingles ng Hilagang Amerika|mga dayalekto ng wikang Ingles]] sa kontinente bilang walang pinagkaiba sa isa't isa kumpara sa [[Inglatera]]. Gayunpaman, ipinapakita sa modernong pananaliksik na may mga pagkakaiba rin ang mga dayalekto at barayti ng wika sa Hilagang Amerika. Tumataas ang baryasyon sa aksent sa Estados Unidos sa panrehiyong antas pero bumababa sa lokal na antas,{{sfn|Labov|2012}} bagamat nananatili pa rin itong nasa isang kontinuo ng mga magkakaparehong aksent na kilala sa tawag na [[Pangkalahatang Amerikano]] (GA).{{sfn|Wells|1982|p=34}} Kinokonsiderang bahagi ng Pangkalahatang Amerikano ang mga barayti ng [[wikang Ingles ng Canada]] maliban sa [[Atlantikong Canada|rehiyong Atlantiko]] ng bansa gayundin sa [[Québec|Quebec]], bagamat may mga maliliit na pagkakaiba sila sa mga aksent ng Estados Unidos kagaya ng pagtaas ng mga patinig na {{IPAc-en|aɪ}} at {{IPAc-en|aʊ}} bago ang mga [[Tunog (ponetika)|di-matutunog na katinig]] at mga pagkakaiba sa pagsusulat at pagbigkas sa mga salita.{{sfn|Boberg|2010}} Kabilang sa [[Ingles ng Atlantikong Canada]] ang [[Maritime (aksent)|Maritime]] at [[Ingles ng Newfoundland|Newfoundland]], at naimpluwensiyahan ng wikang Ingles ng Britanya at Irlanda, gayundin ng mga [[wikang Irlandes]], [[Wikang Gaeliko|Gaeliko]], at [[Wikang Pranses|Pranses]], partikular na ang barayti na [[Wikang Pranses ng Acadia|Acadia]].<ref>{{Cite book |last=Labov |first=William |title=The Atlas of North American English |last2=Ash |first2=Sharon |last3=Boberg |first3=Charles |publisher=De Gruyter |year=2006 |location=Berlin |language=en |trans-title=Ang Atlas ng Ingles ng Hilagang Amerika}}</ref> Karamihan sa mga aksent ng Hilagang Amerika ay pawang mga [[Katinig na tunog-R|rotiko]]; ibig sabihin, binibigkas nila ang tunog na ''r''. Di tulad ng sitwasyon sa Britanya, itinuturing itong prestihiyoso lalo na sa pagtatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]],{{sfn|Labov|1972}} kung saan hinahanay ang di pagbigkas sa ''r'' sa mga mababang uri at di nakapagtapos. Sa kasalukuyan, nananaig na ang rotosidad sa [[Ingles ng Katimugang Amerika]], mula sa [[Lumang wikang Ingles ng Katimugang Estados Unidos|historikal na pagkaprestihiyoso]] ng di pagbigkas sa ''r''.{{sfn|Levine|Crockett|1966}}{{sfn|Schönweitz|2001}} Karaniwang inilalarawan ang mga aksent nito bilang {{Lang|en|twang}} (may katangian ng [[Nasalisasyon|pailong]]) o {{Lang|en|drawl}} (pinapahaba),{{sfn|Montgomery|1993}} at natutukoy agad dahil sa [[Monoptonggo|pagbubura ng patinig]] na {{IPA|/aɪ/}} sa pagbigkas sa mga salitang tulad ng {{Lang|en|spy}} ("espiya"), na binibigkas na parang {{Lang|en|spa}}, ang paghahati sa mga [[harapang patinig]] bilang mga [[Malapatinig|madudulas na patinig]] o maging dalawang hiwalay na pantig (hal. {{Lang|en|press}} "midya" na binibigkas na parang ''prey-us''),{{sfn|Thomas|2008|pp=95–96}} ang [[Pag-iisa ng bigkas sa pen at pin|pag-iisa ng bigkas]] sa {{Lang|en|pen}} ("panulat") at {{Lang|en|pin}} ("pantusok"), at iba pa. Karamihan sa mga pagbabagong ito ay nagsimula lamang noong ika-19 na siglo.{{sfn|Bailey|1997}} Samantala, ginagamit naman ng nagtatrabaho at gitnang uri ng [[Aprikanong Amerikano|mga Aprikanong Amerikano]] ang [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles]] (AAVE). Di tulad ng karamihan ng mga aksent sa kontinente, karaniwan itong di-rotiko. Nagmula ito sa mga inaliping Aprikano at Aprikanong Amerikano na naimpluwensiyahan ng mga di-pamantayang aksent ng Katimugang Estados Unidos. Gayunpaman, pinaniniwalaan ng ilang mga lingwista na nagmula ito sa mga wikang Aprikano na sinasalita ng mga alipin na napilitang gumawa ng isang [[Wikang pidgin|pidgin]] o [[Mga wikang creole na nakabatay sa wikang Ingles|creole ng wikang Ingles]] upang magkaintindihan sila sa ibang mga aliping nagmula sa ibang lugar.{{sfn|Bailey|2001}} Dahil sa mga karaniwang katangian nito sa ibang mga aksent sa rehiyon, mabilis itong kumalat at ginamit sa lugar upang maging isa sa mga pangunahing aksent nito simula noong ika-19 at ika-20 siglo. Karaniwang hinahanay ang AAVE bilang isang anyo ng "pangit" na Ingles na sinasalita ng mga hindi edukado (kasama rin ang mga katimugang aksent ng [[Mga taong puti|mga Puti]]), bagamat unti-unti na itong kinikilala bilang isang ganap na barayti ng wikang Ingles.{{sfn|Green|2002}}{{sfn|Patrick|2006b}} === Australia at Nueva Selanda === <gallery mode="packed"> File:AustraliaPart2.ogg|Boses ng isang lalaki na may [[Ponolohiya ng wikang Ingles ng Australia|pangkalahatang aksent na Australia]]. File:Prime_Minister_Gillard_of_Australia_at_News_Conference_with_President_Obama.flac|Boses ni [[Julia Gillard]], na may [[Pangkaraniwang aksent ng wikang Ingles ng Australia|pangkaraniwang aksent na Australia]]. File:Geoffrey_Rush_bbc_radio4_front_row_01_05_2013.flac|Boses ni [[Geoffrey Rush]], na may [[Pangmayamang aksent ng wikang Ingles ng Australia|pangmayamang aksent na Australia]]. File:Eleanor_catton_bbc_radio4_womans_hour_09_09_2013.flac|Boses ni [[Eleanor Catton]], na may [[Ingles ng Nueva Selanda|aksent na Nueva Selanda]]. File:H.E._Mr._John_Key_Prime_Minister,_New_Zealand_-_speech_at_Connect_Asia-Pacific_2013_Summit.ogg|Boses ni [[John Key]], na may [[Ingles ng Nueva Selanda|aksent na Nueva Selanda]]. </gallery>Simula noong 1788, sinasalita na ang wikang Ingles sa kontinente ng [[Oseaniya]], at nadebelop ang [[wikang Ingles ng Australia]] bilang ang pangunahing wika ng mga naninirahan sa [[Australia]] sa ilalim ng [[Pangkalahatang aksent ng Australia|isang pangkalahatang aksent]]. Naging pangunahing wika rin [[Wikang Ingles ng Nueva Selanda|ang wikang Ingles]] sa [[Nueva Selanda]], bagamat hindi sa antas ng sa Australia.{{sfn|Eagleson|1982}} Magkaugnay ang dalawang uri ng wikang Ingles, na nag-impluwensiya sa isa't isa kasama ang mga [[wikang Ingles ng Timog Aprika]] at ng [[Wikang Ingles ng Timog-silangang Inglatera|Timog-silangang Inglatera]]. Tulad ng mga dayalektong ito, pawang mga di-rotiko rin ang mga wikang Ingles sa dalawang bansa, maliban sa [[pulong South]] sa Nueva Selanda. Partikular na kilala ang mga Ingles ng Australia at Nueva Selanda sa kanilang mga [[patinig]]: marami sa mga maiiksing patinig ang hinaharap o tinataas, habang nagiging mga [[diptonggo]] ang marami sa mga mahahabang patinig. Ipinapakita rin sa Ingles ng Australia ang pagtatangi sa mga maiiksi at mahahabang patinig, isang katangiang di nakikita sa ibang mga barayti ng wika. Humahanay rin ang balarila nito sa [[Britanikong Ingles|Britaniko]] at [[Amerikanong Ingles]]; kagaya ng sa Amerikanong Ingles, itinuturing ang mga [[Pangngalan|pangngalang]] kolektibo bilang isahan (hal. ginagamit sa pangngalang kolektibo na {{Lang|en|government}} ang [[Kopula|kopulang]] {{Lang|en|is}} imbes na ang katumbas nitong pangmaramihan na {{Lang|en|are}}).{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=16–21}}{{sfn|Burridge|2010}} Samantala, gumagamit naman ang Ingles ng Nueva Selanda ng mga [[harapang patinig]] na mas mataas pa kesa sa Ingles ng Australia.{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=24–26}}{{sfn|Maclagan|2010}}{{sfn|Gordon|Campbell|Hay et al.|2004}} === Timog-silangang Asya === <gallery mode="packed"> File:Declaration_of_Independence_Part_1.ogg|Boses ng isang lalaking may [[Wikang Ingles ng Singapura|aksent na Singapura]]. File:Dr._Villaverde_on_Conflicts_of_Interest_in_Medicine_and_Dr._Dans_on_Evidence-Based_Medicine_in_INCLEN.flac|Boses ng isang lalaki at babaeng may [[Pilipinong Ingles|aksent na Pilipino]]. </gallery>Isa sa mga [[opisyal na wika]] ang [[Pilipinong Ingles|wikang Ingles sa Pilipinas]], kung saan talamak ang paggamit sa naturang wika lalo na sa industriya, negosyo, midya, at mga dokumento ng pamahalaan. Naging mahalaga ito sa bansa simula noong [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|panahon ng mga Amerikano]] mula 1898 hanggang 1946.<ref>{{cite book |last1=Dayag |first1=Danilo |title=Philippine English: Linguistic and Literary Perspectives |date=2008 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-962-209-947-0 |editor-last1=Bautista |editor-first=Ma. Lourdes |location=Hong Kong |pages=49–66 |language=en |trans-title=Pilipinong Ingles: Mga Pananaw sa Lingwistika at Panitikan |chapter=English-language media in the Philippines: Description and research |trans-chapter=Midya sa wikang Ingles sa Pilipinas: Paglalarawan at pananaliksik |doi=10.5790/hongkong/9789622099470.003.0004 |editor-last2=Bolton |editor-first2=Kingsley}}</ref> Ginagamit din ang [[Taglish]] bilang isang anyo ng [[pagpapalitang-kodigo]] sa pagitan ng [[wikang Tagalog]] at Ingles.<ref>{{cite journal |last1=Bautista |first1=Maria Lourdes S. |date=2004 |title=Tagalog-English Code-switching as a Mode of Discourse |trans-title=Pagpapalitang-kodigo sa Tagalog-Ingles bilang Paraan ng Diskurso |url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ720543.pdf |url-status=live |journal=Asia Pacific Education Review |language=en |volume=5 |issue=2 |pages=226–233 |doi=10.1007/BF03024960 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515012035/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ720543.pdf |archive-date=15 May 2022 |s2cid=145684166}}</ref> === Aprika, Karibe, at Timog Asya === <gallery mode="packed"> Talaksan:South African English.ogg|Boses ng isang lalaki na may aksent na [[Ingles ng mga Puting Timog Aprikano|Timog Aprika]]. Talaksan:Chimamanda Ngozi Adichie bbc radio4 front row 03 05 2013.flac|Boses ni [[Chimamanda Ngozi Adichie]], na may edukadong aksent na [[Ingles ng Nigeria|Nigeria]]. Talaksan:Sylbourne Sydial with Nordia Teape on Integrated Diaspora Services.flac|Boses ng babae at lalaki na may aksent na [[Ingles ng Hamayka|Hamayka]]. Talaksan:Arundhati Roy BBC Radio4 Bookclub 2 Oct 2011 b015brn8.flac|Boses ni [[Arundhati Roy]], na may aksent na [[Ingles ng India|India]]. </gallery>Madalas na sinasalita ang wikang Ingles sa [[katimugang Aprika]], kung saan isa ito sa mga opisyal na wika ng mga bansa sa rehiyon. Sa [[Timog Aprika]], sinasalita na ang wikang Ingles simula pa noong 1820 kasama ng [[wikang Afrikaans]] at mga wikang Aprikanong tulad ng [[mga wikang Khoe]] at [[Mga wikang Bantu|Bantu]]. Sa kasalukuyan, tinatayang nasa 9% ng populasyon ng Timog Aprika ang nagsasalita ng [[wikang Ingles ng Timog Aprika]] (SAE) bilang kanilang unang wika. Isang di-rotikong barayti ang SAE na sumusunod madalas sa RP. Isa ito sa mga kaunting di-rotikong barayti ng wikang Ingles na walang [[Sumisingit na R|sumisingit na ''R'']]. Nakadepende sa mga katutubong wika ng mananalita ang mga barayti ng pangalawang wika sa bansa. Pawang mga patinig ang karamihan sa mga pagkakaiba sa ponolohiya mula sa RP.{{sfn|Lass|2002}} Kabilang sa mga pagkakaiba naman sa katinig ang tendensiya ng mga mananalita na bigkasin ang mga katinig na {{IPA|/p, t, t͡ʃ, k/}} nang walang [[Katinig na may paghinga|paghinga]] (hal. binibigkas ang {{Lang|en|pin}} ("pantusok") bilang {{IPA|[pɪn]}} imbes na {{IPA|[pʰɪn]}} tulad ng ibang mga barayti), habang [[Katinig na tunog-R|binibigkas naman ang ''r'']] bilang isang [[Simpleng katinig na pakatal|simpleng pakatal]] {{IPA|[ɾ]}} imbes bilang [[Katinig na pasutsot|pasutsot]].{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=30–31}} Sinasalita sa [[Nigeria]] ang [[Ingles ng Nigeria|isang barayti]] ng wikang Ingles, kung saan sinasalita ito sa iba't ibang antas ng humigit-kumulang 150 milyong katao. Bagamat tradisyonal na naimpluwensiyahan ng [[Britanikong Ingles]], unti-unti na'ng naiimpluwensiyahan rin ito ng [[Amerikanong Ingles]] simula noong ika-20 siglo. Umusbong din ang mga natatanging salita at konsepto sa naturang barayti na ito upang punan ang mga pangkulturang konsepto na natatangi sa bansa.<ref>{{cite journal |last1=Adegbija |first1=Efurosibina |date=1989 |title=Lexico-semantic variation in Nigerian English |url=https://archive.org/details/sim_world-englishes_summer-1989_8_2/page/165 |trans-title=Pagkakaibang leksikosemantiko sa Ingles ng Nigeria |journal=World Englishes |language=en |volume=8 |issue=2 |pages=165–177 |doi=10.1111/j.1467-971X.1989.tb00652.x}}</ref> Kumalat ang mga barayti ng wikang Ingles sa mga dating sakop ng [[Imperyong Britaniko|Gran Britanya]] sa Karibe, kabilang na ang [[Jamaica|Hamayka]], [[kapuluang Leeward]] at [[Kapuluang Windward|Windward]], [[Trinidad at Tobago]], [[Barbados]], [[kapuluang Kayman]], at [[Belise]]. May mga sari-sariling barayti ng Ingles ang mga ito, gayundin ng mga wikang creole na nakabatay sa Ingles at mga wikang Aprikano. Pinakaprominente sa mga ito ang [[Ingles ng Hamayka]] at ang [[Wikang creole ng Hamayka|wikang creole]] nito. Sa [[Gitnang Amerika]], sinasalita ang mga wikang creole na nakabatay sa Ingles sa mga rehiyon ng [[Nicaragua]] at [[Panama]] na nakaharap sa Karibe.{{sfn|Lawton|1982}} Karaniwang bihasa ang mga mananalita sa mga ito sa parehong barayti ng Ingles at ng creole, at talamak ang [[pagpapalitang-kodigo]] sa mga ito. Inilalarawan ang sitwasyong ito bilang isang bahagi ng kontinuo kung saan itinuturing na pormal na [[Rehistro (sosyolingguwistika)|rehistro]] ang mga barayti ng Ingles habang di-pormal naman ang mga wikang creole.{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|p=115}} Karamihan sa mga barayti ng wikang Ingles sa Karibe ay nakabatay sa Britanikong Ingles, kaya naman karamihan din sa mga ito ay pawang mga di-rotiko maliban sa pormal na rehistro ng wikang Ingles ng Hamayka, na karaniwang rotiko. Naiiba ang barayti na ito mula sa RP sa imbentaryo ng patinig nito, na itinatangi sa haba imbes sa diin tulad ng pamantayang wikang Ingles. Mga monoptonggo na {{IPA|[eː]}} at {{IPA|[oː]}} ang mga [[Diptonggo|diptonggong]] {{IPA|/ei/}} at {{IPA|/ou/}}. Minsan ding binibigkas ang {{IPA|[ie]}} at {{IPA|[uo]}} bilang kabaligtaran ng isa't isa (hal. binibigkas ang {{Lang|en|bay}} ("look") bilang {{IPA|[bʲeː]}}). Karaniwan ding tinatanggal ang huling bahagi ng isang [[kambal-katinig]] kung nasa dulo ito ng isang salita (hal. binibigkas ang {{Lang|en|child}} ("anak") bilang {{IPA|[t͡ʃail]}}),{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=117–118}}{{sfn|Lawton|1982|pp=256–260}}{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=115–116}} Samantala, sa [[Indiya|India]], karaniwang tinitingnan ang RP bilang ang "tamang" anyo ng wikang Ingles kaya ito rin ang ginagawang basehan para sa lokal na barayti nito. Matutukoy ang aksent ng Ingles ng India dahil sa pagbigkas sa mga ponemang tulad ng {{IPA|/t/}} at {{IPA|/d/}} bilang mga kaakibat nitong [[katinig sa dilang pulupot]] {{IPA|[ʈ]}} at {{IPA|[ɖ]}}, pagpapalit sa mga ponemang {{IPA|/θ/}} at {{IPA|/ð/}} sa katumbas nitong [[katinig sa ngipin]] {{IPA|[t̪]}} at {{IPA|[d̪]}}. Binibigkas din minsan ng ilang mga mananalita ng barayti ang mga salita ayon sa eksakto nitong pagbaybay (hal. binibigkas ang {{IPA|/gh/}} sa {{Lang|en|ghost}} bilang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na [[Katinig na pasara|pasara]] na may paghinga {{IPA|[ɡʱ]}}, kahit na [[tahimik na titik]] ang ''h'' sa salitang ito).{{sfn|Sailaja|2009|pp=19–24}} === Di-katutubong barayti === <gallery mode="packed"> File:Non-native_English_reading_by_Spanish_native_speaker_003.ogg|Boses ng isang lalaking lumaki sa [[wikang Kastila]] na nagsasalita ng wikang Ingles. File:Japan_PM_Shinzo_Abe_addressing_US_Congress_2015.ogg|Boses ni [[Shinzo Abe]], isang [[Hapon|Hapones]], na nagsasalita ng wikang Ingles. File:Werner_Herzog_BBC_Radio4_Start_the_Week_26_March_2012_b01dtjcj.flac|Boses ni [[Werner Herzog]], isang [[Alemanya|Aleman]], na nagsalita ng wikang Ingles. </gallery>Maaaring iba ang pagbigkas sa mga salitang Ingles ang [[Wikang Ingles bilang pangalawa o banyagang wika|mga mananalitang hindi lumaki sa naturang wika]]. Dahil ito sa paglalapat nila sa [[ponolohiya]] ng kanilang [[Katutubong wika|wikang kinagisnan]] sa mga salitang ito o di kaya'y paggamit sa mga estratehiyang katulad sa mga paraan sa [[Pagtuto ng wika|pagtuto bilang pangunahing wika]]. Humahantong kalaunan ang mga ito sa mga di-karaniwang pagbigkas sa mga salita na hindi matatagpuan sa mga barayti ng wikang Ingles.<ref>{{cite book |last1=Bjarkman |first1=Peter C. |title=American Spanish Pronunciation |url=https://archive.org/details/americanspanishp00bjar |last2=Hammond |first2=Robert Matthew |date=1989 |publisher=Georgetown University Press |isbn=978-0-87840-099-7 |place=Washington, D.C. |page=[https://archive.org/details/americanspanishp00bjar/page/226 226] |language=en |trans-title=Pagbigkas ng wikang Kastila ng Amerika}}</ref> == Ponolohiya == {{Main|Ponolohiya ng wikang Ingles}} {{IPA notice|bahaging|brackets=no}} Nagkakaiba ang [[ponolohiya ng wikang Ingles]] depende sa dayalekto, ngunit madalas pa ring nagkakaunawaan ang mga mananalita nito kahit ganito. Nakakapekto ang barayti ng [[ponolohiya]] sa imbentaryo ng mga [[ponema]], na siyang nagdidikta sa pagkakaiba sa [[ponetika]] at pagbigkas sa mga ponema. Inilalarawan ng bahaging ito ang mga [[Pamantayang wika|pamantayang barayti]] ng wikang Ingles: [[Received Pronunciation]] ng Reyno Unido at [[General American]] (GA, {{Literal|Pangkahalatang Amerikano}}) ng Estados Unidos. === Katinig === Nasa 24 na ponemang katinig ang marami sa mga dayalekto ng wikang Ingles; 26 kung isasama pati ang {{IPA|/x/}} at /ʔ/. Tumpak para sa Ingles ng California at sa RP ang sumusunod na imbentaryo. {| class="wikitable" style="text-align: center" |+Mga ponemang katinig ng wikang Ingles ! colspan="2" {{Diagonal split header|[[Paraan ng artikulasyon|Paraan]]|[[Lugar ng artikulasyon|Lugar]]}} ! colspan="2" |[[Katinig sa labi|Labi]] ! colspan="2" |[[Katinig sa labi–ngipin|Labi–ngipin]] ! colspan="2" |[[Katinig sa ngipin|Ngipin]] ! colspan="2" |[[Katinig sa gilagid|Gilagid]] ! colspan="2" |[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]] ! colspan="2" |[[Katinig sa paleta|Paleta]] ! colspan="2" |[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]] ! colspan="2" |[[Katinig sa tagukan|Tagukan]] |- ! colspan="2" |[[Katinig na pailong|Pailong]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|m}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|n}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ŋ}} | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara|Pasara]] | style="border-right: 0;" |{{IPA link|p}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|b}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|t}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|d}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|k}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɡ}} | style="border-right: 0;" |({{IPA link|ʔ}}) | style="border-left: 0;" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot|Pasara-sutsot]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|tʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|dʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasutsot|Pasutsot]] | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|f}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|v}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|θ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ð}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|s}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|z}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|ʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |({{IPA link|x}}) | style="border-left: 0;" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|h}} | style="border-left: 0;" | |- ! rowspan="2" |[[Katinig na palapit|Palapit]] ![[Katinig na pagitna|Gitna]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɹ}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|j}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|w}} | colspan="2" | |- ![[Katinig na pagilid|Gilid]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|l}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- |} Inilalarawan ang mga bawat pares ng mga [[tunog na may harang]] ([[Katinig na pasara|pasara]], [[Katinig na pasara-sutsot|pasara-sutsot]], [[Katinig na pasutsot|pasutsot]]) bilang [[Fortis at lenis|''fortis'' at ''lenis'']] ("malakas" at "mahina"). Sa bawat pares, una ang ''fortis'' habang pangalawa naman ang ''lenis''. Mas matindi ang pagpapalabas ng hangin sa mga katinig na ''fortis'' at palaging [[Kawalang-tunog|di-matunog]]. Bahagya namang [[Tunog (ponetika)|matunog]] ang mga katinig na ''lenis'' sa simula at dulo ng salita, at ganap na matunog kung nasa pagitan ng mga patinig. May mga karagdagang artikulasyon ang mga katinig na ''fortis'' sa ilang mga dayalekto, tulad halimbawa ng [[Katinig na may ihip|pag-ihip]] (hal. {{IPA|[pʰ]}}) kung mag-isa ito o nasa simula ng [[Diin (lingwistika)|nakadiin]] na pantig. Sa mga salitang may iisang [[pantig]], mas maiksi ang pagbigkas sa mga ito kumpara sa katumbas nitong ''lenis;'' halimbawa, mas mabilis bigkasin ang salitang {{Lang|en|nip}} ("kurot") kesa sa {{Lang|en|nib}} ("dulo ng panulat").{{sfn|Collins|Mees|2003|pp=47–53}} May dalawang alopono ang [[katinig na palapit pagilid]] {{IPA|/l/}} sa RP: {{IPA|[l]}} (hal. {{Lang|en|light}} {{IPA|[laɪt]}} "liwanag") na inilalarawan bilang ''malinaw'', at {{IPA|[ɫ]}} (hal. {{Lang|en|full}} {{IPA|[fʊɫ]}} "puno [ng laman]") na inilalarawan naman bilang ''madilim''.{{Sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=13}} Samantala, mas madalas na madilim na anyo ang ginagamit sa GA.{{Sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=41}} Nawawalan ng tunog naman ang mga [[tunog na walang harang]] ([[malapatinig]], [[Katinig na pailong|pailong]], [[Likidong katinig|likido]]) kapag sumusunod sa isang di-matunog na tunog na may harang, at palaging silabiko ang mga ito kapag sumusunod sa isang katinig sa dulo ng mga salita.{{sfn|Brinton|Brinton|2010|pp=56–59}} === Patinig === {{stack begin}} {| class="wikitable floatright" style="text-align: center;" |+ Diptonggo sa dulo ! [[Received Pronunciation|RP]] !! [[General American|GA]] !! Salita |- | colspan="2" | {{IPA|eɪ}} || {{lang|en|b'''ay'''}} |- | {{IPA|əʊ}} || {{IPA|oʊ}} || {{lang|en|r'''oa'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA|aɪ}} || {{lang|en|cr'''y'''}} |- | colspan="2" | {{IPA|aʊ}} || {{lang|en|c'''ow'''}} |- | colspan="2" | {{IPA|ɔɪ}} || {{lang|en|b'''oy'''}} |} {| class="wikitable floatright" style="text-align: center;" |+ Diptonggo sa gitna ! [[Received Pronunciation|RP]] !! [[General American|GA]] !! Salita |- | {{IPA|ɪə}} || {{IPA|ɪɹ}} || {{lang|en|p'''eer'''}} |- | {{IPA link|ɛ|eə}} || {{IPA|ɛɹ}} || {{lang|en|p'''air'''}} |- | {{IPA|ʊə}} || {{IPA|ʊɹ}} || {{lang|en|p'''oor'''}} |} {{stack end}}{{stack begin}} {| class="wikitable floatright" style="text-align: center; margin-right: 1em;" |+ Monoptonggo ! [[Received Pronunciation|RP]] !! [[General American|GA]] !! Salita |- | {{IPA link|iː}} || {{IPA link|i}} || {{lang|en|n'''ee'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ɪ}} || b'''i'''d |- | {{IPA link|e̞|e}} || {{IPA link|ɛ}} || {{lang|en|b'''e'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|æ}}|| {{lang|en|b'''a'''ck}} |- | {{IPA link|ɑː}} || rowspan="2" | {{IPA link|ɑ}} || {{lang|en|br'''a'''}} |- | rowspan="2" | {{IPA link|ɒ}} || {{lang|en|b'''o'''x}} |- | rowspan="2" | {{IPA link|ɔ}}, {{IPA link|ɑ}} || {{lang|en|cl'''o'''th}} |- | {{IPA link|ɔ|ɔː}}|| {{lang|en|p'''aw'''}} |- | {{IPA link|uː}} || {{IPA link|u}} || {{lang|en|f'''oo'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ʊ}}|| {{lang|en|g'''oo'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ɐ|ʌ}} || {{lang|en|b'''u'''t}} |- | {{IPA link|ə|ɜː}} || {{IPA link|ɚ|ɜɹ}} || {{lang|en|b'''ir'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ə}} || {{lang|en|comm'''a'''}} |} {{stack end}} Nakadepende sa dayalekto ang pagbigkas sa mga patinig, kaya isa ito sa mga pinakamapapansing aspeto ng aksent ng isang mananalita. Makikita sa talahanayan ang mga [[Ponema|ponemang]] patinig sa parehong RP at GA gamit ang mga [[pamantayang leksema]]. Ponemiko ang mga patinig sa RP; ibig sabihin, may mahahabang patinig sa barayti na ito. Walang ganitong pagtatangi sa GA.{{sfn|Cohen|2012|p=80}} Gayunpaman, sa parehong RP at GA, [[Pag-ikli (ponetika)|umiiksi]] sa haba ang mga patinig bago ang mga katinig na ''fortis'' sa parehong pantig, pero hindi bago ang mga katinig na ''lenis'' o sa mga bukas na pantig. Ibig sabihin, mas maiiksi ang pagbigkas sa mga patinig sa mga salitang tulad ng {{Lang|en|rich}} ("mayaman") kumpara sa mga salitang kagaya ng {{Lang|en|ridge}} ("[[Tagaytay (anyong-lupa)|tagaytay]]"). Dahil karaniwang di-matunog ang mga katinig na ''lenis'' sa dulo ng mga pantig, mahalagang pantukoy ang [[haba ng patinig]] para madetermina kung ang kasunod ba na katinig ay ''fortis'' o ''lenis''.{{sfn|Collins|Mees|2003|pp=46–50}} Nakikita lamang ang patinig na {{IPA|/ə/}} sa mga walang diin na pantig at mas bukas sa kalidad kapag nasa dulo ng mga pantig.{{sfn|Cruttenden|2014|p=138}}{{sfn|Flemming|Johnson|2007}} Hindi itinatangi sa ilang mga dayalekto ang mga patinig na {{IPA|/ɪ/}} at {{IPA|/ə/}} sa mga bahaging walang diin, kagaya ng pagiging magkasingtunog ng mga salitang {{Lang|en|rabbit}} ("kuneho") at {{Lang|en|abbot}} ("abad"), sa prosesong tinatawag na [[pagsasama ng mga mahihinang patinig]].{{sfn|Wells|1982|p=167}} Nagiging [[Patinig na tunog-R|patinig na tunog-''R'']] {{IPA|[ɚ]}} ang mga diptonggong {{IPA|/ɜr/}} at {{IPA|/ər/}} sa GA, kagaya halimbawa ng salitang {{Lang|en|further}} ("higit pa"), na binibigkas bilang {{IPA|[ˈfɚðɚ]}} imbes na {{IPA|/ˈfɜrðər/}}, habang {{IPA|[ˈfəːðə]}} naman sa RP.{{sfn|Wells|1982|p=121}} === Ponotaktika === Nagtataglay ang mga pantig sa wikang Ingles ng patinig bilang gitna nito. Opsyonal lamang ang simula at dulo ng pantig. Maaaring magsimula ang mga pantig nang hanggang sa tatlong katinig (hal. {{Lang|en|sprint}} "takbo"), at magtapos nang hanggang sa lima (hal. {{Lang|en|angsts}} "pagkabalisa"). Pinagpapalagay na ang salitang {{Lang|en|strengths}} ("mga lakas") ang pinakamalapit sa pinakakomplikadong posibleng pantig na maaaring mabuo sa wika. May mga limitasyon sa mga katinig na pwedeng maging magkatabi sa isa't isa depende kung nasa simula o dulo ito ng isang pantig. Maaaring maging isa sa apat na uri ng mga [[kambal-katinig]] ang mga katinig sa simula: [[Katinig na pasara|pasara]] at [[Katinig na palapit|palapit]] (hal. {{Lang|en|play}} "maglaro"), di-matunog na [[Katinig na pasutsot|pasutsot]] at palapit (hal. {{Lang|en|sly}} "tuso") o di-matunog na pasara (hal. {{Lang|en|stay}} "manatili"), o ang titik na ''s'', di-matunog na pasara, at palapit (hal. {{Lang|en|string}} "tali").{{sfn|Brinton|Brinton|2010|page=60}} Pinapayagan lamang ang kambal-katinig na [[Katinig na pailong|pailong]] at pasara sa dulo. Palaging sumasang-ayon ang mga magkakatabing [[tunog na may harang]] sa [[Tunog (ponetika)|tunog]], at bawal ang mga [[Matinis na katinig|matitinis na katinig]] at pasara na nasa parehong [[lugar ng artikulasyon]]. May mga katinig na limitado lamang ang paggamit: maaari lamang sa simula ng pantig ang tunog na {{IPA|/h/}} habang maaari lamang sa dulo ng pantig ang tunog na {{IPA|/ŋ/}}.{{sfn|König|1994|pp=537–538}} === Diin, ritmo, at intonasyon === Mahalaga ang [[Diin (lingguwistika)|diin]] sa wikang Ingles. May mga pantig na dinidiinan, habang hindi naman sa iba. Kombinasyon ang diin ng haba, tindi, kalidad ng patinig, at minsan, pagbabago sa tinis. Mas mahaba at malakas ang pagbigkas sa mga dinidiinang pantig, habang madalas na [[Pagbabawas sa patinig|binabawasan ng mga patinig]] ang mga di-dinidiinang pantig.{{sfn|International Phonetic Association|1999|p=42}} [[Ponema|Ponemiko]] ang diin sa wikang Ingles. Halimbawa, ang salitang {{Lang|en|contract}} ay maaaring maging [[pangngalan]] ("kontrata") o [[pandiwa]] ("paliitin" o "magkasakit") depende sa kung saang pantig ang diin: pangngalan ito kung nasa unang pantig ({{IPAc-en|ˈ|k|ɒ|n|t|r|æ|k|t}} {{respell|KON|trakt}}) at pandiwa naman kung nasa pangalawa ({{IPAc-en|k|ə|n|ˈ|t|r|æ|k|t}} {{respell|kən|TRAKT|'}}).{{sfn|Oxford Learner's Dictionary|2015|loc=Entry "contract"}}{{sfn|Merriam Webster|2015|loc=Entry "contract"}}{{sfn|Macquarie Dictionary|2015|loc=Entry "contract"}} Ginagamit din ang diin para itangi ang mga salita mula sa mga [[parirala]]; halimbawa, {{Lang|en|hotdog}} ({{IPAc-en|ˈ|h|ɒ|t|d|ɒ|g}}, isang uri ng pagkain) kumpara sa {{Lang|en|hot dog}} {{{IPAc-en|ˈ|h|ɒ|t|_|ˈ|d|ɒ|g}}, "mainit na aso").{{sfn|Brinton|Brinton|2010|p=66}} Pagdating sa [[ritmo]], inilalarawan ang wikang Ingles bilang isang [[wikang pa-diin ang tayming]]; ibig sabihin, madalas na parehas lang ang haba ng oras sa pagitan ng mga dinidiinang pantig.<ref>{{cite journal |last1=Lunden |first1=Anya |year=2017 |title=Duration, vowel quality, and the rhythmic pattern of English |trans-title=Haba, kalidad ng patinig, at patern ng ritmo sa wikang Ingles |journal=Laboratory Phonology |language=en |volume=8 |page=27 |doi=10.5334/labphon.37 |doi-access=free}}</ref> === Pagkakaiba === {| class="wikitable mw-collapsible" |+ Mga katangiang ponolohikal sa mga pamantayanag barayti ng wikang Ingles{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=4–6}} ! !! scope="col" | [[Amerikanong Ingles|Estados Unidos]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Canada|Canada]] !! scope="col" | [[Hiberno-Ingles|Irlanda]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Ulster|Hilagang Irlanda]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Eskosya|Eskosya]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Inglatera|Inglatera]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Gales|Gales]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Timog Aprika|Timog Aprika]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Australia|Australia]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Nueva Selanda|Nueva Selanda]] |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iisa sa bigkas ng father at bother|Pag-iisa sa bigkas ng ''father'' at ''bother'']] | {{yes}} || {{yes}} || || || || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pagkabilog|Di-mabilog]] ang {{IPA|/ɒ/}} | {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || || || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | Pagbigkas sa {{IPA|/ɜr/}} bilang {{IPA|[ɚ]}} | {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iisa sa bigkas ng cot at caught|Pag-iisa sa bigkas ng ''cot'' at ''caught'']] | {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{yes}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{yes}} || {{yes}} || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iisa sa bigkas ng full at fool|Pag-iisa sa bigkas ng ''full'' at ''fool'']] | || || || {{yes}} || {{yes}} || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pagpapalitang t at d|Pagpapalitan]] ng {{IPA|/t, d/}} | {{yes}} || {{yes}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{usually|Madalas}} || {{rarely}} || {{rarely}} || {{rarely}} || {{rarely}} || {{yes}} || {{usually|Madalas}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iiba sa bigkas ng trap at bath|Pag-iiba sa bigkas ng ''trap'' at ''bath'']] | || || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || || {{usually|Madalas}} || {{yes}} || {{yes}} || {{usually|Madalas}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Katinig na tunog-R|Kawalang-rotisidad]] | || || || || || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | Mga nakasarang patinig sa {{IPA|/æ, ɛ/}} | || || || || || || || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | Posibleng bigkasin ang {{IPA|/l/}} bilang {{IPA|[ɫ]}} | {{yes}} || {{yes}} || || {{yes}} || {{yes}} || || || || {{yes}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Paghaharap (ponetika)|Hinaharap]] ang {{IPA|/ɑː/}} bago ang {{IPA|/r/}} | || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || || || || || || {{yes}} || {{yes}} |} {|class="wikitable floatright" |+ Mga dayalekto at mababang patinig ! scope="col" style="text-align:right" | [[Pangkat ng leksema|Leksema]] !! scope="col" | RP || scope="col" | GA !! scope="col" | CanE !! scope="col" | Pagbabago |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|THOUGHT}} | {{IPA|/ɔː/}} || rowspan="2" | {{IPA|/ɔ/}} o {{IPA|/ɑ/}} || rowspan="4" | {{IPA|/ɑ/}} || [[Pag-iisa sa bigkas ng cot at caught|Pag-iisa sa bigkas ng ''cot'' at ''caught'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|CLOTH}} | rowspan="2" | {{IPA|/ɒ/}} || [[Pag-iiba sa bigkas ng lot at cloth|Pag-iiba sa bigkas ng ''lot'' at ''cloth'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|LOT}} | rowspan="2" | {{IPA|/ɑ/}} || rowspan="2" | [[Pag-iisa sa bigkas ng father at bother|Pag-iisa sa bigkas ng ''father'' at ''bother'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|PALM}} | rowspan="2" | {{IPA|/ɑː/}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|BATH}} | rowspan="2" | {{IPA|/æ/}} || rowspan="2" | {{IPA|/æ/}} || rowspan="2" | [[Pag-iiba sa bigkas ng trap at bath|Pag-iiba sa bigkas ng ''trap'' at ''bath'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|TRAP}} | {{IPA|/æ/}} |} Pinakamalaki ang pagkakaiba ng mga barayti ng wikang Ingles pagdating sa pagbigkas sa mga patinig. Dumaan ang wikang Ingles sa napakaraming mga pagbabago sa pagbigkas sa paglipas ng panahon, na nakaapekto sa marami o ilan sa mga barayti nito. Pinakakilala sa mga pagbabagong ito ang tinatawag na [[Malawakang Paglilipat ng Patinig]] ({{Lang|en|Great Vowel Shift}}) na nakaapekto sa maraming barayti nito partikular sa mga mahahabang patinig, bagamat iba ang naging epekto nito sa ilang mga barayti. Samantala, nakaranas ng dalawang malawakang pagbabago ang [[wikang Ingles sa Hilagang Amerika]], ang [[Paglilipat ng Patinig sa mga Hilagang Lungsod]] ({{Lang|en|Northern Cities Vowel Shift}}) at ang [[Paglilipat ng Patinig sa Canada]] ({{Lang|en|Canadian Vowel Shift}}).{{sfnm|Lass|1992|Lass|2000|1pp=90, 118, 610|2pp=80, 656}} May mga barayti na mas malaki ang imbentaryo ng mga ponema kesa sa karaniwang pamantayang barayti. May iilang mga konserbatibong barayti ng wika kagaya ng sa [[Wikang Ingles ng Eskosya|Eskosya]] na may di-matunog na katinig na {{IPA|[ʍ]}} na makikita sa salitang {{Lang|en|whine}} ("umangal") na itinatangi nila sa salitang {{Lang|en|wine}} ("alak"), na may matunog na katinig naman na {{IPA|[w]}}; walang pagtatanging ganito sa ibang mga barayti kung saan kinokonsiderang magkasingtunog ang dalawang salita, isang katangiang tinatawag na [[Pag-iisa sa bigkas ng whine at wine|pag-iisa sa bigkas ng ''whine'' at ''wine'']]. Makikita rin ang tunog na {{IPA|[x]}} sa Ingles ng Eskosya, kung saan itinatangi ito sa salitang {{Lang|en|loch}} ("lawa") at {{Lang|en|lock}} ("kandado"). Wala namang tunog na {{IPA|[h]}} sa ilang mga barayti kagaya ng sa [[Cockney (aksent)|Cockney]] sa prosesong tinatawag na [[Pagtatanggal sa h|pagtatanggal sa ''h'']]. Samantala, wala namang mga [[katinig na pasutsot sa ngipin]] {{IPA|[θ ð]}} ang ilang mga dayalektong may [[Pagpipigil sa th|pagpipigil]] at [[Paghaharap sa th|paghaharap sa ''th'']] kagaya ng sa [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles|Aprikanong Amerikanong Bernakular]] at [[Estuaryong Ingles]]; pinalitan nila ang mga ito mga [[katinig na pasara sa ngipin]] o [[Katinig na pasara sa gilagid|gilagid]] {{IPA|[t d]}}o maging mga [[Katinig na pasutsot sa labi-ngipin|pasutsot sa labi-ngipin]] {{IPA|[f v]}}.{{sfn|Roach|2009|p=53}}{{sfn|Giegerich|1992|p=36}} Bukod sa mga ito, sumailalim rin ang ibang mga barayti sa mga pagbabago sa pagbigkas kagaya ng [[Pagsasama o pagtatanggal sa yod|pagsasama o pagtatanggal sa ''yod'']] gayundin sa pagbabawas sa mga kambal-katinig.{{sfn|Wells|1982}} Nagkakaiba ang RP at GA sa pagbigkas nila sa tunog na {{IPA|/r/}} pagkatapos ng isang patinig sa dulo ng isang pantig. [[Katinig na tunog-R|Rotiko]] ang GA, ibig sabihin, binibigkas nila ang tunog na ito sa mga dulo ng pantig, habang di-rotiko naman ang RP kung saan pawang [[Pagpapadulas (lingguwistika)|pinapadulas]] lamang nila ang patinig imbes na bigkasin ang tunog na {{IPA|/r/}}.{{sfn|Lass|2000|p=114}} Komplikado ang pagkakaiba sa mga salitang may [[Nakabukang harapang patinig|nakabukang patinig sa harap]] at [[Nakabukang likurang patinig|likod]] {{IPA|/æ ɑː ɒ ɔː/}}. Itinatangi ang lahat ng apat na tunog na ito sa RP, Australia, Nueva Selanda, at Timog Aprika. Sa GA, tatlo lamang ang itinatangi, {{IPA|/æ ɑ ɔ/}},{{sfn|Wells|1982|pp=xviii–xix}} habang dalawa lamang ito sa Canada, {{IPA|/æ ɑ/}}.{{sfn|Wells|1982|p=493}} == Ortograpiya == Sinusulat ang wikang Ingles gamit ang [[alpabetong Ingles]] na nakabatay sa [[sulat Latin]] mula pa noong ika-9 na siglo. Ginamit din ang [[mga runiko ng mga Anglo-Sahon]] para isulat ang [[Lumang Ingles]], bagamat nakita lamang ito sa mga maiikling tala; ipinapakita sa mga dokumentong sinulat sa panahong yon na mas laganap ang paggamit sa alpabetong Latin para isulat ang Lumang Ingles.{{sfn|Gneuss|2013|p=23}} Komplikado ang [[Ortograpiya ng wikang Ingles|ortograpiyang Ingles]], na nagtataglay ng mga elemento ng [[wikang Pranses]], [[Wikang Latin|Latin]], at [[Wikang Griyego|Griyego]] bukod sa katutubong sistemang [[Mga wikang Hermaniko|Hermaniko]].{{sfn|Swan|2006|p=149}} Dahil sa mga pagbabago sa pagbigkas, hindi tumutugma ang ortograpiya ng mga salita sa kung paano ito binibigkas.{{sfn|Lass|2000a}} Kumpara sa mga wika sa Europa kung saan aktibong pinalaganap ang mga [[reporma sa pagbaybay]] sa kani-kanilang wika, hindi indikasyon ang pagbaybay sa isang salita sa magiging bigkas nito.{{sfn|Mountford|2006}} Meron ding [[Pagkakaiba sa pagbaybay sa Britaniko at Amerikanong Ingles|sistematikong pagkakaiba]] sa pagbaybay sa [[Britanikong Ingles|Britaniko]] at [[Amerikanong Ingles]]. Dahil sa mga ito, marami ang [[Reporma sa pagbaybay sa wikang Ingles|nagmungkahi ng reporma]] sa pagbaybay sa wika.{{sfn|Neijt|2006}} Bagamat hindi nagtataglay ng iisang bigkas ang bawat titik sa pamantayang anyo ng wikang Ingles, ginagamit ang mga tuntunin sa pagbaybay upang malaman kung ano ang magiging bigkas ng mga ito.{{sfn|Daniels|Bright|1996|p=653}} Pinaniniwalaan nina [[Noam Chomsky]] at [[Morris Halle]] noong 1968 na ang sistema ng pagbaybay ng wikang Ingles ay "halos maayos",{{sfn|Swan|2006|p=149}} bagamat kaunting lingwista lamang ang sumasang-ayon sa pananaw na ito; itinuturing ng maraming lingwista na may katuwiran ang kasalukuyang pagbaybay sa mga salitang Ingles.{{sfn|Abercrombie|Daniels|2006}} Pinakaginagamit na [[Sistema ng pagsulat|sistema ng panulat]] sa mundo ang pamantayang ortograpiya ng wikang Ingles.{{sfn|Mountford|2006|p=156}} Madalas na dumedepende ang mga mambabasa ng wikang Ingles sa mga karaniwang bigkas ng mga [[katinig]]; halimbawa, ang titik na ''b'' ay binibigkas na {{IPA|/b/}}. Gayunpaman, may mga titik na may iba ring tunog depende sa kaso: ang titik na ''c'' ay [[Malambot at matigas na c|maaaring bigkasin]] nang {{IPA|/k/}} ("matigas", hal. {{Lang|en|cat}} "pusa") o {{IPA|/s/}} ("malambot", hal. {{Lang|en|cell}} "[[selula]]"), habang ang titik na ''g'' ay [[Malambot at matigas na g|maaaring bigkasin]] nang {{IPA|/g/}} ("matigas", hal. {{Lang|en|gun}} "baril") o {{IPA|/dʒ/}} ("malambot", hal. {{Lang|en|gem}} "[[Batong-hiyas|hiyas]]"). Nakadepende madalas ang magiging tunog ng mga titik na ito sa sumusunod na titik sa pamantayang pagbaybay sa mga ito. Bukod dito, gumagamit din ang wikang Ingles ng mga [[kambal-katinig]] upang maisulat ang ilang mga karagdagang tunog: ''ch'' para sa {{IPA|/tʃ/}} (hal. {{Lang|en|church}} "simbahan"), ''sh'' para sa {{IPA|/ʃ/}} (hal. {{Lang|en|show}} "ipakita" o "palabas"), ''th'' para sa {{IPA|/θ/}} (hal. {{Lang|en|think}} "mag-isip") o {{IPA|/ð/}} (hal. {{Lang|en|this}} "ito"), ''ng'' para sa {{IPA|/ŋ/}} (hal. {{Lang|en|sing}} "umawit"), at ''ph'' para sa {{IPA|/f/}} sa mga salitang-hiram mula sa wikang Griyego. Ginagamit din ang digrapong ''qu'' para sa tunog na {{IPA|/kw/}} (hal. {{Lang|en|queen}} "reyna"). Binibigkas naman ang titik na ''x'' bilang {{IPA|/z/}} kung nasa simula ito (hal. {{Lang|en|[[xylophone]]}}, isang uri ng instrumento) o bilang {{IPA|/ks/}} sa ibang posisyon (hal. {{Lang|en|tax}} "buwis"). May mga salitang hindi sumusunod sa mga tuntuning ito, na karaniwang mga salitang-hiram na pinatili ang pagbaybay at pagbigkas nito sa orihinal nitong wika,{{sfn|Daniels|Bright|1996|p=653}} o di kaya'y dahil sa mga mungkahi ng mga iskolar noong unang bahagi ng Modernong Ingles na sundin ang mga tuntunin sa pagbaybay ng wikang Latin para sa mga salitang Ingles na may Hermanikong pinagmulan.{{sfn|Daniels|Bright|1996|p=654}} Di tulad ng mga katinig, pawang iba-iba ang bigkas at pagbaybay sa mga tunog na [[patinig]] ng wikang Ingles. Mas marami ang tunog na patinig sa wika kesa sa mga titik na patinig (''a'', ''e'', ''i'', ''o'', ''u, y'', at minsan ''w'') nito. Dahil dito, pinagpapares ang mga titik na patinig sa isa't isa upang kumatawan sa ilang mga [[mahahabang patinig]] tulad ng ''oa'' sa salitang {{Lang|en|boat}} ("bangka"), ''ow'' sa {{Lang|en|how}} ("paano"), at ''ay'' sa {{Lang|en|stay}} ("manatili"). Bukod dito, meron ding tinatawag na [[Tahimik na e|"tahimik" na ''e'']] na resulta ng pagbabago ng mga tunog sa paglipas ng panahon.{{sfn|Abercrombie|Daniels|2006}} == Balarila == Kagaya ng ibang [[mga wikang Indo-Europeo]], sumusunod ang wikang Ingles sa [[Pagsasang-ayong nominatibo-akusatibo|akusatibong]] [[pangsang-ayong morposintaktiko]]. Sa kabilang banda, pinalitan na halos ng mga [[Wikang analitikal|analitikal]] na konstruksiyon ang paglalapi bilang [[Kaukulan (lingguwistika)|sistema ng kaukulan]] ({{Lang|en|grammatical case}}) sa wikang Ingles. Tanging mga [[panghalip panao]] na lamang ang nagtataglay ng kaukulan kesa sa ibang mga [[uri ng salita]]. Karaniwang inuuri ang mga salitang Ingles sa pitong grupo: [[pangngalan]], [[pandiwa]], [[pang-uri]], [[pang-abay]], [[Pantukoy (lingguwistika)|pantukoy]] (kasama ang mga [[Artikulo (balarila)|artikulo]]), [[pang-ukol]], at [[pangatnig]]. Ginugrupo din ang mga lingwista ang mga [[panghalip]] bilang isang hiwalay na grupo mula sa mga pangngalan, paghahati sa mga pangatnig bilang malaya o pantulong, at pagtuturing sa mga [[Padamdam (balarila)|salitang padamdam]] bilang isang hiwalay na grupo.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=22}} Marami ring mga [[pandiwang pantulong]] ({{Lang|en|auxilliary verb}}) sa wikang Ingles kagaya ng {{Lang|en|have}} at {{Lang|en|do}} na ginagamit bilang pantulong sa pagpapakita ng pakiramdam o aspeto. Minamarkahan ang mga tanong ng [[Sumusuportang do|sumusuportang ''do'']], [[Paglilipat ng salitang-wh|paglilipat]] ng mga [[Salitang-wh|salitang-''wh'']], at [[Pagbabaligtad sa paksa-pantulong|pagbabaligtad]] sa ayos ng mga salita sa ilang mga pandiwa.<ref name="Carter2016">{{cite book |last1=Carter |first1=Ronald |title=English Grammar Today |last2=McCarthey |first2=Michael |last3=Mark |first3=Geraldine |last4=O'Keeffe |first4=Anne |date=2016 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-61739-7 |language=en |trans-title=Balarila ng Wikang Ingles Ngayon}}</ref> Nananatili sa wikang Ingles ang ilang mga katangiang Hermaniko, kagaya ng pagtatangi sa mga [[Malakas na paglalapi|malalakas]] na [[salitang-ugat]] na may di-regular na paglalapi sa pamamagitan ng ''[[ablaut]]'' (hal. {{Lang|en|speak / spoke}} "magsalita" / "nagsalita") at mga mahihinang salitang-ugat sa pamamagitan ng regular na paglalapi (hal. {{Lang|en|hand / hands}} "kamay" / "mga kamay"). Makikita sa mga panghalip ang mga sistema ng kaukulan at [[Kasarian (balarila)|kasarian]] (hal. {{Lang|en|he / him}} panlalaking "siya" at "niya", {{Lang|en|who / whom}} "sino" / "kanino"), gayundin sa komplikadong paglalapi para sa [[Pandiwang copula|pandiwang ''copula'']] na {{Lang|en|to be}}.<ref name="Baugh2012">{{cite book |last1=Baugh |first1=Albert |title=A history of the English language |last2=Cable |first2=Thomas |date=2012 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-65596-5 |edition=6 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng wikang Ingles}}</ref> Makikita sa pangungusap sa baba ang paggamit sa lahat ng pitong uri ng salita sa wikang Ingles:{{sfb|Aarts|Haegeman|2006|p=118}} {| style="text-align: center;" ![[Pantukoy (lingguwistika)|Ptk.]] ![[Pangngalan|Png.]] ![[Pang-ukol|Puk.]] !Ptk. !Png. ![[Pangatnig|Pnt.]] !Ptk. ![[Pang-uri|Pur.]] !Png. ![[Pandiwa|Pnd.]] ![[Pang-abay|Pna.]] !Pnt. !Ptk. !Png. !Pnd. |- |{{Lang|en|The}} |{{Lang|en|chairman}} |{{Lang|en|of}} |{{Lang|en|the}} |{{Lang|en|committee}} |{{Lang|en|and}} |{{Lang|en|the}} |{{Lang|en|loquacious}} |{{Lang|en|politician}} |{{Lang|en|clashed}} |{{Lang|en|violently}} |{{Lang|en|when}} |{{Lang|en|the}} |{{Lang|en|meeting}} |{{Lang|en|started.}} |- | colspan="15" |"Marahas na nag-away ang pinuno ng komite at ang madaldal na politiko nang magsimula ang pulong." |} === Pangngalan at pariralang pangngalan === Nalalapian ang mga [[pangngalan sa wikang Ingles]] batay sa [[Kailanan (balarila)|kailanan]] (bilang) at [[Pag-aari (balarila)|pag-aari]]. Nakakabuo ng mga bagong pangngalan sa wika sa pamamagitan ng deribasyon o pagsasama. Nahahati ang mga pangngalan sa dalawang uri batay sa [[semantika]]: [[pangngalang pantangi]] na tumutukoy sa mga pangngalang may tiyak na [[pangalan]], at mga [[pangngalang pambalana]], na tumutukoy naman sa mga pangngalang walang tiyak na pangalan. Nahahati pa nang husto ang mga pangngalang pambalana batay sa semantika sa dalawa, tahas (o kongkreto) at basal, at batay sa balarila, [[Pangngalang nabibilang|nabibilang]] at [[Pangngalang di-nabibilang|di-nabibilang]].{{sfn|Payne|Huddleston|2002}} Nalalapian para sa kailanan ang karamihan sa mga pangngalang nabibilang gamit ang [[Panlapi|hulaping]] {{Lang|en|-s}} (o sa ibang mga kaso, {{Lang|en|-es}}) para sa mga pangngalang may bilang na higit sa isa ([[Pangmaramihan (balarila)|pangmaramihan]], hal. {{Lang|en|pencils}} "mga lapis" o {{Lang|en|knives}} "mga kutsilyo", isahan ay {{Lang|en|knife}} "kutsilyo"), bagamat may mga iilang pangngalan na may anyong pangmaramihan na taliwas sa ganitong sistema (hal. {{Lang|en|mice}} "mga daga", isahan ay {{Lang|en|mouse}} "daga"). Samantala, nabubuo naman ang anyong pangmaramihan ng mga pangngalang di-nabibilang sa pamamagitan ng hiwalay na pangngalang nabibilang bilang pantukoy; halimbawa, ang pangngalang {{Lang|en|bread}} 'tinapay" ay isang pangngalang di-nabibilang, kaya ginagamit ang pangngalang nabibilang na {{Lang|en|loaf}} (masasalin dito bilang "hiwa") kagaya ng {{Lang|en|one loaf of bread}} ("isang hiwa ng tinapay") para sa isahan at {{Lang|en|two loaves of bread}} ("dalawang hiwa ng tinapay") para sa higit sa isa o pangmaramihan.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=56–57}} Nalalapian din ang mga pangngalan sa wikang Ingles batay sa pag-aari, kung saan ginagamit ang hulaping {{Lang|en|'s}} (titik ''s'' na may [[kudlit]], hal. {{Lang|en|girl's wallet}} "pitaka ng batang babae") o gamit ang [[pang-ukol]] na {{Lang|en|of}} (hal. {{Lang|en|wallet of the girl}}). Noon, ginagamit lamang ang {{Lang|en|'s}} sa mga [[Buhay (balarila)|pangngalang buhay]] at {{Lang|en|of}} sa mga pangngalang di-buhay. Di na ganito ang kaso sa kasalukuyan dahil sa paggamit ng mga katutubong mananalita sa {{Lang|en|'s}} kahit maging sa mga pangngalang di-buhay. Mababago ang posisyon ng kudlit sa {{Lang|en|'s}} kung nagtatapos ang pangngalan sa titik na ''s'', kung saan magiging nasa dulo ito ng naturang salita (hal. {{Lang|en|sailors' ship}} "barko ''ng'' mga manlalayag").<ref name="Carter2016" /> Nakakabuo ang mga pangngalan ng mga [[parirala]] (tinatawag na [[pariralang pangngalan]]) kung kinakailangan ang mga ito ng ibang uri ng salita kagaya ng pantukoy, [[Panukat (balarila)|panukat]], pang-ukol, o [[pang-uri]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=55}} Maaari itong maiksi, kagaya ng sa {{Lang|en|the man}} ("ang lalaki"), na nagtataglay ng pangngalan ({{Lang|en|man}} "lalaki") at pantukoy ({{Lang|en|the}} "ang"). Maaari rin itong magtaglay ng mga [[panuring]] kagaya ng pang-uri (hal. {{Lang|en|tall man}} "matangkad na lalaki") bukod sa mga pantukoy, at maaari ring magsama ng iba pang mga pangngalan upang maging isang mahabang parirala gamit ang mga pang-ukol na {{Lang|en|and}} ("at") o {{Lang|en|with}} (masasalin bilang "kasama"): hal. {{Lang|en|the tall man with his wife and children}} ("ang matangkad na lalaki kasama ang kanyang asawa at mga anak"), na nagtataglay ng mga pantukoy, pangngalan, at pang-ukol. Gaano man kahaba ang mga pariralang pangngalan, itinuturing ito bilang iisang yunit sa pananaw ng semantika, partikular na sa mga kaso kung saan maaaring maging malabo ang tinutukoy na may-ari ng hulaping {{Lang|en|'s}}.<ref name="Carter2016" />{{Efn|Halimbawa ay ang pariralang {{lang|en|the Philippine president's wife}} ("ang asawa ng pangulo ng Pilipinas"), kung saan nakakabit ang {{lang|en|'s}} sa pariralang {{lang|en|the Philippine president}} at hindi lamang sa {{lang|en|president}} ayon sa semantika.}} Ginagamit ang isang grupo ng mga pantukoy para markahan ang mga pangngalan batay sa [[Katiyakan (balarila)|katiyakan]], kung saan ginagamit ang pantukoy na {{Lang|en|the}} ("ang") upang markahan ang isang tiyak na pangngalan, at {{Lang|en|a}} o {{Lang|en|an}} para naman sa mga pangngalang di-tiyak (hal. ikumpara ang {{Lang|en|the president}} "ang pangulo" sa {{Lang|en|a president}} "isang pangulo"). Nakadepende ang paggamit sa {{Lang|en|a}} o {{Lang|en|an}} sa simulang tunog ng pangngalan: {{Lang|en|a}} kung isa itong [[Katinig|tunog na katinig]] (hal. {{Lang|en|a pencil}} "isang lapis" o {{Lang|en|a uniform}} "isang uniporme" dahil nagsisimula ang salita sa tunog na {{IPA|/j/}}) habang {{Lang|en|an}} naman sa mga [[Patinig|tunog na patinig]] (hal. {{Lang|en|an event}} "isang pangyayari" o {{Lang|en|an honest person}} "isang tapat na tao" dahil nagsisimula ang salita sa tunog na {{IPA|/ɑ/}}).<ref>{{Cite web |title='A' or 'an'? What about before 'h'? An Indefinite Article Guide |trans-title='A' ba o 'An': Gabay sa mga Di-tiyak na Pantukoy |url=https://www.merriam-webster.com/grammar/is-it-a-or-an |access-date=2026-06-29 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> Samantala, ginagamit naman ang mga panukat (hal. {{Lang|en|one}} "isa", {{Lang|en|all}} "lahat") upang tukuyin ang kailanan o bilang ng isang pangngalan. Dapat [[Pagsang-ayon (balarila)|sumasang-ayon]] ang pangngalan sa panukat na ginagamit, halimbawa, {{Lang|en|one pencil}} "isang lapis" pero {{Lang|en|all pencils}} "lahat ng lapis"). Palaging nasa simula ng mga pariralang pangngalan ang mga pantukoy.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=54–55}} ==== Pang-uri ==== [[Pang-uri sa wikang Ingles]] ang mga salitang naglalarawan sa ibang mga salitang Ingles, karaniwan sa mga pangngalan, kagaya halimbawa ng {{Lang|en|red car}} ("pulang kotse"). Nasa unahan palagi ito ng salitang nilalarawan nito, at pagkatapos ng pantukoy kung meron man. Maaari ring umakto ang mga ito bilang panaguring naglalarawan, kagaya ng pang-uri na {{Lang|en|happy}} ("masaya") sa pangungusap na {{Lang|en|the child is happy}} ("masaya ang bata").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=530}} Hindi nilalapian ang mga pang-uri sa modernong Ingles, bagamat nilalapian ito noon. Gayunpaman, nilalapian pa rin ang ilang mga pang-uri batay sa [[Kaantasan ng pang-uri|antas ng pagkukumpara]]: walang paglalapi sa antas na lantay, ginagamit naman ang hulaping {{Lang|en|-er}} sa antas na pahambing, habang {{Lang|en|-est}} naman sa antas na pasukdol. May ilang pang-uri na may naiibang anyo para sa pahambing at pasukdol na antas: halimbawa ang salitang {{Lang|en|good}} ("maayos"), na may pahambing na {{Lang|en|better}} ("mas maayos") at pasukdol na {{Lang|en|best}} ("pinakamaayos"). Samantala, ginagamit naman ng ibang mga pang-uri ang isang hiwalay na salita para sa pahambing at pasukdol: {{Lang|en|more}} (masasalin dito bilang "mas") para sa pahambing (hal. {{Lang|en|more beautiful}} "mas maganda") habang {{Lang|en|most}} (masasalin dito bilang "pinaka-") para naman sa pasukdol (hal. {{Lang|en|most beautiful}} "pinakamaganda").{{sfn|König|1994|p=540}} May pagkakaiba sa kung ano ang ginagamit ng mga mananalita na paraan para sa kaantasan; sa kasalukuyan, ipinapakita sa mga pag-aaral na mas nagiging karaniwan sa mga katutubong mananalita ang paggamit sa mga hiwalay na salita kesa sa paglalapi.{{sfn|Mair|2006|pp=148–149}} ==== Panghalip, kaukulan, at panauhan ==== Di kagaya ng ibang uri ng salita sa wikang Ingles, napanatili ng mga [[Panghalip sa wikang Ingles|panghalip ng wika]] ang marami sa mga paglalapi batay sa kaukulan at [[Panauhan (balarila)|panauhan]]. Napanatili sa mga [[panghalip panao]] ang pagkakaiba sa anyong simuno o tagaganap sa karamihan sa mga panauhan gayundin sa pagtatangi batay sa buhay sa mga panghalip sa ikatlong panauhan at batay sa [[Kasarian (balarila)|kasarian]]. Kumakatawan ang [[kaukulang simuno]] ng modernong Ingles sa [[kaukulang palagyo]] ng [[Lumang Ingles]], habang kumakatawan naman ang [[kaukulang palayon]] sa [[kaukulang tagaganap]] at sa [[kaukulang patanggap]] ng Lumang Ingles.{{sfn|Leech|2006|p=69|loc="Nominative is a traditional name for the subjective case"}}{{sfn|O'Dwyer|2006|loc="English has subjective, objective and possessive cases."}} Ginagamit ang kaukulang simuno kung simuno ang [[panghalip]] mismo ng isang [[sugnay]], habang sa ibang kaso, ginagamit naman ang kaukulang palayon.{{sfn|Greenbaum|Nelson|2002}} Samantala, maaaring malaya o di-malaya ang magiging anyo ng mga [[panghalip paari]] sa wikang Ingles. Umaakto bilang pantukoy sa isang pangngalan ang mga di-malalayang panghalip paari (hal. {{Lang|en|my chair}} "upuan ko") habang umaakto naman na parang pangngalan ang mga malalayang panghalip paari (hal. {{Lang|en|the chair is mine}} "akin ang upuan").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=425–426}} Hindi na itinatangi sa modernong Ingles ang pagkapormal ng mga panghalip. Noon, itinatangi ito kagaya ng sa panghalip panao sa ikalawang panauhan: {{Lang|en|thou}} ang di-pormal habang {{Lang|en|you}} naman ang pormal na katumbas. Sa kasalukuyan, hindi na halos ginagamit ang {{Lang|en|thou}}, habang nanaig naman ang {{Lang|en|you}} sa kahit anong konteksto.{{sfn|McMahon|2012|p=182}} Pare-pareho ang mga ginagamit na salita para sa anyong pang-isahan at pangmaramihan ng mga panghalip sa ikalawa at ikatlong panauhan: * Palaging magkapareho ng itsura ang mga panghalip sa ikalawang panauhan ({{Lang|en|you, your, yours}} "ikaw, mo, sa'yo") maliban sa anyong pabalik ({{Lang|en|yourself, yourselves}} "sa'yo, sa inyo") sa maraming dayalekto. Ginagamit ng ilang dayalekto ang isang hiwalay na pangmaramihang panghalip sa ikalawang panauhan: {{Lang|en|y'all}} ("kayong lahat") sa [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles]] at [[Ingles ng Katimugang Estados Unidos]], {{Lang|en|youse}} sa [[Ingles ng Australia|Australia]], o {{Lang|en|ye}} sa [[Ingles ng Irlanda|Irlanda]]. * Sa ikatlong panauhan, parehong ginagamit sa modernong Ingles ang serye ng pares na {{Lang|en|they/them}} ({{Lang|en|they, them, their, theirs, themselves}}, "sila, kanila, nila, sa kanila") bilang pang-isahan o pangmaramihan. Ginagamit din ang naturang serye ng panghalip bilang mga pang-isahang [[panghalip na walang kasarian]] (minsan kasama ang pang-isahang panghalip pabalik na {{Lang|en|themself}}), partikular sa [[LGBT|mga taong LGBT]].<ref>{{Cite web |last=Lee |first=Chelsea |date=31 October 2019 |title=Welcome, singular "they" |trans-title=Maligayang pagdating, pang-isahang ''they'' |url=https://apastyle.apa.org/blog/singular-they |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214220442/https://apastyle.apa.org/blog/singular-they |archive-date=14 February 2020 |publisher=American Psychological Association |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Kamm |first=Oliver |date=12 December 2015 |title=The Pedant: The sheer usefulness of singular 'they' is obvious |trans-title=Ang Pedante: Halata ang sobrang tinding pakinabang ng pang-isahang ''they'' |url=https://www.thetimes.com/uk/society/article/the-pedant-the-sheer-usefulness-of-singular-they-is-obvious-3qs05ngflkj |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619175236/https://www.thetimes.co.uk/article/the-pedant-the-sheer-usefulness-of-singular-they-is-obvious-3qs05ngflkj |archive-date=19 June 2019 |website=[[The Times]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |+Mga panghalip panao ng wikang Ingles ! colspan="4" rowspan="2" scope="col" |Panauhan ! rowspan="2" scope="col" |Simuno ! rowspan="2" scope="col" |Tagaganap ! colspan="2" scope="col" |Paari ! rowspan="2" scope="col" |Pabalik |- !Malaya !Di-malaya |- ! rowspan="2" scope="row" |Una ! colspan="3" |Isahan |{{Lang|en|I}} |{{Lang|en|me}} |{{Lang|en|my}} |''mine'' |''myself'' |- ! colspan="3" |Maramihan |{{Lang|en|we}} |{{Lang|en|us}} |{{Lang|en|our}} |{{Lang|en|ours}} |{{Lang|en|ourselves}} |- ! rowspan="2" |Ikalawa ! colspan="3" |Isahan | colspan="2" rowspan="2" |{{Lang|en|you}} | rowspan="2" |{{Lang|en|your}} | rowspan="2" |{{Lang|en|yours}} |{{Lang|en|yourself}} |- ! colspan="3" |Maramihan |{{Lang|en|yourselves}} |- ! rowspan="5" |Ikatlo ! rowspan="4" |Isahan ! rowspan="3" |Tao !Panlalaki |{{Lang|en|he}} |{{Lang|en|him}} | colspan="2" |{{Lang|en|his}} |{{Lang|en|himself}} |- !Pambabae |{{Lang|en|she}} | colspan="2" |{{Lang|en|her}} |{{Lang|en|hers}} |{{Lang|en|herself}} |- !Alinman |{{Lang|en|they}} |{{Lang|en|them}} |{{Lang|en|their}} |{{Lang|en|theirs}} |{{Lang|en|themself}}{{Efn|Bagamat unang ginamit ang {{lang|en|themself}} noon pang ika-14 na siglo, kinokonsidera pa rin ang paggamit nito bilang limitado. Ayon sa ''[[The Cambridge Grammar of the English Language]]'', ang paggamit nito ay bihira at tinatanggap lamang ng minorya ng mga mananalita, bagamat inaasahang lalaganap ang paggamit nito sa hinaharap kasabay ng pagsikat ng pang-isahang {{lang|en|they}}, kung saan maaaring makita ang anyong pangmaramihan nitong {{lang|en|themselves}} bilang taliwas sa pagiging pang-isahan ng {{lang|en|they}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002}}}} |- ! colspan="2" |Di-tao | colspan="2" |{{Lang|en|it}} | colspan="2" |{{Lang|en|its}} |{{Lang|en|itself}} |- ! colspan="3" |Maramihan |{{Lang|en|they}} |{{Lang|en|them}} |{{Lang|en|their}} |{{Lang|en|theirs}} |{{Lang|en|themselves}} |} ==== Pang-ukol ==== Pariralang pang-ukol ang tawag sa mga parirala na may pang-ukol at isa o higit pang pangngalan, kagaya ng {{Lang|en|with my dog}} ("kasama ng aso ko"), {{Lang|en|for my friend}} ("para sa aking kaibigan"), {{Lang|en|to school}} ("patungong paaralan"), o {{Lang|en|in England}} ("sa Inglatera"). Ginagamit ang [[pang-ukol sa wikang Ingles]] sa samu't saring paraan, mula sa paglarawan sa paggalaw, lugar, o relasyon ng isang bagay sa isa pang bagay, gayundin sa mga pambalarilang dahilan kagaya ng panimula ng isang komplementong sugnay o sa mga argumentong palihis ng mga [[pandiwa]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=58}} Halimbawa, sa pariralang {{Lang|en|I gave it to him}} ("binigay ko yon sa kanya"), minamarkahan ng pang-ukol na {{Lang|en|to}} ang di-tuwirang layon ng pandiwang {{Lang|en|give}}. Tradisyonal na kinokonsiderang pang-ukol ang isang salita kung binabago nito ang kaukulan ng kasunod nitong salita. Gayunpaman, kinokonsidera na ng mga kontemporaryong gabay sa balarila ang pagiging pang-ukol ng isang salita kung umaakto ito bilang simula ng mga pariralang pang-ukol.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=598–600}} === Pandiwa at pariralang pandiwa === Nalalapian ang mga [[pandiwa sa wikang Ingles]] batay sa [[Panahon (balarila)|panahon]] at [[Aspeto (balarila)|aspeto]], at minamarkahan para sa pagsang-ayon sa mga pang-isahang paksang kasalukuyan sa ikatlong panauhan. Tanging ang pandiwang {{Lang|en|to be}} na lamang ang nalalapian para sa pagsang-ayon sa pangmaramihan at sa mga paksang nasa una at ikalawang panauhan.{{sfn|König|1994|p=540}} Pinapares naman ang mga [[pandiwang pantulong]] kagaya ng {{Lang|en|have}} ng isa pang pandiwa na nasa anyong [[pawatas]], pangnakaraan, o pangkasalukuyan. Bumubuo ang mga ito ng komplikadong sistema ng panahon, aspeto, at panagano. Natatangi ang mga pandiwang pantulong mula sa ibang mga pandiwa dahil puwedeng masundan ang mga ito ng negasyon, gayundin bilang ang unang bahagi ng isang pangungusap na patanong.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=51}}{{sfn|König|1994|p=541}} May anim na anyo sa paglalapi ang karamihan ng mga pandiwa sa wikang Ingles, kung saan tatlo sa mga ito ang pangunahin: pangkasalukuyan, pang-isahang pangkasalukuyan sa ikatlong panauhan, at pangnakaraan. Ginagamit naman ang mga sekundaryong anyo para sa pawatas, [[Pandiwari|pandiwaring]] [[pangngalang-diwa]] ({{Lang|en|gerund participle}}), at pandiwaring pangnakaraan.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=50}} Natatangi ang pandiwang {{Lang|en|to be}}, na ginagamit bilang ang pangunahing pandiwang pantulong para sa [[aspetong nagaganap]] gayundin bilang [[kopula]] bukod sa iba pang mga gamit,{{sfn|Peters|2004|loc="be" p. 66}} dahil napanatili nito ang ilan sa mga orihinal nitong paglalapi at pagiging iba-iba ng anyo nito depende sa paksa: {{Lang|en|am}} sa pangkasalukuyan sa unang panauhan, {{Lang|en|is}} sa pang-isahan sa ikatlong panauhan, at {{Lang|en|are}} sa pang-isahan sa ikalawang panauhan gayundin sa lahat ng tatlong anyong pangmaramihan. Tanging {{Lang|en|been}} lamang ang pandiwaring pangnakaraan nito habang {{Lang|en|being}} naman ang pandiwaring pangngalang-diwa.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=75, 91, 113–114}} {| class="wikitable" |+Mga anyo ng paglalapi sa mga pandiwa ! scope="col" | ! scope="col" |Malakas ! scope="col" |Karaniwan !Katumbas sa Tagalog |- !Salita |{{Lang|en|to take}} "kumuha" | colspan="2" |{{Lang|en|to love}} "magmahal" |- ! scope="row" |Payak na pangkasalukuyan |{{Lang|en|take}} |{{Lang|en|love}} | rowspan="2" |"nagmamahal ngayon" |- ! scope="row" |Pang-isahang pangkasalukuyan sa ikatlong panauhan |{{Lang|en|takes}} |{{Lang|en|loves}} |- ! scope="row" |Pangnakaraan |{{Lang|en|took}} |{{Lang|en|loved}} |"nagmahal noon" |- ! scope="row" |Pawatas |{{Lang|en|take}} |{{Lang|en|love}} |"magmahal" |- ! scope="row" |Pandiwaring pangngalang-diwa |{{Lang|en|taking}} |{{Lang|en|loving}} |"nagmamahal" |- ! scope="row" |Pandiwaring pangnakaraan |{{Lang|en|taken}} |{{Lang|en|loved}} |"nagmahal" |} ==== Panahon, aspeto, at panagano ==== May dalawang pangunahing [[Panahon (balarila)|panahon]] ang wikang Ingles: nakaraan at di-nakaraan (kasalukuyan). Nalalapian ang mga pandiwa para sa nakaraan sa pamamagitan ng paggamit sa anyong pangnakaraan nito, na nabubuo gamit ang hulaping {{Lang|en|-ed}} (o {{Lang|en|-d}} para sa pandiwang nagtatapos sa titik ''e'') para sa mga karaniwang pandiwa at hulaping {{Lang|en|-t}} o pagbabago sa mismong salita naman para sa mga malalakas na pandiwa. Hindi minamarkahan ang mga pandiwa sa panahong di-nakaraan, liban lamang sa pang-isahan sa ikatlong panauhan, kung saan nalalapian ito ng hulaping {{Lang|en|-s}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=51}} {| class="wikitable" |+Panahong pangkasalukuyan at pangnakaraan sa mga pandiwa ! scope="col" | ! scope="col" |Kasalukuyan !Tagalog ! scope="col" |Nakaraan !Tagalog |- ! scope="row" |Unang panauhan |{{Lang|en|I run}} |"Tumatakbo ako ngayon" |{{Lang|en|I ran}} |"Tumakbo ako kanina" |- ! scope="row" |Ikalawang panauhan |{{Lang|en|You run}} |"Tumatakbo ka ngayon" |{{Lang|en|You ran}} |"Tumakbo ka kanina" |- ! scope="row" |Ikatlong panauhan |{{Lang|en|John runs}} |"Tumatakbo si John ngayon" |{{Lang|en|John ran}} |"Tumakbo si John kanina" |} Walang anyong panghinaharap ang mga pandiwa sa wikang Ingles.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=208–210}} Para mabuo ang panahong panghinaharap, gumagamit ang wikang Ingles ng mga pandiwang pantulong na {{Lang|en|will}} o {{Lang|en|shall}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=51–52}} Ginagamit rin ang katagang {{Lang|en|going to}} para mabuo ang panahong [[Balak na panghinaharap (balarila)|balak na panghinaharap]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=210–211}} {| class="wikitable" |+Panahong panghinaharap sa mga pandiwa ! scope="col" | ! scope="col" |{{Lang|en|will}} !Tagalog !{{Lang|en|shall}} !Tagalog !{{Lang|en|going to}} !Tagalog |- ! scope="row" |Unang panauhan |{{Lang|en|I will run}} |"Tatakbo ako mamaya" |{{Lang|en|I shall run}} |"Dapat ako tumakbo mamaya" |{{Lang|en|I am going to run}} |"Balak kong tumakbo mamaya" |- ! scope="row" |Ikalawang panauhan |{{Lang|en|You will run}} |"Tatakbo ka mamaya" |{{Lang|en|You shall run}} |"Dapat kang tumakbo mamaya" |{{Lang|en|You are going to run}} |"Balak mong tumakbo mamaya" |- ! scope="row" |Ikatlong panauhan |{{Lang|en|John will run}} |"Tatakbo si John mamaya" |{{Lang|en|John shall run}} |"Dapat tumakbo si John mamaya" |{{Lang|en|John is going to run}} |"Balak tumakbo ni John mamaya" |} Gumagamit rin ang wikang Ingles ng karagdagan pang mga pandiwang pantulong para maipahayag ang iba pang mga [[Aspeto (balarila)|aspeto]], partikular na ang {{Lang|en|have}} at {{Lang|en|be}}, na ginagamit para sa [[Perpektibong aspeto|perpektibo]] (kumpleto o naganap) at [[Di-perpektibong aspeto|di-perpektibong]] (di-kumpleto o nagaganap) panahong pangnakaraan (hal. {{Lang|en|I have run}} "Tumakbo ako" kumpara sa {{Lang|en|I was running}} "Tumatakbo ako"), gayundin sa pinagsamang panahon kagaya ng perpektibong pangnakaraan (hal. {{Lang|en|I had been running}} "Noon pa ako tumatakbo") at perpektibong pangkasalukuyan (hal. {{Lang|en|I have been running}} "Kanina pa ako tumatakbo").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=50–51}} Para naman sa pagpapahayag ng [[panagano]], gumagamit rin ang wikang Ingles ng mga pandiwang pantulong kagaya ng {{Lang|en|can}}, {{Lang|en|may}}, {{Lang|en|will}}, at {{Lang|en|shall}} at ang mga pangnakaraang anyo ng mga ito: {{Lang|en|could}}, {{Lang|en|might}}, {{Lang|en|would}}, at {{Lang|en|should}}. May dalawang pangunahing panagano ang wikang Ingles: [[Pasakali (balarila)|pasakali]] ({{Lang|en|subjunctive}}) at [[Pautos (balarila)|pautos]] ({{Lang|en|imperative}}). Pareho itong nakabatay sa payak na anyo ng pandiwa, at ginagamit sa mga di-malalayang [[sugnay]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=51–52}} Nabubuo ang anyong [[Pawatas (balarila)|pawatas]] ng pandiwa sa pamamagitan ng pagsasama ng payak na anyo nito at ang pang-ukol na {{Lang|en|to}}. Ginagamit ito sa mga sugnay na pandiwa na nakadepende sa isang sugnay na pandiwa na may hanggan, ang tawag sa sugnay na nabubuo sa paligid ng isang pandiwa sa anyong pangnakaraan o pangkasalukuyan. Kalimitang ito ang mga pandiwang pantulong, kung saan tinatrato ang tunay na pandiwa bilang ang dumedependeng sugnay nito.<ref>{{cite web |title=Finite and Nonfinite Clauses |trans-title=Mga Signay na May Hanggan at Walang Hanggan |url=https://myenglishgrammar.com/lesson-17-clauses/6-finite-and-nonfinite-clauses.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207091436/http://myenglishgrammar.com/lesson-17-clauses/6-finite-and-nonfinite-clauses.html |archive-date=7 December 2019 |website=MyEnglishGrammar.com |language=en}}</ref> Halimbawa, sa pariralang {{Lang|en|He has to go}} ("Dapat na siyang umalis"), ang pandiwang pantulong na {{Lang|en|have}} ang nalapian sa anyong pangnakaraan habang walang nagbago sa pandiwang {{Lang|en|to go}} na nasa anyong pawatas naman. Isa rin halimbawa ang {{Lang|en|I saw him leave}} ("Nakita ko siyang umalis"), kung saan mapapansing nagbago ang pandiwang {{Lang|en|see}} upang maging nasa anyong pangnakaraan ito habang ang komplementong sugnay na pandiwa {{Lang|en|leave}} ay nanatili lamang sa anyong pawatas nito. ==== Pariralang pandiwa ==== Gumagamit ang wikang Ingles ng mga [[pariralang pandiwa]], na kombinasyon ng isang pandiwang nasa payak nitong anyo na sinusundan ng isang [[pang-ukol]] o [[pangatnig]]. Umaakto ito bilang iisang katagang panaguri. Halimbawa nito ang mga katagang {{Lang|en|wake up}} ("gumising"), {{Lang|en|put up}} ("pagpasensiyahan"), at {{Lang|en|get together}} ("magsama-sama"). Pawang mga [[Idiyoma|idyoma]] ang kahulugan nito, na madalas ay malayo sa literal nitong salin; halimbawa, ang katagang {{Lang|en|lay off}} ay nangangahulugang "masibak" kahit na ang {{Lang|en|lay}} ay literal na "maglatag" at {{Lang|en|off}} naman ay literal na "magpatay [hal. ng ilaw]".{{sfn|Dixon|1982}} Kung ito ba ay isang hiwalay na kataga sa pananaw ng [[sintaksis]] o isa lamang kombinasyon ng pandiwa at pang-ukol (pananaw na nagtuturing sa {{Lang|en|wake up}} at {{Lang|en|run up}} bilang magkapareho sa pananaw ng sintaksis) ay kasakuluyang pinagdedebatehan ng mga gramatiko.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=274}} ==== Pang-abay ==== Binabago ng mga [[pang-abay]] ang inilalarawan ng pandiwa sa pamamagitan ng pagbibigay ng karagdagang impormasyon ukol sa paano ito nagawa.<ref name="Carter2016" /> Nabubuo ang karamihan sa mga [[pang-abay sa wikang Ingles]] gamit ang isang pang-uri na nilapian ng hulaping {{Lang|en|-ly}}. Halimbawa, sa pangungusap na {{Lang|en|He runs quickly}} ("Tumatakbo siya nang mabilis"), nagmula ang pang-abay na {{Lang|en|quickly}} mula sa pang-uri na {{Lang|en|quick}}. May mga natatanging anyong pang-abay ang ilan sa mga karaniwang pang-uri, kagaya ng pang-uri na {{Lang|en|good}}, na may anyong pang-abay na {{Lang|en|well}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=565–566}} === Sintaksis === [[File:Constituent_structure_analysis_English_sentence.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Constituent_structure_analysis_English_sentence.svg|thumb|Sa na {{Lang|en|The cat sat on the mat}} ("Umupo ang pusa sa sapin"), [[Paksa (balarila)|paksa]] ang {{Lang|en|The cat}}, na sinusundan ng [[Pandiwa|pandiwang]] {{Lang|en|sat}} (pangnakaraang anyo ng {{Lang|en|sit}}), na sinusundan naman ng [[pariralang pang-ukol]] na {{Lang|en|on the mat}}, na nagtataglay ng isang [[pang-ukol]], [[Artikulo (balarila)|artikulo]], at pangngalan.]] Medyo [[Wikang analitiko|analitiko]] ang modernong wikang Ingles.{{sfn|McArthur|1992|pp=64, 610–611}} Nakadebelop ito ng mga katangiang kagaya ng [[pandiwang modal]] at [[ayos ng salita]] bilang mga paraan para makagawa ng mga makakabuluhang [[pangungusap]]. Minamarkahan ng mga [[pandiwang pantulong]] ang mga pangungusap tulad ng mga [[tanong]], negatibong polaridad, [[pasibong tinig]], at [[aspetong nagaganap]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=1209–1219}} ==== Ayos ng salita ==== Umalis ang wikang Ingles mula sa paggamit sa [[ayos ng salita na pandiwa pangalawa]] ng mga wikang Hermaniko upang maging isang wikang gumagamit na lang halos ng [[ayos na paksa-pandiwa-layon]].{{sfn|König|1994|p=553}} Dahil dito gayundin sa mga [[pandiwang pantulong]], nakakagawa ang wikang Ingles ng mga [[pangungusap]] kung saan may dalawa o higit pang [[pandiwa]] sa gitna nito, kagaya halimbawa ng {{Lang|en|He had been hoping to try opening it}} ("Umaasa sana siya na masusubukan niyang mabuksan ito").{{sfn|Müller|2020|p=666}} Sa karamihan ng mga pangungusap, minamarkahan lamang ng wikang Ingles ang relasyong pambalarila batay sa ayos nito.{{sfn|König|1994|p=550}} Palaging nauuna ang [[Paksa (balarila)|paksa]] bago ang pandiwa, na nauuna palagi sa [[Layon (balarila)|layon]] nito. Sa madaling salita, nakabase sa posisyon sa pangungusap ang magiging gampanin ng mga salita sa isang pangungusap: {| style="text-align: center;" !Paksa !Pandiwa !Layon |- |{{Lang|en|The dog}} |{{Lang|en|bites}} |{{Lang|en|the man}} |- | colspan="3" |"Kinagat ng aso ang lalaki" |- |{{Lang|en|The man}} |{{Lang|en|bites}} |''{{Lang|en|the dog}}'' |- | colspan="3" |"Kinagat ng lalaki ang aso" |} Gayunpaman, doble ang pagmarka sa isang salita kung ito ay isang [[panghalip]]: isa ayon sa posisyon nito at isa ayon naman sa paglalapi nito: {| style="text-align: center;" !Paksa !Pandiwa !Layon |- |{{Lang|en|He}} |{{Lang|en|hit}} |{{Lang|en|him}} |- | colspan="3" |"Hinampas niya siya" |} Maaaring ilagay ang mga [[di-tuwirang layon]] ng mga pandiwang parehong palipat at katawanin bilang ang unang layon sa pangungusap na may dalawang layon, kagaya ng sa {{Lang|en|I gave Jane the book}} ("Binigay ko kay Jane yung aklat"), o bilang isang [[pariralang pang-ukol]], kagaya ng sa {{Lang|en|I gave the book to Jane}} ("Binigay ko yung aklat kay Jane").{{sfn|König|1994|p=551}} ==== Sugnay ==== {{Main|Sugnay sa wikang Ingles}} Maaaring magtaglay ang isang pangungusap ng wikang Ingles ng isa o higit pang [[sugnay]], na maaari naman magtaglay ng mga [[Parirala|pariralang]] tulad ng [[pariralang pangngalan]] at [[pariralang pandiwa]]. Sa bawat pangungusap, palaging may isang pangunahing sugnay (tinatawag na [[malayang sugnay]]), kung saan pumapalibot ang mga [[di-malalayang sugnay]]. Maaaring gumanap ang mga di-malalayang sugnay bilang mga [[Argumento (balarila)|argumento]] ng malayang sugnay. Halimbawa, sa pariralang {{Lang|en|I think you're lying}} ("Sa tingin ko, nagsisinungaling ka"), {{Lang|en|think}} ang pandiwa ng pangunahing sugnay, ang panghalip na {{Lang|en|I}} ang paksa, at ang layon ay ang buong di-malayang sugnay na {{Lang|en|you are lying}}. Minsan, nilalagyan ito ng panghalip na {{Lang|en|that}} upang maging mas malinaw pa ang relasyong ito sa isang pangungusap, ngunit karaniwan itong tinatanggal.{{sfn|Miller|2002|pp=60–69}} Tinatawag naman na mga [[sugnay na panuring]] ang mga sugnay na gumaganap bilang tagapaglarawan o pantukoy ng isang bahagi ng pangunahing sugnay. Minamarkahan ito karaniwan ng mga panghalip kagaya ng {{Lang|en|that}}, {{Lang|en|who}}, at {{Lang|en|whom}}. Halimbawa, sa pangungusap na {{Lang|en|I saw the letter that you received today}} ("Nabasa ko ang sulat na natanggap mo ngayong araw"), inilalarawan ng sugnay na panuring na {{Lang|en|that you received today}} ang layon ng pangunahing sugnay na {{Lang|en|letter}}. Natatangi ito sa mga wikang Hermaniko, na karaniwang walang pagbabago sa ayos ng salita para sa mga malalaya at di-malalayang sugnay.{{sfn|König|1994|p=557}} ==== Pandiwang pantulong ==== Ginagamit ang mga [[pandiwang pantulong]] sa samu't saring paraan sa wikang Ingles, kabilang na sa pagpapahayag ng panahon, aspeto, at panagano. Gumagawa ang mga ito ng mga pangunahing sugnay, at gumaganap ang pangunahing pandiwa bilang ang simula ng isang di-malayang sugnay ng pandiwang pantulong. Halimbawa, sa pangungusap na {{lang|en|The dog did not find its bone}} ("Hindi nahanap ng aso ang kanyang buto"), ang sugnay na {{lang|en|find its bone}} ang komplemento ng negasyon ng {{lang|en|did not}}. Ginagamit ang [[pagbabaligtad ng paksa-pantulong]] sa maraming paraan, kabilang na sa pokus, negasyon, at patanong na konstruksiyon.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=94–98}} Gumaganap bilang pandiwang pantulong ang pandiwang {{lang|en|do}} kahit na sa mga simpleng pasalaysay na pangungusap, kung saan umaakto ito bilang pananda ng pagdiin kagaya halimbawa sa {{lang|en|I did shut the fridge}} ("Sinara ko mismo yung ref"); masasalin ang pandiwang {{lang|en|do}} (nasa pangnakaraang anyo na {{lang|en|did}}) dito bilang katumbas ng "mismo". Gayunpaman, ginagamit ito sa mga pangungusap na negasyon at baligtad dahil kinakailangan ng mga sugnay sa wikang Ingles ng isang pandiwang pantulong sa mga ganitong konstruksiyon. Hindi pinapayagan sa modernong wikang Ingles ang pagdagdag ng negasyon na {{lang|en|not}} ("hindi") sa isang ordinaryong ("may hangganan") pandiwa kagaya halimbawa ng {{lang|en|I know not}} (literal na "alam ko hindi"); pinapayagan lamang ito kasama ng isang pandiwang pantulong tulad ng {{lang|en|do}} o isang [[pandiwang kopula]], halimbawa, {{lang|en|I did not know}} ("Hindi ko alam"). Ganito rin ang kaso sa mga sugnay na nangangailangang baligtarin kasama na ang mga tanong na nangangailangan ng pagbaligtad ng paksa at pandiwa.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=114}} Ginagamit rin sa mga pasibong konstruksiyon ang mga pandiwang pantulong. Kinakailangan ng mga pasibong konstruksiyon ng isang aktibong konstruksiyon kung saan nagiging paksa nito ang layon ng aktibong konstruksiyon, at inaalis o gumaganap na lamang ang paksa bilang isang palihis na argumento na ipinapahayag sa isang pariralang pang-ukol. Nabubuo ang mga ito gamit ang pangnakaraang pandiwari ng pandiwang pantulong na {{lang|en|to be}} o {{lang|en|to get}}, bagamat hindi lahat ng mga barayti ng wikang Ingles ay pumapayag sa paggamit sa pangnakaraang pandiwari ng {{lang|en|to get}} sa mga pasibong konstruksiyon. Halimbawa, ang aktibong {{lang|en|she sees him}} ("nakita niya siya") ay nagiging {{lang|en|he is seen by her}} ("siya ay nakita niya").{{sfn|Miller|2002|p=26-27}} == Talababa == {{notelist}} == Sanggunian == {{reflist}} === Pinagkunan === <!-- The entries in this bibliography are in alphabetical order. Comments show the names of named references. --> {{refbegin|30em}} <!-- AartsHaegeman2006 -->* {{cite book |first1=Bas |last1=Aarts |first2=Liliane |last2=Haegeman |date=2006 |chapter=English Word classes and Phrases |trans-chapter=Mga klase ng salita at parirala sa Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Handbook sa Lingguwistikang Ingles|lang=en|editor1-last=Aarts |editor1-first=Bas |editor2-first=April |editor2-last=McMahon |publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- AbercrombieDaniels2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04878-1 |chapter=Spelling Reform Proposals: English |trans-chapter=Mga Mungkahing Reporma sa Pagbaybay: Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Abercrombie |first1=D. |last2=Daniels |first2=P. T. |pages=72–75 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- AitkenMcArthur1979 -->* {{cite book |editor1-last=Aitken |editor1-first=A. J. |editor2-last=McArthur |editor2-first=Tom |date=1979 |title=Languages of Scotland|lang=en|trans-title=Mga Wika ng Eskosya |location=Edinburgh, Reyno Unido |publisher=Chambers |series=Occasional paper – Association for Scottish Literary Studies |volume=4 |isbn=978-0-550-20261-1}} <!-- Alcaraz-ArizaNavarro2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02351-8 |chapter=Medicine: Use of English|trans-chapter=Medisina: Paggamit sa Ingles|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Alcaraz Ariza |first1=M. Á. |last2=Navarro |first2=F. |pages=752–759 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ammon2006 -->* {{cite journal |last=Ammon |first=Ulrich |s2cid=142692741 |title=Language Conflicts in the European Union: On finding a politically acceptable and practicable solution for EU institutions that satisfies diverging interests|trans-title=Mga Hidwaan sa Wika sa Unyong Europeo: Ukol sa paghahanap sa isang politikal na pagsang-ayon at praktikal na solusyon para sa mga institusyon ng EU nang nagagampanan ang mga nagkakaibang interes|lang=en|journal=International Journal of Applied Linguistics |volume=16 |issue=3 |pages=319–338 |date=2006 |doi=10.1111/j.1473-4192.2006.00121.x |s2cid-access=free |via=DYLAN project |url=http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102074109/http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |archive-date=2 January 2011}} <!-- Ammon2008 -->* {{cite book |last=Ammon |first=Ulrich |chapter=Pluricentric and Divided Languages |lang=en|trans-chapter=Mga Plurisentro at Nakahating Wika|editor1-last=Ammon |editor1-first=Ulrich N. |editor2-last=Dittmar |editor2-first=Norbert |editor3-last=Mattheier |editor3-first=Klaus J. |display-editors=3 |editor4-last=Trudgill |editor4-first=Peter |title=Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society |trans-title=Sosyolingguwistika: Pandaigdigang Handbook ng Agham ng Wika at Lipunan|volume=2 |date=2008 |edition=2nd |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-019425-8 |series=Handbooks of Linguistics and Communication Science}} <!-- Annamalai2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04611-3 |chapter=India: Language Situation |lang=en|trans-chapter=India: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Annamalai |first1=E. |pages=610–613 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Australian Bureau of Statistics2013 official census of Australia -->* {{cite web |author=Australian Bureau of Statistics |title=2011 Census QuickStats: Australia|trans-title=QuickStats sa Senso ng 2011: Australia |lang=en|date=28 March 2013 |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106221006/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |archive-date=6 November 2015}} <!-- Bailey2001 -->* {{cite book |last=Bailey |first=Guy |chapter=The relationship between African American and White Vernaculars|trans-chapter=Ang kaugnayan ng Aprikanong Amerikano at Puting Bernakular|editor-last=Lanehart |editor-first=Sonja L. |title=Sociocultural and historical contexts of African American English |trans-title=Sosyokultural at historikal na konteksto ng Aprikanong Amerikanong Ingles|url=https://archive.org/details/socioculturalhis00lane |url-access=limited |date=2001 |pages=[https://archive.org/details/socioculturalhis00lane/page/n71 53]–84 |publisher=John Benjamins |lang=en|series=Varieties of English around the World |isbn=978-1-58811-046-6}} <!-- Bailey1997 -->* {{cite book |last=Bailey |first=G. |date=1997 |chapter=When did southern American English begin|trans-chapter=Kailan nagsimula ang katimugang Amerikanong Ingles|chapter-url=https://books.google.com/books?id=zvFtOr5_BZAC&pg=PA255 |title=Englishes around the world|trans-title=Mga Ingles sa iba't-ibang panig ng mundo|lang=en|pages=255–275 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=John Benjamins |isbn=9789027248763}} <!-- Bao2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04257-7 |chapter=Variation in Nonnative Varieties of English |trans-chapter=Baryasyon sa mga hindi Katutubong Barayti ng Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Bao |first1=Z. |pages=377–380 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Barry1982 -->* {{cite book |last=Barry |first=Michael V. |chapter=English in Ireland |trans-chapter=Ingles sa Irlanda|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=84–134 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- BaughCable2002 -->* {{cite book |last1=Baugh |first1=Albert C. |last2=Cable |first2=Thomas |title=A History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles|edition=5|lang=en |publisher=Longman |date=2002 |isbn=978-0-13-015166-7 |url=https://archive.org/details/historyofenglish02baug}} <!-- Bazelmans2009 -->* {{cite book |last=Bazelmans |first=Jos |chapter=The Early-Medieval Use of Ethnic Names from Classical Antiquity: the Case of the Frisians |trans-chapter=Ang Maagang Medyebal na Paggamit sa mga Etnikong Pangalan mula sa Klasikong Antigong Panahon: ang Kaso ng mga Prisyano|pages=321–338 |editor-last1=Derks |editor-first1=Ton |editor-last2=Roymans |editor-first2=Nico |title=Ethnic Constructs in Antiquity: The Role of Power and Tradition|trans-title=Mga Etnikong Gawa sa Antigong Panahon: Ang Gampanin ng Kapangyarihan at Tradisyon|lang=en|publisher=Amsterdam University Press |series=Amsterdam Archaeological Studies |volume=13 |date=2009 |isbn=978-90-485-0791-7 |jstor=j.ctt46n1n2.1 |jstor-access=free}} <!-- Bermudez-OteroMcMahon2006 -->* {{cite encyclopedia |last1=Bermúdez-Otero |first1=Ricardo |first2=April |last2=McMahon |date=2006 |title=English phonology and morphology |trans-title=Ponolohiya at morpolohiya ng Ingles|lang=en|editor-first=Bas |editor-last=Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |encyclopedia=The Handbook of English Linguistics |location=Oxford |publisher=Wiley–Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2 |doi=10.1002/9780470753002.ch17 |series=Blackwell Handbooks in Linguistics |pages=382–410}} <!-- BlenchSpriggs1999 -->* {{cite book |last1=Blench |first1=R. |last2=Spriggs |first2=Matthew |title=Archaeology and Language: Correlating Archaeological and Linguistic Hypotheses|trans-title=Arkeolohiya at Wika: Pagsasama sa mga Arkeolohiko at Lingguwistikong Palagay|lang=en|pages=285–286 |date=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-11761-6 |url=https://books.google.com/books?id=DWMHhfXxLaIC&pg=PA286}} * {{cite book |editor-last=Blake |editor-first=Norman |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=2|publisher=Cambridge University Press |date=1992 |doi=10.1017/CHOL9780521264754.003 |isbn=978-1-139-05553-6}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Blake |year=1992 |pages=23–154}} <!-- Boberg2010 -->* {{cite book |last=Boberg |first=Charles |author-link=Charles Boberg |date=2010 |title=The English language in Canada: Status, history and comparative analysis|url=https://archive.org/details/englishlanguagei0000bobe |trans-title=Ang Wikang Ingles sa Kanada: Katayuan, kasaysayan, at pagsusuring komparatibo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-49144-0 |series=Studies in English Language}} <!-- BosworthToller1921 -->* {{cite web |last1=Bosworth |first1=Joseph |author-link1=Joseph Bosworth|last2=Toller |first2=T. Northcote |title=Engla land |work=[[An Anglo-Saxon Dictionary]] (Online)|lang=en |date=1921 |url=http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |publisher=[[Charles University]] |archive-date=21 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221212612/http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |url-status=live}} <!-- BrintonBrinton2010 -->* {{cite book |last1=Brinton |first1=Laurel J. |last2=Brinton |first2=Donna M. |date=2010 |title=The linguistic structure of modern English |trans-title=Ang lingguwistikong estraktura ng modernong Ingles|lang=en|publisher=John Benjamins |isbn=978-90-272-8824-0 |url=https://benjamins.com/#catalog/books/z.156/main}} <!-- Brutt-Griffler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00644-1 |chapter=Languages of Wider Communication|trans-chapter=Mga Wika ng mas Malawak na Komunikasyon|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Brutt-Griffler |first1=J. |pages=690–697 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Burridge2010 -->* {{cite book |last=Burridge |first=Kate |chapter=English in Australia|trans-chapter=Ingles sa Australia|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|lang=en|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142 |url-access=limited |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-62264-6 |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142/page/n154 132]–151}} <!-- Campbell1959 -->* {{cite book |last=Campbell |first=Alistair |author-link=Alistair Campbell|title=Old English Grammar|url=https://archive.org/details/oldenglishgramma0000camp_o0r3 |trans-title=Balarila ng Lumang Ingles |location=Oxford, Inglatera |publisher=[[Oxford University Press]] |date=1983 |orig-date=1959|lang=en |isbn=978-0-19-811943-2 |ref={{sfnref|Campbell|1959}}}} <!-- CarrHoneybone2007 -->* {{cite journal |last1=Carr |first1=Philip |last2=Honeybone |first2=Patrick |date=2007 |title=English phonology and linguistic theory: an introduction to issues, and to 'Issues in English Phonology'|trans-title=Ponolohiya at lingguwistikong teorya ng Ingles: panimula sa mga isyu, at sa 'Mga Isyu sa Ponolohiya ng Ingles'|lang=en|journal=Language Sciences |volume=29 |issue=2 |pages=117–153 |doi=10.1016/j.langsci.2006.12.018}} <!-- Cassidy1982 -->* {{cite book |last=Cassidy |first=Frederic G. |chapter=Geographical Variation of English in the United States|lang=en|trans-chapter=Heograpikong Baryasyon ng Ingles sa Estados Unidos|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=177–210 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Cercignani1981 -->* {{cite book |last=Cercignani |first=Fausto |title=Shakespeare's works and Elizabethan pronunciation|trans-title=Mga gawa ni Shakespeare at ang Isabel na pagbigkas|lang=en|date=1981 |publisher=Clarendon |url=https://books.google.com/books?id=_JBlAAAAMAAJ |jstor=3728688 |isbn=978-0-19-811937-1}} <!-- Clark2013 -->* {{cite book |first1=Urszula |last1=Clark |first2=Esther |last2=Asprey |date=2013 |title=West Midlands English: Birmingham and the Black Country|trans-title=Ingles ng Kanlurang Midlands: Birmingham at ang Black Country|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-4169-7}} <!-- CollingwoodMyres1936 -->* {{cite book |last1=Collingwood |first1=Robin George |author-link=R. G. Collingwood |last2=Myres |first2=J. N. L. |chapter=The Sources for the period: Angles, Saxons, and Jutes on the Continent |trans-chapter=Ang mga Pinagmulan para sa panahon: Mga Anglo, Saxon, at Jute sa Kontinente|title=Roman Britain and the English Settlements|trans-title=Romanong Britanya at ang mga Tirahang Ingles|volume=5 |publisher=Clarendon |location=Oxford, Inglatera|lang=en|date=1936 |lccn=37002621 |jstor=2143838}} * {{cite book |last=Cohen |first=Antonie |title=The Phonemes of English: A Phonemic Study of the Vowels and Consonants of Standard English |trans-title=Ang mga Ponema ng Ingles: Isang Ponemikong Pag-aaral sa mga Patinig at Katinig ng Pamantayang Ingles|lang=en|publisher=Springer |date=2012 |orig-date=1952 |isbn=978-94-010-2969-8}} <!-- CollinsMees2003 -->* {{cite book |last1=Collins |first1=Beverley |last2=Mees |first2=Inger M. |year=2003 |orig-date=1981 |title=The Phonetics of English and Dutch|trans-title=Ang Ponetika ng Ingles at Olandes |edition=5 |place=Leiden, Olanda|lang=en |publisher=Brill |isbn=978-90-04-10340-5}} <!-- Connell2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01655-2 |title=Nigeria: Language Situation|trans-title=Nigeria: Sitwasyon sa Wika|lang=en|encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Connell |first1=B. A. |pages=635–637 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- ConradRubal-Lopez1996 -->* {{cite book |last1=Conrad |first1=Andrew W. |last2=Rubal-Lopez |first2=Alma |title=Post-Imperial English: Status Change in Former British and American Colonies, 1940–1990|trans-title=Imperyong Ingles: Pagbabago sa Katayuan sa mga Dating Kolonya ng Britanya at Amerika, 1940–1990|lang=en|date=1996 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-087218-7 |url=http://www.degruyter.com/viewbooktoc/product/143492 |page=261 |url-access=subscription}} * {{cite book |last=Cruttenden |first=Alan |date=2014 |title=Gimson's Pronunciation of English|trans-title=Pagbigkas sa Ingles ng Gimson|edition=8 |lang=en|publisher=Routledge |isbn=978-1-4441-8309-2}} <!-- CrystalLanguageDeath2002 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9781139106856 |title=Language Death |url=https://archive.org/details/languagedeath0000crys |trans-title=Pagkamatay ng Wika|lang=en|date=2000 |last=Crystal |first=David |isbn=978-0-521-65321-3}} <!-- CrystalGlobalLanguage2003a -->* {{Cite book |last=Crystal |first=David |title=English as a Global Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|author-link=David Crystal |edition=2 |publisher=Cambridge University Press |page=69 |date=2003a |url=https://books.google.com/books?id=d6jPAKxTHRYC |isbn=978-0-521-53032-3}} <!-- CrystalEncyclopedia2003b -->* {{cite book |last=Crystal |first=David |title=Cambridge Encyclopedia of the English Language|trans-title=Ensiklopediya ng Cambridge ukol sa Wikang Ingles|author-link=David Crystal |edition=2|lang=en |publisher=Cambridge University Press |date=2003b |isbn=978-0-521-53033-0 |url=https://books.google.com/books?id=A3b3ngEACAAJ}} <!-- CrystalSubcontinent2004b -->* {{cite news |last=Crystal |first=David |title=Subcontinent Raises Its Voice|trans-title=Itinaas ng Subkontinente ang Kanyang Boses|lang=en|year=2004 |url=https://www.theguardian.com/education/2004/nov/19/tefl |newspaper=The Guardian |archive-date=17 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080417171455/http://education.guardian.co.uk/tefl/story/0,,1355064,00.html |url-status=live}} <!-- DanielsBright1996 -->* {{cite book |editor1-last=Daniels |editor1-first=Peter T. |editor2-last=Bright |editor2-first=William |title=The World's Writing Systems|trans-title=Ang mga Sistema ng Oagsulat ng Mundo|lang=en|url=https://books.google.com/books?id=621jAAAAMAAJ |date=1996 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-507993-7}} <!-- Dehaene2009 -->* {{cite book |last=Dehaene |first=Stanislas |title=Reading in the Brain: The Science and Evolution of a Human Invention|trans-title=Pagbabasa sa Utak: Ang Agham at Ebolusyon ng isang Imbensiyon ng Tao|lang=en|date=2009 |publisher=Viking |isbn=978-0-670-02110-9 |url=https://books.google.com/books?id=6Z2hjwEACAAJ}} <!-- DenningKesslerLeben2007 -->* {{cite book |last1=Denning |first1=Keith |last2=Kessler |first2=Brett |last3=Leben |first3=William Ronald |title=English Vocabulary Elements|trans-title=Mga Elemento sa Bokabularyo ng Ingles|lang=en|date=17 February 2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-516803-7 |url=https://books.google.com/books?id=jz76l9RAccQC}} <!-- Deumert2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01294-3 |chapter=Migration and Language |trans-chapter=Migrasyon at Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Deumert |first1=A. |pages=129–133 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Dixon 1982 -->* {{cite journal |last=Dixon |first=R. M. W. |date=1982 |title=The grammar of English phrasal verbs|url=https://archive.org/details/australian-journal-of-linguistics_1982-06_2_1/page/1 |trans-title=Ang balarila ng mga pariralang pandiwa ng Ingles|lang=en|journal=Australian Journal of Linguistics |volume=2 |issue=1 |doi=10.1080/07268608208599280 |pages=1–42}} <!-- Donoghue2008 -->* {{cite book |last=Donoghue |first=D. |title=Old English Literature: A Short Introduction|url=https://archive.org/details/oldenglishlitera0000dono |trans-title=Panitikan ng Lumang Ingles: Maikling Panimula|lang=en|publisher=Wiley |date=2008 |isbn=978-0-631-23486-9 |doi=10.1002/9780470776025 |editor-last=Donoghue |editor-first=Daniel}} <!-- Durrell2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02189-1 |chapter=Germanic Languages|trans-chapter=Mga Wikang Hermaniko |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Durrell |first1=M. |pages=53–55 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Eagleson1982 -->* {{cite book |last=Eagleson |first=Robert D. |chapter=English in Australia and New Zealand|trans-chapter=Ingles sa Australia at Nueva Selanda|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=415–438 |isbn=978-3-12-533872-2 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press}} <!-- Ethnologue -->* {{cite web |url=http://www.ethnologue.com/statistics/size |title=Summary by language size|trans-title=Buod batay sa laki ng wika |lang=en|website=Ethnologue: Languages of the World |ref={{harvid|Ethnologue|2010}} |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226040016/https://www.ethnologue.com/statistics/size |url-status=live}} <!-- European Commission2012 -->* {{cite report |publisher=European Commission |title=Special Eurobarometer 386: Europeans and Their Languages|trans-title=Mga Natatanging Eurobarometer 386: Mga Europeo at ang Kanilang Wika|lang=en|date=June 2012 |series=Eurobarometer Special Surveys |url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106183351/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |archive-date=6 January 2016 |ref={{sfnref|European Commission|2012}}}} <!--FasoldConnor-Linton2014 -->* {{cite book |editor1-last=Fasold |editor1-first=Ralph W. |editor2-last=Connor-Linton |editor2-first=Jeffrey |title=An Introduction to Language and Linguistics|trans-title=Panimula sa Wika at Lingguwistika |edition=2|lang=en|date=2014 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-06185-5}} * {{cite journal |last1=Flemming |first1=Edward |last2=Johnson |first2=Stephanie |year=2007 |title=''Rosa's roses'': reduced vowels in American English |trans-title=''Mga rosas ni Rosa'': pagbawas sa mga patinig sa Amerikanong Ingles|lang=en|journal=[[Journal of the International Phonetic Association]] |volume=37 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1017/S0025100306002817 |url=http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |citeseerx=10.1.1.536.1989 |s2cid=145535175 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919182406/http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |url-status=live}} <!-- Giegerich1992 -->* {{cite book |title=English Phonology: An Introduction|url=https://archive.org/details/englishphonology0000gieg|trans-title=Ponolohiya ng Ingles: Panimula|lang=en |first=Heinz J. |last=Giegerich |publisher=Cambridge University Press |date=1992 |isbn=978-0-521-33603-1 |series=Cambridge Textbooks in Linguistics}} <!-- Gneuss2013 -->* {{cite book |last=Gneuss |first=Helmut |chapter=The Old English Language|lang=en|trans-chapter=Ang Lumang Wikang Ingles |editor1-last=Godden |editor1-first=Malcolm |editor2-last=Lapidge |editor2-first=Michael |date=2013 |title=Cambridge Companion to Old English Literature|url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc |trans-title=Pantulong ng Cambridge ukol sa Panitikan ng Lumang Ingles|edition=2 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-15402-4 |pages=[https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc/page/18 19]–49}} <!-- Görlach1991 -->* {{cite book |last=Görlach |first=Manfred |title=Introduction to Early Modern English|lang=en|trans-title=Panimula sa Maagang Modernong Ingles|date=1991 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-32529-5}} <!-- Gordin2015 -->* {{cite magazine |last=Gordin |first=Michael D. |title=Absolute English|trans-title=Ingles Lamang|lang=en |url=http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |magazine=[[Aeon (digital magazine)|Aeon]] |date=4 February 2015 |archive-date=7 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207162247/http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |url-status=dead}} <!-- GordonCampbellHay et al.2004 -->* {{cite book |last1=Gordon |first1=Elizabeth |last2=Campbell |first2=Lyle |last3=Hay |first3=Jennifer |last4=Maclagan |first4=Margaret |last5=Sudbury |first5=Angela |last6=Trudgill |first6=Peter |author-link6=Peter Trudgill |date=2004 |title=New Zealand English: its origins and evolution|url=https://archive.org/details/newzealandenglis0000unse_b8r3 |trans-title=Ingles ng Nueva Selanda : mga pinagmulan at ebolusyon nito|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-10895-9 |series=Studies in English Language |ref={{sfnref|Gordon|Campbell|Hay et al.|2004}}}} <!-- Gottlieb2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04455-2 |chapter=Linguistic Influence|trans-chapter=Impluwensiya ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Gottlieb |first1=H. |pages=196–206 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Graddol2006 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next: Why global English may mean the end of 'English as a Foreign Language'|trans-title=Susunod Ingles: Bakit maaaring matapos ang 'Ingles bilang Banyagang Wika' dahil sa pandaigdigang Ingles|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |lang=en|date=2006 |publisher=The British Council |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042939/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- Graddol2010 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next India: The future of English in India |trans-title=Susunod Ingles sa India: Ang hinaharap ng Ingles sa India|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf|lang=en |date=2010 |publisher=The British Council |isbn=978-0-86355-627-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042654/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- GraddolLeithSwann et al.2007 -->* {{cite book |editor1-last=Graddol |editor1-first=David |editor2-last=Leith |editor2-first=Dick |editor3-last=Swann |editor3-first=Joan |editor4-last=Rhys |editor4-first=Martin |editor5-last=Gillen |editor5-first=Julia |title=Changing English |trans-title=Nagbabagong Ingles|lang=en|url=http://www.routledge.com/books/details/9780415376792/ |date=2007 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-37679-2 |ref={{sfnref|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}}} <!--Green2002 -->* {{cite book |last=Green |first=Lisa J. |date=2002 |title=African American English: a linguistic introduction |trans-title=Ingles ng Aprikanong Amerikano: panimula sa wika|lang=en|url=https://archive.org/details/isbn_9780521891387 |url-access=registration |publisher=Cambridge University Press}} <!-- Greenbaum -->* {{cite book |last1=Greenbaum |first1=S. |last2=Nelson |first2=G. |title=An introduction to English grammar |trans-title=Panimula sa balarila ng Ingles|lang=en|date=2002 |edition=2|publisher=Longman |isbn=978-0-582-43741-8}} <!-- Halliday & Hasan 1976 -->* {{cite book |last1=Halliday |first1=M. A. K. |last2=Hasan |first2=Ruqaiya |date=1976 |title=Cohesion in English |url=https://archive.org/details/cohesioninenglis0000hall |trans-title=Pagkakaisa sa Ingles|lang=en |publisher=Pearson |isbn=978-0-582-55041-4}} <!-- Harbert2006 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9780511755071 |title=The Germanic Languages |trans-title=Mga Wikang Hermaniko|lang=en|date=2006 |last1=Harbert |first1=Wayne |isbn=978-0-521-80825-5}} <!-- Hickey 2007 -->* {{cite book |last=Hickey |first=R. |date=2007 |title=Irish English: History and present-day forms |url=https://archive.org/details/irishenglishhist0000hick |trans-title=Ingles ng Irlanda: Kasaysayan at mga kasalukuyang anyo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-85299-9}} <!-- Hogg1992 -->* {{cite book |date=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European|trans-title=Ang Lugar ng Ingles sa Hermaniko at Indo-Europeo|lang=en |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|volume=1|editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-26474-7}} ** {{Harvc |last=Bammesberger |first=Alfred |year=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European |url=https://books.google.com/books?id=Y83EPUUWnQkC&pg=PA26 |in=Hogg |pages=26–66}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=67–168 |id={{sfnref|Hogg|1992a}}}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Semantics and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=290–408}} ** {{Harvc |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Old English Dialects |in=Hogg |year=1992 |pages=409–451}} <!-- HoggDenison2006 -->* {{cite book |editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |editor-last2=Denison |editor-first2=David |title=A History of the English language |publisher=Cambridge University Press |date=2006 |isbn=978-0-521-71799-1}} ** {{Harvc |last=Crystal |first=David |chapter=English worldwide |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=420–439}} ** {{Harvc |last=Fischer |first=Olga |last2=van der Wurff |first2=Wim |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |chapter=Syntax |pages=109–198}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |last2=Denison |first2=David |in=Hogg |in2=Denison |chapter=Overview |pages=1–30 |year=2006 |id={{sfnref|Hogg|Denison|2006a}}}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=English in Britain |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=352–383}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Vocabulary |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=199–270}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=43–108}} ** {{Harvc |last=Nevalainen |first=Terttu |last2=Tieken-Boon van Ostade |first2=Ingrid |chapter=Standardization |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=271–311}} <!--How English evolved into a global language -->* {{cite news |title=How English evolved into a global language |trans-title=Paano naging pandaigdigang wika ang Ingles|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |date=20 December 2010 |work=BBC News |lang=en |ref={{harvid|How English evolved into a global language|2010}} |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925173407/http://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |url-status=live}} <!-- HuddlestonPullum2002 -->* {{cite book |last1=Huddleston |first1=Rodney |last2=Pullum |first2=Geoffrey K. |title=Cambridge Grammar of the English Language |date=2002 |publisher=Cambridge University Press |trans-title=Balarila ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|isbn=978-0-521-43146-0 |url=http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/languages-linguistics/grammar-and-syntax/cambridge-grammar-english-language}} <!-- Hughes & Trudgill 1996 -->* {{cite book |first1=Arthur |last1=Hughes |last2=Trudgill |first2=Peter |author-link2=Peter Trudgill |date=1996 |title=English Accents and Dialects |trans-title=Mga Asento at Dayalekto ng Ingles|lang=en|edition=3 |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-61445-7}} <!-- International Civil Aviation Organization -->* {{cite web |title=Personnel Licensing FAQ |trans-title=Mga Madalas Itanong sa Personal na Lisensiya|lang=en|url=http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |publisher=International Civil Aviation Organization – Air Navigation Bureau |date=2011 |at=In which languages does a licence holder need to demonstrate proficiency? |quote=Controllers working on stations serving designated airports and routes used by international air services shall demonstrate language proficiency in English as well as in any other language(s) used by the station on the ground. |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220003044/http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |url-status=live |ref={{sfnref|International Civil Aviation Organization|2011}}}} <!-- International Maritime Organization2011 -->* {{cite web |publisher=International Maritime Organization |title=IMO Standard Marine Communication Phrases|lang=en|trans-title=Pamantayang Parirala sa Komunikasyon sa Dagat ng IMO|date=2011 |url=http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |archive-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111003233938/http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |url-status=dead |ref={{sfnref|International Maritime Organization|2011}}}} <!-- International Phonetics Association1999 -->* {{Cite book |publisher=[[International Phonetic Association]], Cambridge University Press |author-link=International Phonetic Association |date=1999 |title=Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet |trans-title=Handbook ng Pandaigdigang Ponetikong Asosasyon: Gabay sa paggamit sa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto|lang=en|isbn=978-0-521-65236-0 |ref={{sfnref|International Phonetic Association|1999}}}} <!-- Jambor2007 -->* {{cite journal |last=Jambor |first=Paul Z. |title=English Language Imperialism: Points of View|lang=en|trans-title=Imperyalismo ng Wikang Ingles: Mga Pananaw|journal=Journal of English as an International Language |date=2007 |volume=2 |pages=103–123 |url=https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |archive-date=11 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211184023/https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |url-status=live}} <!-- Jespersen 2007 -->* {{cite book |last=Jespersen |first=Otto |title=The Philosophy of Grammar |chapter=Case: The number of English cases|lang=en|trans-title=Ang Pilosopiya ng Balarila|trans-chapter=Kaso: Ang bilang ng mga kaso sa Ingles|publisher=Routledge |orig-date=1924 |date=2007}} <!-- Kachru2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00645-3 |title=English: World Englishes|trans-title=Ingles: Mga Ingles ng Mundo|lang=en |encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Kachru |first1=B. |pages=195–202 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- KönigvanderAuwera1994 -->* {{cite book |editor-last=König |editor-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/ |jstor=4176538}} <!-- König 1994 -->* {{cite book |last=König |first=Ekkehard |chapter=English |pages=532–562 |editor1-last=König |editor1-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |chapter-url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/}} <!-- Labov 1972 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |author-link=William Labov |date=1972 |title=Sociolinguistic patterns|trans-title=Mga patern sa sosyolingguwistika|lang=en|publisher=University of Pennsylvania Press |chapter=The Social Stratification of (r) in New York City Department Stores|trans-chapter=Ang Panlipunang Pagsasagrupo sa (r) sa mga Pamilihan ng Lungsod ng New York|pages=168–178 |doi=10.1007/978-1-349-25582-5_14 |isbn=978-0-333-61180-7 |s2cid=107967883}} <!-- Labov 2012 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |date=2012 |title=Dialect Diversity in America: The Politics of Language Change |url=https://archive.org/details/dialectdiversity0000labo |trans-title=Dibersidad ng Dayalekto sa Amerika: Sng Politika ng Pagbabago ng Wika|lang=en|publisher=University of Virginia Press |chapter=About Language and Language Change|trans-chapter=Ukol sa Wika at Pagbabago ng Wika|isbn=978-0-8139-3327-6}} <!-- Lanham 1982 -->* {{cite book |last=Lanham |first=L. W. |chapter=English in South Africa |trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=324–352 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Lass2000 -->* {{cite book |editor-first=Roger |editor-last=Lass |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge |lang=en|volume=3 |publisher=Cambridge University Press |date=2000}} ** {{Harvc |in=Lass |date=2000 |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |year=2000 |pages=56–186 |id={{sfnref|Lass|2000a}}}} <!-- Lass 2002 -->* {{citation |last=Lass |first=Roger |chapter=South African English|trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor-last=Mesthrie |editor-first=Rajend |date=2002 |title=Language in South Africa|trans-title=Wika sa Timog Aprika|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-79105-2}} <!-- Lawler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04573-9 |chapter=Punctuation |trans-chapter=Bantas|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lawler |first1=J. |pages=290–291 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Lawton 1982 -->* {{cite book |last=Lawton |first=David L. |chapter=English in the Caribbean|trans-chapter=Ingles sa Karibe |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=251–280 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Leech 2006 -->* {{cite book |last=Leech |first=G. N. |author-link=Geoffrey Leech |date=2006 |title=A glossary of English grammar |url=https://archive.org/details/glossaryofenglis0000leec |trans-title=Glosaryo ng balarila ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-2406-6}} <!-- LeechHundtMairSmith2009 -->* {{cite book |url=http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |last1=Leech |first1=Geoffrey |last2=Hundt |first2=Marianne |last3=Mair |first3=Christian |last4=Smith |first4=Nicholas |title=Change in contemporary English: a grammatical study|trans-title=Pagbabago sa kontemporaryong Ingles: gramatikao na pag-aaral|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86722-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140536/http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |archive-date=2 April 2015 |url-status=live}} <!-- LevineCrocket1966 -->* {{cite journal |last1=Levine |first1=L. |last2=Crockett |first2=H. J. |date=1966 |title=Speech Variation in a Piedmont Community: Postvocalic r*|trans-title=Baryasyon sa Pagbigkas sa isang Pamayanang Piedmont: Posbokalikong r*|lang=en|journal=Sociological Inquiry |volume=36 |issue=2 |pages=204–226 |doi=10.1111/j.1475-682x.1966.tb00625.x}} <!-- Li2003 -->* {{cite journal |last1=Li |first1=David C. S. |title=Between English and Esperanto: what does it take to be a world language? |trans-title=Sa Pagitan ng Ingles at Esperanto: paano maging isang pandaigdigang wika?|lang=en|journal=International Journal of the Sociology of Language |issue=164 |pages=33–63 |date=2003 |issn=0165-2516 |doi=10.1515/ijsl.2003.055}} <!-- LimAnsaldo2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01701-6 |chapter=Singapore: Language Situation|trans-chapter=Singapura: Sitwasyon sa Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lim |first1=L. |last2=Ansaldo |first2=U. |pages=387–389 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Maclagan 2010 -->* {{cite book |last=Maclagan |first=Margaret |chapter=The English(es) of New Zealand|trans-chapter=Ang (mga) Ingles ng Nueva Selanda|lang=en|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk |url-access=limited |publisher=Routledge |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk/page/n173 151]–164 |isbn=978-0-203-84932-3}} <!--MacMahon 2006 -->* {{cite book |last=MacMahon |first=M. K. |date=2006 |chapter=English Phonetics |trans-chapter=Ponetika ng Ingles|lang=en|editor1=Bas Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|location=Oxford, Inglatera|publisher=Blackwell |pages=359–382 |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Macquarie Dictionary2015 -->* {{cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |url=https://www.macquariedictionary.com.au/ |title=Macquarie Dictionary|lang=en |website=Australia's National Dictionary & Thesaurus Online &#124; Macquarie Dictionary |date=2015 |publisher=Macmillan Publishers Group Australia |url-access=registration |ref={{harvid|Macquarie Dictionary|2015}} |archive-date=21 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721141547/https://www.macquariedictionary.com.au/ |url-status=live}} <!-- Mair & Leech 2006 -->* {{cite book |last1=Mair |first1=C. |last2=Leech |first2=G. |date=2006 |chapter=Current Changes in English Syntax|trans-chapter=Mga Kasalukuyang Pagbabago sa Sintaksis ng Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|lang=en|publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Mair 2006 -->* {{cite book |last=Mair |first=Christian |date=2006 |title=Twentieth-century English: History, variation and standardization|url=https://archive.org/details/twentiethcentury0000mair | trans-title=Ingles ng Ikadalawampung Siglo: Kasaysayan, baryasyon, at pagsasapamantayan|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/S1360674307002420 |s2cid=120824612}} <!-- MazruiMazrui1998 -->* {{cite book |last1=Mazrui |first1=Ali A. |last2=Mazrui |first2=Alamin |title=The Power of Babel: Language and Governance in the African Experience |lang=en|trans-title=Ang Kapangyarihan ng Babel: Wika at Pamamahala sa Karanasang Aprikano|date=1998 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-51429-1 |url=https://books.google.com/books?id=6lQTPxdYx8kC}} <!-- McArthur1992 -->* {{cite book |editor-last=McArthur |editor-first=Tom |title=Oxford Companion to the English Language |trans-title=Pantulong ng Oxford sa Wikang Ingles|lang=en|publisher=Oxford University Press |date=1992 |isbn=978-0-19-214183-5 |doi=10.1093/acref/9780192800619.001.0001 |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00mcar}} <!-- McCrumMacNeilCran2003 -->* {{Cite book |last1=McCrum |first1=Robert |last2=MacNeil |first2=Robert |last3=Cran |first3=William |title=The Story of English |url=https://archive.org/details/storyofenglish0000mccr_c8l9 |trans-title=Ang Kuwento ng Ingles|lang=en|location=London |date=2003 |edition=3 |publisher=Penguin |isbn=978-0-14-200231-5}} <!-- McGuinness1997 -->* {{cite book |last=McGuinness |first=Diane |title=Why Our Children Can't Read, and what We Can Do about it: A Scientific Revolution in Reading|trans-title=Bakit Hindi Makapagbasa ang Ating mga Anak, at Ano ang Magagawa Natin: Rebolusyong Maagham sa Pagbabasa|lang=en|author-link=Diane McGuinness |date=1997 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-684-83161-9 |url=https://books.google.com/books?id=F-q02ZBKh3wC}} <!-- Meierkord2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00641-6 |chapter=Lingua Francas as Second Languages |trans-chapter=Mga Lingua Franca bilang mga Pangalawang Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Meierkord |first1=C. |pages=163–171 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- MerriamWebster2015 -->* {{cite dictionary |title=English - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary |entry=English |dictionary=Merriam Webster |date=26 February 2015 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/English |ref={{harvid|Merriam Webster|2015}} |archive-date=25 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325140932/http://www.merriam-webster.com/dictionary/english |url-status=live}} <!-- Methrie2006 -->* {{cite journal |last1=Mesthrie |first1=Rajend |title=New Englishes and the native speaker debate|url=https://archive.org/details/sim_language-sciences_2010-11_32_6/page/594 |trans-title=Mga Bagong Ingles at ang debate sa katutubong mananalita|lang=en|journal=Language Sciences |date=November 2010 |volume=32 |issue=6 |pages=594–601 |doi=10.1016/j.langsci.2010.08.002}} <!-- Miller 2002 -->* {{cite book |last=Miller |first=Jim |date=2002 |title=An Introduction to English Syntax |trans-title=Panimula sa Sintaksis ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-1254-8}} <!-- Montgomery -->* {{cite journal |last=Montgomery |first=M. |date=1993 |title=The Southern Accent—Alive and Well|trans-title=Ang Asento ng Katimugan–Buhay at Maayos|lang=en|journal=Southern Cultures |volume=1 |issue=1 |pages=47–64 |doi=10.1353/scu.1993.0006 |s2cid=143984864}} <!-- Mountford2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05018-5 |chapter=English Spelling: Rationale|trans-chapter=Pagbabaybay sa Ingles: Paliwanag|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Mountford |first1=J. |pages=156–159 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mufwene2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01291-8 |chapter=Language Spread |trans-chapter=Pagkalat ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Mufwene |first1=S. S. |pages=613–616 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mugglestone2012 -->* {{cite book |editor-last=Mugglestone |editor-first=Lynda |title=Oxford History of English|trans-title=Kasaysayan ng Ingles ng Oxford|publisher=Oxford University Press |date=2012 |orig-date=2006 |isbn=978-0-19-966016-2}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=April |last=McMahon |pages=180–218 |c=Restructuring Renaissance English}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=Matthew |last=Townend |pages=75–105 |c=Contacts and Conflicts: Latin, Norse, and French}} * {{cite book |last=Müller |first=Stefan |title=Grammatical theory |trans-title=Teorya sa balarila|lang=en|publisher=Language Science Press |date=2020 |isbn=978-3-96110-273-0}} <!-- Nation2001 needs more verification -->* {{Cite book |last=Nation |first=I. S. P. |title=Learning Vocabulary in Another Language|trans-title=Matuto ng Bokabularyo sa Ibang Wika|lang=en|author-link=Paul Nation |publisher=Cambridge University Press |date=2001 |url=https://books.google.com/books?id=sKqx8k8gYTkC |page=477 |isbn=978-0-521-80498-1}} <!-- National Records of Scotland2013 -->* {{cite web |publisher=National Records of Scotland |title=Census 2011: Release 2A|lang=en |series=Scotland's Census 2011 |date=26 September 2013 |url=http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152137/http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |url-status=live |ref={{sfnref|National Records of Scotland|2013}}}} <!-- Neijt2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04574-0 |chapter=Spelling Reform |trans-chapter=Reporma sa Pagbaybay|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Neijt |first1=A. |pages=68–71 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Northern Ireland Statistics and Research Agency2012 -->* {{cite web |publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency |title=Census 2011: Key Statistics for Northern Ireland December 2012 |trans-title=Senso 2011: Mga Pangunahing Estadistika para sa Hilagang Irlanda Disyembre 2012|lang=en|periodical=Statistics Bulletin |date=2012 |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |at=Table KS207NI: Main Language |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224033625/http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |archive-date=24 December 2012 |ref={{sfnref|Northern Ireland Statistics and Research Agency|2012}}}} <!-- Northrup2013 -->* {{cite book |last=Northrup |first=David |title=How English Became the Global Language|trans-title=Paano Naging Pandaigdigang Wika ang Ingles|lang=en|date=2013 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-137-30306-6 |url=https://books.google.com/books?id=YPAlPeB6IvQC}} <!-- O'Dwyer 2006 -->* {{cite book |last=O'Dwyer |first=Bernard |title=Modern English Structures: Form, Function, and Position |trans-title=Estraktura ng Modernong Ingles: Anyo, Gamit, at Posisyon|lang=en|edition=2 |publisher=Broadview |publication-place=Canada |year=2006 |isbn=978-1-55111-763-8}} <!-- Office for National Statistics official census figures for England and Wales -->* {{cite web |publisher=Office for National Statistics |title=Language in England and Wales, 2011|trans-title=Mga Wika sa Inglatera at Gales, 2011|lang=en|date=4 March 2013 |periodical=2011 Census Analysis |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html|archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115009/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html |url-status=live |ref={{sfnref|Office for National Statistics|2013}}}} <!-- OxfordLearner'sDictionary -->* {{cite web |title=Oxford Learner's Dictionaries |url=http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |access-date=25 February 2015 |publisher=Oxford |ref={{harvid|Oxford Learner's Dictionary|2015}} |archive-date=9 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040312/http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |url-status=live|lang=en}} <!-- Patrick2006aJamaica -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01760-0 |chapter=Jamaica: Language Situation|trans-chapter=Hamayka: Sitwasyon ss Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006a |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=88–90 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Patrick2006bAAVE -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05092-6 |chapter=English, African-American Vernacular|trans-chapter=Ingles, Aprikanong Amerikano Bernakular|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006b |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=159–163 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Payne & Huddleston 2002 -->* {{cite book |last1=Payne |last2=Huddleston |first1=John |first2=Rodney |editor1-last=Huddleston |editor2-last=Pullum |editor1-first=R. |editor2-first=G. K. |date=2002 |title=Cambridge Grammar of English |url=https://archive.org/details/cambridgegrammar0000hudd |trans-title=Balarila ng Ingles ng Cambridge|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781316423530.006 |isbn=978-0-521-43146-0}} * {{cite book |last=Peters |first=Pam |title=The Cambridge Guide to English Usage|url=https://archive.org/details/cambridgeguideto00pete_0 |trans-title=Ang Gabay ng Cambridge sa Paggamit sa Ingles|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-62181-6}} <!-- Phillipson2004 -->* {{cite book |last=Phillipson |first=Robert |title=English-Only Europe?: Challenging Language Policy|trans-title=Patakarang Ingles Lamang sa Europa? Paghamon sa Patakaran sa Wika|lang=en|date=28 April 2004 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-44349-9 |url=https://books.google.com/books?id=9HiCAgAAQBAJ&pg=PA47}} <!-- Richter2012 -->* {{cite book |last=Richter |first=Ingo |chapter=Introduction |trans-chapter=Panimula|editor1-last=Richter |editor1-first=Dagmar |editor2-last=Richter |editor2-first=Ingo |editor3-last=Toivanen |editor3-first=Reeta |display-editors=3 |editor4-last=Ulasiuk |editor4-first=Iryna |title=Language Rights Revisited: The challenge of global migration and communication|trans-title=Pagbisita muli sa mga Karapatan sa Wika: Ang hamon ng pandaigdigang migrasyon at komunikasyon|lang=en|date=2012 |publisher=BWV Verlag |isbn=978-3-8305-2809-8 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3u9kBAAAQBAJ&pg=PA29}} <!-- Roach1999 -->* {{cite book |last=Roach |first=Peter |title=English Phonetics and Phonology|trans-title=Ponetika at Ponolohiya ng Ingles|lang=en|date=2009 |publisher=Cambridge |edition=4}} <!-- Robinson1992 -->* {{cite book |last=Robinson |first=Orrin |author-link=Orrin W. Robinson |title=Old English and Its Closest Relatives: A Survey of the Earliest Germanic Languages |trans-title=Lumang Ingles at ang Pinakamalapit Nitong Kamag-anak: Sarbey sa mga Pinakaunang Wikang Hermaniko|lang=en|publisher=Stanford University Press |date=1992 |isbn=978-0-8047-2221-6 |url=https://archive.org/details/oldenglishitsclo0000robi |url-access=registration}} <!-- Romaine1982 -->* {{cite book |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=English in Scotland|trans-chapter=Ingles sa Eskosya|lang=en |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=56–83 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Romaine1999 -->* {{cite book |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=4|editor-last=Romaine |editor-first=Suzanne |publisher=Cambridge University Press |date=1999 |isbn=978-0-521-26477-8 |doi=10.1017/CHOL9780521264778.002}} ** {{Harvc |last=Algeo |first=John |chapter=Vocabulary |url=https://books.google.com/books?id=NxHuNOvwt7wC&pg=PA57 |in=Romaine |year=1999 |pages=57–91}} ** {{Harvc |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=Introduction |in=Romaine |year=1999 |pages=1–56 |id={{sfnref|Romaine|1999a}}}} <!-- Romaine2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00646-5 |chapter=Language Policy in Multilingual Educational Contexts|trans-chapter=Patakaran sa Wika sa mga Konteksto ng Multilingwal na Edukasyon |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last=Romaine |first=Suzanne |pages=584–596 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Routes of English -->* {{cite news |title=The Routes of English |trans-title=Ang Mga Ruta ng Ingles|lang=en|url=https://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |date=1 August 2015 |work=BBC |ref={{harvid|The Routes of English}} |archive-date=24 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151024081346/http://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |url-status=live}} <!-- Rowicka2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01848-4 |chapter=Canada: Language Situation |trans-chapter=Kanada: Sitwasyon sa Wika|lang=en|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rowicka |first1=G. J. |pages=194–195 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Rubino2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01736-3 |chapter=Philippines: Language Situation |trans-chapter=Pilipinas: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rubino |first1=C. |pages=323–326 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ryan2013 an official report of the United States Census -->* {{cite web |last=Ryan |first=Camille |title=Language Use in the United States: 2011|trans-title=Paggamit ng Wika sa Estados Unidos: 2011|lang=en|periodical=American Community Survey Reports |date=August 2013 |page=1 |url=https://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205101044/http://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-date=5 February 2016 |url-status=dead}} <!-- Sailaja 2009 -->* {{cite book |last=Sailaja |first=Pingali |title=Indian English|trans-title=Ingles ng India|lang=en |publisher=Edinburgh University Press |date=2009 |isbn=978-0-7486-2595-6 |series=Dialects of English |url=https://books.google.com/books?id=ntxWxuoRBiwC}} <!-- Schiffrin 1988 -->* {{cite book |last=Schiffrin |first=Deborah |date=1988 |title=Discourse Markers|trans-title=Mga Pananda sa Diskurso|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-35718-0 |series=Studies in Interactional Sociolinguistics |url=https://books.google.com/books?id=hs7J-WqPtPAC}} <!-- Schneider2007 -->* {{cite book |last=Schneider |first=Edgar |title=Postcolonial English: Varieties Around the World|trans-title=Poskolonyal na Ingles: Mga Barayti sa Iba't-ibang Panig ng Mundo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2007 |isbn=978-0-521-53901-2 |url=https://books.google.com/books?id=QIE6zGSd8okC}} <!-- Schonweitz2001 -->* {{cite journal |last=Schönweitz |first=Thomas |title=Gender and Postvocalic /r/ in the American South: A Detailed Socioregional Analysis |url=https://archive.org/details/sim_american-speech_fall-2001_76_3/page/258 |trans-title=Kasarian at ang Posbokalikong /r/ sa Katimugang Amerika: Detalyadong Sosyorehiyonal na Pagsusuri|lang=en|journal=American Speech |volume=76 |issue=3 |date=2001 |pages=259–285 |doi=10.1215/00031283-76-3-259 |s2cid=144403823}} <!-- Shaywitz2003 -->* {{cite book |last=Shaywitz |first=Sally E. |title=Overcoming Dyslexia: A New and Complete Science-based Program for Reading Problems at Any Level |trans-title=Pagtagumpayan ang Dyslexia: Isang Bago at Kumpletong Programang Nakaayon sa Agham para sa mga Problema sa Pagbabasa|lang=en|date=2003 |publisher=A. A. Knopf |isbn=978-0-375-40012-4 |url=https://books.google.com/books?id=hXbZ1QInSF0C}} <!-- Smith2009 -->* {{cite book |last=Smith |first=Jeremy J. |title=Old English: A Linguistic Introduction|trans-title=Lumang Ingles: Panimula sa Lingguwistika |lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86677-4}} <!-- Statistics Canada2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics Canada |title=Population by mother tongue and age groups (total), 2011 counts, for Canada, provinces and territories |trans-title=Populasyon batay sa inang wika at grupo ng edad (kabuuan), bilang noong 2011, para sa Kanada, mga lalawigan, at teritoryo|lang=en|date=22 August 2014 |url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |archive-date=26 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726032921/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |url-status=live |ref={{sfnref|Statistics Canada|2014}}}} <!-- Statistics New Zealand2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics New Zealand |title=2013 QuickStats About Culture and Identity|trans-title=2013 QuickStats ukol sa Kultura at Pagkakakilanlan|lang=en|date=April 2014 |url=http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |page=23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115195639/http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |archive-date=15 January 2015 |ref={{sfnref|Statistics New Zealand|2014}}}} <!-- Statistics South Africa2012 official census of South Africa -->* {{cite book |publisher=Statistics South Africa |title=Census 2011: Census in Brief|lang=en |id=Report No. 03‑01‑41 |date=2012 |isbn=978-0-621-41388-5 |url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |chapter=Population by first language spoken and province |ref={{sfnref|Statistics South Africa|2012}} |page=23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113164744/http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |archive-date=13 November 2015 |url-status=live |chapter-url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf#page=28 |editor-first=Pali |editor-last=Lehohla |location=Pretoria}} <!-- Stiles2018 -->* {{Cite book |last=Stiles |first=Patrick |date=2018 |title=Friesische Studien II: Beiträge des Föhrer Symposiums zur Friesischen Philologie vom 7.–8. April 1994 |trans-title=Araling Prisyano II: Mga Artikulo mula sa Föhr Symposium ukol sa Pilolohiyang Prisyano na ginanap noong ika-7 at ika-8 ng Abril 1994F0|url=https://www.academia.edu/37163852 |series=NOWELE Supplement Series |volume=12 |doi=10.1075/nss.12 |isbn=9789027272843 |language=de}} <!-- SvartikLeech2006 -->* {{cite book |last1=Svartvik |first1=Jan |last2=Leech |first2=Geoffrey |title=English: One Tongue, Many Voices |trans-title=Ingles: Isang Dila, Maraming Boses|lang=en|date=2006 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-4039-1830-7 |url=https://archive.org/details/englishonetongue0000svar_y3z3 |url-access=registration}} <!-- Swan2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05058-6 |chapter=English in the Present Day (Since ca. 1900)|trans-chapter=Ingles sa Kasalukuyang Panahon (simula c. 1900)|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Swan |first1=M. |pages=149–156 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Sweet1892 -->* {{cite book |last=Sweet |first=Henry |title=A new English grammar |trans-title=Isang bagong balarilang Ingles|lang=en|url=https://archive.org/details/anewenglishgram01sweegoog |publisher=Cambridge University Press |date=2014 |orig-date=1892}} <!-- Thomas 2008 -->* {{cite book |last=Thomas |first=Erik R. |date=2008 |chapter=Rural Southern white accents|trans-chapter=Mga asento ng mga puti sa rural na Katimugan|trans-title=Mga Barayti ng Ingles |title=Varieties of English |volume=2|lang=en |pages=87–114 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=de Gruyter |doi=10.1515/9783110208405.1.87 |isbn=978-3-11-020840-5}} <!-- ThomasonKaufman1988 -->* {{cite book |last1=Thomason |first1=Sarah G. |author-link=Sarah Thomason |last2=Kaufman |first2=Terrence |author-link2=Terrence Kaufman |title=Language Contact, Creolization and Genetic Linguistics |trans-title=Kontak sa Wika, Pagsasa-creole, at Lingguwistikang Henetiko|lang=en|url=https://archive.org/details/rosettaproject_afr_detail-2 |publisher=University of California Press |date=1988 |isbn=978-0-520-91279-3}} <!-- Toon1982 -->* {{cite book |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Variation in Contemporary American English|trans-chapter=Baryasyon sa Kontemporaryong Amerikanong Ingles|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=210–250 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- TraskTrask2010 -->* {{cite book |last=Trask |first=Robert Lawrence |author-link=Larry Trask |title=Why Do Languages Change?|trans-title=Bakit Nagbabago ang mfa Wika?|lang=en |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83802-3 |url=https://books.google.com/books?id=9qoZzBgCmFMC}} <!-- Trudgill 1999 -->* {{cite book |last=Trudgill |first=Peter |date=1999 |title=The Dialects of England|url=https://archive.org/details/dialectsofenglan0000trud_f6f5 |trans-title=Mga Dayalekto ng Inglatera|lang=en |edition=2 |publisher=Blackwell |location=Oxford |isbn=978-0-631-21815-9}} <!-- Trudgill2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01506-6 |chapter=Accent |trans-chapter=Asento|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Trudgill |first1=P. |page=14 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Trudgill & Hannah 2002 replace with 2008 5th edition -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2002 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en|edition=4 |location=London |publisher=Hodder |isbn=978-0-340-80834-4}} <!-- Trudgill & Hannah 2008 -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2008 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en |edition=5 |location=London |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-97161-1 |url=https://books.google.com/books?id=e8u8MR8MNaEC}} <!-- United Nations2008 -->* {{cite web |publisher=United Nations |title=Everything You Always Wanted to Know About the United Nations|trans-title=Lahat ng mga Gusto Mong Malaman Tungkol sa Mga Nagkakaisang Bansa|lang=en|date=2010 |url=https://digitallibrary.un.org/record/705254/files/everything_un.pdf?ln=en |quote=The working languages at the UN Secretariat are English and French. |ref={{sfnref|United Nations|2010}}}} <!-- Versloot2017 -->* {{Cite book |last=Versloot |first=Arjen P. |author-link=:fy:Arjen Versloot |chapter=Traces of a North Sea Germanic Idiom in the Fifth–Seventh Centuries AD|trans-chapter=Mga Bakas ng isang Dagat Hilagang Hermanikong Idiyoma noong Ikalima hanggang Ikapitong Siglo KP |pages=339–373 |url=https://www.cambridge.org/core/books/frisians-and-their-north-sea-neighbours/3E63327F4D3842542B0E1DD40129BE3B |title=Frisians and their North Sea Neighbours: From the Fifth Century to the Viking Age|trans-title=Mga Prisyano at ang Kanilang mga Kapitbahay sa Dagat Hilaga: Mula Ikalimang Siglo hanggang sa Panahon ng mga Viking|lang=en|date=2017 |publisher=Boydell & Brewer |isbn=978-1-78744-063-0 |doi=10.1017/9781787440630 |url-access=subscription |editor-last1=Hines |editor-first1=John |editor-last2=IJssennagger |editor-first2=Nelleke |location=Woodbridge, Inglatera}} <!-- Wardhaugh2010 -->* {{cite book |last=Wardhaugh |first=Ronald |title=An Introduction to Sociolinguistics|trans-title=Panimula sa Sosyolingguwistika |lang=en|edition=6 |publisher=Wiley-Blackwell |date=2010 |isbn=978-1-4051-8668-1 |series=Blackwell textbooks in Linguistics |volume=4}} <!-- Watts2011 -->* {{cite book |last=Watts |first=Richard J. |title=Language Myths and the History of English|url=https://archive.org/details/languagemythshis0000watt_r7c2 |trans-title=Mga Mito sa Wika at ang Kasaysayan ng Ingles|lang=en|date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-532760-1 |doi=10.1093/acprof:oso/9780195327601.001.0001}} <!--Wells 1982 -->* {{Accents of English}} <!-- Wojcik2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05081-1 |chapter=Controlled Languages|trans-chapter=Mga Kontroladong Wika|lang=en |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Wojcik |first1=R. H. |pages=139–142 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Wolfram2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04256-5 |chapter=Variation and Language: Overview|trans-chapter=Baryasyon at Wika: Buod|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Wolfram |first1=W. |pages=333–341 |isbn=978-0-08-044854-1|lang=en}} {{refend}} == Link sa labas == {{Library resources box |about=yes |by=no }} * [http://www.lel.ed.ac.uk/research/gsound/Eng/Database/Phonetics/Englishes/Home/HomeMainFrameHolder.htm Mga asento ng wikang Ingles mula sa ibat-ibang panig ng mundo]{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Pamantasan ng Edinburgh) – mga maiikling rekord ng pagbigkas sa 110 piling salitang Ingles sa 50 asento ng wika. * [http://www.dialectsarchive.com/ International Dialects of English Archive] – mga rekord ng mga asento ng katutubo at pandaigdigang pananalitang L2 ng wikang Ingles. *[http://www.britishcouncil.ph British Council Philippines] *[http://www.tesol.ph TESOL Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402170304/http://www.tesol.ph/ |date=2015-04-02 }} {{Mga wika ng Pilipinas}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Ingles, Wikang}} [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] [[Kategorya:Wikang Ingles|*]] o604wz66nz0wytn4hq8s38zniu3jmza 2214600 2214595 2026-07-04T04:53:04Z GinawaSaHapon 102500 /* Sintaksis */ 2214600 wikitext text/x-wiki {{redirect|Ingles|mga tao mula Inglatera|Mga Ingles}} {{use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{Other uses|Ingles (paglilinaw)}} {{Infobox language | name = Ingles | altname = Inggles | nativename = {{lang|en|English}} | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}} | states = Ang [[mundong Anglopono]], kabilang na ang {{enum|[[Reyno Unido]]|[[Estados Unidos]]|[[Kanada]]|[[Australia]]|[[Irlanda]]|[[Nueva Selanda]]|[[Karibeng Komonwelt]]|[[Timog Aprika]]|[[Talaan ng mga bansa at teritoryo kung saan opisyal na wika ang wikang Ingles|iba pa]]}} | speakers = [[Katutubong wika|L1]]: {{nowrap|380 milyon}} | date = 2021 | ref = <ref>{{Cite web |url=https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |title=What are the top 200 most spoken languages?|trans-title=Ano-ano ang 200 pinaka-sinasalitang wika? |website=Ethnologue |date=2023 |lang=en|archive-date=18 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230618002011/https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |url-status=live}}</ref> | speakers2 = {{plainlist| * [[Ikalawang wika|L2]]: {{nowrap|1.077 bilyon}} (2021)<ref name="Ethnologue26">{{e26}}</ref> * [[Mundong Anglopono|Kabuuan]]: 1.457 billion}} | familycolor = Indo-Europeo | fam2 = [[Mga wikang Hermaniko|Hermaniko]] | fam3 = [[Kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermaniko]] | fam4 = [[Mga wikang Ingaeboniko|Ingaeboniko]] | fam5 = [[Mga wikang Angliko|Angliko]] | ancestor = [[Proto-Ingles]] | ancestor2 = [[Lumang Ingles]] | ancestor3 = [[Gitnang Ingles]] | ancestor4 = [[Maagang Modernong Ingles]] | script = {{plainlist| * [[Sulat Latin|Latin]] ([[Alpabetong Ingles]]) * [[Futhorc]] (noon) * [[Braille ng Ingles]], [[Pinagsanib na Braille ng Ingles]] }} | nation = {{ubli |57 bansa at 30 dependensiya| Mga organisasyon kabilang na ang {{enum | [[Mga Nagkakaisang Bansa|UN]] | [[Unyong Europeo|EU]] | [[Komonwelt ng mga Bansa|Komonwelt]] | [[Pandaigdigang Hukumang Pangkrimen|ICC]] | [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|IMF]] | [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko|IOC]] | [[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|ISO]] | [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]] | [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|WTO]] | [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya|ASEAN]] | [[Organisasyon ng mga Estadong Amerikano|OAS]] }} }} | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]] (iba-iba) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | mapscale = 1.25 | map = English language distribution.svg | mapcaption = {{legend|#346699|Mga rehiyon kung saan katutubong wika ng mayorya ang wikang Ingles}} {{legend|#99ccff|Mga rehiyon kung saan opisyal o malawakang ginagamit ang wikang Ingles, pero hindi isang katutubong wika ng mayorya}} | dialects = {{hlist |class=inline |[[Britanikong Ingles]]|[[Ingles ng Hilagang Amerika|Hilagang Amerika]]|[[Ingles ng Karibe|Karibe]]|[[Ingles ng Australia|Australia]]|[[Ingles ng Nueva Selanda|Nueva Selanda]]|[[Ingles ng Timog Aprika|Timog Aprika]]|[[Ingkes ng Irlandiya|Irlandiya]]|[[Ingles ng Pilipinas|Pilipinas]]}} ([[Talaan ng mga dayalekto ng wikang Ingles|talaan]]) }} '''Inglés''',{{Efn|{{langx|en|English}} {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}}}} binabaybay ding '''Ingglés''', ang [[kanlurang wikang Hermaniko]] na nagmula sa [[Inglatera]] at ang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'' sa kasalukuyan. Nagmula ang pangalan ng wika mula sa [[mga Anglo]], isa sa mga sinaunang [[Lahing Hermaniko|grupong Hermaniko]] na [[Paglipat ng mga Anglo-Saxon sa Britanya|lumipat sa Britanya]] sa [[Pagtatapos ng panahong Romano sa Britanya|pagtatapos ng panahong Romano sa naturang lugar]]. Ingles ang [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng nagsasalita|pinakaginagamit na wika sa mundo]], dahil na rin sa matinding impluwensiya ng [[Imperyong Britaniko]] noon (na pinalitan ng [[Komonwelt ng mga Bansa]] sa kasalukuyan) gayundin ng [[Estados Unidos]] sa kasalukuyan. Ito rin ang may pinakamaraming gumagamit bilang [[pangalawang wika]], mas marami pa kesa sa mga katutubong mananalita nito. Gayunpaman, ikatlo lamang ang Ingles sa may [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng katutubong mananalita|pinakamaraming katutubong mananalita]], pagkatapos ng [[wikang Mandarin]] at [[Wikang Espanyol|Espanyol]]. Ingles ang opisyal o isa sa mga opisyal na wika ng [[Talaan ng mga bansa kung saan opisyal na wika ang Ingles|57 bansa at 30 dependensiya]], ang pinakamarami para sa kahit anong wika. Sa mga bansang tulad ng [[Estados Unidos]], [[Reyno Unido]], [[Australia]], at [[Nueva Selanda]], ito ang pinakaginagamit na wika dahil na rin sa kasaysayan bagamat hindi ito isang opisyal na wika. Isa rin ito sa mga [[Mga opisyal na wika ng Mga Nagkakaisang Bansa|opisyal na wika]] ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], [[Unyong Europeo]], at iba pang mga pandaigdigan at panrehiyong organisasyon. Ito rin ang ''de facto'' na wika ng [[diplomasya]], agham at teknolohiya, pandaigdigang kalakalan, turismo, libangan, at ng [[internet]]. Ayon sa isang pagtataya ng ''[[Ethnologue]]'' noong 2021, meron itong 1.4 na bilyong mananalita. Nagmula ang [[Lumang Ingles]] mula sa mga dayalekto ng mga kanlurang wikang Hermaniko na sinasalita ng [[mga Anglo-Saxon]]. Nakasulat sa mga ''[[rune]]'' (''futhorc'') ang wika bago ito gumamit ng [[Alpabetong Ingles|isang alpabetong nagmula sa wikang Latin]]. Hiniram kalaunan ng Lumang Ingles ang ilang balarila at pangunahing bokabularyo mula sa [[Lumang Nordiko]], isang [[hilagang wikang Hermaniko]]. Nalinang nang husto ang alpabeto at tuluyang pinalitan nito ang paggamit sa mga ''rune'', kasabay ng pag-usbong ng [[Gitnang Ingles]] matapos [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|masakop]] ng [[mga Normando]] ang Inglatera [[Labanan ng Hastings|simula noong 1066]]. Sa panahong ito matinding nanghiram ng mga salita ang Ingles mula sa [[wikang Pranses]], na ngayo'y bumubuo ng 28% ng lahat ng mga salita sa wika sa kasalukuyan, gayundin sa [[wikang Latin]], na bumubuo sa karagdagang 28%. Bagamat pawang nagmula sa Latin at iba pang [[mga wikang Romanse]] ang malaking bahagdan ng bokabularyo ng Ingles, nananatili pa ring Hermaniko ang pang-araw-araw na bokabularyo, balarila at ponolohiya nito. Umusbong naman ang [[Modernong Ingles]] matapos ng isang [[Malawakang Paglipat ng Patinig|malawakang pagbabago sa mga patinig nito]]. Ilan sa mga malapit na kamag-anak ng kasalukuyang anyo ng wika ang [[wikang Scots]], na nasa isang [[kontinuo ng mga dayalekto]] sa Ingles, gayundin ang [[mga wikang Prisyano]] at [[Mababang Aleman]]. == Klasipikasyon == Bahagi ng [[Mga wikang Indo-Europeo|pamilyang Indo-Europeo]] ang wikang Ingles, partikular na sa [[Mga kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermanikong]] sangay ng [[Mga wikang Hermaniko|mga Hermanikong wika]].{{sfn|Bammesberger|1992|pp=29–30}} Dahil pare-parehong nagmula ang Ingles at ng ibang mga wikang Hermaniko kagaya ng mga [[wikang Olandes]] at [[Wikang Aleman|Aleman]] sa iisang ninuno na tinatawag na [[Proto-Hermaniko]], nagtataglay ang mga ito ng mga magkakatulad na tampok kagaya ng paghahati sa mga [[pandiwa]] bilang [[Malakas na pandiwa (mga wikang Hermaniko)|malakas]] o [[Mahinang pandiwa (mga wikang Hermaniko)|mahinang klase]], ang paggamit sa mga [[pandiwang modal]], at pagsasailalim sa serye ng pagbabago sa pagbigkas sa mga [[katinig]] ng [[Proto-Indo-Europeo]] na kilala ngayon bilang mga [[batas Grimm]] at [[Batas Verner|Verner]].{{sfn|König|van der Auwera|1994}} Isa ang [[Lumang Ingles]] sa napakaraming [[mga wikang Ingaeboniko]] na umusbong sa isang [[Kontinuo ng mga dayalekto|kontinuo ng mga dayalektong]] sinasalita ng mga Kanlurang Hermaniko simula noong ikalimang siglo sa [[Prisya]], partikular na sa baybayin ng [[Dagat Hilaga]]. Umusbong ang Lumang Ingles mula sa mga mananalita ng mga wikang ito na lumisan sa lugar at nanirahan sa [[kapuluang Britaniko]].{{sfn|Bazelmans|2009|pp=325–326}} Kalaunan, umusbong ang [[Gitnang Ingles]], na sinundan naman ng Modernong Ingles.{{sfn|Robinson|1992}} May ilang mga dayalekto ng Luma at Gitnang Ingles na hiwalay na nalinang at naging [[mga wikang Angliko]], lalo na ang [[wikang Scots]].{{sfn|Romaine|1982|pp=56–65}} Dahil nakahiwalay ang wikang Ingles mula sa ibang mga wikang Hermaniko sa kontinente, nalinang ang sarili nitong [[bokabularyo]], [[sintaksis]], at [[ponolohiya]]. Hindi naiintindihan ang Ingles ng mga mananalita ng kahit anong wikang Hermaniko, bagamat may iilang wika katulad ng wikang Olandes at [[Wikang Prisyano|Prisyano]] na may malaki-laking antas ng kaugnayan.{{sfn|Harbert|2006}} Tradisyonal na [[Mga wikang Anglo-Prisyano|iniuugnay]] ang Ingles sa Prisyano, na madalas na ipinagpapalagay na pinakamalapit na kamag-anak ng Ingles sa mga wikang Hermaniko. Gayunpaman, ipinapakita ng modernong pananaliksik sa dalawang wika na kaunti lamang ang pagkakapareho nito sa Ingles.<ref>{{multiref2|{{harvnb|Bazelmans|2009|p=326|loc="According to most researchers, this means that there cannot have been an 'original' Anglo-Frisian entity ..."}}|{{harvnb|Stiles|2018|p=31|loc="... It is not possible to construct the exclusive common relative chronology that is necessary in order to be able to establish a node on a family tree. The term and concept of 'Anglo-Frisian' should be banished to the historiography of the subject."}}}}</ref> Bagamat parehong sumailalim ang dalawa sa magkaparehong serye ng pagbabago sa tunog, hindi ito naganap nang sabay upang masabing may matindi silang kaugnayan sa isa't-isa.{{sfn|Versloot|2017|pp=341–342}}{{sfn|Stiles|2018|pp=5–6}} == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng wikang Ingles}} === Proto-Hermaniko patungong Lumang Ingles === [[File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|thumb|Manuskritong nakasulat sa [[panulatang unsiyal]] ng [[epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa [[Lumang Ingles]], isinulat noong bandang taong 975 hanggang 1025.{{pb}} Nagsimula ang tula sa: {{lang|ang|Hƿæt ƿē Gārde{{\}}na ingēar dagum þēod cyninga{{\}}þrym ge frunon ...}}[Pakinggan! Ating narinig ang kadakilaan ng nagdaang panahon ng mga katutubong hari ng mga {{Lang|ang|Gār-Dene}} [isang maalamat na tribo ng [[mga Danes]]<nowiki>] ...]</nowiki>]] [[Lumang Ingles]], o Anglo-Sahon, ang pinakaunang anyo ng wikang Ingles na ginamit mula bandang taong 450 hanggang 1150. Nagmula ito sa mga dayalekto ng [[mga kanlurang wikang Hermaniko]], minsang tinutukoy bilang [[mga wikang Anglo-Prisyano]] o di kaya'y [[mga wikang Hermaniko ng Dagat Hilaga]], na sinasalita sa rehiyon ng [[Prisya]], [[Mababang Sahonya]], at katimugang [[Jutland]] (sakop ngayon ng [[Dinamarka]] at [[Alemanya]]) ng mga Hermanikong kilala sa kasaysayan bilang [[mga Anglo]], [[Mga Sahon|Sahon]], at [[Mga Yuto|Yuto]].<ref>{{Cite book |last=Baugh |first=Albert |title=A History of the English Language |date=1951 |publisher=Routledge & Kegan Paul |location=London |pages=60–83, 110–130 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles}}</ref> Simula noong ikalimang siglo, [[Paninirahan ng mga Anglo-Sahon sa Britanya|tumira]] ang mga Anglo-Sahon sa Britanya matapos itong [[Pagtatapos ng panahon ng mga Romano sa Britanya|lisanin ng mga Romano]]. Pagsapit ng ikapitong siglo, Lumang Ingles na ang pangunahing wikang sinasalita sa lugar at pinalitan ang mga [[wikang Karaniwang Britoniko]] at [[Britanikong Latin]] na sinalita noong [[Romanong Britanya|panahon ng mga Romano]].{{sfn|Collingwood|Myres|1936}}{{sfn|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}{{sfn|Blench|Spriggs|1999}} Ang wika gayundin sa lugar ng [[Inglatera]] ay parehong pinangalan mula sa mga Anglo.{{sfn|Bosworth|Toller|1921}} Nahahati ang Lumang Ingles sa dalawang dayalektong Angliko ([[Mersiyano]] at [[Nortumbriyo]]) at dalawang dayalektong Sahon ([[Kentiko]] at [[Kanlurang Sahon]]).{{sfn|Campbell|1959|p=4}} Dahil sa impluwensiya ng [[kaharian ng Wessex]] at ang reporma sa edukasyon noong panahon ni [[Alfredo ang Dakila|haring Alfredo]] noong ikasiyam na siglo, Kanlurang Sahon ang siyang naging [[Pamantayang wika|pamantayan]] sa pagsusulat sa Lumang Ingles.{{sfn|Toon|1992|loc=Chapter: Old English Dialects}} Nakasulat ang [[Panulaang epiko|epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa Kanlurang Sahon, habang nakasulat naman sa Nortumbriyo ang pinakalumang [[tula]] sa wikang Ingles na ''[[Himno ni Caedmon]]''.{{sfn|Donoghue|2008}} Gayunpaman, nalinang ang Modernong Ingles mula sa dayalektong Mersiyano habang nalinang naman ang [[wikang Scots]] mula sa Nortumbriyo. Isinulat ang ilang mga pinakamaagang tala ng Lumang Ingles gamit ng [[alpabetong runiko]],{{sfn|Gneuss|2013|p=23}} bagamat ginamit kalaunan ang [[alpabetong Latin]] pagsapit ng ikapitong siglo; gumamit ito ng mga [[Panulatang unsiyal|kalahating unsiyal]] na titik at may kasama ring mga runikong titik na ''[[wynn]]'' {{angbr|{{lang|ang|ƿ}}}}, ''[[Thorn (titik)|thorn]]'' {{angbr|{{lang|ang|þ}}}}, at mga binagong titik Latin na ''[[eth]]'' {{angbr|{{lang|ang|ð}}}} at ''[[Æ|ash]]'' {{angbr|{{lang|ang|æ}}}}.{{sfn|Gneuss|2013|p=23}}{{sfn|Hogg|Denison|2006a|pp=30–31}} Malaki ang pagkakaiba ng Lumang Ingles sa modernong anyo ng wika. Hindi ito mauunawaan ng isang mananalita ng Ingles sa ika-21 siglo nang walang pagsasanay. Halos kapareho ang [[Balarila ng Lumang Wikang Ingles|balarila nito]] sa [[Balarila ng wikang Aleman|balarila]] ng [[wikang Aleman]]: maraming mga [[impleksiyon]] sa dulo ng salita at anyo ang mga [[pangngalan]], [[pang-uri]], [[panghalip]], at [[pandiwa]], at mas malaya ang [[ayos ng salita]] nito kesa sa modernong anyo nito. May mga anyo ang Modernong Ingles para sa [[Kaukulan (balarila)|kaukulan]] ({{Lang|en|grammatical case}}) ng panghalip (halimbawa [panlalaki] 'siya': {{Lang|en|he, him, his}}) at may iilan din para naman sa mga pandiwa (halimbawa 'magsalita': {{Lang|en|speak, speaks, speaking, spoke, spoken}}), pero sa Lumang Ingles, meron ding mga kaukulan para sa mga pangngalan at may mga dagdag na impleksiyon din ang mga pandiwa para sa [[Katauhan (balarila)|katauhan]] at [[kailanan]].{{sfn|Hogg|1992a}}{{sfn|Smith|2009}}{{sfn|Trask|2010}} === Impluwensiya ng Lumang Nordiko === Sa pagitan ng ikawalo hanggang ika-11 siglo, sumailalim ang Ingles na sinasalita sa ilang mga rehiyon sa impluwensiya ng [[Lumang Nordiko]], na isang [[Hilagang wikang Hermaniko]]. Dahil sa sunod-sunod na pagkolonisa ng [[mga Nordiko]] sa ilang bahagi ng Britanya noong panahong ito, nakakasalamuha ng mga mananalita ng Lumang Ingles sa mga mananalita ng Lumang Nordiko. Pinakamatindi ang interaksyon sa dalawang wika sa mga barayti ng wikang sinasalita sa hilagang-silangan na sakop noon ng [[Danelaw]] sa rehiyon ng [[York]]. Sa kasalukuyan, pinakamakikita ang impluwensiyang ito sa wikang Scots at sa [[Hilagang Ingles]]. Nakasentro ang impluwensiya ng mga Nordiko sa [[Lindsey]] sa [[Midlands]]. Matapos mapasailalim ang Lindsey sa kapangyarihan ng mga Anglo-Sahon noong taong 920, mabilis na kumalat ang Ingles sa naturang rehiyon. Sa modernong Ingles, ang impluwensiya ng mga Nordiko ay makikita sa [[panghalip]] sa ikatlong katauhan na nagsisimula sa ''th-'' ('sila', 'nila', 'kanila': {{Lang|en|they, them, their}}), na siyang pumalit sa mga orihinal na panghalip ng Anglo-Sahon na nagsisimula naman sa ''h-'' ({{Lang|ang|hie, him, hera}}).{{sfn|Thomason|Kaufman|1988|pp=284–290}} Makikita rin ito sa mga hiram na salita na pumalit sa mga katutubong Lumang Ingles kagaya ng {{Lang|en|give}} ('magbigay'), {{Lang|en|get}} ('kumuha'), {{Lang|en|sky}} ('langit'), {{Lang|en|skirt}} ('palda'), at {{Lang|en|egg}} ('itlog'). Mauunawaan ang Lumang Nordiko nang maayos-ayos ng mga mananalita ng ilang mga dayalekto ng Lumang Ingles, lalo na sa may hilaga.{{sfn|Kastovsky|1992|pp=320, 332}} === Gitnang Ingles === {{Quote box||align=right|quoted=true|salign=right|quote={{lang|enm|Englischmen þeyz hy hadde fram þe bygynnyng þre manner speche, Souþeron, Northeron, and Myddel speche in þe myddel of þe lond, ... Noþeles by comyxstion and mellyng, furst wiþ Danes, and afterward wiþ Normans, in menye þe contray longage ys asperyed, and som vseþ strange wlaffyng, chyteryng, harryng, and garryng grisbytting.}}{{pb}}[Bagamat sa simula pa lamang, may tatlong paraan na ang mga Ingles sa pagsasalita, yaong nasa Katimugan, nasa Hilaga, at nasa Midlands sa gitna ng bansa, ... Gayunpaman, dahil sa pakikihalubilo at paghahalo, umusbong ang wika ng bansa mula sa mga ito, habang may iilan na gumagamit pa rin ng kakaibang pag-uutal, daldalan, ungol, at nakakarinding ngitngitan.]|source=[[Juan ng Trevisa]], {{circa|1385}}{{sfn|Hogg|2006|pp=360–361}}|width=300px}} Karaniwang pinepetsahan ang pagsisimula ng [[Gitnang Ingles]] sa [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|pananakop ng mga Normando]] sa Britanya mula noong 1066. Sa mga sumunod na siglo pagkatapos, sumailalim ang Ingles sa matinding impluwensiya ng anyo ng [[Lumang Pranses]] na sinasalita ng mga Normando na nanirahan sa Inglatera at naging bago nitong namumunong uri; kilala ito ngayon bilang [[Lumang Normando]]. Sa paglipas ng mga dekada, pawang mga naging bihasa sa dalawang wika ang parehong gitna at nakatataas na uri ng lipunan, mapa-Ingles man o Normando. Pagsapit ng 1150, bihira na lang sa panahong ito ang mga miyembro ng aristokrasya na marunong lamang ng Pranses.{{sfn|Townend|2012|pp=81–82}} Kalaunan, nalinang ang wikang Pranses na ginagamit ng mga Normando bilang [[wikang Anglo-Normando]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Ian |title=A Companion to the Anglo-Norman World|trans-title=Gabay sa Mundong Anglo-Normando |chapter=Language and Literature|trans-chapter=Wika at Panitikan |lang=en|publisher=Boydell and Brewer |date=2002 |isbn=978-1-84615-046-3 |doi=10.1017/9781846150463.011 |pages=191–214}}</ref> Matuturo rin ang paghihiwalay ng Luma sa Gitnang Ingles sa kapanahunan ng paggawa sa komposisyong ''[[Orculum]]'' ng [[Mga Agustino|Agustinong kanon]] na si [[Orrm]] noong ika-12 siglo, na nagtatampok sa paghahalo ng mga elemento ng Lumang Ingles at Anglo-Normando sa kauna-unahang pagkakataon.{{sfn|Townend|2012|pp=99–100}} Samantala, nanatili pa ring marunong lamang sa Ingles ang mababang uri, na kumakatawan sa napakalaking bahagdan ng populasyon. Sa panahong ito, maraming hiram na salita ang ginamit nila na may kinalaman sa politika, batas, at iba pang mga prestihiyosong gawain.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=39}} Halimbawa, nagmula sa Pranses na {{Lang|fr|trône}} ang salitang Ingles na {{Lang|en|throne}}, na tumutukoy sa pisikal na inuupuan ng isang hari gayundin sa metaporikal na kapangyarihan nito.<ref>{{cite journal |url=https://scholarworks.harding.edu/tenor/vol5/iss1/5 |title=Effects of the Norman Conquest on the English Language|trans-title=Mga Epekto ng Pananakop ng mga Normando sa Wikang Ingles|lang=en|first=Curt |last=Baker |date=Spring 2016 |journal=Tenor Times |volume=5}}</ref> Naging simple rin sa panahong ito ang mga impleksiyon ng Ingles, maaaring dahil sa paghahalo ng Lumang Nordiko at Lumang Ingles, na pawang parehas sa [[Morpolohiya (lingguwistika)|morpolohiya]] ngunit magkaiba ng impleksiyon. Nawala rin ang pagkakaiba ng [[kaukulang palagyo]] (nominatibo) at [[Kaukulang palayon|palayon]] (akusatibo) maliban sa mga [[panghalip panao]], nawala rin ang [[kaukulang pagamit]] (instrumental), at naging para lamang sa [[Pag-aari (balarila)|pag-aari]] ang [[kaukulang paari]] (henetibo). Naging regular din ang maraming mga di-regular na anyo ng impleksiyon,{{sfn|Lass|1992|pp=103–123} at naging payak rin ang sistema ng [[Kasunduan (balarila)|kasunduan]] sa mga pangungusap, na humantong sa isang hindi gaanong malayang [[ayos ng salita]].{{sfn|Fischer|van der Wurff|2006|pp=111–113}} Ilan sa mga sikat na panitikang naisulat sa Gitnang Ingles ang ''[[Mga Kuwento sa Canterbury]]'' ({{Circa|1400}}) ni [[Geoffrey Chaucer]] at [[Ang Kamatayan ni Arturo|''Ang Kamatayan ni Arturo'']] (1485) ni [[Thomas Malory]]. Naging talamak sa panahong ito ang paggamit sa panitikan ng [[dayalekto]] ng mga rehiyon, kagaya sa mga gawa ni Chaucer.<ref>{{cite web |last1=Horobin |first1=Simon |title=Chaucer's Middle English |trans-title=Gitnang Ingles ni Chaucer|lang=en|url=https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |website=The Open Access Companion to the Canterbury Tales |publisher=Louisiana State University|quote=The only appearances of their and them in Chaucer's works are in the Reeve's Tale, where they form part of the Northern dialect spoken by the two Cambridge students, Aleyn and John, demonstrating that at this time they were still perceived to be Northernisms |archive-date=3 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203092713/https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |url-status=live}}</ref> Mababasa sa [[Bibliya ni Wycliffe|unang salin sa Ingles]] ni [[John Wycliffe]] sa [[Bibliya]] noong 1382 ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 bilang: "{{Lang|enm|Foxis han dennes, and briddis of heuene han nestis}}" ('May mga lungga ang mga [[soro]], at may mga pugad ang mga [[ibon]] sa langit').<ref>{{cite web |last=Wycliffe |first=John |url=http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |publisher=Wesley NNU |title=Bible|trans-title=Bibliya |lang=en |archive-date=2 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202202047/http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |url-status=live}}</ref> Mapapansin rito na may [[Panlapi|hulaping]] ''-n'' pa rin sa [[Pandiwa|pandiwang]] {{Lang|en|have}} ('magkaroon') pero wala na sa mga [[pangngalan]]. : === Maagang Modernong Ingles === [[File:Great_Vowel_Shift2a.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Great_Vowel_Shift2a.svg|thumb|Ang [[Malawakang Pagbabago ng Patinig]] na naganap sa mga mahahabang patinig ng Maagang Modernong Ingles. Matapos naging mga diptonggo {{IPA|/ai au/}} ang mga [[nakabukang patinig]] {{IPA|/iː uː/}}, umangat nang isang antas kalaunan ang bawat [[nakasarang patinig]] upang matumbasan ang pagbabago.]] Saklaw ng [[Maagang Modernong Ingles]] ng ika-14 hanggang ika-18 siglo ang pagsimple pa lalo na sistema ng impleksiyon, pagsasakodigo sa wika, at ang tinatawag na [[Malawakang Pagbabago sa Patinig]], kung saan nagsimulang lumipat ang mga [[patinig]] sa mga salitang Ingles patungo sa modernong bigkas nito. [[Pag-angat (lingguwistika)|Umangat]] ang mga [[Gitnang patinig|gitna]] at [[nakabukang patinig]] at [[Paghahati sa patinig|nahati]] bilang mga [[diptonggo]] ang mga [[nakasarang patinig]]. Halimbawa, binibigkas noon ang salitang Ingles na {{Lang|en|bite}} ('kagat', binabasa ''bayt'') bilang {{Lang|en|beet}} ('[[remolatsa]]') sa kasalukuyan, at binibigkas naman noon ang {{Lang|en|bout}} sa {{Lang|en|about}} ('tungkol', binabasa ''abawt'') bilang {{Lang|en|boot}} ('bota') sa kasalukuyan. Ito ang dahilan kung bakit may malaking pinagkaiba ang pagbigkas sa mga salitang Ingles at sa pagbaybay sa mga ito; ito rin ang dahilan bakit maraming pwedeng maging tunog ang bawat patinig ng Ingles kumpara sa ibang mga wika.{{sfn|Lass|2000a}}{{sfn|Görlach|1991|pp=66–70}} Nagsimula maging prestihiyoso ang paggamit sa wikang Ingles, kumpara sa Normandong Pranses, sa kasagsagan ng kapanahunan ni [[Enrique V ng Inglatera]]. Sinimulang gamitin ng [[Court of Chancery]] sa [[Westminster, London|Westminster]] ang Ingles sa mga [[Writ|opisyal na dokumento]] nito noong bandang 1430, at nabuo dahil rito ang isang bagong pamantayang anyo ng Gitnang Ingles na tinatawag na [[Pamantayang Chancery]] mula sa mga dayalekto ng [[London]] at [[Silangang Midlands]]. Noong 1476, ipinakilala ni [[William Caxton]] sa Inglatera ang [[palimbagan]], na lalong nagpalawak pa sa impluwensiya ng naturang pamantayan ng Ingles.{{sfn|Nevalainen|Tieken-Boon van Ostade|2006|pp=274–279}} Kabilang sa mga panitikang nakasulat sa Maagang Modernong Ingles ang mga gawa ni [[William Shakespeare]] gayundin ang [[King James Version|Bersiyon ni Haring Jaime]] (KJV) ng Bibliya noong 1611. Bagamat halos katulad na ng modernong bigkas at baybay ang mga salita sa puntong ito, may mga pagkakaiba pa rin sa bigkas mula sa modernong Ingles, kagaya ng pagbigkas pa rin sa mga kumpol-katinig na {{IPA|/kn ɡn sw/}} sa {{Lang|en|knight}} ('[[kabalyero]]'), {{Lang|en|gnat}} ('[[niknik]]'), at {{Lang|en|sword}} ('[[espada]]'), na sa ngayo'y pawang mga di na binibigkas ang isa sa mga katinig nito.{{Efn|Hindi na binibigkas ang ''k'' at ''g'' sa {{IPA|/kn/}} at {{IPA|/gn/}}, habang di naman binibigkas na ang ''w'' sa {{IPA|/sw/}}.}} Ilan sa mga tampok ng Maagang Modernong Ingles na ginamit ni Shakespeare ay maituturing na'ng laos o makaluma sa modernong mambabasa nito.{{sfn|Cercignani|1981}} Mababasa ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 sa KJV bilang: "{{Lang|en|The Foxes have holes and the birds of the ayre have nests.}}" ('May mga lungga ang mga soro habang may mga pugad ang mga ibon ng himpapawid.') Dito, mapapansin ang pagkawala ng mga [[Kaukulan (lingguwistika)|kaukulan]] at ang resulta nito tulad halimbawa ng paggamit sa ayos na [[paksa–pandiwa–layon]] ({{Lang|en|subject–verb–object}}) at sa salitang {{Lang|en|of}} bilang pamalit sa nawalang [[kaukulang paari]]. Makikita rin dito ang mga hiram na salitang nagmula sa Pranses kagaya ng {{Lang|en|ayre}} (ngayo'y {{Lang|en|air}}, 'himpapawid') at sa ibang mga kaso, nagpalit mismo sa katutubong salita nito tulad ng {{Lang|en|bird}} ('ibon') na pumalit sa Lumang Ingles na {{Lang|ang|fugol}}.{{sfn|Lass|2006|pp=46–47}} === Pagkalat === Pagsapit ng huling bahagi ng ika-18 siglo, naipakalat ng [[Imperyong Britaniko]] ang wikang Ingles sa mga teritoryo at nasasakupan nito. Dahil sa paggamit sa kalakalan, agham at teknolohiya, diplomasya, sining, at pormal na edukasyon, Ingles ang naging pinakaunang tunay na pandaigdigang wika, na ginagamit sa pandaigdigang komunikasyon.{{sfn|How English evolved into a global language|2010}}{{sfn|The Routes of English}} Ginamit ito sa Hilagang Amerika, ilang bahagi ng Aprika, Oseaniya, at iba pang mga rehiyon. Nang lumaya ang mga bansang may maraming [[katutubong wika]], Ingles ang ginamit nilang [[opisyal na wika]] upang maiwasan ang mga politikal na balakid dahil sa paggamit sa isang katutubong wika kesa sa iba.{{sfn|Romaine|2006|p=586}}{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Bumilis pa lalo ang pagkalat ng wika dahil sa mabilis na paglaki ng impluwensiya sa kultura at politika ng [[Estados Unidos]] matapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], gayundin sa pagbobrodkast sa buong mundo sa wikang Ingles ng mga brodkaster tulad ng [[BBC]] ng [[Reyno Unido]].{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Ingles ang pinakaginagamit na wika sa ika-21 siglo.{{sfn|McCrum|MacNeil|Cran|2003|pp=9–10}} Habang nalilinang ang modernong Ingles, nabuo ang mga pamantayang gabay para sa wika, na ginamit kalaunan sa opisyal na paraan kagaya halimbawa sa pampublikong edukasyon at pahayagan. Noong 1755, nilathala ni [[Samuel Johnson]] ang ''[[Dictionary of the English Language]]'', na nagpakilala sa pamantayang pagbaybay at paggamit sa mga salita. Samantala, nilathala naman ng Amerikanong si [[Noah Webster]] noong 1828 ang isang [[Diksiyonaryong Webster|diksiyonaryo]] na may layuning makapagtatag ng isang pamantayang anyo sa pagsusulat at pagsasalita ng [[Amerikanong Ingles]] na hiwalay sa pamantayan ng Britanya. Sa Britanya, unti-unting bumaba ang tingin sa mga dayalekto at barayti ng [[Britanikong Ingles]] na wala sa pamantayan, na nagpabilis sa paggamit ng mga prestihiyosong dayalekto ng mga nasa gitnang uri.{{sfn|Romaine|1999a}} Sa modernong Ingles, wala na halos mga kaukulan; tanging makikita na lang ito sa mga [[panghalip]]. Halos matatag na rin ang [[paksa–pandiwa–layon]] (SVO) na [[ayos ng salita]].{{sfn|Romaine|1999a}} Naging talamak na rin ang paggamit sa ilang mga pagbabago sa wika kagaya ng [[Do-support|paggamit ng salitang ''do'']] para sa mga kaso kung saan kinakailangang [[Pagbaliktad sa paksa at pantulong|baliktarin]] ang mga [[sugnay]] tulad sa mga tanong.{{Efn|Isang halimbawa nito ang paggawa ng mga tanong sa pamamagitan ng pagbaliktad sa [[pandiwang pantulong]] ({{lang|en|auxiliary verb}}, hal. {{lang|en|is, are, am}}) at sa paksa: ang "{{lang|en|He will laugh}}" ('Tatawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Will he laugh?}}" ('Tatawa ba siya?') sa anyong patanong nito. Gayunpaman, kung walang pandiwang pantulong, ginagamit ang salitang {{lang|en|do}} bilang pamalit sa nawawalang pandiwa: ang "{{lang|en|He laughs.}}" ('Tumawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Did he laugh}}" ('Tumawa ba siya?'). Pansinin na nasa anyong pangnakaraan ang pandiwang {{lang|en|do}} ({{lang|en|did}}) rito.}} Dumami rin ang mga kaso ng paggamit sa anyong progresibo (mga nagtatapos sa hulaping {{Lang|en|–ing}} ng [[pandiwa]], at tuloy-tuloy ring nagiging regular ang mga pandiwang may di-regular na anyo (hal. {{Lang|en|dreamed}} ('napanaginipan') imbes na {{Lang|en|dreamt}}) gayundin sa paggamit pa lalo sa mga analitikal na alternatibo sa mga impleksiyon (hal. {{Lang|en|more polite}} ('mas magalang') imbes na {{Lang|en|politer}}). Dahil sa tindi ng presensiya sa midya ng Amerikanong Ingles, naiimpluwensiyahan na rin pati ang Britanikong Ingles.{{sfn|Leech|Hundt|Mair|Smith|2009|pp=18–19}}{{sfn|Mair|Leech|2006}}{{sfn|Mair|2006}} == Heograpiya == [[File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|thumb|{{legend|#045a8d|Katutubong wika ng mayorya}} {{legend|#0674b6|Katutubong wika ng mayorya at isa sa mga opisyal na wika}} {{legend|#439dd4|Opisyal na wika pero katutubong wika ng minorya}} {{legend|#9bbae1|Pangalawang wika: sinasalita ng lagpas 20% ng populasyon, ''de facto'' na wika ng trabaho, pamahalaan, edukasyon, atbp.<ref name="Ethnologue26" />}}]] Ayon sa isang ulat noong 2016, tinatayang nasa 400 milyong katao ang [[Katutubong wika|katutubong mananalita]] ng wikang Ingles, at nasa 1.1 bilyong katao naman ang nagsasalita nito bilang [[pangalawang wika]].<ref>{{cite web |last1=Breene |first1=Keith |date=15 November 2019 |title=Which countries are best at English as a second language? |trans-title=Ano-anong mga bansa at pinakamagaling mag-Ingles bilang pangalawang wika? |url=https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161125144549/https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b/ |archive-date=25 November 2016 |access-date= |publisher=World Economic Forum |language=en}}</ref> Ingles ang wika na may pinakamaraming mananalita sa kabuuan, na sinasalita sa lahat ng kontinente.{{sfn|Crystal|2003b|p=106}} Nakadepende ang dami ng mga mananalita bilang pangalawang wika o bilang banyagang wika sa antas ng kagalingan, mula 400 milyon hanggang lagpas 1 bilyon.{{sfn|Crystal|2003b|pp=108–109}} Tinataya naman noong 2003 na mas marami ang mananalita ng Ingles bilang pangalawang wika kumpara sa mga katutubong mananalita nito nang tatlo sa isa.{{sfn|Crystal|2003a|p=69}} === Tatlong bilog ng Ingles === [[File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|thumb|Kagalingan sa wikang Ingles ng piling mga bansa sa [[Europa]] at [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] ayon sa isang ulat noong 2019:<ref>{{cite web |title=EF English Proficiency Index 2019 |url=https://www.ef.com/assetscdn/WIBIwq6RdJvcD9bc8RMd/cefcom-epi-site/reports/2019/ef-epi-2019-english.pdf |pages=6–7 |language=en}}</ref> {{legend|#407294|Napakataas (63.07–70.27)}} {{legend|#5A857D|Mataas (58.26–61.86)}} {{legend|#9DBB88|Katamtaman (52.50–57.38)}} {{legend|#E7CB5B|Mababa (48.69–52.39)}} {{legend|#F47B4B|Napakababa (40.87–48.19)}} {{legend|#c0c0c0|Hindi kasama sa ulat}}]] Grinupo ng [[Lingguwistika|lingwistang]] si [[Braj Kachru]] ang mga bansa sa mundo sa tatlong bilog ayon sa antas ng paggamit sa wikang Ingles rito. Ipinapakita ng modelong ito ang pagkalat ng Ingles mula sa mga katutubong bansa nito patungo sa iba, gayundin sa dami ng gumagamit nito sa isang partikular na bansa. Tinatawag ang tatlong bilog bilang "loob", "labas", at "lumalawak". Maaaring gumalaw ang mga bansa papaloob o papalabas depende sa magiging kahihinatnan ng wika rito sa hinaharap.{{sfn|Kachru|2006|p=196}}{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=2}} * '''Loobang bilog''' ({{Lang|en|inner circle}}) ang mga bansa na may malaking porsyento ng populasyon ang katutubong mananalita ng Ingles. Kabilang rito ang [[Reyno Unido]], [[Estados Unidos]], [[Canada|Kanada]], [[Australia]], [[Nueva Selanda]], [[Irlanda]], at [[Timog Aprika]].{{sfn|Kachru|2006|p=196}} * '''Labas na bilog''' ({{Lang|en|outer circle}}) ang mga bansa na may mas maliit na bilang ng mga katutubong mananalita ng Ingles ngunit ginagamit bilang pangalawang wika para sa mga pang-araw-araw na gawain at institusyon kagaya sa edukasyon, pamahalaan, at negosyo. Kabilang rito ang [[Pilipinas]], gayundin ang [[Nigeria]], [[Indiya|India]], [[Pakistan]], [[Malaysia|Malasya]], [[Singapore|Singapura]], at [[Jamaica|Hamayka]].{{sfn|Bao|2006|p=377}} * '''Lumalawak na bilog''' ({{Lang|en|expanding circle}}) ang mga bansa kung saan hindi karaniwang sinasalita ang Ingles at tinuturo bilang isang banyagang wika. Sa mga bansang ito kumakalat ang wikang Ingles dahil sa katayuan nito bilang isang pandaigdigang wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=5}} === Plurisentrikong wika === Isang [[plurisentrikong wika]] ang Ingles; ibig sabihin, wala itong iisang pambansang otoridad na namamahala sa pamantayan ng wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=2}}{{sfn|Romaine|1999}}{{sfn|Baugh|Cable|2002}} Madalas na sinusundan ng sinasalitang Ingles lalo na sa brodkasting ang mga pambansang pamantayan sa pagbigkas na kinagisnan imbes na isinakodigo. Karaniwang malalaman sa kanilang [[aksent]] kung saan nagmula ang mga brodkaster,{{sfn|Trudgill|2006}} pero madalas na sinusulat ang iskrip sa mga balita sa isang [[Ortograpiya ng wikang Ingles|pandaigdigang anyo ng pamantayang Ingles]]. Tipikal na dinidikta ng konsenso mula sa mga iskolar ng wika ang mga karaniwang gawi sa pagsusulat sa Ingles, hindi mula sa isang pamahalaan o pandaigdigang organisasyon.{{sfn|Ammon|2008|pp=1537–1539}} Maiintindihan ng mga Amerikanong tagapakinig ang maraming brodkast na nagmula sa Britanya at kabaligtaran. Maiintindihan ng mga mananalita ng Ingles ang karamihan sa kahit anong mga programa sa radyo at telebisyon gayundin sa mga pelikulang nagmula sa mga [[Anglospero|bansang nagsasalita ng Ingles]].{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=122}} Parehong may pormal at di-pormal na estilo ang pamantayan at panrehiyong barayti ng Ingles, at tanging nagkakaiba lamang sa mga salitang ginagamit (hal. {{Lang|en|lift}} sa Britanya habang {{Lang|en|elevator}} sa Amerika), sintaksis (hal. {{Lang|en|on the weekend}} sa Amerika habang {{Lang|en|at the weekend}} sa Britanya), at paggamit sa teknikal at di-teknikal na rehistro.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|pp=5–6}} Dahil sa kasaysayan ng paninirahan sa mga bansang nasa loobang bilog, nagawang maipantay ng Britanya ang pagkakaiba sa dayalekto at makagawa ng mga anyong [[koine]] ng Ingles sa [[Timog Aprika]], [[Australya|Australia]], at [[Nueva Selanda]].{{sfn|Deumert|2006|p=130}} Mabilis na natutong mag-Ingles ang marami sa mga migranteng nanirahan sa Estados Unidos. Sa kasalukuyan, malaking bahagdan ng populasyon ng Estados Unidos ngayon ay kaya lamang magsalita ng iisang wika.{{sfn|Deumert|2006|p=131}}{{sfn|Ryan|2013|loc=Table 1}} Ukol sa pambansang katayuan ng wikang Ingles sa mga piling bansa, * Sa Australia, walang itinalagang opisyal na wika sa parehong pambansa at pang-estadong lebel.<ref>{{Cite journal |last=Ward |first=Rowena |date=2019 |title='National' and 'Official' Languages Across the Independent Asia-Pacific |trans-title='Pambansa' at 'Opisyal' na mga Wika ng Malayang Asya-Pasipiko|lang=en|journal=Journal of Multidisciplinary International Studies |volume=16 |issue=1/2 |pages=83–84 |doi=10.5130/pjmis.v16i1-2.6510 |doi-access=free}}</ref> * Sa [[Kanada]], parehong opisyal na wika sa pambansang lebel ang Ingles at [[Wikang Pranses|Pranses]].<ref>{{cite web |url=http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |archive-url=https://archive.today/20130410031606/http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |url-status=dead |archive-date=10 April 2013 |title=40 Years of the Official Languages Act |publisher=Department of Justice Canada |lang=en|trans-title=40 Taon ng Official Languages Act}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) rin sa anim na lalawigan at tatlong teritoryo ang Ingles, habang wala namang itinalagang opisyal na wika sa tatlong lalawigan. Sa [[Québec|Quebec]], Pranses lamang ang tanging opisyal na wika nito.<ref>{{cite web |url=https://www.legisquebec.gouv.qc.ca/en/tdm/cs/C-11 |title=Charter of the French language |last= |first= |date=26 March 2024 |website=Légis Québec |publisher=Québec Official Publisher |lang=en|trans-title=Karta ng Wikang Pranses}}</ref> * Sa [[Republika ng Irlanda|Irlanda]], Ingles ang itinalagang pangalawang wika ng bansa, habang [[Wikang Irlandes|Irlandes]] naman ang itinalagang unang wika.<ref>{{cite web |url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/en/html#part2 |title=Article 8 of the Constitution of Ireland|trans-title=Artikulo 8 ng Saligang-batas ng Irlanda|lang=en|last= |first= |date=January 2020 |website=Irish Statute Book}}</ref> * Bagamat mayorya ng populasyon ng Nueva Selanda ang nagsasalita ng Ingles, tanging [[Wikang Māori|Maori]] at ang [[Wikang nakasenyas ng Nueva Selanda|pambansang wikang nakasenyas]] nito ang itinalagang opisyal na wika ng bansa.<ref>{{cite web |title=Maori Language Act 1987 |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/1987/0176/latest/DLM124116.html |lang=en}}</ref> <ref>{{cite news |url=http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |title=Recognition for sign language |date=6 April 2006 |work=[[Television New Zealand]] |trans-title=Pagkilala sa wikang nakasenyas |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=15 Mayo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515221254/http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |url-status=dead }}</ref> * Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Reyno Unido]]. Gayunpaman, sa [[Gales]] at [[Hilagang Irlanda]], Ingles ang isa sa mga opisyal na wika nito.<ref>{{cite journal |last1=Huws |first1=Catrin Fflur |title=The Welsh Language Act 1993: A Measure of Success?|trans-title=Ang Welsh Language Act 1993: Panukat sa Tagumpay?|lang=en |journal=Language Policy |date=June 2006 |volume=5 |issue=2 |pages=141–160 |doi=10.1007/s10993-006-9000-0}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 October 2022 |title=Irish language and Ulster Scots bill clears final hurdle in Parliament|trans-title=Nalampasan na ng panukalang Irish language at Ulster Scots ang huling balakid nito sa Parlamento|lang=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-63402597}}</ref> Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Eskosya]] at [[Inglatera]]. * Sa [[Estados Unidos]], Ingles ang itinalagang opisyal na wika ng bansa sa bisa ng isang kautusang tagapagpaganap noong 2025.<ref>{{Cite news |last1=Ho |first1=Vivian |last2=Pannett |first2=Rachel |date=1 March 2025 |title=A Trump order made English the official language of the U.S. What does that mean? |trans-title=Ginawa sa bisa ng isang utos ni Trump ang wikang Ingles bilang opisyal na wika ng Estados Unidos. Ano'ng ibig sabihin nito?|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/nation/2025/03/01/trump-english-official-language-explainer/ |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) ang Ingles sa 32 estado at limang teritoryo. Walang itinalagang opisyal na wika sa natitirang 18 estado at sa [[Distrito ng Columbia]].<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |title=United States |date=29 May 2024 |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |trans-title=Estados Unidos |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=12 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |url-status=dead }}</ref> === Pandaigdigang wika === [[File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|thumb|Katayuan ng wikang Ingles sa pampublikong edukasyon sa bawat rehiyon:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref>{{legend|#00a2e8|Kinakailangang asignatura}}{{legend|#ffc90e|Mapipiling asignatura}}{{legend|#ababab|Walang datos}}]] Inilalarawan minsan ang wikang Ingles bilang ang pinakaunang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'',{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Meierkord|2006|p=165}} o di kaya'y bilang ang pinakaunang [[pandaigdigang wika]].{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=690–691}}{{sfn|Northrup|2013}} Pinakaginagamit na wika ang Ingles pagdating sa paglalathala, telekomunikasyon, kalakalan, libangan, at diplomasya.{{sfn|Northrup|2013}} Nakamit nito ang pagkapantay sa [[wikang Pranses]] noong 1919 sa kasagsagan ng negosasyon sa [[Kasunduan sa Versailles]].{{sfn|Phillipson|2004|p=47}} Pagsapit ng pagtatag sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] noong 1945, naging pangunahing wika na ang Ingles;{{sfn|Conrad|Rubal-Lopez|1996|p=261}} isa ito sa anim na opisyal na wika ng naturang organisasyon at ang kasalukuyang pinakaginagamit na wika sa pandaigdigang diplomasya at pakikipag-ugnayan.{{sfn|United Nations|2010}}{{sfn|Richter|2012|p=29}} Nakatalaga ang Ingles bilang isang opisyal na wika o di kaya'y wika ng trabaho sa maraming mga pandaigdigang organisasyon kagaya ng [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] (IOC), Ginagamit rin ito bilang wika ng trabaho kahit maging sa mga panrehiyong organisasyon kagaya ng [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] (ASEAN) at [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]] (APEC), kung saan hindi gaanong kalaganap ang paggamit sa naturang wika sa mga kasaping bansa nito. Sa [[Unyong Europeo]] (EU), Ingles ang karaniwang ginagamit na wika ng trabaho ng mga kasaping bansa nito kahit na pinapayagan ng unyon na gumamit ang mga kasapi nito ng kahit anong wika.{{sfn|Ammon|2006|p=321}} Ingles ang ginagamit na basehan sa mga [[kontroladong likas na wika]],{{sfn|Wojcik|2006|p=139}} gayundin bilang ang wikang ginagamit sa larangan ng [[paglalayag]] at [[Abyasyon|pagpapalipad]].{{sfn|International Maritime Organization|2011}}{{sfn|International Civil Aviation Organization|2011}} [[File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|thumb|English Proficiency Index noong 2014:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref> {{legend|#225500|Napakataas (80–100%)}} {{legend|#44aa00|Mataas (60–80%)}} {{legend|#66ff00|Katamtaman (40–60%)}} {{legend|#99ff55|Mababa (20–40%)}} {{legend|#ccffaa|Napakababa (0.1–20%)}} {{legend|#c0c0c0|Walang datos}}]] Wikang Ingles ang pinaka-inaaral na banyagang wika sa mundo.{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Nag-aaral ang karamihan sa mga tao ng Ingles dahil sa praktikal na kadahilanan at hindi sa ideolohiya.{{sfn|Kachru|2006|p=195}} Sa EU, Ingles ang pinakasinasalitang banyagang wika sa 19 sa 25 kasaping bansa nito kung saan hindi opisyal na wika ito. Ayon sa isang opisyal na poll noong 2012 (noong kasapi pa ang [[Reyno Unido]]) sa mga kasaping bansa na hindi opisyal na wika ang Ingles, 38% ng mga sumagot ay nagsabing kaya nilang makapagsalita ng Ingles sa antas ng pakikipag-usap sa iba.{{sfn|European Commission|2012|pp=21, 19}} Kinokonekta ang matinding impluwensiya ng Ingles sa pagbilis ng [[Kamatayan ng wika|kamatayan ng ibang mga maliliit na wika]];{{sfn|Crystal|2000}} dahil rito, inaakusahan din ang wika ng [[Imperyalismong pangwika|imperyalismo]] at marami rin ang aktibong tumututol sa paggamit nito.{{sfn|Jambor|2007}} Gayunpaman, patuloy pa ring dumadami ang mga mananalita ng Ingles dahil sa paniniwalang nagdadala ng kaginhawaan at mas mabuting buhay ang paggamit nito.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|loc=Chapter 12: English into the Future}} Kinakailangang marunong sa wikang Ingles sa maraming mga larangan kagaya ng sa [[medisina]] at [[kompyuting]]. Bagamat magkasingpantay noon ang Ingles sa Pranses at [[Wikang Aleman|Aleman]] pagdating sa pananaliksik, Ingles na ang natatanging nananaig na wika sa kasalukuyan.{{sfn|Gordin|2015}} Makikita ang dominasyon nito sa [[maagham na paglalathala]] sa mga [[indeks]] ng mga [[siyentipikong dyornal]] kagaya ng ''Chemical Abstracts'': noong 1998, nasa lagpas 80% ng lahat na naka-indeks na siyentipikong artikulo ng dyornal ang nakasulat sa Ingles, 90% sa mga [[likas na agham]] noong 1996, at 82% sa [[araling pantao]] noong 1995.{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=694–695}} Sa kasagsagan ng [[dekolonisasyon]] sa [[Imperyong Britaniko]] noong dekada 1950s at 1960s, patuloy na ginamit ng mga lumayang kolonya ang wikang Ingles imbes na alisin ito sa mga wika ng kanilang bansa.{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Halimbawa, patuloy na ginagamit sa [[India]] ang Ingles matapos nitong lumaya sa Reyno Unido. India ngayon ang ikatlong may pinakamaraming inilalathalang aklat sa naturang wika matapos ng [[Estados Unidos]] at Reyno Unido,{{sfn|Sailaja|2009|pp=2–9}} kahit na di lalagpas sa 5% ng populasyon nito ang marunong magsalita ng Ingles nang maayos. Noong 2004, ipinagpalagay ng iskolar na si David Crystal na India ang may pinakamalaking populasyon na kayang magsalita o makaunawa ng Ingles sa mundo,{{sfn|Crystal|2004}} bagamat marami ring iskolar na naniniwalang Estados Unidos pa rin ang may hawak sa naturang titulo.{{sfn|Graddol|2010}} Marami sa mga mananalita ng Ingles Aprika ang bahagi ng pamayanang "Apro-Sakson" ng kontinente.{{sfn|Mazrui|Mazrui|1998}} Pinaniniwalaan na mananatili ang Ingles bilang isang wikang [[koine]] sa hinaharap.{{sfn|Crystal|2006}} == Dayalekto, aksent, at barayti == Maraming [[Talaan ng mga dayalekto ng wikang Ingles|mga dayalekto]] ng wikang Ingles ang natukoy ng mga [[Dayalektolohiya|dayalektologo]], na kumakatawan sa panrehiyong pagkakaiba pagdating sa balarila, bokabularyo, at pagbigkas. Naiiba ito sa [[Mga panrehiyong aksent ng wikang Ingles|mga panrehiyong aksent]], na tanging tumutukoy lamang sa pagkakaiba sa pagbigkas. Karaniwang hinahati ng mga lingwista ang wikang Ingles sa dalawang malalawak na kategorya, [[Britanikong Ingles]] (BrE) at [[Hilagang Amerikanong Ingles]] (NAE).{{sfn|Crystal|2003b|p=107}} === Britanya at Irlanda === <gallery mode="packed"> File:Alain_de_Botton_on_Fear_of_Failure_at_Cannes_Lions_2012.flac|Boses ni [[Alain de Botton]], na may modernong aksent na RP. File:Danny_Baker_BBC_Radio4_Desert_Island_Discs_31_Jul_2007_b012wcl4.flac|Boses ni [[Danny Baker]], na may aksent na [[Cockney (aksent)|Cockney]]. File:Russell_brand_bbc_radio4_desert_island_discs_21_07_2013.flac|Boses ni [[Russell Brand]], na lumaki sa [[Essex]] at may aksent na [[Estuaryong Ingles]]. File:Damien_hirst_bbc_radio4_desert_island_discs_13_05_2013_b01sd0hy.flac|Boses ni [[Damien Hirst]], na may aksent na kanlurang [[Yorkshire (dayalekto)|Yorkshire]]. File:John_bishop_bbc_radio4_desert_island_discs_24_06_2012.flac|Boses ni [[John Bishop]], na may aksent na [[Scouse]]. File:Rob_Brydon_BBC_Radio4_Front_Row_18_Mar_2012_b01dhl11.flac|Boses ni [[Rob Brydon]], na may aksent na katimugang [[Ingles ng Gales|Gales]]. File:Alex_Salmond_BBC_Radio4_Desert_Island_Discs_16_January_2011_b00xgs41.flac|Boses ni [[Alex Salmond]], na gumagamit ng isa sa mga aksent ng [[Ingles ng Eskosya|Eskosya]]. File:George_Best_-_The_New_Elizabethans_-20_Jul_2012_-_b01kt7cs.flac|Boses ni [[George Best]], na may aksent na [[Ingles ng Ulster|Hilagang Irlanda]]. File:Mary_Robinson_-_Desert_Island_Discs_-_28_July_2013.flac|Boses ni [[Mary Robinson]], na gumagamit ng isa sa mga aksent ng [[Hiberno-Ingles|Irlanda]]. </gallery> [[File:Dialects_of_English_in_UK_and_Ireland.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dialects_of_English_in_UK_and_Ireland.svg|thumb|Mga pangunahing rehiyon ng mga dayalekto ng wikang Ingles sa [[Britanya (ngalan ng pook)|Britanya]] at [[Irlanda (pulo)|Irlanda]].]] Dahil sinasalita na ang wikang Ingles sa Britanya sa nakalipas na humigit-kumulang 1,500 taon, maraming mga dayalekto ng wika ang nabuo rito.{{sfn|Trudgill|1999|p=10}} Sa [[United Kingdom|Reyno Unido]], itinuturing ang [[Received Pronunciation]] (RP, {{Literal|Tamang Pagbigkas}}), isang edukadong aksent na nagmula sa [[Timog-silangang Inglatera]], bilang ang tradisyonal na pamantayang ginagamit sa [[brodkasting]] partikular na ang [[BBC]] (kaya tinatawag din itong {{Lang|en|BBC English}}, {{Literal|Ingles ng BBC}}) at kinokonsidera bilang pinaka-prestihiyoso sa lahat ng mga dayalekto ng bansa. Ang mabilis na pagkalat ng aksent na ito dahil sa midya ang siyang itinuturong dahilan sa mabilis ding pagbaba ng paggamit sa mga panlalawigang aksent. Napag-alaman sa [[Sarbey ng mga Dayalekto ng Ingles]] noong 1950 hanggang 1951 na bagamat may pagkakaiba pa rin sa balarila at bokabularyo ang mga dayalekto ng wikang Ingles sa Reyno Unido, mapapansing kumokonti ang pagkakaibang ito sa paglipas ng panahon.{{sfn|Trudgill|1999|p=125}} Gayunpaman, tanging naapektuhan lamang ang mga pagkakaiba ng mga dayalekto pagdating sa balarila at bokabularyo. Nasa 3% lamang ng mga Ingles ang aktuwal na gumagamit ng RP sa karaniwang usapan; ginagamit ng natirang 97% ang mga panrehiyong aksent na naimpluwensiyahan lamang ng RP sa iba't ibang antas.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=3}} Meron ding pagkakaiba sa mga gumagamit ng RP, lalo na sa [[panlipunang uri]] sa pagitan ng RP ng Mataas at Mababang Uri gayundin sa katutubong mananalita ng RP at sa mga gumagamit ng RP pero hindi lumaki sa naturang aksent.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=37}} Sa Britanya, may maituturing ding pagkakaiba sa pagitan ng mga panlipunang uri; kinokonsidera bilang taliwas sa pamantayan ang ilang mga katangian kahit na di-hamak na laganap ito na madalas ding idinidikit sa pananalita ng mabababang uri. Halimbawa nito sa kasaysayan ang [[Pagtatanggal ng h|pagtatanggal ng ''h'']] ng mga mabababang uring mananalita ng [[Ingles ng London]], lalo na ang Cockney, na ngayo'y isa na'ng karaniwang katangian ng naturang dayalekto. Gayunpaman, nananatili pa rin itong wala sa rehistro ng mga matatataas na uri ng lipunang Britaniko.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=40}} Mahahati sa apat na pangunahing rehiyon ng dayalekto ang Ingles sa Inglatera: Timog-silangan, Timog-kanluran (kilala ring [[Ingles ng West Country]]), Midlands, at Hilaga. Sa bawat rehiyon na ito, meron ding mga dayalekto: nahahati ang Hilaga sa mga dayalektong [[Yorkshire (dayalekto)|Yorkshire]], [[Geordie]] (sinasalita sa [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]]), at [[Lanchashire (dayalekto)|Lanchashire]], na kinabibilangan ng mga suburbanong dayalekto ng [[Manchester]] ([[Manchester (dayalekto)|Mancunian]]) at [[Liverpool]] ([[Scouse]]). Dahil sa pagiging sentro ng [[Danelaw|pananakop ng mga Danes]] noong kapanahunan ng [[mga Viking]] sa Inglatera, nanatili ang mga Nordikong katangian sa wika sa mga dayalektong ito kesa sa ibang mga rehiyon, lalo na sa dayalektong Yorkshire.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=31}} Samantala, sa [[Kanlurang Midlands]], naipreserba naman sa mga dayalektong tulad ng [[Black Country]] ([[Black Country (dayalekto)|Yam Yam]]) at sa [[Birmingham]] ([[Brummie]]) ang mga arkaikong katangian mula sa [[Maagang modernong Ingles|maagang moderno]] at [[Gitnang Ingles]] kagaya ng mga Hermanikong elemento sa balarila at bokabularyo.{{sfn|Clark|Asprey|2013}} Simula noong ika-15 siglo, nakasentro sa London ang mga dayalekto ng Timog-silangang Inglatera. Tradisyonal na ginagamit doon ang dayalektong [[Cockney (dayalekto)|Cockney]] ng mga mabababang uri kaya mababa rin ang tingin dito. Dahil sa pagkalat ng mga katangian ng Cockney sa ibang mga dayalekto sa rehiyon, kinokonsidera ng midya ito bilang isang bagong dayalekto ng Estuaryong Ingles, bagamat tutol dito ang ilang mga lingwista dahil sa impluwensiya ng London sa karatig-lugar nito noon pa man.{{sfn|Roach|2009|p=4}}{{sfn|Trudgill|1999|p=80}} Ilan sa mga katangiang kumalat mula London ang mga sumusunod:{{sfn|Trudgill|1999|pp=80–81}} * [[Sumisingit na R|sumisingit na ''R'']]'','' pagbigkas ng salitang {{Lang|en|drawing}} ("pagguhit") bilang {{Lang|en|drawring}} {{IPA|/ˈdrɔːrɪŋ/}} kung saan sumisingit sa isang bahagi ng salita ang [[Katinig na tunog-R|tunog na ''r'']]. * [[Glotalisasyon ng t|glotalisasyon ng ''t'']]'','' pagbigkas sa {{Lang|en|[[Harry Potter|Potter]]}} bilang {{Lang|en|Po'er}} {{IPA|/ˈpɒʔə/}} kung saan pinapalitan ang tunog na ''t'' ng [[impit]]) * [[Paghaharap ng th|paghaharap ng ''th'']], pagbigkas sa {{Lang|en|thanks}} ("salamat") bilang {{Lang|en|fanks}} o {{Lang|en|bother}} ("abala") bilang {{Lang|en|bover}} kung saan nagiging ''f'' o ''v'' ang tunog na ''th''. Kinokonsidera na ngayon bilang hiwalay na wika ang [[wikang Scots]], pero nagmula ito sa maagang Hilagang Gitnang Ingles,{{sfn|Aitken|McArthur|1979|p=81}} at nadebelop at naimpluwensiyahan kalaunan ng ibang mga wika kagaya ng [[wikang Gaeliko]] at [[Wikang Lumang Nordiko|Lumang Nordiko]]. Nagtataglay din ng maraming dayalekto ang wikang Scots. Bukod dito, kabilang ang [[Ingles ng Eskosya]] sa mga barayti ng pamantayang Ingles sa [[Eskosya]]; karamihan sa mga ito ay mga dayalekto ng hilagang Inglatera na naimpluwensiyahan ng wikang Scots.{{sfn|Romaine|1982}} Samantala, sa [[Irlanda (pulo)|Irlanda]], maraming mga anyo ng wikang Ingles ang nagsimulang gamitin matapos ang [[Pananakop ng mga Anglo-Norman sa Irlanda|pananakop ng mga Anglo-Norman sa naturang rehiyon]] noong ika-11 siglo. Sa [[kondado ng Wexford]] at sa rehiyong pumapalibot sa [[Dublin]] nadebelop ang dalawang dayalekto na ngayo'y wala na, [[Yola (dayalekto)|Forth and Bargy]] at [[Fingallian]]. Parehong nagmula ito sa [[Maagang Modernong Ingles]] at ginamit hanggang noong ika-19 na siglo. Gayunpaman, nagmula ang modernong anyo ng [[Hiberno-Ingles|wikang Ingles sa Irlanda]] sa kolonisasyon ng mga Ingles simula noong ika-17 siglo. Sa kasalukuyan, nahahati ang Ingles ng Irlanda sa [[Ingles ng Ulster]], [[Ingles ng Hilagang Irlanda]] na naimpluwensiyahan nang matindi ng wikang Scots, at marami pang mga dayalekto sa Irlanda. Kagaya ng dayalekto ng Eskosya gayundin ng karamihan sa mga dayalekto ng Hilagang Amerika, nananatili ang [[Katinig na tunog-R|rotosidad]] sa halos lahat ng mga dayalekto sa naturang rehiyon di tulad ng mga dayalektong naimpluwensiyahan ng RP.{{sfn|Barry|1982|pp=86–87}}{{sfn|Hickey|2007}} === Hilagang Amerika === <gallery mode="packed"> File:Emery_Emery_Voice.ogg|Boses ni [[Emery Emery]], na lumaki sa [[Midwest (Estados Unidos)|Midwest]] sa Estados Unidos at may aksent na [[Pangkalahatang Amerikanong Ingles|Pangkalahatang Amerikano]]. File:Rep._Martha_Roby's_"Roller_Coaster"_Speech_Sound_Bite.flac|Boses ni [[Martha Roby]], na lumaki sa [[Alabama]] na may aksent na [[Katimugang Estados Unidos (aksent)|Timog Amerikano]]. File:Chuck_Zito_on_Becoming_a_Hells_Angel.flac|Boses ni [[Chuck Zito]], na may aksent na [[New York (aksent)|New York]]. File:Sec._Walsh_on_Construction_Jobs_in_Infrastructure_Bill_v2.flac|Boses ni [[Marty Walsh]], na may aksent na [[Boston (aksent)|Boston]]. File:On_the_phone-_Russell_Gage.ogg|Boses nina [[D.J. Shockley]] at [[Russell Gage]], na parehong may aksent na [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles|Aprikanong Amerikano]]. File:Margaret_atwood_bbc_radio4_front_row_27_07_2007_b007tjpb.flac|Boses ni [[Margaret Atwood]], na may aksent na [[Pamantayang Ingles ng Canada|Pamantayang Canada]]. </gallery> [[File:Population_speaking_English_at_home_by_PUMA.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Population_speaking_English_at_home_by_PUMA.png|thumb|Bahagdan ng mga Amerikanong edad lima pataas sa [[Estado ng Estados Unidos|50 estado]], [[Washington, D.C.|Washington DC]], at [[Puerto Rico]] na nagsasalita ng wikang Ingles sa tahanan, ayon sa [[American Community Survey]], isang sarbey na isinagawa noong 2016 hanggang 2021]] Dahil sa mataas-taas na antas ng paghahalo, akomodasyon, at [[Wikang koine|koinesasyon]] na naganap noong panahong kolonyal sa [[Hilagang Amerika]], itinuturing ang [[Wikang Ingles ng Hilagang Amerika|mga dayalekto ng wikang Ingles]] sa kontinente bilang walang pinagkaiba sa isa't isa kumpara sa [[Inglatera]]. Gayunpaman, ipinapakita sa modernong pananaliksik na may mga pagkakaiba rin ang mga dayalekto at barayti ng wika sa Hilagang Amerika. Tumataas ang baryasyon sa aksent sa Estados Unidos sa panrehiyong antas pero bumababa sa lokal na antas,{{sfn|Labov|2012}} bagamat nananatili pa rin itong nasa isang kontinuo ng mga magkakaparehong aksent na kilala sa tawag na [[Pangkalahatang Amerikano]] (GA).{{sfn|Wells|1982|p=34}} Kinokonsiderang bahagi ng Pangkalahatang Amerikano ang mga barayti ng [[wikang Ingles ng Canada]] maliban sa [[Atlantikong Canada|rehiyong Atlantiko]] ng bansa gayundin sa [[Québec|Quebec]], bagamat may mga maliliit na pagkakaiba sila sa mga aksent ng Estados Unidos kagaya ng pagtaas ng mga patinig na {{IPAc-en|aɪ}} at {{IPAc-en|aʊ}} bago ang mga [[Tunog (ponetika)|di-matutunog na katinig]] at mga pagkakaiba sa pagsusulat at pagbigkas sa mga salita.{{sfn|Boberg|2010}} Kabilang sa [[Ingles ng Atlantikong Canada]] ang [[Maritime (aksent)|Maritime]] at [[Ingles ng Newfoundland|Newfoundland]], at naimpluwensiyahan ng wikang Ingles ng Britanya at Irlanda, gayundin ng mga [[wikang Irlandes]], [[Wikang Gaeliko|Gaeliko]], at [[Wikang Pranses|Pranses]], partikular na ang barayti na [[Wikang Pranses ng Acadia|Acadia]].<ref>{{Cite book |last=Labov |first=William |title=The Atlas of North American English |last2=Ash |first2=Sharon |last3=Boberg |first3=Charles |publisher=De Gruyter |year=2006 |location=Berlin |language=en |trans-title=Ang Atlas ng Ingles ng Hilagang Amerika}}</ref> Karamihan sa mga aksent ng Hilagang Amerika ay pawang mga [[Katinig na tunog-R|rotiko]]; ibig sabihin, binibigkas nila ang tunog na ''r''. Di tulad ng sitwasyon sa Britanya, itinuturing itong prestihiyoso lalo na sa pagtatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]],{{sfn|Labov|1972}} kung saan hinahanay ang di pagbigkas sa ''r'' sa mga mababang uri at di nakapagtapos. Sa kasalukuyan, nananaig na ang rotosidad sa [[Ingles ng Katimugang Amerika]], mula sa [[Lumang wikang Ingles ng Katimugang Estados Unidos|historikal na pagkaprestihiyoso]] ng di pagbigkas sa ''r''.{{sfn|Levine|Crockett|1966}}{{sfn|Schönweitz|2001}} Karaniwang inilalarawan ang mga aksent nito bilang {{Lang|en|twang}} (may katangian ng [[Nasalisasyon|pailong]]) o {{Lang|en|drawl}} (pinapahaba),{{sfn|Montgomery|1993}} at natutukoy agad dahil sa [[Monoptonggo|pagbubura ng patinig]] na {{IPA|/aɪ/}} sa pagbigkas sa mga salitang tulad ng {{Lang|en|spy}} ("espiya"), na binibigkas na parang {{Lang|en|spa}}, ang paghahati sa mga [[harapang patinig]] bilang mga [[Malapatinig|madudulas na patinig]] o maging dalawang hiwalay na pantig (hal. {{Lang|en|press}} "midya" na binibigkas na parang ''prey-us''),{{sfn|Thomas|2008|pp=95–96}} ang [[Pag-iisa ng bigkas sa pen at pin|pag-iisa ng bigkas]] sa {{Lang|en|pen}} ("panulat") at {{Lang|en|pin}} ("pantusok"), at iba pa. Karamihan sa mga pagbabagong ito ay nagsimula lamang noong ika-19 na siglo.{{sfn|Bailey|1997}} Samantala, ginagamit naman ng nagtatrabaho at gitnang uri ng [[Aprikanong Amerikano|mga Aprikanong Amerikano]] ang [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles]] (AAVE). Di tulad ng karamihan ng mga aksent sa kontinente, karaniwan itong di-rotiko. Nagmula ito sa mga inaliping Aprikano at Aprikanong Amerikano na naimpluwensiyahan ng mga di-pamantayang aksent ng Katimugang Estados Unidos. Gayunpaman, pinaniniwalaan ng ilang mga lingwista na nagmula ito sa mga wikang Aprikano na sinasalita ng mga alipin na napilitang gumawa ng isang [[Wikang pidgin|pidgin]] o [[Mga wikang creole na nakabatay sa wikang Ingles|creole ng wikang Ingles]] upang magkaintindihan sila sa ibang mga aliping nagmula sa ibang lugar.{{sfn|Bailey|2001}} Dahil sa mga karaniwang katangian nito sa ibang mga aksent sa rehiyon, mabilis itong kumalat at ginamit sa lugar upang maging isa sa mga pangunahing aksent nito simula noong ika-19 at ika-20 siglo. Karaniwang hinahanay ang AAVE bilang isang anyo ng "pangit" na Ingles na sinasalita ng mga hindi edukado (kasama rin ang mga katimugang aksent ng [[Mga taong puti|mga Puti]]), bagamat unti-unti na itong kinikilala bilang isang ganap na barayti ng wikang Ingles.{{sfn|Green|2002}}{{sfn|Patrick|2006b}} === Australia at Nueva Selanda === <gallery mode="packed"> File:AustraliaPart2.ogg|Boses ng isang lalaki na may [[Ponolohiya ng wikang Ingles ng Australia|pangkalahatang aksent na Australia]]. File:Prime_Minister_Gillard_of_Australia_at_News_Conference_with_President_Obama.flac|Boses ni [[Julia Gillard]], na may [[Pangkaraniwang aksent ng wikang Ingles ng Australia|pangkaraniwang aksent na Australia]]. File:Geoffrey_Rush_bbc_radio4_front_row_01_05_2013.flac|Boses ni [[Geoffrey Rush]], na may [[Pangmayamang aksent ng wikang Ingles ng Australia|pangmayamang aksent na Australia]]. File:Eleanor_catton_bbc_radio4_womans_hour_09_09_2013.flac|Boses ni [[Eleanor Catton]], na may [[Ingles ng Nueva Selanda|aksent na Nueva Selanda]]. File:H.E._Mr._John_Key_Prime_Minister,_New_Zealand_-_speech_at_Connect_Asia-Pacific_2013_Summit.ogg|Boses ni [[John Key]], na may [[Ingles ng Nueva Selanda|aksent na Nueva Selanda]]. </gallery>Simula noong 1788, sinasalita na ang wikang Ingles sa kontinente ng [[Oseaniya]], at nadebelop ang [[wikang Ingles ng Australia]] bilang ang pangunahing wika ng mga naninirahan sa [[Australia]] sa ilalim ng [[Pangkalahatang aksent ng Australia|isang pangkalahatang aksent]]. Naging pangunahing wika rin [[Wikang Ingles ng Nueva Selanda|ang wikang Ingles]] sa [[Nueva Selanda]], bagamat hindi sa antas ng sa Australia.{{sfn|Eagleson|1982}} Magkaugnay ang dalawang uri ng wikang Ingles, na nag-impluwensiya sa isa't isa kasama ang mga [[wikang Ingles ng Timog Aprika]] at ng [[Wikang Ingles ng Timog-silangang Inglatera|Timog-silangang Inglatera]]. Tulad ng mga dayalektong ito, pawang mga di-rotiko rin ang mga wikang Ingles sa dalawang bansa, maliban sa [[pulong South]] sa Nueva Selanda. Partikular na kilala ang mga Ingles ng Australia at Nueva Selanda sa kanilang mga [[patinig]]: marami sa mga maiiksing patinig ang hinaharap o tinataas, habang nagiging mga [[diptonggo]] ang marami sa mga mahahabang patinig. Ipinapakita rin sa Ingles ng Australia ang pagtatangi sa mga maiiksi at mahahabang patinig, isang katangiang di nakikita sa ibang mga barayti ng wika. Humahanay rin ang balarila nito sa [[Britanikong Ingles|Britaniko]] at [[Amerikanong Ingles]]; kagaya ng sa Amerikanong Ingles, itinuturing ang mga [[Pangngalan|pangngalang]] kolektibo bilang isahan (hal. ginagamit sa pangngalang kolektibo na {{Lang|en|government}} ang [[Kopula|kopulang]] {{Lang|en|is}} imbes na ang katumbas nitong pangmaramihan na {{Lang|en|are}}).{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=16–21}}{{sfn|Burridge|2010}} Samantala, gumagamit naman ang Ingles ng Nueva Selanda ng mga [[harapang patinig]] na mas mataas pa kesa sa Ingles ng Australia.{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=24–26}}{{sfn|Maclagan|2010}}{{sfn|Gordon|Campbell|Hay et al.|2004}} === Timog-silangang Asya === <gallery mode="packed"> File:Declaration_of_Independence_Part_1.ogg|Boses ng isang lalaking may [[Wikang Ingles ng Singapura|aksent na Singapura]]. File:Dr._Villaverde_on_Conflicts_of_Interest_in_Medicine_and_Dr._Dans_on_Evidence-Based_Medicine_in_INCLEN.flac|Boses ng isang lalaki at babaeng may [[Pilipinong Ingles|aksent na Pilipino]]. </gallery>Isa sa mga [[opisyal na wika]] ang [[Pilipinong Ingles|wikang Ingles sa Pilipinas]], kung saan talamak ang paggamit sa naturang wika lalo na sa industriya, negosyo, midya, at mga dokumento ng pamahalaan. Naging mahalaga ito sa bansa simula noong [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|panahon ng mga Amerikano]] mula 1898 hanggang 1946.<ref>{{cite book |last1=Dayag |first1=Danilo |title=Philippine English: Linguistic and Literary Perspectives |date=2008 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-962-209-947-0 |editor-last1=Bautista |editor-first=Ma. Lourdes |location=Hong Kong |pages=49–66 |language=en |trans-title=Pilipinong Ingles: Mga Pananaw sa Lingwistika at Panitikan |chapter=English-language media in the Philippines: Description and research |trans-chapter=Midya sa wikang Ingles sa Pilipinas: Paglalarawan at pananaliksik |doi=10.5790/hongkong/9789622099470.003.0004 |editor-last2=Bolton |editor-first2=Kingsley}}</ref> Ginagamit din ang [[Taglish]] bilang isang anyo ng [[pagpapalitang-kodigo]] sa pagitan ng [[wikang Tagalog]] at Ingles.<ref>{{cite journal |last1=Bautista |first1=Maria Lourdes S. |date=2004 |title=Tagalog-English Code-switching as a Mode of Discourse |trans-title=Pagpapalitang-kodigo sa Tagalog-Ingles bilang Paraan ng Diskurso |url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ720543.pdf |url-status=live |journal=Asia Pacific Education Review |language=en |volume=5 |issue=2 |pages=226–233 |doi=10.1007/BF03024960 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515012035/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ720543.pdf |archive-date=15 May 2022 |s2cid=145684166}}</ref> === Aprika, Karibe, at Timog Asya === <gallery mode="packed"> Talaksan:South African English.ogg|Boses ng isang lalaki na may aksent na [[Ingles ng mga Puting Timog Aprikano|Timog Aprika]]. Talaksan:Chimamanda Ngozi Adichie bbc radio4 front row 03 05 2013.flac|Boses ni [[Chimamanda Ngozi Adichie]], na may edukadong aksent na [[Ingles ng Nigeria|Nigeria]]. Talaksan:Sylbourne Sydial with Nordia Teape on Integrated Diaspora Services.flac|Boses ng babae at lalaki na may aksent na [[Ingles ng Hamayka|Hamayka]]. Talaksan:Arundhati Roy BBC Radio4 Bookclub 2 Oct 2011 b015brn8.flac|Boses ni [[Arundhati Roy]], na may aksent na [[Ingles ng India|India]]. </gallery>Madalas na sinasalita ang wikang Ingles sa [[katimugang Aprika]], kung saan isa ito sa mga opisyal na wika ng mga bansa sa rehiyon. Sa [[Timog Aprika]], sinasalita na ang wikang Ingles simula pa noong 1820 kasama ng [[wikang Afrikaans]] at mga wikang Aprikanong tulad ng [[mga wikang Khoe]] at [[Mga wikang Bantu|Bantu]]. Sa kasalukuyan, tinatayang nasa 9% ng populasyon ng Timog Aprika ang nagsasalita ng [[wikang Ingles ng Timog Aprika]] (SAE) bilang kanilang unang wika. Isang di-rotikong barayti ang SAE na sumusunod madalas sa RP. Isa ito sa mga kaunting di-rotikong barayti ng wikang Ingles na walang [[Sumisingit na R|sumisingit na ''R'']]. Nakadepende sa mga katutubong wika ng mananalita ang mga barayti ng pangalawang wika sa bansa. Pawang mga patinig ang karamihan sa mga pagkakaiba sa ponolohiya mula sa RP.{{sfn|Lass|2002}} Kabilang sa mga pagkakaiba naman sa katinig ang tendensiya ng mga mananalita na bigkasin ang mga katinig na {{IPA|/p, t, t͡ʃ, k/}} nang walang [[Katinig na may paghinga|paghinga]] (hal. binibigkas ang {{Lang|en|pin}} ("pantusok") bilang {{IPA|[pɪn]}} imbes na {{IPA|[pʰɪn]}} tulad ng ibang mga barayti), habang [[Katinig na tunog-R|binibigkas naman ang ''r'']] bilang isang [[Simpleng katinig na pakatal|simpleng pakatal]] {{IPA|[ɾ]}} imbes bilang [[Katinig na pasutsot|pasutsot]].{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=30–31}} Sinasalita sa [[Nigeria]] ang [[Ingles ng Nigeria|isang barayti]] ng wikang Ingles, kung saan sinasalita ito sa iba't ibang antas ng humigit-kumulang 150 milyong katao. Bagamat tradisyonal na naimpluwensiyahan ng [[Britanikong Ingles]], unti-unti na'ng naiimpluwensiyahan rin ito ng [[Amerikanong Ingles]] simula noong ika-20 siglo. Umusbong din ang mga natatanging salita at konsepto sa naturang barayti na ito upang punan ang mga pangkulturang konsepto na natatangi sa bansa.<ref>{{cite journal |last1=Adegbija |first1=Efurosibina |date=1989 |title=Lexico-semantic variation in Nigerian English |url=https://archive.org/details/sim_world-englishes_summer-1989_8_2/page/165 |trans-title=Pagkakaibang leksikosemantiko sa Ingles ng Nigeria |journal=World Englishes |language=en |volume=8 |issue=2 |pages=165–177 |doi=10.1111/j.1467-971X.1989.tb00652.x}}</ref> Kumalat ang mga barayti ng wikang Ingles sa mga dating sakop ng [[Imperyong Britaniko|Gran Britanya]] sa Karibe, kabilang na ang [[Jamaica|Hamayka]], [[kapuluang Leeward]] at [[Kapuluang Windward|Windward]], [[Trinidad at Tobago]], [[Barbados]], [[kapuluang Kayman]], at [[Belise]]. May mga sari-sariling barayti ng Ingles ang mga ito, gayundin ng mga wikang creole na nakabatay sa Ingles at mga wikang Aprikano. Pinakaprominente sa mga ito ang [[Ingles ng Hamayka]] at ang [[Wikang creole ng Hamayka|wikang creole]] nito. Sa [[Gitnang Amerika]], sinasalita ang mga wikang creole na nakabatay sa Ingles sa mga rehiyon ng [[Nicaragua]] at [[Panama]] na nakaharap sa Karibe.{{sfn|Lawton|1982}} Karaniwang bihasa ang mga mananalita sa mga ito sa parehong barayti ng Ingles at ng creole, at talamak ang [[pagpapalitang-kodigo]] sa mga ito. Inilalarawan ang sitwasyong ito bilang isang bahagi ng kontinuo kung saan itinuturing na pormal na [[Rehistro (sosyolingguwistika)|rehistro]] ang mga barayti ng Ingles habang di-pormal naman ang mga wikang creole.{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|p=115}} Karamihan sa mga barayti ng wikang Ingles sa Karibe ay nakabatay sa Britanikong Ingles, kaya naman karamihan din sa mga ito ay pawang mga di-rotiko maliban sa pormal na rehistro ng wikang Ingles ng Hamayka, na karaniwang rotiko. Naiiba ang barayti na ito mula sa RP sa imbentaryo ng patinig nito, na itinatangi sa haba imbes sa diin tulad ng pamantayang wikang Ingles. Mga monoptonggo na {{IPA|[eː]}} at {{IPA|[oː]}} ang mga [[Diptonggo|diptonggong]] {{IPA|/ei/}} at {{IPA|/ou/}}. Minsan ding binibigkas ang {{IPA|[ie]}} at {{IPA|[uo]}} bilang kabaligtaran ng isa't isa (hal. binibigkas ang {{Lang|en|bay}} ("look") bilang {{IPA|[bʲeː]}}). Karaniwan ding tinatanggal ang huling bahagi ng isang [[kambal-katinig]] kung nasa dulo ito ng isang salita (hal. binibigkas ang {{Lang|en|child}} ("anak") bilang {{IPA|[t͡ʃail]}}),{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=117–118}}{{sfn|Lawton|1982|pp=256–260}}{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=115–116}} Samantala, sa [[Indiya|India]], karaniwang tinitingnan ang RP bilang ang "tamang" anyo ng wikang Ingles kaya ito rin ang ginagawang basehan para sa lokal na barayti nito. Matutukoy ang aksent ng Ingles ng India dahil sa pagbigkas sa mga ponemang tulad ng {{IPA|/t/}} at {{IPA|/d/}} bilang mga kaakibat nitong [[katinig sa dilang pulupot]] {{IPA|[ʈ]}} at {{IPA|[ɖ]}}, pagpapalit sa mga ponemang {{IPA|/θ/}} at {{IPA|/ð/}} sa katumbas nitong [[katinig sa ngipin]] {{IPA|[t̪]}} at {{IPA|[d̪]}}. Binibigkas din minsan ng ilang mga mananalita ng barayti ang mga salita ayon sa eksakto nitong pagbaybay (hal. binibigkas ang {{IPA|/gh/}} sa {{Lang|en|ghost}} bilang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na [[Katinig na pasara|pasara]] na may paghinga {{IPA|[ɡʱ]}}, kahit na [[tahimik na titik]] ang ''h'' sa salitang ito).{{sfn|Sailaja|2009|pp=19–24}} === Di-katutubong barayti === <gallery mode="packed"> File:Non-native_English_reading_by_Spanish_native_speaker_003.ogg|Boses ng isang lalaking lumaki sa [[wikang Kastila]] na nagsasalita ng wikang Ingles. File:Japan_PM_Shinzo_Abe_addressing_US_Congress_2015.ogg|Boses ni [[Shinzo Abe]], isang [[Hapon|Hapones]], na nagsasalita ng wikang Ingles. File:Werner_Herzog_BBC_Radio4_Start_the_Week_26_March_2012_b01dtjcj.flac|Boses ni [[Werner Herzog]], isang [[Alemanya|Aleman]], na nagsalita ng wikang Ingles. </gallery>Maaaring iba ang pagbigkas sa mga salitang Ingles ang [[Wikang Ingles bilang pangalawa o banyagang wika|mga mananalitang hindi lumaki sa naturang wika]]. Dahil ito sa paglalapat nila sa [[ponolohiya]] ng kanilang [[Katutubong wika|wikang kinagisnan]] sa mga salitang ito o di kaya'y paggamit sa mga estratehiyang katulad sa mga paraan sa [[Pagtuto ng wika|pagtuto bilang pangunahing wika]]. Humahantong kalaunan ang mga ito sa mga di-karaniwang pagbigkas sa mga salita na hindi matatagpuan sa mga barayti ng wikang Ingles.<ref>{{cite book |last1=Bjarkman |first1=Peter C. |title=American Spanish Pronunciation |url=https://archive.org/details/americanspanishp00bjar |last2=Hammond |first2=Robert Matthew |date=1989 |publisher=Georgetown University Press |isbn=978-0-87840-099-7 |place=Washington, D.C. |page=[https://archive.org/details/americanspanishp00bjar/page/226 226] |language=en |trans-title=Pagbigkas ng wikang Kastila ng Amerika}}</ref> == Ponolohiya == {{Main|Ponolohiya ng wikang Ingles}} {{IPA notice|bahaging|brackets=no}} Nagkakaiba ang [[ponolohiya ng wikang Ingles]] depende sa dayalekto, ngunit madalas pa ring nagkakaunawaan ang mga mananalita nito kahit ganito. Nakakapekto ang barayti ng [[ponolohiya]] sa imbentaryo ng mga [[ponema]], na siyang nagdidikta sa pagkakaiba sa [[ponetika]] at pagbigkas sa mga ponema. Inilalarawan ng bahaging ito ang mga [[Pamantayang wika|pamantayang barayti]] ng wikang Ingles: [[Received Pronunciation]] ng Reyno Unido at [[General American]] (GA, {{Literal|Pangkahalatang Amerikano}}) ng Estados Unidos. === Katinig === Nasa 24 na ponemang katinig ang marami sa mga dayalekto ng wikang Ingles; 26 kung isasama pati ang {{IPA|/x/}} at /ʔ/. Tumpak para sa Ingles ng California at sa RP ang sumusunod na imbentaryo. {| class="wikitable" style="text-align: center" |+Mga ponemang katinig ng wikang Ingles ! colspan="2" {{Diagonal split header|[[Paraan ng artikulasyon|Paraan]]|[[Lugar ng artikulasyon|Lugar]]}} ! colspan="2" |[[Katinig sa labi|Labi]] ! colspan="2" |[[Katinig sa labi–ngipin|Labi–ngipin]] ! colspan="2" |[[Katinig sa ngipin|Ngipin]] ! colspan="2" |[[Katinig sa gilagid|Gilagid]] ! colspan="2" |[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]] ! colspan="2" |[[Katinig sa paleta|Paleta]] ! colspan="2" |[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]] ! colspan="2" |[[Katinig sa tagukan|Tagukan]] |- ! colspan="2" |[[Katinig na pailong|Pailong]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|m}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|n}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ŋ}} | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara|Pasara]] | style="border-right: 0;" |{{IPA link|p}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|b}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|t}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|d}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|k}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɡ}} | style="border-right: 0;" |({{IPA link|ʔ}}) | style="border-left: 0;" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot|Pasara-sutsot]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|tʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|dʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasutsot|Pasutsot]] | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|f}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|v}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|θ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ð}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|s}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|z}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|ʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |({{IPA link|x}}) | style="border-left: 0;" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|h}} | style="border-left: 0;" | |- ! rowspan="2" |[[Katinig na palapit|Palapit]] ![[Katinig na pagitna|Gitna]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɹ}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|j}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|w}} | colspan="2" | |- ![[Katinig na pagilid|Gilid]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|l}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- |} Inilalarawan ang mga bawat pares ng mga [[tunog na may harang]] ([[Katinig na pasara|pasara]], [[Katinig na pasara-sutsot|pasara-sutsot]], [[Katinig na pasutsot|pasutsot]]) bilang [[Fortis at lenis|''fortis'' at ''lenis'']] ("malakas" at "mahina"). Sa bawat pares, una ang ''fortis'' habang pangalawa naman ang ''lenis''. Mas matindi ang pagpapalabas ng hangin sa mga katinig na ''fortis'' at palaging [[Kawalang-tunog|di-matunog]]. Bahagya namang [[Tunog (ponetika)|matunog]] ang mga katinig na ''lenis'' sa simula at dulo ng salita, at ganap na matunog kung nasa pagitan ng mga patinig. May mga karagdagang artikulasyon ang mga katinig na ''fortis'' sa ilang mga dayalekto, tulad halimbawa ng [[Katinig na may ihip|pag-ihip]] (hal. {{IPA|[pʰ]}}) kung mag-isa ito o nasa simula ng [[Diin (lingwistika)|nakadiin]] na pantig. Sa mga salitang may iisang [[pantig]], mas maiksi ang pagbigkas sa mga ito kumpara sa katumbas nitong ''lenis;'' halimbawa, mas mabilis bigkasin ang salitang {{Lang|en|nip}} ("kurot") kesa sa {{Lang|en|nib}} ("dulo ng panulat").{{sfn|Collins|Mees|2003|pp=47–53}} May dalawang alopono ang [[katinig na palapit pagilid]] {{IPA|/l/}} sa RP: {{IPA|[l]}} (hal. {{Lang|en|light}} {{IPA|[laɪt]}} "liwanag") na inilalarawan bilang ''malinaw'', at {{IPA|[ɫ]}} (hal. {{Lang|en|full}} {{IPA|[fʊɫ]}} "puno [ng laman]") na inilalarawan naman bilang ''madilim''.{{Sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=13}} Samantala, mas madalas na madilim na anyo ang ginagamit sa GA.{{Sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=41}} Nawawalan ng tunog naman ang mga [[tunog na walang harang]] ([[malapatinig]], [[Katinig na pailong|pailong]], [[Likidong katinig|likido]]) kapag sumusunod sa isang di-matunog na tunog na may harang, at palaging silabiko ang mga ito kapag sumusunod sa isang katinig sa dulo ng mga salita.{{sfn|Brinton|Brinton|2010|pp=56–59}} === Patinig === {{stack begin}} {| class="wikitable floatright" style="text-align: center;" |+ Diptonggo sa dulo ! [[Received Pronunciation|RP]] !! [[General American|GA]] !! Salita |- | colspan="2" | {{IPA|eɪ}} || {{lang|en|b'''ay'''}} |- | {{IPA|əʊ}} || {{IPA|oʊ}} || {{lang|en|r'''oa'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA|aɪ}} || {{lang|en|cr'''y'''}} |- | colspan="2" | {{IPA|aʊ}} || {{lang|en|c'''ow'''}} |- | colspan="2" | {{IPA|ɔɪ}} || {{lang|en|b'''oy'''}} |} {| class="wikitable floatright" style="text-align: center;" |+ Diptonggo sa gitna ! [[Received Pronunciation|RP]] !! [[General American|GA]] !! Salita |- | {{IPA|ɪə}} || {{IPA|ɪɹ}} || {{lang|en|p'''eer'''}} |- | {{IPA link|ɛ|eə}} || {{IPA|ɛɹ}} || {{lang|en|p'''air'''}} |- | {{IPA|ʊə}} || {{IPA|ʊɹ}} || {{lang|en|p'''oor'''}} |} {{stack end}}{{stack begin}} {| class="wikitable floatright" style="text-align: center; margin-right: 1em;" |+ Monoptonggo ! [[Received Pronunciation|RP]] !! [[General American|GA]] !! Salita |- | {{IPA link|iː}} || {{IPA link|i}} || {{lang|en|n'''ee'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ɪ}} || b'''i'''d |- | {{IPA link|e̞|e}} || {{IPA link|ɛ}} || {{lang|en|b'''e'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|æ}}|| {{lang|en|b'''a'''ck}} |- | {{IPA link|ɑː}} || rowspan="2" | {{IPA link|ɑ}} || {{lang|en|br'''a'''}} |- | rowspan="2" | {{IPA link|ɒ}} || {{lang|en|b'''o'''x}} |- | rowspan="2" | {{IPA link|ɔ}}, {{IPA link|ɑ}} || {{lang|en|cl'''o'''th}} |- | {{IPA link|ɔ|ɔː}}|| {{lang|en|p'''aw'''}} |- | {{IPA link|uː}} || {{IPA link|u}} || {{lang|en|f'''oo'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ʊ}}|| {{lang|en|g'''oo'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ɐ|ʌ}} || {{lang|en|b'''u'''t}} |- | {{IPA link|ə|ɜː}} || {{IPA link|ɚ|ɜɹ}} || {{lang|en|b'''ir'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ə}} || {{lang|en|comm'''a'''}} |} {{stack end}} Nakadepende sa dayalekto ang pagbigkas sa mga patinig, kaya isa ito sa mga pinakamapapansing aspeto ng aksent ng isang mananalita. Makikita sa talahanayan ang mga [[Ponema|ponemang]] patinig sa parehong RP at GA gamit ang mga [[pamantayang leksema]]. Ponemiko ang mga patinig sa RP; ibig sabihin, may mahahabang patinig sa barayti na ito. Walang ganitong pagtatangi sa GA.{{sfn|Cohen|2012|p=80}} Gayunpaman, sa parehong RP at GA, [[Pag-ikli (ponetika)|umiiksi]] sa haba ang mga patinig bago ang mga katinig na ''fortis'' sa parehong pantig, pero hindi bago ang mga katinig na ''lenis'' o sa mga bukas na pantig. Ibig sabihin, mas maiiksi ang pagbigkas sa mga patinig sa mga salitang tulad ng {{Lang|en|rich}} ("mayaman") kumpara sa mga salitang kagaya ng {{Lang|en|ridge}} ("[[Tagaytay (anyong-lupa)|tagaytay]]"). Dahil karaniwang di-matunog ang mga katinig na ''lenis'' sa dulo ng mga pantig, mahalagang pantukoy ang [[haba ng patinig]] para madetermina kung ang kasunod ba na katinig ay ''fortis'' o ''lenis''.{{sfn|Collins|Mees|2003|pp=46–50}} Nakikita lamang ang patinig na {{IPA|/ə/}} sa mga walang diin na pantig at mas bukas sa kalidad kapag nasa dulo ng mga pantig.{{sfn|Cruttenden|2014|p=138}}{{sfn|Flemming|Johnson|2007}} Hindi itinatangi sa ilang mga dayalekto ang mga patinig na {{IPA|/ɪ/}} at {{IPA|/ə/}} sa mga bahaging walang diin, kagaya ng pagiging magkasingtunog ng mga salitang {{Lang|en|rabbit}} ("kuneho") at {{Lang|en|abbot}} ("abad"), sa prosesong tinatawag na [[pagsasama ng mga mahihinang patinig]].{{sfn|Wells|1982|p=167}} Nagiging [[Patinig na tunog-R|patinig na tunog-''R'']] {{IPA|[ɚ]}} ang mga diptonggong {{IPA|/ɜr/}} at {{IPA|/ər/}} sa GA, kagaya halimbawa ng salitang {{Lang|en|further}} ("higit pa"), na binibigkas bilang {{IPA|[ˈfɚðɚ]}} imbes na {{IPA|/ˈfɜrðər/}}, habang {{IPA|[ˈfəːðə]}} naman sa RP.{{sfn|Wells|1982|p=121}} === Ponotaktika === Nagtataglay ang mga pantig sa wikang Ingles ng patinig bilang gitna nito. Opsyonal lamang ang simula at dulo ng pantig. Maaaring magsimula ang mga pantig nang hanggang sa tatlong katinig (hal. {{Lang|en|sprint}} "takbo"), at magtapos nang hanggang sa lima (hal. {{Lang|en|angsts}} "pagkabalisa"). Pinagpapalagay na ang salitang {{Lang|en|strengths}} ("mga lakas") ang pinakamalapit sa pinakakomplikadong posibleng pantig na maaaring mabuo sa wika. May mga limitasyon sa mga katinig na pwedeng maging magkatabi sa isa't isa depende kung nasa simula o dulo ito ng isang pantig. Maaaring maging isa sa apat na uri ng mga [[kambal-katinig]] ang mga katinig sa simula: [[Katinig na pasara|pasara]] at [[Katinig na palapit|palapit]] (hal. {{Lang|en|play}} "maglaro"), di-matunog na [[Katinig na pasutsot|pasutsot]] at palapit (hal. {{Lang|en|sly}} "tuso") o di-matunog na pasara (hal. {{Lang|en|stay}} "manatili"), o ang titik na ''s'', di-matunog na pasara, at palapit (hal. {{Lang|en|string}} "tali").{{sfn|Brinton|Brinton|2010|page=60}} Pinapayagan lamang ang kambal-katinig na [[Katinig na pailong|pailong]] at pasara sa dulo. Palaging sumasang-ayon ang mga magkakatabing [[tunog na may harang]] sa [[Tunog (ponetika)|tunog]], at bawal ang mga [[Matinis na katinig|matitinis na katinig]] at pasara na nasa parehong [[lugar ng artikulasyon]]. May mga katinig na limitado lamang ang paggamit: maaari lamang sa simula ng pantig ang tunog na {{IPA|/h/}} habang maaari lamang sa dulo ng pantig ang tunog na {{IPA|/ŋ/}}.{{sfn|König|1994|pp=537–538}} === Diin, ritmo, at intonasyon === Mahalaga ang [[Diin (lingguwistika)|diin]] sa wikang Ingles. May mga pantig na dinidiinan, habang hindi naman sa iba. Kombinasyon ang diin ng haba, tindi, kalidad ng patinig, at minsan, pagbabago sa tinis. Mas mahaba at malakas ang pagbigkas sa mga dinidiinang pantig, habang madalas na [[Pagbabawas sa patinig|binabawasan ng mga patinig]] ang mga di-dinidiinang pantig.{{sfn|International Phonetic Association|1999|p=42}} [[Ponema|Ponemiko]] ang diin sa wikang Ingles. Halimbawa, ang salitang {{Lang|en|contract}} ay maaaring maging [[pangngalan]] ("kontrata") o [[pandiwa]] ("paliitin" o "magkasakit") depende sa kung saang pantig ang diin: pangngalan ito kung nasa unang pantig ({{IPAc-en|ˈ|k|ɒ|n|t|r|æ|k|t}} {{respell|KON|trakt}}) at pandiwa naman kung nasa pangalawa ({{IPAc-en|k|ə|n|ˈ|t|r|æ|k|t}} {{respell|kən|TRAKT|'}}).{{sfn|Oxford Learner's Dictionary|2015|loc=Entry "contract"}}{{sfn|Merriam Webster|2015|loc=Entry "contract"}}{{sfn|Macquarie Dictionary|2015|loc=Entry "contract"}} Ginagamit din ang diin para itangi ang mga salita mula sa mga [[parirala]]; halimbawa, {{Lang|en|hotdog}} ({{IPAc-en|ˈ|h|ɒ|t|d|ɒ|g}}, isang uri ng pagkain) kumpara sa {{Lang|en|hot dog}} {{{IPAc-en|ˈ|h|ɒ|t|_|ˈ|d|ɒ|g}}, "mainit na aso").{{sfn|Brinton|Brinton|2010|p=66}} Pagdating sa [[ritmo]], inilalarawan ang wikang Ingles bilang isang [[wikang pa-diin ang tayming]]; ibig sabihin, madalas na parehas lang ang haba ng oras sa pagitan ng mga dinidiinang pantig.<ref>{{cite journal |last1=Lunden |first1=Anya |year=2017 |title=Duration, vowel quality, and the rhythmic pattern of English |trans-title=Haba, kalidad ng patinig, at patern ng ritmo sa wikang Ingles |journal=Laboratory Phonology |language=en |volume=8 |page=27 |doi=10.5334/labphon.37 |doi-access=free}}</ref> === Pagkakaiba === {| class="wikitable mw-collapsible" |+ Mga katangiang ponolohikal sa mga pamantayanag barayti ng wikang Ingles{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=4–6}} ! !! scope="col" | [[Amerikanong Ingles|Estados Unidos]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Canada|Canada]] !! scope="col" | [[Hiberno-Ingles|Irlanda]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Ulster|Hilagang Irlanda]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Eskosya|Eskosya]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Inglatera|Inglatera]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Gales|Gales]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Timog Aprika|Timog Aprika]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Australia|Australia]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Nueva Selanda|Nueva Selanda]] |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iisa sa bigkas ng father at bother|Pag-iisa sa bigkas ng ''father'' at ''bother'']] | {{yes}} || {{yes}} || || || || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pagkabilog|Di-mabilog]] ang {{IPA|/ɒ/}} | {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || || || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | Pagbigkas sa {{IPA|/ɜr/}} bilang {{IPA|[ɚ]}} | {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iisa sa bigkas ng cot at caught|Pag-iisa sa bigkas ng ''cot'' at ''caught'']] | {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{yes}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{yes}} || {{yes}} || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iisa sa bigkas ng full at fool|Pag-iisa sa bigkas ng ''full'' at ''fool'']] | || || || {{yes}} || {{yes}} || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pagpapalitang t at d|Pagpapalitan]] ng {{IPA|/t, d/}} | {{yes}} || {{yes}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{usually|Madalas}} || {{rarely}} || {{rarely}} || {{rarely}} || {{rarely}} || {{yes}} || {{usually|Madalas}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iiba sa bigkas ng trap at bath|Pag-iiba sa bigkas ng ''trap'' at ''bath'']] | || || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || || {{usually|Madalas}} || {{yes}} || {{yes}} || {{usually|Madalas}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Katinig na tunog-R|Kawalang-rotisidad]] | || || || || || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | Mga nakasarang patinig sa {{IPA|/æ, ɛ/}} | || || || || || || || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | Posibleng bigkasin ang {{IPA|/l/}} bilang {{IPA|[ɫ]}} | {{yes}} || {{yes}} || || {{yes}} || {{yes}} || || || || {{yes}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Paghaharap (ponetika)|Hinaharap]] ang {{IPA|/ɑː/}} bago ang {{IPA|/r/}} | || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || || || || || || {{yes}} || {{yes}} |} {|class="wikitable floatright" |+ Mga dayalekto at mababang patinig ! scope="col" style="text-align:right" | [[Pangkat ng leksema|Leksema]] !! scope="col" | RP || scope="col" | GA !! scope="col" | CanE !! scope="col" | Pagbabago |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|THOUGHT}} | {{IPA|/ɔː/}} || rowspan="2" | {{IPA|/ɔ/}} o {{IPA|/ɑ/}} || rowspan="4" | {{IPA|/ɑ/}} || [[Pag-iisa sa bigkas ng cot at caught|Pag-iisa sa bigkas ng ''cot'' at ''caught'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|CLOTH}} | rowspan="2" | {{IPA|/ɒ/}} || [[Pag-iiba sa bigkas ng lot at cloth|Pag-iiba sa bigkas ng ''lot'' at ''cloth'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|LOT}} | rowspan="2" | {{IPA|/ɑ/}} || rowspan="2" | [[Pag-iisa sa bigkas ng father at bother|Pag-iisa sa bigkas ng ''father'' at ''bother'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|PALM}} | rowspan="2" | {{IPA|/ɑː/}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|BATH}} | rowspan="2" | {{IPA|/æ/}} || rowspan="2" | {{IPA|/æ/}} || rowspan="2" | [[Pag-iiba sa bigkas ng trap at bath|Pag-iiba sa bigkas ng ''trap'' at ''bath'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|TRAP}} | {{IPA|/æ/}} |} Pinakamalaki ang pagkakaiba ng mga barayti ng wikang Ingles pagdating sa pagbigkas sa mga patinig. Dumaan ang wikang Ingles sa napakaraming mga pagbabago sa pagbigkas sa paglipas ng panahon, na nakaapekto sa marami o ilan sa mga barayti nito. Pinakakilala sa mga pagbabagong ito ang tinatawag na [[Malawakang Paglilipat ng Patinig]] ({{Lang|en|Great Vowel Shift}}) na nakaapekto sa maraming barayti nito partikular sa mga mahahabang patinig, bagamat iba ang naging epekto nito sa ilang mga barayti. Samantala, nakaranas ng dalawang malawakang pagbabago ang [[wikang Ingles sa Hilagang Amerika]], ang [[Paglilipat ng Patinig sa mga Hilagang Lungsod]] ({{Lang|en|Northern Cities Vowel Shift}}) at ang [[Paglilipat ng Patinig sa Canada]] ({{Lang|en|Canadian Vowel Shift}}).{{sfnm|Lass|1992|Lass|2000|1pp=90, 118, 610|2pp=80, 656}} May mga barayti na mas malaki ang imbentaryo ng mga ponema kesa sa karaniwang pamantayang barayti. May iilang mga konserbatibong barayti ng wika kagaya ng sa [[Wikang Ingles ng Eskosya|Eskosya]] na may di-matunog na katinig na {{IPA|[ʍ]}} na makikita sa salitang {{Lang|en|whine}} ("umangal") na itinatangi nila sa salitang {{Lang|en|wine}} ("alak"), na may matunog na katinig naman na {{IPA|[w]}}; walang pagtatanging ganito sa ibang mga barayti kung saan kinokonsiderang magkasingtunog ang dalawang salita, isang katangiang tinatawag na [[Pag-iisa sa bigkas ng whine at wine|pag-iisa sa bigkas ng ''whine'' at ''wine'']]. Makikita rin ang tunog na {{IPA|[x]}} sa Ingles ng Eskosya, kung saan itinatangi ito sa salitang {{Lang|en|loch}} ("lawa") at {{Lang|en|lock}} ("kandado"). Wala namang tunog na {{IPA|[h]}} sa ilang mga barayti kagaya ng sa [[Cockney (aksent)|Cockney]] sa prosesong tinatawag na [[Pagtatanggal sa h|pagtatanggal sa ''h'']]. Samantala, wala namang mga [[katinig na pasutsot sa ngipin]] {{IPA|[θ ð]}} ang ilang mga dayalektong may [[Pagpipigil sa th|pagpipigil]] at [[Paghaharap sa th|paghaharap sa ''th'']] kagaya ng sa [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles|Aprikanong Amerikanong Bernakular]] at [[Estuaryong Ingles]]; pinalitan nila ang mga ito mga [[katinig na pasara sa ngipin]] o [[Katinig na pasara sa gilagid|gilagid]] {{IPA|[t d]}}o maging mga [[Katinig na pasutsot sa labi-ngipin|pasutsot sa labi-ngipin]] {{IPA|[f v]}}.{{sfn|Roach|2009|p=53}}{{sfn|Giegerich|1992|p=36}} Bukod sa mga ito, sumailalim rin ang ibang mga barayti sa mga pagbabago sa pagbigkas kagaya ng [[Pagsasama o pagtatanggal sa yod|pagsasama o pagtatanggal sa ''yod'']] gayundin sa pagbabawas sa mga kambal-katinig.{{sfn|Wells|1982}} Nagkakaiba ang RP at GA sa pagbigkas nila sa tunog na {{IPA|/r/}} pagkatapos ng isang patinig sa dulo ng isang pantig. [[Katinig na tunog-R|Rotiko]] ang GA, ibig sabihin, binibigkas nila ang tunog na ito sa mga dulo ng pantig, habang di-rotiko naman ang RP kung saan pawang [[Pagpapadulas (lingguwistika)|pinapadulas]] lamang nila ang patinig imbes na bigkasin ang tunog na {{IPA|/r/}}.{{sfn|Lass|2000|p=114}} Komplikado ang pagkakaiba sa mga salitang may [[Nakabukang harapang patinig|nakabukang patinig sa harap]] at [[Nakabukang likurang patinig|likod]] {{IPA|/æ ɑː ɒ ɔː/}}. Itinatangi ang lahat ng apat na tunog na ito sa RP, Australia, Nueva Selanda, at Timog Aprika. Sa GA, tatlo lamang ang itinatangi, {{IPA|/æ ɑ ɔ/}},{{sfn|Wells|1982|pp=xviii–xix}} habang dalawa lamang ito sa Canada, {{IPA|/æ ɑ/}}.{{sfn|Wells|1982|p=493}} == Ortograpiya == Sinusulat ang wikang Ingles gamit ang [[alpabetong Ingles]] na nakabatay sa [[sulat Latin]] mula pa noong ika-9 na siglo. Ginamit din ang [[mga runiko ng mga Anglo-Sahon]] para isulat ang [[Lumang Ingles]], bagamat nakita lamang ito sa mga maiikling tala; ipinapakita sa mga dokumentong sinulat sa panahong yon na mas laganap ang paggamit sa alpabetong Latin para isulat ang Lumang Ingles.{{sfn|Gneuss|2013|p=23}} Komplikado ang [[Ortograpiya ng wikang Ingles|ortograpiyang Ingles]], na nagtataglay ng mga elemento ng [[wikang Pranses]], [[Wikang Latin|Latin]], at [[Wikang Griyego|Griyego]] bukod sa katutubong sistemang [[Mga wikang Hermaniko|Hermaniko]].{{sfn|Swan|2006|p=149}} Dahil sa mga pagbabago sa pagbigkas, hindi tumutugma ang ortograpiya ng mga salita sa kung paano ito binibigkas.{{sfn|Lass|2000a}} Kumpara sa mga wika sa Europa kung saan aktibong pinalaganap ang mga [[reporma sa pagbaybay]] sa kani-kanilang wika, hindi indikasyon ang pagbaybay sa isang salita sa magiging bigkas nito.{{sfn|Mountford|2006}} Meron ding [[Pagkakaiba sa pagbaybay sa Britaniko at Amerikanong Ingles|sistematikong pagkakaiba]] sa pagbaybay sa [[Britanikong Ingles|Britaniko]] at [[Amerikanong Ingles]]. Dahil sa mga ito, marami ang [[Reporma sa pagbaybay sa wikang Ingles|nagmungkahi ng reporma]] sa pagbaybay sa wika.{{sfn|Neijt|2006}} Bagamat hindi nagtataglay ng iisang bigkas ang bawat titik sa pamantayang anyo ng wikang Ingles, ginagamit ang mga tuntunin sa pagbaybay upang malaman kung ano ang magiging bigkas ng mga ito.{{sfn|Daniels|Bright|1996|p=653}} Pinaniniwalaan nina [[Noam Chomsky]] at [[Morris Halle]] noong 1968 na ang sistema ng pagbaybay ng wikang Ingles ay "halos maayos",{{sfn|Swan|2006|p=149}} bagamat kaunting lingwista lamang ang sumasang-ayon sa pananaw na ito; itinuturing ng maraming lingwista na may katuwiran ang kasalukuyang pagbaybay sa mga salitang Ingles.{{sfn|Abercrombie|Daniels|2006}} Pinakaginagamit na [[Sistema ng pagsulat|sistema ng panulat]] sa mundo ang pamantayang ortograpiya ng wikang Ingles.{{sfn|Mountford|2006|p=156}} Madalas na dumedepende ang mga mambabasa ng wikang Ingles sa mga karaniwang bigkas ng mga [[katinig]]; halimbawa, ang titik na ''b'' ay binibigkas na {{IPA|/b/}}. Gayunpaman, may mga titik na may iba ring tunog depende sa kaso: ang titik na ''c'' ay [[Malambot at matigas na c|maaaring bigkasin]] nang {{IPA|/k/}} ("matigas", hal. {{Lang|en|cat}} "pusa") o {{IPA|/s/}} ("malambot", hal. {{Lang|en|cell}} "[[selula]]"), habang ang titik na ''g'' ay [[Malambot at matigas na g|maaaring bigkasin]] nang {{IPA|/g/}} ("matigas", hal. {{Lang|en|gun}} "baril") o {{IPA|/dʒ/}} ("malambot", hal. {{Lang|en|gem}} "[[Batong-hiyas|hiyas]]"). Nakadepende madalas ang magiging tunog ng mga titik na ito sa sumusunod na titik sa pamantayang pagbaybay sa mga ito. Bukod dito, gumagamit din ang wikang Ingles ng mga [[kambal-katinig]] upang maisulat ang ilang mga karagdagang tunog: ''ch'' para sa {{IPA|/tʃ/}} (hal. {{Lang|en|church}} "simbahan"), ''sh'' para sa {{IPA|/ʃ/}} (hal. {{Lang|en|show}} "ipakita" o "palabas"), ''th'' para sa {{IPA|/θ/}} (hal. {{Lang|en|think}} "mag-isip") o {{IPA|/ð/}} (hal. {{Lang|en|this}} "ito"), ''ng'' para sa {{IPA|/ŋ/}} (hal. {{Lang|en|sing}} "umawit"), at ''ph'' para sa {{IPA|/f/}} sa mga salitang-hiram mula sa wikang Griyego. Ginagamit din ang digrapong ''qu'' para sa tunog na {{IPA|/kw/}} (hal. {{Lang|en|queen}} "reyna"). Binibigkas naman ang titik na ''x'' bilang {{IPA|/z/}} kung nasa simula ito (hal. {{Lang|en|[[xylophone]]}}, isang uri ng instrumento) o bilang {{IPA|/ks/}} sa ibang posisyon (hal. {{Lang|en|tax}} "buwis"). May mga salitang hindi sumusunod sa mga tuntuning ito, na karaniwang mga salitang-hiram na pinatili ang pagbaybay at pagbigkas nito sa orihinal nitong wika,{{sfn|Daniels|Bright|1996|p=653}} o di kaya'y dahil sa mga mungkahi ng mga iskolar noong unang bahagi ng Modernong Ingles na sundin ang mga tuntunin sa pagbaybay ng wikang Latin para sa mga salitang Ingles na may Hermanikong pinagmulan.{{sfn|Daniels|Bright|1996|p=654}} Di tulad ng mga katinig, pawang iba-iba ang bigkas at pagbaybay sa mga tunog na [[patinig]] ng wikang Ingles. Mas marami ang tunog na patinig sa wika kesa sa mga titik na patinig (''a'', ''e'', ''i'', ''o'', ''u, y'', at minsan ''w'') nito. Dahil dito, pinagpapares ang mga titik na patinig sa isa't isa upang kumatawan sa ilang mga [[mahahabang patinig]] tulad ng ''oa'' sa salitang {{Lang|en|boat}} ("bangka"), ''ow'' sa {{Lang|en|how}} ("paano"), at ''ay'' sa {{Lang|en|stay}} ("manatili"). Bukod dito, meron ding tinatawag na [[Tahimik na e|"tahimik" na ''e'']] na resulta ng pagbabago ng mga tunog sa paglipas ng panahon.{{sfn|Abercrombie|Daniels|2006}} == Balarila == Kagaya ng ibang [[mga wikang Indo-Europeo]], sumusunod ang wikang Ingles sa [[Pagsasang-ayong nominatibo-akusatibo|akusatibong]] [[pangsang-ayong morposintaktiko]]. Sa kabilang banda, pinalitan na halos ng mga [[Wikang analitikal|analitikal]] na konstruksiyon ang paglalapi bilang [[Kaukulan (lingguwistika)|sistema ng kaukulan]] ({{Lang|en|grammatical case}}) sa wikang Ingles. Tanging mga [[panghalip panao]] na lamang ang nagtataglay ng kaukulan kesa sa ibang mga [[uri ng salita]]. Karaniwang inuuri ang mga salitang Ingles sa pitong grupo: [[pangngalan]], [[pandiwa]], [[pang-uri]], [[pang-abay]], [[Pantukoy (lingguwistika)|pantukoy]] (kasama ang mga [[Artikulo (balarila)|artikulo]]), [[pang-ukol]], at [[pangatnig]]. Ginugrupo din ang mga lingwista ang mga [[panghalip]] bilang isang hiwalay na grupo mula sa mga pangngalan, paghahati sa mga pangatnig bilang malaya o pantulong, at pagtuturing sa mga [[Padamdam (balarila)|salitang padamdam]] bilang isang hiwalay na grupo.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=22}} Marami ring mga [[pandiwang pantulong]] ({{Lang|en|auxilliary verb}}) sa wikang Ingles kagaya ng {{Lang|en|have}} at {{Lang|en|do}} na ginagamit bilang pantulong sa pagpapakita ng pakiramdam o aspeto. Minamarkahan ang mga tanong ng [[Sumusuportang do|sumusuportang ''do'']], [[Paglilipat ng salitang-wh|paglilipat]] ng mga [[Salitang-wh|salitang-''wh'']], at [[Pagbabaligtad sa paksa-pantulong|pagbabaligtad]] sa ayos ng mga salita sa ilang mga pandiwa.<ref name="Carter2016">{{cite book |last1=Carter |first1=Ronald |title=English Grammar Today |last2=McCarthey |first2=Michael |last3=Mark |first3=Geraldine |last4=O'Keeffe |first4=Anne |date=2016 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-61739-7 |language=en |trans-title=Balarila ng Wikang Ingles Ngayon}}</ref> Nananatili sa wikang Ingles ang ilang mga katangiang Hermaniko, kagaya ng pagtatangi sa mga [[Malakas na paglalapi|malalakas]] na [[salitang-ugat]] na may di-regular na paglalapi sa pamamagitan ng ''[[ablaut]]'' (hal. {{Lang|en|speak / spoke}} "magsalita" / "nagsalita") at mga mahihinang salitang-ugat sa pamamagitan ng regular na paglalapi (hal. {{Lang|en|hand / hands}} "kamay" / "mga kamay"). Makikita sa mga panghalip ang mga sistema ng kaukulan at [[Kasarian (balarila)|kasarian]] (hal. {{Lang|en|he / him}} panlalaking "siya" at "niya", {{Lang|en|who / whom}} "sino" / "kanino"), gayundin sa komplikadong paglalapi para sa [[Pandiwang copula|pandiwang ''copula'']] na {{Lang|en|to be}}.<ref name="Baugh2012">{{cite book |last1=Baugh |first1=Albert |title=A history of the English language |last2=Cable |first2=Thomas |date=2012 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-65596-5 |edition=6 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng wikang Ingles}}</ref> Makikita sa pangungusap sa baba ang paggamit sa lahat ng pitong uri ng salita sa wikang Ingles:{{sfb|Aarts|Haegeman|2006|p=118}} {| style="text-align: center;" ![[Pantukoy (lingguwistika)|Ptk.]] ![[Pangngalan|Png.]] ![[Pang-ukol|Puk.]] !Ptk. !Png. ![[Pangatnig|Pnt.]] !Ptk. ![[Pang-uri|Pur.]] !Png. ![[Pandiwa|Pnd.]] ![[Pang-abay|Pna.]] !Pnt. !Ptk. !Png. !Pnd. |- |{{Lang|en|The}} |{{Lang|en|chairman}} |{{Lang|en|of}} |{{Lang|en|the}} |{{Lang|en|committee}} |{{Lang|en|and}} |{{Lang|en|the}} |{{Lang|en|loquacious}} |{{Lang|en|politician}} |{{Lang|en|clashed}} |{{Lang|en|violently}} |{{Lang|en|when}} |{{Lang|en|the}} |{{Lang|en|meeting}} |{{Lang|en|started.}} |- | colspan="15" |"Marahas na nag-away ang pinuno ng komite at ang madaldal na politiko nang magsimula ang pulong." |} === Pangngalan at pariralang pangngalan === Nalalapian ang mga [[pangngalan sa wikang Ingles]] batay sa [[Kailanan (balarila)|kailanan]] (bilang) at [[Pag-aari (balarila)|pag-aari]]. Nakakabuo ng mga bagong pangngalan sa wika sa pamamagitan ng deribasyon o pagsasama. Nahahati ang mga pangngalan sa dalawang uri batay sa [[semantika]]: [[pangngalang pantangi]] na tumutukoy sa mga pangngalang may tiyak na [[pangalan]], at mga [[pangngalang pambalana]], na tumutukoy naman sa mga pangngalang walang tiyak na pangalan. Nahahati pa nang husto ang mga pangngalang pambalana batay sa semantika sa dalawa, tahas (o kongkreto) at basal, at batay sa balarila, [[Pangngalang nabibilang|nabibilang]] at [[Pangngalang di-nabibilang|di-nabibilang]].{{sfn|Payne|Huddleston|2002}} Nalalapian para sa kailanan ang karamihan sa mga pangngalang nabibilang gamit ang [[Panlapi|hulaping]] {{Lang|en|-s}} (o sa ibang mga kaso, {{Lang|en|-es}}) para sa mga pangngalang may bilang na higit sa isa ([[Pangmaramihan (balarila)|pangmaramihan]], hal. {{Lang|en|pencils}} "mga lapis" o {{Lang|en|knives}} "mga kutsilyo", isahan ay {{Lang|en|knife}} "kutsilyo"), bagamat may mga iilang pangngalan na may anyong pangmaramihan na taliwas sa ganitong sistema (hal. {{Lang|en|mice}} "mga daga", isahan ay {{Lang|en|mouse}} "daga"). Samantala, nabubuo naman ang anyong pangmaramihan ng mga pangngalang di-nabibilang sa pamamagitan ng hiwalay na pangngalang nabibilang bilang pantukoy; halimbawa, ang pangngalang {{Lang|en|bread}} 'tinapay" ay isang pangngalang di-nabibilang, kaya ginagamit ang pangngalang nabibilang na {{Lang|en|loaf}} (masasalin dito bilang "hiwa") kagaya ng {{Lang|en|one loaf of bread}} ("isang hiwa ng tinapay") para sa isahan at {{Lang|en|two loaves of bread}} ("dalawang hiwa ng tinapay") para sa higit sa isa o pangmaramihan.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=56–57}} Nalalapian din ang mga pangngalan sa wikang Ingles batay sa pag-aari, kung saan ginagamit ang hulaping {{Lang|en|'s}} (titik ''s'' na may [[kudlit]], hal. {{Lang|en|girl's wallet}} "pitaka ng batang babae") o gamit ang [[pang-ukol]] na {{Lang|en|of}} (hal. {{Lang|en|wallet of the girl}}). Noon, ginagamit lamang ang {{Lang|en|'s}} sa mga [[Buhay (balarila)|pangngalang buhay]] at {{Lang|en|of}} sa mga pangngalang di-buhay. Di na ganito ang kaso sa kasalukuyan dahil sa paggamit ng mga katutubong mananalita sa {{Lang|en|'s}} kahit maging sa mga pangngalang di-buhay. Mababago ang posisyon ng kudlit sa {{Lang|en|'s}} kung nagtatapos ang pangngalan sa titik na ''s'', kung saan magiging nasa dulo ito ng naturang salita (hal. {{Lang|en|sailors' ship}} "barko ''ng'' mga manlalayag").<ref name="Carter2016" /> Nakakabuo ang mga pangngalan ng mga [[parirala]] (tinatawag na [[pariralang pangngalan]]) kung kinakailangan ang mga ito ng ibang uri ng salita kagaya ng pantukoy, [[Panukat (balarila)|panukat]], pang-ukol, o [[pang-uri]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=55}} Maaari itong maiksi, kagaya ng sa {{Lang|en|the man}} ("ang lalaki"), na nagtataglay ng pangngalan ({{Lang|en|man}} "lalaki") at pantukoy ({{Lang|en|the}} "ang"). Maaari rin itong magtaglay ng mga [[panuring]] kagaya ng pang-uri (hal. {{Lang|en|tall man}} "matangkad na lalaki") bukod sa mga pantukoy, at maaari ring magsama ng iba pang mga pangngalan upang maging isang mahabang parirala gamit ang mga pang-ukol na {{Lang|en|and}} ("at") o {{Lang|en|with}} (masasalin bilang "kasama"): hal. {{Lang|en|the tall man with his wife and children}} ("ang matangkad na lalaki kasama ang kanyang asawa at mga anak"), na nagtataglay ng mga pantukoy, pangngalan, at pang-ukol. Gaano man kahaba ang mga pariralang pangngalan, itinuturing ito bilang iisang yunit sa pananaw ng semantika, partikular na sa mga kaso kung saan maaaring maging malabo ang tinutukoy na may-ari ng hulaping {{Lang|en|'s}}.<ref name="Carter2016" />{{Efn|Halimbawa ay ang pariralang {{lang|en|the Philippine president's wife}} ("ang asawa ng pangulo ng Pilipinas"), kung saan nakakabit ang {{lang|en|'s}} sa pariralang {{lang|en|the Philippine president}} at hindi lamang sa {{lang|en|president}} ayon sa semantika.}} Ginagamit ang isang grupo ng mga pantukoy para markahan ang mga pangngalan batay sa [[Katiyakan (balarila)|katiyakan]], kung saan ginagamit ang pantukoy na {{Lang|en|the}} ("ang") upang markahan ang isang tiyak na pangngalan, at {{Lang|en|a}} o {{Lang|en|an}} para naman sa mga pangngalang di-tiyak (hal. ikumpara ang {{Lang|en|the president}} "ang pangulo" sa {{Lang|en|a president}} "isang pangulo"). Nakadepende ang paggamit sa {{Lang|en|a}} o {{Lang|en|an}} sa simulang tunog ng pangngalan: {{Lang|en|a}} kung isa itong [[Katinig|tunog na katinig]] (hal. {{Lang|en|a pencil}} "isang lapis" o {{Lang|en|a uniform}} "isang uniporme" dahil nagsisimula ang salita sa tunog na {{IPA|/j/}}) habang {{Lang|en|an}} naman sa mga [[Patinig|tunog na patinig]] (hal. {{Lang|en|an event}} "isang pangyayari" o {{Lang|en|an honest person}} "isang tapat na tao" dahil nagsisimula ang salita sa tunog na {{IPA|/ɑ/}}).<ref>{{Cite web |title='A' or 'an'? What about before 'h'? An Indefinite Article Guide |trans-title='A' ba o 'An': Gabay sa mga Di-tiyak na Pantukoy |url=https://www.merriam-webster.com/grammar/is-it-a-or-an |access-date=2026-06-29 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> Samantala, ginagamit naman ang mga panukat (hal. {{Lang|en|one}} "isa", {{Lang|en|all}} "lahat") upang tukuyin ang kailanan o bilang ng isang pangngalan. Dapat [[Pagsang-ayon (balarila)|sumasang-ayon]] ang pangngalan sa panukat na ginagamit, halimbawa, {{Lang|en|one pencil}} "isang lapis" pero {{Lang|en|all pencils}} "lahat ng lapis"). Palaging nasa simula ng mga pariralang pangngalan ang mga pantukoy.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=54–55}} ==== Pang-uri ==== [[Pang-uri sa wikang Ingles]] ang mga salitang naglalarawan sa ibang mga salitang Ingles, karaniwan sa mga pangngalan, kagaya halimbawa ng {{Lang|en|red car}} ("pulang kotse"). Nasa unahan palagi ito ng salitang nilalarawan nito, at pagkatapos ng pantukoy kung meron man. Maaari ring umakto ang mga ito bilang panaguring naglalarawan, kagaya ng pang-uri na {{Lang|en|happy}} ("masaya") sa pangungusap na {{Lang|en|the child is happy}} ("masaya ang bata").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=530}} Hindi nilalapian ang mga pang-uri sa modernong Ingles, bagamat nilalapian ito noon. Gayunpaman, nilalapian pa rin ang ilang mga pang-uri batay sa [[Kaantasan ng pang-uri|antas ng pagkukumpara]]: walang paglalapi sa antas na lantay, ginagamit naman ang hulaping {{Lang|en|-er}} sa antas na pahambing, habang {{Lang|en|-est}} naman sa antas na pasukdol. May ilang pang-uri na may naiibang anyo para sa pahambing at pasukdol na antas: halimbawa ang salitang {{Lang|en|good}} ("maayos"), na may pahambing na {{Lang|en|better}} ("mas maayos") at pasukdol na {{Lang|en|best}} ("pinakamaayos"). Samantala, ginagamit naman ng ibang mga pang-uri ang isang hiwalay na salita para sa pahambing at pasukdol: {{Lang|en|more}} (masasalin dito bilang "mas") para sa pahambing (hal. {{Lang|en|more beautiful}} "mas maganda") habang {{Lang|en|most}} (masasalin dito bilang "pinaka-") para naman sa pasukdol (hal. {{Lang|en|most beautiful}} "pinakamaganda").{{sfn|König|1994|p=540}} May pagkakaiba sa kung ano ang ginagamit ng mga mananalita na paraan para sa kaantasan; sa kasalukuyan, ipinapakita sa mga pag-aaral na mas nagiging karaniwan sa mga katutubong mananalita ang paggamit sa mga hiwalay na salita kesa sa paglalapi.{{sfn|Mair|2006|pp=148–149}} ==== Panghalip, kaukulan, at panauhan ==== Di kagaya ng ibang uri ng salita sa wikang Ingles, napanatili ng mga [[Panghalip sa wikang Ingles|panghalip ng wika]] ang marami sa mga paglalapi batay sa kaukulan at [[Panauhan (balarila)|panauhan]]. Napanatili sa mga [[panghalip panao]] ang pagkakaiba sa anyong simuno o tagaganap sa karamihan sa mga panauhan gayundin sa pagtatangi batay sa buhay sa mga panghalip sa ikatlong panauhan at batay sa [[Kasarian (balarila)|kasarian]]. Kumakatawan ang [[kaukulang simuno]] ng modernong Ingles sa [[kaukulang palagyo]] ng [[Lumang Ingles]], habang kumakatawan naman ang [[kaukulang palayon]] sa [[kaukulang tagaganap]] at sa [[kaukulang patanggap]] ng Lumang Ingles.{{sfn|Leech|2006|p=69|loc="Nominative is a traditional name for the subjective case"}}{{sfn|O'Dwyer|2006|loc="English has subjective, objective and possessive cases."}} Ginagamit ang kaukulang simuno kung simuno ang [[panghalip]] mismo ng isang [[sugnay]], habang sa ibang kaso, ginagamit naman ang kaukulang palayon.{{sfn|Greenbaum|Nelson|2002}} Samantala, maaaring malaya o di-malaya ang magiging anyo ng mga [[panghalip paari]] sa wikang Ingles. Umaakto bilang pantukoy sa isang pangngalan ang mga di-malalayang panghalip paari (hal. {{Lang|en|my chair}} "upuan ko") habang umaakto naman na parang pangngalan ang mga malalayang panghalip paari (hal. {{Lang|en|the chair is mine}} "akin ang upuan").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=425–426}} Hindi na itinatangi sa modernong Ingles ang pagkapormal ng mga panghalip. Noon, itinatangi ito kagaya ng sa panghalip panao sa ikalawang panauhan: {{Lang|en|thou}} ang di-pormal habang {{Lang|en|you}} naman ang pormal na katumbas. Sa kasalukuyan, hindi na halos ginagamit ang {{Lang|en|thou}}, habang nanaig naman ang {{Lang|en|you}} sa kahit anong konteksto.{{sfn|McMahon|2012|p=182}} Pare-pareho ang mga ginagamit na salita para sa anyong pang-isahan at pangmaramihan ng mga panghalip sa ikalawa at ikatlong panauhan: * Palaging magkapareho ng itsura ang mga panghalip sa ikalawang panauhan ({{Lang|en|you, your, yours}} "ikaw, mo, sa'yo") maliban sa anyong pabalik ({{Lang|en|yourself, yourselves}} "sa'yo, sa inyo") sa maraming dayalekto. Ginagamit ng ilang dayalekto ang isang hiwalay na pangmaramihang panghalip sa ikalawang panauhan: {{Lang|en|y'all}} ("kayong lahat") sa [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles]] at [[Ingles ng Katimugang Estados Unidos]], {{Lang|en|youse}} sa [[Ingles ng Australia|Australia]], o {{Lang|en|ye}} sa [[Ingles ng Irlanda|Irlanda]]. * Sa ikatlong panauhan, parehong ginagamit sa modernong Ingles ang serye ng pares na {{Lang|en|they/them}} ({{Lang|en|they, them, their, theirs, themselves}}, "sila, kanila, nila, sa kanila") bilang pang-isahan o pangmaramihan. Ginagamit din ang naturang serye ng panghalip bilang mga pang-isahang [[panghalip na walang kasarian]] (minsan kasama ang pang-isahang panghalip pabalik na {{Lang|en|themself}}), partikular sa [[LGBT|mga taong LGBT]].<ref>{{Cite web |last=Lee |first=Chelsea |date=31 October 2019 |title=Welcome, singular "they" |trans-title=Maligayang pagdating, pang-isahang ''they'' |url=https://apastyle.apa.org/blog/singular-they |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214220442/https://apastyle.apa.org/blog/singular-they |archive-date=14 February 2020 |publisher=American Psychological Association |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Kamm |first=Oliver |date=12 December 2015 |title=The Pedant: The sheer usefulness of singular 'they' is obvious |trans-title=Ang Pedante: Halata ang sobrang tinding pakinabang ng pang-isahang ''they'' |url=https://www.thetimes.com/uk/society/article/the-pedant-the-sheer-usefulness-of-singular-they-is-obvious-3qs05ngflkj |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619175236/https://www.thetimes.co.uk/article/the-pedant-the-sheer-usefulness-of-singular-they-is-obvious-3qs05ngflkj |archive-date=19 June 2019 |website=[[The Times]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |+Mga panghalip panao ng wikang Ingles ! colspan="4" rowspan="2" scope="col" |Panauhan ! rowspan="2" scope="col" |Simuno ! rowspan="2" scope="col" |Tagaganap ! colspan="2" scope="col" |Paari ! rowspan="2" scope="col" |Pabalik |- !Malaya !Di-malaya |- ! rowspan="2" scope="row" |Una ! colspan="3" |Isahan |{{Lang|en|I}} |{{Lang|en|me}} |{{Lang|en|my}} |''mine'' |''myself'' |- ! colspan="3" |Maramihan |{{Lang|en|we}} |{{Lang|en|us}} |{{Lang|en|our}} |{{Lang|en|ours}} |{{Lang|en|ourselves}} |- ! rowspan="2" |Ikalawa ! colspan="3" |Isahan | colspan="2" rowspan="2" |{{Lang|en|you}} | rowspan="2" |{{Lang|en|your}} | rowspan="2" |{{Lang|en|yours}} |{{Lang|en|yourself}} |- ! colspan="3" |Maramihan |{{Lang|en|yourselves}} |- ! rowspan="5" |Ikatlo ! rowspan="4" |Isahan ! rowspan="3" |Tao !Panlalaki |{{Lang|en|he}} |{{Lang|en|him}} | colspan="2" |{{Lang|en|his}} |{{Lang|en|himself}} |- !Pambabae |{{Lang|en|she}} | colspan="2" |{{Lang|en|her}} |{{Lang|en|hers}} |{{Lang|en|herself}} |- !Alinman |{{Lang|en|they}} |{{Lang|en|them}} |{{Lang|en|their}} |{{Lang|en|theirs}} |{{Lang|en|themself}}{{Efn|Bagamat unang ginamit ang {{lang|en|themself}} noon pang ika-14 na siglo, kinokonsidera pa rin ang paggamit nito bilang limitado. Ayon sa ''[[The Cambridge Grammar of the English Language]]'', ang paggamit nito ay bihira at tinatanggap lamang ng minorya ng mga mananalita, bagamat inaasahang lalaganap ang paggamit nito sa hinaharap kasabay ng pagsikat ng pang-isahang {{lang|en|they}}, kung saan maaaring makita ang anyong pangmaramihan nitong {{lang|en|themselves}} bilang taliwas sa pagiging pang-isahan ng {{lang|en|they}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002}}}} |- ! colspan="2" |Di-tao | colspan="2" |{{Lang|en|it}} | colspan="2" |{{Lang|en|its}} |{{Lang|en|itself}} |- ! colspan="3" |Maramihan |{{Lang|en|they}} |{{Lang|en|them}} |{{Lang|en|their}} |{{Lang|en|theirs}} |{{Lang|en|themselves}} |} ==== Pang-ukol ==== Pariralang pang-ukol ang tawag sa mga parirala na may pang-ukol at isa o higit pang pangngalan, kagaya ng {{Lang|en|with my dog}} ("kasama ng aso ko"), {{Lang|en|for my friend}} ("para sa aking kaibigan"), {{Lang|en|to school}} ("patungong paaralan"), o {{Lang|en|in England}} ("sa Inglatera"). Ginagamit ang [[pang-ukol sa wikang Ingles]] sa samu't saring paraan, mula sa paglarawan sa paggalaw, lugar, o relasyon ng isang bagay sa isa pang bagay, gayundin sa mga pambalarilang dahilan kagaya ng panimula ng isang komplementong sugnay o sa mga argumentong palihis ng mga [[pandiwa]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=58}} Halimbawa, sa pariralang {{Lang|en|I gave it to him}} ("binigay ko yon sa kanya"), minamarkahan ng pang-ukol na {{Lang|en|to}} ang di-tuwirang layon ng pandiwang {{Lang|en|give}}. Tradisyonal na kinokonsiderang pang-ukol ang isang salita kung binabago nito ang kaukulan ng kasunod nitong salita. Gayunpaman, kinokonsidera na ng mga kontemporaryong gabay sa balarila ang pagiging pang-ukol ng isang salita kung umaakto ito bilang simula ng mga pariralang pang-ukol.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=598–600}} === Pandiwa at pariralang pandiwa === Nalalapian ang mga [[pandiwa sa wikang Ingles]] batay sa [[Panahon (balarila)|panahon]] at [[Aspeto (balarila)|aspeto]], at minamarkahan para sa pagsang-ayon sa mga pang-isahang paksang kasalukuyan sa ikatlong panauhan. Tanging ang pandiwang {{Lang|en|to be}} na lamang ang nalalapian para sa pagsang-ayon sa pangmaramihan at sa mga paksang nasa una at ikalawang panauhan.{{sfn|König|1994|p=540}} Pinapares naman ang mga [[pandiwang pantulong]] kagaya ng {{Lang|en|have}} ng isa pang pandiwa na nasa anyong [[pawatas]], pangnakaraan, o pangkasalukuyan. Bumubuo ang mga ito ng komplikadong sistema ng panahon, aspeto, at panagano. Natatangi ang mga pandiwang pantulong mula sa ibang mga pandiwa dahil puwedeng masundan ang mga ito ng negasyon, gayundin bilang ang unang bahagi ng isang pangungusap na patanong.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=51}}{{sfn|König|1994|p=541}} May anim na anyo sa paglalapi ang karamihan ng mga pandiwa sa wikang Ingles, kung saan tatlo sa mga ito ang pangunahin: pangkasalukuyan, pang-isahang pangkasalukuyan sa ikatlong panauhan, at pangnakaraan. Ginagamit naman ang mga sekundaryong anyo para sa pawatas, [[Pandiwari|pandiwaring]] [[pangngalang-diwa]] ({{Lang|en|gerund participle}}), at pandiwaring pangnakaraan.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=50}} Natatangi ang pandiwang {{Lang|en|to be}}, na ginagamit bilang ang pangunahing pandiwang pantulong para sa [[aspetong nagaganap]] gayundin bilang [[kopula]] bukod sa iba pang mga gamit,{{sfn|Peters|2004|loc="be" p. 66}} dahil napanatili nito ang ilan sa mga orihinal nitong paglalapi at pagiging iba-iba ng anyo nito depende sa paksa: {{Lang|en|am}} sa pangkasalukuyan sa unang panauhan, {{Lang|en|is}} sa pang-isahan sa ikatlong panauhan, at {{Lang|en|are}} sa pang-isahan sa ikalawang panauhan gayundin sa lahat ng tatlong anyong pangmaramihan. Tanging {{Lang|en|been}} lamang ang pandiwaring pangnakaraan nito habang {{Lang|en|being}} naman ang pandiwaring pangngalang-diwa.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=75, 91, 113–114}} {| class="wikitable" |+Mga anyo ng paglalapi sa mga pandiwa ! scope="col" | ! scope="col" |Malakas ! scope="col" |Karaniwan !Katumbas sa Tagalog |- !Salita |{{Lang|en|to take}} "kumuha" | colspan="2" |{{Lang|en|to love}} "magmahal" |- ! scope="row" |Payak na pangkasalukuyan |{{Lang|en|take}} |{{Lang|en|love}} | rowspan="2" |"nagmamahal ngayon" |- ! scope="row" |Pang-isahang pangkasalukuyan sa ikatlong panauhan |{{Lang|en|takes}} |{{Lang|en|loves}} |- ! scope="row" |Pangnakaraan |{{Lang|en|took}} |{{Lang|en|loved}} |"nagmahal noon" |- ! scope="row" |Pawatas |{{Lang|en|take}} |{{Lang|en|love}} |"magmahal" |- ! scope="row" |Pandiwaring pangngalang-diwa |{{Lang|en|taking}} |{{Lang|en|loving}} |"nagmamahal" |- ! scope="row" |Pandiwaring pangnakaraan |{{Lang|en|taken}} |{{Lang|en|loved}} |"nagmahal" |} ==== Panahon, aspeto, at panagano ==== May dalawang pangunahing [[Panahon (balarila)|panahon]] ang wikang Ingles: nakaraan at di-nakaraan (kasalukuyan). Nalalapian ang mga pandiwa para sa nakaraan sa pamamagitan ng paggamit sa anyong pangnakaraan nito, na nabubuo gamit ang hulaping {{Lang|en|-ed}} (o {{Lang|en|-d}} para sa pandiwang nagtatapos sa titik ''e'') para sa mga karaniwang pandiwa at hulaping {{Lang|en|-t}} o pagbabago sa mismong salita naman para sa mga malalakas na pandiwa. Hindi minamarkahan ang mga pandiwa sa panahong di-nakaraan, liban lamang sa pang-isahan sa ikatlong panauhan, kung saan nalalapian ito ng hulaping {{Lang|en|-s}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=51}} {| class="wikitable" |+Panahong pangkasalukuyan at pangnakaraan sa mga pandiwa ! scope="col" | ! scope="col" |Kasalukuyan !Tagalog ! scope="col" |Nakaraan !Tagalog |- ! scope="row" |Unang panauhan |{{Lang|en|I run}} |"Tumatakbo ako ngayon" |{{Lang|en|I ran}} |"Tumakbo ako kanina" |- ! scope="row" |Ikalawang panauhan |{{Lang|en|You run}} |"Tumatakbo ka ngayon" |{{Lang|en|You ran}} |"Tumakbo ka kanina" |- ! scope="row" |Ikatlong panauhan |{{Lang|en|John runs}} |"Tumatakbo si John ngayon" |{{Lang|en|John ran}} |"Tumakbo si John kanina" |} Walang anyong panghinaharap ang mga pandiwa sa wikang Ingles.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=208–210}} Para mabuo ang panahong panghinaharap, gumagamit ang wikang Ingles ng mga pandiwang pantulong na {{Lang|en|will}} o {{Lang|en|shall}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=51–52}} Ginagamit rin ang katagang {{Lang|en|going to}} para mabuo ang panahong [[Balak na panghinaharap (balarila)|balak na panghinaharap]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=210–211}} {| class="wikitable" |+Panahong panghinaharap sa mga pandiwa ! scope="col" | ! scope="col" |{{Lang|en|will}} !Tagalog !{{Lang|en|shall}} !Tagalog !{{Lang|en|going to}} !Tagalog |- ! scope="row" |Unang panauhan |{{Lang|en|I will run}} |"Tatakbo ako mamaya" |{{Lang|en|I shall run}} |"Dapat ako tumakbo mamaya" |{{Lang|en|I am going to run}} |"Balak kong tumakbo mamaya" |- ! scope="row" |Ikalawang panauhan |{{Lang|en|You will run}} |"Tatakbo ka mamaya" |{{Lang|en|You shall run}} |"Dapat kang tumakbo mamaya" |{{Lang|en|You are going to run}} |"Balak mong tumakbo mamaya" |- ! scope="row" |Ikatlong panauhan |{{Lang|en|John will run}} |"Tatakbo si John mamaya" |{{Lang|en|John shall run}} |"Dapat tumakbo si John mamaya" |{{Lang|en|John is going to run}} |"Balak tumakbo ni John mamaya" |} Gumagamit rin ang wikang Ingles ng karagdagan pang mga pandiwang pantulong para maipahayag ang iba pang mga [[Aspeto (balarila)|aspeto]], partikular na ang {{Lang|en|have}} at {{Lang|en|be}}, na ginagamit para sa [[Perpektibong aspeto|perpektibo]] (kumpleto o naganap) at [[Di-perpektibong aspeto|di-perpektibong]] (di-kumpleto o nagaganap) panahong pangnakaraan (hal. {{Lang|en|I have run}} "Tumakbo ako" kumpara sa {{Lang|en|I was running}} "Tumatakbo ako"), gayundin sa pinagsamang panahon kagaya ng perpektibong pangnakaraan (hal. {{Lang|en|I had been running}} "Noon pa ako tumatakbo") at perpektibong pangkasalukuyan (hal. {{Lang|en|I have been running}} "Kanina pa ako tumatakbo").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=50–51}} Para naman sa pagpapahayag ng [[panagano]], gumagamit rin ang wikang Ingles ng mga pandiwang pantulong kagaya ng {{Lang|en|can}}, {{Lang|en|may}}, {{Lang|en|will}}, at {{Lang|en|shall}} at ang mga pangnakaraang anyo ng mga ito: {{Lang|en|could}}, {{Lang|en|might}}, {{Lang|en|would}}, at {{Lang|en|should}}. May dalawang pangunahing panagano ang wikang Ingles: [[Pasakali (balarila)|pasakali]] ({{Lang|en|subjunctive}}) at [[Pautos (balarila)|pautos]] ({{Lang|en|imperative}}). Pareho itong nakabatay sa payak na anyo ng pandiwa, at ginagamit sa mga di-malalayang [[sugnay]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=51–52}} Nabubuo ang anyong [[Pawatas (balarila)|pawatas]] ng pandiwa sa pamamagitan ng pagsasama ng payak na anyo nito at ang pang-ukol na {{Lang|en|to}}. Ginagamit ito sa mga sugnay na pandiwa na nakadepende sa isang sugnay na pandiwa na may hanggan, ang tawag sa sugnay na nabubuo sa paligid ng isang pandiwa sa anyong pangnakaraan o pangkasalukuyan. Kalimitang ito ang mga pandiwang pantulong, kung saan tinatrato ang tunay na pandiwa bilang ang dumedependeng sugnay nito.<ref>{{cite web |title=Finite and Nonfinite Clauses |trans-title=Mga Signay na May Hanggan at Walang Hanggan |url=https://myenglishgrammar.com/lesson-17-clauses/6-finite-and-nonfinite-clauses.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207091436/http://myenglishgrammar.com/lesson-17-clauses/6-finite-and-nonfinite-clauses.html |archive-date=7 December 2019 |website=MyEnglishGrammar.com |language=en}}</ref> Halimbawa, sa pariralang {{Lang|en|He has to go}} ("Dapat na siyang umalis"), ang pandiwang pantulong na {{Lang|en|have}} ang nalapian sa anyong pangnakaraan habang walang nagbago sa pandiwang {{Lang|en|to go}} na nasa anyong pawatas naman. Isa rin halimbawa ang {{Lang|en|I saw him leave}} ("Nakita ko siyang umalis"), kung saan mapapansing nagbago ang pandiwang {{Lang|en|see}} upang maging nasa anyong pangnakaraan ito habang ang komplementong sugnay na pandiwa {{Lang|en|leave}} ay nanatili lamang sa anyong pawatas nito. ==== Pariralang pandiwa ==== Gumagamit ang wikang Ingles ng mga [[pariralang pandiwa]], na kombinasyon ng isang pandiwang nasa payak nitong anyo na sinusundan ng isang [[pang-ukol]] o [[pangatnig]]. Umaakto ito bilang iisang katagang panaguri. Halimbawa nito ang mga katagang {{Lang|en|wake up}} ("gumising"), {{Lang|en|put up}} ("pagpasensiyahan"), at {{Lang|en|get together}} ("magsama-sama"). Pawang mga [[Idiyoma|idyoma]] ang kahulugan nito, na madalas ay malayo sa literal nitong salin; halimbawa, ang katagang {{Lang|en|lay off}} ay nangangahulugang "masibak" kahit na ang {{Lang|en|lay}} ay literal na "maglatag" at {{Lang|en|off}} naman ay literal na "magpatay [hal. ng ilaw]".{{sfn|Dixon|1982}} Kung ito ba ay isang hiwalay na kataga sa pananaw ng [[sintaksis]] o isa lamang kombinasyon ng pandiwa at pang-ukol (pananaw na nagtuturing sa {{Lang|en|wake up}} at {{Lang|en|run up}} bilang magkapareho sa pananaw ng sintaksis) ay kasakuluyang pinagdedebatehan ng mga gramatiko.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=274}} ==== Pang-abay ==== Binabago ng mga [[pang-abay]] ang inilalarawan ng pandiwa sa pamamagitan ng pagbibigay ng karagdagang impormasyon ukol sa paano ito nagawa.<ref name="Carter2016" /> Nabubuo ang karamihan sa mga [[pang-abay sa wikang Ingles]] gamit ang isang pang-uri na nilapian ng hulaping {{Lang|en|-ly}}. Halimbawa, sa pangungusap na {{Lang|en|He runs quickly}} ("Tumatakbo siya nang mabilis"), nagmula ang pang-abay na {{Lang|en|quickly}} mula sa pang-uri na {{Lang|en|quick}}. May mga natatanging anyong pang-abay ang ilan sa mga karaniwang pang-uri, kagaya ng pang-uri na {{Lang|en|good}}, na may anyong pang-abay na {{Lang|en|well}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=565–566}} === Sintaksis === [[File:Constituent_structure_analysis_English_sentence.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Constituent_structure_analysis_English_sentence.svg|thumb|Sa na {{Lang|en|The cat sat on the mat}} ("Umupo ang pusa sa sapin"), [[Paksa (balarila)|paksa]] ang {{Lang|en|The cat}}, na sinusundan ng [[Pandiwa|pandiwang]] {{Lang|en|sat}} (pangnakaraang anyo ng {{Lang|en|sit}}), na sinusundan naman ng [[pariralang pang-ukol]] na {{Lang|en|on the mat}}, na nagtataglay ng isang [[pang-ukol]], [[Artikulo (balarila)|artikulo]], at pangngalan.]] Medyo [[Wikang analitiko|analitiko]] ang modernong wikang Ingles.{{sfn|McArthur|1992|pp=64, 610–611}} Nakadebelop ito ng mga katangiang kagaya ng [[pandiwang modal]] at [[ayos ng salita]] bilang mga paraan para makagawa ng mga makakabuluhang [[pangungusap]]. Minamarkahan ng mga [[pandiwang pantulong]] ang mga pangungusap tulad ng mga [[tanong]], negatibong polaridad, [[pasibong tinig]], at [[aspetong nagaganap]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=1209–1219}} ==== Ayos ng salita ==== Umalis ang wikang Ingles mula sa paggamit sa [[ayos ng salita na pandiwa pangalawa]] ng mga wikang Hermaniko upang maging isang wikang gumagamit na lang halos ng [[ayos na paksa-pandiwa-layon]].{{sfn|König|1994|p=553}} Dahil dito gayundin sa mga [[pandiwang pantulong]], nakakagawa ang wikang Ingles ng mga [[pangungusap]] kung saan may dalawa o higit pang [[pandiwa]] sa gitna nito, kagaya halimbawa ng {{Lang|en|He had been hoping to try opening it}} ("Umaasa sana siya na masusubukan niyang mabuksan ito").{{sfn|Müller|2020|p=666}} Sa karamihan ng mga pangungusap, minamarkahan lamang ng wikang Ingles ang relasyong pambalarila batay sa ayos nito.{{sfn|König|1994|p=550}} Palaging nauuna ang [[Paksa (balarila)|paksa]] bago ang pandiwa, na nauuna palagi sa [[Layon (balarila)|layon]] nito. Sa madaling salita, nakabase sa posisyon sa pangungusap ang magiging gampanin ng mga salita sa isang pangungusap: {| style="text-align: center;" !Paksa !Pandiwa !Layon |- |{{Lang|en|The dog}} |{{Lang|en|bites}} |{{Lang|en|the man}} |- | colspan="3" |"Kinagat ng aso ang lalaki" |- |{{Lang|en|The man}} |{{Lang|en|bites}} |''{{Lang|en|the dog}}'' |- | colspan="3" |"Kinagat ng lalaki ang aso" |} Gayunpaman, doble ang pagmarka sa isang salita kung ito ay isang [[panghalip]]: isa ayon sa posisyon nito at isa ayon naman sa paglalapi nito: {| style="text-align: center;" !Paksa !Pandiwa !Layon |- |{{Lang|en|He}} |{{Lang|en|hit}} |{{Lang|en|him}} |- | colspan="3" |"Hinampas niya siya" |} Maaaring ilagay ang mga [[di-tuwirang layon]] ng mga pandiwang parehong palipat at katawanin bilang ang unang layon sa pangungusap na may dalawang layon, kagaya ng sa {{Lang|en|I gave Jane the book}} ("Binigay ko kay Jane yung aklat"), o bilang isang [[pariralang pang-ukol]], kagaya ng sa {{Lang|en|I gave the book to Jane}} ("Binigay ko yung aklat kay Jane").{{sfn|König|1994|p=551}} ==== Sugnay ==== {{Main|Sugnay sa wikang Ingles}} Maaaring magtaglay ang isang pangungusap ng wikang Ingles ng isa o higit pang [[sugnay]], na maaari naman magtaglay ng mga [[Parirala|pariralang]] tulad ng [[pariralang pangngalan]] at [[pariralang pandiwa]]. Sa bawat pangungusap, palaging may isang pangunahing sugnay (tinatawag na [[malayang sugnay]]), kung saan pumapalibot ang mga [[di-malalayang sugnay]]. Maaaring gumanap ang mga di-malalayang sugnay bilang mga [[Argumento (balarila)|argumento]] ng malayang sugnay. Halimbawa, sa pariralang {{Lang|en|I think you're lying}} ("Sa tingin ko, nagsisinungaling ka"), {{Lang|en|think}} ang pandiwa ng pangunahing sugnay, ang panghalip na {{Lang|en|I}} ang paksa, at ang layon ay ang buong di-malayang sugnay na {{Lang|en|you are lying}}. Minsan, nilalagyan ito ng panghalip na {{Lang|en|that}} upang maging mas malinaw pa ang relasyong ito sa isang pangungusap, ngunit karaniwan itong tinatanggal.{{sfn|Miller|2002|pp=60–69}} Tinatawag naman na mga [[sugnay na panuring]] ang mga sugnay na gumaganap bilang tagapaglarawan o pantukoy ng isang bahagi ng pangunahing sugnay. Minamarkahan ito karaniwan ng mga panghalip kagaya ng {{Lang|en|that}}, {{Lang|en|who}}, at {{Lang|en|whom}}. Halimbawa, sa pangungusap na {{Lang|en|I saw the letter that you received today}} ("Nabasa ko ang sulat na natanggap mo ngayong araw"), inilalarawan ng sugnay na panuring na {{Lang|en|that you received today}} ang layon ng pangunahing sugnay na {{Lang|en|letter}}. Natatangi ito sa mga wikang Hermaniko, na karaniwang walang pagbabago sa ayos ng salita para sa mga malalaya at di-malalayang sugnay.{{sfn|König|1994|p=557}} ==== Pandiwang pantulong ==== Ginagamit ang mga [[pandiwang pantulong]] sa samu't saring paraan sa wikang Ingles, kabilang na sa pagpapahayag ng panahon, aspeto, at panagano. Gumagawa ang mga ito ng mga pangunahing sugnay, at gumaganap ang pangunahing pandiwa bilang ang simula ng isang di-malayang sugnay ng pandiwang pantulong. Halimbawa, sa pangungusap na {{lang|en|The dog did not find its bone}} ("Hindi nahanap ng aso ang kanyang buto"), ang sugnay na {{lang|en|find its bone}} ang komplemento ng negasyon ng {{lang|en|did not}}. Ginagamit ang [[pagbabaligtad ng paksa-pantulong]] sa maraming paraan, kabilang na sa pokus, negasyon, at patanong na konstruksiyon.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=94–98}} Gumaganap bilang pandiwang pantulong ang pandiwang {{lang|en|do}} kahit na sa mga simpleng pasalaysay na pangungusap, kung saan umaakto ito bilang pananda ng pagdiin kagaya halimbawa sa {{lang|en|I did shut the fridge}} ("Sinara ko mismo yung ref"); masasalin ang pandiwang {{lang|en|do}} (nasa pangnakaraang anyo na {{lang|en|did}}) dito bilang katumbas ng "mismo". Gayunpaman, ginagamit ito sa mga pangungusap na negasyon at baligtad dahil kinakailangan ng mga sugnay sa wikang Ingles ng isang pandiwang pantulong sa mga ganitong konstruksiyon. Hindi pinapayagan sa modernong wikang Ingles ang pagdagdag ng negasyon na {{lang|en|not}} ("hindi") sa isang ordinaryong ("may hangganan") pandiwa kagaya halimbawa ng {{lang|en|I know not}} (literal na "alam ko hindi"); pinapayagan lamang ito kasama ng isang pandiwang pantulong tulad ng {{lang|en|do}} o isang [[pandiwang kopula]], halimbawa, {{lang|en|I did not know}} ("Hindi ko alam"). Ganito rin ang kaso sa mga sugnay na nangangailangang baligtarin kasama na ang mga tanong na nangangailangan ng pagbaligtad ng paksa at pandiwa.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=114}} Ginagamit rin sa mga pasibong konstruksiyon ang mga pandiwang pantulong. Kinakailangan ng mga pasibong konstruksiyon ng isang aktibong konstruksiyon kung saan nagiging paksa nito ang layon ng aktibong konstruksiyon, at inaalis o gumaganap na lamang ang paksa bilang isang palihis na argumento na ipinapahayag sa isang pariralang pang-ukol. Nabubuo ang mga ito gamit ang pangnakaraang pandiwari ng pandiwang pantulong na {{lang|en|to be}} o {{lang|en|to get}}, bagamat hindi lahat ng mga barayti ng wikang Ingles ay pumapayag sa paggamit sa pangnakaraang pandiwari ng {{lang|en|to get}} sa mga pasibong konstruksiyon. Halimbawa, ang aktibong {{lang|en|she sees him}} ("nakita niya siya") ay nagiging {{lang|en|he is seen by her}} ("siya ay nakita niya").{{sfn|Miller|2002|p=26-27}} ==== Tanong ==== Karaniwang nabubuo ang parehong [[tanong na oo/hindi]] at [[tanong na ''wh''|''wh'']] sa pamamagitan ng pagbabaligtad sa paksa at pandiwang pantulong (hal. {{lang|en|John is going to sleep}} "Matutulog na si John" ay nagiging {{lang|en|Is John going to sleep?}} "Matutulog na ba si John?" sa anyong patanong), na maaaring mangailangan ng [[sumusuportang do|sumusuportang ''do'']] (hal. {{lang|en|You like her}} "Gusto mo siya" ay nagiging {{lang|en|Do you like her?}} "Gusto mo ba siya?" sa anyong patanong). Nagsisimula ang karamihan ng mga tanong sa mga [[salitang patanong]] na nagsisimula sa ''wh-'' kagaya ng {{lang|en|who}} ("sino"), {{lang|en|what}} ("ano"), {{lang|en|where}} ("saan"), {{lang|en|when}} ("kailan"), at {{lang|en|why}} ("bakit"), gayundin sa {{lang|en|how}} ("paano"). Halimbawa, sa pangungusap na {{lang|en|What so you see?}} ("Ano ang nakikita mo?"), ang salitang patanong na {{lang|en|What}} ang nasa simula kahit na gumaganap ito bilang layon ng pangungusap taliwas sa karaniwang ayos ng mga salita sa wikang Ingles. Gayunpaman, walang nagaganap na pagbabaligtad sa ayos kung gumaganap ang mga salitang patanong bilang paksa o bahagi ng paksa, kagaya ng sa {{lang|en|Who saw the cat?}} ("Sino ang nakakita sa pusa?"). Maaari ring iharap ang mga pariralang pang-ukol kung umaakto ito bilang salitang patanong, kagaya ng sa {{lang|en|To whose house do you went last night?}} ("Kaninong bahay ka pumunta kagabi?"). Tanging ang panghalip na {{lang|en|who}} na lamang ang nalalapian para sa kaukulan, kung saan gumaganap ang {{lang|en|whom}} ("para kanino") bilang ang anyong palayon nito, bagamat unti-unti na itong nalalaos sa maraming konteksto.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=7-8}} ==== Diskurso ==== Bagamat prominente ang paksa sa wikang Ingles, karaniwang [[pinag-uusapan-komento]] ang estrakturang ginagamit sa pakikipag-usap, kung saan nauuna ang pinag-uusapan (alam na impormasyon) sa komento (bagong impormasyon). Dahil sa kahigpitan sa paggamit ng paksa-pandiwa-layon sa mga pangungusap sa wikang Ingles, karaniwang gumaganap ang pinag-uusapan bilang ang paksa nito. Sa mga kaso kung saan ganito ang sitwasyon, karaniwan naman itong inaangat sa antas ng paksa. Isa sa mga paraan para magawa ito ay sa pamamagitan ng paggamit sa pasibong konstruksiyon. Bukod dito, ginagamit rin sa mga [[pangungusap na may pokus]] kung saan ibinababa ang pangunahing sugnay upang maging komplementng sugnay ng isang kopulang pangungusap na may [[pekeng paksa]] kagaya ng {{lang|en|it}} o {{lang|en|there}} (hal. {{lang|en|it was the girl that the bee stung}} "yung batang babae ang kinagat ng bubuyog"). Ginagamit din ang mga pekeng paksa sa mga kaso ng kawalan ng paksa kagaya sa mga pandiwang di-personal (hal. {{lang|en|it is raining}} "umuulan") o sa mga sugnay na nag-uulat (hal. {{lang|en|there are many cars on the street}} "maraming kotse sa kalsada").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=1365-1370}} Nabubuo ang [[pag-unawa (lingguwistika)|pag-unawa]] sa pamamagitan ng mga deiktikong panghalip tulad ng [[anapora]], halimbawa ang mga pangungusap na {{lang|en|that is exactly what I mean}} ("yan nga yung ibig sabihin ko"), kung saan tumutukoy ang {{lang|en|that}} bilang panghalip sa isang bagay na parehong alam ng mga nag-uusap, at {{lang|en|he then went home}} ("umuwi siya pagkatapos"), kung saan ginagamit naman ang {{lang|en|then}} bilang senyas ng pag-usad sa isang kinukuwentong salaysay.{{sfn|Halliday|Hasan|1976}} Ginagamit din ang mga [[panandang pandiskurso]] kagaya ng mga salitang {{lang|en|oh}}, {{lang|en|so}}, at {{lang|en|well}} upang isenyas ang pag-usad ng mga ideya sa mga pangungusap at makatulong pa nang husto sa pag-unawa. Madalas una ito sa mga pangungusap. Ginagamit rin ang mga ito upang isenyas ang [[paninindigan (lingguwistika)|paninindigan]], kung saan pinoposisyon ng mga mananalita ang kanilang paninindigan ukol sa pinag-uusapan kagaya ng sa {{lang|en|no way, is that true?}} ("weh? di nga?") o {{lang|en|oh boy, I am hungry!}} ("haynaku, gutom na ko!"). Bagamat karaniwan itong katangian ng impormal at pasalitang [[rehistro (lingguwistika)|rehistro]] ng wikang Ingles, ginagamit rin ito sa pormal at pasulat na rehistro ng wika.{{sfn|Schiffrin|1988}} == Talababa == {{notelist}} == Sanggunian == {{reflist}} === Pinagkunan === <!-- The entries in this bibliography are in alphabetical order. Comments show the names of named references. --> {{refbegin|30em}} <!-- AartsHaegeman2006 -->* {{cite book |first1=Bas |last1=Aarts |first2=Liliane |last2=Haegeman |date=2006 |chapter=English Word classes and Phrases |trans-chapter=Mga klase ng salita at parirala sa Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Handbook sa Lingguwistikang Ingles|lang=en|editor1-last=Aarts |editor1-first=Bas |editor2-first=April |editor2-last=McMahon |publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- AbercrombieDaniels2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04878-1 |chapter=Spelling Reform Proposals: English |trans-chapter=Mga Mungkahing Reporma sa Pagbaybay: Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Abercrombie |first1=D. |last2=Daniels |first2=P. T. |pages=72–75 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- AitkenMcArthur1979 -->* {{cite book |editor1-last=Aitken |editor1-first=A. J. |editor2-last=McArthur |editor2-first=Tom |date=1979 |title=Languages of Scotland|lang=en|trans-title=Mga Wika ng Eskosya |location=Edinburgh, Reyno Unido |publisher=Chambers |series=Occasional paper – Association for Scottish Literary Studies |volume=4 |isbn=978-0-550-20261-1}} <!-- Alcaraz-ArizaNavarro2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02351-8 |chapter=Medicine: Use of English|trans-chapter=Medisina: Paggamit sa Ingles|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Alcaraz Ariza |first1=M. Á. |last2=Navarro |first2=F. |pages=752–759 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ammon2006 -->* {{cite journal |last=Ammon |first=Ulrich |s2cid=142692741 |title=Language Conflicts in the European Union: On finding a politically acceptable and practicable solution for EU institutions that satisfies diverging interests|trans-title=Mga Hidwaan sa Wika sa Unyong Europeo: Ukol sa paghahanap sa isang politikal na pagsang-ayon at praktikal na solusyon para sa mga institusyon ng EU nang nagagampanan ang mga nagkakaibang interes|lang=en|journal=International Journal of Applied Linguistics |volume=16 |issue=3 |pages=319–338 |date=2006 |doi=10.1111/j.1473-4192.2006.00121.x |s2cid-access=free |via=DYLAN project |url=http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102074109/http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |archive-date=2 January 2011}} <!-- Ammon2008 -->* {{cite book |last=Ammon |first=Ulrich |chapter=Pluricentric and Divided Languages |lang=en|trans-chapter=Mga Plurisentro at Nakahating Wika|editor1-last=Ammon |editor1-first=Ulrich N. |editor2-last=Dittmar |editor2-first=Norbert |editor3-last=Mattheier |editor3-first=Klaus J. |display-editors=3 |editor4-last=Trudgill |editor4-first=Peter |title=Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society |trans-title=Sosyolingguwistika: Pandaigdigang Handbook ng Agham ng Wika at Lipunan|volume=2 |date=2008 |edition=2nd |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-019425-8 |series=Handbooks of Linguistics and Communication Science}} <!-- Annamalai2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04611-3 |chapter=India: Language Situation |lang=en|trans-chapter=India: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Annamalai |first1=E. |pages=610–613 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Australian Bureau of Statistics2013 official census of Australia -->* {{cite web |author=Australian Bureau of Statistics |title=2011 Census QuickStats: Australia|trans-title=QuickStats sa Senso ng 2011: Australia |lang=en|date=28 March 2013 |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106221006/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |archive-date=6 November 2015}} <!-- Bailey2001 -->* {{cite book |last=Bailey |first=Guy |chapter=The relationship between African American and White Vernaculars|trans-chapter=Ang kaugnayan ng Aprikanong Amerikano at Puting Bernakular|editor-last=Lanehart |editor-first=Sonja L. |title=Sociocultural and historical contexts of African American English |trans-title=Sosyokultural at historikal na konteksto ng Aprikanong Amerikanong Ingles|url=https://archive.org/details/socioculturalhis00lane |url-access=limited |date=2001 |pages=[https://archive.org/details/socioculturalhis00lane/page/n71 53]–84 |publisher=John Benjamins |lang=en|series=Varieties of English around the World |isbn=978-1-58811-046-6}} <!-- Bailey1997 -->* {{cite book |last=Bailey |first=G. |date=1997 |chapter=When did southern American English begin|trans-chapter=Kailan nagsimula ang katimugang Amerikanong Ingles|chapter-url=https://books.google.com/books?id=zvFtOr5_BZAC&pg=PA255 |title=Englishes around the world|trans-title=Mga Ingles sa iba't-ibang panig ng mundo|lang=en|pages=255–275 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=John Benjamins |isbn=9789027248763}} <!-- Bao2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04257-7 |chapter=Variation in Nonnative Varieties of English |trans-chapter=Baryasyon sa mga hindi Katutubong Barayti ng Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Bao |first1=Z. |pages=377–380 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Barry1982 -->* {{cite book |last=Barry |first=Michael V. |chapter=English in Ireland |trans-chapter=Ingles sa Irlanda|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=84–134 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- BaughCable2002 -->* {{cite book |last1=Baugh |first1=Albert C. |last2=Cable |first2=Thomas |title=A History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles|edition=5|lang=en |publisher=Longman |date=2002 |isbn=978-0-13-015166-7 |url=https://archive.org/details/historyofenglish02baug}} <!-- Bazelmans2009 -->* {{cite book |last=Bazelmans |first=Jos |chapter=The Early-Medieval Use of Ethnic Names from Classical Antiquity: the Case of the Frisians |trans-chapter=Ang Maagang Medyebal na Paggamit sa mga Etnikong Pangalan mula sa Klasikong Antigong Panahon: ang Kaso ng mga Prisyano|pages=321–338 |editor-last1=Derks |editor-first1=Ton |editor-last2=Roymans |editor-first2=Nico |title=Ethnic Constructs in Antiquity: The Role of Power and Tradition|trans-title=Mga Etnikong Gawa sa Antigong Panahon: Ang Gampanin ng Kapangyarihan at Tradisyon|lang=en|publisher=Amsterdam University Press |series=Amsterdam Archaeological Studies |volume=13 |date=2009 |isbn=978-90-485-0791-7 |jstor=j.ctt46n1n2.1 |jstor-access=free}} <!-- Bermudez-OteroMcMahon2006 -->* {{cite encyclopedia |last1=Bermúdez-Otero |first1=Ricardo |first2=April |last2=McMahon |date=2006 |title=English phonology and morphology |trans-title=Ponolohiya at morpolohiya ng Ingles|lang=en|editor-first=Bas |editor-last=Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |encyclopedia=The Handbook of English Linguistics |location=Oxford |publisher=Wiley–Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2 |doi=10.1002/9780470753002.ch17 |series=Blackwell Handbooks in Linguistics |pages=382–410}} <!-- BlenchSpriggs1999 -->* {{cite book |last1=Blench |first1=R. |last2=Spriggs |first2=Matthew |title=Archaeology and Language: Correlating Archaeological and Linguistic Hypotheses|trans-title=Arkeolohiya at Wika: Pagsasama sa mga Arkeolohiko at Lingguwistikong Palagay|lang=en|pages=285–286 |date=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-11761-6 |url=https://books.google.com/books?id=DWMHhfXxLaIC&pg=PA286}} * {{cite book |editor-last=Blake |editor-first=Norman |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=2|publisher=Cambridge University Press |date=1992 |doi=10.1017/CHOL9780521264754.003 |isbn=978-1-139-05553-6}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Blake |year=1992 |pages=23–154}} <!-- Boberg2010 -->* {{cite book |last=Boberg |first=Charles |author-link=Charles Boberg |date=2010 |title=The English language in Canada: Status, history and comparative analysis|url=https://archive.org/details/englishlanguagei0000bobe |trans-title=Ang Wikang Ingles sa Kanada: Katayuan, kasaysayan, at pagsusuring komparatibo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-49144-0 |series=Studies in English Language}} <!-- BosworthToller1921 -->* {{cite web |last1=Bosworth |first1=Joseph |author-link1=Joseph Bosworth|last2=Toller |first2=T. Northcote |title=Engla land |work=[[An Anglo-Saxon Dictionary]] (Online)|lang=en |date=1921 |url=http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |publisher=[[Charles University]] |archive-date=21 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221212612/http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |url-status=live}} <!-- BrintonBrinton2010 -->* {{cite book |last1=Brinton |first1=Laurel J. |last2=Brinton |first2=Donna M. |date=2010 |title=The linguistic structure of modern English |trans-title=Ang lingguwistikong estraktura ng modernong Ingles|lang=en|publisher=John Benjamins |isbn=978-90-272-8824-0 |url=https://benjamins.com/#catalog/books/z.156/main}} <!-- Brutt-Griffler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00644-1 |chapter=Languages of Wider Communication|trans-chapter=Mga Wika ng mas Malawak na Komunikasyon|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Brutt-Griffler |first1=J. |pages=690–697 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Burridge2010 -->* {{cite book |last=Burridge |first=Kate |chapter=English in Australia|trans-chapter=Ingles sa Australia|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|lang=en|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142 |url-access=limited |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-62264-6 |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142/page/n154 132]–151}} <!-- Campbell1959 -->* {{cite book |last=Campbell |first=Alistair |author-link=Alistair Campbell|title=Old English Grammar|url=https://archive.org/details/oldenglishgramma0000camp_o0r3 |trans-title=Balarila ng Lumang Ingles |location=Oxford, Inglatera |publisher=[[Oxford University Press]] |date=1983 |orig-date=1959|lang=en |isbn=978-0-19-811943-2 |ref={{sfnref|Campbell|1959}}}} <!-- CarrHoneybone2007 -->* {{cite journal |last1=Carr |first1=Philip |last2=Honeybone |first2=Patrick |date=2007 |title=English phonology and linguistic theory: an introduction to issues, and to 'Issues in English Phonology'|trans-title=Ponolohiya at lingguwistikong teorya ng Ingles: panimula sa mga isyu, at sa 'Mga Isyu sa Ponolohiya ng Ingles'|lang=en|journal=Language Sciences |volume=29 |issue=2 |pages=117–153 |doi=10.1016/j.langsci.2006.12.018}} <!-- Cassidy1982 -->* {{cite book |last=Cassidy |first=Frederic G. |chapter=Geographical Variation of English in the United States|lang=en|trans-chapter=Heograpikong Baryasyon ng Ingles sa Estados Unidos|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=177–210 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Cercignani1981 -->* {{cite book |last=Cercignani |first=Fausto |title=Shakespeare's works and Elizabethan pronunciation|trans-title=Mga gawa ni Shakespeare at ang Isabel na pagbigkas|lang=en|date=1981 |publisher=Clarendon |url=https://books.google.com/books?id=_JBlAAAAMAAJ |jstor=3728688 |isbn=978-0-19-811937-1}} <!-- Clark2013 -->* {{cite book |first1=Urszula |last1=Clark |first2=Esther |last2=Asprey |date=2013 |title=West Midlands English: Birmingham and the Black Country|trans-title=Ingles ng Kanlurang Midlands: Birmingham at ang Black Country|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-4169-7}} <!-- CollingwoodMyres1936 -->* {{cite book |last1=Collingwood |first1=Robin George |author-link=R. G. Collingwood |last2=Myres |first2=J. N. L. |chapter=The Sources for the period: Angles, Saxons, and Jutes on the Continent |trans-chapter=Ang mga Pinagmulan para sa panahon: Mga Anglo, Saxon, at Jute sa Kontinente|title=Roman Britain and the English Settlements|trans-title=Romanong Britanya at ang mga Tirahang Ingles|volume=5 |publisher=Clarendon |location=Oxford, Inglatera|lang=en|date=1936 |lccn=37002621 |jstor=2143838}} * {{cite book |last=Cohen |first=Antonie |title=The Phonemes of English: A Phonemic Study of the Vowels and Consonants of Standard English |trans-title=Ang mga Ponema ng Ingles: Isang Ponemikong Pag-aaral sa mga Patinig at Katinig ng Pamantayang Ingles|lang=en|publisher=Springer |date=2012 |orig-date=1952 |isbn=978-94-010-2969-8}} <!-- CollinsMees2003 -->* {{cite book |last1=Collins |first1=Beverley |last2=Mees |first2=Inger M. |year=2003 |orig-date=1981 |title=The Phonetics of English and Dutch|trans-title=Ang Ponetika ng Ingles at Olandes |edition=5 |place=Leiden, Olanda|lang=en |publisher=Brill |isbn=978-90-04-10340-5}} <!-- Connell2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01655-2 |title=Nigeria: Language Situation|trans-title=Nigeria: Sitwasyon sa Wika|lang=en|encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Connell |first1=B. A. |pages=635–637 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- ConradRubal-Lopez1996 -->* {{cite book |last1=Conrad |first1=Andrew W. |last2=Rubal-Lopez |first2=Alma |title=Post-Imperial English: Status Change in Former British and American Colonies, 1940–1990|trans-title=Imperyong Ingles: Pagbabago sa Katayuan sa mga Dating Kolonya ng Britanya at Amerika, 1940–1990|lang=en|date=1996 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-087218-7 |url=http://www.degruyter.com/viewbooktoc/product/143492 |page=261 |url-access=subscription}} * {{cite book |last=Cruttenden |first=Alan |date=2014 |title=Gimson's Pronunciation of English|trans-title=Pagbigkas sa Ingles ng Gimson|edition=8 |lang=en|publisher=Routledge |isbn=978-1-4441-8309-2}} <!-- CrystalLanguageDeath2002 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9781139106856 |title=Language Death |url=https://archive.org/details/languagedeath0000crys |trans-title=Pagkamatay ng Wika|lang=en|date=2000 |last=Crystal |first=David |isbn=978-0-521-65321-3}} <!-- CrystalGlobalLanguage2003a -->* {{Cite book |last=Crystal |first=David |title=English as a Global Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|author-link=David Crystal |edition=2 |publisher=Cambridge University Press |page=69 |date=2003a |url=https://books.google.com/books?id=d6jPAKxTHRYC |isbn=978-0-521-53032-3}} <!-- CrystalEncyclopedia2003b -->* {{cite book |last=Crystal |first=David |title=Cambridge Encyclopedia of the English Language|trans-title=Ensiklopediya ng Cambridge ukol sa Wikang Ingles|author-link=David Crystal |edition=2|lang=en |publisher=Cambridge University Press |date=2003b |isbn=978-0-521-53033-0 |url=https://books.google.com/books?id=A3b3ngEACAAJ}} <!-- CrystalSubcontinent2004b -->* {{cite news |last=Crystal |first=David |title=Subcontinent Raises Its Voice|trans-title=Itinaas ng Subkontinente ang Kanyang Boses|lang=en|year=2004 |url=https://www.theguardian.com/education/2004/nov/19/tefl |newspaper=The Guardian |archive-date=17 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080417171455/http://education.guardian.co.uk/tefl/story/0,,1355064,00.html |url-status=live}} <!-- DanielsBright1996 -->* {{cite book |editor1-last=Daniels |editor1-first=Peter T. |editor2-last=Bright |editor2-first=William |title=The World's Writing Systems|trans-title=Ang mga Sistema ng Oagsulat ng Mundo|lang=en|url=https://books.google.com/books?id=621jAAAAMAAJ |date=1996 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-507993-7}} <!-- Dehaene2009 -->* {{cite book |last=Dehaene |first=Stanislas |title=Reading in the Brain: The Science and Evolution of a Human Invention|trans-title=Pagbabasa sa Utak: Ang Agham at Ebolusyon ng isang Imbensiyon ng Tao|lang=en|date=2009 |publisher=Viking |isbn=978-0-670-02110-9 |url=https://books.google.com/books?id=6Z2hjwEACAAJ}} <!-- DenningKesslerLeben2007 -->* {{cite book |last1=Denning |first1=Keith |last2=Kessler |first2=Brett |last3=Leben |first3=William Ronald |title=English Vocabulary Elements|trans-title=Mga Elemento sa Bokabularyo ng Ingles|lang=en|date=17 February 2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-516803-7 |url=https://books.google.com/books?id=jz76l9RAccQC}} <!-- Deumert2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01294-3 |chapter=Migration and Language |trans-chapter=Migrasyon at Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Deumert |first1=A. |pages=129–133 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Dixon 1982 -->* {{cite journal |last=Dixon |first=R. M. W. |date=1982 |title=The grammar of English phrasal verbs|url=https://archive.org/details/australian-journal-of-linguistics_1982-06_2_1/page/1 |trans-title=Ang balarila ng mga pariralang pandiwa ng Ingles|lang=en|journal=Australian Journal of Linguistics |volume=2 |issue=1 |doi=10.1080/07268608208599280 |pages=1–42}} <!-- Donoghue2008 -->* {{cite book |last=Donoghue |first=D. |title=Old English Literature: A Short Introduction|url=https://archive.org/details/oldenglishlitera0000dono |trans-title=Panitikan ng Lumang Ingles: Maikling Panimula|lang=en|publisher=Wiley |date=2008 |isbn=978-0-631-23486-9 |doi=10.1002/9780470776025 |editor-last=Donoghue |editor-first=Daniel}} <!-- Durrell2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02189-1 |chapter=Germanic Languages|trans-chapter=Mga Wikang Hermaniko |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Durrell |first1=M. |pages=53–55 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Eagleson1982 -->* {{cite book |last=Eagleson |first=Robert D. |chapter=English in Australia and New Zealand|trans-chapter=Ingles sa Australia at Nueva Selanda|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=415–438 |isbn=978-3-12-533872-2 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press}} <!-- Ethnologue -->* {{cite web |url=http://www.ethnologue.com/statistics/size |title=Summary by language size|trans-title=Buod batay sa laki ng wika |lang=en|website=Ethnologue: Languages of the World |ref={{harvid|Ethnologue|2010}} |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226040016/https://www.ethnologue.com/statistics/size |url-status=live}} <!-- European Commission2012 -->* {{cite report |publisher=European Commission |title=Special Eurobarometer 386: Europeans and Their Languages|trans-title=Mga Natatanging Eurobarometer 386: Mga Europeo at ang Kanilang Wika|lang=en|date=June 2012 |series=Eurobarometer Special Surveys |url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106183351/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |archive-date=6 January 2016 |ref={{sfnref|European Commission|2012}}}} <!--FasoldConnor-Linton2014 -->* {{cite book |editor1-last=Fasold |editor1-first=Ralph W. |editor2-last=Connor-Linton |editor2-first=Jeffrey |title=An Introduction to Language and Linguistics|trans-title=Panimula sa Wika at Lingguwistika |edition=2|lang=en|date=2014 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-06185-5}} * {{cite journal |last1=Flemming |first1=Edward |last2=Johnson |first2=Stephanie |year=2007 |title=''Rosa's roses'': reduced vowels in American English |trans-title=''Mga rosas ni Rosa'': pagbawas sa mga patinig sa Amerikanong Ingles|lang=en|journal=[[Journal of the International Phonetic Association]] |volume=37 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1017/S0025100306002817 |url=http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |citeseerx=10.1.1.536.1989 |s2cid=145535175 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919182406/http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |url-status=live}} <!-- Giegerich1992 -->* {{cite book |title=English Phonology: An Introduction|url=https://archive.org/details/englishphonology0000gieg|trans-title=Ponolohiya ng Ingles: Panimula|lang=en |first=Heinz J. |last=Giegerich |publisher=Cambridge University Press |date=1992 |isbn=978-0-521-33603-1 |series=Cambridge Textbooks in Linguistics}} <!-- Gneuss2013 -->* {{cite book |last=Gneuss |first=Helmut |chapter=The Old English Language|lang=en|trans-chapter=Ang Lumang Wikang Ingles |editor1-last=Godden |editor1-first=Malcolm |editor2-last=Lapidge |editor2-first=Michael |date=2013 |title=Cambridge Companion to Old English Literature|url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc |trans-title=Pantulong ng Cambridge ukol sa Panitikan ng Lumang Ingles|edition=2 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-15402-4 |pages=[https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc/page/18 19]–49}} <!-- Görlach1991 -->* {{cite book |last=Görlach |first=Manfred |title=Introduction to Early Modern English|lang=en|trans-title=Panimula sa Maagang Modernong Ingles|date=1991 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-32529-5}} <!-- Gordin2015 -->* {{cite magazine |last=Gordin |first=Michael D. |title=Absolute English|trans-title=Ingles Lamang|lang=en |url=http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |magazine=[[Aeon (digital magazine)|Aeon]] |date=4 February 2015 |archive-date=7 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207162247/http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |url-status=dead}} <!-- GordonCampbellHay et al.2004 -->* {{cite book |last1=Gordon |first1=Elizabeth |last2=Campbell |first2=Lyle |last3=Hay |first3=Jennifer |last4=Maclagan |first4=Margaret |last5=Sudbury |first5=Angela |last6=Trudgill |first6=Peter |author-link6=Peter Trudgill |date=2004 |title=New Zealand English: its origins and evolution|url=https://archive.org/details/newzealandenglis0000unse_b8r3 |trans-title=Ingles ng Nueva Selanda : mga pinagmulan at ebolusyon nito|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-10895-9 |series=Studies in English Language |ref={{sfnref|Gordon|Campbell|Hay et al.|2004}}}} <!-- Gottlieb2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04455-2 |chapter=Linguistic Influence|trans-chapter=Impluwensiya ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Gottlieb |first1=H. |pages=196–206 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Graddol2006 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next: Why global English may mean the end of 'English as a Foreign Language'|trans-title=Susunod Ingles: Bakit maaaring matapos ang 'Ingles bilang Banyagang Wika' dahil sa pandaigdigang Ingles|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |lang=en|date=2006 |publisher=The British Council |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042939/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- Graddol2010 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next India: The future of English in India |trans-title=Susunod Ingles sa India: Ang hinaharap ng Ingles sa India|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf|lang=en |date=2010 |publisher=The British Council |isbn=978-0-86355-627-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042654/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- GraddolLeithSwann et al.2007 -->* {{cite book |editor1-last=Graddol |editor1-first=David |editor2-last=Leith |editor2-first=Dick |editor3-last=Swann |editor3-first=Joan |editor4-last=Rhys |editor4-first=Martin |editor5-last=Gillen |editor5-first=Julia |title=Changing English |trans-title=Nagbabagong Ingles|lang=en|url=http://www.routledge.com/books/details/9780415376792/ |date=2007 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-37679-2 |ref={{sfnref|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}}} <!--Green2002 -->* {{cite book |last=Green |first=Lisa J. |date=2002 |title=African American English: a linguistic introduction |trans-title=Ingles ng Aprikanong Amerikano: panimula sa wika|lang=en|url=https://archive.org/details/isbn_9780521891387 |url-access=registration |publisher=Cambridge University Press}} <!-- Greenbaum -->* {{cite book |last1=Greenbaum |first1=S. |last2=Nelson |first2=G. |title=An introduction to English grammar |trans-title=Panimula sa balarila ng Ingles|lang=en|date=2002 |edition=2|publisher=Longman |isbn=978-0-582-43741-8}} <!-- Halliday & Hasan 1976 -->* {{cite book |last1=Halliday |first1=M. A. K. |last2=Hasan |first2=Ruqaiya |date=1976 |title=Cohesion in English |url=https://archive.org/details/cohesioninenglis0000hall |trans-title=Pagkakaisa sa Ingles|lang=en |publisher=Pearson |isbn=978-0-582-55041-4}} <!-- Harbert2006 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9780511755071 |title=The Germanic Languages |trans-title=Mga Wikang Hermaniko|lang=en|date=2006 |last1=Harbert |first1=Wayne |isbn=978-0-521-80825-5}} <!-- Hickey 2007 -->* {{cite book |last=Hickey |first=R. |date=2007 |title=Irish English: History and present-day forms |url=https://archive.org/details/irishenglishhist0000hick |trans-title=Ingles ng Irlanda: Kasaysayan at mga kasalukuyang anyo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-85299-9}} <!-- Hogg1992 -->* {{cite book |date=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European|trans-title=Ang Lugar ng Ingles sa Hermaniko at Indo-Europeo|lang=en |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|volume=1|editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-26474-7}} ** {{Harvc |last=Bammesberger |first=Alfred |year=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European |url=https://books.google.com/books?id=Y83EPUUWnQkC&pg=PA26 |in=Hogg |pages=26–66}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=67–168 |id={{sfnref|Hogg|1992a}}}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Semantics and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=290–408}} ** {{Harvc |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Old English Dialects |in=Hogg |year=1992 |pages=409–451}} <!-- HoggDenison2006 -->* {{cite book |editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |editor-last2=Denison |editor-first2=David |title=A History of the English language |publisher=Cambridge University Press |date=2006 |isbn=978-0-521-71799-1}} ** {{Harvc |last=Crystal |first=David |chapter=English worldwide |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=420–439}} ** {{Harvc |last=Fischer |first=Olga |last2=van der Wurff |first2=Wim |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |chapter=Syntax |pages=109–198}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |last2=Denison |first2=David |in=Hogg |in2=Denison |chapter=Overview |pages=1–30 |year=2006 |id={{sfnref|Hogg|Denison|2006a}}}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=English in Britain |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=352–383}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Vocabulary |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=199–270}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=43–108}} ** {{Harvc |last=Nevalainen |first=Terttu |last2=Tieken-Boon van Ostade |first2=Ingrid |chapter=Standardization |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=271–311}} <!--How English evolved into a global language -->* {{cite news |title=How English evolved into a global language |trans-title=Paano naging pandaigdigang wika ang Ingles|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |date=20 December 2010 |work=BBC News |lang=en |ref={{harvid|How English evolved into a global language|2010}} |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925173407/http://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |url-status=live}} <!-- HuddlestonPullum2002 -->* {{cite book |last1=Huddleston |first1=Rodney |last2=Pullum |first2=Geoffrey K. |title=Cambridge Grammar of the English Language |date=2002 |publisher=Cambridge University Press |trans-title=Balarila ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|isbn=978-0-521-43146-0 |url=http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/languages-linguistics/grammar-and-syntax/cambridge-grammar-english-language}} <!-- Hughes & Trudgill 1996 -->* {{cite book |first1=Arthur |last1=Hughes |last2=Trudgill |first2=Peter |author-link2=Peter Trudgill |date=1996 |title=English Accents and Dialects |trans-title=Mga Asento at Dayalekto ng Ingles|lang=en|edition=3 |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-61445-7}} <!-- International Civil Aviation Organization -->* {{cite web |title=Personnel Licensing FAQ |trans-title=Mga Madalas Itanong sa Personal na Lisensiya|lang=en|url=http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |publisher=International Civil Aviation Organization – Air Navigation Bureau |date=2011 |at=In which languages does a licence holder need to demonstrate proficiency? |quote=Controllers working on stations serving designated airports and routes used by international air services shall demonstrate language proficiency in English as well as in any other language(s) used by the station on the ground. |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220003044/http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |url-status=live |ref={{sfnref|International Civil Aviation Organization|2011}}}} <!-- International Maritime Organization2011 -->* {{cite web |publisher=International Maritime Organization |title=IMO Standard Marine Communication Phrases|lang=en|trans-title=Pamantayang Parirala sa Komunikasyon sa Dagat ng IMO|date=2011 |url=http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |archive-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111003233938/http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |url-status=dead |ref={{sfnref|International Maritime Organization|2011}}}} <!-- International Phonetics Association1999 -->* {{Cite book |publisher=[[International Phonetic Association]], Cambridge University Press |author-link=International Phonetic Association |date=1999 |title=Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet |trans-title=Handbook ng Pandaigdigang Ponetikong Asosasyon: Gabay sa paggamit sa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto|lang=en|isbn=978-0-521-65236-0 |ref={{sfnref|International Phonetic Association|1999}}}} <!-- Jambor2007 -->* {{cite journal |last=Jambor |first=Paul Z. |title=English Language Imperialism: Points of View|lang=en|trans-title=Imperyalismo ng Wikang Ingles: Mga Pananaw|journal=Journal of English as an International Language |date=2007 |volume=2 |pages=103–123 |url=https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |archive-date=11 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211184023/https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |url-status=live}} <!-- Jespersen 2007 -->* {{cite book |last=Jespersen |first=Otto |title=The Philosophy of Grammar |chapter=Case: The number of English cases|lang=en|trans-title=Ang Pilosopiya ng Balarila|trans-chapter=Kaso: Ang bilang ng mga kaso sa Ingles|publisher=Routledge |orig-date=1924 |date=2007}} <!-- Kachru2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00645-3 |title=English: World Englishes|trans-title=Ingles: Mga Ingles ng Mundo|lang=en |encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Kachru |first1=B. |pages=195–202 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- KönigvanderAuwera1994 -->* {{cite book |editor-last=König |editor-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/ |jstor=4176538}} <!-- König 1994 -->* {{cite book |last=König |first=Ekkehard |chapter=English |pages=532–562 |editor1-last=König |editor1-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |chapter-url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/}} <!-- Labov 1972 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |author-link=William Labov |date=1972 |title=Sociolinguistic patterns|trans-title=Mga patern sa sosyolingguwistika|lang=en|publisher=University of Pennsylvania Press |chapter=The Social Stratification of (r) in New York City Department Stores|trans-chapter=Ang Panlipunang Pagsasagrupo sa (r) sa mga Pamilihan ng Lungsod ng New York|pages=168–178 |doi=10.1007/978-1-349-25582-5_14 |isbn=978-0-333-61180-7 |s2cid=107967883}} <!-- Labov 2012 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |date=2012 |title=Dialect Diversity in America: The Politics of Language Change |url=https://archive.org/details/dialectdiversity0000labo |trans-title=Dibersidad ng Dayalekto sa Amerika: Sng Politika ng Pagbabago ng Wika|lang=en|publisher=University of Virginia Press |chapter=About Language and Language Change|trans-chapter=Ukol sa Wika at Pagbabago ng Wika|isbn=978-0-8139-3327-6}} <!-- Lanham 1982 -->* {{cite book |last=Lanham |first=L. W. |chapter=English in South Africa |trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=324–352 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Lass2000 -->* {{cite book |editor-first=Roger |editor-last=Lass |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge |lang=en|volume=3 |publisher=Cambridge University Press |date=2000}} ** {{Harvc |in=Lass |date=2000 |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |year=2000 |pages=56–186 |id={{sfnref|Lass|2000a}}}} <!-- Lass 2002 -->* {{citation |last=Lass |first=Roger |chapter=South African English|trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor-last=Mesthrie |editor-first=Rajend |date=2002 |title=Language in South Africa|trans-title=Wika sa Timog Aprika|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-79105-2}} <!-- Lawler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04573-9 |chapter=Punctuation |trans-chapter=Bantas|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lawler |first1=J. |pages=290–291 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Lawton 1982 -->* {{cite book |last=Lawton |first=David L. |chapter=English in the Caribbean|trans-chapter=Ingles sa Karibe |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=251–280 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Leech 2006 -->* {{cite book |last=Leech |first=G. N. |author-link=Geoffrey Leech |date=2006 |title=A glossary of English grammar |url=https://archive.org/details/glossaryofenglis0000leec |trans-title=Glosaryo ng balarila ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-2406-6}} <!-- LeechHundtMairSmith2009 -->* {{cite book |url=http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |last1=Leech |first1=Geoffrey |last2=Hundt |first2=Marianne |last3=Mair |first3=Christian |last4=Smith |first4=Nicholas |title=Change in contemporary English: a grammatical study|trans-title=Pagbabago sa kontemporaryong Ingles: gramatikao na pag-aaral|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86722-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140536/http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |archive-date=2 April 2015 |url-status=live}} <!-- LevineCrocket1966 -->* {{cite journal |last1=Levine |first1=L. |last2=Crockett |first2=H. J. |date=1966 |title=Speech Variation in a Piedmont Community: Postvocalic r*|trans-title=Baryasyon sa Pagbigkas sa isang Pamayanang Piedmont: Posbokalikong r*|lang=en|journal=Sociological Inquiry |volume=36 |issue=2 |pages=204–226 |doi=10.1111/j.1475-682x.1966.tb00625.x}} <!-- Li2003 -->* {{cite journal |last1=Li |first1=David C. S. |title=Between English and Esperanto: what does it take to be a world language? |trans-title=Sa Pagitan ng Ingles at Esperanto: paano maging isang pandaigdigang wika?|lang=en|journal=International Journal of the Sociology of Language |issue=164 |pages=33–63 |date=2003 |issn=0165-2516 |doi=10.1515/ijsl.2003.055}} <!-- LimAnsaldo2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01701-6 |chapter=Singapore: Language Situation|trans-chapter=Singapura: Sitwasyon sa Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lim |first1=L. |last2=Ansaldo |first2=U. |pages=387–389 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Maclagan 2010 -->* {{cite book |last=Maclagan |first=Margaret |chapter=The English(es) of New Zealand|trans-chapter=Ang (mga) Ingles ng Nueva Selanda|lang=en|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk |url-access=limited |publisher=Routledge |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk/page/n173 151]–164 |isbn=978-0-203-84932-3}} <!--MacMahon 2006 -->* {{cite book |last=MacMahon |first=M. K. |date=2006 |chapter=English Phonetics |trans-chapter=Ponetika ng Ingles|lang=en|editor1=Bas Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|location=Oxford, Inglatera|publisher=Blackwell |pages=359–382 |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Macquarie Dictionary2015 -->* {{cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |url=https://www.macquariedictionary.com.au/ |title=Macquarie Dictionary|lang=en |website=Australia's National Dictionary & Thesaurus Online &#124; Macquarie Dictionary |date=2015 |publisher=Macmillan Publishers Group Australia |url-access=registration |ref={{harvid|Macquarie Dictionary|2015}} |archive-date=21 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721141547/https://www.macquariedictionary.com.au/ |url-status=live}} <!-- Mair & Leech 2006 -->* {{cite book |last1=Mair |first1=C. |last2=Leech |first2=G. |date=2006 |chapter=Current Changes in English Syntax|trans-chapter=Mga Kasalukuyang Pagbabago sa Sintaksis ng Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|lang=en|publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Mair 2006 -->* {{cite book |last=Mair |first=Christian |date=2006 |title=Twentieth-century English: History, variation and standardization|url=https://archive.org/details/twentiethcentury0000mair | trans-title=Ingles ng Ikadalawampung Siglo: Kasaysayan, baryasyon, at pagsasapamantayan|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/S1360674307002420 |s2cid=120824612}} <!-- MazruiMazrui1998 -->* {{cite book |last1=Mazrui |first1=Ali A. |last2=Mazrui |first2=Alamin |title=The Power of Babel: Language and Governance in the African Experience |lang=en|trans-title=Ang Kapangyarihan ng Babel: Wika at Pamamahala sa Karanasang Aprikano|date=1998 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-51429-1 |url=https://books.google.com/books?id=6lQTPxdYx8kC}} <!-- McArthur1992 -->* {{cite book |editor-last=McArthur |editor-first=Tom |title=Oxford Companion to the English Language |trans-title=Pantulong ng Oxford sa Wikang Ingles|lang=en|publisher=Oxford University Press |date=1992 |isbn=978-0-19-214183-5 |doi=10.1093/acref/9780192800619.001.0001 |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00mcar}} <!-- McCrumMacNeilCran2003 -->* {{Cite book |last1=McCrum |first1=Robert |last2=MacNeil |first2=Robert |last3=Cran |first3=William |title=The Story of English |url=https://archive.org/details/storyofenglish0000mccr_c8l9 |trans-title=Ang Kuwento ng Ingles|lang=en|location=London |date=2003 |edition=3 |publisher=Penguin |isbn=978-0-14-200231-5}} <!-- McGuinness1997 -->* {{cite book |last=McGuinness |first=Diane |title=Why Our Children Can't Read, and what We Can Do about it: A Scientific Revolution in Reading|trans-title=Bakit Hindi Makapagbasa ang Ating mga Anak, at Ano ang Magagawa Natin: Rebolusyong Maagham sa Pagbabasa|lang=en|author-link=Diane McGuinness |date=1997 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-684-83161-9 |url=https://books.google.com/books?id=F-q02ZBKh3wC}} <!-- Meierkord2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00641-6 |chapter=Lingua Francas as Second Languages |trans-chapter=Mga Lingua Franca bilang mga Pangalawang Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Meierkord |first1=C. |pages=163–171 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- MerriamWebster2015 -->* {{cite dictionary |title=English - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary |entry=English |dictionary=Merriam Webster |date=26 February 2015 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/English |ref={{harvid|Merriam Webster|2015}} |archive-date=25 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325140932/http://www.merriam-webster.com/dictionary/english |url-status=live}} <!-- Methrie2006 -->* {{cite journal |last1=Mesthrie |first1=Rajend |title=New Englishes and the native speaker debate|url=https://archive.org/details/sim_language-sciences_2010-11_32_6/page/594 |trans-title=Mga Bagong Ingles at ang debate sa katutubong mananalita|lang=en|journal=Language Sciences |date=November 2010 |volume=32 |issue=6 |pages=594–601 |doi=10.1016/j.langsci.2010.08.002}} <!-- Miller 2002 -->* {{cite book |last=Miller |first=Jim |date=2002 |title=An Introduction to English Syntax |trans-title=Panimula sa Sintaksis ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-1254-8}} <!-- Montgomery -->* {{cite journal |last=Montgomery |first=M. |date=1993 |title=The Southern Accent—Alive and Well|trans-title=Ang Asento ng Katimugan–Buhay at Maayos|lang=en|journal=Southern Cultures |volume=1 |issue=1 |pages=47–64 |doi=10.1353/scu.1993.0006 |s2cid=143984864}} <!-- Mountford2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05018-5 |chapter=English Spelling: Rationale|trans-chapter=Pagbabaybay sa Ingles: Paliwanag|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Mountford |first1=J. |pages=156–159 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mufwene2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01291-8 |chapter=Language Spread |trans-chapter=Pagkalat ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Mufwene |first1=S. S. |pages=613–616 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mugglestone2012 -->* {{cite book |editor-last=Mugglestone |editor-first=Lynda |title=Oxford History of English|trans-title=Kasaysayan ng Ingles ng Oxford|publisher=Oxford University Press |date=2012 |orig-date=2006 |isbn=978-0-19-966016-2}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=April |last=McMahon |pages=180–218 |c=Restructuring Renaissance English}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=Matthew |last=Townend |pages=75–105 |c=Contacts and Conflicts: Latin, Norse, and French}} * {{cite book |last=Müller |first=Stefan |title=Grammatical theory |trans-title=Teorya sa balarila|lang=en|publisher=Language Science Press |date=2020 |isbn=978-3-96110-273-0}} <!-- Nation2001 needs more verification -->* {{Cite book |last=Nation |first=I. S. P. |title=Learning Vocabulary in Another Language|trans-title=Matuto ng Bokabularyo sa Ibang Wika|lang=en|author-link=Paul Nation |publisher=Cambridge University Press |date=2001 |url=https://books.google.com/books?id=sKqx8k8gYTkC |page=477 |isbn=978-0-521-80498-1}} <!-- National Records of Scotland2013 -->* {{cite web |publisher=National Records of Scotland |title=Census 2011: Release 2A|lang=en |series=Scotland's Census 2011 |date=26 September 2013 |url=http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152137/http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |url-status=live |ref={{sfnref|National Records of Scotland|2013}}}} <!-- Neijt2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04574-0 |chapter=Spelling Reform |trans-chapter=Reporma sa Pagbaybay|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Neijt |first1=A. |pages=68–71 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Northern Ireland Statistics and Research Agency2012 -->* {{cite web |publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency |title=Census 2011: Key Statistics for Northern Ireland December 2012 |trans-title=Senso 2011: Mga Pangunahing Estadistika para sa Hilagang Irlanda Disyembre 2012|lang=en|periodical=Statistics Bulletin |date=2012 |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |at=Table KS207NI: Main Language |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224033625/http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |archive-date=24 December 2012 |ref={{sfnref|Northern Ireland Statistics and Research Agency|2012}}}} <!-- Northrup2013 -->* {{cite book |last=Northrup |first=David |title=How English Became the Global Language|trans-title=Paano Naging Pandaigdigang Wika ang Ingles|lang=en|date=2013 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-137-30306-6 |url=https://books.google.com/books?id=YPAlPeB6IvQC}} <!-- O'Dwyer 2006 -->* {{cite book |last=O'Dwyer |first=Bernard |title=Modern English Structures: Form, Function, and Position |trans-title=Estraktura ng Modernong Ingles: Anyo, Gamit, at Posisyon|lang=en|edition=2 |publisher=Broadview |publication-place=Canada |year=2006 |isbn=978-1-55111-763-8}} <!-- Office for National Statistics official census figures for England and Wales -->* {{cite web |publisher=Office for National Statistics |title=Language in England and Wales, 2011|trans-title=Mga Wika sa Inglatera at Gales, 2011|lang=en|date=4 March 2013 |periodical=2011 Census Analysis |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html|archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115009/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html |url-status=live |ref={{sfnref|Office for National Statistics|2013}}}} <!-- OxfordLearner'sDictionary -->* {{cite web |title=Oxford Learner's Dictionaries |url=http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |access-date=25 February 2015 |publisher=Oxford |ref={{harvid|Oxford Learner's Dictionary|2015}} |archive-date=9 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040312/http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |url-status=live|lang=en}} <!-- Patrick2006aJamaica -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01760-0 |chapter=Jamaica: Language Situation|trans-chapter=Hamayka: Sitwasyon ss Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006a |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=88–90 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Patrick2006bAAVE -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05092-6 |chapter=English, African-American Vernacular|trans-chapter=Ingles, Aprikanong Amerikano Bernakular|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006b |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=159–163 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Payne & Huddleston 2002 -->* {{cite book |last1=Payne |last2=Huddleston |first1=John |first2=Rodney |editor1-last=Huddleston |editor2-last=Pullum |editor1-first=R. |editor2-first=G. K. |date=2002 |title=Cambridge Grammar of English |url=https://archive.org/details/cambridgegrammar0000hudd |trans-title=Balarila ng Ingles ng Cambridge|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781316423530.006 |isbn=978-0-521-43146-0}} * {{cite book |last=Peters |first=Pam |title=The Cambridge Guide to English Usage|url=https://archive.org/details/cambridgeguideto00pete_0 |trans-title=Ang Gabay ng Cambridge sa Paggamit sa Ingles|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-62181-6}} <!-- Phillipson2004 -->* {{cite book |last=Phillipson |first=Robert |title=English-Only Europe?: Challenging Language Policy|trans-title=Patakarang Ingles Lamang sa Europa? Paghamon sa Patakaran sa Wika|lang=en|date=28 April 2004 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-44349-9 |url=https://books.google.com/books?id=9HiCAgAAQBAJ&pg=PA47}} <!-- Richter2012 -->* {{cite book |last=Richter |first=Ingo |chapter=Introduction |trans-chapter=Panimula|editor1-last=Richter |editor1-first=Dagmar |editor2-last=Richter |editor2-first=Ingo |editor3-last=Toivanen |editor3-first=Reeta |display-editors=3 |editor4-last=Ulasiuk |editor4-first=Iryna |title=Language Rights Revisited: The challenge of global migration and communication|trans-title=Pagbisita muli sa mga Karapatan sa Wika: Ang hamon ng pandaigdigang migrasyon at komunikasyon|lang=en|date=2012 |publisher=BWV Verlag |isbn=978-3-8305-2809-8 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3u9kBAAAQBAJ&pg=PA29}} <!-- Roach1999 -->* {{cite book |last=Roach |first=Peter |title=English Phonetics and Phonology|trans-title=Ponetika at Ponolohiya ng Ingles|lang=en|date=2009 |publisher=Cambridge |edition=4}} <!-- Robinson1992 -->* {{cite book |last=Robinson |first=Orrin |author-link=Orrin W. Robinson |title=Old English and Its Closest Relatives: A Survey of the Earliest Germanic Languages |trans-title=Lumang Ingles at ang Pinakamalapit Nitong Kamag-anak: Sarbey sa mga Pinakaunang Wikang Hermaniko|lang=en|publisher=Stanford University Press |date=1992 |isbn=978-0-8047-2221-6 |url=https://archive.org/details/oldenglishitsclo0000robi |url-access=registration}} <!-- Romaine1982 -->* {{cite book |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=English in Scotland|trans-chapter=Ingles sa Eskosya|lang=en |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=56–83 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Romaine1999 -->* {{cite book |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=4|editor-last=Romaine |editor-first=Suzanne |publisher=Cambridge University Press |date=1999 |isbn=978-0-521-26477-8 |doi=10.1017/CHOL9780521264778.002}} ** {{Harvc |last=Algeo |first=John |chapter=Vocabulary |url=https://books.google.com/books?id=NxHuNOvwt7wC&pg=PA57 |in=Romaine |year=1999 |pages=57–91}} ** {{Harvc |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=Introduction |in=Romaine |year=1999 |pages=1–56 |id={{sfnref|Romaine|1999a}}}} <!-- Romaine2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00646-5 |chapter=Language Policy in Multilingual Educational Contexts|trans-chapter=Patakaran sa Wika sa mga Konteksto ng Multilingwal na Edukasyon |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last=Romaine |first=Suzanne |pages=584–596 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Routes of English -->* {{cite news |title=The Routes of English |trans-title=Ang Mga Ruta ng Ingles|lang=en|url=https://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |date=1 August 2015 |work=BBC |ref={{harvid|The Routes of English}} |archive-date=24 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151024081346/http://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |url-status=live}} <!-- Rowicka2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01848-4 |chapter=Canada: Language Situation |trans-chapter=Kanada: Sitwasyon sa Wika|lang=en|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rowicka |first1=G. J. |pages=194–195 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Rubino2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01736-3 |chapter=Philippines: Language Situation |trans-chapter=Pilipinas: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rubino |first1=C. |pages=323–326 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ryan2013 an official report of the United States Census -->* {{cite web |last=Ryan |first=Camille |title=Language Use in the United States: 2011|trans-title=Paggamit ng Wika sa Estados Unidos: 2011|lang=en|periodical=American Community Survey Reports |date=August 2013 |page=1 |url=https://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205101044/http://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-date=5 February 2016 |url-status=dead}} <!-- Sailaja 2009 -->* {{cite book |last=Sailaja |first=Pingali |title=Indian English|trans-title=Ingles ng India|lang=en |publisher=Edinburgh University Press |date=2009 |isbn=978-0-7486-2595-6 |series=Dialects of English |url=https://books.google.com/books?id=ntxWxuoRBiwC}} <!-- Schiffrin 1988 -->* {{cite book |last=Schiffrin |first=Deborah |date=1988 |title=Discourse Markers|trans-title=Mga Pananda sa Diskurso|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-35718-0 |series=Studies in Interactional Sociolinguistics |url=https://books.google.com/books?id=hs7J-WqPtPAC}} <!-- Schneider2007 -->* {{cite book |last=Schneider |first=Edgar |title=Postcolonial English: Varieties Around the World|trans-title=Poskolonyal na Ingles: Mga Barayti sa Iba't-ibang Panig ng Mundo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2007 |isbn=978-0-521-53901-2 |url=https://books.google.com/books?id=QIE6zGSd8okC}} <!-- Schonweitz2001 -->* {{cite journal |last=Schönweitz |first=Thomas |title=Gender and Postvocalic /r/ in the American South: A Detailed Socioregional Analysis |url=https://archive.org/details/sim_american-speech_fall-2001_76_3/page/258 |trans-title=Kasarian at ang Posbokalikong /r/ sa Katimugang Amerika: Detalyadong Sosyorehiyonal na Pagsusuri|lang=en|journal=American Speech |volume=76 |issue=3 |date=2001 |pages=259–285 |doi=10.1215/00031283-76-3-259 |s2cid=144403823}} <!-- Shaywitz2003 -->* {{cite book |last=Shaywitz |first=Sally E. |title=Overcoming Dyslexia: A New and Complete Science-based Program for Reading Problems at Any Level |trans-title=Pagtagumpayan ang Dyslexia: Isang Bago at Kumpletong Programang Nakaayon sa Agham para sa mga Problema sa Pagbabasa|lang=en|date=2003 |publisher=A. A. Knopf |isbn=978-0-375-40012-4 |url=https://books.google.com/books?id=hXbZ1QInSF0C}} <!-- Smith2009 -->* {{cite book |last=Smith |first=Jeremy J. |title=Old English: A Linguistic Introduction|trans-title=Lumang Ingles: Panimula sa Lingguwistika |lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86677-4}} <!-- Statistics Canada2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics Canada |title=Population by mother tongue and age groups (total), 2011 counts, for Canada, provinces and territories |trans-title=Populasyon batay sa inang wika at grupo ng edad (kabuuan), bilang noong 2011, para sa Kanada, mga lalawigan, at teritoryo|lang=en|date=22 August 2014 |url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |archive-date=26 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726032921/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |url-status=live |ref={{sfnref|Statistics Canada|2014}}}} <!-- Statistics New Zealand2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics New Zealand |title=2013 QuickStats About Culture and Identity|trans-title=2013 QuickStats ukol sa Kultura at Pagkakakilanlan|lang=en|date=April 2014 |url=http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |page=23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115195639/http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |archive-date=15 January 2015 |ref={{sfnref|Statistics New Zealand|2014}}}} <!-- Statistics South Africa2012 official census of South Africa -->* {{cite book |publisher=Statistics South Africa |title=Census 2011: Census in Brief|lang=en |id=Report No. 03‑01‑41 |date=2012 |isbn=978-0-621-41388-5 |url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |chapter=Population by first language spoken and province |ref={{sfnref|Statistics South Africa|2012}} |page=23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113164744/http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |archive-date=13 November 2015 |url-status=live |chapter-url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf#page=28 |editor-first=Pali |editor-last=Lehohla |location=Pretoria}} <!-- Stiles2018 -->* {{Cite book |last=Stiles |first=Patrick |date=2018 |title=Friesische Studien II: Beiträge des Föhrer Symposiums zur Friesischen Philologie vom 7.–8. April 1994 |trans-title=Araling Prisyano II: Mga Artikulo mula sa Föhr Symposium ukol sa Pilolohiyang Prisyano na ginanap noong ika-7 at ika-8 ng Abril 1994F0|url=https://www.academia.edu/37163852 |series=NOWELE Supplement Series |volume=12 |doi=10.1075/nss.12 |isbn=9789027272843 |language=de}} <!-- SvartikLeech2006 -->* {{cite book |last1=Svartvik |first1=Jan |last2=Leech |first2=Geoffrey |title=English: One Tongue, Many Voices |trans-title=Ingles: Isang Dila, Maraming Boses|lang=en|date=2006 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-4039-1830-7 |url=https://archive.org/details/englishonetongue0000svar_y3z3 |url-access=registration}} <!-- Swan2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05058-6 |chapter=English in the Present Day (Since ca. 1900)|trans-chapter=Ingles sa Kasalukuyang Panahon (simula c. 1900)|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Swan |first1=M. |pages=149–156 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Sweet1892 -->* {{cite book |last=Sweet |first=Henry |title=A new English grammar |trans-title=Isang bagong balarilang Ingles|lang=en|url=https://archive.org/details/anewenglishgram01sweegoog |publisher=Cambridge University Press |date=2014 |orig-date=1892}} <!-- Thomas 2008 -->* {{cite book |last=Thomas |first=Erik R. |date=2008 |chapter=Rural Southern white accents|trans-chapter=Mga asento ng mga puti sa rural na Katimugan|trans-title=Mga Barayti ng Ingles |title=Varieties of English |volume=2|lang=en |pages=87–114 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=de Gruyter |doi=10.1515/9783110208405.1.87 |isbn=978-3-11-020840-5}} <!-- ThomasonKaufman1988 -->* {{cite book |last1=Thomason |first1=Sarah G. |author-link=Sarah Thomason |last2=Kaufman |first2=Terrence |author-link2=Terrence Kaufman |title=Language Contact, Creolization and Genetic Linguistics |trans-title=Kontak sa Wika, Pagsasa-creole, at Lingguwistikang Henetiko|lang=en|url=https://archive.org/details/rosettaproject_afr_detail-2 |publisher=University of California Press |date=1988 |isbn=978-0-520-91279-3}} <!-- Toon1982 -->* {{cite book |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Variation in Contemporary American English|trans-chapter=Baryasyon sa Kontemporaryong Amerikanong Ingles|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=210–250 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- TraskTrask2010 -->* {{cite book |last=Trask |first=Robert Lawrence |author-link=Larry Trask |title=Why Do Languages Change?|trans-title=Bakit Nagbabago ang mfa Wika?|lang=en |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83802-3 |url=https://books.google.com/books?id=9qoZzBgCmFMC}} <!-- Trudgill 1999 -->* {{cite book |last=Trudgill |first=Peter |date=1999 |title=The Dialects of England|url=https://archive.org/details/dialectsofenglan0000trud_f6f5 |trans-title=Mga Dayalekto ng Inglatera|lang=en |edition=2 |publisher=Blackwell |location=Oxford |isbn=978-0-631-21815-9}} <!-- Trudgill2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01506-6 |chapter=Accent |trans-chapter=Asento|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Trudgill |first1=P. |page=14 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Trudgill & Hannah 2002 replace with 2008 5th edition -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2002 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en|edition=4 |location=London |publisher=Hodder |isbn=978-0-340-80834-4}} <!-- Trudgill & Hannah 2008 -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2008 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en |edition=5 |location=London |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-97161-1 |url=https://books.google.com/books?id=e8u8MR8MNaEC}} <!-- United Nations2008 -->* {{cite web |publisher=United Nations |title=Everything You Always Wanted to Know About the United Nations|trans-title=Lahat ng mga Gusto Mong Malaman Tungkol sa Mga Nagkakaisang Bansa|lang=en|date=2010 |url=https://digitallibrary.un.org/record/705254/files/everything_un.pdf?ln=en |quote=The working languages at the UN Secretariat are English and French. |ref={{sfnref|United Nations|2010}}}} <!-- Versloot2017 -->* {{Cite book |last=Versloot |first=Arjen P. |author-link=:fy:Arjen Versloot |chapter=Traces of a North Sea Germanic Idiom in the Fifth–Seventh Centuries AD|trans-chapter=Mga Bakas ng isang Dagat Hilagang Hermanikong Idiyoma noong Ikalima hanggang Ikapitong Siglo KP |pages=339–373 |url=https://www.cambridge.org/core/books/frisians-and-their-north-sea-neighbours/3E63327F4D3842542B0E1DD40129BE3B |title=Frisians and their North Sea Neighbours: From the Fifth Century to the Viking Age|trans-title=Mga Prisyano at ang Kanilang mga Kapitbahay sa Dagat Hilaga: Mula Ikalimang Siglo hanggang sa Panahon ng mga Viking|lang=en|date=2017 |publisher=Boydell & Brewer |isbn=978-1-78744-063-0 |doi=10.1017/9781787440630 |url-access=subscription |editor-last1=Hines |editor-first1=John |editor-last2=IJssennagger |editor-first2=Nelleke |location=Woodbridge, Inglatera}} <!-- Wardhaugh2010 -->* {{cite book |last=Wardhaugh |first=Ronald |title=An Introduction to Sociolinguistics|trans-title=Panimula sa Sosyolingguwistika |lang=en|edition=6 |publisher=Wiley-Blackwell |date=2010 |isbn=978-1-4051-8668-1 |series=Blackwell textbooks in Linguistics |volume=4}} <!-- Watts2011 -->* {{cite book |last=Watts |first=Richard J. |title=Language Myths and the History of English|url=https://archive.org/details/languagemythshis0000watt_r7c2 |trans-title=Mga Mito sa Wika at ang Kasaysayan ng Ingles|lang=en|date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-532760-1 |doi=10.1093/acprof:oso/9780195327601.001.0001}} <!--Wells 1982 -->* {{Accents of English}} <!-- Wojcik2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05081-1 |chapter=Controlled Languages|trans-chapter=Mga Kontroladong Wika|lang=en |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Wojcik |first1=R. H. |pages=139–142 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Wolfram2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04256-5 |chapter=Variation and Language: Overview|trans-chapter=Baryasyon at Wika: Buod|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Wolfram |first1=W. |pages=333–341 |isbn=978-0-08-044854-1|lang=en}} {{refend}} == Link sa labas == {{Library resources box |about=yes |by=no }} * [http://www.lel.ed.ac.uk/research/gsound/Eng/Database/Phonetics/Englishes/Home/HomeMainFrameHolder.htm Mga asento ng wikang Ingles mula sa ibat-ibang panig ng mundo]{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Pamantasan ng Edinburgh) – mga maiikling rekord ng pagbigkas sa 110 piling salitang Ingles sa 50 asento ng wika. * [http://www.dialectsarchive.com/ International Dialects of English Archive] – mga rekord ng mga asento ng katutubo at pandaigdigang pananalitang L2 ng wikang Ingles. *[http://www.britishcouncil.ph British Council Philippines] *[http://www.tesol.ph TESOL Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402170304/http://www.tesol.ph/ |date=2015-04-02 }} {{Mga wika ng Pilipinas}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Ingles, Wikang}} [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] [[Kategorya:Wikang Ingles|*]] i4v7slzl5zgzth0vs6yy2td8ss0lake 2214618 2214600 2026-07-04T06:16:54Z GinawaSaHapon 102500 /* Talababa */ 2214618 wikitext text/x-wiki {{redirect|Ingles|mga tao mula Inglatera|Mga Ingles}} {{use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{Other uses|Ingles (paglilinaw)}} {{Infobox language | name = Ingles | altname = Inggles | nativename = {{lang|en|English}} | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}} | states = Ang [[mundong Anglopono]], kabilang na ang {{enum|[[Reyno Unido]]|[[Estados Unidos]]|[[Kanada]]|[[Australia]]|[[Irlanda]]|[[Nueva Selanda]]|[[Karibeng Komonwelt]]|[[Timog Aprika]]|[[Talaan ng mga bansa at teritoryo kung saan opisyal na wika ang wikang Ingles|iba pa]]}} | speakers = [[Katutubong wika|L1]]: {{nowrap|380 milyon}} | date = 2021 | ref = <ref>{{Cite web |url=https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |title=What are the top 200 most spoken languages?|trans-title=Ano-ano ang 200 pinaka-sinasalitang wika? |website=Ethnologue |date=2023 |lang=en|archive-date=18 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230618002011/https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |url-status=live}}</ref> | speakers2 = {{plainlist| * [[Ikalawang wika|L2]]: {{nowrap|1.077 bilyon}} (2021)<ref name="Ethnologue26">{{e26}}</ref> * [[Mundong Anglopono|Kabuuan]]: 1.457 billion}} | familycolor = Indo-Europeo | fam2 = [[Mga wikang Hermaniko|Hermaniko]] | fam3 = [[Kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermaniko]] | fam4 = [[Mga wikang Ingaeboniko|Ingaeboniko]] | fam5 = [[Mga wikang Angliko|Angliko]] | ancestor = [[Proto-Ingles]] | ancestor2 = [[Lumang Ingles]] | ancestor3 = [[Gitnang Ingles]] | ancestor4 = [[Maagang Modernong Ingles]] | script = {{plainlist| * [[Sulat Latin|Latin]] ([[Alpabetong Ingles]]) * [[Futhorc]] (noon) * [[Braille ng Ingles]], [[Pinagsanib na Braille ng Ingles]] }} | nation = {{ubli |57 bansa at 30 dependensiya| Mga organisasyon kabilang na ang {{enum | [[Mga Nagkakaisang Bansa|UN]] | [[Unyong Europeo|EU]] | [[Komonwelt ng mga Bansa|Komonwelt]] | [[Pandaigdigang Hukumang Pangkrimen|ICC]] | [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|IMF]] | [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko|IOC]] | [[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|ISO]] | [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]] | [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|WTO]] | [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya|ASEAN]] | [[Organisasyon ng mga Estadong Amerikano|OAS]] }} }} | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]] (iba-iba) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | mapscale = 1.25 | map = English language distribution.svg | mapcaption = {{legend|#346699|Mga rehiyon kung saan katutubong wika ng mayorya ang wikang Ingles}} {{legend|#99ccff|Mga rehiyon kung saan opisyal o malawakang ginagamit ang wikang Ingles, pero hindi isang katutubong wika ng mayorya}} | dialects = {{hlist |class=inline |[[Britanikong Ingles]]|[[Ingles ng Hilagang Amerika|Hilagang Amerika]]|[[Ingles ng Karibe|Karibe]]|[[Ingles ng Australia|Australia]]|[[Ingles ng Nueva Selanda|Nueva Selanda]]|[[Ingles ng Timog Aprika|Timog Aprika]]|[[Ingkes ng Irlandiya|Irlandiya]]|[[Ingles ng Pilipinas|Pilipinas]]}} ([[Talaan ng mga dayalekto ng wikang Ingles|talaan]]) }} '''Inglés''',{{Efn|{{langx|en|English}} {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}}}} binabaybay ding '''Ingglés''', ang [[kanlurang wikang Hermaniko]] na nagmula sa [[Inglatera]] at ang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'' sa kasalukuyan. Nagmula ang pangalan ng wika mula sa [[mga Anglo]], isa sa mga sinaunang [[Lahing Hermaniko|grupong Hermaniko]] na [[Paglipat ng mga Anglo-Saxon sa Britanya|lumipat sa Britanya]] sa [[Pagtatapos ng panahong Romano sa Britanya|pagtatapos ng panahong Romano sa naturang lugar]]. Ingles ang [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng nagsasalita|pinakaginagamit na wika sa mundo]], dahil na rin sa matinding impluwensiya ng [[Imperyong Britaniko]] noon (na pinalitan ng [[Komonwelt ng mga Bansa]] sa kasalukuyan) gayundin ng [[Estados Unidos]] sa kasalukuyan. Ito rin ang may pinakamaraming gumagamit bilang [[pangalawang wika]], mas marami pa kesa sa mga katutubong mananalita nito. Gayunpaman, ikatlo lamang ang Ingles sa may [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng katutubong mananalita|pinakamaraming katutubong mananalita]], pagkatapos ng [[wikang Mandarin]] at [[Wikang Espanyol|Espanyol]]. Ingles ang opisyal o isa sa mga opisyal na wika ng [[Talaan ng mga bansa kung saan opisyal na wika ang Ingles|57 bansa at 30 dependensiya]], ang pinakamarami para sa kahit anong wika. Sa mga bansang tulad ng [[Estados Unidos]], [[Reyno Unido]], [[Australia]], at [[Nueva Selanda]], ito ang pinakaginagamit na wika dahil na rin sa kasaysayan bagamat hindi ito isang opisyal na wika. Isa rin ito sa mga [[Mga opisyal na wika ng Mga Nagkakaisang Bansa|opisyal na wika]] ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], [[Unyong Europeo]], at iba pang mga pandaigdigan at panrehiyong organisasyon. Ito rin ang ''de facto'' na wika ng [[diplomasya]], agham at teknolohiya, pandaigdigang kalakalan, turismo, libangan, at ng [[internet]]. Ayon sa isang pagtataya ng ''[[Ethnologue]]'' noong 2021, meron itong 1.4 na bilyong mananalita. Nagmula ang [[Lumang Ingles]] mula sa mga dayalekto ng mga kanlurang wikang Hermaniko na sinasalita ng [[mga Anglo-Saxon]]. Nakasulat sa mga ''[[rune]]'' (''futhorc'') ang wika bago ito gumamit ng [[Alpabetong Ingles|isang alpabetong nagmula sa wikang Latin]]. Hiniram kalaunan ng Lumang Ingles ang ilang balarila at pangunahing bokabularyo mula sa [[Lumang Nordiko]], isang [[hilagang wikang Hermaniko]]. Nalinang nang husto ang alpabeto at tuluyang pinalitan nito ang paggamit sa mga ''rune'', kasabay ng pag-usbong ng [[Gitnang Ingles]] matapos [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|masakop]] ng [[mga Normando]] ang Inglatera [[Labanan ng Hastings|simula noong 1066]]. Sa panahong ito matinding nanghiram ng mga salita ang Ingles mula sa [[wikang Pranses]], na ngayo'y bumubuo ng 28% ng lahat ng mga salita sa wika sa kasalukuyan, gayundin sa [[wikang Latin]], na bumubuo sa karagdagang 28%. Bagamat pawang nagmula sa Latin at iba pang [[mga wikang Romanse]] ang malaking bahagdan ng bokabularyo ng Ingles, nananatili pa ring Hermaniko ang pang-araw-araw na bokabularyo, balarila at ponolohiya nito. Umusbong naman ang [[Modernong Ingles]] matapos ng isang [[Malawakang Paglipat ng Patinig|malawakang pagbabago sa mga patinig nito]]. Ilan sa mga malapit na kamag-anak ng kasalukuyang anyo ng wika ang [[wikang Scots]], na nasa isang [[kontinuo ng mga dayalekto]] sa Ingles, gayundin ang [[mga wikang Prisyano]] at [[Mababang Aleman]]. == Klasipikasyon == Bahagi ng [[Mga wikang Indo-Europeo|pamilyang Indo-Europeo]] ang wikang Ingles, partikular na sa [[Mga kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermanikong]] sangay ng [[Mga wikang Hermaniko|mga Hermanikong wika]].{{sfn|Bammesberger|1992|pp=29–30}} Dahil pare-parehong nagmula ang Ingles at ng ibang mga wikang Hermaniko kagaya ng mga [[wikang Olandes]] at [[Wikang Aleman|Aleman]] sa iisang ninuno na tinatawag na [[Proto-Hermaniko]], nagtataglay ang mga ito ng mga magkakatulad na tampok kagaya ng paghahati sa mga [[pandiwa]] bilang [[Malakas na pandiwa (mga wikang Hermaniko)|malakas]] o [[Mahinang pandiwa (mga wikang Hermaniko)|mahinang klase]], ang paggamit sa mga [[pandiwang modal]], at pagsasailalim sa serye ng pagbabago sa pagbigkas sa mga [[katinig]] ng [[Proto-Indo-Europeo]] na kilala ngayon bilang mga [[batas Grimm]] at [[Batas Verner|Verner]].{{sfn|König|van der Auwera|1994}} Isa ang [[Lumang Ingles]] sa napakaraming [[mga wikang Ingaeboniko]] na umusbong sa isang [[Kontinuo ng mga dayalekto|kontinuo ng mga dayalektong]] sinasalita ng mga Kanlurang Hermaniko simula noong ikalimang siglo sa [[Prisya]], partikular na sa baybayin ng [[Dagat Hilaga]]. Umusbong ang Lumang Ingles mula sa mga mananalita ng mga wikang ito na lumisan sa lugar at nanirahan sa [[kapuluang Britaniko]].{{sfn|Bazelmans|2009|pp=325–326}} Kalaunan, umusbong ang [[Gitnang Ingles]], na sinundan naman ng Modernong Ingles.{{sfn|Robinson|1992}} May ilang mga dayalekto ng Luma at Gitnang Ingles na hiwalay na nalinang at naging [[mga wikang Angliko]], lalo na ang [[wikang Scots]].{{sfn|Romaine|1982|pp=56–65}} Dahil nakahiwalay ang wikang Ingles mula sa ibang mga wikang Hermaniko sa kontinente, nalinang ang sarili nitong [[bokabularyo]], [[sintaksis]], at [[ponolohiya]]. Hindi naiintindihan ang Ingles ng mga mananalita ng kahit anong wikang Hermaniko, bagamat may iilang wika katulad ng wikang Olandes at [[Wikang Prisyano|Prisyano]] na may malaki-laking antas ng kaugnayan.{{sfn|Harbert|2006}} Tradisyonal na [[Mga wikang Anglo-Prisyano|iniuugnay]] ang Ingles sa Prisyano, na madalas na ipinagpapalagay na pinakamalapit na kamag-anak ng Ingles sa mga wikang Hermaniko. Gayunpaman, ipinapakita ng modernong pananaliksik sa dalawang wika na kaunti lamang ang pagkakapareho nito sa Ingles.<ref>{{multiref2|{{harvnb|Bazelmans|2009|p=326|loc="According to most researchers, this means that there cannot have been an 'original' Anglo-Frisian entity ..."}}|{{harvnb|Stiles|2018|p=31|loc="... It is not possible to construct the exclusive common relative chronology that is necessary in order to be able to establish a node on a family tree. The term and concept of 'Anglo-Frisian' should be banished to the historiography of the subject."}}}}</ref> Bagamat parehong sumailalim ang dalawa sa magkaparehong serye ng pagbabago sa tunog, hindi ito naganap nang sabay upang masabing may matindi silang kaugnayan sa isa't-isa.{{sfn|Versloot|2017|pp=341–342}}{{sfn|Stiles|2018|pp=5–6}} == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng wikang Ingles}} === Proto-Hermaniko patungong Lumang Ingles === [[File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|thumb|Manuskritong nakasulat sa [[panulatang unsiyal]] ng [[epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa [[Lumang Ingles]], isinulat noong bandang taong 975 hanggang 1025.{{pb}} Nagsimula ang tula sa: {{lang|ang|Hƿæt ƿē Gārde{{\}}na ingēar dagum þēod cyninga{{\}}þrym ge frunon ...}}[Pakinggan! Ating narinig ang kadakilaan ng nagdaang panahon ng mga katutubong hari ng mga {{Lang|ang|Gār-Dene}} [isang maalamat na tribo ng [[mga Danes]]<nowiki>] ...]</nowiki>]] [[Lumang Ingles]], o Anglo-Sahon, ang pinakaunang anyo ng wikang Ingles na ginamit mula bandang taong 450 hanggang 1150. Nagmula ito sa mga dayalekto ng [[mga kanlurang wikang Hermaniko]], minsang tinutukoy bilang [[mga wikang Anglo-Prisyano]] o di kaya'y [[mga wikang Hermaniko ng Dagat Hilaga]], na sinasalita sa rehiyon ng [[Prisya]], [[Mababang Sahonya]], at katimugang [[Jutland]] (sakop ngayon ng [[Dinamarka]] at [[Alemanya]]) ng mga Hermanikong kilala sa kasaysayan bilang [[mga Anglo]], [[Mga Sahon|Sahon]], at [[Mga Yuto|Yuto]].<ref>{{Cite book |last=Baugh |first=Albert |title=A History of the English Language |date=1951 |publisher=Routledge & Kegan Paul |location=London |pages=60–83, 110–130 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles}}</ref> Simula noong ikalimang siglo, [[Paninirahan ng mga Anglo-Sahon sa Britanya|tumira]] ang mga Anglo-Sahon sa Britanya matapos itong [[Pagtatapos ng panahon ng mga Romano sa Britanya|lisanin ng mga Romano]]. Pagsapit ng ikapitong siglo, Lumang Ingles na ang pangunahing wikang sinasalita sa lugar at pinalitan ang mga [[wikang Karaniwang Britoniko]] at [[Britanikong Latin]] na sinalita noong [[Romanong Britanya|panahon ng mga Romano]].{{sfn|Collingwood|Myres|1936}}{{sfn|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}{{sfn|Blench|Spriggs|1999}} Ang wika gayundin sa lugar ng [[Inglatera]] ay parehong pinangalan mula sa mga Anglo.{{sfn|Bosworth|Toller|1921}} Nahahati ang Lumang Ingles sa dalawang dayalektong Angliko ([[Mersiyano]] at [[Nortumbriyo]]) at dalawang dayalektong Sahon ([[Kentiko]] at [[Kanlurang Sahon]]).{{sfn|Campbell|1959|p=4}} Dahil sa impluwensiya ng [[kaharian ng Wessex]] at ang reporma sa edukasyon noong panahon ni [[Alfredo ang Dakila|haring Alfredo]] noong ikasiyam na siglo, Kanlurang Sahon ang siyang naging [[Pamantayang wika|pamantayan]] sa pagsusulat sa Lumang Ingles.{{sfn|Toon|1992|loc=Chapter: Old English Dialects}} Nakasulat ang [[Panulaang epiko|epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa Kanlurang Sahon, habang nakasulat naman sa Nortumbriyo ang pinakalumang [[tula]] sa wikang Ingles na ''[[Himno ni Caedmon]]''.{{sfn|Donoghue|2008}} Gayunpaman, nalinang ang Modernong Ingles mula sa dayalektong Mersiyano habang nalinang naman ang [[wikang Scots]] mula sa Nortumbriyo. Isinulat ang ilang mga pinakamaagang tala ng Lumang Ingles gamit ng [[alpabetong runiko]],{{sfn|Gneuss|2013|p=23}} bagamat ginamit kalaunan ang [[alpabetong Latin]] pagsapit ng ikapitong siglo; gumamit ito ng mga [[Panulatang unsiyal|kalahating unsiyal]] na titik at may kasama ring mga runikong titik na ''[[wynn]]'' {{angbr|{{lang|ang|ƿ}}}}, ''[[Thorn (titik)|thorn]]'' {{angbr|{{lang|ang|þ}}}}, at mga binagong titik Latin na ''[[eth]]'' {{angbr|{{lang|ang|ð}}}} at ''[[Æ|ash]]'' {{angbr|{{lang|ang|æ}}}}.{{sfn|Gneuss|2013|p=23}}{{sfn|Hogg|Denison|2006a|pp=30–31}} Malaki ang pagkakaiba ng Lumang Ingles sa modernong anyo ng wika. Hindi ito mauunawaan ng isang mananalita ng Ingles sa ika-21 siglo nang walang pagsasanay. Halos kapareho ang [[Balarila ng Lumang Wikang Ingles|balarila nito]] sa [[Balarila ng wikang Aleman|balarila]] ng [[wikang Aleman]]: maraming mga [[impleksiyon]] sa dulo ng salita at anyo ang mga [[pangngalan]], [[pang-uri]], [[panghalip]], at [[pandiwa]], at mas malaya ang [[ayos ng salita]] nito kesa sa modernong anyo nito. May mga anyo ang Modernong Ingles para sa [[Kaukulan (balarila)|kaukulan]] ({{Lang|en|grammatical case}}) ng panghalip (halimbawa [panlalaki] 'siya': {{Lang|en|he, him, his}}) at may iilan din para naman sa mga pandiwa (halimbawa 'magsalita': {{Lang|en|speak, speaks, speaking, spoke, spoken}}), pero sa Lumang Ingles, meron ding mga kaukulan para sa mga pangngalan at may mga dagdag na impleksiyon din ang mga pandiwa para sa [[Katauhan (balarila)|katauhan]] at [[kailanan]].{{sfn|Hogg|1992a}}{{sfn|Smith|2009}}{{sfn|Trask|2010}} === Impluwensiya ng Lumang Nordiko === Sa pagitan ng ikawalo hanggang ika-11 siglo, sumailalim ang Ingles na sinasalita sa ilang mga rehiyon sa impluwensiya ng [[Lumang Nordiko]], na isang [[Hilagang wikang Hermaniko]]. Dahil sa sunod-sunod na pagkolonisa ng [[mga Nordiko]] sa ilang bahagi ng Britanya noong panahong ito, nakakasalamuha ng mga mananalita ng Lumang Ingles sa mga mananalita ng Lumang Nordiko. Pinakamatindi ang interaksyon sa dalawang wika sa mga barayti ng wikang sinasalita sa hilagang-silangan na sakop noon ng [[Danelaw]] sa rehiyon ng [[York]]. Sa kasalukuyan, pinakamakikita ang impluwensiyang ito sa wikang Scots at sa [[Hilagang Ingles]]. Nakasentro ang impluwensiya ng mga Nordiko sa [[Lindsey]] sa [[Midlands]]. Matapos mapasailalim ang Lindsey sa kapangyarihan ng mga Anglo-Sahon noong taong 920, mabilis na kumalat ang Ingles sa naturang rehiyon. Sa modernong Ingles, ang impluwensiya ng mga Nordiko ay makikita sa [[panghalip]] sa ikatlong katauhan na nagsisimula sa ''th-'' ('sila', 'nila', 'kanila': {{Lang|en|they, them, their}}), na siyang pumalit sa mga orihinal na panghalip ng Anglo-Sahon na nagsisimula naman sa ''h-'' ({{Lang|ang|hie, him, hera}}).{{sfn|Thomason|Kaufman|1988|pp=284–290}} Makikita rin ito sa mga hiram na salita na pumalit sa mga katutubong Lumang Ingles kagaya ng {{Lang|en|give}} ('magbigay'), {{Lang|en|get}} ('kumuha'), {{Lang|en|sky}} ('langit'), {{Lang|en|skirt}} ('palda'), at {{Lang|en|egg}} ('itlog'). Mauunawaan ang Lumang Nordiko nang maayos-ayos ng mga mananalita ng ilang mga dayalekto ng Lumang Ingles, lalo na sa may hilaga.{{sfn|Kastovsky|1992|pp=320, 332}} === Gitnang Ingles === {{Quote box||align=right|quoted=true|salign=right|quote={{lang|enm|Englischmen þeyz hy hadde fram þe bygynnyng þre manner speche, Souþeron, Northeron, and Myddel speche in þe myddel of þe lond, ... Noþeles by comyxstion and mellyng, furst wiþ Danes, and afterward wiþ Normans, in menye þe contray longage ys asperyed, and som vseþ strange wlaffyng, chyteryng, harryng, and garryng grisbytting.}}{{pb}}[Bagamat sa simula pa lamang, may tatlong paraan na ang mga Ingles sa pagsasalita, yaong nasa Katimugan, nasa Hilaga, at nasa Midlands sa gitna ng bansa, ... Gayunpaman, dahil sa pakikihalubilo at paghahalo, umusbong ang wika ng bansa mula sa mga ito, habang may iilan na gumagamit pa rin ng kakaibang pag-uutal, daldalan, ungol, at nakakarinding ngitngitan.]|source=[[Juan ng Trevisa]], {{circa|1385}}{{sfn|Hogg|2006|pp=360–361}}|width=300px}} Karaniwang pinepetsahan ang pagsisimula ng [[Gitnang Ingles]] sa [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|pananakop ng mga Normando]] sa Britanya mula noong 1066. Sa mga sumunod na siglo pagkatapos, sumailalim ang Ingles sa matinding impluwensiya ng anyo ng [[Lumang Pranses]] na sinasalita ng mga Normando na nanirahan sa Inglatera at naging bago nitong namumunong uri; kilala ito ngayon bilang [[Lumang Normando]]. Sa paglipas ng mga dekada, pawang mga naging bihasa sa dalawang wika ang parehong gitna at nakatataas na uri ng lipunan, mapa-Ingles man o Normando. Pagsapit ng 1150, bihira na lang sa panahong ito ang mga miyembro ng aristokrasya na marunong lamang ng Pranses.{{sfn|Townend|2012|pp=81–82}} Kalaunan, nalinang ang wikang Pranses na ginagamit ng mga Normando bilang [[wikang Anglo-Normando]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Ian |title=A Companion to the Anglo-Norman World|trans-title=Gabay sa Mundong Anglo-Normando |chapter=Language and Literature|trans-chapter=Wika at Panitikan |lang=en|publisher=Boydell and Brewer |date=2002 |isbn=978-1-84615-046-3 |doi=10.1017/9781846150463.011 |pages=191–214}}</ref> Matuturo rin ang paghihiwalay ng Luma sa Gitnang Ingles sa kapanahunan ng paggawa sa komposisyong ''[[Orculum]]'' ng [[Mga Agustino|Agustinong kanon]] na si [[Orrm]] noong ika-12 siglo, na nagtatampok sa paghahalo ng mga elemento ng Lumang Ingles at Anglo-Normando sa kauna-unahang pagkakataon.{{sfn|Townend|2012|pp=99–100}} Samantala, nanatili pa ring marunong lamang sa Ingles ang mababang uri, na kumakatawan sa napakalaking bahagdan ng populasyon. Sa panahong ito, maraming hiram na salita ang ginamit nila na may kinalaman sa politika, batas, at iba pang mga prestihiyosong gawain.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=39}} Halimbawa, nagmula sa Pranses na {{Lang|fr|trône}} ang salitang Ingles na {{Lang|en|throne}}, na tumutukoy sa pisikal na inuupuan ng isang hari gayundin sa metaporikal na kapangyarihan nito.<ref>{{cite journal |url=https://scholarworks.harding.edu/tenor/vol5/iss1/5 |title=Effects of the Norman Conquest on the English Language|trans-title=Mga Epekto ng Pananakop ng mga Normando sa Wikang Ingles|lang=en|first=Curt |last=Baker |date=Spring 2016 |journal=Tenor Times |volume=5}}</ref> Naging simple rin sa panahong ito ang mga impleksiyon ng Ingles, maaaring dahil sa paghahalo ng Lumang Nordiko at Lumang Ingles, na pawang parehas sa [[Morpolohiya (lingguwistika)|morpolohiya]] ngunit magkaiba ng impleksiyon. Nawala rin ang pagkakaiba ng [[kaukulang palagyo]] (nominatibo) at [[Kaukulang palayon|palayon]] (akusatibo) maliban sa mga [[panghalip panao]], nawala rin ang [[kaukulang pagamit]] (instrumental), at naging para lamang sa [[Pag-aari (balarila)|pag-aari]] ang [[kaukulang paari]] (henetibo). Naging regular din ang maraming mga di-regular na anyo ng impleksiyon,{{sfn|Lass|1992|pp=103–123} at naging payak rin ang sistema ng [[Kasunduan (balarila)|kasunduan]] sa mga pangungusap, na humantong sa isang hindi gaanong malayang [[ayos ng salita]].{{sfn|Fischer|van der Wurff|2006|pp=111–113}} Ilan sa mga sikat na panitikang naisulat sa Gitnang Ingles ang ''[[Mga Kuwento sa Canterbury]]'' ({{Circa|1400}}) ni [[Geoffrey Chaucer]] at [[Ang Kamatayan ni Arturo|''Ang Kamatayan ni Arturo'']] (1485) ni [[Thomas Malory]]. Naging talamak sa panahong ito ang paggamit sa panitikan ng [[dayalekto]] ng mga rehiyon, kagaya sa mga gawa ni Chaucer.<ref>{{cite web |last1=Horobin |first1=Simon |title=Chaucer's Middle English |trans-title=Gitnang Ingles ni Chaucer|lang=en|url=https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |website=The Open Access Companion to the Canterbury Tales |publisher=Louisiana State University|quote=The only appearances of their and them in Chaucer's works are in the Reeve's Tale, where they form part of the Northern dialect spoken by the two Cambridge students, Aleyn and John, demonstrating that at this time they were still perceived to be Northernisms |archive-date=3 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203092713/https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |url-status=live}}</ref> Mababasa sa [[Bibliya ni Wycliffe|unang salin sa Ingles]] ni [[John Wycliffe]] sa [[Bibliya]] noong 1382 ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 bilang: "{{Lang|enm|Foxis han dennes, and briddis of heuene han nestis}}" ('May mga lungga ang mga [[soro]], at may mga pugad ang mga [[ibon]] sa langit').<ref>{{cite web |last=Wycliffe |first=John |url=http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |publisher=Wesley NNU |title=Bible|trans-title=Bibliya |lang=en |archive-date=2 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202202047/http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |url-status=live}}</ref> Mapapansin rito na may [[Panlapi|hulaping]] ''-n'' pa rin sa [[Pandiwa|pandiwang]] {{Lang|en|have}} ('magkaroon') pero wala na sa mga [[pangngalan]]. : === Maagang Modernong Ingles === [[File:Great_Vowel_Shift2a.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Great_Vowel_Shift2a.svg|thumb|Ang [[Malawakang Pagbabago ng Patinig]] na naganap sa mga mahahabang patinig ng Maagang Modernong Ingles. Matapos naging mga diptonggo {{IPA|/ai au/}} ang mga [[nakabukang patinig]] {{IPA|/iː uː/}}, umangat nang isang antas kalaunan ang bawat [[nakasarang patinig]] upang matumbasan ang pagbabago.]] Saklaw ng [[Maagang Modernong Ingles]] ng ika-14 hanggang ika-18 siglo ang pagsimple pa lalo na sistema ng impleksiyon, pagsasakodigo sa wika, at ang tinatawag na [[Malawakang Pagbabago sa Patinig]], kung saan nagsimulang lumipat ang mga [[patinig]] sa mga salitang Ingles patungo sa modernong bigkas nito. [[Pag-angat (lingguwistika)|Umangat]] ang mga [[Gitnang patinig|gitna]] at [[nakabukang patinig]] at [[Paghahati sa patinig|nahati]] bilang mga [[diptonggo]] ang mga [[nakasarang patinig]]. Halimbawa, binibigkas noon ang salitang Ingles na {{Lang|en|bite}} ('kagat', binabasa ''bayt'') bilang {{Lang|en|beet}} ('[[remolatsa]]') sa kasalukuyan, at binibigkas naman noon ang {{Lang|en|bout}} sa {{Lang|en|about}} ('tungkol', binabasa ''abawt'') bilang {{Lang|en|boot}} ('bota') sa kasalukuyan. Ito ang dahilan kung bakit may malaking pinagkaiba ang pagbigkas sa mga salitang Ingles at sa pagbaybay sa mga ito; ito rin ang dahilan bakit maraming pwedeng maging tunog ang bawat patinig ng Ingles kumpara sa ibang mga wika.{{sfn|Lass|2000a}}{{sfn|Görlach|1991|pp=66–70}} Nagsimula maging prestihiyoso ang paggamit sa wikang Ingles, kumpara sa Normandong Pranses, sa kasagsagan ng kapanahunan ni [[Enrique V ng Inglatera]]. Sinimulang gamitin ng [[Court of Chancery]] sa [[Westminster, London|Westminster]] ang Ingles sa mga [[Writ|opisyal na dokumento]] nito noong bandang 1430, at nabuo dahil rito ang isang bagong pamantayang anyo ng Gitnang Ingles na tinatawag na [[Pamantayang Chancery]] mula sa mga dayalekto ng [[London]] at [[Silangang Midlands]]. Noong 1476, ipinakilala ni [[William Caxton]] sa Inglatera ang [[palimbagan]], na lalong nagpalawak pa sa impluwensiya ng naturang pamantayan ng Ingles.{{sfn|Nevalainen|Tieken-Boon van Ostade|2006|pp=274–279}} Kabilang sa mga panitikang nakasulat sa Maagang Modernong Ingles ang mga gawa ni [[William Shakespeare]] gayundin ang [[King James Version|Bersiyon ni Haring Jaime]] (KJV) ng Bibliya noong 1611. Bagamat halos katulad na ng modernong bigkas at baybay ang mga salita sa puntong ito, may mga pagkakaiba pa rin sa bigkas mula sa modernong Ingles, kagaya ng pagbigkas pa rin sa mga kumpol-katinig na {{IPA|/kn ɡn sw/}} sa {{Lang|en|knight}} ('[[kabalyero]]'), {{Lang|en|gnat}} ('[[niknik]]'), at {{Lang|en|sword}} ('[[espada]]'), na sa ngayo'y pawang mga di na binibigkas ang isa sa mga katinig nito.{{Efn|Hindi na binibigkas ang ''k'' at ''g'' sa {{IPA|/kn/}} at {{IPA|/gn/}}, habang di naman binibigkas na ang ''w'' sa {{IPA|/sw/}}.}} Ilan sa mga tampok ng Maagang Modernong Ingles na ginamit ni Shakespeare ay maituturing na'ng laos o makaluma sa modernong mambabasa nito.{{sfn|Cercignani|1981}} Mababasa ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 sa KJV bilang: "{{Lang|en|The Foxes have holes and the birds of the ayre have nests.}}" ('May mga lungga ang mga soro habang may mga pugad ang mga ibon ng himpapawid.') Dito, mapapansin ang pagkawala ng mga [[Kaukulan (lingguwistika)|kaukulan]] at ang resulta nito tulad halimbawa ng paggamit sa ayos na [[paksa–pandiwa–layon]] ({{Lang|en|subject–verb–object}}) at sa salitang {{Lang|en|of}} bilang pamalit sa nawalang [[kaukulang paari]]. Makikita rin dito ang mga hiram na salitang nagmula sa Pranses kagaya ng {{Lang|en|ayre}} (ngayo'y {{Lang|en|air}}, 'himpapawid') at sa ibang mga kaso, nagpalit mismo sa katutubong salita nito tulad ng {{Lang|en|bird}} ('ibon') na pumalit sa Lumang Ingles na {{Lang|ang|fugol}}.{{sfn|Lass|2006|pp=46–47}} === Pagkalat === Pagsapit ng huling bahagi ng ika-18 siglo, naipakalat ng [[Imperyong Britaniko]] ang wikang Ingles sa mga teritoryo at nasasakupan nito. Dahil sa paggamit sa kalakalan, agham at teknolohiya, diplomasya, sining, at pormal na edukasyon, Ingles ang naging pinakaunang tunay na pandaigdigang wika, na ginagamit sa pandaigdigang komunikasyon.{{sfn|How English evolved into a global language|2010}}{{sfn|The Routes of English}} Ginamit ito sa Hilagang Amerika, ilang bahagi ng Aprika, Oseaniya, at iba pang mga rehiyon. Nang lumaya ang mga bansang may maraming [[katutubong wika]], Ingles ang ginamit nilang [[opisyal na wika]] upang maiwasan ang mga politikal na balakid dahil sa paggamit sa isang katutubong wika kesa sa iba.{{sfn|Romaine|2006|p=586}}{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Bumilis pa lalo ang pagkalat ng wika dahil sa mabilis na paglaki ng impluwensiya sa kultura at politika ng [[Estados Unidos]] matapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], gayundin sa pagbobrodkast sa buong mundo sa wikang Ingles ng mga brodkaster tulad ng [[BBC]] ng [[Reyno Unido]].{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Ingles ang pinakaginagamit na wika sa ika-21 siglo.{{sfn|McCrum|MacNeil|Cran|2003|pp=9–10}} Habang nalilinang ang modernong Ingles, nabuo ang mga pamantayang gabay para sa wika, na ginamit kalaunan sa opisyal na paraan kagaya halimbawa sa pampublikong edukasyon at pahayagan. Noong 1755, nilathala ni [[Samuel Johnson]] ang ''[[Dictionary of the English Language]]'', na nagpakilala sa pamantayang pagbaybay at paggamit sa mga salita. Samantala, nilathala naman ng Amerikanong si [[Noah Webster]] noong 1828 ang isang [[Diksiyonaryong Webster|diksiyonaryo]] na may layuning makapagtatag ng isang pamantayang anyo sa pagsusulat at pagsasalita ng [[Amerikanong Ingles]] na hiwalay sa pamantayan ng Britanya. Sa Britanya, unti-unting bumaba ang tingin sa mga dayalekto at barayti ng [[Britanikong Ingles]] na wala sa pamantayan, na nagpabilis sa paggamit ng mga prestihiyosong dayalekto ng mga nasa gitnang uri.{{sfn|Romaine|1999a}} Sa modernong Ingles, wala na halos mga kaukulan; tanging makikita na lang ito sa mga [[panghalip]]. Halos matatag na rin ang [[paksa–pandiwa–layon]] (SVO) na [[ayos ng salita]].{{sfn|Romaine|1999a}} Naging talamak na rin ang paggamit sa ilang mga pagbabago sa wika kagaya ng [[Do-support|paggamit ng salitang ''do'']] para sa mga kaso kung saan kinakailangang [[Pagbaliktad sa paksa at pantulong|baliktarin]] ang mga [[sugnay]] tulad sa mga tanong.{{Efn|Isang halimbawa nito ang paggawa ng mga tanong sa pamamagitan ng pagbaliktad sa [[pandiwang pantulong]] ({{lang|en|auxiliary verb}}, hal. {{lang|en|is, are, am}}) at sa paksa: ang "{{lang|en|He will laugh}}" ('Tatawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Will he laugh?}}" ('Tatawa ba siya?') sa anyong patanong nito. Gayunpaman, kung walang pandiwang pantulong, ginagamit ang salitang {{lang|en|do}} bilang pamalit sa nawawalang pandiwa: ang "{{lang|en|He laughs.}}" ('Tumawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Did he laugh}}" ('Tumawa ba siya?'). Pansinin na nasa anyong pangnakaraan ang pandiwang {{lang|en|do}} ({{lang|en|did}}) rito.}} Dumami rin ang mga kaso ng paggamit sa anyong progresibo (mga nagtatapos sa hulaping {{Lang|en|–ing}} ng [[pandiwa]], at tuloy-tuloy ring nagiging regular ang mga pandiwang may di-regular na anyo (hal. {{Lang|en|dreamed}} ('napanaginipan') imbes na {{Lang|en|dreamt}}) gayundin sa paggamit pa lalo sa mga analitikal na alternatibo sa mga impleksiyon (hal. {{Lang|en|more polite}} ('mas magalang') imbes na {{Lang|en|politer}}). Dahil sa tindi ng presensiya sa midya ng Amerikanong Ingles, naiimpluwensiyahan na rin pati ang Britanikong Ingles.{{sfn|Leech|Hundt|Mair|Smith|2009|pp=18–19}}{{sfn|Mair|Leech|2006}}{{sfn|Mair|2006}} == Heograpiya == [[File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|thumb|{{legend|#045a8d|Katutubong wika ng mayorya}} {{legend|#0674b6|Katutubong wika ng mayorya at isa sa mga opisyal na wika}} {{legend|#439dd4|Opisyal na wika pero katutubong wika ng minorya}} {{legend|#9bbae1|Pangalawang wika: sinasalita ng lagpas 20% ng populasyon, ''de facto'' na wika ng trabaho, pamahalaan, edukasyon, atbp.<ref name="Ethnologue26" />}}]] Ayon sa isang ulat noong 2016, tinatayang nasa 400 milyong katao ang [[Katutubong wika|katutubong mananalita]] ng wikang Ingles, at nasa 1.1 bilyong katao naman ang nagsasalita nito bilang [[pangalawang wika]].<ref>{{cite web |last1=Breene |first1=Keith |date=15 November 2019 |title=Which countries are best at English as a second language? |trans-title=Ano-anong mga bansa at pinakamagaling mag-Ingles bilang pangalawang wika? |url=https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161125144549/https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b/ |archive-date=25 November 2016 |access-date= |publisher=World Economic Forum |language=en}}</ref> Ingles ang wika na may pinakamaraming mananalita sa kabuuan, na sinasalita sa lahat ng kontinente.{{sfn|Crystal|2003b|p=106}} Nakadepende ang dami ng mga mananalita bilang pangalawang wika o bilang banyagang wika sa antas ng kagalingan, mula 400 milyon hanggang lagpas 1 bilyon.{{sfn|Crystal|2003b|pp=108–109}} Tinataya naman noong 2003 na mas marami ang mananalita ng Ingles bilang pangalawang wika kumpara sa mga katutubong mananalita nito nang tatlo sa isa.{{sfn|Crystal|2003a|p=69}} === Tatlong bilog ng Ingles === [[File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|thumb|Kagalingan sa wikang Ingles ng piling mga bansa sa [[Europa]] at [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] ayon sa isang ulat noong 2019:<ref>{{cite web |title=EF English Proficiency Index 2019 |url=https://www.ef.com/assetscdn/WIBIwq6RdJvcD9bc8RMd/cefcom-epi-site/reports/2019/ef-epi-2019-english.pdf |pages=6–7 |language=en}}</ref> {{legend|#407294|Napakataas (63.07–70.27)}} {{legend|#5A857D|Mataas (58.26–61.86)}} {{legend|#9DBB88|Katamtaman (52.50–57.38)}} {{legend|#E7CB5B|Mababa (48.69–52.39)}} {{legend|#F47B4B|Napakababa (40.87–48.19)}} {{legend|#c0c0c0|Hindi kasama sa ulat}}]] Grinupo ng [[Lingguwistika|lingwistang]] si [[Braj Kachru]] ang mga bansa sa mundo sa tatlong bilog ayon sa antas ng paggamit sa wikang Ingles rito. Ipinapakita ng modelong ito ang pagkalat ng Ingles mula sa mga katutubong bansa nito patungo sa iba, gayundin sa dami ng gumagamit nito sa isang partikular na bansa. Tinatawag ang tatlong bilog bilang "loob", "labas", at "lumalawak". Maaaring gumalaw ang mga bansa papaloob o papalabas depende sa magiging kahihinatnan ng wika rito sa hinaharap.{{sfn|Kachru|2006|p=196}}{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=2}} * '''Loobang bilog''' ({{Lang|en|inner circle}}) ang mga bansa na may malaking porsyento ng populasyon ang katutubong mananalita ng Ingles. Kabilang rito ang [[Reyno Unido]], [[Estados Unidos]], [[Canada|Kanada]], [[Australia]], [[Nueva Selanda]], [[Irlanda]], at [[Timog Aprika]].{{sfn|Kachru|2006|p=196}} * '''Labas na bilog''' ({{Lang|en|outer circle}}) ang mga bansa na may mas maliit na bilang ng mga katutubong mananalita ng Ingles ngunit ginagamit bilang pangalawang wika para sa mga pang-araw-araw na gawain at institusyon kagaya sa edukasyon, pamahalaan, at negosyo. Kabilang rito ang [[Pilipinas]], gayundin ang [[Nigeria]], [[Indiya|India]], [[Pakistan]], [[Malaysia|Malasya]], [[Singapore|Singapura]], at [[Jamaica|Hamayka]].{{sfn|Bao|2006|p=377}} * '''Lumalawak na bilog''' ({{Lang|en|expanding circle}}) ang mga bansa kung saan hindi karaniwang sinasalita ang Ingles at tinuturo bilang isang banyagang wika. Sa mga bansang ito kumakalat ang wikang Ingles dahil sa katayuan nito bilang isang pandaigdigang wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=5}} === Plurisentrikong wika === Isang [[plurisentrikong wika]] ang Ingles; ibig sabihin, wala itong iisang pambansang otoridad na namamahala sa pamantayan ng wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=2}}{{sfn|Romaine|1999}}{{sfn|Baugh|Cable|2002}} Madalas na sinusundan ng sinasalitang Ingles lalo na sa brodkasting ang mga pambansang pamantayan sa pagbigkas na kinagisnan imbes na isinakodigo. Karaniwang malalaman sa kanilang [[aksent]] kung saan nagmula ang mga brodkaster,{{sfn|Trudgill|2006}} pero madalas na sinusulat ang iskrip sa mga balita sa isang [[Ortograpiya ng wikang Ingles|pandaigdigang anyo ng pamantayang Ingles]]. Tipikal na dinidikta ng konsenso mula sa mga iskolar ng wika ang mga karaniwang gawi sa pagsusulat sa Ingles, hindi mula sa isang pamahalaan o pandaigdigang organisasyon.{{sfn|Ammon|2008|pp=1537–1539}} Maiintindihan ng mga Amerikanong tagapakinig ang maraming brodkast na nagmula sa Britanya at kabaligtaran. Maiintindihan ng mga mananalita ng Ingles ang karamihan sa kahit anong mga programa sa radyo at telebisyon gayundin sa mga pelikulang nagmula sa mga [[Anglospero|bansang nagsasalita ng Ingles]].{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=122}} Parehong may pormal at di-pormal na estilo ang pamantayan at panrehiyong barayti ng Ingles, at tanging nagkakaiba lamang sa mga salitang ginagamit (hal. {{Lang|en|lift}} sa Britanya habang {{Lang|en|elevator}} sa Amerika), sintaksis (hal. {{Lang|en|on the weekend}} sa Amerika habang {{Lang|en|at the weekend}} sa Britanya), at paggamit sa teknikal at di-teknikal na rehistro.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|pp=5–6}} Dahil sa kasaysayan ng paninirahan sa mga bansang nasa loobang bilog, nagawang maipantay ng Britanya ang pagkakaiba sa dayalekto at makagawa ng mga anyong [[koine]] ng Ingles sa [[Timog Aprika]], [[Australya|Australia]], at [[Nueva Selanda]].{{sfn|Deumert|2006|p=130}} Mabilis na natutong mag-Ingles ang marami sa mga migranteng nanirahan sa Estados Unidos. Sa kasalukuyan, malaking bahagdan ng populasyon ng Estados Unidos ngayon ay kaya lamang magsalita ng iisang wika.{{sfn|Deumert|2006|p=131}}{{sfn|Ryan|2013|loc=Table 1}} Ukol sa pambansang katayuan ng wikang Ingles sa mga piling bansa, * Sa Australia, walang itinalagang opisyal na wika sa parehong pambansa at pang-estadong lebel.<ref>{{Cite journal |last=Ward |first=Rowena |date=2019 |title='National' and 'Official' Languages Across the Independent Asia-Pacific |trans-title='Pambansa' at 'Opisyal' na mga Wika ng Malayang Asya-Pasipiko|lang=en|journal=Journal of Multidisciplinary International Studies |volume=16 |issue=1/2 |pages=83–84 |doi=10.5130/pjmis.v16i1-2.6510 |doi-access=free}}</ref> * Sa [[Kanada]], parehong opisyal na wika sa pambansang lebel ang Ingles at [[Wikang Pranses|Pranses]].<ref>{{cite web |url=http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |archive-url=https://archive.today/20130410031606/http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |url-status=dead |archive-date=10 April 2013 |title=40 Years of the Official Languages Act |publisher=Department of Justice Canada |lang=en|trans-title=40 Taon ng Official Languages Act}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) rin sa anim na lalawigan at tatlong teritoryo ang Ingles, habang wala namang itinalagang opisyal na wika sa tatlong lalawigan. Sa [[Québec|Quebec]], Pranses lamang ang tanging opisyal na wika nito.<ref>{{cite web |url=https://www.legisquebec.gouv.qc.ca/en/tdm/cs/C-11 |title=Charter of the French language |last= |first= |date=26 March 2024 |website=Légis Québec |publisher=Québec Official Publisher |lang=en|trans-title=Karta ng Wikang Pranses}}</ref> * Sa [[Republika ng Irlanda|Irlanda]], Ingles ang itinalagang pangalawang wika ng bansa, habang [[Wikang Irlandes|Irlandes]] naman ang itinalagang unang wika.<ref>{{cite web |url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/en/html#part2 |title=Article 8 of the Constitution of Ireland|trans-title=Artikulo 8 ng Saligang-batas ng Irlanda|lang=en|last= |first= |date=January 2020 |website=Irish Statute Book}}</ref> * Bagamat mayorya ng populasyon ng Nueva Selanda ang nagsasalita ng Ingles, tanging [[Wikang Māori|Maori]] at ang [[Wikang nakasenyas ng Nueva Selanda|pambansang wikang nakasenyas]] nito ang itinalagang opisyal na wika ng bansa.<ref>{{cite web |title=Maori Language Act 1987 |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/1987/0176/latest/DLM124116.html |lang=en}}</ref> <ref>{{cite news |url=http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |title=Recognition for sign language |date=6 April 2006 |work=[[Television New Zealand]] |trans-title=Pagkilala sa wikang nakasenyas |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=15 Mayo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515221254/http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |url-status=dead }}</ref> * Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Reyno Unido]]. Gayunpaman, sa [[Gales]] at [[Hilagang Irlanda]], Ingles ang isa sa mga opisyal na wika nito.<ref>{{cite journal |last1=Huws |first1=Catrin Fflur |title=The Welsh Language Act 1993: A Measure of Success?|trans-title=Ang Welsh Language Act 1993: Panukat sa Tagumpay?|lang=en |journal=Language Policy |date=June 2006 |volume=5 |issue=2 |pages=141–160 |doi=10.1007/s10993-006-9000-0}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 October 2022 |title=Irish language and Ulster Scots bill clears final hurdle in Parliament|trans-title=Nalampasan na ng panukalang Irish language at Ulster Scots ang huling balakid nito sa Parlamento|lang=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-63402597}}</ref> Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Eskosya]] at [[Inglatera]]. * Sa [[Estados Unidos]], Ingles ang itinalagang opisyal na wika ng bansa sa bisa ng isang kautusang tagapagpaganap noong 2025.<ref>{{Cite news |last1=Ho |first1=Vivian |last2=Pannett |first2=Rachel |date=1 March 2025 |title=A Trump order made English the official language of the U.S. What does that mean? |trans-title=Ginawa sa bisa ng isang utos ni Trump ang wikang Ingles bilang opisyal na wika ng Estados Unidos. Ano'ng ibig sabihin nito?|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/nation/2025/03/01/trump-english-official-language-explainer/ |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) ang Ingles sa 32 estado at limang teritoryo. Walang itinalagang opisyal na wika sa natitirang 18 estado at sa [[Distrito ng Columbia]].<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |title=United States |date=29 May 2024 |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |trans-title=Estados Unidos |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=12 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |url-status=dead }}</ref> === Pandaigdigang wika === [[File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|thumb|Katayuan ng wikang Ingles sa pampublikong edukasyon sa bawat rehiyon:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref>{{legend|#00a2e8|Kinakailangang asignatura}}{{legend|#ffc90e|Mapipiling asignatura}}{{legend|#ababab|Walang datos}}]] Inilalarawan minsan ang wikang Ingles bilang ang pinakaunang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'',{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Meierkord|2006|p=165}} o di kaya'y bilang ang pinakaunang [[pandaigdigang wika]].{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=690–691}}{{sfn|Northrup|2013}} Pinakaginagamit na wika ang Ingles pagdating sa paglalathala, telekomunikasyon, kalakalan, libangan, at diplomasya.{{sfn|Northrup|2013}} Nakamit nito ang pagkapantay sa [[wikang Pranses]] noong 1919 sa kasagsagan ng negosasyon sa [[Kasunduan sa Versailles]].{{sfn|Phillipson|2004|p=47}} Pagsapit ng pagtatag sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] noong 1945, naging pangunahing wika na ang Ingles;{{sfn|Conrad|Rubal-Lopez|1996|p=261}} isa ito sa anim na opisyal na wika ng naturang organisasyon at ang kasalukuyang pinakaginagamit na wika sa pandaigdigang diplomasya at pakikipag-ugnayan.{{sfn|United Nations|2010}}{{sfn|Richter|2012|p=29}} Nakatalaga ang Ingles bilang isang opisyal na wika o di kaya'y wika ng trabaho sa maraming mga pandaigdigang organisasyon kagaya ng [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] (IOC), Ginagamit rin ito bilang wika ng trabaho kahit maging sa mga panrehiyong organisasyon kagaya ng [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] (ASEAN) at [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]] (APEC), kung saan hindi gaanong kalaganap ang paggamit sa naturang wika sa mga kasaping bansa nito. Sa [[Unyong Europeo]] (EU), Ingles ang karaniwang ginagamit na wika ng trabaho ng mga kasaping bansa nito kahit na pinapayagan ng unyon na gumamit ang mga kasapi nito ng kahit anong wika.{{sfn|Ammon|2006|p=321}} Ingles ang ginagamit na basehan sa mga [[kontroladong likas na wika]],{{sfn|Wojcik|2006|p=139}} gayundin bilang ang wikang ginagamit sa larangan ng [[paglalayag]] at [[Abyasyon|pagpapalipad]].{{sfn|International Maritime Organization|2011}}{{sfn|International Civil Aviation Organization|2011}} [[File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|thumb|English Proficiency Index noong 2014:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref> {{legend|#225500|Napakataas (80–100%)}} {{legend|#44aa00|Mataas (60–80%)}} {{legend|#66ff00|Katamtaman (40–60%)}} {{legend|#99ff55|Mababa (20–40%)}} {{legend|#ccffaa|Napakababa (0.1–20%)}} {{legend|#c0c0c0|Walang datos}}]] Wikang Ingles ang pinaka-inaaral na banyagang wika sa mundo.{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Nag-aaral ang karamihan sa mga tao ng Ingles dahil sa praktikal na kadahilanan at hindi sa ideolohiya.{{sfn|Kachru|2006|p=195}} Sa EU, Ingles ang pinakasinasalitang banyagang wika sa 19 sa 25 kasaping bansa nito kung saan hindi opisyal na wika ito. Ayon sa isang opisyal na poll noong 2012 (noong kasapi pa ang [[Reyno Unido]]) sa mga kasaping bansa na hindi opisyal na wika ang Ingles, 38% ng mga sumagot ay nagsabing kaya nilang makapagsalita ng Ingles sa antas ng pakikipag-usap sa iba.{{sfn|European Commission|2012|pp=21, 19}} Kinokonekta ang matinding impluwensiya ng Ingles sa pagbilis ng [[Kamatayan ng wika|kamatayan ng ibang mga maliliit na wika]];{{sfn|Crystal|2000}} dahil rito, inaakusahan din ang wika ng [[Imperyalismong pangwika|imperyalismo]] at marami rin ang aktibong tumututol sa paggamit nito.{{sfn|Jambor|2007}} Gayunpaman, patuloy pa ring dumadami ang mga mananalita ng Ingles dahil sa paniniwalang nagdadala ng kaginhawaan at mas mabuting buhay ang paggamit nito.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|loc=Chapter 12: English into the Future}} Kinakailangang marunong sa wikang Ingles sa maraming mga larangan kagaya ng sa [[medisina]] at [[kompyuting]]. Bagamat magkasingpantay noon ang Ingles sa Pranses at [[Wikang Aleman|Aleman]] pagdating sa pananaliksik, Ingles na ang natatanging nananaig na wika sa kasalukuyan.{{sfn|Gordin|2015}} Makikita ang dominasyon nito sa [[maagham na paglalathala]] sa mga [[indeks]] ng mga [[siyentipikong dyornal]] kagaya ng ''Chemical Abstracts'': noong 1998, nasa lagpas 80% ng lahat na naka-indeks na siyentipikong artikulo ng dyornal ang nakasulat sa Ingles, 90% sa mga [[likas na agham]] noong 1996, at 82% sa [[araling pantao]] noong 1995.{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=694–695}} Sa kasagsagan ng [[dekolonisasyon]] sa [[Imperyong Britaniko]] noong dekada 1950s at 1960s, patuloy na ginamit ng mga lumayang kolonya ang wikang Ingles imbes na alisin ito sa mga wika ng kanilang bansa.{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Halimbawa, patuloy na ginagamit sa [[India]] ang Ingles matapos nitong lumaya sa Reyno Unido. India ngayon ang ikatlong may pinakamaraming inilalathalang aklat sa naturang wika matapos ng [[Estados Unidos]] at Reyno Unido,{{sfn|Sailaja|2009|pp=2–9}} kahit na di lalagpas sa 5% ng populasyon nito ang marunong magsalita ng Ingles nang maayos. Noong 2004, ipinagpalagay ng iskolar na si David Crystal na India ang may pinakamalaking populasyon na kayang magsalita o makaunawa ng Ingles sa mundo,{{sfn|Crystal|2004}} bagamat marami ring iskolar na naniniwalang Estados Unidos pa rin ang may hawak sa naturang titulo.{{sfn|Graddol|2010}} Marami sa mga mananalita ng Ingles Aprika ang bahagi ng pamayanang "Apro-Sakson" ng kontinente.{{sfn|Mazrui|Mazrui|1998}} Pinaniniwalaan na mananatili ang Ingles bilang isang wikang [[koine]] sa hinaharap.{{sfn|Crystal|2006}} == Dayalekto, aksent, at barayti == Maraming [[Talaan ng mga dayalekto ng wikang Ingles|mga dayalekto]] ng wikang Ingles ang natukoy ng mga [[Dayalektolohiya|dayalektologo]], na kumakatawan sa panrehiyong pagkakaiba pagdating sa balarila, bokabularyo, at pagbigkas. Naiiba ito sa [[Mga panrehiyong aksent ng wikang Ingles|mga panrehiyong aksent]], na tanging tumutukoy lamang sa pagkakaiba sa pagbigkas. Karaniwang hinahati ng mga lingwista ang wikang Ingles sa dalawang malalawak na kategorya, [[Britanikong Ingles]] (BrE) at [[Hilagang Amerikanong Ingles]] (NAE).{{sfn|Crystal|2003b|p=107}} === Britanya at Irlanda === <gallery mode="packed"> File:Alain_de_Botton_on_Fear_of_Failure_at_Cannes_Lions_2012.flac|Boses ni [[Alain de Botton]], na may modernong aksent na RP. File:Danny_Baker_BBC_Radio4_Desert_Island_Discs_31_Jul_2007_b012wcl4.flac|Boses ni [[Danny Baker]], na may aksent na [[Cockney (aksent)|Cockney]]. File:Russell_brand_bbc_radio4_desert_island_discs_21_07_2013.flac|Boses ni [[Russell Brand]], na lumaki sa [[Essex]] at may aksent na [[Estuaryong Ingles]]. File:Damien_hirst_bbc_radio4_desert_island_discs_13_05_2013_b01sd0hy.flac|Boses ni [[Damien Hirst]], na may aksent na kanlurang [[Yorkshire (dayalekto)|Yorkshire]]. File:John_bishop_bbc_radio4_desert_island_discs_24_06_2012.flac|Boses ni [[John Bishop]], na may aksent na [[Scouse]]. File:Rob_Brydon_BBC_Radio4_Front_Row_18_Mar_2012_b01dhl11.flac|Boses ni [[Rob Brydon]], na may aksent na katimugang [[Ingles ng Gales|Gales]]. File:Alex_Salmond_BBC_Radio4_Desert_Island_Discs_16_January_2011_b00xgs41.flac|Boses ni [[Alex Salmond]], na gumagamit ng isa sa mga aksent ng [[Ingles ng Eskosya|Eskosya]]. File:George_Best_-_The_New_Elizabethans_-20_Jul_2012_-_b01kt7cs.flac|Boses ni [[George Best]], na may aksent na [[Ingles ng Ulster|Hilagang Irlanda]]. File:Mary_Robinson_-_Desert_Island_Discs_-_28_July_2013.flac|Boses ni [[Mary Robinson]], na gumagamit ng isa sa mga aksent ng [[Hiberno-Ingles|Irlanda]]. </gallery> [[File:Dialects_of_English_in_UK_and_Ireland.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dialects_of_English_in_UK_and_Ireland.svg|thumb|Mga pangunahing rehiyon ng mga dayalekto ng wikang Ingles sa [[Britanya (ngalan ng pook)|Britanya]] at [[Irlanda (pulo)|Irlanda]].]] Dahil sinasalita na ang wikang Ingles sa Britanya sa nakalipas na humigit-kumulang 1,500 taon, maraming mga dayalekto ng wika ang nabuo rito.{{sfn|Trudgill|1999|p=10}} Sa [[United Kingdom|Reyno Unido]], itinuturing ang [[Received Pronunciation]] (RP, {{Literal|Tamang Pagbigkas}}), isang edukadong aksent na nagmula sa [[Timog-silangang Inglatera]], bilang ang tradisyonal na pamantayang ginagamit sa [[brodkasting]] partikular na ang [[BBC]] (kaya tinatawag din itong {{Lang|en|BBC English}}, {{Literal|Ingles ng BBC}}) at kinokonsidera bilang pinaka-prestihiyoso sa lahat ng mga dayalekto ng bansa. Ang mabilis na pagkalat ng aksent na ito dahil sa midya ang siyang itinuturong dahilan sa mabilis ding pagbaba ng paggamit sa mga panlalawigang aksent. Napag-alaman sa [[Sarbey ng mga Dayalekto ng Ingles]] noong 1950 hanggang 1951 na bagamat may pagkakaiba pa rin sa balarila at bokabularyo ang mga dayalekto ng wikang Ingles sa Reyno Unido, mapapansing kumokonti ang pagkakaibang ito sa paglipas ng panahon.{{sfn|Trudgill|1999|p=125}} Gayunpaman, tanging naapektuhan lamang ang mga pagkakaiba ng mga dayalekto pagdating sa balarila at bokabularyo. Nasa 3% lamang ng mga Ingles ang aktuwal na gumagamit ng RP sa karaniwang usapan; ginagamit ng natirang 97% ang mga panrehiyong aksent na naimpluwensiyahan lamang ng RP sa iba't ibang antas.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=3}} Meron ding pagkakaiba sa mga gumagamit ng RP, lalo na sa [[panlipunang uri]] sa pagitan ng RP ng Mataas at Mababang Uri gayundin sa katutubong mananalita ng RP at sa mga gumagamit ng RP pero hindi lumaki sa naturang aksent.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=37}} Sa Britanya, may maituturing ding pagkakaiba sa pagitan ng mga panlipunang uri; kinokonsidera bilang taliwas sa pamantayan ang ilang mga katangian kahit na di-hamak na laganap ito na madalas ding idinidikit sa pananalita ng mabababang uri. Halimbawa nito sa kasaysayan ang [[Pagtatanggal ng h|pagtatanggal ng ''h'']] ng mga mabababang uring mananalita ng [[Ingles ng London]], lalo na ang Cockney, na ngayo'y isa na'ng karaniwang katangian ng naturang dayalekto. Gayunpaman, nananatili pa rin itong wala sa rehistro ng mga matatataas na uri ng lipunang Britaniko.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=40}} Mahahati sa apat na pangunahing rehiyon ng dayalekto ang Ingles sa Inglatera: Timog-silangan, Timog-kanluran (kilala ring [[Ingles ng West Country]]), Midlands, at Hilaga. Sa bawat rehiyon na ito, meron ding mga dayalekto: nahahati ang Hilaga sa mga dayalektong [[Yorkshire (dayalekto)|Yorkshire]], [[Geordie]] (sinasalita sa [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]]), at [[Lanchashire (dayalekto)|Lanchashire]], na kinabibilangan ng mga suburbanong dayalekto ng [[Manchester]] ([[Manchester (dayalekto)|Mancunian]]) at [[Liverpool]] ([[Scouse]]). Dahil sa pagiging sentro ng [[Danelaw|pananakop ng mga Danes]] noong kapanahunan ng [[mga Viking]] sa Inglatera, nanatili ang mga Nordikong katangian sa wika sa mga dayalektong ito kesa sa ibang mga rehiyon, lalo na sa dayalektong Yorkshire.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=31}} Samantala, sa [[Kanlurang Midlands]], naipreserba naman sa mga dayalektong tulad ng [[Black Country]] ([[Black Country (dayalekto)|Yam Yam]]) at sa [[Birmingham]] ([[Brummie]]) ang mga arkaikong katangian mula sa [[Maagang modernong Ingles|maagang moderno]] at [[Gitnang Ingles]] kagaya ng mga Hermanikong elemento sa balarila at bokabularyo.{{sfn|Clark|Asprey|2013}} Simula noong ika-15 siglo, nakasentro sa London ang mga dayalekto ng Timog-silangang Inglatera. Tradisyonal na ginagamit doon ang dayalektong [[Cockney (dayalekto)|Cockney]] ng mga mabababang uri kaya mababa rin ang tingin dito. Dahil sa pagkalat ng mga katangian ng Cockney sa ibang mga dayalekto sa rehiyon, kinokonsidera ng midya ito bilang isang bagong dayalekto ng Estuaryong Ingles, bagamat tutol dito ang ilang mga lingwista dahil sa impluwensiya ng London sa karatig-lugar nito noon pa man.{{sfn|Roach|2009|p=4}}{{sfn|Trudgill|1999|p=80}} Ilan sa mga katangiang kumalat mula London ang mga sumusunod:{{sfn|Trudgill|1999|pp=80–81}} * [[Sumisingit na R|sumisingit na ''R'']]'','' pagbigkas ng salitang {{Lang|en|drawing}} ("pagguhit") bilang {{Lang|en|drawring}} {{IPA|/ˈdrɔːrɪŋ/}} kung saan sumisingit sa isang bahagi ng salita ang [[Katinig na tunog-R|tunog na ''r'']]. * [[Glotalisasyon ng t|glotalisasyon ng ''t'']]'','' pagbigkas sa {{Lang|en|[[Harry Potter|Potter]]}} bilang {{Lang|en|Po'er}} {{IPA|/ˈpɒʔə/}} kung saan pinapalitan ang tunog na ''t'' ng [[impit]]) * [[Paghaharap ng th|paghaharap ng ''th'']], pagbigkas sa {{Lang|en|thanks}} ("salamat") bilang {{Lang|en|fanks}} o {{Lang|en|bother}} ("abala") bilang {{Lang|en|bover}} kung saan nagiging ''f'' o ''v'' ang tunog na ''th''. Kinokonsidera na ngayon bilang hiwalay na wika ang [[wikang Scots]], pero nagmula ito sa maagang Hilagang Gitnang Ingles,{{sfn|Aitken|McArthur|1979|p=81}} at nadebelop at naimpluwensiyahan kalaunan ng ibang mga wika kagaya ng [[wikang Gaeliko]] at [[Wikang Lumang Nordiko|Lumang Nordiko]]. Nagtataglay din ng maraming dayalekto ang wikang Scots. Bukod dito, kabilang ang [[Ingles ng Eskosya]] sa mga barayti ng pamantayang Ingles sa [[Eskosya]]; karamihan sa mga ito ay mga dayalekto ng hilagang Inglatera na naimpluwensiyahan ng wikang Scots.{{sfn|Romaine|1982}} Samantala, sa [[Irlanda (pulo)|Irlanda]], maraming mga anyo ng wikang Ingles ang nagsimulang gamitin matapos ang [[Pananakop ng mga Anglo-Norman sa Irlanda|pananakop ng mga Anglo-Norman sa naturang rehiyon]] noong ika-11 siglo. Sa [[kondado ng Wexford]] at sa rehiyong pumapalibot sa [[Dublin]] nadebelop ang dalawang dayalekto na ngayo'y wala na, [[Yola (dayalekto)|Forth and Bargy]] at [[Fingallian]]. Parehong nagmula ito sa [[Maagang Modernong Ingles]] at ginamit hanggang noong ika-19 na siglo. Gayunpaman, nagmula ang modernong anyo ng [[Hiberno-Ingles|wikang Ingles sa Irlanda]] sa kolonisasyon ng mga Ingles simula noong ika-17 siglo. Sa kasalukuyan, nahahati ang Ingles ng Irlanda sa [[Ingles ng Ulster]], [[Ingles ng Hilagang Irlanda]] na naimpluwensiyahan nang matindi ng wikang Scots, at marami pang mga dayalekto sa Irlanda. Kagaya ng dayalekto ng Eskosya gayundin ng karamihan sa mga dayalekto ng Hilagang Amerika, nananatili ang [[Katinig na tunog-R|rotosidad]] sa halos lahat ng mga dayalekto sa naturang rehiyon di tulad ng mga dayalektong naimpluwensiyahan ng RP.{{sfn|Barry|1982|pp=86–87}}{{sfn|Hickey|2007}} === Hilagang Amerika === <gallery mode="packed"> File:Emery_Emery_Voice.ogg|Boses ni [[Emery Emery]], na lumaki sa [[Midwest (Estados Unidos)|Midwest]] sa Estados Unidos at may aksent na [[Pangkalahatang Amerikanong Ingles|Pangkalahatang Amerikano]]. File:Rep._Martha_Roby's_"Roller_Coaster"_Speech_Sound_Bite.flac|Boses ni [[Martha Roby]], na lumaki sa [[Alabama]] na may aksent na [[Katimugang Estados Unidos (aksent)|Timog Amerikano]]. File:Chuck_Zito_on_Becoming_a_Hells_Angel.flac|Boses ni [[Chuck Zito]], na may aksent na [[New York (aksent)|New York]]. File:Sec._Walsh_on_Construction_Jobs_in_Infrastructure_Bill_v2.flac|Boses ni [[Marty Walsh]], na may aksent na [[Boston (aksent)|Boston]]. File:On_the_phone-_Russell_Gage.ogg|Boses nina [[D.J. Shockley]] at [[Russell Gage]], na parehong may aksent na [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles|Aprikanong Amerikano]]. File:Margaret_atwood_bbc_radio4_front_row_27_07_2007_b007tjpb.flac|Boses ni [[Margaret Atwood]], na may aksent na [[Pamantayang Ingles ng Canada|Pamantayang Canada]]. </gallery> [[File:Population_speaking_English_at_home_by_PUMA.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Population_speaking_English_at_home_by_PUMA.png|thumb|Bahagdan ng mga Amerikanong edad lima pataas sa [[Estado ng Estados Unidos|50 estado]], [[Washington, D.C.|Washington DC]], at [[Puerto Rico]] na nagsasalita ng wikang Ingles sa tahanan, ayon sa [[American Community Survey]], isang sarbey na isinagawa noong 2016 hanggang 2021]] Dahil sa mataas-taas na antas ng paghahalo, akomodasyon, at [[Wikang koine|koinesasyon]] na naganap noong panahong kolonyal sa [[Hilagang Amerika]], itinuturing ang [[Wikang Ingles ng Hilagang Amerika|mga dayalekto ng wikang Ingles]] sa kontinente bilang walang pinagkaiba sa isa't isa kumpara sa [[Inglatera]]. Gayunpaman, ipinapakita sa modernong pananaliksik na may mga pagkakaiba rin ang mga dayalekto at barayti ng wika sa Hilagang Amerika. Tumataas ang baryasyon sa aksent sa Estados Unidos sa panrehiyong antas pero bumababa sa lokal na antas,{{sfn|Labov|2012}} bagamat nananatili pa rin itong nasa isang kontinuo ng mga magkakaparehong aksent na kilala sa tawag na [[Pangkalahatang Amerikano]] (GA).{{sfn|Wells|1982|p=34}} Kinokonsiderang bahagi ng Pangkalahatang Amerikano ang mga barayti ng [[wikang Ingles ng Canada]] maliban sa [[Atlantikong Canada|rehiyong Atlantiko]] ng bansa gayundin sa [[Québec|Quebec]], bagamat may mga maliliit na pagkakaiba sila sa mga aksent ng Estados Unidos kagaya ng pagtaas ng mga patinig na {{IPAc-en|aɪ}} at {{IPAc-en|aʊ}} bago ang mga [[Tunog (ponetika)|di-matutunog na katinig]] at mga pagkakaiba sa pagsusulat at pagbigkas sa mga salita.{{sfn|Boberg|2010}} Kabilang sa [[Ingles ng Atlantikong Canada]] ang [[Maritime (aksent)|Maritime]] at [[Ingles ng Newfoundland|Newfoundland]], at naimpluwensiyahan ng wikang Ingles ng Britanya at Irlanda, gayundin ng mga [[wikang Irlandes]], [[Wikang Gaeliko|Gaeliko]], at [[Wikang Pranses|Pranses]], partikular na ang barayti na [[Wikang Pranses ng Acadia|Acadia]].<ref>{{Cite book |last=Labov |first=William |title=The Atlas of North American English |last2=Ash |first2=Sharon |last3=Boberg |first3=Charles |publisher=De Gruyter |year=2006 |location=Berlin |language=en |trans-title=Ang Atlas ng Ingles ng Hilagang Amerika}}</ref> Karamihan sa mga aksent ng Hilagang Amerika ay pawang mga [[Katinig na tunog-R|rotiko]]; ibig sabihin, binibigkas nila ang tunog na ''r''. Di tulad ng sitwasyon sa Britanya, itinuturing itong prestihiyoso lalo na sa pagtatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]],{{sfn|Labov|1972}} kung saan hinahanay ang di pagbigkas sa ''r'' sa mga mababang uri at di nakapagtapos. Sa kasalukuyan, nananaig na ang rotosidad sa [[Ingles ng Katimugang Amerika]], mula sa [[Lumang wikang Ingles ng Katimugang Estados Unidos|historikal na pagkaprestihiyoso]] ng di pagbigkas sa ''r''.{{sfn|Levine|Crockett|1966}}{{sfn|Schönweitz|2001}} Karaniwang inilalarawan ang mga aksent nito bilang {{Lang|en|twang}} (may katangian ng [[Nasalisasyon|pailong]]) o {{Lang|en|drawl}} (pinapahaba),{{sfn|Montgomery|1993}} at natutukoy agad dahil sa [[Monoptonggo|pagbubura ng patinig]] na {{IPA|/aɪ/}} sa pagbigkas sa mga salitang tulad ng {{Lang|en|spy}} ("espiya"), na binibigkas na parang {{Lang|en|spa}}, ang paghahati sa mga [[harapang patinig]] bilang mga [[Malapatinig|madudulas na patinig]] o maging dalawang hiwalay na pantig (hal. {{Lang|en|press}} "midya" na binibigkas na parang ''prey-us''),{{sfn|Thomas|2008|pp=95–96}} ang [[Pag-iisa ng bigkas sa pen at pin|pag-iisa ng bigkas]] sa {{Lang|en|pen}} ("panulat") at {{Lang|en|pin}} ("pantusok"), at iba pa. Karamihan sa mga pagbabagong ito ay nagsimula lamang noong ika-19 na siglo.{{sfn|Bailey|1997}} Samantala, ginagamit naman ng nagtatrabaho at gitnang uri ng [[Aprikanong Amerikano|mga Aprikanong Amerikano]] ang [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles]] (AAVE). Di tulad ng karamihan ng mga aksent sa kontinente, karaniwan itong di-rotiko. Nagmula ito sa mga inaliping Aprikano at Aprikanong Amerikano na naimpluwensiyahan ng mga di-pamantayang aksent ng Katimugang Estados Unidos. Gayunpaman, pinaniniwalaan ng ilang mga lingwista na nagmula ito sa mga wikang Aprikano na sinasalita ng mga alipin na napilitang gumawa ng isang [[Wikang pidgin|pidgin]] o [[Mga wikang creole na nakabatay sa wikang Ingles|creole ng wikang Ingles]] upang magkaintindihan sila sa ibang mga aliping nagmula sa ibang lugar.{{sfn|Bailey|2001}} Dahil sa mga karaniwang katangian nito sa ibang mga aksent sa rehiyon, mabilis itong kumalat at ginamit sa lugar upang maging isa sa mga pangunahing aksent nito simula noong ika-19 at ika-20 siglo. Karaniwang hinahanay ang AAVE bilang isang anyo ng "pangit" na Ingles na sinasalita ng mga hindi edukado (kasama rin ang mga katimugang aksent ng [[Mga taong puti|mga Puti]]), bagamat unti-unti na itong kinikilala bilang isang ganap na barayti ng wikang Ingles.{{sfn|Green|2002}}{{sfn|Patrick|2006b}} === Australia at Nueva Selanda === <gallery mode="packed"> File:AustraliaPart2.ogg|Boses ng isang lalaki na may [[Ponolohiya ng wikang Ingles ng Australia|pangkalahatang aksent na Australia]]. File:Prime_Minister_Gillard_of_Australia_at_News_Conference_with_President_Obama.flac|Boses ni [[Julia Gillard]], na may [[Pangkaraniwang aksent ng wikang Ingles ng Australia|pangkaraniwang aksent na Australia]]. File:Geoffrey_Rush_bbc_radio4_front_row_01_05_2013.flac|Boses ni [[Geoffrey Rush]], na may [[Pangmayamang aksent ng wikang Ingles ng Australia|pangmayamang aksent na Australia]]. File:Eleanor_catton_bbc_radio4_womans_hour_09_09_2013.flac|Boses ni [[Eleanor Catton]], na may [[Ingles ng Nueva Selanda|aksent na Nueva Selanda]]. File:H.E._Mr._John_Key_Prime_Minister,_New_Zealand_-_speech_at_Connect_Asia-Pacific_2013_Summit.ogg|Boses ni [[John Key]], na may [[Ingles ng Nueva Selanda|aksent na Nueva Selanda]]. </gallery>Simula noong 1788, sinasalita na ang wikang Ingles sa kontinente ng [[Oseaniya]], at nadebelop ang [[wikang Ingles ng Australia]] bilang ang pangunahing wika ng mga naninirahan sa [[Australia]] sa ilalim ng [[Pangkalahatang aksent ng Australia|isang pangkalahatang aksent]]. Naging pangunahing wika rin [[Wikang Ingles ng Nueva Selanda|ang wikang Ingles]] sa [[Nueva Selanda]], bagamat hindi sa antas ng sa Australia.{{sfn|Eagleson|1982}} Magkaugnay ang dalawang uri ng wikang Ingles, na nag-impluwensiya sa isa't isa kasama ang mga [[wikang Ingles ng Timog Aprika]] at ng [[Wikang Ingles ng Timog-silangang Inglatera|Timog-silangang Inglatera]]. Tulad ng mga dayalektong ito, pawang mga di-rotiko rin ang mga wikang Ingles sa dalawang bansa, maliban sa [[pulong South]] sa Nueva Selanda. Partikular na kilala ang mga Ingles ng Australia at Nueva Selanda sa kanilang mga [[patinig]]: marami sa mga maiiksing patinig ang hinaharap o tinataas, habang nagiging mga [[diptonggo]] ang marami sa mga mahahabang patinig. Ipinapakita rin sa Ingles ng Australia ang pagtatangi sa mga maiiksi at mahahabang patinig, isang katangiang di nakikita sa ibang mga barayti ng wika. Humahanay rin ang balarila nito sa [[Britanikong Ingles|Britaniko]] at [[Amerikanong Ingles]]; kagaya ng sa Amerikanong Ingles, itinuturing ang mga [[Pangngalan|pangngalang]] kolektibo bilang isahan (hal. ginagamit sa pangngalang kolektibo na {{Lang|en|government}} ang [[Kopula|kopulang]] {{Lang|en|is}} imbes na ang katumbas nitong pangmaramihan na {{Lang|en|are}}).{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=16–21}}{{sfn|Burridge|2010}} Samantala, gumagamit naman ang Ingles ng Nueva Selanda ng mga [[harapang patinig]] na mas mataas pa kesa sa Ingles ng Australia.{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=24–26}}{{sfn|Maclagan|2010}}{{sfn|Gordon|Campbell|Hay et al.|2004}} === Timog-silangang Asya === <gallery mode="packed"> File:Declaration_of_Independence_Part_1.ogg|Boses ng isang lalaking may [[Wikang Ingles ng Singapura|aksent na Singapura]]. File:Dr._Villaverde_on_Conflicts_of_Interest_in_Medicine_and_Dr._Dans_on_Evidence-Based_Medicine_in_INCLEN.flac|Boses ng isang lalaki at babaeng may [[Pilipinong Ingles|aksent na Pilipino]]. </gallery>Isa sa mga [[opisyal na wika]] ang [[Pilipinong Ingles|wikang Ingles sa Pilipinas]], kung saan talamak ang paggamit sa naturang wika lalo na sa industriya, negosyo, midya, at mga dokumento ng pamahalaan. Naging mahalaga ito sa bansa simula noong [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|panahon ng mga Amerikano]] mula 1898 hanggang 1946.<ref>{{cite book |last1=Dayag |first1=Danilo |title=Philippine English: Linguistic and Literary Perspectives |date=2008 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-962-209-947-0 |editor-last1=Bautista |editor-first=Ma. Lourdes |location=Hong Kong |pages=49–66 |language=en |trans-title=Pilipinong Ingles: Mga Pananaw sa Lingwistika at Panitikan |chapter=English-language media in the Philippines: Description and research |trans-chapter=Midya sa wikang Ingles sa Pilipinas: Paglalarawan at pananaliksik |doi=10.5790/hongkong/9789622099470.003.0004 |editor-last2=Bolton |editor-first2=Kingsley}}</ref> Ginagamit din ang [[Taglish]] bilang isang anyo ng [[pagpapalitang-kodigo]] sa pagitan ng [[wikang Tagalog]] at Ingles.<ref>{{cite journal |last1=Bautista |first1=Maria Lourdes S. |date=2004 |title=Tagalog-English Code-switching as a Mode of Discourse |trans-title=Pagpapalitang-kodigo sa Tagalog-Ingles bilang Paraan ng Diskurso |url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ720543.pdf |url-status=live |journal=Asia Pacific Education Review |language=en |volume=5 |issue=2 |pages=226–233 |doi=10.1007/BF03024960 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515012035/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ720543.pdf |archive-date=15 May 2022 |s2cid=145684166}}</ref> === Aprika, Karibe, at Timog Asya === <gallery mode="packed"> Talaksan:South African English.ogg|Boses ng isang lalaki na may aksent na [[Ingles ng mga Puting Timog Aprikano|Timog Aprika]]. Talaksan:Chimamanda Ngozi Adichie bbc radio4 front row 03 05 2013.flac|Boses ni [[Chimamanda Ngozi Adichie]], na may edukadong aksent na [[Ingles ng Nigeria|Nigeria]]. Talaksan:Sylbourne Sydial with Nordia Teape on Integrated Diaspora Services.flac|Boses ng babae at lalaki na may aksent na [[Ingles ng Hamayka|Hamayka]]. Talaksan:Arundhati Roy BBC Radio4 Bookclub 2 Oct 2011 b015brn8.flac|Boses ni [[Arundhati Roy]], na may aksent na [[Ingles ng India|India]]. </gallery>Madalas na sinasalita ang wikang Ingles sa [[katimugang Aprika]], kung saan isa ito sa mga opisyal na wika ng mga bansa sa rehiyon. Sa [[Timog Aprika]], sinasalita na ang wikang Ingles simula pa noong 1820 kasama ng [[wikang Afrikaans]] at mga wikang Aprikanong tulad ng [[mga wikang Khoe]] at [[Mga wikang Bantu|Bantu]]. Sa kasalukuyan, tinatayang nasa 9% ng populasyon ng Timog Aprika ang nagsasalita ng [[wikang Ingles ng Timog Aprika]] (SAE) bilang kanilang unang wika. Isang di-rotikong barayti ang SAE na sumusunod madalas sa RP. Isa ito sa mga kaunting di-rotikong barayti ng wikang Ingles na walang [[Sumisingit na R|sumisingit na ''R'']]. Nakadepende sa mga katutubong wika ng mananalita ang mga barayti ng pangalawang wika sa bansa. Pawang mga patinig ang karamihan sa mga pagkakaiba sa ponolohiya mula sa RP.{{sfn|Lass|2002}} Kabilang sa mga pagkakaiba naman sa katinig ang tendensiya ng mga mananalita na bigkasin ang mga katinig na {{IPA|/p, t, t͡ʃ, k/}} nang walang [[Katinig na may paghinga|paghinga]] (hal. binibigkas ang {{Lang|en|pin}} ("pantusok") bilang {{IPA|[pɪn]}} imbes na {{IPA|[pʰɪn]}} tulad ng ibang mga barayti), habang [[Katinig na tunog-R|binibigkas naman ang ''r'']] bilang isang [[Simpleng katinig na pakatal|simpleng pakatal]] {{IPA|[ɾ]}} imbes bilang [[Katinig na pasutsot|pasutsot]].{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=30–31}} Sinasalita sa [[Nigeria]] ang [[Ingles ng Nigeria|isang barayti]] ng wikang Ingles, kung saan sinasalita ito sa iba't ibang antas ng humigit-kumulang 150 milyong katao. Bagamat tradisyonal na naimpluwensiyahan ng [[Britanikong Ingles]], unti-unti na'ng naiimpluwensiyahan rin ito ng [[Amerikanong Ingles]] simula noong ika-20 siglo. Umusbong din ang mga natatanging salita at konsepto sa naturang barayti na ito upang punan ang mga pangkulturang konsepto na natatangi sa bansa.<ref>{{cite journal |last1=Adegbija |first1=Efurosibina |date=1989 |title=Lexico-semantic variation in Nigerian English |url=https://archive.org/details/sim_world-englishes_summer-1989_8_2/page/165 |trans-title=Pagkakaibang leksikosemantiko sa Ingles ng Nigeria |journal=World Englishes |language=en |volume=8 |issue=2 |pages=165–177 |doi=10.1111/j.1467-971X.1989.tb00652.x}}</ref> Kumalat ang mga barayti ng wikang Ingles sa mga dating sakop ng [[Imperyong Britaniko|Gran Britanya]] sa Karibe, kabilang na ang [[Jamaica|Hamayka]], [[kapuluang Leeward]] at [[Kapuluang Windward|Windward]], [[Trinidad at Tobago]], [[Barbados]], [[kapuluang Kayman]], at [[Belise]]. May mga sari-sariling barayti ng Ingles ang mga ito, gayundin ng mga wikang creole na nakabatay sa Ingles at mga wikang Aprikano. Pinakaprominente sa mga ito ang [[Ingles ng Hamayka]] at ang [[Wikang creole ng Hamayka|wikang creole]] nito. Sa [[Gitnang Amerika]], sinasalita ang mga wikang creole na nakabatay sa Ingles sa mga rehiyon ng [[Nicaragua]] at [[Panama]] na nakaharap sa Karibe.{{sfn|Lawton|1982}} Karaniwang bihasa ang mga mananalita sa mga ito sa parehong barayti ng Ingles at ng creole, at talamak ang [[pagpapalitang-kodigo]] sa mga ito. Inilalarawan ang sitwasyong ito bilang isang bahagi ng kontinuo kung saan itinuturing na pormal na [[Rehistro (sosyolingguwistika)|rehistro]] ang mga barayti ng Ingles habang di-pormal naman ang mga wikang creole.{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|p=115}} Karamihan sa mga barayti ng wikang Ingles sa Karibe ay nakabatay sa Britanikong Ingles, kaya naman karamihan din sa mga ito ay pawang mga di-rotiko maliban sa pormal na rehistro ng wikang Ingles ng Hamayka, na karaniwang rotiko. Naiiba ang barayti na ito mula sa RP sa imbentaryo ng patinig nito, na itinatangi sa haba imbes sa diin tulad ng pamantayang wikang Ingles. Mga monoptonggo na {{IPA|[eː]}} at {{IPA|[oː]}} ang mga [[Diptonggo|diptonggong]] {{IPA|/ei/}} at {{IPA|/ou/}}. Minsan ding binibigkas ang {{IPA|[ie]}} at {{IPA|[uo]}} bilang kabaligtaran ng isa't isa (hal. binibigkas ang {{Lang|en|bay}} ("look") bilang {{IPA|[bʲeː]}}). Karaniwan ding tinatanggal ang huling bahagi ng isang [[kambal-katinig]] kung nasa dulo ito ng isang salita (hal. binibigkas ang {{Lang|en|child}} ("anak") bilang {{IPA|[t͡ʃail]}}),{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=117–118}}{{sfn|Lawton|1982|pp=256–260}}{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=115–116}} Samantala, sa [[Indiya|India]], karaniwang tinitingnan ang RP bilang ang "tamang" anyo ng wikang Ingles kaya ito rin ang ginagawang basehan para sa lokal na barayti nito. Matutukoy ang aksent ng Ingles ng India dahil sa pagbigkas sa mga ponemang tulad ng {{IPA|/t/}} at {{IPA|/d/}} bilang mga kaakibat nitong [[katinig sa dilang pulupot]] {{IPA|[ʈ]}} at {{IPA|[ɖ]}}, pagpapalit sa mga ponemang {{IPA|/θ/}} at {{IPA|/ð/}} sa katumbas nitong [[katinig sa ngipin]] {{IPA|[t̪]}} at {{IPA|[d̪]}}. Binibigkas din minsan ng ilang mga mananalita ng barayti ang mga salita ayon sa eksakto nitong pagbaybay (hal. binibigkas ang {{IPA|/gh/}} sa {{Lang|en|ghost}} bilang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na [[Katinig na pasara|pasara]] na may paghinga {{IPA|[ɡʱ]}}, kahit na [[tahimik na titik]] ang ''h'' sa salitang ito).{{sfn|Sailaja|2009|pp=19–24}} === Di-katutubong barayti === <gallery mode="packed"> File:Non-native_English_reading_by_Spanish_native_speaker_003.ogg|Boses ng isang lalaking lumaki sa [[wikang Kastila]] na nagsasalita ng wikang Ingles. File:Japan_PM_Shinzo_Abe_addressing_US_Congress_2015.ogg|Boses ni [[Shinzo Abe]], isang [[Hapon|Hapones]], na nagsasalita ng wikang Ingles. File:Werner_Herzog_BBC_Radio4_Start_the_Week_26_March_2012_b01dtjcj.flac|Boses ni [[Werner Herzog]], isang [[Alemanya|Aleman]], na nagsalita ng wikang Ingles. </gallery>Maaaring iba ang pagbigkas sa mga salitang Ingles ang [[Wikang Ingles bilang pangalawa o banyagang wika|mga mananalitang hindi lumaki sa naturang wika]]. Dahil ito sa paglalapat nila sa [[ponolohiya]] ng kanilang [[Katutubong wika|wikang kinagisnan]] sa mga salitang ito o di kaya'y paggamit sa mga estratehiyang katulad sa mga paraan sa [[Pagtuto ng wika|pagtuto bilang pangunahing wika]]. Humahantong kalaunan ang mga ito sa mga di-karaniwang pagbigkas sa mga salita na hindi matatagpuan sa mga barayti ng wikang Ingles.<ref>{{cite book |last1=Bjarkman |first1=Peter C. |title=American Spanish Pronunciation |url=https://archive.org/details/americanspanishp00bjar |last2=Hammond |first2=Robert Matthew |date=1989 |publisher=Georgetown University Press |isbn=978-0-87840-099-7 |place=Washington, D.C. |page=[https://archive.org/details/americanspanishp00bjar/page/226 226] |language=en |trans-title=Pagbigkas ng wikang Kastila ng Amerika}}</ref> == Ponolohiya == {{Main|Ponolohiya ng wikang Ingles}} {{IPA notice|bahaging|brackets=no}} Nagkakaiba ang [[ponolohiya ng wikang Ingles]] depende sa dayalekto, ngunit madalas pa ring nagkakaunawaan ang mga mananalita nito kahit ganito. Nakakapekto ang barayti ng [[ponolohiya]] sa imbentaryo ng mga [[ponema]], na siyang nagdidikta sa pagkakaiba sa [[ponetika]] at pagbigkas sa mga ponema. Inilalarawan ng bahaging ito ang mga [[Pamantayang wika|pamantayang barayti]] ng wikang Ingles: [[Received Pronunciation]] ng Reyno Unido at [[General American]] (GA, {{Literal|Pangkahalatang Amerikano}}) ng Estados Unidos. === Katinig === Nasa 24 na ponemang katinig ang marami sa mga dayalekto ng wikang Ingles; 26 kung isasama pati ang {{IPA|/x/}} at /ʔ/. Tumpak para sa Ingles ng California at sa RP ang sumusunod na imbentaryo. {| class="wikitable" style="text-align: center" |+Mga ponemang katinig ng wikang Ingles ! colspan="2" {{Diagonal split header|[[Paraan ng artikulasyon|Paraan]]|[[Lugar ng artikulasyon|Lugar]]}} ! colspan="2" |[[Katinig sa labi|Labi]] ! colspan="2" |[[Katinig sa labi–ngipin|Labi–ngipin]] ! colspan="2" |[[Katinig sa ngipin|Ngipin]] ! colspan="2" |[[Katinig sa gilagid|Gilagid]] ! colspan="2" |[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]] ! colspan="2" |[[Katinig sa paleta|Paleta]] ! colspan="2" |[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]] ! colspan="2" |[[Katinig sa tagukan|Tagukan]] |- ! colspan="2" |[[Katinig na pailong|Pailong]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|m}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|n}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ŋ}} | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara|Pasara]] | style="border-right: 0;" |{{IPA link|p}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|b}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|t}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|d}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|k}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɡ}} | style="border-right: 0;" |({{IPA link|ʔ}}) | style="border-left: 0;" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot|Pasara-sutsot]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|tʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|dʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasutsot|Pasutsot]] | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|f}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|v}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|θ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ð}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|s}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|z}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|ʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |({{IPA link|x}}) | style="border-left: 0;" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|h}} | style="border-left: 0;" | |- ! rowspan="2" |[[Katinig na palapit|Palapit]] ![[Katinig na pagitna|Gitna]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɹ}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|j}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|w}} | colspan="2" | |- ![[Katinig na pagilid|Gilid]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|l}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- |} Inilalarawan ang mga bawat pares ng mga [[tunog na may harang]] ([[Katinig na pasara|pasara]], [[Katinig na pasara-sutsot|pasara-sutsot]], [[Katinig na pasutsot|pasutsot]]) bilang [[Fortis at lenis|''fortis'' at ''lenis'']] ("malakas" at "mahina"). Sa bawat pares, una ang ''fortis'' habang pangalawa naman ang ''lenis''. Mas matindi ang pagpapalabas ng hangin sa mga katinig na ''fortis'' at palaging [[Kawalang-tunog|di-matunog]]. Bahagya namang [[Tunog (ponetika)|matunog]] ang mga katinig na ''lenis'' sa simula at dulo ng salita, at ganap na matunog kung nasa pagitan ng mga patinig. May mga karagdagang artikulasyon ang mga katinig na ''fortis'' sa ilang mga dayalekto, tulad halimbawa ng [[Katinig na may ihip|pag-ihip]] (hal. {{IPA|[pʰ]}}) kung mag-isa ito o nasa simula ng [[Diin (lingwistika)|nakadiin]] na pantig. Sa mga salitang may iisang [[pantig]], mas maiksi ang pagbigkas sa mga ito kumpara sa katumbas nitong ''lenis;'' halimbawa, mas mabilis bigkasin ang salitang {{Lang|en|nip}} ("kurot") kesa sa {{Lang|en|nib}} ("dulo ng panulat").{{sfn|Collins|Mees|2003|pp=47–53}} May dalawang alopono ang [[katinig na palapit pagilid]] {{IPA|/l/}} sa RP: {{IPA|[l]}} (hal. {{Lang|en|light}} {{IPA|[laɪt]}} "liwanag") na inilalarawan bilang ''malinaw'', at {{IPA|[ɫ]}} (hal. {{Lang|en|full}} {{IPA|[fʊɫ]}} "puno [ng laman]") na inilalarawan naman bilang ''madilim''.{{Sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=13}} Samantala, mas madalas na madilim na anyo ang ginagamit sa GA.{{Sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=41}} Nawawalan ng tunog naman ang mga [[tunog na walang harang]] ([[malapatinig]], [[Katinig na pailong|pailong]], [[Likidong katinig|likido]]) kapag sumusunod sa isang di-matunog na tunog na may harang, at palaging silabiko ang mga ito kapag sumusunod sa isang katinig sa dulo ng mga salita.{{sfn|Brinton|Brinton|2010|pp=56–59}} === Patinig === {{stack begin}} {| class="wikitable floatright" style="text-align: center;" |+ Diptonggo sa dulo ! [[Received Pronunciation|RP]] !! [[General American|GA]] !! Salita |- | colspan="2" | {{IPA|eɪ}} || {{lang|en|b'''ay'''}} |- | {{IPA|əʊ}} || {{IPA|oʊ}} || {{lang|en|r'''oa'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA|aɪ}} || {{lang|en|cr'''y'''}} |- | colspan="2" | {{IPA|aʊ}} || {{lang|en|c'''ow'''}} |- | colspan="2" | {{IPA|ɔɪ}} || {{lang|en|b'''oy'''}} |} {| class="wikitable floatright" style="text-align: center;" |+ Diptonggo sa gitna ! [[Received Pronunciation|RP]] !! [[General American|GA]] !! Salita |- | {{IPA|ɪə}} || {{IPA|ɪɹ}} || {{lang|en|p'''eer'''}} |- | {{IPA link|ɛ|eə}} || {{IPA|ɛɹ}} || {{lang|en|p'''air'''}} |- | {{IPA|ʊə}} || {{IPA|ʊɹ}} || {{lang|en|p'''oor'''}} |} {{stack end}}{{stack begin}} {| class="wikitable floatright" style="text-align: center; margin-right: 1em;" |+ Monoptonggo ! [[Received Pronunciation|RP]] !! [[General American|GA]] !! Salita |- | {{IPA link|iː}} || {{IPA link|i}} || {{lang|en|n'''ee'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ɪ}} || b'''i'''d |- | {{IPA link|e̞|e}} || {{IPA link|ɛ}} || {{lang|en|b'''e'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|æ}}|| {{lang|en|b'''a'''ck}} |- | {{IPA link|ɑː}} || rowspan="2" | {{IPA link|ɑ}} || {{lang|en|br'''a'''}} |- | rowspan="2" | {{IPA link|ɒ}} || {{lang|en|b'''o'''x}} |- | rowspan="2" | {{IPA link|ɔ}}, {{IPA link|ɑ}} || {{lang|en|cl'''o'''th}} |- | {{IPA link|ɔ|ɔː}}|| {{lang|en|p'''aw'''}} |- | {{IPA link|uː}} || {{IPA link|u}} || {{lang|en|f'''oo'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ʊ}}|| {{lang|en|g'''oo'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ɐ|ʌ}} || {{lang|en|b'''u'''t}} |- | {{IPA link|ə|ɜː}} || {{IPA link|ɚ|ɜɹ}} || {{lang|en|b'''ir'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ə}} || {{lang|en|comm'''a'''}} |} {{stack end}} Nakadepende sa dayalekto ang pagbigkas sa mga patinig, kaya isa ito sa mga pinakamapapansing aspeto ng aksent ng isang mananalita. Makikita sa talahanayan ang mga [[Ponema|ponemang]] patinig sa parehong RP at GA gamit ang mga [[pamantayang leksema]]. Ponemiko ang mga patinig sa RP; ibig sabihin, may mahahabang patinig sa barayti na ito. Walang ganitong pagtatangi sa GA.{{sfn|Cohen|2012|p=80}} Gayunpaman, sa parehong RP at GA, [[Pag-ikli (ponetika)|umiiksi]] sa haba ang mga patinig bago ang mga katinig na ''fortis'' sa parehong pantig, pero hindi bago ang mga katinig na ''lenis'' o sa mga bukas na pantig. Ibig sabihin, mas maiiksi ang pagbigkas sa mga patinig sa mga salitang tulad ng {{Lang|en|rich}} ("mayaman") kumpara sa mga salitang kagaya ng {{Lang|en|ridge}} ("[[Tagaytay (anyong-lupa)|tagaytay]]"). Dahil karaniwang di-matunog ang mga katinig na ''lenis'' sa dulo ng mga pantig, mahalagang pantukoy ang [[haba ng patinig]] para madetermina kung ang kasunod ba na katinig ay ''fortis'' o ''lenis''.{{sfn|Collins|Mees|2003|pp=46–50}} Nakikita lamang ang patinig na {{IPA|/ə/}} sa mga walang diin na pantig at mas bukas sa kalidad kapag nasa dulo ng mga pantig.{{sfn|Cruttenden|2014|p=138}}{{sfn|Flemming|Johnson|2007}} Hindi itinatangi sa ilang mga dayalekto ang mga patinig na {{IPA|/ɪ/}} at {{IPA|/ə/}} sa mga bahaging walang diin, kagaya ng pagiging magkasingtunog ng mga salitang {{Lang|en|rabbit}} ("kuneho") at {{Lang|en|abbot}} ("abad"), sa prosesong tinatawag na [[pagsasama ng mga mahihinang patinig]].{{sfn|Wells|1982|p=167}} Nagiging [[Patinig na tunog-R|patinig na tunog-''R'']] {{IPA|[ɚ]}} ang mga diptonggong {{IPA|/ɜr/}} at {{IPA|/ər/}} sa GA, kagaya halimbawa ng salitang {{Lang|en|further}} ("higit pa"), na binibigkas bilang {{IPA|[ˈfɚðɚ]}} imbes na {{IPA|/ˈfɜrðər/}}, habang {{IPA|[ˈfəːðə]}} naman sa RP.{{sfn|Wells|1982|p=121}} === Ponotaktika === Nagtataglay ang mga pantig sa wikang Ingles ng patinig bilang gitna nito. Opsyonal lamang ang simula at dulo ng pantig. Maaaring magsimula ang mga pantig nang hanggang sa tatlong katinig (hal. {{Lang|en|sprint}} "takbo"), at magtapos nang hanggang sa lima (hal. {{Lang|en|angsts}} "pagkabalisa"). Pinagpapalagay na ang salitang {{Lang|en|strengths}} ("mga lakas") ang pinakamalapit sa pinakakomplikadong posibleng pantig na maaaring mabuo sa wika. May mga limitasyon sa mga katinig na pwedeng maging magkatabi sa isa't isa depende kung nasa simula o dulo ito ng isang pantig. Maaaring maging isa sa apat na uri ng mga [[kambal-katinig]] ang mga katinig sa simula: [[Katinig na pasara|pasara]] at [[Katinig na palapit|palapit]] (hal. {{Lang|en|play}} "maglaro"), di-matunog na [[Katinig na pasutsot|pasutsot]] at palapit (hal. {{Lang|en|sly}} "tuso") o di-matunog na pasara (hal. {{Lang|en|stay}} "manatili"), o ang titik na ''s'', di-matunog na pasara, at palapit (hal. {{Lang|en|string}} "tali").{{sfn|Brinton|Brinton|2010|page=60}} Pinapayagan lamang ang kambal-katinig na [[Katinig na pailong|pailong]] at pasara sa dulo. Palaging sumasang-ayon ang mga magkakatabing [[tunog na may harang]] sa [[Tunog (ponetika)|tunog]], at bawal ang mga [[Matinis na katinig|matitinis na katinig]] at pasara na nasa parehong [[lugar ng artikulasyon]]. May mga katinig na limitado lamang ang paggamit: maaari lamang sa simula ng pantig ang tunog na {{IPA|/h/}} habang maaari lamang sa dulo ng pantig ang tunog na {{IPA|/ŋ/}}.{{sfn|König|1994|pp=537–538}} === Diin, ritmo, at intonasyon === Mahalaga ang [[Diin (lingguwistika)|diin]] sa wikang Ingles. May mga pantig na dinidiinan, habang hindi naman sa iba. Kombinasyon ang diin ng haba, tindi, kalidad ng patinig, at minsan, pagbabago sa tinis. Mas mahaba at malakas ang pagbigkas sa mga dinidiinang pantig, habang madalas na [[Pagbabawas sa patinig|binabawasan ng mga patinig]] ang mga di-dinidiinang pantig.{{sfn|International Phonetic Association|1999|p=42}} [[Ponema|Ponemiko]] ang diin sa wikang Ingles. Halimbawa, ang salitang {{Lang|en|contract}} ay maaaring maging [[pangngalan]] ("kontrata") o [[pandiwa]] ("paliitin" o "magkasakit") depende sa kung saang pantig ang diin: pangngalan ito kung nasa unang pantig ({{IPAc-en|ˈ|k|ɒ|n|t|r|æ|k|t}} {{respell|KON|trakt}}) at pandiwa naman kung nasa pangalawa ({{IPAc-en|k|ə|n|ˈ|t|r|æ|k|t}} {{respell|kən|TRAKT|'}}).{{sfn|Oxford Learner's Dictionary|2015|loc=Entry "contract"}}{{sfn|Merriam Webster|2015|loc=Entry "contract"}}{{sfn|Macquarie Dictionary|2015|loc=Entry "contract"}} Ginagamit din ang diin para itangi ang mga salita mula sa mga [[parirala]]; halimbawa, {{Lang|en|hotdog}} ({{IPAc-en|ˈ|h|ɒ|t|d|ɒ|g}}, isang uri ng pagkain) kumpara sa {{Lang|en|hot dog}} {{{IPAc-en|ˈ|h|ɒ|t|_|ˈ|d|ɒ|g}}, "mainit na aso").{{sfn|Brinton|Brinton|2010|p=66}} Pagdating sa [[ritmo]], inilalarawan ang wikang Ingles bilang isang [[wikang pa-diin ang tayming]]; ibig sabihin, madalas na parehas lang ang haba ng oras sa pagitan ng mga dinidiinang pantig.<ref>{{cite journal |last1=Lunden |first1=Anya |year=2017 |title=Duration, vowel quality, and the rhythmic pattern of English |trans-title=Haba, kalidad ng patinig, at patern ng ritmo sa wikang Ingles |journal=Laboratory Phonology |language=en |volume=8 |page=27 |doi=10.5334/labphon.37 |doi-access=free}}</ref> === Pagkakaiba === {| class="wikitable mw-collapsible" |+ Mga katangiang ponolohikal sa mga pamantayanag barayti ng wikang Ingles{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=4–6}} ! !! scope="col" | [[Amerikanong Ingles|Estados Unidos]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Canada|Canada]] !! scope="col" | [[Hiberno-Ingles|Irlanda]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Ulster|Hilagang Irlanda]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Eskosya|Eskosya]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Inglatera|Inglatera]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Gales|Gales]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Timog Aprika|Timog Aprika]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Australia|Australia]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Nueva Selanda|Nueva Selanda]] |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iisa sa bigkas ng father at bother|Pag-iisa sa bigkas ng ''father'' at ''bother'']] | {{yes}} || {{yes}} || || || || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pagkabilog|Di-mabilog]] ang {{IPA|/ɒ/}} | {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || || || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | Pagbigkas sa {{IPA|/ɜr/}} bilang {{IPA|[ɚ]}} | {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iisa sa bigkas ng cot at caught|Pag-iisa sa bigkas ng ''cot'' at ''caught'']] | {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{yes}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{yes}} || {{yes}} || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iisa sa bigkas ng full at fool|Pag-iisa sa bigkas ng ''full'' at ''fool'']] | || || || {{yes}} || {{yes}} || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pagpapalitang t at d|Pagpapalitan]] ng {{IPA|/t, d/}} | {{yes}} || {{yes}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{usually|Madalas}} || {{rarely}} || {{rarely}} || {{rarely}} || {{rarely}} || {{yes}} || {{usually|Madalas}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iiba sa bigkas ng trap at bath|Pag-iiba sa bigkas ng ''trap'' at ''bath'']] | || || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || || {{usually|Madalas}} || {{yes}} || {{yes}} || {{usually|Madalas}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Katinig na tunog-R|Kawalang-rotisidad]] | || || || || || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | Mga nakasarang patinig sa {{IPA|/æ, ɛ/}} | || || || || || || || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | Posibleng bigkasin ang {{IPA|/l/}} bilang {{IPA|[ɫ]}} | {{yes}} || {{yes}} || || {{yes}} || {{yes}} || || || || {{yes}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Paghaharap (ponetika)|Hinaharap]] ang {{IPA|/ɑː/}} bago ang {{IPA|/r/}} | || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || || || || || || {{yes}} || {{yes}} |} {|class="wikitable floatright" |+ Mga dayalekto at mababang patinig ! scope="col" style="text-align:right" | [[Pangkat ng leksema|Leksema]] !! scope="col" | RP || scope="col" | GA !! scope="col" | CanE !! scope="col" | Pagbabago |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|THOUGHT}} | {{IPA|/ɔː/}} || rowspan="2" | {{IPA|/ɔ/}} o {{IPA|/ɑ/}} || rowspan="4" | {{IPA|/ɑ/}} || [[Pag-iisa sa bigkas ng cot at caught|Pag-iisa sa bigkas ng ''cot'' at ''caught'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|CLOTH}} | rowspan="2" | {{IPA|/ɒ/}} || [[Pag-iiba sa bigkas ng lot at cloth|Pag-iiba sa bigkas ng ''lot'' at ''cloth'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|LOT}} | rowspan="2" | {{IPA|/ɑ/}} || rowspan="2" | [[Pag-iisa sa bigkas ng father at bother|Pag-iisa sa bigkas ng ''father'' at ''bother'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|PALM}} | rowspan="2" | {{IPA|/ɑː/}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|BATH}} | rowspan="2" | {{IPA|/æ/}} || rowspan="2" | {{IPA|/æ/}} || rowspan="2" | [[Pag-iiba sa bigkas ng trap at bath|Pag-iiba sa bigkas ng ''trap'' at ''bath'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|TRAP}} | {{IPA|/æ/}} |} Pinakamalaki ang pagkakaiba ng mga barayti ng wikang Ingles pagdating sa pagbigkas sa mga patinig. Dumaan ang wikang Ingles sa napakaraming mga pagbabago sa pagbigkas sa paglipas ng panahon, na nakaapekto sa marami o ilan sa mga barayti nito. Pinakakilala sa mga pagbabagong ito ang tinatawag na [[Malawakang Paglilipat ng Patinig]] ({{Lang|en|Great Vowel Shift}}) na nakaapekto sa maraming barayti nito partikular sa mga mahahabang patinig, bagamat iba ang naging epekto nito sa ilang mga barayti. Samantala, nakaranas ng dalawang malawakang pagbabago ang [[wikang Ingles sa Hilagang Amerika]], ang [[Paglilipat ng Patinig sa mga Hilagang Lungsod]] ({{Lang|en|Northern Cities Vowel Shift}}) at ang [[Paglilipat ng Patinig sa Canada]] ({{Lang|en|Canadian Vowel Shift}}).{{sfnm|Lass|1992|Lass|2000|1pp=90, 118, 610|2pp=80, 656}} May mga barayti na mas malaki ang imbentaryo ng mga ponema kesa sa karaniwang pamantayang barayti. May iilang mga konserbatibong barayti ng wika kagaya ng sa [[Wikang Ingles ng Eskosya|Eskosya]] na may di-matunog na katinig na {{IPA|[ʍ]}} na makikita sa salitang {{Lang|en|whine}} ("umangal") na itinatangi nila sa salitang {{Lang|en|wine}} ("alak"), na may matunog na katinig naman na {{IPA|[w]}}; walang pagtatanging ganito sa ibang mga barayti kung saan kinokonsiderang magkasingtunog ang dalawang salita, isang katangiang tinatawag na [[Pag-iisa sa bigkas ng whine at wine|pag-iisa sa bigkas ng ''whine'' at ''wine'']]. Makikita rin ang tunog na {{IPA|[x]}} sa Ingles ng Eskosya, kung saan itinatangi ito sa salitang {{Lang|en|loch}} ("lawa") at {{Lang|en|lock}} ("kandado"). Wala namang tunog na {{IPA|[h]}} sa ilang mga barayti kagaya ng sa [[Cockney (aksent)|Cockney]] sa prosesong tinatawag na [[Pagtatanggal sa h|pagtatanggal sa ''h'']]. Samantala, wala namang mga [[katinig na pasutsot sa ngipin]] {{IPA|[θ ð]}} ang ilang mga dayalektong may [[Pagpipigil sa th|pagpipigil]] at [[Paghaharap sa th|paghaharap sa ''th'']] kagaya ng sa [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles|Aprikanong Amerikanong Bernakular]] at [[Estuaryong Ingles]]; pinalitan nila ang mga ito mga [[katinig na pasara sa ngipin]] o [[Katinig na pasara sa gilagid|gilagid]] {{IPA|[t d]}}o maging mga [[Katinig na pasutsot sa labi-ngipin|pasutsot sa labi-ngipin]] {{IPA|[f v]}}.{{sfn|Roach|2009|p=53}}{{sfn|Giegerich|1992|p=36}} Bukod sa mga ito, sumailalim rin ang ibang mga barayti sa mga pagbabago sa pagbigkas kagaya ng [[Pagsasama o pagtatanggal sa yod|pagsasama o pagtatanggal sa ''yod'']] gayundin sa pagbabawas sa mga kambal-katinig.{{sfn|Wells|1982}} Nagkakaiba ang RP at GA sa pagbigkas nila sa tunog na {{IPA|/r/}} pagkatapos ng isang patinig sa dulo ng isang pantig. [[Katinig na tunog-R|Rotiko]] ang GA, ibig sabihin, binibigkas nila ang tunog na ito sa mga dulo ng pantig, habang di-rotiko naman ang RP kung saan pawang [[Pagpapadulas (lingguwistika)|pinapadulas]] lamang nila ang patinig imbes na bigkasin ang tunog na {{IPA|/r/}}.{{sfn|Lass|2000|p=114}} Komplikado ang pagkakaiba sa mga salitang may [[Nakabukang harapang patinig|nakabukang patinig sa harap]] at [[Nakabukang likurang patinig|likod]] {{IPA|/æ ɑː ɒ ɔː/}}. Itinatangi ang lahat ng apat na tunog na ito sa RP, Australia, Nueva Selanda, at Timog Aprika. Sa GA, tatlo lamang ang itinatangi, {{IPA|/æ ɑ ɔ/}},{{sfn|Wells|1982|pp=xviii–xix}} habang dalawa lamang ito sa Canada, {{IPA|/æ ɑ/}}.{{sfn|Wells|1982|p=493}} == Ortograpiya == Sinusulat ang wikang Ingles gamit ang [[alpabetong Ingles]] na nakabatay sa [[sulat Latin]] mula pa noong ika-9 na siglo. Ginamit din ang [[mga runiko ng mga Anglo-Sahon]] para isulat ang [[Lumang Ingles]], bagamat nakita lamang ito sa mga maiikling tala; ipinapakita sa mga dokumentong sinulat sa panahong yon na mas laganap ang paggamit sa alpabetong Latin para isulat ang Lumang Ingles.{{sfn|Gneuss|2013|p=23}} Komplikado ang [[Ortograpiya ng wikang Ingles|ortograpiyang Ingles]], na nagtataglay ng mga elemento ng [[wikang Pranses]], [[Wikang Latin|Latin]], at [[Wikang Griyego|Griyego]] bukod sa katutubong sistemang [[Mga wikang Hermaniko|Hermaniko]].{{sfn|Swan|2006|p=149}} Dahil sa mga pagbabago sa pagbigkas, hindi tumutugma ang ortograpiya ng mga salita sa kung paano ito binibigkas.{{sfn|Lass|2000a}} Kumpara sa mga wika sa Europa kung saan aktibong pinalaganap ang mga [[reporma sa pagbaybay]] sa kani-kanilang wika, hindi indikasyon ang pagbaybay sa isang salita sa magiging bigkas nito.{{sfn|Mountford|2006}} Meron ding [[Pagkakaiba sa pagbaybay sa Britaniko at Amerikanong Ingles|sistematikong pagkakaiba]] sa pagbaybay sa [[Britanikong Ingles|Britaniko]] at [[Amerikanong Ingles]]. Dahil sa mga ito, marami ang [[Reporma sa pagbaybay sa wikang Ingles|nagmungkahi ng reporma]] sa pagbaybay sa wika.{{sfn|Neijt|2006}} Bagamat hindi nagtataglay ng iisang bigkas ang bawat titik sa pamantayang anyo ng wikang Ingles, ginagamit ang mga tuntunin sa pagbaybay upang malaman kung ano ang magiging bigkas ng mga ito.{{sfn|Daniels|Bright|1996|p=653}} Pinaniniwalaan nina [[Noam Chomsky]] at [[Morris Halle]] noong 1968 na ang sistema ng pagbaybay ng wikang Ingles ay "halos maayos",{{sfn|Swan|2006|p=149}} bagamat kaunting lingwista lamang ang sumasang-ayon sa pananaw na ito; itinuturing ng maraming lingwista na may katuwiran ang kasalukuyang pagbaybay sa mga salitang Ingles.{{sfn|Abercrombie|Daniels|2006}} Pinakaginagamit na [[Sistema ng pagsulat|sistema ng panulat]] sa mundo ang pamantayang ortograpiya ng wikang Ingles.{{sfn|Mountford|2006|p=156}} Madalas na dumedepende ang mga mambabasa ng wikang Ingles sa mga karaniwang bigkas ng mga [[katinig]]; halimbawa, ang titik na ''b'' ay binibigkas na {{IPA|/b/}}. Gayunpaman, may mga titik na may iba ring tunog depende sa kaso: ang titik na ''c'' ay [[Malambot at matigas na c|maaaring bigkasin]] nang {{IPA|/k/}} ("matigas", hal. {{Lang|en|cat}} "pusa") o {{IPA|/s/}} ("malambot", hal. {{Lang|en|cell}} "[[selula]]"), habang ang titik na ''g'' ay [[Malambot at matigas na g|maaaring bigkasin]] nang {{IPA|/g/}} ("matigas", hal. {{Lang|en|gun}} "baril") o {{IPA|/dʒ/}} ("malambot", hal. {{Lang|en|gem}} "[[Batong-hiyas|hiyas]]"). Nakadepende madalas ang magiging tunog ng mga titik na ito sa sumusunod na titik sa pamantayang pagbaybay sa mga ito. Bukod dito, gumagamit din ang wikang Ingles ng mga [[kambal-katinig]] upang maisulat ang ilang mga karagdagang tunog: ''ch'' para sa {{IPA|/tʃ/}} (hal. {{Lang|en|church}} "simbahan"), ''sh'' para sa {{IPA|/ʃ/}} (hal. {{Lang|en|show}} "ipakita" o "palabas"), ''th'' para sa {{IPA|/θ/}} (hal. {{Lang|en|think}} "mag-isip") o {{IPA|/ð/}} (hal. {{Lang|en|this}} "ito"), ''ng'' para sa {{IPA|/ŋ/}} (hal. {{Lang|en|sing}} "umawit"), at ''ph'' para sa {{IPA|/f/}} sa mga salitang-hiram mula sa wikang Griyego. Ginagamit din ang digrapong ''qu'' para sa tunog na {{IPA|/kw/}} (hal. {{Lang|en|queen}} "reyna"). Binibigkas naman ang titik na ''x'' bilang {{IPA|/z/}} kung nasa simula ito (hal. {{Lang|en|[[xylophone]]}}, isang uri ng instrumento) o bilang {{IPA|/ks/}} sa ibang posisyon (hal. {{Lang|en|tax}} "buwis"). May mga salitang hindi sumusunod sa mga tuntuning ito, na karaniwang mga salitang-hiram na pinatili ang pagbaybay at pagbigkas nito sa orihinal nitong wika,{{sfn|Daniels|Bright|1996|p=653}} o di kaya'y dahil sa mga mungkahi ng mga iskolar noong unang bahagi ng Modernong Ingles na sundin ang mga tuntunin sa pagbaybay ng wikang Latin para sa mga salitang Ingles na may Hermanikong pinagmulan.{{sfn|Daniels|Bright|1996|p=654}} Di tulad ng mga katinig, pawang iba-iba ang bigkas at pagbaybay sa mga tunog na [[patinig]] ng wikang Ingles. Mas marami ang tunog na patinig sa wika kesa sa mga titik na patinig (''a'', ''e'', ''i'', ''o'', ''u, y'', at minsan ''w'') nito. Dahil dito, pinagpapares ang mga titik na patinig sa isa't isa upang kumatawan sa ilang mga [[mahahabang patinig]] tulad ng ''oa'' sa salitang {{Lang|en|boat}} ("bangka"), ''ow'' sa {{Lang|en|how}} ("paano"), at ''ay'' sa {{Lang|en|stay}} ("manatili"). Bukod dito, meron ding tinatawag na [[Tahimik na e|"tahimik" na ''e'']] na resulta ng pagbabago ng mga tunog sa paglipas ng panahon.{{sfn|Abercrombie|Daniels|2006}} == Balarila == Kagaya ng ibang [[mga wikang Indo-Europeo]], sumusunod ang wikang Ingles sa [[Pagsasang-ayong nominatibo-akusatibo|akusatibong]] [[pangsang-ayong morposintaktiko]]. Sa kabilang banda, pinalitan na halos ng mga [[Wikang analitikal|analitikal]] na konstruksiyon ang paglalapi bilang [[Kaukulan (lingguwistika)|sistema ng kaukulan]] ({{Lang|en|grammatical case}}) sa wikang Ingles. Tanging mga [[panghalip panao]] na lamang ang nagtataglay ng kaukulan kesa sa ibang mga [[uri ng salita]]. Karaniwang inuuri ang mga salitang Ingles sa pitong grupo: [[pangngalan]], [[pandiwa]], [[pang-uri]], [[pang-abay]], [[Pantukoy (lingguwistika)|pantukoy]] (kasama ang mga [[Artikulo (balarila)|artikulo]]), [[pang-ukol]], at [[pangatnig]]. Ginugrupo din ang mga lingwista ang mga [[panghalip]] bilang isang hiwalay na grupo mula sa mga pangngalan, paghahati sa mga pangatnig bilang malaya o pantulong, at pagtuturing sa mga [[Padamdam (balarila)|salitang padamdam]] bilang isang hiwalay na grupo.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=22}} Marami ring mga [[pandiwang pantulong]] ({{Lang|en|auxilliary verb}}) sa wikang Ingles kagaya ng {{Lang|en|have}} at {{Lang|en|do}} na ginagamit bilang pantulong sa pagpapakita ng pakiramdam o aspeto. Minamarkahan ang mga tanong ng [[Sumusuportang do|sumusuportang ''do'']], [[Paglilipat ng salitang-wh|paglilipat]] ng mga [[Salitang-wh|salitang-''wh'']], at [[Pagbabaligtad sa paksa-pantulong|pagbabaligtad]] sa ayos ng mga salita sa ilang mga pandiwa.<ref name="Carter2016">{{cite book |last1=Carter |first1=Ronald |title=English Grammar Today |last2=McCarthey |first2=Michael |last3=Mark |first3=Geraldine |last4=O'Keeffe |first4=Anne |date=2016 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-61739-7 |language=en |trans-title=Balarila ng Wikang Ingles Ngayon}}</ref> Nananatili sa wikang Ingles ang ilang mga katangiang Hermaniko, kagaya ng pagtatangi sa mga [[Malakas na paglalapi|malalakas]] na [[salitang-ugat]] na may di-regular na paglalapi sa pamamagitan ng ''[[ablaut]]'' (hal. {{Lang|en|speak / spoke}} "magsalita" / "nagsalita") at mga mahihinang salitang-ugat sa pamamagitan ng regular na paglalapi (hal. {{Lang|en|hand / hands}} "kamay" / "mga kamay"). Makikita sa mga panghalip ang mga sistema ng kaukulan at [[Kasarian (balarila)|kasarian]] (hal. {{Lang|en|he / him}} panlalaking "siya" at "niya", {{Lang|en|who / whom}} "sino" / "kanino"), gayundin sa komplikadong paglalapi para sa [[Pandiwang copula|pandiwang ''copula'']] na {{Lang|en|to be}}.<ref name="Baugh2012">{{cite book |last1=Baugh |first1=Albert |title=A history of the English language |last2=Cable |first2=Thomas |date=2012 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-65596-5 |edition=6 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng wikang Ingles}}</ref> Makikita sa pangungusap sa baba ang paggamit sa lahat ng pitong uri ng salita sa wikang Ingles:{{sfb|Aarts|Haegeman|2006|p=118}} {| style="text-align: center;" ![[Pantukoy (lingguwistika)|Ptk.]] ![[Pangngalan|Png.]] ![[Pang-ukol|Puk.]] !Ptk. !Png. ![[Pangatnig|Pnt.]] !Ptk. ![[Pang-uri|Pur.]] !Png. ![[Pandiwa|Pnd.]] ![[Pang-abay|Pna.]] !Pnt. !Ptk. !Png. !Pnd. |- |{{Lang|en|The}} |{{Lang|en|chairman}} |{{Lang|en|of}} |{{Lang|en|the}} |{{Lang|en|committee}} |{{Lang|en|and}} |{{Lang|en|the}} |{{Lang|en|loquacious}} |{{Lang|en|politician}} |{{Lang|en|clashed}} |{{Lang|en|violently}} |{{Lang|en|when}} |{{Lang|en|the}} |{{Lang|en|meeting}} |{{Lang|en|started.}} |- | colspan="15" |"Marahas na nag-away ang pinuno ng komite at ang madaldal na politiko nang magsimula ang pulong." |} === Pangngalan at pariralang pangngalan === Nalalapian ang mga [[pangngalan sa wikang Ingles]] batay sa [[Kailanan (balarila)|kailanan]] (bilang) at [[Pag-aari (balarila)|pag-aari]]. Nakakabuo ng mga bagong pangngalan sa wika sa pamamagitan ng deribasyon o pagsasama. Nahahati ang mga pangngalan sa dalawang uri batay sa [[semantika]]: [[pangngalang pantangi]] na tumutukoy sa mga pangngalang may tiyak na [[pangalan]], at mga [[pangngalang pambalana]], na tumutukoy naman sa mga pangngalang walang tiyak na pangalan. Nahahati pa nang husto ang mga pangngalang pambalana batay sa semantika sa dalawa, tahas (o kongkreto) at basal, at batay sa balarila, [[Pangngalang nabibilang|nabibilang]] at [[Pangngalang di-nabibilang|di-nabibilang]].{{sfn|Payne|Huddleston|2002}} Nalalapian para sa kailanan ang karamihan sa mga pangngalang nabibilang gamit ang [[Panlapi|hulaping]] {{Lang|en|-s}} (o sa ibang mga kaso, {{Lang|en|-es}}) para sa mga pangngalang may bilang na higit sa isa ([[Pangmaramihan (balarila)|pangmaramihan]], hal. {{Lang|en|pencils}} "mga lapis" o {{Lang|en|knives}} "mga kutsilyo", isahan ay {{Lang|en|knife}} "kutsilyo"), bagamat may mga iilang pangngalan na may anyong pangmaramihan na taliwas sa ganitong sistema (hal. {{Lang|en|mice}} "mga daga", isahan ay {{Lang|en|mouse}} "daga"). Samantala, nabubuo naman ang anyong pangmaramihan ng mga pangngalang di-nabibilang sa pamamagitan ng hiwalay na pangngalang nabibilang bilang pantukoy; halimbawa, ang pangngalang {{Lang|en|bread}} 'tinapay" ay isang pangngalang di-nabibilang, kaya ginagamit ang pangngalang nabibilang na {{Lang|en|loaf}} (masasalin dito bilang "hiwa") kagaya ng {{Lang|en|one loaf of bread}} ("isang hiwa ng tinapay") para sa isahan at {{Lang|en|two loaves of bread}} ("dalawang hiwa ng tinapay") para sa higit sa isa o pangmaramihan.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=56–57}} Nalalapian din ang mga pangngalan sa wikang Ingles batay sa pag-aari, kung saan ginagamit ang hulaping {{Lang|en|'s}} (titik ''s'' na may [[kudlit]], hal. {{Lang|en|girl's wallet}} "pitaka ng batang babae") o gamit ang [[pang-ukol]] na {{Lang|en|of}} (hal. {{Lang|en|wallet of the girl}}). Noon, ginagamit lamang ang {{Lang|en|'s}} sa mga [[Buhay (balarila)|pangngalang buhay]] at {{Lang|en|of}} sa mga pangngalang di-buhay. Di na ganito ang kaso sa kasalukuyan dahil sa paggamit ng mga katutubong mananalita sa {{Lang|en|'s}} kahit maging sa mga pangngalang di-buhay. Mababago ang posisyon ng kudlit sa {{Lang|en|'s}} kung nagtatapos ang pangngalan sa titik na ''s'', kung saan magiging nasa dulo ito ng naturang salita (hal. {{Lang|en|sailors' ship}} "barko ''ng'' mga manlalayag").<ref name="Carter2016" /> Nakakabuo ang mga pangngalan ng mga [[parirala]] (tinatawag na [[pariralang pangngalan]]) kung kinakailangan ang mga ito ng ibang uri ng salita kagaya ng pantukoy, [[Panukat (balarila)|panukat]], pang-ukol, o [[pang-uri]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=55}} Maaari itong maiksi, kagaya ng sa {{Lang|en|the man}} ("ang lalaki"), na nagtataglay ng pangngalan ({{Lang|en|man}} "lalaki") at pantukoy ({{Lang|en|the}} "ang"). Maaari rin itong magtaglay ng mga [[panuring]] kagaya ng pang-uri (hal. {{Lang|en|tall man}} "matangkad na lalaki") bukod sa mga pantukoy, at maaari ring magsama ng iba pang mga pangngalan upang maging isang mahabang parirala gamit ang mga pang-ukol na {{Lang|en|and}} ("at") o {{Lang|en|with}} (masasalin bilang "kasama"): hal. {{Lang|en|the tall man with his wife and children}} ("ang matangkad na lalaki kasama ang kanyang asawa at mga anak"), na nagtataglay ng mga pantukoy, pangngalan, at pang-ukol. Gaano man kahaba ang mga pariralang pangngalan, itinuturing ito bilang iisang yunit sa pananaw ng semantika, partikular na sa mga kaso kung saan maaaring maging malabo ang tinutukoy na may-ari ng hulaping {{Lang|en|'s}}.<ref name="Carter2016" />{{Efn|Halimbawa ay ang pariralang {{lang|en|the Philippine president's wife}} ("ang asawa ng pangulo ng Pilipinas"), kung saan nakakabit ang {{lang|en|'s}} sa pariralang {{lang|en|the Philippine president}} at hindi lamang sa {{lang|en|president}} ayon sa semantika.}} Ginagamit ang isang grupo ng mga pantukoy para markahan ang mga pangngalan batay sa [[Katiyakan (balarila)|katiyakan]], kung saan ginagamit ang pantukoy na {{Lang|en|the}} ("ang") upang markahan ang isang tiyak na pangngalan, at {{Lang|en|a}} o {{Lang|en|an}} para naman sa mga pangngalang di-tiyak (hal. ikumpara ang {{Lang|en|the president}} "ang pangulo" sa {{Lang|en|a president}} "isang pangulo"). Nakadepende ang paggamit sa {{Lang|en|a}} o {{Lang|en|an}} sa simulang tunog ng pangngalan: {{Lang|en|a}} kung isa itong [[Katinig|tunog na katinig]] (hal. {{Lang|en|a pencil}} "isang lapis" o {{Lang|en|a uniform}} "isang uniporme" dahil nagsisimula ang salita sa tunog na {{IPA|/j/}}) habang {{Lang|en|an}} naman sa mga [[Patinig|tunog na patinig]] (hal. {{Lang|en|an event}} "isang pangyayari" o {{Lang|en|an honest person}} "isang tapat na tao" dahil nagsisimula ang salita sa tunog na {{IPA|/ɑ/}}).<ref>{{Cite web |title='A' or 'an'? What about before 'h'? An Indefinite Article Guide |trans-title='A' ba o 'An': Gabay sa mga Di-tiyak na Pantukoy |url=https://www.merriam-webster.com/grammar/is-it-a-or-an |access-date=2026-06-29 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> Samantala, ginagamit naman ang mga panukat (hal. {{Lang|en|one}} "isa", {{Lang|en|all}} "lahat") upang tukuyin ang kailanan o bilang ng isang pangngalan. Dapat [[Pagsang-ayon (balarila)|sumasang-ayon]] ang pangngalan sa panukat na ginagamit, halimbawa, {{Lang|en|one pencil}} "isang lapis" pero {{Lang|en|all pencils}} "lahat ng lapis"). Palaging nasa simula ng mga pariralang pangngalan ang mga pantukoy.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=54–55}} ==== Pang-uri ==== [[Pang-uri sa wikang Ingles]] ang mga salitang naglalarawan sa ibang mga salitang Ingles, karaniwan sa mga pangngalan, kagaya halimbawa ng {{Lang|en|red car}} ("pulang kotse"). Nasa unahan palagi ito ng salitang nilalarawan nito, at pagkatapos ng pantukoy kung meron man. Maaari ring umakto ang mga ito bilang panaguring naglalarawan, kagaya ng pang-uri na {{Lang|en|happy}} ("masaya") sa pangungusap na {{Lang|en|the child is happy}} ("masaya ang bata").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=530}} Hindi nilalapian ang mga pang-uri sa modernong Ingles, bagamat nilalapian ito noon. Gayunpaman, nilalapian pa rin ang ilang mga pang-uri batay sa [[Kaantasan ng pang-uri|antas ng pagkukumpara]]: walang paglalapi sa antas na lantay, ginagamit naman ang hulaping {{Lang|en|-er}} sa antas na pahambing, habang {{Lang|en|-est}} naman sa antas na pasukdol. May ilang pang-uri na may naiibang anyo para sa pahambing at pasukdol na antas: halimbawa ang salitang {{Lang|en|good}} ("maayos"), na may pahambing na {{Lang|en|better}} ("mas maayos") at pasukdol na {{Lang|en|best}} ("pinakamaayos"). Samantala, ginagamit naman ng ibang mga pang-uri ang isang hiwalay na salita para sa pahambing at pasukdol: {{Lang|en|more}} (masasalin dito bilang "mas") para sa pahambing (hal. {{Lang|en|more beautiful}} "mas maganda") habang {{Lang|en|most}} (masasalin dito bilang "pinaka-") para naman sa pasukdol (hal. {{Lang|en|most beautiful}} "pinakamaganda").{{sfn|König|1994|p=540}} May pagkakaiba sa kung ano ang ginagamit ng mga mananalita na paraan para sa kaantasan; sa kasalukuyan, ipinapakita sa mga pag-aaral na mas nagiging karaniwan sa mga katutubong mananalita ang paggamit sa mga hiwalay na salita kesa sa paglalapi.{{sfn|Mair|2006|pp=148–149}} ==== Panghalip, kaukulan, at panauhan ==== Di kagaya ng ibang uri ng salita sa wikang Ingles, napanatili ng mga [[Panghalip sa wikang Ingles|panghalip ng wika]] ang marami sa mga paglalapi batay sa kaukulan at [[Panauhan (balarila)|panauhan]]. Napanatili sa mga [[panghalip panao]] ang pagkakaiba sa anyong simuno o tagaganap sa karamihan sa mga panauhan gayundin sa pagtatangi batay sa buhay sa mga panghalip sa ikatlong panauhan at batay sa [[Kasarian (balarila)|kasarian]]. Kumakatawan ang [[kaukulang simuno]] ng modernong Ingles sa [[kaukulang palagyo]] ng [[Lumang Ingles]], habang kumakatawan naman ang [[kaukulang palayon]] sa [[kaukulang tagaganap]] at sa [[kaukulang patanggap]] ng Lumang Ingles.{{sfn|Leech|2006|p=69|loc="Nominative is a traditional name for the subjective case"}}{{sfn|O'Dwyer|2006|loc="English has subjective, objective and possessive cases."}} Ginagamit ang kaukulang simuno kung simuno ang [[panghalip]] mismo ng isang [[sugnay]], habang sa ibang kaso, ginagamit naman ang kaukulang palayon.{{sfn|Greenbaum|Nelson|2002}} Samantala, maaaring malaya o di-malaya ang magiging anyo ng mga [[panghalip paari]] sa wikang Ingles. Umaakto bilang pantukoy sa isang pangngalan ang mga di-malalayang panghalip paari (hal. {{Lang|en|my chair}} "upuan ko") habang umaakto naman na parang pangngalan ang mga malalayang panghalip paari (hal. {{Lang|en|the chair is mine}} "akin ang upuan").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=425–426}} Hindi na itinatangi sa modernong Ingles ang pagkapormal ng mga panghalip. Noon, itinatangi ito kagaya ng sa panghalip panao sa ikalawang panauhan: {{Lang|en|thou}} ang di-pormal habang {{Lang|en|you}} naman ang pormal na katumbas. Sa kasalukuyan, hindi na halos ginagamit ang {{Lang|en|thou}}, habang nanaig naman ang {{Lang|en|you}} sa kahit anong konteksto.{{sfn|McMahon|2012|p=182}} Pare-pareho ang mga ginagamit na salita para sa anyong pang-isahan at pangmaramihan ng mga panghalip sa ikalawa at ikatlong panauhan: * Palaging magkapareho ng itsura ang mga panghalip sa ikalawang panauhan ({{Lang|en|you, your, yours}} "ikaw, mo, sa'yo") maliban sa anyong pabalik ({{Lang|en|yourself, yourselves}} "sa'yo, sa inyo") sa maraming dayalekto. Ginagamit ng ilang dayalekto ang isang hiwalay na pangmaramihang panghalip sa ikalawang panauhan: {{Lang|en|y'all}} ("kayong lahat") sa [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles]] at [[Ingles ng Katimugang Estados Unidos]], {{Lang|en|youse}} sa [[Ingles ng Australia|Australia]], o {{Lang|en|ye}} sa [[Ingles ng Irlanda|Irlanda]]. * Sa ikatlong panauhan, parehong ginagamit sa modernong Ingles ang serye ng pares na {{Lang|en|they/them}} ({{Lang|en|they, them, their, theirs, themselves}}, "sila, kanila, nila, sa kanila") bilang pang-isahan o pangmaramihan. Ginagamit din ang naturang serye ng panghalip bilang mga pang-isahang [[panghalip na walang kasarian]] (minsan kasama ang pang-isahang panghalip pabalik na {{Lang|en|themself}}), partikular sa [[LGBT|mga taong LGBT]].<ref>{{Cite web |last=Lee |first=Chelsea |date=31 October 2019 |title=Welcome, singular "they" |trans-title=Maligayang pagdating, pang-isahang ''they'' |url=https://apastyle.apa.org/blog/singular-they |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214220442/https://apastyle.apa.org/blog/singular-they |archive-date=14 February 2020 |publisher=American Psychological Association |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Kamm |first=Oliver |date=12 December 2015 |title=The Pedant: The sheer usefulness of singular 'they' is obvious |trans-title=Ang Pedante: Halata ang sobrang tinding pakinabang ng pang-isahang ''they'' |url=https://www.thetimes.com/uk/society/article/the-pedant-the-sheer-usefulness-of-singular-they-is-obvious-3qs05ngflkj |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619175236/https://www.thetimes.co.uk/article/the-pedant-the-sheer-usefulness-of-singular-they-is-obvious-3qs05ngflkj |archive-date=19 June 2019 |website=[[The Times]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |+Mga panghalip panao ng wikang Ingles ! colspan="4" rowspan="2" scope="col" |Panauhan ! rowspan="2" scope="col" |Simuno ! rowspan="2" scope="col" |Tagaganap ! colspan="2" scope="col" |Paari ! rowspan="2" scope="col" |Pabalik |- !Malaya !Di-malaya |- ! rowspan="2" scope="row" |Una ! colspan="3" |Isahan |{{Lang|en|I}} |{{Lang|en|me}} |{{Lang|en|my}} |''mine'' |''myself'' |- ! colspan="3" |Maramihan |{{Lang|en|we}} |{{Lang|en|us}} |{{Lang|en|our}} |{{Lang|en|ours}} |{{Lang|en|ourselves}} |- ! rowspan="2" |Ikalawa ! colspan="3" |Isahan | colspan="2" rowspan="2" |{{Lang|en|you}} | rowspan="2" |{{Lang|en|your}} | rowspan="2" |{{Lang|en|yours}} |{{Lang|en|yourself}} |- ! colspan="3" |Maramihan |{{Lang|en|yourselves}} |- ! rowspan="5" |Ikatlo ! rowspan="4" |Isahan ! rowspan="3" |Tao !Panlalaki |{{Lang|en|he}} |{{Lang|en|him}} | colspan="2" |{{Lang|en|his}} |{{Lang|en|himself}} |- !Pambabae |{{Lang|en|she}} | colspan="2" |{{Lang|en|her}} |{{Lang|en|hers}} |{{Lang|en|herself}} |- !Alinman |{{Lang|en|they}} |{{Lang|en|them}} |{{Lang|en|their}} |{{Lang|en|theirs}} |{{Lang|en|themself}}{{Efn|Bagamat unang ginamit ang {{lang|en|themself}} noon pang ika-14 na siglo, kinokonsidera pa rin ang paggamit nito bilang limitado. Ayon sa ''[[The Cambridge Grammar of the English Language]]'', ang paggamit nito ay bihira at tinatanggap lamang ng minorya ng mga mananalita, bagamat inaasahang lalaganap ang paggamit nito sa hinaharap kasabay ng pagsikat ng pang-isahang {{lang|en|they}}, kung saan maaaring makita ang anyong pangmaramihan nitong {{lang|en|themselves}} bilang taliwas sa pagiging pang-isahan ng {{lang|en|they}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002}}}} |- ! colspan="2" |Di-tao | colspan="2" |{{Lang|en|it}} | colspan="2" |{{Lang|en|its}} |{{Lang|en|itself}} |- ! colspan="3" |Maramihan |{{Lang|en|they}} |{{Lang|en|them}} |{{Lang|en|their}} |{{Lang|en|theirs}} |{{Lang|en|themselves}} |} ==== Pang-ukol ==== Pariralang pang-ukol ang tawag sa mga parirala na may pang-ukol at isa o higit pang pangngalan, kagaya ng {{Lang|en|with my dog}} ("kasama ng aso ko"), {{Lang|en|for my friend}} ("para sa aking kaibigan"), {{Lang|en|to school}} ("patungong paaralan"), o {{Lang|en|in England}} ("sa Inglatera"). Ginagamit ang [[pang-ukol sa wikang Ingles]] sa samu't saring paraan, mula sa paglarawan sa paggalaw, lugar, o relasyon ng isang bagay sa isa pang bagay, gayundin sa mga pambalarilang dahilan kagaya ng panimula ng isang komplementong sugnay o sa mga argumentong palihis ng mga [[pandiwa]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=58}} Halimbawa, sa pariralang {{Lang|en|I gave it to him}} ("binigay ko yon sa kanya"), minamarkahan ng pang-ukol na {{Lang|en|to}} ang di-tuwirang layon ng pandiwang {{Lang|en|give}}. Tradisyonal na kinokonsiderang pang-ukol ang isang salita kung binabago nito ang kaukulan ng kasunod nitong salita. Gayunpaman, kinokonsidera na ng mga kontemporaryong gabay sa balarila ang pagiging pang-ukol ng isang salita kung umaakto ito bilang simula ng mga pariralang pang-ukol.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=598–600}} === Pandiwa at pariralang pandiwa === Nalalapian ang mga [[pandiwa sa wikang Ingles]] batay sa [[Panahon (balarila)|panahon]] at [[Aspeto (balarila)|aspeto]], at minamarkahan para sa pagsang-ayon sa mga pang-isahang paksang kasalukuyan sa ikatlong panauhan. Tanging ang pandiwang {{Lang|en|to be}} na lamang ang nalalapian para sa pagsang-ayon sa pangmaramihan at sa mga paksang nasa una at ikalawang panauhan.{{sfn|König|1994|p=540}} Pinapares naman ang mga [[pandiwang pantulong]] kagaya ng {{Lang|en|have}} ng isa pang pandiwa na nasa anyong [[pawatas]], pangnakaraan, o pangkasalukuyan. Bumubuo ang mga ito ng komplikadong sistema ng panahon, aspeto, at panagano. Natatangi ang mga pandiwang pantulong mula sa ibang mga pandiwa dahil puwedeng masundan ang mga ito ng negasyon, gayundin bilang ang unang bahagi ng isang pangungusap na patanong.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=51}}{{sfn|König|1994|p=541}} May anim na anyo sa paglalapi ang karamihan ng mga pandiwa sa wikang Ingles, kung saan tatlo sa mga ito ang pangunahin: pangkasalukuyan, pang-isahang pangkasalukuyan sa ikatlong panauhan, at pangnakaraan. Ginagamit naman ang mga sekundaryong anyo para sa pawatas, [[Pandiwari|pandiwaring]] [[pangngalang-diwa]] ({{Lang|en|gerund participle}}), at pandiwaring pangnakaraan.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=50}} Natatangi ang pandiwang {{Lang|en|to be}}, na ginagamit bilang ang pangunahing pandiwang pantulong para sa [[aspetong nagaganap]] gayundin bilang [[kopula]] bukod sa iba pang mga gamit,{{sfn|Peters|2004|loc="be" p. 66}} dahil napanatili nito ang ilan sa mga orihinal nitong paglalapi at pagiging iba-iba ng anyo nito depende sa paksa: {{Lang|en|am}} sa pangkasalukuyan sa unang panauhan, {{Lang|en|is}} sa pang-isahan sa ikatlong panauhan, at {{Lang|en|are}} sa pang-isahan sa ikalawang panauhan gayundin sa lahat ng tatlong anyong pangmaramihan. Tanging {{Lang|en|been}} lamang ang pandiwaring pangnakaraan nito habang {{Lang|en|being}} naman ang pandiwaring pangngalang-diwa.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=75, 91, 113–114}} {| class="wikitable" |+Mga anyo ng paglalapi sa mga pandiwa ! scope="col" | ! scope="col" |Malakas ! scope="col" |Karaniwan !Katumbas sa Tagalog |- !Salita |{{Lang|en|to take}} "kumuha" | colspan="2" |{{Lang|en|to love}} "magmahal" |- ! scope="row" |Payak na pangkasalukuyan |{{Lang|en|take}} |{{Lang|en|love}} | rowspan="2" |"nagmamahal ngayon" |- ! scope="row" |Pang-isahang pangkasalukuyan sa ikatlong panauhan |{{Lang|en|takes}} |{{Lang|en|loves}} |- ! scope="row" |Pangnakaraan |{{Lang|en|took}} |{{Lang|en|loved}} |"nagmahal noon" |- ! scope="row" |Pawatas |{{Lang|en|take}} |{{Lang|en|love}} |"magmahal" |- ! scope="row" |Pandiwaring pangngalang-diwa |{{Lang|en|taking}} |{{Lang|en|loving}} |"nagmamahal" |- ! scope="row" |Pandiwaring pangnakaraan |{{Lang|en|taken}} |{{Lang|en|loved}} |"nagmahal" |} ==== Panahon, aspeto, at panagano ==== May dalawang pangunahing [[Panahon (balarila)|panahon]] ang wikang Ingles: nakaraan at di-nakaraan (kasalukuyan). Nalalapian ang mga pandiwa para sa nakaraan sa pamamagitan ng paggamit sa anyong pangnakaraan nito, na nabubuo gamit ang hulaping {{Lang|en|-ed}} (o {{Lang|en|-d}} para sa pandiwang nagtatapos sa titik ''e'') para sa mga karaniwang pandiwa at hulaping {{Lang|en|-t}} o pagbabago sa mismong salita naman para sa mga malalakas na pandiwa. Hindi minamarkahan ang mga pandiwa sa panahong di-nakaraan, liban lamang sa pang-isahan sa ikatlong panauhan, kung saan nalalapian ito ng hulaping {{Lang|en|-s}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=51}} {| class="wikitable" |+Panahong pangkasalukuyan at pangnakaraan sa mga pandiwa ! scope="col" | ! scope="col" |Kasalukuyan !Tagalog ! scope="col" |Nakaraan !Tagalog |- ! scope="row" |Unang panauhan |{{Lang|en|I run}} |"Tumatakbo ako ngayon" |{{Lang|en|I ran}} |"Tumakbo ako kanina" |- ! scope="row" |Ikalawang panauhan |{{Lang|en|You run}} |"Tumatakbo ka ngayon" |{{Lang|en|You ran}} |"Tumakbo ka kanina" |- ! scope="row" |Ikatlong panauhan |{{Lang|en|John runs}} |"Tumatakbo si John ngayon" |{{Lang|en|John ran}} |"Tumakbo si John kanina" |} Walang anyong panghinaharap ang mga pandiwa sa wikang Ingles.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=208–210}} Para mabuo ang panahong panghinaharap, gumagamit ang wikang Ingles ng mga pandiwang pantulong na {{Lang|en|will}} o {{Lang|en|shall}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=51–52}} Ginagamit rin ang katagang {{Lang|en|going to}} para mabuo ang panahong [[Balak na panghinaharap (balarila)|balak na panghinaharap]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=210–211}} {| class="wikitable" |+Panahong panghinaharap sa mga pandiwa ! scope="col" | ! scope="col" |{{Lang|en|will}} !Tagalog !{{Lang|en|shall}} !Tagalog !{{Lang|en|going to}} !Tagalog |- ! scope="row" |Unang panauhan |{{Lang|en|I will run}} |"Tatakbo ako mamaya" |{{Lang|en|I shall run}} |"Dapat ako tumakbo mamaya" |{{Lang|en|I am going to run}} |"Balak kong tumakbo mamaya" |- ! scope="row" |Ikalawang panauhan |{{Lang|en|You will run}} |"Tatakbo ka mamaya" |{{Lang|en|You shall run}} |"Dapat kang tumakbo mamaya" |{{Lang|en|You are going to run}} |"Balak mong tumakbo mamaya" |- ! scope="row" |Ikatlong panauhan |{{Lang|en|John will run}} |"Tatakbo si John mamaya" |{{Lang|en|John shall run}} |"Dapat tumakbo si John mamaya" |{{Lang|en|John is going to run}} |"Balak tumakbo ni John mamaya" |} Gumagamit rin ang wikang Ingles ng karagdagan pang mga pandiwang pantulong para maipahayag ang iba pang mga [[Aspeto (balarila)|aspeto]], partikular na ang {{Lang|en|have}} at {{Lang|en|be}}, na ginagamit para sa [[Perpektibong aspeto|perpektibo]] (kumpleto o naganap) at [[Di-perpektibong aspeto|di-perpektibong]] (di-kumpleto o nagaganap) panahong pangnakaraan (hal. {{Lang|en|I have run}} "Tumakbo ako" kumpara sa {{Lang|en|I was running}} "Tumatakbo ako"), gayundin sa pinagsamang panahon kagaya ng perpektibong pangnakaraan (hal. {{Lang|en|I had been running}} "Noon pa ako tumatakbo") at perpektibong pangkasalukuyan (hal. {{Lang|en|I have been running}} "Kanina pa ako tumatakbo").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=50–51}} Para naman sa pagpapahayag ng [[panagano]], gumagamit rin ang wikang Ingles ng mga pandiwang pantulong kagaya ng {{Lang|en|can}}, {{Lang|en|may}}, {{Lang|en|will}}, at {{Lang|en|shall}} at ang mga pangnakaraang anyo ng mga ito: {{Lang|en|could}}, {{Lang|en|might}}, {{Lang|en|would}}, at {{Lang|en|should}}. May dalawang pangunahing panagano ang wikang Ingles: [[Pasakali (balarila)|pasakali]] ({{Lang|en|subjunctive}}) at [[Pautos (balarila)|pautos]] ({{Lang|en|imperative}}). Pareho itong nakabatay sa payak na anyo ng pandiwa, at ginagamit sa mga di-malalayang [[sugnay]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=51–52}} Nabubuo ang anyong [[Pawatas (balarila)|pawatas]] ng pandiwa sa pamamagitan ng pagsasama ng payak na anyo nito at ang pang-ukol na {{Lang|en|to}}. Ginagamit ito sa mga sugnay na pandiwa na nakadepende sa isang sugnay na pandiwa na may hanggan, ang tawag sa sugnay na nabubuo sa paligid ng isang pandiwa sa anyong pangnakaraan o pangkasalukuyan. Kalimitang ito ang mga pandiwang pantulong, kung saan tinatrato ang tunay na pandiwa bilang ang dumedependeng sugnay nito.<ref>{{cite web |title=Finite and Nonfinite Clauses |trans-title=Mga Signay na May Hanggan at Walang Hanggan |url=https://myenglishgrammar.com/lesson-17-clauses/6-finite-and-nonfinite-clauses.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207091436/http://myenglishgrammar.com/lesson-17-clauses/6-finite-and-nonfinite-clauses.html |archive-date=7 December 2019 |website=MyEnglishGrammar.com |language=en}}</ref> Halimbawa, sa pariralang {{Lang|en|He has to go}} ("Dapat na siyang umalis"), ang pandiwang pantulong na {{Lang|en|have}} ang nalapian sa anyong pangnakaraan habang walang nagbago sa pandiwang {{Lang|en|to go}} na nasa anyong pawatas naman. Isa rin halimbawa ang {{Lang|en|I saw him leave}} ("Nakita ko siyang umalis"), kung saan mapapansing nagbago ang pandiwang {{Lang|en|see}} upang maging nasa anyong pangnakaraan ito habang ang komplementong sugnay na pandiwa {{Lang|en|leave}} ay nanatili lamang sa anyong pawatas nito. ==== Pariralang pandiwa ==== Gumagamit ang wikang Ingles ng mga [[pariralang pandiwa]], na kombinasyon ng isang pandiwang nasa payak nitong anyo na sinusundan ng isang [[pang-ukol]] o [[pangatnig]]. Umaakto ito bilang iisang katagang panaguri. Halimbawa nito ang mga katagang {{Lang|en|wake up}} ("gumising"), {{Lang|en|put up}} ("pagpasensiyahan"), at {{Lang|en|get together}} ("magsama-sama"). Pawang mga [[Idiyoma|idyoma]] ang kahulugan nito, na madalas ay malayo sa literal nitong salin; halimbawa, ang katagang {{Lang|en|lay off}} ay nangangahulugang "masibak" kahit na ang {{Lang|en|lay}} ay literal na "maglatag" at {{Lang|en|off}} naman ay literal na "magpatay [hal. ng ilaw]".{{sfn|Dixon|1982}} Kung ito ba ay isang hiwalay na kataga sa pananaw ng [[sintaksis]] o isa lamang kombinasyon ng pandiwa at pang-ukol (pananaw na nagtuturing sa {{Lang|en|wake up}} at {{Lang|en|run up}} bilang magkapareho sa pananaw ng sintaksis) ay kasakuluyang pinagdedebatehan ng mga gramatiko.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=274}} ==== Pang-abay ==== Binabago ng mga [[pang-abay]] ang inilalarawan ng pandiwa sa pamamagitan ng pagbibigay ng karagdagang impormasyon ukol sa paano ito nagawa.<ref name="Carter2016" /> Nabubuo ang karamihan sa mga [[pang-abay sa wikang Ingles]] gamit ang isang pang-uri na nilapian ng hulaping {{Lang|en|-ly}}. Halimbawa, sa pangungusap na {{Lang|en|He runs quickly}} ("Tumatakbo siya nang mabilis"), nagmula ang pang-abay na {{Lang|en|quickly}} mula sa pang-uri na {{Lang|en|quick}}. May mga natatanging anyong pang-abay ang ilan sa mga karaniwang pang-uri, kagaya ng pang-uri na {{Lang|en|good}}, na may anyong pang-abay na {{Lang|en|well}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=565–566}} === Sintaksis === [[File:Constituent_structure_analysis_English_sentence.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Constituent_structure_analysis_English_sentence.svg|thumb|Sa na {{Lang|en|The cat sat on the mat}} ("Umupo ang pusa sa sapin"), [[Paksa (balarila)|paksa]] ang {{Lang|en|The cat}}, na sinusundan ng [[Pandiwa|pandiwang]] {{Lang|en|sat}} (pangnakaraang anyo ng {{Lang|en|sit}}), na sinusundan naman ng [[pariralang pang-ukol]] na {{Lang|en|on the mat}}, na nagtataglay ng isang [[pang-ukol]], [[Artikulo (balarila)|artikulo]], at pangngalan.]] Medyo [[Wikang analitiko|analitiko]] ang modernong wikang Ingles.{{sfn|McArthur|1992|pp=64, 610–611}} Nakadebelop ito ng mga katangiang kagaya ng [[pandiwang modal]] at [[ayos ng salita]] bilang mga paraan para makagawa ng mga makakabuluhang [[pangungusap]]. Minamarkahan ng mga [[pandiwang pantulong]] ang mga pangungusap tulad ng mga [[tanong]], negatibong polaridad, [[pasibong tinig]], at [[aspetong nagaganap]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=1209–1219}} ==== Ayos ng salita ==== Umalis ang wikang Ingles mula sa paggamit sa [[ayos ng salita na pandiwa pangalawa]] ng mga wikang Hermaniko upang maging isang wikang gumagamit na lang halos ng [[ayos na paksa-pandiwa-layon]].{{sfn|König|1994|p=553}} Dahil dito gayundin sa mga [[pandiwang pantulong]], nakakagawa ang wikang Ingles ng mga [[pangungusap]] kung saan may dalawa o higit pang [[pandiwa]] sa gitna nito, kagaya halimbawa ng {{Lang|en|He had been hoping to try opening it}} ("Umaasa sana siya na masusubukan niyang mabuksan ito").{{sfn|Müller|2020|p=666}} Sa karamihan ng mga pangungusap, minamarkahan lamang ng wikang Ingles ang relasyong pambalarila batay sa ayos nito.{{sfn|König|1994|p=550}} Palaging nauuna ang [[Paksa (balarila)|paksa]] bago ang pandiwa, na nauuna palagi sa [[Layon (balarila)|layon]] nito. Sa madaling salita, nakabase sa posisyon sa pangungusap ang magiging gampanin ng mga salita sa isang pangungusap: {| style="text-align: center;" !Paksa !Pandiwa !Layon |- |{{Lang|en|The dog}} |{{Lang|en|bites}} |{{Lang|en|the man}} |- | colspan="3" |"Kinagat ng aso ang lalaki" |- |{{Lang|en|The man}} |{{Lang|en|bites}} |''{{Lang|en|the dog}}'' |- | colspan="3" |"Kinagat ng lalaki ang aso" |} Gayunpaman, doble ang pagmarka sa isang salita kung ito ay isang [[panghalip]]: isa ayon sa posisyon nito at isa ayon naman sa paglalapi nito: {| style="text-align: center;" !Paksa !Pandiwa !Layon |- |{{Lang|en|He}} |{{Lang|en|hit}} |{{Lang|en|him}} |- | colspan="3" |"Hinampas niya siya" |} Maaaring ilagay ang mga [[di-tuwirang layon]] ng mga pandiwang parehong palipat at katawanin bilang ang unang layon sa pangungusap na may dalawang layon, kagaya ng sa {{Lang|en|I gave Jane the book}} ("Binigay ko kay Jane yung aklat"), o bilang isang [[pariralang pang-ukol]], kagaya ng sa {{Lang|en|I gave the book to Jane}} ("Binigay ko yung aklat kay Jane").{{sfn|König|1994|p=551}} ==== Sugnay ==== {{Main|Sugnay sa wikang Ingles}} Maaaring magtaglay ang isang pangungusap ng wikang Ingles ng isa o higit pang [[sugnay]], na maaari naman magtaglay ng mga [[Parirala|pariralang]] tulad ng [[pariralang pangngalan]] at [[pariralang pandiwa]]. Sa bawat pangungusap, palaging may isang pangunahing sugnay (tinatawag na [[malayang sugnay]]), kung saan pumapalibot ang mga [[di-malalayang sugnay]]. Maaaring gumanap ang mga di-malalayang sugnay bilang mga [[Argumento (balarila)|argumento]] ng malayang sugnay. Halimbawa, sa pariralang {{Lang|en|I think you're lying}} ("Sa tingin ko, nagsisinungaling ka"), {{Lang|en|think}} ang pandiwa ng pangunahing sugnay, ang panghalip na {{Lang|en|I}} ang paksa, at ang layon ay ang buong di-malayang sugnay na {{Lang|en|you are lying}}. Minsan, nilalagyan ito ng panghalip na {{Lang|en|that}} upang maging mas malinaw pa ang relasyong ito sa isang pangungusap, ngunit karaniwan itong tinatanggal.{{sfn|Miller|2002|pp=60–69}} Tinatawag naman na mga [[sugnay na panuring]] ang mga sugnay na gumaganap bilang tagapaglarawan o pantukoy ng isang bahagi ng pangunahing sugnay. Minamarkahan ito karaniwan ng mga panghalip kagaya ng {{Lang|en|that}}, {{Lang|en|who}}, at {{Lang|en|whom}}. Halimbawa, sa pangungusap na {{Lang|en|I saw the letter that you received today}} ("Nabasa ko ang sulat na natanggap mo ngayong araw"), inilalarawan ng sugnay na panuring na {{Lang|en|that you received today}} ang layon ng pangunahing sugnay na {{Lang|en|letter}}. Natatangi ito sa mga wikang Hermaniko, na karaniwang walang pagbabago sa ayos ng salita para sa mga malalaya at di-malalayang sugnay.{{sfn|König|1994|p=557}} ==== Pandiwang pantulong ==== Ginagamit ang mga [[pandiwang pantulong]] sa samu't saring paraan sa wikang Ingles, kabilang na sa pagpapahayag ng panahon, aspeto, at panagano. Gumagawa ang mga ito ng mga pangunahing sugnay, at gumaganap ang pangunahing pandiwa bilang ang simula ng isang di-malayang sugnay ng pandiwang pantulong. Halimbawa, sa pangungusap na {{lang|en|The dog did not find its bone}} ("Hindi nahanap ng aso ang kanyang buto"), ang sugnay na {{lang|en|find its bone}} ang komplemento ng negasyon ng {{lang|en|did not}}. Ginagamit ang [[pagbabaligtad ng paksa-pantulong]] sa maraming paraan, kabilang na sa pokus, negasyon, at patanong na konstruksiyon.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=94–98}} Gumaganap bilang pandiwang pantulong ang pandiwang {{lang|en|do}} kahit na sa mga simpleng pasalaysay na pangungusap, kung saan umaakto ito bilang pananda ng pagdiin kagaya halimbawa sa {{lang|en|I did shut the fridge}} ("Sinara ko mismo yung ref"); masasalin ang pandiwang {{lang|en|do}} (nasa pangnakaraang anyo na {{lang|en|did}}) dito bilang katumbas ng "mismo". Gayunpaman, ginagamit ito sa mga pangungusap na negasyon at baligtad dahil kinakailangan ng mga sugnay sa wikang Ingles ng isang pandiwang pantulong sa mga ganitong konstruksiyon. Hindi pinapayagan sa modernong wikang Ingles ang pagdagdag ng negasyon na {{lang|en|not}} ("hindi") sa isang ordinaryong ("may hangganan") pandiwa kagaya halimbawa ng {{lang|en|I know not}} (literal na "alam ko hindi"); pinapayagan lamang ito kasama ng isang pandiwang pantulong tulad ng {{lang|en|do}} o isang [[pandiwang kopula]], halimbawa, {{lang|en|I did not know}} ("Hindi ko alam"). Ganito rin ang kaso sa mga sugnay na nangangailangang baligtarin kasama na ang mga tanong na nangangailangan ng pagbaligtad ng paksa at pandiwa.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=114}} Ginagamit rin sa mga pasibong konstruksiyon ang mga pandiwang pantulong. Kinakailangan ng mga pasibong konstruksiyon ng isang aktibong konstruksiyon kung saan nagiging paksa nito ang layon ng aktibong konstruksiyon, at inaalis o gumaganap na lamang ang paksa bilang isang palihis na argumento na ipinapahayag sa isang pariralang pang-ukol. Nabubuo ang mga ito gamit ang pangnakaraang pandiwari ng pandiwang pantulong na {{lang|en|to be}} o {{lang|en|to get}}, bagamat hindi lahat ng mga barayti ng wikang Ingles ay pumapayag sa paggamit sa pangnakaraang pandiwari ng {{lang|en|to get}} sa mga pasibong konstruksiyon. Halimbawa, ang aktibong {{lang|en|she sees him}} ("nakita niya siya") ay nagiging {{lang|en|he is seen by her}} ("siya ay nakita niya").{{sfn|Miller|2002|p=26-27}} ==== Tanong ==== Karaniwang nabubuo ang parehong [[tanong na oo/hindi]] at [[tanong na ''wh''|''wh'']] sa pamamagitan ng pagbabaligtad sa paksa at pandiwang pantulong (hal. {{lang|en|John is going to sleep}} "Matutulog na si John" ay nagiging {{lang|en|Is John going to sleep?}} "Matutulog na ba si John?" sa anyong patanong), na maaaring mangailangan ng [[sumusuportang do|sumusuportang ''do'']] (hal. {{lang|en|You like her}} "Gusto mo siya" ay nagiging {{lang|en|Do you like her?}} "Gusto mo ba siya?" sa anyong patanong). Nagsisimula ang karamihan ng mga tanong sa mga [[salitang patanong]] na nagsisimula sa ''wh-'' kagaya ng {{lang|en|who}} ("sino"), {{lang|en|what}} ("ano"), {{lang|en|where}} ("saan"), {{lang|en|when}} ("kailan"), at {{lang|en|why}} ("bakit"), gayundin sa {{lang|en|how}} ("paano"). Halimbawa, sa pangungusap na {{lang|en|What so you see?}} ("Ano ang nakikita mo?"), ang salitang patanong na {{lang|en|What}} ang nasa simula kahit na gumaganap ito bilang layon ng pangungusap taliwas sa karaniwang ayos ng mga salita sa wikang Ingles. Gayunpaman, walang nagaganap na pagbabaligtad sa ayos kung gumaganap ang mga salitang patanong bilang paksa o bahagi ng paksa, kagaya ng sa {{lang|en|Who saw the cat?}} ("Sino ang nakakita sa pusa?"). Maaari ring iharap ang mga pariralang pang-ukol kung umaakto ito bilang salitang patanong, kagaya ng sa {{lang|en|To whose house do you went last night?}} ("Kaninong bahay ka pumunta kagabi?"). Tanging ang panghalip na {{lang|en|who}} na lamang ang nalalapian para sa kaukulan, kung saan gumaganap ang {{lang|en|whom}} ("para kanino") bilang ang anyong palayon nito, bagamat unti-unti na itong nalalaos sa maraming konteksto.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=7-8}} ==== Diskurso ==== Bagamat prominente ang paksa sa wikang Ingles, karaniwang [[pinag-uusapan-komento]] ang estrakturang ginagamit sa pakikipag-usap, kung saan nauuna ang pinag-uusapan (alam na impormasyon) sa komento (bagong impormasyon). Dahil sa kahigpitan sa paggamit ng paksa-pandiwa-layon sa mga pangungusap sa wikang Ingles, karaniwang gumaganap ang pinag-uusapan bilang ang paksa nito. Sa mga kaso kung saan ganito ang sitwasyon, karaniwan naman itong inaangat sa antas ng paksa. Isa sa mga paraan para magawa ito ay sa pamamagitan ng paggamit sa pasibong konstruksiyon. Bukod dito, ginagamit rin sa mga [[pangungusap na may pokus]] kung saan ibinababa ang pangunahing sugnay upang maging komplementng sugnay ng isang kopulang pangungusap na may [[pekeng paksa]] kagaya ng {{lang|en|it}} o {{lang|en|there}} (hal. {{lang|en|it was the girl that the bee stung}} "yung batang babae ang kinagat ng bubuyog"). Ginagamit din ang mga pekeng paksa sa mga kaso ng kawalan ng paksa kagaya sa mga pandiwang di-personal (hal. {{lang|en|it is raining}} "umuulan") o sa mga sugnay na nag-uulat (hal. {{lang|en|there are many cars on the street}} "maraming kotse sa kalsada").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=1365-1370}} Nabubuo ang [[pag-unawa (lingguwistika)|pag-unawa]] sa pamamagitan ng mga deiktikong panghalip tulad ng [[anapora]], halimbawa ang mga pangungusap na {{lang|en|that is exactly what I mean}} ("yan nga yung ibig sabihin ko"), kung saan tumutukoy ang {{lang|en|that}} bilang panghalip sa isang bagay na parehong alam ng mga nag-uusap, at {{lang|en|he then went home}} ("umuwi siya pagkatapos"), kung saan ginagamit naman ang {{lang|en|then}} bilang senyas ng pag-usad sa isang kinukuwentong salaysay.{{sfn|Halliday|Hasan|1976}} Ginagamit din ang mga [[panandang pandiskurso]] kagaya ng mga salitang {{lang|en|oh}}, {{lang|en|so}}, at {{lang|en|well}} upang isenyas ang pag-usad ng mga ideya sa mga pangungusap at makatulong pa nang husto sa pag-unawa. Madalas una ito sa mga pangungusap. Ginagamit rin ang mga ito upang isenyas ang [[paninindigan (lingguwistika)|paninindigan]], kung saan pinoposisyon ng mga mananalita ang kanilang paninindigan ukol sa pinag-uusapan kagaya ng sa {{lang|en|no way, is that true?}} ("weh? di nga?") o {{lang|en|oh boy, I am hungry!}} ("haynaku, gutom na ko!"). Bagamat karaniwan itong katangian ng impormal at pasalitang [[rehistro (lingguwistika)|rehistro]] ng wikang Ingles, ginagamit rin ito sa pormal at pasulat na rehistro ng wika.{{sfn|Schiffrin|1988}} == Bokabularyo == Nasa 170,000 salita ang nakatala sa ''[[Oxford English Dictionary]]'' na nilathala noong 1989, na aabot nang 220,000 salita kung isasama pati mga laos na'ng salita. Lagpas kalahati ang pangngalan, 1/4 ang pang-uri, at 1/7 naman ang pandiwa.<ref>{{cite web |url=https://en.oxforddictionaries.com/explore/how-many-words-are-there-in-the-english-language |title=How many words are there in the English language? |trans-title=Gaano karami ang mga salita sa wikang Ingles?|lang=en|website=Oxford Dictionaries|archive-date=9 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170909203258/https://en.oxforddictionaries.com/explore/how-many-words-are-there-in-the-english-language |url-status=dead}}</ref> Ayon naman sa isang pagtataya, nasa isang milyong salita ang meron sa wika kung isasama pati mga [[salitang maagham]], salitang may [[panlapi|unlapi at hulapi]], mga [[hiram na salita]] na may limitadong paggamit, mga teknikal na [[akronimo]], at iba pa.{{sfn|Algeo|1999}} === Pagbuo ng salita === Nakakabuo ng mga bagong salita ang wikang Ingles sa samu't saring paraan: paglilipat (paggamit ng salita sa ibang konteksto, hal. pangngalan na ginagamit bilang pandiwa) at pagsasama (pagbuo ng salita gamit ang ibang salita, hal. {{lang|en|homesick}} na kombinasyon ng {{lang|en|home}} ("tahanan") at {{lang|en|sick}} ("sakit") upang mangahulugang "nami-miss ang tahanan").{{sfn|Crystal|2003b|p=129}}{{sfn|Algeo|1999}}{{sfn|Kastovsky|2006}} Madalas din makabuo ang wikang Ingles gamit ng mga [[neolohismo]] na nakabase sa mga ugat na Latin o Griyego. Isa ring paraan para makabuo ng mga salita ang akronimo tulad halimbawa ng mga salitang {{lang|en|laser}} at {{lang|en|scuba}}.{{sfn|Crystal|2003b|pp=120–121}} === Pinagmulan === {{Pie chart |caption=Mga salitang Ingles batay sa pinagmulang wika<ref name="Finkenstaedt1973" /><ref>{{cite web |url=http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutenglish/proportion |title=What is the proportion of English words of French, Latin, or Germanic origin? |trans-title=Ano ang proporsiyon ng mga salitang Ingles na may Pranses, Latin, o Hermanikong pinagmulan?|lang=en|publisher=Oxford University Press |date=2008 |website=Ask the experts |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817153021/http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutenglish/proportion |archive-date=17 August 2008}}</ref> |value1=28.30 |label1=Pranses, kabilang ang Anglo-Normando |value2=28.24 |label2=Latin, kabilang ang mga maagham at teknikal na hiram |value3=25 |label3=Hermaniko (Lumang Ingles, Lumang Nordiko, Olandes) |value4=5.32 |label4=Griyego |value5=4.03 |label5=Di alam |value6=3.28 |label6=Mula sa pangngalang pantangi |other=Ibang wika }} Madalas manghiram ang wikang Ingles ng mga salita sa ibang wika sa malaking bahagi ng kasaysayan nito.{{sfn|Denning|Kessler|Leben|2007|p=7}} Nananatili pa ring nagmula sa Kanlurang Hermaniko ang karamihan sa mga pinakaginagamit na salita sa wika gayundin sa pangunahing bokabularyo nito.{{sfn|Nation|2001|p=265}}{{sfn|Algeo|1999}} Maraming mga pangungusap na mabubuo nang walang hiram na salita, ngunit imposible nang walang bokabularyong Anglo-Sahon.<ref>{{cite book |last1=Solodow |first1=Joseph |title=Latin Alive: The Survival of Latin in English and the Romance Languages|trans-title=Buhay ang Latin: Ang Pananatili ng Latin sa Ingles at mga wikang Romanse|lang=en| |url=https://books.google.com/books?id=2OfV9NZxH68C |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |page=196 |isbn=978-0-521-51575-7}}</ref> Sa mga rehistro ng wikang Ingles, karaniwang ginagamit ang bokabularyong Anglo-Sahon sa mga usapang pambata habang mas gumagamjt naman ng mga hiram na salitang mula sa Latin ang mga mas pormal na pagsusulat sa abogasya, akademya, at agham.{{sfn|Crystal|2003b|pp=124–127}}{{sfn|Algeo|1999|pp=80–81}} Dahil sa haba ng interaksyon ng wikang Pranses sa wikang Ingles, marami sa mga salitang Ingles ang nagmula sa wikang Latin at Pranses. Tinatayang nasa 28% ng kabuuang dami ng mga salitang Ingles ang nagmula sa Pranses,{{sfn|Gottlieb|2006|p=196}} habang 20% naman ang sa wikang Latin.{{sfn|Burnley|1992|pp=409–499}} Nagmula rin ang marami sa mga salitang Latin mula sa wikang Griyego, na nananatili pa rin magpahanggang ngayon.{{sfn|Romaine|1999|p=4}} Samantala, nagmula naman ang mga salitang hiniram sa Lumang Nordiko mula noong ika-8 hanggang ika-11 siglo, sa panahon ng mga Nordiko sa Inglatera.{{sfn|Denning|Kessler|Leben|2007}}{{sfn|Kastovsky|1992|pp=320, 332}} === Impluwensiya sa ibang wika === [[File:Spanglish sign for mecanic.jpg|thumb|Paskil na nakasulat sa [[wikang Kastila ng Estados Unidos]], na gumagamit ng salitang Ingles na {{lang|en|free}} ("libre") imbes na sa katumbas nito sa wikang Kastila {{lang|es|gratis}}.]] Matindi ang impluwensiya ng wikang Ingles sa ibang mga wika.{{sfn|Gottlieb|2006|p=196}}{{sfn|Brutt-Griffler|2006|p=692}} Karaniwang tinuturong dahilan ang pagiging ''[[lingua franca]]'' nito, ang napakaraming aklat at pelikulang ginawa sa wikang Ingles, gayundin sa opinyon sa mga tao ukol sa pag-unawa sa naturang wika.{{sfn|Gottlieb|2006|p=197}} Karaniwang nanghihiram sa Amerikanong Ingles ang maraming mga wika.{{sfn|Gottlieb|2006|p=198}} Direkta itong hinihiram bilang [[kalke]] sa ibang mga wika kagaya ng sa [[wikang Tsino]], o di kaya'y tinutumbasan batay sa tunog kagaya ng sa [[wikang Hapón]].{{sfn|Gottlieb|2006|p=202}} == Talababa == {{notelist}} == Sanggunian == {{reflist}} === Pinagkunan === <!-- The entries in this bibliography are in alphabetical order. Comments show the names of named references. --> {{refbegin|30em}} <!-- AartsHaegeman2006 -->* {{cite book |first1=Bas |last1=Aarts |first2=Liliane |last2=Haegeman |date=2006 |chapter=English Word classes and Phrases |trans-chapter=Mga klase ng salita at parirala sa Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Handbook sa Lingguwistikang Ingles|lang=en|editor1-last=Aarts |editor1-first=Bas |editor2-first=April |editor2-last=McMahon |publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- AbercrombieDaniels2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04878-1 |chapter=Spelling Reform Proposals: English |trans-chapter=Mga Mungkahing Reporma sa Pagbaybay: Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Abercrombie |first1=D. |last2=Daniels |first2=P. T. |pages=72–75 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- AitkenMcArthur1979 -->* {{cite book |editor1-last=Aitken |editor1-first=A. J. |editor2-last=McArthur |editor2-first=Tom |date=1979 |title=Languages of Scotland|lang=en|trans-title=Mga Wika ng Eskosya |location=Edinburgh, Reyno Unido |publisher=Chambers |series=Occasional paper – Association for Scottish Literary Studies |volume=4 |isbn=978-0-550-20261-1}} <!-- Alcaraz-ArizaNavarro2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02351-8 |chapter=Medicine: Use of English|trans-chapter=Medisina: Paggamit sa Ingles|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Alcaraz Ariza |first1=M. Á. |last2=Navarro |first2=F. |pages=752–759 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ammon2006 -->* {{cite journal |last=Ammon |first=Ulrich |s2cid=142692741 |title=Language Conflicts in the European Union: On finding a politically acceptable and practicable solution for EU institutions that satisfies diverging interests|trans-title=Mga Hidwaan sa Wika sa Unyong Europeo: Ukol sa paghahanap sa isang politikal na pagsang-ayon at praktikal na solusyon para sa mga institusyon ng EU nang nagagampanan ang mga nagkakaibang interes|lang=en|journal=International Journal of Applied Linguistics |volume=16 |issue=3 |pages=319–338 |date=2006 |doi=10.1111/j.1473-4192.2006.00121.x |s2cid-access=free |via=DYLAN project |url=http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102074109/http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |archive-date=2 January 2011}} <!-- Ammon2008 -->* {{cite book |last=Ammon |first=Ulrich |chapter=Pluricentric and Divided Languages |lang=en|trans-chapter=Mga Plurisentro at Nakahating Wika|editor1-last=Ammon |editor1-first=Ulrich N. |editor2-last=Dittmar |editor2-first=Norbert |editor3-last=Mattheier |editor3-first=Klaus J. |display-editors=3 |editor4-last=Trudgill |editor4-first=Peter |title=Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society |trans-title=Sosyolingguwistika: Pandaigdigang Handbook ng Agham ng Wika at Lipunan|volume=2 |date=2008 |edition=2nd |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-019425-8 |series=Handbooks of Linguistics and Communication Science}} <!-- Annamalai2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04611-3 |chapter=India: Language Situation |lang=en|trans-chapter=India: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Annamalai |first1=E. |pages=610–613 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Australian Bureau of Statistics2013 official census of Australia -->* {{cite web |author=Australian Bureau of Statistics |title=2011 Census QuickStats: Australia|trans-title=QuickStats sa Senso ng 2011: Australia |lang=en|date=28 March 2013 |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106221006/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |archive-date=6 November 2015}} <!-- Bailey2001 -->* {{cite book |last=Bailey |first=Guy |chapter=The relationship between African American and White Vernaculars|trans-chapter=Ang kaugnayan ng Aprikanong Amerikano at Puting Bernakular|editor-last=Lanehart |editor-first=Sonja L. |title=Sociocultural and historical contexts of African American English |trans-title=Sosyokultural at historikal na konteksto ng Aprikanong Amerikanong Ingles|url=https://archive.org/details/socioculturalhis00lane |url-access=limited |date=2001 |pages=[https://archive.org/details/socioculturalhis00lane/page/n71 53]–84 |publisher=John Benjamins |lang=en|series=Varieties of English around the World |isbn=978-1-58811-046-6}} <!-- Bailey1997 -->* {{cite book |last=Bailey |first=G. |date=1997 |chapter=When did southern American English begin|trans-chapter=Kailan nagsimula ang katimugang Amerikanong Ingles|chapter-url=https://books.google.com/books?id=zvFtOr5_BZAC&pg=PA255 |title=Englishes around the world|trans-title=Mga Ingles sa iba't-ibang panig ng mundo|lang=en|pages=255–275 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=John Benjamins |isbn=9789027248763}} <!-- Bao2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04257-7 |chapter=Variation in Nonnative Varieties of English |trans-chapter=Baryasyon sa mga hindi Katutubong Barayti ng Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Bao |first1=Z. |pages=377–380 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Barry1982 -->* {{cite book |last=Barry |first=Michael V. |chapter=English in Ireland |trans-chapter=Ingles sa Irlanda|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=84–134 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- BaughCable2002 -->* {{cite book |last1=Baugh |first1=Albert C. |last2=Cable |first2=Thomas |title=A History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles|edition=5|lang=en |publisher=Longman |date=2002 |isbn=978-0-13-015166-7 |url=https://archive.org/details/historyofenglish02baug}} <!-- Bazelmans2009 -->* {{cite book |last=Bazelmans |first=Jos |chapter=The Early-Medieval Use of Ethnic Names from Classical Antiquity: the Case of the Frisians |trans-chapter=Ang Maagang Medyebal na Paggamit sa mga Etnikong Pangalan mula sa Klasikong Antigong Panahon: ang Kaso ng mga Prisyano|pages=321–338 |editor-last1=Derks |editor-first1=Ton |editor-last2=Roymans |editor-first2=Nico |title=Ethnic Constructs in Antiquity: The Role of Power and Tradition|trans-title=Mga Etnikong Gawa sa Antigong Panahon: Ang Gampanin ng Kapangyarihan at Tradisyon|lang=en|publisher=Amsterdam University Press |series=Amsterdam Archaeological Studies |volume=13 |date=2009 |isbn=978-90-485-0791-7 |jstor=j.ctt46n1n2.1 |jstor-access=free}} <!-- Bermudez-OteroMcMahon2006 -->* {{cite encyclopedia |last1=Bermúdez-Otero |first1=Ricardo |first2=April |last2=McMahon |date=2006 |title=English phonology and morphology |trans-title=Ponolohiya at morpolohiya ng Ingles|lang=en|editor-first=Bas |editor-last=Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |encyclopedia=The Handbook of English Linguistics |location=Oxford |publisher=Wiley–Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2 |doi=10.1002/9780470753002.ch17 |series=Blackwell Handbooks in Linguistics |pages=382–410}} <!-- BlenchSpriggs1999 -->* {{cite book |last1=Blench |first1=R. |last2=Spriggs |first2=Matthew |title=Archaeology and Language: Correlating Archaeological and Linguistic Hypotheses|trans-title=Arkeolohiya at Wika: Pagsasama sa mga Arkeolohiko at Lingguwistikong Palagay|lang=en|pages=285–286 |date=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-11761-6 |url=https://books.google.com/books?id=DWMHhfXxLaIC&pg=PA286}} * {{cite book |editor-last=Blake |editor-first=Norman |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=2|publisher=Cambridge University Press |date=1992 |doi=10.1017/CHOL9780521264754.003 |isbn=978-1-139-05553-6}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Blake |year=1992 |pages=23–154}} <!-- Boberg2010 -->* {{cite book |last=Boberg |first=Charles |author-link=Charles Boberg |date=2010 |title=The English language in Canada: Status, history and comparative analysis|url=https://archive.org/details/englishlanguagei0000bobe |trans-title=Ang Wikang Ingles sa Kanada: Katayuan, kasaysayan, at pagsusuring komparatibo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-49144-0 |series=Studies in English Language}} <!-- BosworthToller1921 -->* {{cite web |last1=Bosworth |first1=Joseph |author-link1=Joseph Bosworth|last2=Toller |first2=T. Northcote |title=Engla land |work=[[An Anglo-Saxon Dictionary]] (Online)|lang=en |date=1921 |url=http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |publisher=[[Charles University]] |archive-date=21 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221212612/http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |url-status=live}} <!-- BrintonBrinton2010 -->* {{cite book |last1=Brinton |first1=Laurel J. |last2=Brinton |first2=Donna M. |date=2010 |title=The linguistic structure of modern English |trans-title=Ang lingguwistikong estraktura ng modernong Ingles|lang=en|publisher=John Benjamins |isbn=978-90-272-8824-0 |url=https://benjamins.com/#catalog/books/z.156/main}} <!-- Brutt-Griffler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00644-1 |chapter=Languages of Wider Communication|trans-chapter=Mga Wika ng mas Malawak na Komunikasyon|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Brutt-Griffler |first1=J. |pages=690–697 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Burridge2010 -->* {{cite book |last=Burridge |first=Kate |chapter=English in Australia|trans-chapter=Ingles sa Australia|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|lang=en|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142 |url-access=limited |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-62264-6 |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142/page/n154 132]–151}} <!-- Campbell1959 -->* {{cite book |last=Campbell |first=Alistair |author-link=Alistair Campbell|title=Old English Grammar|url=https://archive.org/details/oldenglishgramma0000camp_o0r3 |trans-title=Balarila ng Lumang Ingles |location=Oxford, Inglatera |publisher=[[Oxford University Press]] |date=1983 |orig-date=1959|lang=en |isbn=978-0-19-811943-2 |ref={{sfnref|Campbell|1959}}}} <!-- CarrHoneybone2007 -->* {{cite journal |last1=Carr |first1=Philip |last2=Honeybone |first2=Patrick |date=2007 |title=English phonology and linguistic theory: an introduction to issues, and to 'Issues in English Phonology'|trans-title=Ponolohiya at lingguwistikong teorya ng Ingles: panimula sa mga isyu, at sa 'Mga Isyu sa Ponolohiya ng Ingles'|lang=en|journal=Language Sciences |volume=29 |issue=2 |pages=117–153 |doi=10.1016/j.langsci.2006.12.018}} <!-- Cassidy1982 -->* {{cite book |last=Cassidy |first=Frederic G. |chapter=Geographical Variation of English in the United States|lang=en|trans-chapter=Heograpikong Baryasyon ng Ingles sa Estados Unidos|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=177–210 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Cercignani1981 -->* {{cite book |last=Cercignani |first=Fausto |title=Shakespeare's works and Elizabethan pronunciation|trans-title=Mga gawa ni Shakespeare at ang Isabel na pagbigkas|lang=en|date=1981 |publisher=Clarendon |url=https://books.google.com/books?id=_JBlAAAAMAAJ |jstor=3728688 |isbn=978-0-19-811937-1}} <!-- Clark2013 -->* {{cite book |first1=Urszula |last1=Clark |first2=Esther |last2=Asprey |date=2013 |title=West Midlands English: Birmingham and the Black Country|trans-title=Ingles ng Kanlurang Midlands: Birmingham at ang Black Country|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-4169-7}} <!-- CollingwoodMyres1936 -->* {{cite book |last1=Collingwood |first1=Robin George |author-link=R. G. Collingwood |last2=Myres |first2=J. N. L. |chapter=The Sources for the period: Angles, Saxons, and Jutes on the Continent |trans-chapter=Ang mga Pinagmulan para sa panahon: Mga Anglo, Saxon, at Jute sa Kontinente|title=Roman Britain and the English Settlements|trans-title=Romanong Britanya at ang mga Tirahang Ingles|volume=5 |publisher=Clarendon |location=Oxford, Inglatera|lang=en|date=1936 |lccn=37002621 |jstor=2143838}} * {{cite book |last=Cohen |first=Antonie |title=The Phonemes of English: A Phonemic Study of the Vowels and Consonants of Standard English |trans-title=Ang mga Ponema ng Ingles: Isang Ponemikong Pag-aaral sa mga Patinig at Katinig ng Pamantayang Ingles|lang=en|publisher=Springer |date=2012 |orig-date=1952 |isbn=978-94-010-2969-8}} <!-- CollinsMees2003 -->* {{cite book |last1=Collins |first1=Beverley |last2=Mees |first2=Inger M. |year=2003 |orig-date=1981 |title=The Phonetics of English and Dutch|trans-title=Ang Ponetika ng Ingles at Olandes |edition=5 |place=Leiden, Olanda|lang=en |publisher=Brill |isbn=978-90-04-10340-5}} <!-- Connell2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01655-2 |title=Nigeria: Language Situation|trans-title=Nigeria: Sitwasyon sa Wika|lang=en|encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Connell |first1=B. A. |pages=635–637 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- ConradRubal-Lopez1996 -->* {{cite book |last1=Conrad |first1=Andrew W. |last2=Rubal-Lopez |first2=Alma |title=Post-Imperial English: Status Change in Former British and American Colonies, 1940–1990|trans-title=Imperyong Ingles: Pagbabago sa Katayuan sa mga Dating Kolonya ng Britanya at Amerika, 1940–1990|lang=en|date=1996 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-087218-7 |url=http://www.degruyter.com/viewbooktoc/product/143492 |page=261 |url-access=subscription}} * {{cite book |last=Cruttenden |first=Alan |date=2014 |title=Gimson's Pronunciation of English|trans-title=Pagbigkas sa Ingles ng Gimson|edition=8 |lang=en|publisher=Routledge |isbn=978-1-4441-8309-2}} <!-- CrystalLanguageDeath2002 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9781139106856 |title=Language Death |url=https://archive.org/details/languagedeath0000crys |trans-title=Pagkamatay ng Wika|lang=en|date=2000 |last=Crystal |first=David |isbn=978-0-521-65321-3}} <!-- CrystalGlobalLanguage2003a -->* {{Cite book |last=Crystal |first=David |title=English as a Global Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|author-link=David Crystal |edition=2 |publisher=Cambridge University Press |page=69 |date=2003a |url=https://books.google.com/books?id=d6jPAKxTHRYC |isbn=978-0-521-53032-3}} <!-- CrystalEncyclopedia2003b -->* {{cite book |last=Crystal |first=David |title=Cambridge Encyclopedia of the English Language|trans-title=Ensiklopediya ng Cambridge ukol sa Wikang Ingles|author-link=David Crystal |edition=2|lang=en |publisher=Cambridge University Press |date=2003b |isbn=978-0-521-53033-0 |url=https://books.google.com/books?id=A3b3ngEACAAJ}} <!-- CrystalSubcontinent2004b -->* {{cite news |last=Crystal |first=David |title=Subcontinent Raises Its Voice|trans-title=Itinaas ng Subkontinente ang Kanyang Boses|lang=en|year=2004 |url=https://www.theguardian.com/education/2004/nov/19/tefl |newspaper=The Guardian |archive-date=17 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080417171455/http://education.guardian.co.uk/tefl/story/0,,1355064,00.html |url-status=live}} <!-- DanielsBright1996 -->* {{cite book |editor1-last=Daniels |editor1-first=Peter T. |editor2-last=Bright |editor2-first=William |title=The World's Writing Systems|trans-title=Ang mga Sistema ng Oagsulat ng Mundo|lang=en|url=https://books.google.com/books?id=621jAAAAMAAJ |date=1996 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-507993-7}} <!-- Dehaene2009 -->* {{cite book |last=Dehaene |first=Stanislas |title=Reading in the Brain: The Science and Evolution of a Human Invention|trans-title=Pagbabasa sa Utak: Ang Agham at Ebolusyon ng isang Imbensiyon ng Tao|lang=en|date=2009 |publisher=Viking |isbn=978-0-670-02110-9 |url=https://books.google.com/books?id=6Z2hjwEACAAJ}} <!-- DenningKesslerLeben2007 -->* {{cite book |last1=Denning |first1=Keith |last2=Kessler |first2=Brett |last3=Leben |first3=William Ronald |title=English Vocabulary Elements|trans-title=Mga Elemento sa Bokabularyo ng Ingles|lang=en|date=17 February 2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-516803-7 |url=https://books.google.com/books?id=jz76l9RAccQC}} <!-- Deumert2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01294-3 |chapter=Migration and Language |trans-chapter=Migrasyon at Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Deumert |first1=A. |pages=129–133 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Dixon 1982 -->* {{cite journal |last=Dixon |first=R. M. W. |date=1982 |title=The grammar of English phrasal verbs|url=https://archive.org/details/australian-journal-of-linguistics_1982-06_2_1/page/1 |trans-title=Ang balarila ng mga pariralang pandiwa ng Ingles|lang=en|journal=Australian Journal of Linguistics |volume=2 |issue=1 |doi=10.1080/07268608208599280 |pages=1–42}} <!-- Donoghue2008 -->* {{cite book |last=Donoghue |first=D. |title=Old English Literature: A Short Introduction|url=https://archive.org/details/oldenglishlitera0000dono |trans-title=Panitikan ng Lumang Ingles: Maikling Panimula|lang=en|publisher=Wiley |date=2008 |isbn=978-0-631-23486-9 |doi=10.1002/9780470776025 |editor-last=Donoghue |editor-first=Daniel}} <!-- Durrell2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02189-1 |chapter=Germanic Languages|trans-chapter=Mga Wikang Hermaniko |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Durrell |first1=M. |pages=53–55 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Eagleson1982 -->* {{cite book |last=Eagleson |first=Robert D. |chapter=English in Australia and New Zealand|trans-chapter=Ingles sa Australia at Nueva Selanda|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=415–438 |isbn=978-3-12-533872-2 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press}} <!-- Ethnologue -->* {{cite web |url=http://www.ethnologue.com/statistics/size |title=Summary by language size|trans-title=Buod batay sa laki ng wika |lang=en|website=Ethnologue: Languages of the World |ref={{harvid|Ethnologue|2010}} |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226040016/https://www.ethnologue.com/statistics/size |url-status=live}} <!-- European Commission2012 -->* {{cite report |publisher=European Commission |title=Special Eurobarometer 386: Europeans and Their Languages|trans-title=Mga Natatanging Eurobarometer 386: Mga Europeo at ang Kanilang Wika|lang=en|date=June 2012 |series=Eurobarometer Special Surveys |url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106183351/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |archive-date=6 January 2016 |ref={{sfnref|European Commission|2012}}}} <!--FasoldConnor-Linton2014 -->* {{cite book |editor1-last=Fasold |editor1-first=Ralph W. |editor2-last=Connor-Linton |editor2-first=Jeffrey |title=An Introduction to Language and Linguistics|trans-title=Panimula sa Wika at Lingguwistika |edition=2|lang=en|date=2014 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-06185-5}} * {{cite journal |last1=Flemming |first1=Edward |last2=Johnson |first2=Stephanie |year=2007 |title=''Rosa's roses'': reduced vowels in American English |trans-title=''Mga rosas ni Rosa'': pagbawas sa mga patinig sa Amerikanong Ingles|lang=en|journal=[[Journal of the International Phonetic Association]] |volume=37 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1017/S0025100306002817 |url=http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |citeseerx=10.1.1.536.1989 |s2cid=145535175 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919182406/http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |url-status=live}} <!-- Giegerich1992 -->* {{cite book |title=English Phonology: An Introduction|url=https://archive.org/details/englishphonology0000gieg|trans-title=Ponolohiya ng Ingles: Panimula|lang=en |first=Heinz J. |last=Giegerich |publisher=Cambridge University Press |date=1992 |isbn=978-0-521-33603-1 |series=Cambridge Textbooks in Linguistics}} <!-- Gneuss2013 -->* {{cite book |last=Gneuss |first=Helmut |chapter=The Old English Language|lang=en|trans-chapter=Ang Lumang Wikang Ingles |editor1-last=Godden |editor1-first=Malcolm |editor2-last=Lapidge |editor2-first=Michael |date=2013 |title=Cambridge Companion to Old English Literature|url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc |trans-title=Pantulong ng Cambridge ukol sa Panitikan ng Lumang Ingles|edition=2 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-15402-4 |pages=[https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc/page/18 19]–49}} <!-- Görlach1991 -->* {{cite book |last=Görlach |first=Manfred |title=Introduction to Early Modern English|lang=en|trans-title=Panimula sa Maagang Modernong Ingles|date=1991 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-32529-5}} <!-- Gordin2015 -->* {{cite magazine |last=Gordin |first=Michael D. |title=Absolute English|trans-title=Ingles Lamang|lang=en |url=http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |magazine=[[Aeon (digital magazine)|Aeon]] |date=4 February 2015 |archive-date=7 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207162247/http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |url-status=dead}} <!-- GordonCampbellHay et al.2004 -->* {{cite book |last1=Gordon |first1=Elizabeth |last2=Campbell |first2=Lyle |last3=Hay |first3=Jennifer |last4=Maclagan |first4=Margaret |last5=Sudbury |first5=Angela |last6=Trudgill |first6=Peter |author-link6=Peter Trudgill |date=2004 |title=New Zealand English: its origins and evolution|url=https://archive.org/details/newzealandenglis0000unse_b8r3 |trans-title=Ingles ng Nueva Selanda : mga pinagmulan at ebolusyon nito|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-10895-9 |series=Studies in English Language |ref={{sfnref|Gordon|Campbell|Hay et al.|2004}}}} <!-- Gottlieb2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04455-2 |chapter=Linguistic Influence|trans-chapter=Impluwensiya ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Gottlieb |first1=H. |pages=196–206 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Graddol2006 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next: Why global English may mean the end of 'English as a Foreign Language'|trans-title=Susunod Ingles: Bakit maaaring matapos ang 'Ingles bilang Banyagang Wika' dahil sa pandaigdigang Ingles|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |lang=en|date=2006 |publisher=The British Council |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042939/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- Graddol2010 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next India: The future of English in India |trans-title=Susunod Ingles sa India: Ang hinaharap ng Ingles sa India|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf|lang=en |date=2010 |publisher=The British Council |isbn=978-0-86355-627-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042654/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- GraddolLeithSwann et al.2007 -->* {{cite book |editor1-last=Graddol |editor1-first=David |editor2-last=Leith |editor2-first=Dick |editor3-last=Swann |editor3-first=Joan |editor4-last=Rhys |editor4-first=Martin |editor5-last=Gillen |editor5-first=Julia |title=Changing English |trans-title=Nagbabagong Ingles|lang=en|url=http://www.routledge.com/books/details/9780415376792/ |date=2007 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-37679-2 |ref={{sfnref|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}}} <!--Green2002 -->* {{cite book |last=Green |first=Lisa J. |date=2002 |title=African American English: a linguistic introduction |trans-title=Ingles ng Aprikanong Amerikano: panimula sa wika|lang=en|url=https://archive.org/details/isbn_9780521891387 |url-access=registration |publisher=Cambridge University Press}} <!-- Greenbaum -->* {{cite book |last1=Greenbaum |first1=S. |last2=Nelson |first2=G. |title=An introduction to English grammar |trans-title=Panimula sa balarila ng Ingles|lang=en|date=2002 |edition=2|publisher=Longman |isbn=978-0-582-43741-8}} <!-- Halliday & Hasan 1976 -->* {{cite book |last1=Halliday |first1=M. A. K. |last2=Hasan |first2=Ruqaiya |date=1976 |title=Cohesion in English |url=https://archive.org/details/cohesioninenglis0000hall |trans-title=Pagkakaisa sa Ingles|lang=en |publisher=Pearson |isbn=978-0-582-55041-4}} <!-- Harbert2006 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9780511755071 |title=The Germanic Languages |trans-title=Mga Wikang Hermaniko|lang=en|date=2006 |last1=Harbert |first1=Wayne |isbn=978-0-521-80825-5}} <!-- Hickey 2007 -->* {{cite book |last=Hickey |first=R. |date=2007 |title=Irish English: History and present-day forms |url=https://archive.org/details/irishenglishhist0000hick |trans-title=Ingles ng Irlanda: Kasaysayan at mga kasalukuyang anyo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-85299-9}} <!-- Hogg1992 -->* {{cite book |date=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European|trans-title=Ang Lugar ng Ingles sa Hermaniko at Indo-Europeo|lang=en |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|volume=1|editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-26474-7}} ** {{Harvc |last=Bammesberger |first=Alfred |year=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European |url=https://books.google.com/books?id=Y83EPUUWnQkC&pg=PA26 |in=Hogg |pages=26–66}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=67–168 |id={{sfnref|Hogg|1992a}}}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Semantics and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=290–408}} ** {{Harvc |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Old English Dialects |in=Hogg |year=1992 |pages=409–451}} <!-- HoggDenison2006 -->* {{cite book |editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |editor-last2=Denison |editor-first2=David |title=A History of the English language |publisher=Cambridge University Press |date=2006 |isbn=978-0-521-71799-1}} ** {{Harvc |last=Crystal |first=David |chapter=English worldwide |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=420–439}} ** {{Harvc |last=Fischer |first=Olga |last2=van der Wurff |first2=Wim |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |chapter=Syntax |pages=109–198}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |last2=Denison |first2=David |in=Hogg |in2=Denison |chapter=Overview |pages=1–30 |year=2006 |id={{sfnref|Hogg|Denison|2006a}}}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=English in Britain |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=352–383}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Vocabulary |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=199–270}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=43–108}} ** {{Harvc |last=Nevalainen |first=Terttu |last2=Tieken-Boon van Ostade |first2=Ingrid |chapter=Standardization |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=271–311}} <!--How English evolved into a global language -->* {{cite news |title=How English evolved into a global language |trans-title=Paano naging pandaigdigang wika ang Ingles|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |date=20 December 2010 |work=BBC News |lang=en |ref={{harvid|How English evolved into a global language|2010}} |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925173407/http://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |url-status=live}} <!-- HuddlestonPullum2002 -->* {{cite book |last1=Huddleston |first1=Rodney |last2=Pullum |first2=Geoffrey K. |title=Cambridge Grammar of the English Language |date=2002 |publisher=Cambridge University Press |trans-title=Balarila ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|isbn=978-0-521-43146-0 |url=http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/languages-linguistics/grammar-and-syntax/cambridge-grammar-english-language}} <!-- Hughes & Trudgill 1996 -->* {{cite book |first1=Arthur |last1=Hughes |last2=Trudgill |first2=Peter |author-link2=Peter Trudgill |date=1996 |title=English Accents and Dialects |trans-title=Mga Asento at Dayalekto ng Ingles|lang=en|edition=3 |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-61445-7}} <!-- International Civil Aviation Organization -->* {{cite web |title=Personnel Licensing FAQ |trans-title=Mga Madalas Itanong sa Personal na Lisensiya|lang=en|url=http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |publisher=International Civil Aviation Organization – Air Navigation Bureau |date=2011 |at=In which languages does a licence holder need to demonstrate proficiency? |quote=Controllers working on stations serving designated airports and routes used by international air services shall demonstrate language proficiency in English as well as in any other language(s) used by the station on the ground. |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220003044/http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |url-status=live |ref={{sfnref|International Civil Aviation Organization|2011}}}} <!-- International Maritime Organization2011 -->* {{cite web |publisher=International Maritime Organization |title=IMO Standard Marine Communication Phrases|lang=en|trans-title=Pamantayang Parirala sa Komunikasyon sa Dagat ng IMO|date=2011 |url=http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |archive-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111003233938/http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |url-status=dead |ref={{sfnref|International Maritime Organization|2011}}}} <!-- International Phonetics Association1999 -->* {{Cite book |publisher=[[International Phonetic Association]], Cambridge University Press |author-link=International Phonetic Association |date=1999 |title=Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet |trans-title=Handbook ng Pandaigdigang Ponetikong Asosasyon: Gabay sa paggamit sa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto|lang=en|isbn=978-0-521-65236-0 |ref={{sfnref|International Phonetic Association|1999}}}} <!-- Jambor2007 -->* {{cite journal |last=Jambor |first=Paul Z. |title=English Language Imperialism: Points of View|lang=en|trans-title=Imperyalismo ng Wikang Ingles: Mga Pananaw|journal=Journal of English as an International Language |date=2007 |volume=2 |pages=103–123 |url=https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |archive-date=11 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211184023/https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |url-status=live}} <!-- Jespersen 2007 -->* {{cite book |last=Jespersen |first=Otto |title=The Philosophy of Grammar |chapter=Case: The number of English cases|lang=en|trans-title=Ang Pilosopiya ng Balarila|trans-chapter=Kaso: Ang bilang ng mga kaso sa Ingles|publisher=Routledge |orig-date=1924 |date=2007}} <!-- Kachru2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00645-3 |title=English: World Englishes|trans-title=Ingles: Mga Ingles ng Mundo|lang=en |encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Kachru |first1=B. |pages=195–202 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- KönigvanderAuwera1994 -->* {{cite book |editor-last=König |editor-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/ |jstor=4176538}} <!-- König 1994 -->* {{cite book |last=König |first=Ekkehard |chapter=English |pages=532–562 |editor1-last=König |editor1-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |chapter-url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/}} <!-- Labov 1972 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |author-link=William Labov |date=1972 |title=Sociolinguistic patterns|trans-title=Mga patern sa sosyolingguwistika|lang=en|publisher=University of Pennsylvania Press |chapter=The Social Stratification of (r) in New York City Department Stores|trans-chapter=Ang Panlipunang Pagsasagrupo sa (r) sa mga Pamilihan ng Lungsod ng New York|pages=168–178 |doi=10.1007/978-1-349-25582-5_14 |isbn=978-0-333-61180-7 |s2cid=107967883}} <!-- Labov 2012 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |date=2012 |title=Dialect Diversity in America: The Politics of Language Change |url=https://archive.org/details/dialectdiversity0000labo |trans-title=Dibersidad ng Dayalekto sa Amerika: Sng Politika ng Pagbabago ng Wika|lang=en|publisher=University of Virginia Press |chapter=About Language and Language Change|trans-chapter=Ukol sa Wika at Pagbabago ng Wika|isbn=978-0-8139-3327-6}} <!-- Lanham 1982 -->* {{cite book |last=Lanham |first=L. W. |chapter=English in South Africa |trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=324–352 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Lass2000 -->* {{cite book |editor-first=Roger |editor-last=Lass |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge |lang=en|volume=3 |publisher=Cambridge University Press |date=2000}} ** {{Harvc |in=Lass |date=2000 |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |year=2000 |pages=56–186 |id={{sfnref|Lass|2000a}}}} <!-- Lass 2002 -->* {{citation |last=Lass |first=Roger |chapter=South African English|trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor-last=Mesthrie |editor-first=Rajend |date=2002 |title=Language in South Africa|trans-title=Wika sa Timog Aprika|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-79105-2}} <!-- Lawler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04573-9 |chapter=Punctuation |trans-chapter=Bantas|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lawler |first1=J. |pages=290–291 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Lawton 1982 -->* {{cite book |last=Lawton |first=David L. |chapter=English in the Caribbean|trans-chapter=Ingles sa Karibe |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=251–280 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Leech 2006 -->* {{cite book |last=Leech |first=G. N. |author-link=Geoffrey Leech |date=2006 |title=A glossary of English grammar |url=https://archive.org/details/glossaryofenglis0000leec |trans-title=Glosaryo ng balarila ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-2406-6}} <!-- LeechHundtMairSmith2009 -->* {{cite book |url=http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |last1=Leech |first1=Geoffrey |last2=Hundt |first2=Marianne |last3=Mair |first3=Christian |last4=Smith |first4=Nicholas |title=Change in contemporary English: a grammatical study|trans-title=Pagbabago sa kontemporaryong Ingles: gramatikao na pag-aaral|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86722-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140536/http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |archive-date=2 April 2015 |url-status=live}} <!-- LevineCrocket1966 -->* {{cite journal |last1=Levine |first1=L. |last2=Crockett |first2=H. J. |date=1966 |title=Speech Variation in a Piedmont Community: Postvocalic r*|trans-title=Baryasyon sa Pagbigkas sa isang Pamayanang Piedmont: Posbokalikong r*|lang=en|journal=Sociological Inquiry |volume=36 |issue=2 |pages=204–226 |doi=10.1111/j.1475-682x.1966.tb00625.x}} <!-- Li2003 -->* {{cite journal |last1=Li |first1=David C. S. |title=Between English and Esperanto: what does it take to be a world language? |trans-title=Sa Pagitan ng Ingles at Esperanto: paano maging isang pandaigdigang wika?|lang=en|journal=International Journal of the Sociology of Language |issue=164 |pages=33–63 |date=2003 |issn=0165-2516 |doi=10.1515/ijsl.2003.055}} <!-- LimAnsaldo2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01701-6 |chapter=Singapore: Language Situation|trans-chapter=Singapura: Sitwasyon sa Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lim |first1=L. |last2=Ansaldo |first2=U. |pages=387–389 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Maclagan 2010 -->* {{cite book |last=Maclagan |first=Margaret |chapter=The English(es) of New Zealand|trans-chapter=Ang (mga) Ingles ng Nueva Selanda|lang=en|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk |url-access=limited |publisher=Routledge |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk/page/n173 151]–164 |isbn=978-0-203-84932-3}} <!--MacMahon 2006 -->* {{cite book |last=MacMahon |first=M. K. |date=2006 |chapter=English Phonetics |trans-chapter=Ponetika ng Ingles|lang=en|editor1=Bas Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|location=Oxford, Inglatera|publisher=Blackwell |pages=359–382 |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Macquarie Dictionary2015 -->* {{cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |url=https://www.macquariedictionary.com.au/ |title=Macquarie Dictionary|lang=en |website=Australia's National Dictionary & Thesaurus Online &#124; Macquarie Dictionary |date=2015 |publisher=Macmillan Publishers Group Australia |url-access=registration |ref={{harvid|Macquarie Dictionary|2015}} |archive-date=21 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721141547/https://www.macquariedictionary.com.au/ |url-status=live}} <!-- Mair & Leech 2006 -->* {{cite book |last1=Mair |first1=C. |last2=Leech |first2=G. |date=2006 |chapter=Current Changes in English Syntax|trans-chapter=Mga Kasalukuyang Pagbabago sa Sintaksis ng Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|lang=en|publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Mair 2006 -->* {{cite book |last=Mair |first=Christian |date=2006 |title=Twentieth-century English: History, variation and standardization|url=https://archive.org/details/twentiethcentury0000mair | trans-title=Ingles ng Ikadalawampung Siglo: Kasaysayan, baryasyon, at pagsasapamantayan|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/S1360674307002420 |s2cid=120824612}} <!-- MazruiMazrui1998 -->* {{cite book |last1=Mazrui |first1=Ali A. |last2=Mazrui |first2=Alamin |title=The Power of Babel: Language and Governance in the African Experience |lang=en|trans-title=Ang Kapangyarihan ng Babel: Wika at Pamamahala sa Karanasang Aprikano|date=1998 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-51429-1 |url=https://books.google.com/books?id=6lQTPxdYx8kC}} <!-- McArthur1992 -->* {{cite book |editor-last=McArthur |editor-first=Tom |title=Oxford Companion to the English Language |trans-title=Pantulong ng Oxford sa Wikang Ingles|lang=en|publisher=Oxford University Press |date=1992 |isbn=978-0-19-214183-5 |doi=10.1093/acref/9780192800619.001.0001 |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00mcar}} <!-- McCrumMacNeilCran2003 -->* {{Cite book |last1=McCrum |first1=Robert |last2=MacNeil |first2=Robert |last3=Cran |first3=William |title=The Story of English |url=https://archive.org/details/storyofenglish0000mccr_c8l9 |trans-title=Ang Kuwento ng Ingles|lang=en|location=London |date=2003 |edition=3 |publisher=Penguin |isbn=978-0-14-200231-5}} <!-- McGuinness1997 -->* {{cite book |last=McGuinness |first=Diane |title=Why Our Children Can't Read, and what We Can Do about it: A Scientific Revolution in Reading|trans-title=Bakit Hindi Makapagbasa ang Ating mga Anak, at Ano ang Magagawa Natin: Rebolusyong Maagham sa Pagbabasa|lang=en|author-link=Diane McGuinness |date=1997 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-684-83161-9 |url=https://books.google.com/books?id=F-q02ZBKh3wC}} <!-- Meierkord2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00641-6 |chapter=Lingua Francas as Second Languages |trans-chapter=Mga Lingua Franca bilang mga Pangalawang Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Meierkord |first1=C. |pages=163–171 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- MerriamWebster2015 -->* {{cite dictionary |title=English - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary |entry=English |dictionary=Merriam Webster |date=26 February 2015 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/English |ref={{harvid|Merriam Webster|2015}} |archive-date=25 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325140932/http://www.merriam-webster.com/dictionary/english |url-status=live}} <!-- Methrie2006 -->* {{cite journal |last1=Mesthrie |first1=Rajend |title=New Englishes and the native speaker debate|url=https://archive.org/details/sim_language-sciences_2010-11_32_6/page/594 |trans-title=Mga Bagong Ingles at ang debate sa katutubong mananalita|lang=en|journal=Language Sciences |date=November 2010 |volume=32 |issue=6 |pages=594–601 |doi=10.1016/j.langsci.2010.08.002}} <!-- Miller 2002 -->* {{cite book |last=Miller |first=Jim |date=2002 |title=An Introduction to English Syntax |trans-title=Panimula sa Sintaksis ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-1254-8}} <!-- Montgomery -->* {{cite journal |last=Montgomery |first=M. |date=1993 |title=The Southern Accent—Alive and Well|trans-title=Ang Asento ng Katimugan–Buhay at Maayos|lang=en|journal=Southern Cultures |volume=1 |issue=1 |pages=47–64 |doi=10.1353/scu.1993.0006 |s2cid=143984864}} <!-- Mountford2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05018-5 |chapter=English Spelling: Rationale|trans-chapter=Pagbabaybay sa Ingles: Paliwanag|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Mountford |first1=J. |pages=156–159 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mufwene2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01291-8 |chapter=Language Spread |trans-chapter=Pagkalat ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Mufwene |first1=S. S. |pages=613–616 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mugglestone2012 -->* {{cite book |editor-last=Mugglestone |editor-first=Lynda |title=Oxford History of English|trans-title=Kasaysayan ng Ingles ng Oxford|publisher=Oxford University Press |date=2012 |orig-date=2006 |isbn=978-0-19-966016-2}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=April |last=McMahon |pages=180–218 |c=Restructuring Renaissance English}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=Matthew |last=Townend |pages=75–105 |c=Contacts and Conflicts: Latin, Norse, and French}} * {{cite book |last=Müller |first=Stefan |title=Grammatical theory |trans-title=Teorya sa balarila|lang=en|publisher=Language Science Press |date=2020 |isbn=978-3-96110-273-0}} <!-- Nation2001 needs more verification -->* {{Cite book |last=Nation |first=I. S. P. |title=Learning Vocabulary in Another Language|trans-title=Matuto ng Bokabularyo sa Ibang Wika|lang=en|author-link=Paul Nation |publisher=Cambridge University Press |date=2001 |url=https://books.google.com/books?id=sKqx8k8gYTkC |page=477 |isbn=978-0-521-80498-1}} <!-- National Records of Scotland2013 -->* {{cite web |publisher=National Records of Scotland |title=Census 2011: Release 2A|lang=en |series=Scotland's Census 2011 |date=26 September 2013 |url=http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152137/http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |url-status=live |ref={{sfnref|National Records of Scotland|2013}}}} <!-- Neijt2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04574-0 |chapter=Spelling Reform |trans-chapter=Reporma sa Pagbaybay|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Neijt |first1=A. |pages=68–71 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Northern Ireland Statistics and Research Agency2012 -->* {{cite web |publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency |title=Census 2011: Key Statistics for Northern Ireland December 2012 |trans-title=Senso 2011: Mga Pangunahing Estadistika para sa Hilagang Irlanda Disyembre 2012|lang=en|periodical=Statistics Bulletin |date=2012 |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |at=Table KS207NI: Main Language |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224033625/http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |archive-date=24 December 2012 |ref={{sfnref|Northern Ireland Statistics and Research Agency|2012}}}} <!-- Northrup2013 -->* {{cite book |last=Northrup |first=David |title=How English Became the Global Language|trans-title=Paano Naging Pandaigdigang Wika ang Ingles|lang=en|date=2013 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-137-30306-6 |url=https://books.google.com/books?id=YPAlPeB6IvQC}} <!-- O'Dwyer 2006 -->* {{cite book |last=O'Dwyer |first=Bernard |title=Modern English Structures: Form, Function, and Position |trans-title=Estraktura ng Modernong Ingles: Anyo, Gamit, at Posisyon|lang=en|edition=2 |publisher=Broadview |publication-place=Canada |year=2006 |isbn=978-1-55111-763-8}} <!-- Office for National Statistics official census figures for England and Wales -->* {{cite web |publisher=Office for National Statistics |title=Language in England and Wales, 2011|trans-title=Mga Wika sa Inglatera at Gales, 2011|lang=en|date=4 March 2013 |periodical=2011 Census Analysis |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html|archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115009/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html |url-status=live |ref={{sfnref|Office for National Statistics|2013}}}} <!-- OxfordLearner'sDictionary -->* {{cite web |title=Oxford Learner's Dictionaries |url=http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |access-date=25 February 2015 |publisher=Oxford |ref={{harvid|Oxford Learner's Dictionary|2015}} |archive-date=9 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040312/http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |url-status=live|lang=en}} <!-- Patrick2006aJamaica -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01760-0 |chapter=Jamaica: Language Situation|trans-chapter=Hamayka: Sitwasyon ss Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006a |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=88–90 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Patrick2006bAAVE -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05092-6 |chapter=English, African-American Vernacular|trans-chapter=Ingles, Aprikanong Amerikano Bernakular|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006b |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=159–163 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Payne & Huddleston 2002 -->* {{cite book |last1=Payne |last2=Huddleston |first1=John |first2=Rodney |editor1-last=Huddleston |editor2-last=Pullum |editor1-first=R. |editor2-first=G. K. |date=2002 |title=Cambridge Grammar of English |url=https://archive.org/details/cambridgegrammar0000hudd |trans-title=Balarila ng Ingles ng Cambridge|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781316423530.006 |isbn=978-0-521-43146-0}} * {{cite book |last=Peters |first=Pam |title=The Cambridge Guide to English Usage|url=https://archive.org/details/cambridgeguideto00pete_0 |trans-title=Ang Gabay ng Cambridge sa Paggamit sa Ingles|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-62181-6}} <!-- Phillipson2004 -->* {{cite book |last=Phillipson |first=Robert |title=English-Only Europe?: Challenging Language Policy|trans-title=Patakarang Ingles Lamang sa Europa? Paghamon sa Patakaran sa Wika|lang=en|date=28 April 2004 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-44349-9 |url=https://books.google.com/books?id=9HiCAgAAQBAJ&pg=PA47}} <!-- Richter2012 -->* {{cite book |last=Richter |first=Ingo |chapter=Introduction |trans-chapter=Panimula|editor1-last=Richter |editor1-first=Dagmar |editor2-last=Richter |editor2-first=Ingo |editor3-last=Toivanen |editor3-first=Reeta |display-editors=3 |editor4-last=Ulasiuk |editor4-first=Iryna |title=Language Rights Revisited: The challenge of global migration and communication|trans-title=Pagbisita muli sa mga Karapatan sa Wika: Ang hamon ng pandaigdigang migrasyon at komunikasyon|lang=en|date=2012 |publisher=BWV Verlag |isbn=978-3-8305-2809-8 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3u9kBAAAQBAJ&pg=PA29}} <!-- Roach1999 -->* {{cite book |last=Roach |first=Peter |title=English Phonetics and Phonology|trans-title=Ponetika at Ponolohiya ng Ingles|lang=en|date=2009 |publisher=Cambridge |edition=4}} <!-- Robinson1992 -->* {{cite book |last=Robinson |first=Orrin |author-link=Orrin W. Robinson |title=Old English and Its Closest Relatives: A Survey of the Earliest Germanic Languages |trans-title=Lumang Ingles at ang Pinakamalapit Nitong Kamag-anak: Sarbey sa mga Pinakaunang Wikang Hermaniko|lang=en|publisher=Stanford University Press |date=1992 |isbn=978-0-8047-2221-6 |url=https://archive.org/details/oldenglishitsclo0000robi |url-access=registration}} <!-- Romaine1982 -->* {{cite book |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=English in Scotland|trans-chapter=Ingles sa Eskosya|lang=en |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=56–83 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Romaine1999 -->* {{cite book |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=4|editor-last=Romaine |editor-first=Suzanne |publisher=Cambridge University Press |date=1999 |isbn=978-0-521-26477-8 |doi=10.1017/CHOL9780521264778.002}} ** {{Harvc |last=Algeo |first=John |chapter=Vocabulary |url=https://books.google.com/books?id=NxHuNOvwt7wC&pg=PA57 |in=Romaine |year=1999 |pages=57–91}} ** {{Harvc |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=Introduction |in=Romaine |year=1999 |pages=1–56 |id={{sfnref|Romaine|1999a}}}} <!-- Romaine2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00646-5 |chapter=Language Policy in Multilingual Educational Contexts|trans-chapter=Patakaran sa Wika sa mga Konteksto ng Multilingwal na Edukasyon |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last=Romaine |first=Suzanne |pages=584–596 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Routes of English -->* {{cite news |title=The Routes of English |trans-title=Ang Mga Ruta ng Ingles|lang=en|url=https://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |date=1 August 2015 |work=BBC |ref={{harvid|The Routes of English}} |archive-date=24 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151024081346/http://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |url-status=live}} <!-- Rowicka2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01848-4 |chapter=Canada: Language Situation |trans-chapter=Kanada: Sitwasyon sa Wika|lang=en|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rowicka |first1=G. J. |pages=194–195 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Rubino2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01736-3 |chapter=Philippines: Language Situation |trans-chapter=Pilipinas: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rubino |first1=C. |pages=323–326 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ryan2013 an official report of the United States Census -->* {{cite web |last=Ryan |first=Camille |title=Language Use in the United States: 2011|trans-title=Paggamit ng Wika sa Estados Unidos: 2011|lang=en|periodical=American Community Survey Reports |date=August 2013 |page=1 |url=https://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205101044/http://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-date=5 February 2016 |url-status=dead}} <!-- Sailaja 2009 -->* {{cite book |last=Sailaja |first=Pingali |title=Indian English|trans-title=Ingles ng India|lang=en |publisher=Edinburgh University Press |date=2009 |isbn=978-0-7486-2595-6 |series=Dialects of English |url=https://books.google.com/books?id=ntxWxuoRBiwC}} <!-- Schiffrin 1988 -->* {{cite book |last=Schiffrin |first=Deborah |date=1988 |title=Discourse Markers|trans-title=Mga Pananda sa Diskurso|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-35718-0 |series=Studies in Interactional Sociolinguistics |url=https://books.google.com/books?id=hs7J-WqPtPAC}} <!-- Schneider2007 -->* {{cite book |last=Schneider |first=Edgar |title=Postcolonial English: Varieties Around the World|trans-title=Poskolonyal na Ingles: Mga Barayti sa Iba't-ibang Panig ng Mundo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2007 |isbn=978-0-521-53901-2 |url=https://books.google.com/books?id=QIE6zGSd8okC}} <!-- Schonweitz2001 -->* {{cite journal |last=Schönweitz |first=Thomas |title=Gender and Postvocalic /r/ in the American South: A Detailed Socioregional Analysis |url=https://archive.org/details/sim_american-speech_fall-2001_76_3/page/258 |trans-title=Kasarian at ang Posbokalikong /r/ sa Katimugang Amerika: Detalyadong Sosyorehiyonal na Pagsusuri|lang=en|journal=American Speech |volume=76 |issue=3 |date=2001 |pages=259–285 |doi=10.1215/00031283-76-3-259 |s2cid=144403823}} <!-- Shaywitz2003 -->* {{cite book |last=Shaywitz |first=Sally E. |title=Overcoming Dyslexia: A New and Complete Science-based Program for Reading Problems at Any Level |trans-title=Pagtagumpayan ang Dyslexia: Isang Bago at Kumpletong Programang Nakaayon sa Agham para sa mga Problema sa Pagbabasa|lang=en|date=2003 |publisher=A. A. Knopf |isbn=978-0-375-40012-4 |url=https://books.google.com/books?id=hXbZ1QInSF0C}} <!-- Smith2009 -->* {{cite book |last=Smith |first=Jeremy J. |title=Old English: A Linguistic Introduction|trans-title=Lumang Ingles: Panimula sa Lingguwistika |lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86677-4}} <!-- Statistics Canada2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics Canada |title=Population by mother tongue and age groups (total), 2011 counts, for Canada, provinces and territories |trans-title=Populasyon batay sa inang wika at grupo ng edad (kabuuan), bilang noong 2011, para sa Kanada, mga lalawigan, at teritoryo|lang=en|date=22 August 2014 |url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |archive-date=26 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726032921/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |url-status=live |ref={{sfnref|Statistics Canada|2014}}}} <!-- Statistics New Zealand2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics New Zealand |title=2013 QuickStats About Culture and Identity|trans-title=2013 QuickStats ukol sa Kultura at Pagkakakilanlan|lang=en|date=April 2014 |url=http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |page=23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115195639/http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |archive-date=15 January 2015 |ref={{sfnref|Statistics New Zealand|2014}}}} <!-- Statistics South Africa2012 official census of South Africa -->* {{cite book |publisher=Statistics South Africa |title=Census 2011: Census in Brief|lang=en |id=Report No. 03‑01‑41 |date=2012 |isbn=978-0-621-41388-5 |url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |chapter=Population by first language spoken and province |ref={{sfnref|Statistics South Africa|2012}} |page=23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113164744/http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |archive-date=13 November 2015 |url-status=live |chapter-url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf#page=28 |editor-first=Pali |editor-last=Lehohla |location=Pretoria}} <!-- Stiles2018 -->* {{Cite book |last=Stiles |first=Patrick |date=2018 |title=Friesische Studien II: Beiträge des Föhrer Symposiums zur Friesischen Philologie vom 7.–8. April 1994 |trans-title=Araling Prisyano II: Mga Artikulo mula sa Föhr Symposium ukol sa Pilolohiyang Prisyano na ginanap noong ika-7 at ika-8 ng Abril 1994F0|url=https://www.academia.edu/37163852 |series=NOWELE Supplement Series |volume=12 |doi=10.1075/nss.12 |isbn=9789027272843 |language=de}} <!-- SvartikLeech2006 -->* {{cite book |last1=Svartvik |first1=Jan |last2=Leech |first2=Geoffrey |title=English: One Tongue, Many Voices |trans-title=Ingles: Isang Dila, Maraming Boses|lang=en|date=2006 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-4039-1830-7 |url=https://archive.org/details/englishonetongue0000svar_y3z3 |url-access=registration}} <!-- Swan2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05058-6 |chapter=English in the Present Day (Since ca. 1900)|trans-chapter=Ingles sa Kasalukuyang Panahon (simula c. 1900)|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Swan |first1=M. |pages=149–156 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Sweet1892 -->* {{cite book |last=Sweet |first=Henry |title=A new English grammar |trans-title=Isang bagong balarilang Ingles|lang=en|url=https://archive.org/details/anewenglishgram01sweegoog |publisher=Cambridge University Press |date=2014 |orig-date=1892}} <!-- Thomas 2008 -->* {{cite book |last=Thomas |first=Erik R. |date=2008 |chapter=Rural Southern white accents|trans-chapter=Mga asento ng mga puti sa rural na Katimugan|trans-title=Mga Barayti ng Ingles |title=Varieties of English |volume=2|lang=en |pages=87–114 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=de Gruyter |doi=10.1515/9783110208405.1.87 |isbn=978-3-11-020840-5}} <!-- ThomasonKaufman1988 -->* {{cite book |last1=Thomason |first1=Sarah G. |author-link=Sarah Thomason |last2=Kaufman |first2=Terrence |author-link2=Terrence Kaufman |title=Language Contact, Creolization and Genetic Linguistics |trans-title=Kontak sa Wika, Pagsasa-creole, at Lingguwistikang Henetiko|lang=en|url=https://archive.org/details/rosettaproject_afr_detail-2 |publisher=University of California Press |date=1988 |isbn=978-0-520-91279-3}} <!-- Toon1982 -->* {{cite book |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Variation in Contemporary American English|trans-chapter=Baryasyon sa Kontemporaryong Amerikanong Ingles|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=210–250 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- TraskTrask2010 -->* {{cite book |last=Trask |first=Robert Lawrence |author-link=Larry Trask |title=Why Do Languages Change?|trans-title=Bakit Nagbabago ang mfa Wika?|lang=en |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83802-3 |url=https://books.google.com/books?id=9qoZzBgCmFMC}} <!-- Trudgill 1999 -->* {{cite book |last=Trudgill |first=Peter |date=1999 |title=The Dialects of England|url=https://archive.org/details/dialectsofenglan0000trud_f6f5 |trans-title=Mga Dayalekto ng Inglatera|lang=en |edition=2 |publisher=Blackwell |location=Oxford |isbn=978-0-631-21815-9}} <!-- Trudgill2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01506-6 |chapter=Accent |trans-chapter=Asento|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Trudgill |first1=P. |page=14 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Trudgill & Hannah 2002 replace with 2008 5th edition -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2002 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en|edition=4 |location=London |publisher=Hodder |isbn=978-0-340-80834-4}} <!-- Trudgill & Hannah 2008 -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2008 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en |edition=5 |location=London |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-97161-1 |url=https://books.google.com/books?id=e8u8MR8MNaEC}} <!-- United Nations2008 -->* {{cite web |publisher=United Nations |title=Everything You Always Wanted to Know About the United Nations|trans-title=Lahat ng mga Gusto Mong Malaman Tungkol sa Mga Nagkakaisang Bansa|lang=en|date=2010 |url=https://digitallibrary.un.org/record/705254/files/everything_un.pdf?ln=en |quote=The working languages at the UN Secretariat are English and French. |ref={{sfnref|United Nations|2010}}}} <!-- Versloot2017 -->* {{Cite book |last=Versloot |first=Arjen P. |author-link=:fy:Arjen Versloot |chapter=Traces of a North Sea Germanic Idiom in the Fifth–Seventh Centuries AD|trans-chapter=Mga Bakas ng isang Dagat Hilagang Hermanikong Idiyoma noong Ikalima hanggang Ikapitong Siglo KP |pages=339–373 |url=https://www.cambridge.org/core/books/frisians-and-their-north-sea-neighbours/3E63327F4D3842542B0E1DD40129BE3B |title=Frisians and their North Sea Neighbours: From the Fifth Century to the Viking Age|trans-title=Mga Prisyano at ang Kanilang mga Kapitbahay sa Dagat Hilaga: Mula Ikalimang Siglo hanggang sa Panahon ng mga Viking|lang=en|date=2017 |publisher=Boydell & Brewer |isbn=978-1-78744-063-0 |doi=10.1017/9781787440630 |url-access=subscription |editor-last1=Hines |editor-first1=John |editor-last2=IJssennagger |editor-first2=Nelleke |location=Woodbridge, Inglatera}} <!-- Wardhaugh2010 -->* {{cite book |last=Wardhaugh |first=Ronald |title=An Introduction to Sociolinguistics|trans-title=Panimula sa Sosyolingguwistika |lang=en|edition=6 |publisher=Wiley-Blackwell |date=2010 |isbn=978-1-4051-8668-1 |series=Blackwell textbooks in Linguistics |volume=4}} <!-- Watts2011 -->* {{cite book |last=Watts |first=Richard J. |title=Language Myths and the History of English|url=https://archive.org/details/languagemythshis0000watt_r7c2 |trans-title=Mga Mito sa Wika at ang Kasaysayan ng Ingles|lang=en|date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-532760-1 |doi=10.1093/acprof:oso/9780195327601.001.0001}} <!--Wells 1982 -->* {{Accents of English}} <!-- Wojcik2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05081-1 |chapter=Controlled Languages|trans-chapter=Mga Kontroladong Wika|lang=en |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Wojcik |first1=R. H. |pages=139–142 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Wolfram2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04256-5 |chapter=Variation and Language: Overview|trans-chapter=Baryasyon at Wika: Buod|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Wolfram |first1=W. |pages=333–341 |isbn=978-0-08-044854-1|lang=en}} {{refend}} == Link sa labas == {{Library resources box |about=yes |by=no }} * [http://www.lel.ed.ac.uk/research/gsound/Eng/Database/Phonetics/Englishes/Home/HomeMainFrameHolder.htm Mga asento ng wikang Ingles mula sa ibat-ibang panig ng mundo]{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Pamantasan ng Edinburgh) – mga maiikling rekord ng pagbigkas sa 110 piling salitang Ingles sa 50 asento ng wika. * [http://www.dialectsarchive.com/ International Dialects of English Archive] – mga rekord ng mga asento ng katutubo at pandaigdigang pananalitang L2 ng wikang Ingles. *[http://www.britishcouncil.ph British Council Philippines] *[http://www.tesol.ph TESOL Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402170304/http://www.tesol.ph/ |date=2015-04-02 }} {{Mga wika ng Pilipinas}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Ingles, Wikang}} [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] [[Kategorya:Wikang Ingles|*]] cty9mnq38mr47evvqea28nt5l7gqvrf 2214619 2214618 2026-07-04T06:18:25Z GinawaSaHapon 102500 /* Talababa */ Tapos na. 2214619 wikitext text/x-wiki {{redirect|Ingles|mga tao mula Inglatera|Mga Ingles}} {{use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{Other uses|Ingles (paglilinaw)}} {{Infobox language | name = Ingles | altname = Inggles | nativename = {{lang|en|English}} | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}} | states = Ang [[mundong Anglopono]], kabilang na ang {{enum|[[Reyno Unido]]|[[Estados Unidos]]|[[Kanada]]|[[Australia]]|[[Irlanda]]|[[Nueva Selanda]]|[[Karibeng Komonwelt]]|[[Timog Aprika]]|[[Talaan ng mga bansa at teritoryo kung saan opisyal na wika ang wikang Ingles|iba pa]]}} | speakers = [[Katutubong wika|L1]]: {{nowrap|380 milyon}} | date = 2021 | ref = <ref>{{Cite web |url=https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |title=What are the top 200 most spoken languages?|trans-title=Ano-ano ang 200 pinaka-sinasalitang wika? |website=Ethnologue |date=2023 |lang=en|archive-date=18 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230618002011/https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |url-status=live}}</ref> | speakers2 = {{plainlist| * [[Ikalawang wika|L2]]: {{nowrap|1.077 bilyon}} (2021)<ref name="Ethnologue26">{{e26}}</ref> * [[Mundong Anglopono|Kabuuan]]: 1.457 billion}} | familycolor = Indo-Europeo | fam2 = [[Mga wikang Hermaniko|Hermaniko]] | fam3 = [[Kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermaniko]] | fam4 = [[Mga wikang Ingaeboniko|Ingaeboniko]] | fam5 = [[Mga wikang Angliko|Angliko]] | ancestor = [[Proto-Ingles]] | ancestor2 = [[Lumang Ingles]] | ancestor3 = [[Gitnang Ingles]] | ancestor4 = [[Maagang Modernong Ingles]] | script = {{plainlist| * [[Sulat Latin|Latin]] ([[Alpabetong Ingles]]) * [[Futhorc]] (noon) * [[Braille ng Ingles]], [[Pinagsanib na Braille ng Ingles]] }} | nation = {{ubli |57 bansa at 30 dependensiya| Mga organisasyon kabilang na ang {{enum | [[Mga Nagkakaisang Bansa|UN]] | [[Unyong Europeo|EU]] | [[Komonwelt ng mga Bansa|Komonwelt]] | [[Pandaigdigang Hukumang Pangkrimen|ICC]] | [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|IMF]] | [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko|IOC]] | [[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|ISO]] | [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]] | [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|WTO]] | [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya|ASEAN]] | [[Organisasyon ng mga Estadong Amerikano|OAS]] }} }} | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]] (iba-iba) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | mapscale = 1.25 | map = English language distribution.svg | mapcaption = {{legend|#346699|Mga rehiyon kung saan katutubong wika ng mayorya ang wikang Ingles}} {{legend|#99ccff|Mga rehiyon kung saan opisyal o malawakang ginagamit ang wikang Ingles, pero hindi isang katutubong wika ng mayorya}} | dialects = {{hlist |class=inline |[[Britanikong Ingles]]|[[Ingles ng Hilagang Amerika|Hilagang Amerika]]|[[Ingles ng Karibe|Karibe]]|[[Ingles ng Australia|Australia]]|[[Ingles ng Nueva Selanda|Nueva Selanda]]|[[Ingles ng Timog Aprika|Timog Aprika]]|[[Ingkes ng Irlandiya|Irlandiya]]|[[Ingles ng Pilipinas|Pilipinas]]}} ([[Talaan ng mga dayalekto ng wikang Ingles|talaan]]) }} '''Inglés''',{{Efn|{{langx|en|English}} {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}}}} binabaybay ding '''Ingglés''', ang [[kanlurang wikang Hermaniko]] na nagmula sa [[Inglatera]] at ang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'' sa kasalukuyan. Nagmula ang pangalan ng wika mula sa [[mga Anglo]], isa sa mga sinaunang [[Lahing Hermaniko|grupong Hermaniko]] na [[Paglipat ng mga Anglo-Saxon sa Britanya|lumipat sa Britanya]] sa [[Pagtatapos ng panahong Romano sa Britanya|pagtatapos ng panahong Romano sa naturang lugar]]. Ingles ang [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng nagsasalita|pinakaginagamit na wika sa mundo]], dahil na rin sa matinding impluwensiya ng [[Imperyong Britaniko]] noon (na pinalitan ng [[Komonwelt ng mga Bansa]] sa kasalukuyan) gayundin ng [[Estados Unidos]] sa kasalukuyan. Ito rin ang may pinakamaraming gumagamit bilang [[pangalawang wika]], mas marami pa kesa sa mga katutubong mananalita nito. Gayunpaman, ikatlo lamang ang Ingles sa may [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng katutubong mananalita|pinakamaraming katutubong mananalita]], pagkatapos ng [[wikang Mandarin]] at [[Wikang Espanyol|Espanyol]]. Ingles ang opisyal o isa sa mga opisyal na wika ng [[Talaan ng mga bansa kung saan opisyal na wika ang Ingles|57 bansa at 30 dependensiya]], ang pinakamarami para sa kahit anong wika. Sa mga bansang tulad ng [[Estados Unidos]], [[Reyno Unido]], [[Australia]], at [[Nueva Selanda]], ito ang pinakaginagamit na wika dahil na rin sa kasaysayan bagamat hindi ito isang opisyal na wika. Isa rin ito sa mga [[Mga opisyal na wika ng Mga Nagkakaisang Bansa|opisyal na wika]] ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], [[Unyong Europeo]], at iba pang mga pandaigdigan at panrehiyong organisasyon. Ito rin ang ''de facto'' na wika ng [[diplomasya]], agham at teknolohiya, pandaigdigang kalakalan, turismo, libangan, at ng [[internet]]. Ayon sa isang pagtataya ng ''[[Ethnologue]]'' noong 2021, meron itong 1.4 na bilyong mananalita. Nagmula ang [[Lumang Ingles]] mula sa mga dayalekto ng mga kanlurang wikang Hermaniko na sinasalita ng [[mga Anglo-Saxon]]. Nakasulat sa mga ''[[rune]]'' (''futhorc'') ang wika bago ito gumamit ng [[Alpabetong Ingles|isang alpabetong nagmula sa wikang Latin]]. Hiniram kalaunan ng Lumang Ingles ang ilang balarila at pangunahing bokabularyo mula sa [[Lumang Nordiko]], isang [[hilagang wikang Hermaniko]]. Nalinang nang husto ang alpabeto at tuluyang pinalitan nito ang paggamit sa mga ''rune'', kasabay ng pag-usbong ng [[Gitnang Ingles]] matapos [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|masakop]] ng [[mga Normando]] ang Inglatera [[Labanan ng Hastings|simula noong 1066]]. Sa panahong ito matinding nanghiram ng mga salita ang Ingles mula sa [[wikang Pranses]], na ngayo'y bumubuo ng 28% ng lahat ng mga salita sa wika sa kasalukuyan, gayundin sa [[wikang Latin]], na bumubuo sa karagdagang 28%. Bagamat pawang nagmula sa Latin at iba pang [[mga wikang Romanse]] ang malaking bahagdan ng bokabularyo ng Ingles, nananatili pa ring Hermaniko ang pang-araw-araw na bokabularyo, balarila at ponolohiya nito. Umusbong naman ang [[Modernong Ingles]] matapos ng isang [[Malawakang Paglipat ng Patinig|malawakang pagbabago sa mga patinig nito]]. Ilan sa mga malapit na kamag-anak ng kasalukuyang anyo ng wika ang [[wikang Scots]], na nasa isang [[kontinuo ng mga dayalekto]] sa Ingles, gayundin ang [[mga wikang Prisyano]] at [[Mababang Aleman]]. == Klasipikasyon == Bahagi ng [[Mga wikang Indo-Europeo|pamilyang Indo-Europeo]] ang wikang Ingles, partikular na sa [[Mga kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermanikong]] sangay ng [[Mga wikang Hermaniko|mga Hermanikong wika]].{{sfn|Bammesberger|1992|pp=29–30}} Dahil pare-parehong nagmula ang Ingles at ng ibang mga wikang Hermaniko kagaya ng mga [[wikang Olandes]] at [[Wikang Aleman|Aleman]] sa iisang ninuno na tinatawag na [[Proto-Hermaniko]], nagtataglay ang mga ito ng mga magkakatulad na tampok kagaya ng paghahati sa mga [[pandiwa]] bilang [[Malakas na pandiwa (mga wikang Hermaniko)|malakas]] o [[Mahinang pandiwa (mga wikang Hermaniko)|mahinang klase]], ang paggamit sa mga [[pandiwang modal]], at pagsasailalim sa serye ng pagbabago sa pagbigkas sa mga [[katinig]] ng [[Proto-Indo-Europeo]] na kilala ngayon bilang mga [[batas Grimm]] at [[Batas Verner|Verner]].{{sfn|König|van der Auwera|1994}} Isa ang [[Lumang Ingles]] sa napakaraming [[mga wikang Ingaeboniko]] na umusbong sa isang [[Kontinuo ng mga dayalekto|kontinuo ng mga dayalektong]] sinasalita ng mga Kanlurang Hermaniko simula noong ikalimang siglo sa [[Prisya]], partikular na sa baybayin ng [[Dagat Hilaga]]. Umusbong ang Lumang Ingles mula sa mga mananalita ng mga wikang ito na lumisan sa lugar at nanirahan sa [[kapuluang Britaniko]].{{sfn|Bazelmans|2009|pp=325–326}} Kalaunan, umusbong ang [[Gitnang Ingles]], na sinundan naman ng Modernong Ingles.{{sfn|Robinson|1992}} May ilang mga dayalekto ng Luma at Gitnang Ingles na hiwalay na nalinang at naging [[mga wikang Angliko]], lalo na ang [[wikang Scots]].{{sfn|Romaine|1982|pp=56–65}} Dahil nakahiwalay ang wikang Ingles mula sa ibang mga wikang Hermaniko sa kontinente, nalinang ang sarili nitong [[bokabularyo]], [[sintaksis]], at [[ponolohiya]]. Hindi naiintindihan ang Ingles ng mga mananalita ng kahit anong wikang Hermaniko, bagamat may iilang wika katulad ng wikang Olandes at [[Wikang Prisyano|Prisyano]] na may malaki-laking antas ng kaugnayan.{{sfn|Harbert|2006}} Tradisyonal na [[Mga wikang Anglo-Prisyano|iniuugnay]] ang Ingles sa Prisyano, na madalas na ipinagpapalagay na pinakamalapit na kamag-anak ng Ingles sa mga wikang Hermaniko. Gayunpaman, ipinapakita ng modernong pananaliksik sa dalawang wika na kaunti lamang ang pagkakapareho nito sa Ingles.<ref>{{multiref2|{{harvnb|Bazelmans|2009|p=326|loc="According to most researchers, this means that there cannot have been an 'original' Anglo-Frisian entity ..."}}|{{harvnb|Stiles|2018|p=31|loc="... It is not possible to construct the exclusive common relative chronology that is necessary in order to be able to establish a node on a family tree. The term and concept of 'Anglo-Frisian' should be banished to the historiography of the subject."}}}}</ref> Bagamat parehong sumailalim ang dalawa sa magkaparehong serye ng pagbabago sa tunog, hindi ito naganap nang sabay upang masabing may matindi silang kaugnayan sa isa't-isa.{{sfn|Versloot|2017|pp=341–342}}{{sfn|Stiles|2018|pp=5–6}} == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng wikang Ingles}} === Proto-Hermaniko patungong Lumang Ingles === [[File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|thumb|Manuskritong nakasulat sa [[panulatang unsiyal]] ng [[epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa [[Lumang Ingles]], isinulat noong bandang taong 975 hanggang 1025.{{pb}} Nagsimula ang tula sa: {{lang|ang|Hƿæt ƿē Gārde{{\}}na ingēar dagum þēod cyninga{{\}}þrym ge frunon ...}}[Pakinggan! Ating narinig ang kadakilaan ng nagdaang panahon ng mga katutubong hari ng mga {{Lang|ang|Gār-Dene}} [isang maalamat na tribo ng [[mga Danes]]<nowiki>] ...]</nowiki>]] [[Lumang Ingles]], o Anglo-Sahon, ang pinakaunang anyo ng wikang Ingles na ginamit mula bandang taong 450 hanggang 1150. Nagmula ito sa mga dayalekto ng [[mga kanlurang wikang Hermaniko]], minsang tinutukoy bilang [[mga wikang Anglo-Prisyano]] o di kaya'y [[mga wikang Hermaniko ng Dagat Hilaga]], na sinasalita sa rehiyon ng [[Prisya]], [[Mababang Sahonya]], at katimugang [[Jutland]] (sakop ngayon ng [[Dinamarka]] at [[Alemanya]]) ng mga Hermanikong kilala sa kasaysayan bilang [[mga Anglo]], [[Mga Sahon|Sahon]], at [[Mga Yuto|Yuto]].<ref>{{Cite book |last=Baugh |first=Albert |title=A History of the English Language |date=1951 |publisher=Routledge & Kegan Paul |location=London |pages=60–83, 110–130 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles}}</ref> Simula noong ikalimang siglo, [[Paninirahan ng mga Anglo-Sahon sa Britanya|tumira]] ang mga Anglo-Sahon sa Britanya matapos itong [[Pagtatapos ng panahon ng mga Romano sa Britanya|lisanin ng mga Romano]]. Pagsapit ng ikapitong siglo, Lumang Ingles na ang pangunahing wikang sinasalita sa lugar at pinalitan ang mga [[wikang Karaniwang Britoniko]] at [[Britanikong Latin]] na sinalita noong [[Romanong Britanya|panahon ng mga Romano]].{{sfn|Collingwood|Myres|1936}}{{sfn|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}{{sfn|Blench|Spriggs|1999}} Ang wika gayundin sa lugar ng [[Inglatera]] ay parehong pinangalan mula sa mga Anglo.{{sfn|Bosworth|Toller|1921}} Nahahati ang Lumang Ingles sa dalawang dayalektong Angliko ([[Mersiyano]] at [[Nortumbriyo]]) at dalawang dayalektong Sahon ([[Kentiko]] at [[Kanlurang Sahon]]).{{sfn|Campbell|1959|p=4}} Dahil sa impluwensiya ng [[kaharian ng Wessex]] at ang reporma sa edukasyon noong panahon ni [[Alfredo ang Dakila|haring Alfredo]] noong ikasiyam na siglo, Kanlurang Sahon ang siyang naging [[Pamantayang wika|pamantayan]] sa pagsusulat sa Lumang Ingles.{{sfn|Toon|1992|loc=Chapter: Old English Dialects}} Nakasulat ang [[Panulaang epiko|epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa Kanlurang Sahon, habang nakasulat naman sa Nortumbriyo ang pinakalumang [[tula]] sa wikang Ingles na ''[[Himno ni Caedmon]]''.{{sfn|Donoghue|2008}} Gayunpaman, nalinang ang Modernong Ingles mula sa dayalektong Mersiyano habang nalinang naman ang [[wikang Scots]] mula sa Nortumbriyo. Isinulat ang ilang mga pinakamaagang tala ng Lumang Ingles gamit ng [[alpabetong runiko]],{{sfn|Gneuss|2013|p=23}} bagamat ginamit kalaunan ang [[alpabetong Latin]] pagsapit ng ikapitong siglo; gumamit ito ng mga [[Panulatang unsiyal|kalahating unsiyal]] na titik at may kasama ring mga runikong titik na ''[[wynn]]'' {{angbr|{{lang|ang|ƿ}}}}, ''[[Thorn (titik)|thorn]]'' {{angbr|{{lang|ang|þ}}}}, at mga binagong titik Latin na ''[[eth]]'' {{angbr|{{lang|ang|ð}}}} at ''[[Æ|ash]]'' {{angbr|{{lang|ang|æ}}}}.{{sfn|Gneuss|2013|p=23}}{{sfn|Hogg|Denison|2006a|pp=30–31}} Malaki ang pagkakaiba ng Lumang Ingles sa modernong anyo ng wika. Hindi ito mauunawaan ng isang mananalita ng Ingles sa ika-21 siglo nang walang pagsasanay. Halos kapareho ang [[Balarila ng Lumang Wikang Ingles|balarila nito]] sa [[Balarila ng wikang Aleman|balarila]] ng [[wikang Aleman]]: maraming mga [[impleksiyon]] sa dulo ng salita at anyo ang mga [[pangngalan]], [[pang-uri]], [[panghalip]], at [[pandiwa]], at mas malaya ang [[ayos ng salita]] nito kesa sa modernong anyo nito. May mga anyo ang Modernong Ingles para sa [[Kaukulan (balarila)|kaukulan]] ({{Lang|en|grammatical case}}) ng panghalip (halimbawa [panlalaki] 'siya': {{Lang|en|he, him, his}}) at may iilan din para naman sa mga pandiwa (halimbawa 'magsalita': {{Lang|en|speak, speaks, speaking, spoke, spoken}}), pero sa Lumang Ingles, meron ding mga kaukulan para sa mga pangngalan at may mga dagdag na impleksiyon din ang mga pandiwa para sa [[Katauhan (balarila)|katauhan]] at [[kailanan]].{{sfn|Hogg|1992a}}{{sfn|Smith|2009}}{{sfn|Trask|2010}} === Impluwensiya ng Lumang Nordiko === Sa pagitan ng ikawalo hanggang ika-11 siglo, sumailalim ang Ingles na sinasalita sa ilang mga rehiyon sa impluwensiya ng [[Lumang Nordiko]], na isang [[Hilagang wikang Hermaniko]]. Dahil sa sunod-sunod na pagkolonisa ng [[mga Nordiko]] sa ilang bahagi ng Britanya noong panahong ito, nakakasalamuha ng mga mananalita ng Lumang Ingles sa mga mananalita ng Lumang Nordiko. Pinakamatindi ang interaksyon sa dalawang wika sa mga barayti ng wikang sinasalita sa hilagang-silangan na sakop noon ng [[Danelaw]] sa rehiyon ng [[York]]. Sa kasalukuyan, pinakamakikita ang impluwensiyang ito sa wikang Scots at sa [[Hilagang Ingles]]. Nakasentro ang impluwensiya ng mga Nordiko sa [[Lindsey]] sa [[Midlands]]. Matapos mapasailalim ang Lindsey sa kapangyarihan ng mga Anglo-Sahon noong taong 920, mabilis na kumalat ang Ingles sa naturang rehiyon. Sa modernong Ingles, ang impluwensiya ng mga Nordiko ay makikita sa [[panghalip]] sa ikatlong katauhan na nagsisimula sa ''th-'' ('sila', 'nila', 'kanila': {{Lang|en|they, them, their}}), na siyang pumalit sa mga orihinal na panghalip ng Anglo-Sahon na nagsisimula naman sa ''h-'' ({{Lang|ang|hie, him, hera}}).{{sfn|Thomason|Kaufman|1988|pp=284–290}} Makikita rin ito sa mga hiram na salita na pumalit sa mga katutubong Lumang Ingles kagaya ng {{Lang|en|give}} ('magbigay'), {{Lang|en|get}} ('kumuha'), {{Lang|en|sky}} ('langit'), {{Lang|en|skirt}} ('palda'), at {{Lang|en|egg}} ('itlog'). Mauunawaan ang Lumang Nordiko nang maayos-ayos ng mga mananalita ng ilang mga dayalekto ng Lumang Ingles, lalo na sa may hilaga.{{sfn|Kastovsky|1992|pp=320, 332}} === Gitnang Ingles === {{Quote box||align=right|quoted=true|salign=right|quote={{lang|enm|Englischmen þeyz hy hadde fram þe bygynnyng þre manner speche, Souþeron, Northeron, and Myddel speche in þe myddel of þe lond, ... Noþeles by comyxstion and mellyng, furst wiþ Danes, and afterward wiþ Normans, in menye þe contray longage ys asperyed, and som vseþ strange wlaffyng, chyteryng, harryng, and garryng grisbytting.}}{{pb}}[Bagamat sa simula pa lamang, may tatlong paraan na ang mga Ingles sa pagsasalita, yaong nasa Katimugan, nasa Hilaga, at nasa Midlands sa gitna ng bansa, ... Gayunpaman, dahil sa pakikihalubilo at paghahalo, umusbong ang wika ng bansa mula sa mga ito, habang may iilan na gumagamit pa rin ng kakaibang pag-uutal, daldalan, ungol, at nakakarinding ngitngitan.]|source=[[Juan ng Trevisa]], {{circa|1385}}{{sfn|Hogg|2006|pp=360–361}}|width=300px}} Karaniwang pinepetsahan ang pagsisimula ng [[Gitnang Ingles]] sa [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|pananakop ng mga Normando]] sa Britanya mula noong 1066. Sa mga sumunod na siglo pagkatapos, sumailalim ang Ingles sa matinding impluwensiya ng anyo ng [[Lumang Pranses]] na sinasalita ng mga Normando na nanirahan sa Inglatera at naging bago nitong namumunong uri; kilala ito ngayon bilang [[Lumang Normando]]. Sa paglipas ng mga dekada, pawang mga naging bihasa sa dalawang wika ang parehong gitna at nakatataas na uri ng lipunan, mapa-Ingles man o Normando. Pagsapit ng 1150, bihira na lang sa panahong ito ang mga miyembro ng aristokrasya na marunong lamang ng Pranses.{{sfn|Townend|2012|pp=81–82}} Kalaunan, nalinang ang wikang Pranses na ginagamit ng mga Normando bilang [[wikang Anglo-Normando]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Ian |title=A Companion to the Anglo-Norman World|trans-title=Gabay sa Mundong Anglo-Normando |chapter=Language and Literature|trans-chapter=Wika at Panitikan |lang=en|publisher=Boydell and Brewer |date=2002 |isbn=978-1-84615-046-3 |doi=10.1017/9781846150463.011 |pages=191–214}}</ref> Matuturo rin ang paghihiwalay ng Luma sa Gitnang Ingles sa kapanahunan ng paggawa sa komposisyong ''[[Orculum]]'' ng [[Mga Agustino|Agustinong kanon]] na si [[Orrm]] noong ika-12 siglo, na nagtatampok sa paghahalo ng mga elemento ng Lumang Ingles at Anglo-Normando sa kauna-unahang pagkakataon.{{sfn|Townend|2012|pp=99–100}} Samantala, nanatili pa ring marunong lamang sa Ingles ang mababang uri, na kumakatawan sa napakalaking bahagdan ng populasyon. Sa panahong ito, maraming hiram na salita ang ginamit nila na may kinalaman sa politika, batas, at iba pang mga prestihiyosong gawain.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=39}} Halimbawa, nagmula sa Pranses na {{Lang|fr|trône}} ang salitang Ingles na {{Lang|en|throne}}, na tumutukoy sa pisikal na inuupuan ng isang hari gayundin sa metaporikal na kapangyarihan nito.<ref>{{cite journal |url=https://scholarworks.harding.edu/tenor/vol5/iss1/5 |title=Effects of the Norman Conquest on the English Language|trans-title=Mga Epekto ng Pananakop ng mga Normando sa Wikang Ingles|lang=en|first=Curt |last=Baker |date=Spring 2016 |journal=Tenor Times |volume=5}}</ref> Naging simple rin sa panahong ito ang mga impleksiyon ng Ingles, maaaring dahil sa paghahalo ng Lumang Nordiko at Lumang Ingles, na pawang parehas sa [[Morpolohiya (lingguwistika)|morpolohiya]] ngunit magkaiba ng impleksiyon. Nawala rin ang pagkakaiba ng [[kaukulang palagyo]] (nominatibo) at [[Kaukulang palayon|palayon]] (akusatibo) maliban sa mga [[panghalip panao]], nawala rin ang [[kaukulang pagamit]] (instrumental), at naging para lamang sa [[Pag-aari (balarila)|pag-aari]] ang [[kaukulang paari]] (henetibo). Naging regular din ang maraming mga di-regular na anyo ng impleksiyon,{{sfn|Lass|1992|pp=103–123} at naging payak rin ang sistema ng [[Kasunduan (balarila)|kasunduan]] sa mga pangungusap, na humantong sa isang hindi gaanong malayang [[ayos ng salita]].{{sfn|Fischer|van der Wurff|2006|pp=111–113}} Ilan sa mga sikat na panitikang naisulat sa Gitnang Ingles ang ''[[Mga Kuwento sa Canterbury]]'' ({{Circa|1400}}) ni [[Geoffrey Chaucer]] at [[Ang Kamatayan ni Arturo|''Ang Kamatayan ni Arturo'']] (1485) ni [[Thomas Malory]]. Naging talamak sa panahong ito ang paggamit sa panitikan ng [[dayalekto]] ng mga rehiyon, kagaya sa mga gawa ni Chaucer.<ref>{{cite web |last1=Horobin |first1=Simon |title=Chaucer's Middle English |trans-title=Gitnang Ingles ni Chaucer|lang=en|url=https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |website=The Open Access Companion to the Canterbury Tales |publisher=Louisiana State University|quote=The only appearances of their and them in Chaucer's works are in the Reeve's Tale, where they form part of the Northern dialect spoken by the two Cambridge students, Aleyn and John, demonstrating that at this time they were still perceived to be Northernisms |archive-date=3 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203092713/https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |url-status=live}}</ref> Mababasa sa [[Bibliya ni Wycliffe|unang salin sa Ingles]] ni [[John Wycliffe]] sa [[Bibliya]] noong 1382 ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 bilang: "{{Lang|enm|Foxis han dennes, and briddis of heuene han nestis}}" ('May mga lungga ang mga [[soro]], at may mga pugad ang mga [[ibon]] sa langit').<ref>{{cite web |last=Wycliffe |first=John |url=http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |publisher=Wesley NNU |title=Bible|trans-title=Bibliya |lang=en |archive-date=2 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202202047/http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |url-status=live}}</ref> Mapapansin rito na may [[Panlapi|hulaping]] ''-n'' pa rin sa [[Pandiwa|pandiwang]] {{Lang|en|have}} ('magkaroon') pero wala na sa mga [[pangngalan]]. : === Maagang Modernong Ingles === [[File:Great_Vowel_Shift2a.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Great_Vowel_Shift2a.svg|thumb|Ang [[Malawakang Pagbabago ng Patinig]] na naganap sa mga mahahabang patinig ng Maagang Modernong Ingles. Matapos naging mga diptonggo {{IPA|/ai au/}} ang mga [[nakabukang patinig]] {{IPA|/iː uː/}}, umangat nang isang antas kalaunan ang bawat [[nakasarang patinig]] upang matumbasan ang pagbabago.]] Saklaw ng [[Maagang Modernong Ingles]] ng ika-14 hanggang ika-18 siglo ang pagsimple pa lalo na sistema ng impleksiyon, pagsasakodigo sa wika, at ang tinatawag na [[Malawakang Pagbabago sa Patinig]], kung saan nagsimulang lumipat ang mga [[patinig]] sa mga salitang Ingles patungo sa modernong bigkas nito. [[Pag-angat (lingguwistika)|Umangat]] ang mga [[Gitnang patinig|gitna]] at [[nakabukang patinig]] at [[Paghahati sa patinig|nahati]] bilang mga [[diptonggo]] ang mga [[nakasarang patinig]]. Halimbawa, binibigkas noon ang salitang Ingles na {{Lang|en|bite}} ('kagat', binabasa ''bayt'') bilang {{Lang|en|beet}} ('[[remolatsa]]') sa kasalukuyan, at binibigkas naman noon ang {{Lang|en|bout}} sa {{Lang|en|about}} ('tungkol', binabasa ''abawt'') bilang {{Lang|en|boot}} ('bota') sa kasalukuyan. Ito ang dahilan kung bakit may malaking pinagkaiba ang pagbigkas sa mga salitang Ingles at sa pagbaybay sa mga ito; ito rin ang dahilan bakit maraming pwedeng maging tunog ang bawat patinig ng Ingles kumpara sa ibang mga wika.{{sfn|Lass|2000a}}{{sfn|Görlach|1991|pp=66–70}} Nagsimula maging prestihiyoso ang paggamit sa wikang Ingles, kumpara sa Normandong Pranses, sa kasagsagan ng kapanahunan ni [[Enrique V ng Inglatera]]. Sinimulang gamitin ng [[Court of Chancery]] sa [[Westminster, London|Westminster]] ang Ingles sa mga [[Writ|opisyal na dokumento]] nito noong bandang 1430, at nabuo dahil rito ang isang bagong pamantayang anyo ng Gitnang Ingles na tinatawag na [[Pamantayang Chancery]] mula sa mga dayalekto ng [[London]] at [[Silangang Midlands]]. Noong 1476, ipinakilala ni [[William Caxton]] sa Inglatera ang [[palimbagan]], na lalong nagpalawak pa sa impluwensiya ng naturang pamantayan ng Ingles.{{sfn|Nevalainen|Tieken-Boon van Ostade|2006|pp=274–279}} Kabilang sa mga panitikang nakasulat sa Maagang Modernong Ingles ang mga gawa ni [[William Shakespeare]] gayundin ang [[King James Version|Bersiyon ni Haring Jaime]] (KJV) ng Bibliya noong 1611. Bagamat halos katulad na ng modernong bigkas at baybay ang mga salita sa puntong ito, may mga pagkakaiba pa rin sa bigkas mula sa modernong Ingles, kagaya ng pagbigkas pa rin sa mga kumpol-katinig na {{IPA|/kn ɡn sw/}} sa {{Lang|en|knight}} ('[[kabalyero]]'), {{Lang|en|gnat}} ('[[niknik]]'), at {{Lang|en|sword}} ('[[espada]]'), na sa ngayo'y pawang mga di na binibigkas ang isa sa mga katinig nito.{{Efn|Hindi na binibigkas ang ''k'' at ''g'' sa {{IPA|/kn/}} at {{IPA|/gn/}}, habang di naman binibigkas na ang ''w'' sa {{IPA|/sw/}}.}} Ilan sa mga tampok ng Maagang Modernong Ingles na ginamit ni Shakespeare ay maituturing na'ng laos o makaluma sa modernong mambabasa nito.{{sfn|Cercignani|1981}} Mababasa ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 sa KJV bilang: "{{Lang|en|The Foxes have holes and the birds of the ayre have nests.}}" ('May mga lungga ang mga soro habang may mga pugad ang mga ibon ng himpapawid.') Dito, mapapansin ang pagkawala ng mga [[Kaukulan (lingguwistika)|kaukulan]] at ang resulta nito tulad halimbawa ng paggamit sa ayos na [[paksa–pandiwa–layon]] ({{Lang|en|subject–verb–object}}) at sa salitang {{Lang|en|of}} bilang pamalit sa nawalang [[kaukulang paari]]. Makikita rin dito ang mga hiram na salitang nagmula sa Pranses kagaya ng {{Lang|en|ayre}} (ngayo'y {{Lang|en|air}}, 'himpapawid') at sa ibang mga kaso, nagpalit mismo sa katutubong salita nito tulad ng {{Lang|en|bird}} ('ibon') na pumalit sa Lumang Ingles na {{Lang|ang|fugol}}.{{sfn|Lass|2006|pp=46–47}} === Pagkalat === Pagsapit ng huling bahagi ng ika-18 siglo, naipakalat ng [[Imperyong Britaniko]] ang wikang Ingles sa mga teritoryo at nasasakupan nito. Dahil sa paggamit sa kalakalan, agham at teknolohiya, diplomasya, sining, at pormal na edukasyon, Ingles ang naging pinakaunang tunay na pandaigdigang wika, na ginagamit sa pandaigdigang komunikasyon.{{sfn|How English evolved into a global language|2010}}{{sfn|The Routes of English}} Ginamit ito sa Hilagang Amerika, ilang bahagi ng Aprika, Oseaniya, at iba pang mga rehiyon. Nang lumaya ang mga bansang may maraming [[katutubong wika]], Ingles ang ginamit nilang [[opisyal na wika]] upang maiwasan ang mga politikal na balakid dahil sa paggamit sa isang katutubong wika kesa sa iba.{{sfn|Romaine|2006|p=586}}{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Bumilis pa lalo ang pagkalat ng wika dahil sa mabilis na paglaki ng impluwensiya sa kultura at politika ng [[Estados Unidos]] matapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], gayundin sa pagbobrodkast sa buong mundo sa wikang Ingles ng mga brodkaster tulad ng [[BBC]] ng [[Reyno Unido]].{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Ingles ang pinakaginagamit na wika sa ika-21 siglo.{{sfn|McCrum|MacNeil|Cran|2003|pp=9–10}} Habang nalilinang ang modernong Ingles, nabuo ang mga pamantayang gabay para sa wika, na ginamit kalaunan sa opisyal na paraan kagaya halimbawa sa pampublikong edukasyon at pahayagan. Noong 1755, nilathala ni [[Samuel Johnson]] ang ''[[Dictionary of the English Language]]'', na nagpakilala sa pamantayang pagbaybay at paggamit sa mga salita. Samantala, nilathala naman ng Amerikanong si [[Noah Webster]] noong 1828 ang isang [[Diksiyonaryong Webster|diksiyonaryo]] na may layuning makapagtatag ng isang pamantayang anyo sa pagsusulat at pagsasalita ng [[Amerikanong Ingles]] na hiwalay sa pamantayan ng Britanya. Sa Britanya, unti-unting bumaba ang tingin sa mga dayalekto at barayti ng [[Britanikong Ingles]] na wala sa pamantayan, na nagpabilis sa paggamit ng mga prestihiyosong dayalekto ng mga nasa gitnang uri.{{sfn|Romaine|1999a}} Sa modernong Ingles, wala na halos mga kaukulan; tanging makikita na lang ito sa mga [[panghalip]]. Halos matatag na rin ang [[paksa–pandiwa–layon]] (SVO) na [[ayos ng salita]].{{sfn|Romaine|1999a}} Naging talamak na rin ang paggamit sa ilang mga pagbabago sa wika kagaya ng [[Do-support|paggamit ng salitang ''do'']] para sa mga kaso kung saan kinakailangang [[Pagbaliktad sa paksa at pantulong|baliktarin]] ang mga [[sugnay]] tulad sa mga tanong.{{Efn|Isang halimbawa nito ang paggawa ng mga tanong sa pamamagitan ng pagbaliktad sa [[pandiwang pantulong]] ({{lang|en|auxiliary verb}}, hal. {{lang|en|is, are, am}}) at sa paksa: ang "{{lang|en|He will laugh}}" ('Tatawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Will he laugh?}}" ('Tatawa ba siya?') sa anyong patanong nito. Gayunpaman, kung walang pandiwang pantulong, ginagamit ang salitang {{lang|en|do}} bilang pamalit sa nawawalang pandiwa: ang "{{lang|en|He laughs.}}" ('Tumawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Did he laugh}}" ('Tumawa ba siya?'). Pansinin na nasa anyong pangnakaraan ang pandiwang {{lang|en|do}} ({{lang|en|did}}) rito.}} Dumami rin ang mga kaso ng paggamit sa anyong progresibo (mga nagtatapos sa hulaping {{Lang|en|–ing}} ng [[pandiwa]], at tuloy-tuloy ring nagiging regular ang mga pandiwang may di-regular na anyo (hal. {{Lang|en|dreamed}} ('napanaginipan') imbes na {{Lang|en|dreamt}}) gayundin sa paggamit pa lalo sa mga analitikal na alternatibo sa mga impleksiyon (hal. {{Lang|en|more polite}} ('mas magalang') imbes na {{Lang|en|politer}}). Dahil sa tindi ng presensiya sa midya ng Amerikanong Ingles, naiimpluwensiyahan na rin pati ang Britanikong Ingles.{{sfn|Leech|Hundt|Mair|Smith|2009|pp=18–19}}{{sfn|Mair|Leech|2006}}{{sfn|Mair|2006}} == Heograpiya == [[File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|thumb|{{legend|#045a8d|Katutubong wika ng mayorya}} {{legend|#0674b6|Katutubong wika ng mayorya at isa sa mga opisyal na wika}} {{legend|#439dd4|Opisyal na wika pero katutubong wika ng minorya}} {{legend|#9bbae1|Pangalawang wika: sinasalita ng lagpas 20% ng populasyon, ''de facto'' na wika ng trabaho, pamahalaan, edukasyon, atbp.<ref name="Ethnologue26" />}}]] Ayon sa isang ulat noong 2016, tinatayang nasa 400 milyong katao ang [[Katutubong wika|katutubong mananalita]] ng wikang Ingles, at nasa 1.1 bilyong katao naman ang nagsasalita nito bilang [[pangalawang wika]].<ref>{{cite web |last1=Breene |first1=Keith |date=15 November 2019 |title=Which countries are best at English as a second language? |trans-title=Ano-anong mga bansa at pinakamagaling mag-Ingles bilang pangalawang wika? |url=https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161125144549/https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b/ |archive-date=25 November 2016 |access-date= |publisher=World Economic Forum |language=en}}</ref> Ingles ang wika na may pinakamaraming mananalita sa kabuuan, na sinasalita sa lahat ng kontinente.{{sfn|Crystal|2003b|p=106}} Nakadepende ang dami ng mga mananalita bilang pangalawang wika o bilang banyagang wika sa antas ng kagalingan, mula 400 milyon hanggang lagpas 1 bilyon.{{sfn|Crystal|2003b|pp=108–109}} Tinataya naman noong 2003 na mas marami ang mananalita ng Ingles bilang pangalawang wika kumpara sa mga katutubong mananalita nito nang tatlo sa isa.{{sfn|Crystal|2003a|p=69}} === Tatlong bilog ng Ingles === [[File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|thumb|Kagalingan sa wikang Ingles ng piling mga bansa sa [[Europa]] at [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] ayon sa isang ulat noong 2019:<ref>{{cite web |title=EF English Proficiency Index 2019 |url=https://www.ef.com/assetscdn/WIBIwq6RdJvcD9bc8RMd/cefcom-epi-site/reports/2019/ef-epi-2019-english.pdf |pages=6–7 |language=en}}</ref> {{legend|#407294|Napakataas (63.07–70.27)}} {{legend|#5A857D|Mataas (58.26–61.86)}} {{legend|#9DBB88|Katamtaman (52.50–57.38)}} {{legend|#E7CB5B|Mababa (48.69–52.39)}} {{legend|#F47B4B|Napakababa (40.87–48.19)}} {{legend|#c0c0c0|Hindi kasama sa ulat}}]] Grinupo ng [[Lingguwistika|lingwistang]] si [[Braj Kachru]] ang mga bansa sa mundo sa tatlong bilog ayon sa antas ng paggamit sa wikang Ingles rito. Ipinapakita ng modelong ito ang pagkalat ng Ingles mula sa mga katutubong bansa nito patungo sa iba, gayundin sa dami ng gumagamit nito sa isang partikular na bansa. Tinatawag ang tatlong bilog bilang "loob", "labas", at "lumalawak". Maaaring gumalaw ang mga bansa papaloob o papalabas depende sa magiging kahihinatnan ng wika rito sa hinaharap.{{sfn|Kachru|2006|p=196}}{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=2}} * '''Loobang bilog''' ({{Lang|en|inner circle}}) ang mga bansa na may malaking porsyento ng populasyon ang katutubong mananalita ng Ingles. Kabilang rito ang [[Reyno Unido]], [[Estados Unidos]], [[Canada|Kanada]], [[Australia]], [[Nueva Selanda]], [[Irlanda]], at [[Timog Aprika]].{{sfn|Kachru|2006|p=196}} * '''Labas na bilog''' ({{Lang|en|outer circle}}) ang mga bansa na may mas maliit na bilang ng mga katutubong mananalita ng Ingles ngunit ginagamit bilang pangalawang wika para sa mga pang-araw-araw na gawain at institusyon kagaya sa edukasyon, pamahalaan, at negosyo. Kabilang rito ang [[Pilipinas]], gayundin ang [[Nigeria]], [[Indiya|India]], [[Pakistan]], [[Malaysia|Malasya]], [[Singapore|Singapura]], at [[Jamaica|Hamayka]].{{sfn|Bao|2006|p=377}} * '''Lumalawak na bilog''' ({{Lang|en|expanding circle}}) ang mga bansa kung saan hindi karaniwang sinasalita ang Ingles at tinuturo bilang isang banyagang wika. Sa mga bansang ito kumakalat ang wikang Ingles dahil sa katayuan nito bilang isang pandaigdigang wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=5}} === Plurisentrikong wika === Isang [[plurisentrikong wika]] ang Ingles; ibig sabihin, wala itong iisang pambansang otoridad na namamahala sa pamantayan ng wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=2}}{{sfn|Romaine|1999}}{{sfn|Baugh|Cable|2002}} Madalas na sinusundan ng sinasalitang Ingles lalo na sa brodkasting ang mga pambansang pamantayan sa pagbigkas na kinagisnan imbes na isinakodigo. Karaniwang malalaman sa kanilang [[aksent]] kung saan nagmula ang mga brodkaster,{{sfn|Trudgill|2006}} pero madalas na sinusulat ang iskrip sa mga balita sa isang [[Ortograpiya ng wikang Ingles|pandaigdigang anyo ng pamantayang Ingles]]. Tipikal na dinidikta ng konsenso mula sa mga iskolar ng wika ang mga karaniwang gawi sa pagsusulat sa Ingles, hindi mula sa isang pamahalaan o pandaigdigang organisasyon.{{sfn|Ammon|2008|pp=1537–1539}} Maiintindihan ng mga Amerikanong tagapakinig ang maraming brodkast na nagmula sa Britanya at kabaligtaran. Maiintindihan ng mga mananalita ng Ingles ang karamihan sa kahit anong mga programa sa radyo at telebisyon gayundin sa mga pelikulang nagmula sa mga [[Anglospero|bansang nagsasalita ng Ingles]].{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=122}} Parehong may pormal at di-pormal na estilo ang pamantayan at panrehiyong barayti ng Ingles, at tanging nagkakaiba lamang sa mga salitang ginagamit (hal. {{Lang|en|lift}} sa Britanya habang {{Lang|en|elevator}} sa Amerika), sintaksis (hal. {{Lang|en|on the weekend}} sa Amerika habang {{Lang|en|at the weekend}} sa Britanya), at paggamit sa teknikal at di-teknikal na rehistro.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|pp=5–6}} Dahil sa kasaysayan ng paninirahan sa mga bansang nasa loobang bilog, nagawang maipantay ng Britanya ang pagkakaiba sa dayalekto at makagawa ng mga anyong [[koine]] ng Ingles sa [[Timog Aprika]], [[Australya|Australia]], at [[Nueva Selanda]].{{sfn|Deumert|2006|p=130}} Mabilis na natutong mag-Ingles ang marami sa mga migranteng nanirahan sa Estados Unidos. Sa kasalukuyan, malaking bahagdan ng populasyon ng Estados Unidos ngayon ay kaya lamang magsalita ng iisang wika.{{sfn|Deumert|2006|p=131}}{{sfn|Ryan|2013|loc=Table 1}} Ukol sa pambansang katayuan ng wikang Ingles sa mga piling bansa, * Sa Australia, walang itinalagang opisyal na wika sa parehong pambansa at pang-estadong lebel.<ref>{{Cite journal |last=Ward |first=Rowena |date=2019 |title='National' and 'Official' Languages Across the Independent Asia-Pacific |trans-title='Pambansa' at 'Opisyal' na mga Wika ng Malayang Asya-Pasipiko|lang=en|journal=Journal of Multidisciplinary International Studies |volume=16 |issue=1/2 |pages=83–84 |doi=10.5130/pjmis.v16i1-2.6510 |doi-access=free}}</ref> * Sa [[Kanada]], parehong opisyal na wika sa pambansang lebel ang Ingles at [[Wikang Pranses|Pranses]].<ref>{{cite web |url=http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |archive-url=https://archive.today/20130410031606/http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |url-status=dead |archive-date=10 April 2013 |title=40 Years of the Official Languages Act |publisher=Department of Justice Canada |lang=en|trans-title=40 Taon ng Official Languages Act}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) rin sa anim na lalawigan at tatlong teritoryo ang Ingles, habang wala namang itinalagang opisyal na wika sa tatlong lalawigan. Sa [[Québec|Quebec]], Pranses lamang ang tanging opisyal na wika nito.<ref>{{cite web |url=https://www.legisquebec.gouv.qc.ca/en/tdm/cs/C-11 |title=Charter of the French language |last= |first= |date=26 March 2024 |website=Légis Québec |publisher=Québec Official Publisher |lang=en|trans-title=Karta ng Wikang Pranses}}</ref> * Sa [[Republika ng Irlanda|Irlanda]], Ingles ang itinalagang pangalawang wika ng bansa, habang [[Wikang Irlandes|Irlandes]] naman ang itinalagang unang wika.<ref>{{cite web |url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/en/html#part2 |title=Article 8 of the Constitution of Ireland|trans-title=Artikulo 8 ng Saligang-batas ng Irlanda|lang=en|last= |first= |date=January 2020 |website=Irish Statute Book}}</ref> * Bagamat mayorya ng populasyon ng Nueva Selanda ang nagsasalita ng Ingles, tanging [[Wikang Māori|Maori]] at ang [[Wikang nakasenyas ng Nueva Selanda|pambansang wikang nakasenyas]] nito ang itinalagang opisyal na wika ng bansa.<ref>{{cite web |title=Maori Language Act 1987 |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/1987/0176/latest/DLM124116.html |lang=en}}</ref> <ref>{{cite news |url=http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |title=Recognition for sign language |date=6 April 2006 |work=[[Television New Zealand]] |trans-title=Pagkilala sa wikang nakasenyas |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=15 Mayo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515221254/http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |url-status=dead }}</ref> * Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Reyno Unido]]. Gayunpaman, sa [[Gales]] at [[Hilagang Irlanda]], Ingles ang isa sa mga opisyal na wika nito.<ref>{{cite journal |last1=Huws |first1=Catrin Fflur |title=The Welsh Language Act 1993: A Measure of Success?|trans-title=Ang Welsh Language Act 1993: Panukat sa Tagumpay?|lang=en |journal=Language Policy |date=June 2006 |volume=5 |issue=2 |pages=141–160 |doi=10.1007/s10993-006-9000-0}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 October 2022 |title=Irish language and Ulster Scots bill clears final hurdle in Parliament|trans-title=Nalampasan na ng panukalang Irish language at Ulster Scots ang huling balakid nito sa Parlamento|lang=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-63402597}}</ref> Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Eskosya]] at [[Inglatera]]. * Sa [[Estados Unidos]], Ingles ang itinalagang opisyal na wika ng bansa sa bisa ng isang kautusang tagapagpaganap noong 2025.<ref>{{Cite news |last1=Ho |first1=Vivian |last2=Pannett |first2=Rachel |date=1 March 2025 |title=A Trump order made English the official language of the U.S. What does that mean? |trans-title=Ginawa sa bisa ng isang utos ni Trump ang wikang Ingles bilang opisyal na wika ng Estados Unidos. Ano'ng ibig sabihin nito?|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/nation/2025/03/01/trump-english-official-language-explainer/ |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) ang Ingles sa 32 estado at limang teritoryo. Walang itinalagang opisyal na wika sa natitirang 18 estado at sa [[Distrito ng Columbia]].<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |title=United States |date=29 May 2024 |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |trans-title=Estados Unidos |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=12 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |url-status=dead }}</ref> === Pandaigdigang wika === [[File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|thumb|Katayuan ng wikang Ingles sa pampublikong edukasyon sa bawat rehiyon:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref>{{legend|#00a2e8|Kinakailangang asignatura}}{{legend|#ffc90e|Mapipiling asignatura}}{{legend|#ababab|Walang datos}}]] Inilalarawan minsan ang wikang Ingles bilang ang pinakaunang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'',{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Meierkord|2006|p=165}} o di kaya'y bilang ang pinakaunang [[pandaigdigang wika]].{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=690–691}}{{sfn|Northrup|2013}} Pinakaginagamit na wika ang Ingles pagdating sa paglalathala, telekomunikasyon, kalakalan, libangan, at diplomasya.{{sfn|Northrup|2013}} Nakamit nito ang pagkapantay sa [[wikang Pranses]] noong 1919 sa kasagsagan ng negosasyon sa [[Kasunduan sa Versailles]].{{sfn|Phillipson|2004|p=47}} Pagsapit ng pagtatag sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] noong 1945, naging pangunahing wika na ang Ingles;{{sfn|Conrad|Rubal-Lopez|1996|p=261}} isa ito sa anim na opisyal na wika ng naturang organisasyon at ang kasalukuyang pinakaginagamit na wika sa pandaigdigang diplomasya at pakikipag-ugnayan.{{sfn|United Nations|2010}}{{sfn|Richter|2012|p=29}} Nakatalaga ang Ingles bilang isang opisyal na wika o di kaya'y wika ng trabaho sa maraming mga pandaigdigang organisasyon kagaya ng [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] (IOC), Ginagamit rin ito bilang wika ng trabaho kahit maging sa mga panrehiyong organisasyon kagaya ng [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] (ASEAN) at [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]] (APEC), kung saan hindi gaanong kalaganap ang paggamit sa naturang wika sa mga kasaping bansa nito. Sa [[Unyong Europeo]] (EU), Ingles ang karaniwang ginagamit na wika ng trabaho ng mga kasaping bansa nito kahit na pinapayagan ng unyon na gumamit ang mga kasapi nito ng kahit anong wika.{{sfn|Ammon|2006|p=321}} Ingles ang ginagamit na basehan sa mga [[kontroladong likas na wika]],{{sfn|Wojcik|2006|p=139}} gayundin bilang ang wikang ginagamit sa larangan ng [[paglalayag]] at [[Abyasyon|pagpapalipad]].{{sfn|International Maritime Organization|2011}}{{sfn|International Civil Aviation Organization|2011}} [[File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|thumb|English Proficiency Index noong 2014:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref> {{legend|#225500|Napakataas (80–100%)}} {{legend|#44aa00|Mataas (60–80%)}} {{legend|#66ff00|Katamtaman (40–60%)}} {{legend|#99ff55|Mababa (20–40%)}} {{legend|#ccffaa|Napakababa (0.1–20%)}} {{legend|#c0c0c0|Walang datos}}]] Wikang Ingles ang pinaka-inaaral na banyagang wika sa mundo.{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Nag-aaral ang karamihan sa mga tao ng Ingles dahil sa praktikal na kadahilanan at hindi sa ideolohiya.{{sfn|Kachru|2006|p=195}} Sa EU, Ingles ang pinakasinasalitang banyagang wika sa 19 sa 25 kasaping bansa nito kung saan hindi opisyal na wika ito. Ayon sa isang opisyal na poll noong 2012 (noong kasapi pa ang [[Reyno Unido]]) sa mga kasaping bansa na hindi opisyal na wika ang Ingles, 38% ng mga sumagot ay nagsabing kaya nilang makapagsalita ng Ingles sa antas ng pakikipag-usap sa iba.{{sfn|European Commission|2012|pp=21, 19}} Kinokonekta ang matinding impluwensiya ng Ingles sa pagbilis ng [[Kamatayan ng wika|kamatayan ng ibang mga maliliit na wika]];{{sfn|Crystal|2000}} dahil rito, inaakusahan din ang wika ng [[Imperyalismong pangwika|imperyalismo]] at marami rin ang aktibong tumututol sa paggamit nito.{{sfn|Jambor|2007}} Gayunpaman, patuloy pa ring dumadami ang mga mananalita ng Ingles dahil sa paniniwalang nagdadala ng kaginhawaan at mas mabuting buhay ang paggamit nito.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|loc=Chapter 12: English into the Future}} Kinakailangang marunong sa wikang Ingles sa maraming mga larangan kagaya ng sa [[medisina]] at [[kompyuting]]. Bagamat magkasingpantay noon ang Ingles sa Pranses at [[Wikang Aleman|Aleman]] pagdating sa pananaliksik, Ingles na ang natatanging nananaig na wika sa kasalukuyan.{{sfn|Gordin|2015}} Makikita ang dominasyon nito sa [[maagham na paglalathala]] sa mga [[indeks]] ng mga [[siyentipikong dyornal]] kagaya ng ''Chemical Abstracts'': noong 1998, nasa lagpas 80% ng lahat na naka-indeks na siyentipikong artikulo ng dyornal ang nakasulat sa Ingles, 90% sa mga [[likas na agham]] noong 1996, at 82% sa [[araling pantao]] noong 1995.{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=694–695}} Sa kasagsagan ng [[dekolonisasyon]] sa [[Imperyong Britaniko]] noong dekada 1950s at 1960s, patuloy na ginamit ng mga lumayang kolonya ang wikang Ingles imbes na alisin ito sa mga wika ng kanilang bansa.{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Halimbawa, patuloy na ginagamit sa [[India]] ang Ingles matapos nitong lumaya sa Reyno Unido. India ngayon ang ikatlong may pinakamaraming inilalathalang aklat sa naturang wika matapos ng [[Estados Unidos]] at Reyno Unido,{{sfn|Sailaja|2009|pp=2–9}} kahit na di lalagpas sa 5% ng populasyon nito ang marunong magsalita ng Ingles nang maayos. Noong 2004, ipinagpalagay ng iskolar na si David Crystal na India ang may pinakamalaking populasyon na kayang magsalita o makaunawa ng Ingles sa mundo,{{sfn|Crystal|2004}} bagamat marami ring iskolar na naniniwalang Estados Unidos pa rin ang may hawak sa naturang titulo.{{sfn|Graddol|2010}} Marami sa mga mananalita ng Ingles Aprika ang bahagi ng pamayanang "Apro-Sakson" ng kontinente.{{sfn|Mazrui|Mazrui|1998}} Pinaniniwalaan na mananatili ang Ingles bilang isang wikang [[koine]] sa hinaharap.{{sfn|Crystal|2006}} == Dayalekto, aksent, at barayti == Maraming [[Talaan ng mga dayalekto ng wikang Ingles|mga dayalekto]] ng wikang Ingles ang natukoy ng mga [[Dayalektolohiya|dayalektologo]], na kumakatawan sa panrehiyong pagkakaiba pagdating sa balarila, bokabularyo, at pagbigkas. Naiiba ito sa [[Mga panrehiyong aksent ng wikang Ingles|mga panrehiyong aksent]], na tanging tumutukoy lamang sa pagkakaiba sa pagbigkas. Karaniwang hinahati ng mga lingwista ang wikang Ingles sa dalawang malalawak na kategorya, [[Britanikong Ingles]] (BrE) at [[Hilagang Amerikanong Ingles]] (NAE).{{sfn|Crystal|2003b|p=107}} === Britanya at Irlanda === <gallery mode="packed"> File:Alain_de_Botton_on_Fear_of_Failure_at_Cannes_Lions_2012.flac|Boses ni [[Alain de Botton]], na may modernong aksent na RP. File:Danny_Baker_BBC_Radio4_Desert_Island_Discs_31_Jul_2007_b012wcl4.flac|Boses ni [[Danny Baker]], na may aksent na [[Cockney (aksent)|Cockney]]. File:Russell_brand_bbc_radio4_desert_island_discs_21_07_2013.flac|Boses ni [[Russell Brand]], na lumaki sa [[Essex]] at may aksent na [[Estuaryong Ingles]]. File:Damien_hirst_bbc_radio4_desert_island_discs_13_05_2013_b01sd0hy.flac|Boses ni [[Damien Hirst]], na may aksent na kanlurang [[Yorkshire (dayalekto)|Yorkshire]]. File:John_bishop_bbc_radio4_desert_island_discs_24_06_2012.flac|Boses ni [[John Bishop]], na may aksent na [[Scouse]]. File:Rob_Brydon_BBC_Radio4_Front_Row_18_Mar_2012_b01dhl11.flac|Boses ni [[Rob Brydon]], na may aksent na katimugang [[Ingles ng Gales|Gales]]. File:Alex_Salmond_BBC_Radio4_Desert_Island_Discs_16_January_2011_b00xgs41.flac|Boses ni [[Alex Salmond]], na gumagamit ng isa sa mga aksent ng [[Ingles ng Eskosya|Eskosya]]. File:George_Best_-_The_New_Elizabethans_-20_Jul_2012_-_b01kt7cs.flac|Boses ni [[George Best]], na may aksent na [[Ingles ng Ulster|Hilagang Irlanda]]. File:Mary_Robinson_-_Desert_Island_Discs_-_28_July_2013.flac|Boses ni [[Mary Robinson]], na gumagamit ng isa sa mga aksent ng [[Hiberno-Ingles|Irlanda]]. </gallery> [[File:Dialects_of_English_in_UK_and_Ireland.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dialects_of_English_in_UK_and_Ireland.svg|thumb|Mga pangunahing rehiyon ng mga dayalekto ng wikang Ingles sa [[Britanya (ngalan ng pook)|Britanya]] at [[Irlanda (pulo)|Irlanda]].]] Dahil sinasalita na ang wikang Ingles sa Britanya sa nakalipas na humigit-kumulang 1,500 taon, maraming mga dayalekto ng wika ang nabuo rito.{{sfn|Trudgill|1999|p=10}} Sa [[United Kingdom|Reyno Unido]], itinuturing ang [[Received Pronunciation]] (RP, {{Literal|Tamang Pagbigkas}}), isang edukadong aksent na nagmula sa [[Timog-silangang Inglatera]], bilang ang tradisyonal na pamantayang ginagamit sa [[brodkasting]] partikular na ang [[BBC]] (kaya tinatawag din itong {{Lang|en|BBC English}}, {{Literal|Ingles ng BBC}}) at kinokonsidera bilang pinaka-prestihiyoso sa lahat ng mga dayalekto ng bansa. Ang mabilis na pagkalat ng aksent na ito dahil sa midya ang siyang itinuturong dahilan sa mabilis ding pagbaba ng paggamit sa mga panlalawigang aksent. Napag-alaman sa [[Sarbey ng mga Dayalekto ng Ingles]] noong 1950 hanggang 1951 na bagamat may pagkakaiba pa rin sa balarila at bokabularyo ang mga dayalekto ng wikang Ingles sa Reyno Unido, mapapansing kumokonti ang pagkakaibang ito sa paglipas ng panahon.{{sfn|Trudgill|1999|p=125}} Gayunpaman, tanging naapektuhan lamang ang mga pagkakaiba ng mga dayalekto pagdating sa balarila at bokabularyo. Nasa 3% lamang ng mga Ingles ang aktuwal na gumagamit ng RP sa karaniwang usapan; ginagamit ng natirang 97% ang mga panrehiyong aksent na naimpluwensiyahan lamang ng RP sa iba't ibang antas.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=3}} Meron ding pagkakaiba sa mga gumagamit ng RP, lalo na sa [[panlipunang uri]] sa pagitan ng RP ng Mataas at Mababang Uri gayundin sa katutubong mananalita ng RP at sa mga gumagamit ng RP pero hindi lumaki sa naturang aksent.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=37}} Sa Britanya, may maituturing ding pagkakaiba sa pagitan ng mga panlipunang uri; kinokonsidera bilang taliwas sa pamantayan ang ilang mga katangian kahit na di-hamak na laganap ito na madalas ding idinidikit sa pananalita ng mabababang uri. Halimbawa nito sa kasaysayan ang [[Pagtatanggal ng h|pagtatanggal ng ''h'']] ng mga mabababang uring mananalita ng [[Ingles ng London]], lalo na ang Cockney, na ngayo'y isa na'ng karaniwang katangian ng naturang dayalekto. Gayunpaman, nananatili pa rin itong wala sa rehistro ng mga matatataas na uri ng lipunang Britaniko.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=40}} Mahahati sa apat na pangunahing rehiyon ng dayalekto ang Ingles sa Inglatera: Timog-silangan, Timog-kanluran (kilala ring [[Ingles ng West Country]]), Midlands, at Hilaga. Sa bawat rehiyon na ito, meron ding mga dayalekto: nahahati ang Hilaga sa mga dayalektong [[Yorkshire (dayalekto)|Yorkshire]], [[Geordie]] (sinasalita sa [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]]), at [[Lanchashire (dayalekto)|Lanchashire]], na kinabibilangan ng mga suburbanong dayalekto ng [[Manchester]] ([[Manchester (dayalekto)|Mancunian]]) at [[Liverpool]] ([[Scouse]]). Dahil sa pagiging sentro ng [[Danelaw|pananakop ng mga Danes]] noong kapanahunan ng [[mga Viking]] sa Inglatera, nanatili ang mga Nordikong katangian sa wika sa mga dayalektong ito kesa sa ibang mga rehiyon, lalo na sa dayalektong Yorkshire.{{sfn|Hughes|Trudgill|1996|p=31}} Samantala, sa [[Kanlurang Midlands]], naipreserba naman sa mga dayalektong tulad ng [[Black Country]] ([[Black Country (dayalekto)|Yam Yam]]) at sa [[Birmingham]] ([[Brummie]]) ang mga arkaikong katangian mula sa [[Maagang modernong Ingles|maagang moderno]] at [[Gitnang Ingles]] kagaya ng mga Hermanikong elemento sa balarila at bokabularyo.{{sfn|Clark|Asprey|2013}} Simula noong ika-15 siglo, nakasentro sa London ang mga dayalekto ng Timog-silangang Inglatera. Tradisyonal na ginagamit doon ang dayalektong [[Cockney (dayalekto)|Cockney]] ng mga mabababang uri kaya mababa rin ang tingin dito. Dahil sa pagkalat ng mga katangian ng Cockney sa ibang mga dayalekto sa rehiyon, kinokonsidera ng midya ito bilang isang bagong dayalekto ng Estuaryong Ingles, bagamat tutol dito ang ilang mga lingwista dahil sa impluwensiya ng London sa karatig-lugar nito noon pa man.{{sfn|Roach|2009|p=4}}{{sfn|Trudgill|1999|p=80}} Ilan sa mga katangiang kumalat mula London ang mga sumusunod:{{sfn|Trudgill|1999|pp=80–81}} * [[Sumisingit na R|sumisingit na ''R'']]'','' pagbigkas ng salitang {{Lang|en|drawing}} ("pagguhit") bilang {{Lang|en|drawring}} {{IPA|/ˈdrɔːrɪŋ/}} kung saan sumisingit sa isang bahagi ng salita ang [[Katinig na tunog-R|tunog na ''r'']]. * [[Glotalisasyon ng t|glotalisasyon ng ''t'']]'','' pagbigkas sa {{Lang|en|[[Harry Potter|Potter]]}} bilang {{Lang|en|Po'er}} {{IPA|/ˈpɒʔə/}} kung saan pinapalitan ang tunog na ''t'' ng [[impit]]) * [[Paghaharap ng th|paghaharap ng ''th'']], pagbigkas sa {{Lang|en|thanks}} ("salamat") bilang {{Lang|en|fanks}} o {{Lang|en|bother}} ("abala") bilang {{Lang|en|bover}} kung saan nagiging ''f'' o ''v'' ang tunog na ''th''. Kinokonsidera na ngayon bilang hiwalay na wika ang [[wikang Scots]], pero nagmula ito sa maagang Hilagang Gitnang Ingles,{{sfn|Aitken|McArthur|1979|p=81}} at nadebelop at naimpluwensiyahan kalaunan ng ibang mga wika kagaya ng [[wikang Gaeliko]] at [[Wikang Lumang Nordiko|Lumang Nordiko]]. Nagtataglay din ng maraming dayalekto ang wikang Scots. Bukod dito, kabilang ang [[Ingles ng Eskosya]] sa mga barayti ng pamantayang Ingles sa [[Eskosya]]; karamihan sa mga ito ay mga dayalekto ng hilagang Inglatera na naimpluwensiyahan ng wikang Scots.{{sfn|Romaine|1982}} Samantala, sa [[Irlanda (pulo)|Irlanda]], maraming mga anyo ng wikang Ingles ang nagsimulang gamitin matapos ang [[Pananakop ng mga Anglo-Norman sa Irlanda|pananakop ng mga Anglo-Norman sa naturang rehiyon]] noong ika-11 siglo. Sa [[kondado ng Wexford]] at sa rehiyong pumapalibot sa [[Dublin]] nadebelop ang dalawang dayalekto na ngayo'y wala na, [[Yola (dayalekto)|Forth and Bargy]] at [[Fingallian]]. Parehong nagmula ito sa [[Maagang Modernong Ingles]] at ginamit hanggang noong ika-19 na siglo. Gayunpaman, nagmula ang modernong anyo ng [[Hiberno-Ingles|wikang Ingles sa Irlanda]] sa kolonisasyon ng mga Ingles simula noong ika-17 siglo. Sa kasalukuyan, nahahati ang Ingles ng Irlanda sa [[Ingles ng Ulster]], [[Ingles ng Hilagang Irlanda]] na naimpluwensiyahan nang matindi ng wikang Scots, at marami pang mga dayalekto sa Irlanda. Kagaya ng dayalekto ng Eskosya gayundin ng karamihan sa mga dayalekto ng Hilagang Amerika, nananatili ang [[Katinig na tunog-R|rotosidad]] sa halos lahat ng mga dayalekto sa naturang rehiyon di tulad ng mga dayalektong naimpluwensiyahan ng RP.{{sfn|Barry|1982|pp=86–87}}{{sfn|Hickey|2007}} === Hilagang Amerika === <gallery mode="packed"> File:Emery_Emery_Voice.ogg|Boses ni [[Emery Emery]], na lumaki sa [[Midwest (Estados Unidos)|Midwest]] sa Estados Unidos at may aksent na [[Pangkalahatang Amerikanong Ingles|Pangkalahatang Amerikano]]. File:Rep._Martha_Roby's_"Roller_Coaster"_Speech_Sound_Bite.flac|Boses ni [[Martha Roby]], na lumaki sa [[Alabama]] na may aksent na [[Katimugang Estados Unidos (aksent)|Timog Amerikano]]. File:Chuck_Zito_on_Becoming_a_Hells_Angel.flac|Boses ni [[Chuck Zito]], na may aksent na [[New York (aksent)|New York]]. File:Sec._Walsh_on_Construction_Jobs_in_Infrastructure_Bill_v2.flac|Boses ni [[Marty Walsh]], na may aksent na [[Boston (aksent)|Boston]]. File:On_the_phone-_Russell_Gage.ogg|Boses nina [[D.J. Shockley]] at [[Russell Gage]], na parehong may aksent na [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles|Aprikanong Amerikano]]. File:Margaret_atwood_bbc_radio4_front_row_27_07_2007_b007tjpb.flac|Boses ni [[Margaret Atwood]], na may aksent na [[Pamantayang Ingles ng Canada|Pamantayang Canada]]. </gallery> [[File:Population_speaking_English_at_home_by_PUMA.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Population_speaking_English_at_home_by_PUMA.png|thumb|Bahagdan ng mga Amerikanong edad lima pataas sa [[Estado ng Estados Unidos|50 estado]], [[Washington, D.C.|Washington DC]], at [[Puerto Rico]] na nagsasalita ng wikang Ingles sa tahanan, ayon sa [[American Community Survey]], isang sarbey na isinagawa noong 2016 hanggang 2021]] Dahil sa mataas-taas na antas ng paghahalo, akomodasyon, at [[Wikang koine|koinesasyon]] na naganap noong panahong kolonyal sa [[Hilagang Amerika]], itinuturing ang [[Wikang Ingles ng Hilagang Amerika|mga dayalekto ng wikang Ingles]] sa kontinente bilang walang pinagkaiba sa isa't isa kumpara sa [[Inglatera]]. Gayunpaman, ipinapakita sa modernong pananaliksik na may mga pagkakaiba rin ang mga dayalekto at barayti ng wika sa Hilagang Amerika. Tumataas ang baryasyon sa aksent sa Estados Unidos sa panrehiyong antas pero bumababa sa lokal na antas,{{sfn|Labov|2012}} bagamat nananatili pa rin itong nasa isang kontinuo ng mga magkakaparehong aksent na kilala sa tawag na [[Pangkalahatang Amerikano]] (GA).{{sfn|Wells|1982|p=34}} Kinokonsiderang bahagi ng Pangkalahatang Amerikano ang mga barayti ng [[wikang Ingles ng Canada]] maliban sa [[Atlantikong Canada|rehiyong Atlantiko]] ng bansa gayundin sa [[Québec|Quebec]], bagamat may mga maliliit na pagkakaiba sila sa mga aksent ng Estados Unidos kagaya ng pagtaas ng mga patinig na {{IPAc-en|aɪ}} at {{IPAc-en|aʊ}} bago ang mga [[Tunog (ponetika)|di-matutunog na katinig]] at mga pagkakaiba sa pagsusulat at pagbigkas sa mga salita.{{sfn|Boberg|2010}} Kabilang sa [[Ingles ng Atlantikong Canada]] ang [[Maritime (aksent)|Maritime]] at [[Ingles ng Newfoundland|Newfoundland]], at naimpluwensiyahan ng wikang Ingles ng Britanya at Irlanda, gayundin ng mga [[wikang Irlandes]], [[Wikang Gaeliko|Gaeliko]], at [[Wikang Pranses|Pranses]], partikular na ang barayti na [[Wikang Pranses ng Acadia|Acadia]].<ref>{{Cite book |last=Labov |first=William |title=The Atlas of North American English |last2=Ash |first2=Sharon |last3=Boberg |first3=Charles |publisher=De Gruyter |year=2006 |location=Berlin |language=en |trans-title=Ang Atlas ng Ingles ng Hilagang Amerika}}</ref> Karamihan sa mga aksent ng Hilagang Amerika ay pawang mga [[Katinig na tunog-R|rotiko]]; ibig sabihin, binibigkas nila ang tunog na ''r''. Di tulad ng sitwasyon sa Britanya, itinuturing itong prestihiyoso lalo na sa pagtatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]],{{sfn|Labov|1972}} kung saan hinahanay ang di pagbigkas sa ''r'' sa mga mababang uri at di nakapagtapos. Sa kasalukuyan, nananaig na ang rotosidad sa [[Ingles ng Katimugang Amerika]], mula sa [[Lumang wikang Ingles ng Katimugang Estados Unidos|historikal na pagkaprestihiyoso]] ng di pagbigkas sa ''r''.{{sfn|Levine|Crockett|1966}}{{sfn|Schönweitz|2001}} Karaniwang inilalarawan ang mga aksent nito bilang {{Lang|en|twang}} (may katangian ng [[Nasalisasyon|pailong]]) o {{Lang|en|drawl}} (pinapahaba),{{sfn|Montgomery|1993}} at natutukoy agad dahil sa [[Monoptonggo|pagbubura ng patinig]] na {{IPA|/aɪ/}} sa pagbigkas sa mga salitang tulad ng {{Lang|en|spy}} ("espiya"), na binibigkas na parang {{Lang|en|spa}}, ang paghahati sa mga [[harapang patinig]] bilang mga [[Malapatinig|madudulas na patinig]] o maging dalawang hiwalay na pantig (hal. {{Lang|en|press}} "midya" na binibigkas na parang ''prey-us''),{{sfn|Thomas|2008|pp=95–96}} ang [[Pag-iisa ng bigkas sa pen at pin|pag-iisa ng bigkas]] sa {{Lang|en|pen}} ("panulat") at {{Lang|en|pin}} ("pantusok"), at iba pa. Karamihan sa mga pagbabagong ito ay nagsimula lamang noong ika-19 na siglo.{{sfn|Bailey|1997}} Samantala, ginagamit naman ng nagtatrabaho at gitnang uri ng [[Aprikanong Amerikano|mga Aprikanong Amerikano]] ang [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles]] (AAVE). Di tulad ng karamihan ng mga aksent sa kontinente, karaniwan itong di-rotiko. Nagmula ito sa mga inaliping Aprikano at Aprikanong Amerikano na naimpluwensiyahan ng mga di-pamantayang aksent ng Katimugang Estados Unidos. Gayunpaman, pinaniniwalaan ng ilang mga lingwista na nagmula ito sa mga wikang Aprikano na sinasalita ng mga alipin na napilitang gumawa ng isang [[Wikang pidgin|pidgin]] o [[Mga wikang creole na nakabatay sa wikang Ingles|creole ng wikang Ingles]] upang magkaintindihan sila sa ibang mga aliping nagmula sa ibang lugar.{{sfn|Bailey|2001}} Dahil sa mga karaniwang katangian nito sa ibang mga aksent sa rehiyon, mabilis itong kumalat at ginamit sa lugar upang maging isa sa mga pangunahing aksent nito simula noong ika-19 at ika-20 siglo. Karaniwang hinahanay ang AAVE bilang isang anyo ng "pangit" na Ingles na sinasalita ng mga hindi edukado (kasama rin ang mga katimugang aksent ng [[Mga taong puti|mga Puti]]), bagamat unti-unti na itong kinikilala bilang isang ganap na barayti ng wikang Ingles.{{sfn|Green|2002}}{{sfn|Patrick|2006b}} === Australia at Nueva Selanda === <gallery mode="packed"> File:AustraliaPart2.ogg|Boses ng isang lalaki na may [[Ponolohiya ng wikang Ingles ng Australia|pangkalahatang aksent na Australia]]. File:Prime_Minister_Gillard_of_Australia_at_News_Conference_with_President_Obama.flac|Boses ni [[Julia Gillard]], na may [[Pangkaraniwang aksent ng wikang Ingles ng Australia|pangkaraniwang aksent na Australia]]. File:Geoffrey_Rush_bbc_radio4_front_row_01_05_2013.flac|Boses ni [[Geoffrey Rush]], na may [[Pangmayamang aksent ng wikang Ingles ng Australia|pangmayamang aksent na Australia]]. File:Eleanor_catton_bbc_radio4_womans_hour_09_09_2013.flac|Boses ni [[Eleanor Catton]], na may [[Ingles ng Nueva Selanda|aksent na Nueva Selanda]]. File:H.E._Mr._John_Key_Prime_Minister,_New_Zealand_-_speech_at_Connect_Asia-Pacific_2013_Summit.ogg|Boses ni [[John Key]], na may [[Ingles ng Nueva Selanda|aksent na Nueva Selanda]]. </gallery>Simula noong 1788, sinasalita na ang wikang Ingles sa kontinente ng [[Oseaniya]], at nadebelop ang [[wikang Ingles ng Australia]] bilang ang pangunahing wika ng mga naninirahan sa [[Australia]] sa ilalim ng [[Pangkalahatang aksent ng Australia|isang pangkalahatang aksent]]. Naging pangunahing wika rin [[Wikang Ingles ng Nueva Selanda|ang wikang Ingles]] sa [[Nueva Selanda]], bagamat hindi sa antas ng sa Australia.{{sfn|Eagleson|1982}} Magkaugnay ang dalawang uri ng wikang Ingles, na nag-impluwensiya sa isa't isa kasama ang mga [[wikang Ingles ng Timog Aprika]] at ng [[Wikang Ingles ng Timog-silangang Inglatera|Timog-silangang Inglatera]]. Tulad ng mga dayalektong ito, pawang mga di-rotiko rin ang mga wikang Ingles sa dalawang bansa, maliban sa [[pulong South]] sa Nueva Selanda. Partikular na kilala ang mga Ingles ng Australia at Nueva Selanda sa kanilang mga [[patinig]]: marami sa mga maiiksing patinig ang hinaharap o tinataas, habang nagiging mga [[diptonggo]] ang marami sa mga mahahabang patinig. Ipinapakita rin sa Ingles ng Australia ang pagtatangi sa mga maiiksi at mahahabang patinig, isang katangiang di nakikita sa ibang mga barayti ng wika. Humahanay rin ang balarila nito sa [[Britanikong Ingles|Britaniko]] at [[Amerikanong Ingles]]; kagaya ng sa Amerikanong Ingles, itinuturing ang mga [[Pangngalan|pangngalang]] kolektibo bilang isahan (hal. ginagamit sa pangngalang kolektibo na {{Lang|en|government}} ang [[Kopula|kopulang]] {{Lang|en|is}} imbes na ang katumbas nitong pangmaramihan na {{Lang|en|are}}).{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=16–21}}{{sfn|Burridge|2010}} Samantala, gumagamit naman ang Ingles ng Nueva Selanda ng mga [[harapang patinig]] na mas mataas pa kesa sa Ingles ng Australia.{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=24–26}}{{sfn|Maclagan|2010}}{{sfn|Gordon|Campbell|Hay et al.|2004}} === Timog-silangang Asya === <gallery mode="packed"> File:Declaration_of_Independence_Part_1.ogg|Boses ng isang lalaking may [[Wikang Ingles ng Singapura|aksent na Singapura]]. File:Dr._Villaverde_on_Conflicts_of_Interest_in_Medicine_and_Dr._Dans_on_Evidence-Based_Medicine_in_INCLEN.flac|Boses ng isang lalaki at babaeng may [[Pilipinong Ingles|aksent na Pilipino]]. </gallery>Isa sa mga [[opisyal na wika]] ang [[Pilipinong Ingles|wikang Ingles sa Pilipinas]], kung saan talamak ang paggamit sa naturang wika lalo na sa industriya, negosyo, midya, at mga dokumento ng pamahalaan. Naging mahalaga ito sa bansa simula noong [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|panahon ng mga Amerikano]] mula 1898 hanggang 1946.<ref>{{cite book |last1=Dayag |first1=Danilo |title=Philippine English: Linguistic and Literary Perspectives |date=2008 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-962-209-947-0 |editor-last1=Bautista |editor-first=Ma. Lourdes |location=Hong Kong |pages=49–66 |language=en |trans-title=Pilipinong Ingles: Mga Pananaw sa Lingwistika at Panitikan |chapter=English-language media in the Philippines: Description and research |trans-chapter=Midya sa wikang Ingles sa Pilipinas: Paglalarawan at pananaliksik |doi=10.5790/hongkong/9789622099470.003.0004 |editor-last2=Bolton |editor-first2=Kingsley}}</ref> Ginagamit din ang [[Taglish]] bilang isang anyo ng [[pagpapalitang-kodigo]] sa pagitan ng [[wikang Tagalog]] at Ingles.<ref>{{cite journal |last1=Bautista |first1=Maria Lourdes S. |date=2004 |title=Tagalog-English Code-switching as a Mode of Discourse |trans-title=Pagpapalitang-kodigo sa Tagalog-Ingles bilang Paraan ng Diskurso |url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ720543.pdf |url-status=live |journal=Asia Pacific Education Review |language=en |volume=5 |issue=2 |pages=226–233 |doi=10.1007/BF03024960 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515012035/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ720543.pdf |archive-date=15 May 2022 |s2cid=145684166}}</ref> === Aprika, Karibe, at Timog Asya === <gallery mode="packed"> Talaksan:South African English.ogg|Boses ng isang lalaki na may aksent na [[Ingles ng mga Puting Timog Aprikano|Timog Aprika]]. Talaksan:Chimamanda Ngozi Adichie bbc radio4 front row 03 05 2013.flac|Boses ni [[Chimamanda Ngozi Adichie]], na may edukadong aksent na [[Ingles ng Nigeria|Nigeria]]. Talaksan:Sylbourne Sydial with Nordia Teape on Integrated Diaspora Services.flac|Boses ng babae at lalaki na may aksent na [[Ingles ng Hamayka|Hamayka]]. Talaksan:Arundhati Roy BBC Radio4 Bookclub 2 Oct 2011 b015brn8.flac|Boses ni [[Arundhati Roy]], na may aksent na [[Ingles ng India|India]]. </gallery>Madalas na sinasalita ang wikang Ingles sa [[katimugang Aprika]], kung saan isa ito sa mga opisyal na wika ng mga bansa sa rehiyon. Sa [[Timog Aprika]], sinasalita na ang wikang Ingles simula pa noong 1820 kasama ng [[wikang Afrikaans]] at mga wikang Aprikanong tulad ng [[mga wikang Khoe]] at [[Mga wikang Bantu|Bantu]]. Sa kasalukuyan, tinatayang nasa 9% ng populasyon ng Timog Aprika ang nagsasalita ng [[wikang Ingles ng Timog Aprika]] (SAE) bilang kanilang unang wika. Isang di-rotikong barayti ang SAE na sumusunod madalas sa RP. Isa ito sa mga kaunting di-rotikong barayti ng wikang Ingles na walang [[Sumisingit na R|sumisingit na ''R'']]. Nakadepende sa mga katutubong wika ng mananalita ang mga barayti ng pangalawang wika sa bansa. Pawang mga patinig ang karamihan sa mga pagkakaiba sa ponolohiya mula sa RP.{{sfn|Lass|2002}} Kabilang sa mga pagkakaiba naman sa katinig ang tendensiya ng mga mananalita na bigkasin ang mga katinig na {{IPA|/p, t, t͡ʃ, k/}} nang walang [[Katinig na may paghinga|paghinga]] (hal. binibigkas ang {{Lang|en|pin}} ("pantusok") bilang {{IPA|[pɪn]}} imbes na {{IPA|[pʰɪn]}} tulad ng ibang mga barayti), habang [[Katinig na tunog-R|binibigkas naman ang ''r'']] bilang isang [[Simpleng katinig na pakatal|simpleng pakatal]] {{IPA|[ɾ]}} imbes bilang [[Katinig na pasutsot|pasutsot]].{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=30–31}} Sinasalita sa [[Nigeria]] ang [[Ingles ng Nigeria|isang barayti]] ng wikang Ingles, kung saan sinasalita ito sa iba't ibang antas ng humigit-kumulang 150 milyong katao. Bagamat tradisyonal na naimpluwensiyahan ng [[Britanikong Ingles]], unti-unti na'ng naiimpluwensiyahan rin ito ng [[Amerikanong Ingles]] simula noong ika-20 siglo. Umusbong din ang mga natatanging salita at konsepto sa naturang barayti na ito upang punan ang mga pangkulturang konsepto na natatangi sa bansa.<ref>{{cite journal |last1=Adegbija |first1=Efurosibina |date=1989 |title=Lexico-semantic variation in Nigerian English |url=https://archive.org/details/sim_world-englishes_summer-1989_8_2/page/165 |trans-title=Pagkakaibang leksikosemantiko sa Ingles ng Nigeria |journal=World Englishes |language=en |volume=8 |issue=2 |pages=165–177 |doi=10.1111/j.1467-971X.1989.tb00652.x}}</ref> Kumalat ang mga barayti ng wikang Ingles sa mga dating sakop ng [[Imperyong Britaniko|Gran Britanya]] sa Karibe, kabilang na ang [[Jamaica|Hamayka]], [[kapuluang Leeward]] at [[Kapuluang Windward|Windward]], [[Trinidad at Tobago]], [[Barbados]], [[kapuluang Kayman]], at [[Belise]]. May mga sari-sariling barayti ng Ingles ang mga ito, gayundin ng mga wikang creole na nakabatay sa Ingles at mga wikang Aprikano. Pinakaprominente sa mga ito ang [[Ingles ng Hamayka]] at ang [[Wikang creole ng Hamayka|wikang creole]] nito. Sa [[Gitnang Amerika]], sinasalita ang mga wikang creole na nakabatay sa Ingles sa mga rehiyon ng [[Nicaragua]] at [[Panama]] na nakaharap sa Karibe.{{sfn|Lawton|1982}} Karaniwang bihasa ang mga mananalita sa mga ito sa parehong barayti ng Ingles at ng creole, at talamak ang [[pagpapalitang-kodigo]] sa mga ito. Inilalarawan ang sitwasyong ito bilang isang bahagi ng kontinuo kung saan itinuturing na pormal na [[Rehistro (sosyolingguwistika)|rehistro]] ang mga barayti ng Ingles habang di-pormal naman ang mga wikang creole.{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|p=115}} Karamihan sa mga barayti ng wikang Ingles sa Karibe ay nakabatay sa Britanikong Ingles, kaya naman karamihan din sa mga ito ay pawang mga di-rotiko maliban sa pormal na rehistro ng wikang Ingles ng Hamayka, na karaniwang rotiko. Naiiba ang barayti na ito mula sa RP sa imbentaryo ng patinig nito, na itinatangi sa haba imbes sa diin tulad ng pamantayang wikang Ingles. Mga monoptonggo na {{IPA|[eː]}} at {{IPA|[oː]}} ang mga [[Diptonggo|diptonggong]] {{IPA|/ei/}} at {{IPA|/ou/}}. Minsan ding binibigkas ang {{IPA|[ie]}} at {{IPA|[uo]}} bilang kabaligtaran ng isa't isa (hal. binibigkas ang {{Lang|en|bay}} ("look") bilang {{IPA|[bʲeː]}}). Karaniwan ding tinatanggal ang huling bahagi ng isang [[kambal-katinig]] kung nasa dulo ito ng isang salita (hal. binibigkas ang {{Lang|en|child}} ("anak") bilang {{IPA|[t͡ʃail]}}),{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=117–118}}{{sfn|Lawton|1982|pp=256–260}}{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=115–116}} Samantala, sa [[Indiya|India]], karaniwang tinitingnan ang RP bilang ang "tamang" anyo ng wikang Ingles kaya ito rin ang ginagawang basehan para sa lokal na barayti nito. Matutukoy ang aksent ng Ingles ng India dahil sa pagbigkas sa mga ponemang tulad ng {{IPA|/t/}} at {{IPA|/d/}} bilang mga kaakibat nitong [[katinig sa dilang pulupot]] {{IPA|[ʈ]}} at {{IPA|[ɖ]}}, pagpapalit sa mga ponemang {{IPA|/θ/}} at {{IPA|/ð/}} sa katumbas nitong [[katinig sa ngipin]] {{IPA|[t̪]}} at {{IPA|[d̪]}}. Binibigkas din minsan ng ilang mga mananalita ng barayti ang mga salita ayon sa eksakto nitong pagbaybay (hal. binibigkas ang {{IPA|/gh/}} sa {{Lang|en|ghost}} bilang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na [[Katinig na pasara|pasara]] na may paghinga {{IPA|[ɡʱ]}}, kahit na [[tahimik na titik]] ang ''h'' sa salitang ito).{{sfn|Sailaja|2009|pp=19–24}} === Di-katutubong barayti === <gallery mode="packed"> File:Non-native_English_reading_by_Spanish_native_speaker_003.ogg|Boses ng isang lalaking lumaki sa [[wikang Kastila]] na nagsasalita ng wikang Ingles. File:Japan_PM_Shinzo_Abe_addressing_US_Congress_2015.ogg|Boses ni [[Shinzo Abe]], isang [[Hapon|Hapones]], na nagsasalita ng wikang Ingles. File:Werner_Herzog_BBC_Radio4_Start_the_Week_26_March_2012_b01dtjcj.flac|Boses ni [[Werner Herzog]], isang [[Alemanya|Aleman]], na nagsalita ng wikang Ingles. </gallery>Maaaring iba ang pagbigkas sa mga salitang Ingles ang [[Wikang Ingles bilang pangalawa o banyagang wika|mga mananalitang hindi lumaki sa naturang wika]]. Dahil ito sa paglalapat nila sa [[ponolohiya]] ng kanilang [[Katutubong wika|wikang kinagisnan]] sa mga salitang ito o di kaya'y paggamit sa mga estratehiyang katulad sa mga paraan sa [[Pagtuto ng wika|pagtuto bilang pangunahing wika]]. Humahantong kalaunan ang mga ito sa mga di-karaniwang pagbigkas sa mga salita na hindi matatagpuan sa mga barayti ng wikang Ingles.<ref>{{cite book |last1=Bjarkman |first1=Peter C. |title=American Spanish Pronunciation |url=https://archive.org/details/americanspanishp00bjar |last2=Hammond |first2=Robert Matthew |date=1989 |publisher=Georgetown University Press |isbn=978-0-87840-099-7 |place=Washington, D.C. |page=[https://archive.org/details/americanspanishp00bjar/page/226 226] |language=en |trans-title=Pagbigkas ng wikang Kastila ng Amerika}}</ref> == Ponolohiya == {{Main|Ponolohiya ng wikang Ingles}} {{IPA notice|bahaging|brackets=no}} Nagkakaiba ang [[ponolohiya ng wikang Ingles]] depende sa dayalekto, ngunit madalas pa ring nagkakaunawaan ang mga mananalita nito kahit ganito. Nakakapekto ang barayti ng [[ponolohiya]] sa imbentaryo ng mga [[ponema]], na siyang nagdidikta sa pagkakaiba sa [[ponetika]] at pagbigkas sa mga ponema. Inilalarawan ng bahaging ito ang mga [[Pamantayang wika|pamantayang barayti]] ng wikang Ingles: [[Received Pronunciation]] ng Reyno Unido at [[General American]] (GA, {{Literal|Pangkahalatang Amerikano}}) ng Estados Unidos. === Katinig === Nasa 24 na ponemang katinig ang marami sa mga dayalekto ng wikang Ingles; 26 kung isasama pati ang {{IPA|/x/}} at /ʔ/. Tumpak para sa Ingles ng California at sa RP ang sumusunod na imbentaryo. {| class="wikitable" style="text-align: center" |+Mga ponemang katinig ng wikang Ingles ! colspan="2" {{Diagonal split header|[[Paraan ng artikulasyon|Paraan]]|[[Lugar ng artikulasyon|Lugar]]}} ! colspan="2" |[[Katinig sa labi|Labi]] ! colspan="2" |[[Katinig sa labi–ngipin|Labi–ngipin]] ! colspan="2" |[[Katinig sa ngipin|Ngipin]] ! colspan="2" |[[Katinig sa gilagid|Gilagid]] ! colspan="2" |[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]] ! colspan="2" |[[Katinig sa paleta|Paleta]] ! colspan="2" |[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]] ! colspan="2" |[[Katinig sa tagukan|Tagukan]] |- ! colspan="2" |[[Katinig na pailong|Pailong]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|m}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|n}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ŋ}} | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara|Pasara]] | style="border-right: 0;" |{{IPA link|p}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|b}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|t}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|d}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|k}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɡ}} | style="border-right: 0;" |({{IPA link|ʔ}}) | style="border-left: 0;" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot|Pasara-sutsot]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|tʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|dʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasutsot|Pasutsot]] | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|f}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|v}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|θ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ð}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|s}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|z}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|ʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |({{IPA link|x}}) | style="border-left: 0;" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|h}} | style="border-left: 0;" | |- ! rowspan="2" |[[Katinig na palapit|Palapit]] ![[Katinig na pagitna|Gitna]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɹ}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|j}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|w}} | colspan="2" | |- ![[Katinig na pagilid|Gilid]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|l}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- |} Inilalarawan ang mga bawat pares ng mga [[tunog na may harang]] ([[Katinig na pasara|pasara]], [[Katinig na pasara-sutsot|pasara-sutsot]], [[Katinig na pasutsot|pasutsot]]) bilang [[Fortis at lenis|''fortis'' at ''lenis'']] ("malakas" at "mahina"). Sa bawat pares, una ang ''fortis'' habang pangalawa naman ang ''lenis''. Mas matindi ang pagpapalabas ng hangin sa mga katinig na ''fortis'' at palaging [[Kawalang-tunog|di-matunog]]. Bahagya namang [[Tunog (ponetika)|matunog]] ang mga katinig na ''lenis'' sa simula at dulo ng salita, at ganap na matunog kung nasa pagitan ng mga patinig. May mga karagdagang artikulasyon ang mga katinig na ''fortis'' sa ilang mga dayalekto, tulad halimbawa ng [[Katinig na may ihip|pag-ihip]] (hal. {{IPA|[pʰ]}}) kung mag-isa ito o nasa simula ng [[Diin (lingwistika)|nakadiin]] na pantig. Sa mga salitang may iisang [[pantig]], mas maiksi ang pagbigkas sa mga ito kumpara sa katumbas nitong ''lenis;'' halimbawa, mas mabilis bigkasin ang salitang {{Lang|en|nip}} ("kurot") kesa sa {{Lang|en|nib}} ("dulo ng panulat").{{sfn|Collins|Mees|2003|pp=47–53}} May dalawang alopono ang [[katinig na palapit pagilid]] {{IPA|/l/}} sa RP: {{IPA|[l]}} (hal. {{Lang|en|light}} {{IPA|[laɪt]}} "liwanag") na inilalarawan bilang ''malinaw'', at {{IPA|[ɫ]}} (hal. {{Lang|en|full}} {{IPA|[fʊɫ]}} "puno [ng laman]") na inilalarawan naman bilang ''madilim''.{{Sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=13}} Samantala, mas madalas na madilim na anyo ang ginagamit sa GA.{{Sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=41}} Nawawalan ng tunog naman ang mga [[tunog na walang harang]] ([[malapatinig]], [[Katinig na pailong|pailong]], [[Likidong katinig|likido]]) kapag sumusunod sa isang di-matunog na tunog na may harang, at palaging silabiko ang mga ito kapag sumusunod sa isang katinig sa dulo ng mga salita.{{sfn|Brinton|Brinton|2010|pp=56–59}} === Patinig === {{stack begin}} {| class="wikitable floatright" style="text-align: center;" |+ Diptonggo sa dulo ! [[Received Pronunciation|RP]] !! [[General American|GA]] !! Salita |- | colspan="2" | {{IPA|eɪ}} || {{lang|en|b'''ay'''}} |- | {{IPA|əʊ}} || {{IPA|oʊ}} || {{lang|en|r'''oa'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA|aɪ}} || {{lang|en|cr'''y'''}} |- | colspan="2" | {{IPA|aʊ}} || {{lang|en|c'''ow'''}} |- | colspan="2" | {{IPA|ɔɪ}} || {{lang|en|b'''oy'''}} |} {| class="wikitable floatright" style="text-align: center;" |+ Diptonggo sa gitna ! [[Received Pronunciation|RP]] !! [[General American|GA]] !! Salita |- | {{IPA|ɪə}} || {{IPA|ɪɹ}} || {{lang|en|p'''eer'''}} |- | {{IPA link|ɛ|eə}} || {{IPA|ɛɹ}} || {{lang|en|p'''air'''}} |- | {{IPA|ʊə}} || {{IPA|ʊɹ}} || {{lang|en|p'''oor'''}} |} {{stack end}}{{stack begin}} {| class="wikitable floatright" style="text-align: center; margin-right: 1em;" |+ Monoptonggo ! [[Received Pronunciation|RP]] !! [[General American|GA]] !! Salita |- | {{IPA link|iː}} || {{IPA link|i}} || {{lang|en|n'''ee'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ɪ}} || b'''i'''d |- | {{IPA link|e̞|e}} || {{IPA link|ɛ}} || {{lang|en|b'''e'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|æ}}|| {{lang|en|b'''a'''ck}} |- | {{IPA link|ɑː}} || rowspan="2" | {{IPA link|ɑ}} || {{lang|en|br'''a'''}} |- | rowspan="2" | {{IPA link|ɒ}} || {{lang|en|b'''o'''x}} |- | rowspan="2" | {{IPA link|ɔ}}, {{IPA link|ɑ}} || {{lang|en|cl'''o'''th}} |- | {{IPA link|ɔ|ɔː}}|| {{lang|en|p'''aw'''}} |- | {{IPA link|uː}} || {{IPA link|u}} || {{lang|en|f'''oo'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ʊ}}|| {{lang|en|g'''oo'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ɐ|ʌ}} || {{lang|en|b'''u'''t}} |- | {{IPA link|ə|ɜː}} || {{IPA link|ɚ|ɜɹ}} || {{lang|en|b'''ir'''d}} |- | colspan="2" | {{IPA link|ə}} || {{lang|en|comm'''a'''}} |} {{stack end}} Nakadepende sa dayalekto ang pagbigkas sa mga patinig, kaya isa ito sa mga pinakamapapansing aspeto ng aksent ng isang mananalita. Makikita sa talahanayan ang mga [[Ponema|ponemang]] patinig sa parehong RP at GA gamit ang mga [[pamantayang leksema]]. Ponemiko ang mga patinig sa RP; ibig sabihin, may mahahabang patinig sa barayti na ito. Walang ganitong pagtatangi sa GA.{{sfn|Cohen|2012|p=80}} Gayunpaman, sa parehong RP at GA, [[Pag-ikli (ponetika)|umiiksi]] sa haba ang mga patinig bago ang mga katinig na ''fortis'' sa parehong pantig, pero hindi bago ang mga katinig na ''lenis'' o sa mga bukas na pantig. Ibig sabihin, mas maiiksi ang pagbigkas sa mga patinig sa mga salitang tulad ng {{Lang|en|rich}} ("mayaman") kumpara sa mga salitang kagaya ng {{Lang|en|ridge}} ("[[Tagaytay (anyong-lupa)|tagaytay]]"). Dahil karaniwang di-matunog ang mga katinig na ''lenis'' sa dulo ng mga pantig, mahalagang pantukoy ang [[haba ng patinig]] para madetermina kung ang kasunod ba na katinig ay ''fortis'' o ''lenis''.{{sfn|Collins|Mees|2003|pp=46–50}} Nakikita lamang ang patinig na {{IPA|/ə/}} sa mga walang diin na pantig at mas bukas sa kalidad kapag nasa dulo ng mga pantig.{{sfn|Cruttenden|2014|p=138}}{{sfn|Flemming|Johnson|2007}} Hindi itinatangi sa ilang mga dayalekto ang mga patinig na {{IPA|/ɪ/}} at {{IPA|/ə/}} sa mga bahaging walang diin, kagaya ng pagiging magkasingtunog ng mga salitang {{Lang|en|rabbit}} ("kuneho") at {{Lang|en|abbot}} ("abad"), sa prosesong tinatawag na [[pagsasama ng mga mahihinang patinig]].{{sfn|Wells|1982|p=167}} Nagiging [[Patinig na tunog-R|patinig na tunog-''R'']] {{IPA|[ɚ]}} ang mga diptonggong {{IPA|/ɜr/}} at {{IPA|/ər/}} sa GA, kagaya halimbawa ng salitang {{Lang|en|further}} ("higit pa"), na binibigkas bilang {{IPA|[ˈfɚðɚ]}} imbes na {{IPA|/ˈfɜrðər/}}, habang {{IPA|[ˈfəːðə]}} naman sa RP.{{sfn|Wells|1982|p=121}} === Ponotaktika === Nagtataglay ang mga pantig sa wikang Ingles ng patinig bilang gitna nito. Opsyonal lamang ang simula at dulo ng pantig. Maaaring magsimula ang mga pantig nang hanggang sa tatlong katinig (hal. {{Lang|en|sprint}} "takbo"), at magtapos nang hanggang sa lima (hal. {{Lang|en|angsts}} "pagkabalisa"). Pinagpapalagay na ang salitang {{Lang|en|strengths}} ("mga lakas") ang pinakamalapit sa pinakakomplikadong posibleng pantig na maaaring mabuo sa wika. May mga limitasyon sa mga katinig na pwedeng maging magkatabi sa isa't isa depende kung nasa simula o dulo ito ng isang pantig. Maaaring maging isa sa apat na uri ng mga [[kambal-katinig]] ang mga katinig sa simula: [[Katinig na pasara|pasara]] at [[Katinig na palapit|palapit]] (hal. {{Lang|en|play}} "maglaro"), di-matunog na [[Katinig na pasutsot|pasutsot]] at palapit (hal. {{Lang|en|sly}} "tuso") o di-matunog na pasara (hal. {{Lang|en|stay}} "manatili"), o ang titik na ''s'', di-matunog na pasara, at palapit (hal. {{Lang|en|string}} "tali").{{sfn|Brinton|Brinton|2010|page=60}} Pinapayagan lamang ang kambal-katinig na [[Katinig na pailong|pailong]] at pasara sa dulo. Palaging sumasang-ayon ang mga magkakatabing [[tunog na may harang]] sa [[Tunog (ponetika)|tunog]], at bawal ang mga [[Matinis na katinig|matitinis na katinig]] at pasara na nasa parehong [[lugar ng artikulasyon]]. May mga katinig na limitado lamang ang paggamit: maaari lamang sa simula ng pantig ang tunog na {{IPA|/h/}} habang maaari lamang sa dulo ng pantig ang tunog na {{IPA|/ŋ/}}.{{sfn|König|1994|pp=537–538}} === Diin, ritmo, at intonasyon === Mahalaga ang [[Diin (lingguwistika)|diin]] sa wikang Ingles. May mga pantig na dinidiinan, habang hindi naman sa iba. Kombinasyon ang diin ng haba, tindi, kalidad ng patinig, at minsan, pagbabago sa tinis. Mas mahaba at malakas ang pagbigkas sa mga dinidiinang pantig, habang madalas na [[Pagbabawas sa patinig|binabawasan ng mga patinig]] ang mga di-dinidiinang pantig.{{sfn|International Phonetic Association|1999|p=42}} [[Ponema|Ponemiko]] ang diin sa wikang Ingles. Halimbawa, ang salitang {{Lang|en|contract}} ay maaaring maging [[pangngalan]] ("kontrata") o [[pandiwa]] ("paliitin" o "magkasakit") depende sa kung saang pantig ang diin: pangngalan ito kung nasa unang pantig ({{IPAc-en|ˈ|k|ɒ|n|t|r|æ|k|t}} {{respell|KON|trakt}}) at pandiwa naman kung nasa pangalawa ({{IPAc-en|k|ə|n|ˈ|t|r|æ|k|t}} {{respell|kən|TRAKT|'}}).{{sfn|Oxford Learner's Dictionary|2015|loc=Entry "contract"}}{{sfn|Merriam Webster|2015|loc=Entry "contract"}}{{sfn|Macquarie Dictionary|2015|loc=Entry "contract"}} Ginagamit din ang diin para itangi ang mga salita mula sa mga [[parirala]]; halimbawa, {{Lang|en|hotdog}} ({{IPAc-en|ˈ|h|ɒ|t|d|ɒ|g}}, isang uri ng pagkain) kumpara sa {{Lang|en|hot dog}} {{{IPAc-en|ˈ|h|ɒ|t|_|ˈ|d|ɒ|g}}, "mainit na aso").{{sfn|Brinton|Brinton|2010|p=66}} Pagdating sa [[ritmo]], inilalarawan ang wikang Ingles bilang isang [[wikang pa-diin ang tayming]]; ibig sabihin, madalas na parehas lang ang haba ng oras sa pagitan ng mga dinidiinang pantig.<ref>{{cite journal |last1=Lunden |first1=Anya |year=2017 |title=Duration, vowel quality, and the rhythmic pattern of English |trans-title=Haba, kalidad ng patinig, at patern ng ritmo sa wikang Ingles |journal=Laboratory Phonology |language=en |volume=8 |page=27 |doi=10.5334/labphon.37 |doi-access=free}}</ref> === Pagkakaiba === {| class="wikitable mw-collapsible" |+ Mga katangiang ponolohikal sa mga pamantayanag barayti ng wikang Ingles{{sfn|Trudgill|Hannah|2002|pp=4–6}} ! !! scope="col" | [[Amerikanong Ingles|Estados Unidos]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Canada|Canada]] !! scope="col" | [[Hiberno-Ingles|Irlanda]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Ulster|Hilagang Irlanda]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Eskosya|Eskosya]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Inglatera|Inglatera]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Gales|Gales]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Timog Aprika|Timog Aprika]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Australia|Australia]] !! scope="col" | [[Wikang Ingles ng Nueva Selanda|Nueva Selanda]] |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iisa sa bigkas ng father at bother|Pag-iisa sa bigkas ng ''father'' at ''bother'']] | {{yes}} || {{yes}} || || || || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pagkabilog|Di-mabilog]] ang {{IPA|/ɒ/}} | {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || || || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | Pagbigkas sa {{IPA|/ɜr/}} bilang {{IPA|[ɚ]}} | {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iisa sa bigkas ng cot at caught|Pag-iisa sa bigkas ng ''cot'' at ''caught'']] | {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{yes}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{yes}} || {{yes}} || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iisa sa bigkas ng full at fool|Pag-iisa sa bigkas ng ''full'' at ''fool'']] | || || || {{yes}} || {{yes}} || || || || || |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pagpapalitang t at d|Pagpapalitan]] ng {{IPA|/t, d/}} | {{yes}} || {{yes}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{usually|Madalas}} || {{rarely}} || {{rarely}} || {{rarely}} || {{rarely}} || {{yes}} || {{usually|Madalas}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Pag-iiba sa bigkas ng trap at bath|Pag-iiba sa bigkas ng ''trap'' at ''bath'']] | || || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || || {{usually|Madalas}} || {{yes}} || {{yes}} || {{usually|Madalas}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Katinig na tunog-R|Kawalang-rotisidad]] | || || || || || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | Mga nakasarang patinig sa {{IPA|/æ, ɛ/}} | || || || || || || || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | Posibleng bigkasin ang {{IPA|/l/}} bilang {{IPA|[ɫ]}} | {{yes}} || {{yes}} || || {{yes}} || {{yes}} || || || || {{yes}} || {{yes}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | [[Paghaharap (ponetika)|Hinaharap]] ang {{IPA|/ɑː/}} bago ang {{IPA|/r/}} | || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || {{MaybeCheck|text=Maaari}} || || || || || || {{yes}} || {{yes}} |} {|class="wikitable floatright" |+ Mga dayalekto at mababang patinig ! scope="col" style="text-align:right" | [[Pangkat ng leksema|Leksema]] !! scope="col" | RP || scope="col" | GA !! scope="col" | CanE !! scope="col" | Pagbabago |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|THOUGHT}} | {{IPA|/ɔː/}} || rowspan="2" | {{IPA|/ɔ/}} o {{IPA|/ɑ/}} || rowspan="4" | {{IPA|/ɑ/}} || [[Pag-iisa sa bigkas ng cot at caught|Pag-iisa sa bigkas ng ''cot'' at ''caught'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|CLOTH}} | rowspan="2" | {{IPA|/ɒ/}} || [[Pag-iiba sa bigkas ng lot at cloth|Pag-iiba sa bigkas ng ''lot'' at ''cloth'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|LOT}} | rowspan="2" | {{IPA|/ɑ/}} || rowspan="2" | [[Pag-iisa sa bigkas ng father at bother|Pag-iisa sa bigkas ng ''father'' at ''bother'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|PALM}} | rowspan="2" | {{IPA|/ɑː/}} |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|BATH}} | rowspan="2" | {{IPA|/æ/}} || rowspan="2" | {{IPA|/æ/}} || rowspan="2" | [[Pag-iiba sa bigkas ng trap at bath|Pag-iiba sa bigkas ng ''trap'' at ''bath'']] |- ! scope="row" style="text-align:right" | {{sc2|TRAP}} | {{IPA|/æ/}} |} Pinakamalaki ang pagkakaiba ng mga barayti ng wikang Ingles pagdating sa pagbigkas sa mga patinig. Dumaan ang wikang Ingles sa napakaraming mga pagbabago sa pagbigkas sa paglipas ng panahon, na nakaapekto sa marami o ilan sa mga barayti nito. Pinakakilala sa mga pagbabagong ito ang tinatawag na [[Malawakang Paglilipat ng Patinig]] ({{Lang|en|Great Vowel Shift}}) na nakaapekto sa maraming barayti nito partikular sa mga mahahabang patinig, bagamat iba ang naging epekto nito sa ilang mga barayti. Samantala, nakaranas ng dalawang malawakang pagbabago ang [[wikang Ingles sa Hilagang Amerika]], ang [[Paglilipat ng Patinig sa mga Hilagang Lungsod]] ({{Lang|en|Northern Cities Vowel Shift}}) at ang [[Paglilipat ng Patinig sa Canada]] ({{Lang|en|Canadian Vowel Shift}}).{{sfnm|Lass|1992|Lass|2000|1pp=90, 118, 610|2pp=80, 656}} May mga barayti na mas malaki ang imbentaryo ng mga ponema kesa sa karaniwang pamantayang barayti. May iilang mga konserbatibong barayti ng wika kagaya ng sa [[Wikang Ingles ng Eskosya|Eskosya]] na may di-matunog na katinig na {{IPA|[ʍ]}} na makikita sa salitang {{Lang|en|whine}} ("umangal") na itinatangi nila sa salitang {{Lang|en|wine}} ("alak"), na may matunog na katinig naman na {{IPA|[w]}}; walang pagtatanging ganito sa ibang mga barayti kung saan kinokonsiderang magkasingtunog ang dalawang salita, isang katangiang tinatawag na [[Pag-iisa sa bigkas ng whine at wine|pag-iisa sa bigkas ng ''whine'' at ''wine'']]. Makikita rin ang tunog na {{IPA|[x]}} sa Ingles ng Eskosya, kung saan itinatangi ito sa salitang {{Lang|en|loch}} ("lawa") at {{Lang|en|lock}} ("kandado"). Wala namang tunog na {{IPA|[h]}} sa ilang mga barayti kagaya ng sa [[Cockney (aksent)|Cockney]] sa prosesong tinatawag na [[Pagtatanggal sa h|pagtatanggal sa ''h'']]. Samantala, wala namang mga [[katinig na pasutsot sa ngipin]] {{IPA|[θ ð]}} ang ilang mga dayalektong may [[Pagpipigil sa th|pagpipigil]] at [[Paghaharap sa th|paghaharap sa ''th'']] kagaya ng sa [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles|Aprikanong Amerikanong Bernakular]] at [[Estuaryong Ingles]]; pinalitan nila ang mga ito mga [[katinig na pasara sa ngipin]] o [[Katinig na pasara sa gilagid|gilagid]] {{IPA|[t d]}}o maging mga [[Katinig na pasutsot sa labi-ngipin|pasutsot sa labi-ngipin]] {{IPA|[f v]}}.{{sfn|Roach|2009|p=53}}{{sfn|Giegerich|1992|p=36}} Bukod sa mga ito, sumailalim rin ang ibang mga barayti sa mga pagbabago sa pagbigkas kagaya ng [[Pagsasama o pagtatanggal sa yod|pagsasama o pagtatanggal sa ''yod'']] gayundin sa pagbabawas sa mga kambal-katinig.{{sfn|Wells|1982}} Nagkakaiba ang RP at GA sa pagbigkas nila sa tunog na {{IPA|/r/}} pagkatapos ng isang patinig sa dulo ng isang pantig. [[Katinig na tunog-R|Rotiko]] ang GA, ibig sabihin, binibigkas nila ang tunog na ito sa mga dulo ng pantig, habang di-rotiko naman ang RP kung saan pawang [[Pagpapadulas (lingguwistika)|pinapadulas]] lamang nila ang patinig imbes na bigkasin ang tunog na {{IPA|/r/}}.{{sfn|Lass|2000|p=114}} Komplikado ang pagkakaiba sa mga salitang may [[Nakabukang harapang patinig|nakabukang patinig sa harap]] at [[Nakabukang likurang patinig|likod]] {{IPA|/æ ɑː ɒ ɔː/}}. Itinatangi ang lahat ng apat na tunog na ito sa RP, Australia, Nueva Selanda, at Timog Aprika. Sa GA, tatlo lamang ang itinatangi, {{IPA|/æ ɑ ɔ/}},{{sfn|Wells|1982|pp=xviii–xix}} habang dalawa lamang ito sa Canada, {{IPA|/æ ɑ/}}.{{sfn|Wells|1982|p=493}} == Ortograpiya == Sinusulat ang wikang Ingles gamit ang [[alpabetong Ingles]] na nakabatay sa [[sulat Latin]] mula pa noong ika-9 na siglo. Ginamit din ang [[mga runiko ng mga Anglo-Sahon]] para isulat ang [[Lumang Ingles]], bagamat nakita lamang ito sa mga maiikling tala; ipinapakita sa mga dokumentong sinulat sa panahong yon na mas laganap ang paggamit sa alpabetong Latin para isulat ang Lumang Ingles.{{sfn|Gneuss|2013|p=23}} Komplikado ang [[Ortograpiya ng wikang Ingles|ortograpiyang Ingles]], na nagtataglay ng mga elemento ng [[wikang Pranses]], [[Wikang Latin|Latin]], at [[Wikang Griyego|Griyego]] bukod sa katutubong sistemang [[Mga wikang Hermaniko|Hermaniko]].{{sfn|Swan|2006|p=149}} Dahil sa mga pagbabago sa pagbigkas, hindi tumutugma ang ortograpiya ng mga salita sa kung paano ito binibigkas.{{sfn|Lass|2000a}} Kumpara sa mga wika sa Europa kung saan aktibong pinalaganap ang mga [[reporma sa pagbaybay]] sa kani-kanilang wika, hindi indikasyon ang pagbaybay sa isang salita sa magiging bigkas nito.{{sfn|Mountford|2006}} Meron ding [[Pagkakaiba sa pagbaybay sa Britaniko at Amerikanong Ingles|sistematikong pagkakaiba]] sa pagbaybay sa [[Britanikong Ingles|Britaniko]] at [[Amerikanong Ingles]]. Dahil sa mga ito, marami ang [[Reporma sa pagbaybay sa wikang Ingles|nagmungkahi ng reporma]] sa pagbaybay sa wika.{{sfn|Neijt|2006}} Bagamat hindi nagtataglay ng iisang bigkas ang bawat titik sa pamantayang anyo ng wikang Ingles, ginagamit ang mga tuntunin sa pagbaybay upang malaman kung ano ang magiging bigkas ng mga ito.{{sfn|Daniels|Bright|1996|p=653}} Pinaniniwalaan nina [[Noam Chomsky]] at [[Morris Halle]] noong 1968 na ang sistema ng pagbaybay ng wikang Ingles ay "halos maayos",{{sfn|Swan|2006|p=149}} bagamat kaunting lingwista lamang ang sumasang-ayon sa pananaw na ito; itinuturing ng maraming lingwista na may katuwiran ang kasalukuyang pagbaybay sa mga salitang Ingles.{{sfn|Abercrombie|Daniels|2006}} Pinakaginagamit na [[Sistema ng pagsulat|sistema ng panulat]] sa mundo ang pamantayang ortograpiya ng wikang Ingles.{{sfn|Mountford|2006|p=156}} Madalas na dumedepende ang mga mambabasa ng wikang Ingles sa mga karaniwang bigkas ng mga [[katinig]]; halimbawa, ang titik na ''b'' ay binibigkas na {{IPA|/b/}}. Gayunpaman, may mga titik na may iba ring tunog depende sa kaso: ang titik na ''c'' ay [[Malambot at matigas na c|maaaring bigkasin]] nang {{IPA|/k/}} ("matigas", hal. {{Lang|en|cat}} "pusa") o {{IPA|/s/}} ("malambot", hal. {{Lang|en|cell}} "[[selula]]"), habang ang titik na ''g'' ay [[Malambot at matigas na g|maaaring bigkasin]] nang {{IPA|/g/}} ("matigas", hal. {{Lang|en|gun}} "baril") o {{IPA|/dʒ/}} ("malambot", hal. {{Lang|en|gem}} "[[Batong-hiyas|hiyas]]"). Nakadepende madalas ang magiging tunog ng mga titik na ito sa sumusunod na titik sa pamantayang pagbaybay sa mga ito. Bukod dito, gumagamit din ang wikang Ingles ng mga [[kambal-katinig]] upang maisulat ang ilang mga karagdagang tunog: ''ch'' para sa {{IPA|/tʃ/}} (hal. {{Lang|en|church}} "simbahan"), ''sh'' para sa {{IPA|/ʃ/}} (hal. {{Lang|en|show}} "ipakita" o "palabas"), ''th'' para sa {{IPA|/θ/}} (hal. {{Lang|en|think}} "mag-isip") o {{IPA|/ð/}} (hal. {{Lang|en|this}} "ito"), ''ng'' para sa {{IPA|/ŋ/}} (hal. {{Lang|en|sing}} "umawit"), at ''ph'' para sa {{IPA|/f/}} sa mga salitang-hiram mula sa wikang Griyego. Ginagamit din ang digrapong ''qu'' para sa tunog na {{IPA|/kw/}} (hal. {{Lang|en|queen}} "reyna"). Binibigkas naman ang titik na ''x'' bilang {{IPA|/z/}} kung nasa simula ito (hal. {{Lang|en|[[xylophone]]}}, isang uri ng instrumento) o bilang {{IPA|/ks/}} sa ibang posisyon (hal. {{Lang|en|tax}} "buwis"). May mga salitang hindi sumusunod sa mga tuntuning ito, na karaniwang mga salitang-hiram na pinatili ang pagbaybay at pagbigkas nito sa orihinal nitong wika,{{sfn|Daniels|Bright|1996|p=653}} o di kaya'y dahil sa mga mungkahi ng mga iskolar noong unang bahagi ng Modernong Ingles na sundin ang mga tuntunin sa pagbaybay ng wikang Latin para sa mga salitang Ingles na may Hermanikong pinagmulan.{{sfn|Daniels|Bright|1996|p=654}} Di tulad ng mga katinig, pawang iba-iba ang bigkas at pagbaybay sa mga tunog na [[patinig]] ng wikang Ingles. Mas marami ang tunog na patinig sa wika kesa sa mga titik na patinig (''a'', ''e'', ''i'', ''o'', ''u, y'', at minsan ''w'') nito. Dahil dito, pinagpapares ang mga titik na patinig sa isa't isa upang kumatawan sa ilang mga [[mahahabang patinig]] tulad ng ''oa'' sa salitang {{Lang|en|boat}} ("bangka"), ''ow'' sa {{Lang|en|how}} ("paano"), at ''ay'' sa {{Lang|en|stay}} ("manatili"). Bukod dito, meron ding tinatawag na [[Tahimik na e|"tahimik" na ''e'']] na resulta ng pagbabago ng mga tunog sa paglipas ng panahon.{{sfn|Abercrombie|Daniels|2006}} == Balarila == Kagaya ng ibang [[mga wikang Indo-Europeo]], sumusunod ang wikang Ingles sa [[Pagsasang-ayong nominatibo-akusatibo|akusatibong]] [[pangsang-ayong morposintaktiko]]. Sa kabilang banda, pinalitan na halos ng mga [[Wikang analitikal|analitikal]] na konstruksiyon ang paglalapi bilang [[Kaukulan (lingguwistika)|sistema ng kaukulan]] ({{Lang|en|grammatical case}}) sa wikang Ingles. Tanging mga [[panghalip panao]] na lamang ang nagtataglay ng kaukulan kesa sa ibang mga [[uri ng salita]]. Karaniwang inuuri ang mga salitang Ingles sa pitong grupo: [[pangngalan]], [[pandiwa]], [[pang-uri]], [[pang-abay]], [[Pantukoy (lingguwistika)|pantukoy]] (kasama ang mga [[Artikulo (balarila)|artikulo]]), [[pang-ukol]], at [[pangatnig]]. Ginugrupo din ang mga lingwista ang mga [[panghalip]] bilang isang hiwalay na grupo mula sa mga pangngalan, paghahati sa mga pangatnig bilang malaya o pantulong, at pagtuturing sa mga [[Padamdam (balarila)|salitang padamdam]] bilang isang hiwalay na grupo.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=22}} Marami ring mga [[pandiwang pantulong]] ({{Lang|en|auxilliary verb}}) sa wikang Ingles kagaya ng {{Lang|en|have}} at {{Lang|en|do}} na ginagamit bilang pantulong sa pagpapakita ng pakiramdam o aspeto. Minamarkahan ang mga tanong ng [[Sumusuportang do|sumusuportang ''do'']], [[Paglilipat ng salitang-wh|paglilipat]] ng mga [[Salitang-wh|salitang-''wh'']], at [[Pagbabaligtad sa paksa-pantulong|pagbabaligtad]] sa ayos ng mga salita sa ilang mga pandiwa.<ref name="Carter2016">{{cite book |last1=Carter |first1=Ronald |title=English Grammar Today |last2=McCarthey |first2=Michael |last3=Mark |first3=Geraldine |last4=O'Keeffe |first4=Anne |date=2016 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-61739-7 |language=en |trans-title=Balarila ng Wikang Ingles Ngayon}}</ref> Nananatili sa wikang Ingles ang ilang mga katangiang Hermaniko, kagaya ng pagtatangi sa mga [[Malakas na paglalapi|malalakas]] na [[salitang-ugat]] na may di-regular na paglalapi sa pamamagitan ng ''[[ablaut]]'' (hal. {{Lang|en|speak / spoke}} "magsalita" / "nagsalita") at mga mahihinang salitang-ugat sa pamamagitan ng regular na paglalapi (hal. {{Lang|en|hand / hands}} "kamay" / "mga kamay"). Makikita sa mga panghalip ang mga sistema ng kaukulan at [[Kasarian (balarila)|kasarian]] (hal. {{Lang|en|he / him}} panlalaking "siya" at "niya", {{Lang|en|who / whom}} "sino" / "kanino"), gayundin sa komplikadong paglalapi para sa [[Pandiwang copula|pandiwang ''copula'']] na {{Lang|en|to be}}.<ref name="Baugh2012">{{cite book |last1=Baugh |first1=Albert |title=A history of the English language |last2=Cable |first2=Thomas |date=2012 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-65596-5 |edition=6 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng wikang Ingles}}</ref> Makikita sa pangungusap sa baba ang paggamit sa lahat ng pitong uri ng salita sa wikang Ingles:{{sfb|Aarts|Haegeman|2006|p=118}} {| style="text-align: center;" ![[Pantukoy (lingguwistika)|Ptk.]] ![[Pangngalan|Png.]] ![[Pang-ukol|Puk.]] !Ptk. !Png. ![[Pangatnig|Pnt.]] !Ptk. ![[Pang-uri|Pur.]] !Png. ![[Pandiwa|Pnd.]] ![[Pang-abay|Pna.]] !Pnt. !Ptk. !Png. !Pnd. |- |{{Lang|en|The}} |{{Lang|en|chairman}} |{{Lang|en|of}} |{{Lang|en|the}} |{{Lang|en|committee}} |{{Lang|en|and}} |{{Lang|en|the}} |{{Lang|en|loquacious}} |{{Lang|en|politician}} |{{Lang|en|clashed}} |{{Lang|en|violently}} |{{Lang|en|when}} |{{Lang|en|the}} |{{Lang|en|meeting}} |{{Lang|en|started.}} |- | colspan="15" |"Marahas na nag-away ang pinuno ng komite at ang madaldal na politiko nang magsimula ang pulong." |} === Pangngalan at pariralang pangngalan === Nalalapian ang mga [[pangngalan sa wikang Ingles]] batay sa [[Kailanan (balarila)|kailanan]] (bilang) at [[Pag-aari (balarila)|pag-aari]]. Nakakabuo ng mga bagong pangngalan sa wika sa pamamagitan ng deribasyon o pagsasama. Nahahati ang mga pangngalan sa dalawang uri batay sa [[semantika]]: [[pangngalang pantangi]] na tumutukoy sa mga pangngalang may tiyak na [[pangalan]], at mga [[pangngalang pambalana]], na tumutukoy naman sa mga pangngalang walang tiyak na pangalan. Nahahati pa nang husto ang mga pangngalang pambalana batay sa semantika sa dalawa, tahas (o kongkreto) at basal, at batay sa balarila, [[Pangngalang nabibilang|nabibilang]] at [[Pangngalang di-nabibilang|di-nabibilang]].{{sfn|Payne|Huddleston|2002}} Nalalapian para sa kailanan ang karamihan sa mga pangngalang nabibilang gamit ang [[Panlapi|hulaping]] {{Lang|en|-s}} (o sa ibang mga kaso, {{Lang|en|-es}}) para sa mga pangngalang may bilang na higit sa isa ([[Pangmaramihan (balarila)|pangmaramihan]], hal. {{Lang|en|pencils}} "mga lapis" o {{Lang|en|knives}} "mga kutsilyo", isahan ay {{Lang|en|knife}} "kutsilyo"), bagamat may mga iilang pangngalan na may anyong pangmaramihan na taliwas sa ganitong sistema (hal. {{Lang|en|mice}} "mga daga", isahan ay {{Lang|en|mouse}} "daga"). Samantala, nabubuo naman ang anyong pangmaramihan ng mga pangngalang di-nabibilang sa pamamagitan ng hiwalay na pangngalang nabibilang bilang pantukoy; halimbawa, ang pangngalang {{Lang|en|bread}} 'tinapay" ay isang pangngalang di-nabibilang, kaya ginagamit ang pangngalang nabibilang na {{Lang|en|loaf}} (masasalin dito bilang "hiwa") kagaya ng {{Lang|en|one loaf of bread}} ("isang hiwa ng tinapay") para sa isahan at {{Lang|en|two loaves of bread}} ("dalawang hiwa ng tinapay") para sa higit sa isa o pangmaramihan.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=56–57}} Nalalapian din ang mga pangngalan sa wikang Ingles batay sa pag-aari, kung saan ginagamit ang hulaping {{Lang|en|'s}} (titik ''s'' na may [[kudlit]], hal. {{Lang|en|girl's wallet}} "pitaka ng batang babae") o gamit ang [[pang-ukol]] na {{Lang|en|of}} (hal. {{Lang|en|wallet of the girl}}). Noon, ginagamit lamang ang {{Lang|en|'s}} sa mga [[Buhay (balarila)|pangngalang buhay]] at {{Lang|en|of}} sa mga pangngalang di-buhay. Di na ganito ang kaso sa kasalukuyan dahil sa paggamit ng mga katutubong mananalita sa {{Lang|en|'s}} kahit maging sa mga pangngalang di-buhay. Mababago ang posisyon ng kudlit sa {{Lang|en|'s}} kung nagtatapos ang pangngalan sa titik na ''s'', kung saan magiging nasa dulo ito ng naturang salita (hal. {{Lang|en|sailors' ship}} "barko ''ng'' mga manlalayag").<ref name="Carter2016" /> Nakakabuo ang mga pangngalan ng mga [[parirala]] (tinatawag na [[pariralang pangngalan]]) kung kinakailangan ang mga ito ng ibang uri ng salita kagaya ng pantukoy, [[Panukat (balarila)|panukat]], pang-ukol, o [[pang-uri]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=55}} Maaari itong maiksi, kagaya ng sa {{Lang|en|the man}} ("ang lalaki"), na nagtataglay ng pangngalan ({{Lang|en|man}} "lalaki") at pantukoy ({{Lang|en|the}} "ang"). Maaari rin itong magtaglay ng mga [[panuring]] kagaya ng pang-uri (hal. {{Lang|en|tall man}} "matangkad na lalaki") bukod sa mga pantukoy, at maaari ring magsama ng iba pang mga pangngalan upang maging isang mahabang parirala gamit ang mga pang-ukol na {{Lang|en|and}} ("at") o {{Lang|en|with}} (masasalin bilang "kasama"): hal. {{Lang|en|the tall man with his wife and children}} ("ang matangkad na lalaki kasama ang kanyang asawa at mga anak"), na nagtataglay ng mga pantukoy, pangngalan, at pang-ukol. Gaano man kahaba ang mga pariralang pangngalan, itinuturing ito bilang iisang yunit sa pananaw ng semantika, partikular na sa mga kaso kung saan maaaring maging malabo ang tinutukoy na may-ari ng hulaping {{Lang|en|'s}}.<ref name="Carter2016" />{{Efn|Halimbawa ay ang pariralang {{lang|en|the Philippine president's wife}} ("ang asawa ng pangulo ng Pilipinas"), kung saan nakakabit ang {{lang|en|'s}} sa pariralang {{lang|en|the Philippine president}} at hindi lamang sa {{lang|en|president}} ayon sa semantika.}} Ginagamit ang isang grupo ng mga pantukoy para markahan ang mga pangngalan batay sa [[Katiyakan (balarila)|katiyakan]], kung saan ginagamit ang pantukoy na {{Lang|en|the}} ("ang") upang markahan ang isang tiyak na pangngalan, at {{Lang|en|a}} o {{Lang|en|an}} para naman sa mga pangngalang di-tiyak (hal. ikumpara ang {{Lang|en|the president}} "ang pangulo" sa {{Lang|en|a president}} "isang pangulo"). Nakadepende ang paggamit sa {{Lang|en|a}} o {{Lang|en|an}} sa simulang tunog ng pangngalan: {{Lang|en|a}} kung isa itong [[Katinig|tunog na katinig]] (hal. {{Lang|en|a pencil}} "isang lapis" o {{Lang|en|a uniform}} "isang uniporme" dahil nagsisimula ang salita sa tunog na {{IPA|/j/}}) habang {{Lang|en|an}} naman sa mga [[Patinig|tunog na patinig]] (hal. {{Lang|en|an event}} "isang pangyayari" o {{Lang|en|an honest person}} "isang tapat na tao" dahil nagsisimula ang salita sa tunog na {{IPA|/ɑ/}}).<ref>{{Cite web |title='A' or 'an'? What about before 'h'? An Indefinite Article Guide |trans-title='A' ba o 'An': Gabay sa mga Di-tiyak na Pantukoy |url=https://www.merriam-webster.com/grammar/is-it-a-or-an |access-date=2026-06-29 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> Samantala, ginagamit naman ang mga panukat (hal. {{Lang|en|one}} "isa", {{Lang|en|all}} "lahat") upang tukuyin ang kailanan o bilang ng isang pangngalan. Dapat [[Pagsang-ayon (balarila)|sumasang-ayon]] ang pangngalan sa panukat na ginagamit, halimbawa, {{Lang|en|one pencil}} "isang lapis" pero {{Lang|en|all pencils}} "lahat ng lapis"). Palaging nasa simula ng mga pariralang pangngalan ang mga pantukoy.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=54–55}} ==== Pang-uri ==== [[Pang-uri sa wikang Ingles]] ang mga salitang naglalarawan sa ibang mga salitang Ingles, karaniwan sa mga pangngalan, kagaya halimbawa ng {{Lang|en|red car}} ("pulang kotse"). Nasa unahan palagi ito ng salitang nilalarawan nito, at pagkatapos ng pantukoy kung meron man. Maaari ring umakto ang mga ito bilang panaguring naglalarawan, kagaya ng pang-uri na {{Lang|en|happy}} ("masaya") sa pangungusap na {{Lang|en|the child is happy}} ("masaya ang bata").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=530}} Hindi nilalapian ang mga pang-uri sa modernong Ingles, bagamat nilalapian ito noon. Gayunpaman, nilalapian pa rin ang ilang mga pang-uri batay sa [[Kaantasan ng pang-uri|antas ng pagkukumpara]]: walang paglalapi sa antas na lantay, ginagamit naman ang hulaping {{Lang|en|-er}} sa antas na pahambing, habang {{Lang|en|-est}} naman sa antas na pasukdol. May ilang pang-uri na may naiibang anyo para sa pahambing at pasukdol na antas: halimbawa ang salitang {{Lang|en|good}} ("maayos"), na may pahambing na {{Lang|en|better}} ("mas maayos") at pasukdol na {{Lang|en|best}} ("pinakamaayos"). Samantala, ginagamit naman ng ibang mga pang-uri ang isang hiwalay na salita para sa pahambing at pasukdol: {{Lang|en|more}} (masasalin dito bilang "mas") para sa pahambing (hal. {{Lang|en|more beautiful}} "mas maganda") habang {{Lang|en|most}} (masasalin dito bilang "pinaka-") para naman sa pasukdol (hal. {{Lang|en|most beautiful}} "pinakamaganda").{{sfn|König|1994|p=540}} May pagkakaiba sa kung ano ang ginagamit ng mga mananalita na paraan para sa kaantasan; sa kasalukuyan, ipinapakita sa mga pag-aaral na mas nagiging karaniwan sa mga katutubong mananalita ang paggamit sa mga hiwalay na salita kesa sa paglalapi.{{sfn|Mair|2006|pp=148–149}} ==== Panghalip, kaukulan, at panauhan ==== Di kagaya ng ibang uri ng salita sa wikang Ingles, napanatili ng mga [[Panghalip sa wikang Ingles|panghalip ng wika]] ang marami sa mga paglalapi batay sa kaukulan at [[Panauhan (balarila)|panauhan]]. Napanatili sa mga [[panghalip panao]] ang pagkakaiba sa anyong simuno o tagaganap sa karamihan sa mga panauhan gayundin sa pagtatangi batay sa buhay sa mga panghalip sa ikatlong panauhan at batay sa [[Kasarian (balarila)|kasarian]]. Kumakatawan ang [[kaukulang simuno]] ng modernong Ingles sa [[kaukulang palagyo]] ng [[Lumang Ingles]], habang kumakatawan naman ang [[kaukulang palayon]] sa [[kaukulang tagaganap]] at sa [[kaukulang patanggap]] ng Lumang Ingles.{{sfn|Leech|2006|p=69|loc="Nominative is a traditional name for the subjective case"}}{{sfn|O'Dwyer|2006|loc="English has subjective, objective and possessive cases."}} Ginagamit ang kaukulang simuno kung simuno ang [[panghalip]] mismo ng isang [[sugnay]], habang sa ibang kaso, ginagamit naman ang kaukulang palayon.{{sfn|Greenbaum|Nelson|2002}} Samantala, maaaring malaya o di-malaya ang magiging anyo ng mga [[panghalip paari]] sa wikang Ingles. Umaakto bilang pantukoy sa isang pangngalan ang mga di-malalayang panghalip paari (hal. {{Lang|en|my chair}} "upuan ko") habang umaakto naman na parang pangngalan ang mga malalayang panghalip paari (hal. {{Lang|en|the chair is mine}} "akin ang upuan").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=425–426}} Hindi na itinatangi sa modernong Ingles ang pagkapormal ng mga panghalip. Noon, itinatangi ito kagaya ng sa panghalip panao sa ikalawang panauhan: {{Lang|en|thou}} ang di-pormal habang {{Lang|en|you}} naman ang pormal na katumbas. Sa kasalukuyan, hindi na halos ginagamit ang {{Lang|en|thou}}, habang nanaig naman ang {{Lang|en|you}} sa kahit anong konteksto.{{sfn|McMahon|2012|p=182}} Pare-pareho ang mga ginagamit na salita para sa anyong pang-isahan at pangmaramihan ng mga panghalip sa ikalawa at ikatlong panauhan: * Palaging magkapareho ng itsura ang mga panghalip sa ikalawang panauhan ({{Lang|en|you, your, yours}} "ikaw, mo, sa'yo") maliban sa anyong pabalik ({{Lang|en|yourself, yourselves}} "sa'yo, sa inyo") sa maraming dayalekto. Ginagamit ng ilang dayalekto ang isang hiwalay na pangmaramihang panghalip sa ikalawang panauhan: {{Lang|en|y'all}} ("kayong lahat") sa [[Aprikanong Amerikanong Bernakulong Ingles]] at [[Ingles ng Katimugang Estados Unidos]], {{Lang|en|youse}} sa [[Ingles ng Australia|Australia]], o {{Lang|en|ye}} sa [[Ingles ng Irlanda|Irlanda]]. * Sa ikatlong panauhan, parehong ginagamit sa modernong Ingles ang serye ng pares na {{Lang|en|they/them}} ({{Lang|en|they, them, their, theirs, themselves}}, "sila, kanila, nila, sa kanila") bilang pang-isahan o pangmaramihan. Ginagamit din ang naturang serye ng panghalip bilang mga pang-isahang [[panghalip na walang kasarian]] (minsan kasama ang pang-isahang panghalip pabalik na {{Lang|en|themself}}), partikular sa [[LGBT|mga taong LGBT]].<ref>{{Cite web |last=Lee |first=Chelsea |date=31 October 2019 |title=Welcome, singular "they" |trans-title=Maligayang pagdating, pang-isahang ''they'' |url=https://apastyle.apa.org/blog/singular-they |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214220442/https://apastyle.apa.org/blog/singular-they |archive-date=14 February 2020 |publisher=American Psychological Association |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Kamm |first=Oliver |date=12 December 2015 |title=The Pedant: The sheer usefulness of singular 'they' is obvious |trans-title=Ang Pedante: Halata ang sobrang tinding pakinabang ng pang-isahang ''they'' |url=https://www.thetimes.com/uk/society/article/the-pedant-the-sheer-usefulness-of-singular-they-is-obvious-3qs05ngflkj |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619175236/https://www.thetimes.co.uk/article/the-pedant-the-sheer-usefulness-of-singular-they-is-obvious-3qs05ngflkj |archive-date=19 June 2019 |website=[[The Times]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |+Mga panghalip panao ng wikang Ingles ! colspan="4" rowspan="2" scope="col" |Panauhan ! rowspan="2" scope="col" |Simuno ! rowspan="2" scope="col" |Tagaganap ! colspan="2" scope="col" |Paari ! rowspan="2" scope="col" |Pabalik |- !Malaya !Di-malaya |- ! rowspan="2" scope="row" |Una ! colspan="3" |Isahan |{{Lang|en|I}} |{{Lang|en|me}} |{{Lang|en|my}} |''mine'' |''myself'' |- ! colspan="3" |Maramihan |{{Lang|en|we}} |{{Lang|en|us}} |{{Lang|en|our}} |{{Lang|en|ours}} |{{Lang|en|ourselves}} |- ! rowspan="2" |Ikalawa ! colspan="3" |Isahan | colspan="2" rowspan="2" |{{Lang|en|you}} | rowspan="2" |{{Lang|en|your}} | rowspan="2" |{{Lang|en|yours}} |{{Lang|en|yourself}} |- ! colspan="3" |Maramihan |{{Lang|en|yourselves}} |- ! rowspan="5" |Ikatlo ! rowspan="4" |Isahan ! rowspan="3" |Tao !Panlalaki |{{Lang|en|he}} |{{Lang|en|him}} | colspan="2" |{{Lang|en|his}} |{{Lang|en|himself}} |- !Pambabae |{{Lang|en|she}} | colspan="2" |{{Lang|en|her}} |{{Lang|en|hers}} |{{Lang|en|herself}} |- !Alinman |{{Lang|en|they}} |{{Lang|en|them}} |{{Lang|en|their}} |{{Lang|en|theirs}} |{{Lang|en|themself}}{{Efn|Bagamat unang ginamit ang {{lang|en|themself}} noon pang ika-14 na siglo, kinokonsidera pa rin ang paggamit nito bilang limitado. Ayon sa ''[[The Cambridge Grammar of the English Language]]'', ang paggamit nito ay bihira at tinatanggap lamang ng minorya ng mga mananalita, bagamat inaasahang lalaganap ang paggamit nito sa hinaharap kasabay ng pagsikat ng pang-isahang {{lang|en|they}}, kung saan maaaring makita ang anyong pangmaramihan nitong {{lang|en|themselves}} bilang taliwas sa pagiging pang-isahan ng {{lang|en|they}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002}}}} |- ! colspan="2" |Di-tao | colspan="2" |{{Lang|en|it}} | colspan="2" |{{Lang|en|its}} |{{Lang|en|itself}} |- ! colspan="3" |Maramihan |{{Lang|en|they}} |{{Lang|en|them}} |{{Lang|en|their}} |{{Lang|en|theirs}} |{{Lang|en|themselves}} |} ==== Pang-ukol ==== Pariralang pang-ukol ang tawag sa mga parirala na may pang-ukol at isa o higit pang pangngalan, kagaya ng {{Lang|en|with my dog}} ("kasama ng aso ko"), {{Lang|en|for my friend}} ("para sa aking kaibigan"), {{Lang|en|to school}} ("patungong paaralan"), o {{Lang|en|in England}} ("sa Inglatera"). Ginagamit ang [[pang-ukol sa wikang Ingles]] sa samu't saring paraan, mula sa paglarawan sa paggalaw, lugar, o relasyon ng isang bagay sa isa pang bagay, gayundin sa mga pambalarilang dahilan kagaya ng panimula ng isang komplementong sugnay o sa mga argumentong palihis ng mga [[pandiwa]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=58}} Halimbawa, sa pariralang {{Lang|en|I gave it to him}} ("binigay ko yon sa kanya"), minamarkahan ng pang-ukol na {{Lang|en|to}} ang di-tuwirang layon ng pandiwang {{Lang|en|give}}. Tradisyonal na kinokonsiderang pang-ukol ang isang salita kung binabago nito ang kaukulan ng kasunod nitong salita. Gayunpaman, kinokonsidera na ng mga kontemporaryong gabay sa balarila ang pagiging pang-ukol ng isang salita kung umaakto ito bilang simula ng mga pariralang pang-ukol.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=598–600}} === Pandiwa at pariralang pandiwa === Nalalapian ang mga [[pandiwa sa wikang Ingles]] batay sa [[Panahon (balarila)|panahon]] at [[Aspeto (balarila)|aspeto]], at minamarkahan para sa pagsang-ayon sa mga pang-isahang paksang kasalukuyan sa ikatlong panauhan. Tanging ang pandiwang {{Lang|en|to be}} na lamang ang nalalapian para sa pagsang-ayon sa pangmaramihan at sa mga paksang nasa una at ikalawang panauhan.{{sfn|König|1994|p=540}} Pinapares naman ang mga [[pandiwang pantulong]] kagaya ng {{Lang|en|have}} ng isa pang pandiwa na nasa anyong [[pawatas]], pangnakaraan, o pangkasalukuyan. Bumubuo ang mga ito ng komplikadong sistema ng panahon, aspeto, at panagano. Natatangi ang mga pandiwang pantulong mula sa ibang mga pandiwa dahil puwedeng masundan ang mga ito ng negasyon, gayundin bilang ang unang bahagi ng isang pangungusap na patanong.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=51}}{{sfn|König|1994|p=541}} May anim na anyo sa paglalapi ang karamihan ng mga pandiwa sa wikang Ingles, kung saan tatlo sa mga ito ang pangunahin: pangkasalukuyan, pang-isahang pangkasalukuyan sa ikatlong panauhan, at pangnakaraan. Ginagamit naman ang mga sekundaryong anyo para sa pawatas, [[Pandiwari|pandiwaring]] [[pangngalang-diwa]] ({{Lang|en|gerund participle}}), at pandiwaring pangnakaraan.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=50}} Natatangi ang pandiwang {{Lang|en|to be}}, na ginagamit bilang ang pangunahing pandiwang pantulong para sa [[aspetong nagaganap]] gayundin bilang [[kopula]] bukod sa iba pang mga gamit,{{sfn|Peters|2004|loc="be" p. 66}} dahil napanatili nito ang ilan sa mga orihinal nitong paglalapi at pagiging iba-iba ng anyo nito depende sa paksa: {{Lang|en|am}} sa pangkasalukuyan sa unang panauhan, {{Lang|en|is}} sa pang-isahan sa ikatlong panauhan, at {{Lang|en|are}} sa pang-isahan sa ikalawang panauhan gayundin sa lahat ng tatlong anyong pangmaramihan. Tanging {{Lang|en|been}} lamang ang pandiwaring pangnakaraan nito habang {{Lang|en|being}} naman ang pandiwaring pangngalang-diwa.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=75, 91, 113–114}} {| class="wikitable" |+Mga anyo ng paglalapi sa mga pandiwa ! scope="col" | ! scope="col" |Malakas ! scope="col" |Karaniwan !Katumbas sa Tagalog |- !Salita |{{Lang|en|to take}} "kumuha" | colspan="2" |{{Lang|en|to love}} "magmahal" |- ! scope="row" |Payak na pangkasalukuyan |{{Lang|en|take}} |{{Lang|en|love}} | rowspan="2" |"nagmamahal ngayon" |- ! scope="row" |Pang-isahang pangkasalukuyan sa ikatlong panauhan |{{Lang|en|takes}} |{{Lang|en|loves}} |- ! scope="row" |Pangnakaraan |{{Lang|en|took}} |{{Lang|en|loved}} |"nagmahal noon" |- ! scope="row" |Pawatas |{{Lang|en|take}} |{{Lang|en|love}} |"magmahal" |- ! scope="row" |Pandiwaring pangngalang-diwa |{{Lang|en|taking}} |{{Lang|en|loving}} |"nagmamahal" |- ! scope="row" |Pandiwaring pangnakaraan |{{Lang|en|taken}} |{{Lang|en|loved}} |"nagmahal" |} ==== Panahon, aspeto, at panagano ==== May dalawang pangunahing [[Panahon (balarila)|panahon]] ang wikang Ingles: nakaraan at di-nakaraan (kasalukuyan). Nalalapian ang mga pandiwa para sa nakaraan sa pamamagitan ng paggamit sa anyong pangnakaraan nito, na nabubuo gamit ang hulaping {{Lang|en|-ed}} (o {{Lang|en|-d}} para sa pandiwang nagtatapos sa titik ''e'') para sa mga karaniwang pandiwa at hulaping {{Lang|en|-t}} o pagbabago sa mismong salita naman para sa mga malalakas na pandiwa. Hindi minamarkahan ang mga pandiwa sa panahong di-nakaraan, liban lamang sa pang-isahan sa ikatlong panauhan, kung saan nalalapian ito ng hulaping {{Lang|en|-s}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=51}} {| class="wikitable" |+Panahong pangkasalukuyan at pangnakaraan sa mga pandiwa ! scope="col" | ! scope="col" |Kasalukuyan !Tagalog ! scope="col" |Nakaraan !Tagalog |- ! scope="row" |Unang panauhan |{{Lang|en|I run}} |"Tumatakbo ako ngayon" |{{Lang|en|I ran}} |"Tumakbo ako kanina" |- ! scope="row" |Ikalawang panauhan |{{Lang|en|You run}} |"Tumatakbo ka ngayon" |{{Lang|en|You ran}} |"Tumakbo ka kanina" |- ! scope="row" |Ikatlong panauhan |{{Lang|en|John runs}} |"Tumatakbo si John ngayon" |{{Lang|en|John ran}} |"Tumakbo si John kanina" |} Walang anyong panghinaharap ang mga pandiwa sa wikang Ingles.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=208–210}} Para mabuo ang panahong panghinaharap, gumagamit ang wikang Ingles ng mga pandiwang pantulong na {{Lang|en|will}} o {{Lang|en|shall}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=51–52}} Ginagamit rin ang katagang {{Lang|en|going to}} para mabuo ang panahong [[Balak na panghinaharap (balarila)|balak na panghinaharap]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=210–211}} {| class="wikitable" |+Panahong panghinaharap sa mga pandiwa ! scope="col" | ! scope="col" |{{Lang|en|will}} !Tagalog !{{Lang|en|shall}} !Tagalog !{{Lang|en|going to}} !Tagalog |- ! scope="row" |Unang panauhan |{{Lang|en|I will run}} |"Tatakbo ako mamaya" |{{Lang|en|I shall run}} |"Dapat ako tumakbo mamaya" |{{Lang|en|I am going to run}} |"Balak kong tumakbo mamaya" |- ! scope="row" |Ikalawang panauhan |{{Lang|en|You will run}} |"Tatakbo ka mamaya" |{{Lang|en|You shall run}} |"Dapat kang tumakbo mamaya" |{{Lang|en|You are going to run}} |"Balak mong tumakbo mamaya" |- ! scope="row" |Ikatlong panauhan |{{Lang|en|John will run}} |"Tatakbo si John mamaya" |{{Lang|en|John shall run}} |"Dapat tumakbo si John mamaya" |{{Lang|en|John is going to run}} |"Balak tumakbo ni John mamaya" |} Gumagamit rin ang wikang Ingles ng karagdagan pang mga pandiwang pantulong para maipahayag ang iba pang mga [[Aspeto (balarila)|aspeto]], partikular na ang {{Lang|en|have}} at {{Lang|en|be}}, na ginagamit para sa [[Perpektibong aspeto|perpektibo]] (kumpleto o naganap) at [[Di-perpektibong aspeto|di-perpektibong]] (di-kumpleto o nagaganap) panahong pangnakaraan (hal. {{Lang|en|I have run}} "Tumakbo ako" kumpara sa {{Lang|en|I was running}} "Tumatakbo ako"), gayundin sa pinagsamang panahon kagaya ng perpektibong pangnakaraan (hal. {{Lang|en|I had been running}} "Noon pa ako tumatakbo") at perpektibong pangkasalukuyan (hal. {{Lang|en|I have been running}} "Kanina pa ako tumatakbo").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=50–51}} Para naman sa pagpapahayag ng [[panagano]], gumagamit rin ang wikang Ingles ng mga pandiwang pantulong kagaya ng {{Lang|en|can}}, {{Lang|en|may}}, {{Lang|en|will}}, at {{Lang|en|shall}} at ang mga pangnakaraang anyo ng mga ito: {{Lang|en|could}}, {{Lang|en|might}}, {{Lang|en|would}}, at {{Lang|en|should}}. May dalawang pangunahing panagano ang wikang Ingles: [[Pasakali (balarila)|pasakali]] ({{Lang|en|subjunctive}}) at [[Pautos (balarila)|pautos]] ({{Lang|en|imperative}}). Pareho itong nakabatay sa payak na anyo ng pandiwa, at ginagamit sa mga di-malalayang [[sugnay]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=51–52}} Nabubuo ang anyong [[Pawatas (balarila)|pawatas]] ng pandiwa sa pamamagitan ng pagsasama ng payak na anyo nito at ang pang-ukol na {{Lang|en|to}}. Ginagamit ito sa mga sugnay na pandiwa na nakadepende sa isang sugnay na pandiwa na may hanggan, ang tawag sa sugnay na nabubuo sa paligid ng isang pandiwa sa anyong pangnakaraan o pangkasalukuyan. Kalimitang ito ang mga pandiwang pantulong, kung saan tinatrato ang tunay na pandiwa bilang ang dumedependeng sugnay nito.<ref>{{cite web |title=Finite and Nonfinite Clauses |trans-title=Mga Signay na May Hanggan at Walang Hanggan |url=https://myenglishgrammar.com/lesson-17-clauses/6-finite-and-nonfinite-clauses.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207091436/http://myenglishgrammar.com/lesson-17-clauses/6-finite-and-nonfinite-clauses.html |archive-date=7 December 2019 |website=MyEnglishGrammar.com |language=en}}</ref> Halimbawa, sa pariralang {{Lang|en|He has to go}} ("Dapat na siyang umalis"), ang pandiwang pantulong na {{Lang|en|have}} ang nalapian sa anyong pangnakaraan habang walang nagbago sa pandiwang {{Lang|en|to go}} na nasa anyong pawatas naman. Isa rin halimbawa ang {{Lang|en|I saw him leave}} ("Nakita ko siyang umalis"), kung saan mapapansing nagbago ang pandiwang {{Lang|en|see}} upang maging nasa anyong pangnakaraan ito habang ang komplementong sugnay na pandiwa {{Lang|en|leave}} ay nanatili lamang sa anyong pawatas nito. ==== Pariralang pandiwa ==== Gumagamit ang wikang Ingles ng mga [[pariralang pandiwa]], na kombinasyon ng isang pandiwang nasa payak nitong anyo na sinusundan ng isang [[pang-ukol]] o [[pangatnig]]. Umaakto ito bilang iisang katagang panaguri. Halimbawa nito ang mga katagang {{Lang|en|wake up}} ("gumising"), {{Lang|en|put up}} ("pagpasensiyahan"), at {{Lang|en|get together}} ("magsama-sama"). Pawang mga [[Idiyoma|idyoma]] ang kahulugan nito, na madalas ay malayo sa literal nitong salin; halimbawa, ang katagang {{Lang|en|lay off}} ay nangangahulugang "masibak" kahit na ang {{Lang|en|lay}} ay literal na "maglatag" at {{Lang|en|off}} naman ay literal na "magpatay [hal. ng ilaw]".{{sfn|Dixon|1982}} Kung ito ba ay isang hiwalay na kataga sa pananaw ng [[sintaksis]] o isa lamang kombinasyon ng pandiwa at pang-ukol (pananaw na nagtuturing sa {{Lang|en|wake up}} at {{Lang|en|run up}} bilang magkapareho sa pananaw ng sintaksis) ay kasakuluyang pinagdedebatehan ng mga gramatiko.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=274}} ==== Pang-abay ==== Binabago ng mga [[pang-abay]] ang inilalarawan ng pandiwa sa pamamagitan ng pagbibigay ng karagdagang impormasyon ukol sa paano ito nagawa.<ref name="Carter2016" /> Nabubuo ang karamihan sa mga [[pang-abay sa wikang Ingles]] gamit ang isang pang-uri na nilapian ng hulaping {{Lang|en|-ly}}. Halimbawa, sa pangungusap na {{Lang|en|He runs quickly}} ("Tumatakbo siya nang mabilis"), nagmula ang pang-abay na {{Lang|en|quickly}} mula sa pang-uri na {{Lang|en|quick}}. May mga natatanging anyong pang-abay ang ilan sa mga karaniwang pang-uri, kagaya ng pang-uri na {{Lang|en|good}}, na may anyong pang-abay na {{Lang|en|well}}.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=565–566}} === Sintaksis === [[File:Constituent_structure_analysis_English_sentence.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Constituent_structure_analysis_English_sentence.svg|thumb|Sa na {{Lang|en|The cat sat on the mat}} ("Umupo ang pusa sa sapin"), [[Paksa (balarila)|paksa]] ang {{Lang|en|The cat}}, na sinusundan ng [[Pandiwa|pandiwang]] {{Lang|en|sat}} (pangnakaraang anyo ng {{Lang|en|sit}}), na sinusundan naman ng [[pariralang pang-ukol]] na {{Lang|en|on the mat}}, na nagtataglay ng isang [[pang-ukol]], [[Artikulo (balarila)|artikulo]], at pangngalan.]] Medyo [[Wikang analitiko|analitiko]] ang modernong wikang Ingles.{{sfn|McArthur|1992|pp=64, 610–611}} Nakadebelop ito ng mga katangiang kagaya ng [[pandiwang modal]] at [[ayos ng salita]] bilang mga paraan para makagawa ng mga makakabuluhang [[pangungusap]]. Minamarkahan ng mga [[pandiwang pantulong]] ang mga pangungusap tulad ng mga [[tanong]], negatibong polaridad, [[pasibong tinig]], at [[aspetong nagaganap]].{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=1209–1219}} ==== Ayos ng salita ==== Umalis ang wikang Ingles mula sa paggamit sa [[ayos ng salita na pandiwa pangalawa]] ng mga wikang Hermaniko upang maging isang wikang gumagamit na lang halos ng [[ayos na paksa-pandiwa-layon]].{{sfn|König|1994|p=553}} Dahil dito gayundin sa mga [[pandiwang pantulong]], nakakagawa ang wikang Ingles ng mga [[pangungusap]] kung saan may dalawa o higit pang [[pandiwa]] sa gitna nito, kagaya halimbawa ng {{Lang|en|He had been hoping to try opening it}} ("Umaasa sana siya na masusubukan niyang mabuksan ito").{{sfn|Müller|2020|p=666}} Sa karamihan ng mga pangungusap, minamarkahan lamang ng wikang Ingles ang relasyong pambalarila batay sa ayos nito.{{sfn|König|1994|p=550}} Palaging nauuna ang [[Paksa (balarila)|paksa]] bago ang pandiwa, na nauuna palagi sa [[Layon (balarila)|layon]] nito. Sa madaling salita, nakabase sa posisyon sa pangungusap ang magiging gampanin ng mga salita sa isang pangungusap: {| style="text-align: center;" !Paksa !Pandiwa !Layon |- |{{Lang|en|The dog}} |{{Lang|en|bites}} |{{Lang|en|the man}} |- | colspan="3" |"Kinagat ng aso ang lalaki" |- |{{Lang|en|The man}} |{{Lang|en|bites}} |''{{Lang|en|the dog}}'' |- | colspan="3" |"Kinagat ng lalaki ang aso" |} Gayunpaman, doble ang pagmarka sa isang salita kung ito ay isang [[panghalip]]: isa ayon sa posisyon nito at isa ayon naman sa paglalapi nito: {| style="text-align: center;" !Paksa !Pandiwa !Layon |- |{{Lang|en|He}} |{{Lang|en|hit}} |{{Lang|en|him}} |- | colspan="3" |"Hinampas niya siya" |} Maaaring ilagay ang mga [[di-tuwirang layon]] ng mga pandiwang parehong palipat at katawanin bilang ang unang layon sa pangungusap na may dalawang layon, kagaya ng sa {{Lang|en|I gave Jane the book}} ("Binigay ko kay Jane yung aklat"), o bilang isang [[pariralang pang-ukol]], kagaya ng sa {{Lang|en|I gave the book to Jane}} ("Binigay ko yung aklat kay Jane").{{sfn|König|1994|p=551}} ==== Sugnay ==== {{Main|Sugnay sa wikang Ingles}} Maaaring magtaglay ang isang pangungusap ng wikang Ingles ng isa o higit pang [[sugnay]], na maaari naman magtaglay ng mga [[Parirala|pariralang]] tulad ng [[pariralang pangngalan]] at [[pariralang pandiwa]]. Sa bawat pangungusap, palaging may isang pangunahing sugnay (tinatawag na [[malayang sugnay]]), kung saan pumapalibot ang mga [[di-malalayang sugnay]]. Maaaring gumanap ang mga di-malalayang sugnay bilang mga [[Argumento (balarila)|argumento]] ng malayang sugnay. Halimbawa, sa pariralang {{Lang|en|I think you're lying}} ("Sa tingin ko, nagsisinungaling ka"), {{Lang|en|think}} ang pandiwa ng pangunahing sugnay, ang panghalip na {{Lang|en|I}} ang paksa, at ang layon ay ang buong di-malayang sugnay na {{Lang|en|you are lying}}. Minsan, nilalagyan ito ng panghalip na {{Lang|en|that}} upang maging mas malinaw pa ang relasyong ito sa isang pangungusap, ngunit karaniwan itong tinatanggal.{{sfn|Miller|2002|pp=60–69}} Tinatawag naman na mga [[sugnay na panuring]] ang mga sugnay na gumaganap bilang tagapaglarawan o pantukoy ng isang bahagi ng pangunahing sugnay. Minamarkahan ito karaniwan ng mga panghalip kagaya ng {{Lang|en|that}}, {{Lang|en|who}}, at {{Lang|en|whom}}. Halimbawa, sa pangungusap na {{Lang|en|I saw the letter that you received today}} ("Nabasa ko ang sulat na natanggap mo ngayong araw"), inilalarawan ng sugnay na panuring na {{Lang|en|that you received today}} ang layon ng pangunahing sugnay na {{Lang|en|letter}}. Natatangi ito sa mga wikang Hermaniko, na karaniwang walang pagbabago sa ayos ng salita para sa mga malalaya at di-malalayang sugnay.{{sfn|König|1994|p=557}} ==== Pandiwang pantulong ==== Ginagamit ang mga [[pandiwang pantulong]] sa samu't saring paraan sa wikang Ingles, kabilang na sa pagpapahayag ng panahon, aspeto, at panagano. Gumagawa ang mga ito ng mga pangunahing sugnay, at gumaganap ang pangunahing pandiwa bilang ang simula ng isang di-malayang sugnay ng pandiwang pantulong. Halimbawa, sa pangungusap na {{lang|en|The dog did not find its bone}} ("Hindi nahanap ng aso ang kanyang buto"), ang sugnay na {{lang|en|find its bone}} ang komplemento ng negasyon ng {{lang|en|did not}}. Ginagamit ang [[pagbabaligtad ng paksa-pantulong]] sa maraming paraan, kabilang na sa pokus, negasyon, at patanong na konstruksiyon.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=94–98}} Gumaganap bilang pandiwang pantulong ang pandiwang {{lang|en|do}} kahit na sa mga simpleng pasalaysay na pangungusap, kung saan umaakto ito bilang pananda ng pagdiin kagaya halimbawa sa {{lang|en|I did shut the fridge}} ("Sinara ko mismo yung ref"); masasalin ang pandiwang {{lang|en|do}} (nasa pangnakaraang anyo na {{lang|en|did}}) dito bilang katumbas ng "mismo". Gayunpaman, ginagamit ito sa mga pangungusap na negasyon at baligtad dahil kinakailangan ng mga sugnay sa wikang Ingles ng isang pandiwang pantulong sa mga ganitong konstruksiyon. Hindi pinapayagan sa modernong wikang Ingles ang pagdagdag ng negasyon na {{lang|en|not}} ("hindi") sa isang ordinaryong ("may hangganan") pandiwa kagaya halimbawa ng {{lang|en|I know not}} (literal na "alam ko hindi"); pinapayagan lamang ito kasama ng isang pandiwang pantulong tulad ng {{lang|en|do}} o isang [[pandiwang kopula]], halimbawa, {{lang|en|I did not know}} ("Hindi ko alam"). Ganito rin ang kaso sa mga sugnay na nangangailangang baligtarin kasama na ang mga tanong na nangangailangan ng pagbaligtad ng paksa at pandiwa.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|p=114}} Ginagamit rin sa mga pasibong konstruksiyon ang mga pandiwang pantulong. Kinakailangan ng mga pasibong konstruksiyon ng isang aktibong konstruksiyon kung saan nagiging paksa nito ang layon ng aktibong konstruksiyon, at inaalis o gumaganap na lamang ang paksa bilang isang palihis na argumento na ipinapahayag sa isang pariralang pang-ukol. Nabubuo ang mga ito gamit ang pangnakaraang pandiwari ng pandiwang pantulong na {{lang|en|to be}} o {{lang|en|to get}}, bagamat hindi lahat ng mga barayti ng wikang Ingles ay pumapayag sa paggamit sa pangnakaraang pandiwari ng {{lang|en|to get}} sa mga pasibong konstruksiyon. Halimbawa, ang aktibong {{lang|en|she sees him}} ("nakita niya siya") ay nagiging {{lang|en|he is seen by her}} ("siya ay nakita niya").{{sfn|Miller|2002|p=26-27}} ==== Tanong ==== Karaniwang nabubuo ang parehong [[tanong na oo/hindi]] at [[tanong na ''wh''|''wh'']] sa pamamagitan ng pagbabaligtad sa paksa at pandiwang pantulong (hal. {{lang|en|John is going to sleep}} "Matutulog na si John" ay nagiging {{lang|en|Is John going to sleep?}} "Matutulog na ba si John?" sa anyong patanong), na maaaring mangailangan ng [[sumusuportang do|sumusuportang ''do'']] (hal. {{lang|en|You like her}} "Gusto mo siya" ay nagiging {{lang|en|Do you like her?}} "Gusto mo ba siya?" sa anyong patanong). Nagsisimula ang karamihan ng mga tanong sa mga [[salitang patanong]] na nagsisimula sa ''wh-'' kagaya ng {{lang|en|who}} ("sino"), {{lang|en|what}} ("ano"), {{lang|en|where}} ("saan"), {{lang|en|when}} ("kailan"), at {{lang|en|why}} ("bakit"), gayundin sa {{lang|en|how}} ("paano"). Halimbawa, sa pangungusap na {{lang|en|What so you see?}} ("Ano ang nakikita mo?"), ang salitang patanong na {{lang|en|What}} ang nasa simula kahit na gumaganap ito bilang layon ng pangungusap taliwas sa karaniwang ayos ng mga salita sa wikang Ingles. Gayunpaman, walang nagaganap na pagbabaligtad sa ayos kung gumaganap ang mga salitang patanong bilang paksa o bahagi ng paksa, kagaya ng sa {{lang|en|Who saw the cat?}} ("Sino ang nakakita sa pusa?"). Maaari ring iharap ang mga pariralang pang-ukol kung umaakto ito bilang salitang patanong, kagaya ng sa {{lang|en|To whose house do you went last night?}} ("Kaninong bahay ka pumunta kagabi?"). Tanging ang panghalip na {{lang|en|who}} na lamang ang nalalapian para sa kaukulan, kung saan gumaganap ang {{lang|en|whom}} ("para kanino") bilang ang anyong palayon nito, bagamat unti-unti na itong nalalaos sa maraming konteksto.{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=7-8}} ==== Diskurso ==== Bagamat prominente ang paksa sa wikang Ingles, karaniwang [[pinag-uusapan-komento]] ang estrakturang ginagamit sa pakikipag-usap, kung saan nauuna ang pinag-uusapan (alam na impormasyon) sa komento (bagong impormasyon). Dahil sa kahigpitan sa paggamit ng paksa-pandiwa-layon sa mga pangungusap sa wikang Ingles, karaniwang gumaganap ang pinag-uusapan bilang ang paksa nito. Sa mga kaso kung saan ganito ang sitwasyon, karaniwan naman itong inaangat sa antas ng paksa. Isa sa mga paraan para magawa ito ay sa pamamagitan ng paggamit sa pasibong konstruksiyon. Bukod dito, ginagamit rin sa mga [[pangungusap na may pokus]] kung saan ibinababa ang pangunahing sugnay upang maging komplementng sugnay ng isang kopulang pangungusap na may [[pekeng paksa]] kagaya ng {{lang|en|it}} o {{lang|en|there}} (hal. {{lang|en|it was the girl that the bee stung}} "yung batang babae ang kinagat ng bubuyog"). Ginagamit din ang mga pekeng paksa sa mga kaso ng kawalan ng paksa kagaya sa mga pandiwang di-personal (hal. {{lang|en|it is raining}} "umuulan") o sa mga sugnay na nag-uulat (hal. {{lang|en|there are many cars on the street}} "maraming kotse sa kalsada").{{sfn|Huddleston|Pullum|2002|pp=1365-1370}} Nabubuo ang [[pag-unawa (lingguwistika)|pag-unawa]] sa pamamagitan ng mga deiktikong panghalip tulad ng [[anapora]], halimbawa ang mga pangungusap na {{lang|en|that is exactly what I mean}} ("yan nga yung ibig sabihin ko"), kung saan tumutukoy ang {{lang|en|that}} bilang panghalip sa isang bagay na parehong alam ng mga nag-uusap, at {{lang|en|he then went home}} ("umuwi siya pagkatapos"), kung saan ginagamit naman ang {{lang|en|then}} bilang senyas ng pag-usad sa isang kinukuwentong salaysay.{{sfn|Halliday|Hasan|1976}} Ginagamit din ang mga [[panandang pandiskurso]] kagaya ng mga salitang {{lang|en|oh}}, {{lang|en|so}}, at {{lang|en|well}} upang isenyas ang pag-usad ng mga ideya sa mga pangungusap at makatulong pa nang husto sa pag-unawa. Madalas una ito sa mga pangungusap. Ginagamit rin ang mga ito upang isenyas ang [[paninindigan (lingguwistika)|paninindigan]], kung saan pinoposisyon ng mga mananalita ang kanilang paninindigan ukol sa pinag-uusapan kagaya ng sa {{lang|en|no way, is that true?}} ("weh? di nga?") o {{lang|en|oh boy, I am hungry!}} ("haynaku, gutom na ko!"). Bagamat karaniwan itong katangian ng impormal at pasalitang [[rehistro (lingguwistika)|rehistro]] ng wikang Ingles, ginagamit rin ito sa pormal at pasulat na rehistro ng wika.{{sfn|Schiffrin|1988}} == Bokabularyo == Nasa 170,000 salita ang nakatala sa ''[[Oxford English Dictionary]]'' na nilathala noong 1989, na aabot nang 220,000 salita kung isasama pati mga laos na'ng salita. Lagpas kalahati ang pangngalan, 1/4 ang pang-uri, at 1/7 naman ang pandiwa.<ref>{{cite web |url=https://en.oxforddictionaries.com/explore/how-many-words-are-there-in-the-english-language |title=How many words are there in the English language? |trans-title=Gaano karami ang mga salita sa wikang Ingles?|lang=en|website=Oxford Dictionaries|archive-date=9 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170909203258/https://en.oxforddictionaries.com/explore/how-many-words-are-there-in-the-english-language |url-status=dead}}</ref> Ayon naman sa isang pagtataya, nasa isang milyong salita ang meron sa wika kung isasama pati mga [[salitang maagham]], salitang may [[panlapi|unlapi at hulapi]], mga [[hiram na salita]] na may limitadong paggamit, mga teknikal na [[akronimo]], at iba pa.{{sfn|Algeo|1999}} === Pagbuo ng salita === Nakakabuo ng mga bagong salita ang wikang Ingles sa samu't saring paraan: paglilipat (paggamit ng salita sa ibang konteksto, hal. pangngalan na ginagamit bilang pandiwa) at pagsasama (pagbuo ng salita gamit ang ibang salita, hal. {{lang|en|homesick}} na kombinasyon ng {{lang|en|home}} ("tahanan") at {{lang|en|sick}} ("sakit") upang mangahulugang "nami-miss ang tahanan").{{sfn|Crystal|2003b|p=129}}{{sfn|Algeo|1999}}{{sfn|Kastovsky|2006}} Madalas din makabuo ang wikang Ingles gamit ng mga [[neolohismo]] na nakabase sa mga ugat na Latin o Griyego. Isa ring paraan para makabuo ng mga salita ang akronimo tulad halimbawa ng mga salitang {{lang|en|laser}} at {{lang|en|scuba}}.{{sfn|Crystal|2003b|pp=120–121}} === Pinagmulan === {{Pie chart |caption=Mga salitang Ingles batay sa pinagmulang wika<ref name="Finkenstaedt1973" /><ref>{{cite web |url=http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutenglish/proportion |title=What is the proportion of English words of French, Latin, or Germanic origin? |trans-title=Ano ang proporsiyon ng mga salitang Ingles na may Pranses, Latin, o Hermanikong pinagmulan?|lang=en|publisher=Oxford University Press |date=2008 |website=Ask the experts |archive-url=https://web.archive.org/web/20080817153021/http://www.askoxford.com/asktheexperts/faq/aboutenglish/proportion |archive-date=17 August 2008}}</ref> |value1=28.30 |label1=Pranses, kabilang ang Anglo-Normando |value2=28.24 |label2=Latin, kabilang ang mga maagham at teknikal na hiram |value3=25 |label3=Hermaniko (Lumang Ingles, Lumang Nordiko, Olandes) |value4=5.32 |label4=Griyego |value5=4.03 |label5=Di alam |value6=3.28 |label6=Mula sa pangngalang pantangi |other=Ibang wika }} Madalas manghiram ang wikang Ingles ng mga salita sa ibang wika sa malaking bahagi ng kasaysayan nito.{{sfn|Denning|Kessler|Leben|2007|p=7}} Nananatili pa ring nagmula sa Kanlurang Hermaniko ang karamihan sa mga pinakaginagamit na salita sa wika gayundin sa pangunahing bokabularyo nito.{{sfn|Nation|2001|p=265}}{{sfn|Algeo|1999}} Maraming mga pangungusap na mabubuo nang walang hiram na salita, ngunit imposible nang walang bokabularyong Anglo-Sahon.<ref>{{cite book |last1=Solodow |first1=Joseph |title=Latin Alive: The Survival of Latin in English and the Romance Languages|trans-title=Buhay ang Latin: Ang Pananatili ng Latin sa Ingles at mga wikang Romanse|lang=en| |url=https://books.google.com/books?id=2OfV9NZxH68C |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |page=196 |isbn=978-0-521-51575-7}}</ref> Sa mga rehistro ng wikang Ingles, karaniwang ginagamit ang bokabularyong Anglo-Sahon sa mga usapang pambata habang mas gumagamjt naman ng mga hiram na salitang mula sa Latin ang mga mas pormal na pagsusulat sa abogasya, akademya, at agham.{{sfn|Crystal|2003b|pp=124–127}}{{sfn|Algeo|1999|pp=80–81}} Dahil sa haba ng interaksyon ng wikang Pranses sa wikang Ingles, marami sa mga salitang Ingles ang nagmula sa wikang Latin at Pranses. Tinatayang nasa 28% ng kabuuang dami ng mga salitang Ingles ang nagmula sa Pranses,{{sfn|Gottlieb|2006|p=196}} habang 20% naman ang sa wikang Latin.{{sfn|Burnley|1992|pp=409–499}} Nagmula rin ang marami sa mga salitang Latin mula sa wikang Griyego, na nananatili pa rin magpahanggang ngayon.{{sfn|Romaine|1999|p=4}} Samantala, nagmula naman ang mga salitang hiniram sa Lumang Nordiko mula noong ika-8 hanggang ika-11 siglo, sa panahon ng mga Nordiko sa Inglatera.{{sfn|Denning|Kessler|Leben|2007}}{{sfn|Kastovsky|1992|pp=320, 332}} === Impluwensiya sa ibang wika === [[File:Spanglish sign for mecanic.jpg|thumb|Paskil na nakasulat sa [[wikang Kastila ng Estados Unidos]], na gumagamit ng salitang Ingles na {{lang|en|free}} ("libre") imbes na sa katumbas nito sa wikang Kastila {{lang|es|gratis}}.]] Matindi ang impluwensiya ng wikang Ingles sa ibang mga wika.{{sfn|Gottlieb|2006|p=196}}{{sfn|Brutt-Griffler|2006|p=692}} Karaniwang tinuturong dahilan ang pagiging ''[[lingua franca]]'' nito, ang napakaraming aklat at pelikulang ginawa sa wikang Ingles, gayundin sa opinyon sa mga tao ukol sa pag-unawa sa naturang wika.{{sfn|Gottlieb|2006|p=197}} Karaniwang nanghihiram sa Amerikanong Ingles ang maraming mga wika.{{sfn|Gottlieb|2006|p=198}} Direkta itong hinihiram bilang [[kalke]] sa ibang mga wika kagaya ng sa [[wikang Tsino]], o di kaya'y tinutumbasan batay sa tunog kagaya ng sa [[wikang Hapón]].{{sfn|Gottlieb|2006|p=202}} == Tingnan din == * [[Mga wikang Ingles ng mundo]] == Talababa == {{notelist}} == Sanggunian == {{reflist}} === Pinagkunan === <!-- The entries in this bibliography are in alphabetical order. Comments show the names of named references. --> {{refbegin|30em}} <!-- AartsHaegeman2006 -->* {{cite book |first1=Bas |last1=Aarts |first2=Liliane |last2=Haegeman |date=2006 |chapter=English Word classes and Phrases |trans-chapter=Mga klase ng salita at parirala sa Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Handbook sa Lingguwistikang Ingles|lang=en|editor1-last=Aarts |editor1-first=Bas |editor2-first=April |editor2-last=McMahon |publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- AbercrombieDaniels2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04878-1 |chapter=Spelling Reform Proposals: English |trans-chapter=Mga Mungkahing Reporma sa Pagbaybay: Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Abercrombie |first1=D. |last2=Daniels |first2=P. T. |pages=72–75 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- AitkenMcArthur1979 -->* {{cite book |editor1-last=Aitken |editor1-first=A. J. |editor2-last=McArthur |editor2-first=Tom |date=1979 |title=Languages of Scotland|lang=en|trans-title=Mga Wika ng Eskosya |location=Edinburgh, Reyno Unido |publisher=Chambers |series=Occasional paper – Association for Scottish Literary Studies |volume=4 |isbn=978-0-550-20261-1}} <!-- Alcaraz-ArizaNavarro2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02351-8 |chapter=Medicine: Use of English|trans-chapter=Medisina: Paggamit sa Ingles|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Alcaraz Ariza |first1=M. Á. |last2=Navarro |first2=F. |pages=752–759 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ammon2006 -->* {{cite journal |last=Ammon |first=Ulrich |s2cid=142692741 |title=Language Conflicts in the European Union: On finding a politically acceptable and practicable solution for EU institutions that satisfies diverging interests|trans-title=Mga Hidwaan sa Wika sa Unyong Europeo: Ukol sa paghahanap sa isang politikal na pagsang-ayon at praktikal na solusyon para sa mga institusyon ng EU nang nagagampanan ang mga nagkakaibang interes|lang=en|journal=International Journal of Applied Linguistics |volume=16 |issue=3 |pages=319–338 |date=2006 |doi=10.1111/j.1473-4192.2006.00121.x |s2cid-access=free |via=DYLAN project |url=http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102074109/http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |archive-date=2 January 2011}} <!-- Ammon2008 -->* {{cite book |last=Ammon |first=Ulrich |chapter=Pluricentric and Divided Languages |lang=en|trans-chapter=Mga Plurisentro at Nakahating Wika|editor1-last=Ammon |editor1-first=Ulrich N. |editor2-last=Dittmar |editor2-first=Norbert |editor3-last=Mattheier |editor3-first=Klaus J. |display-editors=3 |editor4-last=Trudgill |editor4-first=Peter |title=Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society |trans-title=Sosyolingguwistika: Pandaigdigang Handbook ng Agham ng Wika at Lipunan|volume=2 |date=2008 |edition=2nd |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-019425-8 |series=Handbooks of Linguistics and Communication Science}} <!-- Annamalai2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04611-3 |chapter=India: Language Situation |lang=en|trans-chapter=India: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Annamalai |first1=E. |pages=610–613 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Australian Bureau of Statistics2013 official census of Australia -->* {{cite web |author=Australian Bureau of Statistics |title=2011 Census QuickStats: Australia|trans-title=QuickStats sa Senso ng 2011: Australia |lang=en|date=28 March 2013 |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106221006/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |archive-date=6 November 2015}} <!-- Bailey2001 -->* {{cite book |last=Bailey |first=Guy |chapter=The relationship between African American and White Vernaculars|trans-chapter=Ang kaugnayan ng Aprikanong Amerikano at Puting Bernakular|editor-last=Lanehart |editor-first=Sonja L. |title=Sociocultural and historical contexts of African American English |trans-title=Sosyokultural at historikal na konteksto ng Aprikanong Amerikanong Ingles|url=https://archive.org/details/socioculturalhis00lane |url-access=limited |date=2001 |pages=[https://archive.org/details/socioculturalhis00lane/page/n71 53]–84 |publisher=John Benjamins |lang=en|series=Varieties of English around the World |isbn=978-1-58811-046-6}} <!-- Bailey1997 -->* {{cite book |last=Bailey |first=G. |date=1997 |chapter=When did southern American English begin|trans-chapter=Kailan nagsimula ang katimugang Amerikanong Ingles|chapter-url=https://books.google.com/books?id=zvFtOr5_BZAC&pg=PA255 |title=Englishes around the world|trans-title=Mga Ingles sa iba't-ibang panig ng mundo|lang=en|pages=255–275 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=John Benjamins |isbn=9789027248763}} <!-- Bao2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04257-7 |chapter=Variation in Nonnative Varieties of English |trans-chapter=Baryasyon sa mga hindi Katutubong Barayti ng Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Bao |first1=Z. |pages=377–380 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Barry1982 -->* {{cite book |last=Barry |first=Michael V. |chapter=English in Ireland |trans-chapter=Ingles sa Irlanda|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=84–134 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- BaughCable2002 -->* {{cite book |last1=Baugh |first1=Albert C. |last2=Cable |first2=Thomas |title=A History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles|edition=5|lang=en |publisher=Longman |date=2002 |isbn=978-0-13-015166-7 |url=https://archive.org/details/historyofenglish02baug}} <!-- Bazelmans2009 -->* {{cite book |last=Bazelmans |first=Jos |chapter=The Early-Medieval Use of Ethnic Names from Classical Antiquity: the Case of the Frisians |trans-chapter=Ang Maagang Medyebal na Paggamit sa mga Etnikong Pangalan mula sa Klasikong Antigong Panahon: ang Kaso ng mga Prisyano|pages=321–338 |editor-last1=Derks |editor-first1=Ton |editor-last2=Roymans |editor-first2=Nico |title=Ethnic Constructs in Antiquity: The Role of Power and Tradition|trans-title=Mga Etnikong Gawa sa Antigong Panahon: Ang Gampanin ng Kapangyarihan at Tradisyon|lang=en|publisher=Amsterdam University Press |series=Amsterdam Archaeological Studies |volume=13 |date=2009 |isbn=978-90-485-0791-7 |jstor=j.ctt46n1n2.1 |jstor-access=free}} <!-- Bermudez-OteroMcMahon2006 -->* {{cite encyclopedia |last1=Bermúdez-Otero |first1=Ricardo |first2=April |last2=McMahon |date=2006 |title=English phonology and morphology |trans-title=Ponolohiya at morpolohiya ng Ingles|lang=en|editor-first=Bas |editor-last=Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |encyclopedia=The Handbook of English Linguistics |location=Oxford |publisher=Wiley–Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2 |doi=10.1002/9780470753002.ch17 |series=Blackwell Handbooks in Linguistics |pages=382–410}} <!-- BlenchSpriggs1999 -->* {{cite book |last1=Blench |first1=R. |last2=Spriggs |first2=Matthew |title=Archaeology and Language: Correlating Archaeological and Linguistic Hypotheses|trans-title=Arkeolohiya at Wika: Pagsasama sa mga Arkeolohiko at Lingguwistikong Palagay|lang=en|pages=285–286 |date=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-11761-6 |url=https://books.google.com/books?id=DWMHhfXxLaIC&pg=PA286}} * {{cite book |editor-last=Blake |editor-first=Norman |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=2|publisher=Cambridge University Press |date=1992 |doi=10.1017/CHOL9780521264754.003 |isbn=978-1-139-05553-6}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Blake |year=1992 |pages=23–154}} <!-- Boberg2010 -->* {{cite book |last=Boberg |first=Charles |author-link=Charles Boberg |date=2010 |title=The English language in Canada: Status, history and comparative analysis|url=https://archive.org/details/englishlanguagei0000bobe |trans-title=Ang Wikang Ingles sa Kanada: Katayuan, kasaysayan, at pagsusuring komparatibo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-49144-0 |series=Studies in English Language}} <!-- BosworthToller1921 -->* {{cite web |last1=Bosworth |first1=Joseph |author-link1=Joseph Bosworth|last2=Toller |first2=T. Northcote |title=Engla land |work=[[An Anglo-Saxon Dictionary]] (Online)|lang=en |date=1921 |url=http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |publisher=[[Charles University]] |archive-date=21 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221212612/http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |url-status=live}} <!-- BrintonBrinton2010 -->* {{cite book |last1=Brinton |first1=Laurel J. |last2=Brinton |first2=Donna M. |date=2010 |title=The linguistic structure of modern English |trans-title=Ang lingguwistikong estraktura ng modernong Ingles|lang=en|publisher=John Benjamins |isbn=978-90-272-8824-0 |url=https://benjamins.com/#catalog/books/z.156/main}} <!-- Brutt-Griffler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00644-1 |chapter=Languages of Wider Communication|trans-chapter=Mga Wika ng mas Malawak na Komunikasyon|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Brutt-Griffler |first1=J. |pages=690–697 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Burridge2010 -->* {{cite book |last=Burridge |first=Kate |chapter=English in Australia|trans-chapter=Ingles sa Australia|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|lang=en|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142 |url-access=limited |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-62264-6 |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142/page/n154 132]–151}} <!-- Campbell1959 -->* {{cite book |last=Campbell |first=Alistair |author-link=Alistair Campbell|title=Old English Grammar|url=https://archive.org/details/oldenglishgramma0000camp_o0r3 |trans-title=Balarila ng Lumang Ingles |location=Oxford, Inglatera |publisher=[[Oxford University Press]] |date=1983 |orig-date=1959|lang=en |isbn=978-0-19-811943-2 |ref={{sfnref|Campbell|1959}}}} <!-- CarrHoneybone2007 -->* {{cite journal |last1=Carr |first1=Philip |last2=Honeybone |first2=Patrick |date=2007 |title=English phonology and linguistic theory: an introduction to issues, and to 'Issues in English Phonology'|trans-title=Ponolohiya at lingguwistikong teorya ng Ingles: panimula sa mga isyu, at sa 'Mga Isyu sa Ponolohiya ng Ingles'|lang=en|journal=Language Sciences |volume=29 |issue=2 |pages=117–153 |doi=10.1016/j.langsci.2006.12.018}} <!-- Cassidy1982 -->* {{cite book |last=Cassidy |first=Frederic G. |chapter=Geographical Variation of English in the United States|lang=en|trans-chapter=Heograpikong Baryasyon ng Ingles sa Estados Unidos|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=177–210 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Cercignani1981 -->* {{cite book |last=Cercignani |first=Fausto |title=Shakespeare's works and Elizabethan pronunciation|trans-title=Mga gawa ni Shakespeare at ang Isabel na pagbigkas|lang=en|date=1981 |publisher=Clarendon |url=https://books.google.com/books?id=_JBlAAAAMAAJ |jstor=3728688 |isbn=978-0-19-811937-1}} <!-- Clark2013 -->* {{cite book |first1=Urszula |last1=Clark |first2=Esther |last2=Asprey |date=2013 |title=West Midlands English: Birmingham and the Black Country|trans-title=Ingles ng Kanlurang Midlands: Birmingham at ang Black Country|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-4169-7}} <!-- CollingwoodMyres1936 -->* {{cite book |last1=Collingwood |first1=Robin George |author-link=R. G. Collingwood |last2=Myres |first2=J. N. L. |chapter=The Sources for the period: Angles, Saxons, and Jutes on the Continent |trans-chapter=Ang mga Pinagmulan para sa panahon: Mga Anglo, Saxon, at Jute sa Kontinente|title=Roman Britain and the English Settlements|trans-title=Romanong Britanya at ang mga Tirahang Ingles|volume=5 |publisher=Clarendon |location=Oxford, Inglatera|lang=en|date=1936 |lccn=37002621 |jstor=2143838}} * {{cite book |last=Cohen |first=Antonie |title=The Phonemes of English: A Phonemic Study of the Vowels and Consonants of Standard English |trans-title=Ang mga Ponema ng Ingles: Isang Ponemikong Pag-aaral sa mga Patinig at Katinig ng Pamantayang Ingles|lang=en|publisher=Springer |date=2012 |orig-date=1952 |isbn=978-94-010-2969-8}} <!-- CollinsMees2003 -->* {{cite book |last1=Collins |first1=Beverley |last2=Mees |first2=Inger M. |year=2003 |orig-date=1981 |title=The Phonetics of English and Dutch|trans-title=Ang Ponetika ng Ingles at Olandes |edition=5 |place=Leiden, Olanda|lang=en |publisher=Brill |isbn=978-90-04-10340-5}} <!-- Connell2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01655-2 |title=Nigeria: Language Situation|trans-title=Nigeria: Sitwasyon sa Wika|lang=en|encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Connell |first1=B. A. |pages=635–637 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- ConradRubal-Lopez1996 -->* {{cite book |last1=Conrad |first1=Andrew W. |last2=Rubal-Lopez |first2=Alma |title=Post-Imperial English: Status Change in Former British and American Colonies, 1940–1990|trans-title=Imperyong Ingles: Pagbabago sa Katayuan sa mga Dating Kolonya ng Britanya at Amerika, 1940–1990|lang=en|date=1996 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-087218-7 |url=http://www.degruyter.com/viewbooktoc/product/143492 |page=261 |url-access=subscription}} * {{cite book |last=Cruttenden |first=Alan |date=2014 |title=Gimson's Pronunciation of English|trans-title=Pagbigkas sa Ingles ng Gimson|edition=8 |lang=en|publisher=Routledge |isbn=978-1-4441-8309-2}} <!-- CrystalLanguageDeath2002 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9781139106856 |title=Language Death |url=https://archive.org/details/languagedeath0000crys |trans-title=Pagkamatay ng Wika|lang=en|date=2000 |last=Crystal |first=David |isbn=978-0-521-65321-3}} <!-- CrystalGlobalLanguage2003a -->* {{Cite book |last=Crystal |first=David |title=English as a Global Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|author-link=David Crystal |edition=2 |publisher=Cambridge University Press |page=69 |date=2003a |url=https://books.google.com/books?id=d6jPAKxTHRYC |isbn=978-0-521-53032-3}} <!-- CrystalEncyclopedia2003b -->* {{cite book |last=Crystal |first=David |title=Cambridge Encyclopedia of the English Language|trans-title=Ensiklopediya ng Cambridge ukol sa Wikang Ingles|author-link=David Crystal |edition=2|lang=en |publisher=Cambridge University Press |date=2003b |isbn=978-0-521-53033-0 |url=https://books.google.com/books?id=A3b3ngEACAAJ}} <!-- CrystalSubcontinent2004b -->* {{cite news |last=Crystal |first=David |title=Subcontinent Raises Its Voice|trans-title=Itinaas ng Subkontinente ang Kanyang Boses|lang=en|year=2004 |url=https://www.theguardian.com/education/2004/nov/19/tefl |newspaper=The Guardian |archive-date=17 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080417171455/http://education.guardian.co.uk/tefl/story/0,,1355064,00.html |url-status=live}} <!-- DanielsBright1996 -->* {{cite book |editor1-last=Daniels |editor1-first=Peter T. |editor2-last=Bright |editor2-first=William |title=The World's Writing Systems|trans-title=Ang mga Sistema ng Oagsulat ng Mundo|lang=en|url=https://books.google.com/books?id=621jAAAAMAAJ |date=1996 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-507993-7}} <!-- Dehaene2009 -->* {{cite book |last=Dehaene |first=Stanislas |title=Reading in the Brain: The Science and Evolution of a Human Invention|trans-title=Pagbabasa sa Utak: Ang Agham at Ebolusyon ng isang Imbensiyon ng Tao|lang=en|date=2009 |publisher=Viking |isbn=978-0-670-02110-9 |url=https://books.google.com/books?id=6Z2hjwEACAAJ}} <!-- DenningKesslerLeben2007 -->* {{cite book |last1=Denning |first1=Keith |last2=Kessler |first2=Brett |last3=Leben |first3=William Ronald |title=English Vocabulary Elements|trans-title=Mga Elemento sa Bokabularyo ng Ingles|lang=en|date=17 February 2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-516803-7 |url=https://books.google.com/books?id=jz76l9RAccQC}} <!-- Deumert2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01294-3 |chapter=Migration and Language |trans-chapter=Migrasyon at Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Deumert |first1=A. |pages=129–133 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Dixon 1982 -->* {{cite journal |last=Dixon |first=R. M. W. |date=1982 |title=The grammar of English phrasal verbs|url=https://archive.org/details/australian-journal-of-linguistics_1982-06_2_1/page/1 |trans-title=Ang balarila ng mga pariralang pandiwa ng Ingles|lang=en|journal=Australian Journal of Linguistics |volume=2 |issue=1 |doi=10.1080/07268608208599280 |pages=1–42}} <!-- Donoghue2008 -->* {{cite book |last=Donoghue |first=D. |title=Old English Literature: A Short Introduction|url=https://archive.org/details/oldenglishlitera0000dono |trans-title=Panitikan ng Lumang Ingles: Maikling Panimula|lang=en|publisher=Wiley |date=2008 |isbn=978-0-631-23486-9 |doi=10.1002/9780470776025 |editor-last=Donoghue |editor-first=Daniel}} <!-- Durrell2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02189-1 |chapter=Germanic Languages|trans-chapter=Mga Wikang Hermaniko |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Durrell |first1=M. |pages=53–55 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Eagleson1982 -->* {{cite book |last=Eagleson |first=Robert D. |chapter=English in Australia and New Zealand|trans-chapter=Ingles sa Australia at Nueva Selanda|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=415–438 |isbn=978-3-12-533872-2 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press}} <!-- Ethnologue -->* {{cite web |url=http://www.ethnologue.com/statistics/size |title=Summary by language size|trans-title=Buod batay sa laki ng wika |lang=en|website=Ethnologue: Languages of the World |ref={{harvid|Ethnologue|2010}} |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226040016/https://www.ethnologue.com/statistics/size |url-status=live}} <!-- European Commission2012 -->* {{cite report |publisher=European Commission |title=Special Eurobarometer 386: Europeans and Their Languages|trans-title=Mga Natatanging Eurobarometer 386: Mga Europeo at ang Kanilang Wika|lang=en|date=June 2012 |series=Eurobarometer Special Surveys |url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106183351/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |archive-date=6 January 2016 |ref={{sfnref|European Commission|2012}}}} <!--FasoldConnor-Linton2014 -->* {{cite book |editor1-last=Fasold |editor1-first=Ralph W. |editor2-last=Connor-Linton |editor2-first=Jeffrey |title=An Introduction to Language and Linguistics|trans-title=Panimula sa Wika at Lingguwistika |edition=2|lang=en|date=2014 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-06185-5}} * {{cite journal |last1=Flemming |first1=Edward |last2=Johnson |first2=Stephanie |year=2007 |title=''Rosa's roses'': reduced vowels in American English |trans-title=''Mga rosas ni Rosa'': pagbawas sa mga patinig sa Amerikanong Ingles|lang=en|journal=[[Journal of the International Phonetic Association]] |volume=37 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1017/S0025100306002817 |url=http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |citeseerx=10.1.1.536.1989 |s2cid=145535175 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919182406/http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |url-status=live}} <!-- Giegerich1992 -->* {{cite book |title=English Phonology: An Introduction|url=https://archive.org/details/englishphonology0000gieg|trans-title=Ponolohiya ng Ingles: Panimula|lang=en |first=Heinz J. |last=Giegerich |publisher=Cambridge University Press |date=1992 |isbn=978-0-521-33603-1 |series=Cambridge Textbooks in Linguistics}} <!-- Gneuss2013 -->* {{cite book |last=Gneuss |first=Helmut |chapter=The Old English Language|lang=en|trans-chapter=Ang Lumang Wikang Ingles |editor1-last=Godden |editor1-first=Malcolm |editor2-last=Lapidge |editor2-first=Michael |date=2013 |title=Cambridge Companion to Old English Literature|url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc |trans-title=Pantulong ng Cambridge ukol sa Panitikan ng Lumang Ingles|edition=2 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-15402-4 |pages=[https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc/page/18 19]–49}} <!-- Görlach1991 -->* {{cite book |last=Görlach |first=Manfred |title=Introduction to Early Modern English|lang=en|trans-title=Panimula sa Maagang Modernong Ingles|date=1991 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-32529-5}} <!-- Gordin2015 -->* {{cite magazine |last=Gordin |first=Michael D. |title=Absolute English|trans-title=Ingles Lamang|lang=en |url=http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |magazine=[[Aeon (digital magazine)|Aeon]] |date=4 February 2015 |archive-date=7 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207162247/http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |url-status=dead}} <!-- GordonCampbellHay et al.2004 -->* {{cite book |last1=Gordon |first1=Elizabeth |last2=Campbell |first2=Lyle |last3=Hay |first3=Jennifer |last4=Maclagan |first4=Margaret |last5=Sudbury |first5=Angela |last6=Trudgill |first6=Peter |author-link6=Peter Trudgill |date=2004 |title=New Zealand English: its origins and evolution|url=https://archive.org/details/newzealandenglis0000unse_b8r3 |trans-title=Ingles ng Nueva Selanda : mga pinagmulan at ebolusyon nito|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-10895-9 |series=Studies in English Language |ref={{sfnref|Gordon|Campbell|Hay et al.|2004}}}} <!-- Gottlieb2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04455-2 |chapter=Linguistic Influence|trans-chapter=Impluwensiya ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Gottlieb |first1=H. |pages=196–206 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Graddol2006 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next: Why global English may mean the end of 'English as a Foreign Language'|trans-title=Susunod Ingles: Bakit maaaring matapos ang 'Ingles bilang Banyagang Wika' dahil sa pandaigdigang Ingles|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |lang=en|date=2006 |publisher=The British Council |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042939/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- Graddol2010 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next India: The future of English in India |trans-title=Susunod Ingles sa India: Ang hinaharap ng Ingles sa India|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf|lang=en |date=2010 |publisher=The British Council |isbn=978-0-86355-627-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042654/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- GraddolLeithSwann et al.2007 -->* {{cite book |editor1-last=Graddol |editor1-first=David |editor2-last=Leith |editor2-first=Dick |editor3-last=Swann |editor3-first=Joan |editor4-last=Rhys |editor4-first=Martin |editor5-last=Gillen |editor5-first=Julia |title=Changing English |trans-title=Nagbabagong Ingles|lang=en|url=http://www.routledge.com/books/details/9780415376792/ |date=2007 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-37679-2 |ref={{sfnref|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}}} <!--Green2002 -->* {{cite book |last=Green |first=Lisa J. |date=2002 |title=African American English: a linguistic introduction |trans-title=Ingles ng Aprikanong Amerikano: panimula sa wika|lang=en|url=https://archive.org/details/isbn_9780521891387 |url-access=registration |publisher=Cambridge University Press}} <!-- Greenbaum -->* {{cite book |last1=Greenbaum |first1=S. |last2=Nelson |first2=G. |title=An introduction to English grammar |trans-title=Panimula sa balarila ng Ingles|lang=en|date=2002 |edition=2|publisher=Longman |isbn=978-0-582-43741-8}} <!-- Halliday & Hasan 1976 -->* {{cite book |last1=Halliday |first1=M. A. K. |last2=Hasan |first2=Ruqaiya |date=1976 |title=Cohesion in English |url=https://archive.org/details/cohesioninenglis0000hall |trans-title=Pagkakaisa sa Ingles|lang=en |publisher=Pearson |isbn=978-0-582-55041-4}} <!-- Harbert2006 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9780511755071 |title=The Germanic Languages |trans-title=Mga Wikang Hermaniko|lang=en|date=2006 |last1=Harbert |first1=Wayne |isbn=978-0-521-80825-5}} <!-- Hickey 2007 -->* {{cite book |last=Hickey |first=R. |date=2007 |title=Irish English: History and present-day forms |url=https://archive.org/details/irishenglishhist0000hick |trans-title=Ingles ng Irlanda: Kasaysayan at mga kasalukuyang anyo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-85299-9}} <!-- Hogg1992 -->* {{cite book |date=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European|trans-title=Ang Lugar ng Ingles sa Hermaniko at Indo-Europeo|lang=en |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|volume=1|editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-26474-7}} ** {{Harvc |last=Bammesberger |first=Alfred |year=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European |url=https://books.google.com/books?id=Y83EPUUWnQkC&pg=PA26 |in=Hogg |pages=26–66}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=67–168 |id={{sfnref|Hogg|1992a}}}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Semantics and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=290–408}} ** {{Harvc |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Old English Dialects |in=Hogg |year=1992 |pages=409–451}} <!-- HoggDenison2006 -->* {{cite book |editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |editor-last2=Denison |editor-first2=David |title=A History of the English language |publisher=Cambridge University Press |date=2006 |isbn=978-0-521-71799-1}} ** {{Harvc |last=Crystal |first=David |chapter=English worldwide |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=420–439}} ** {{Harvc |last=Fischer |first=Olga |last2=van der Wurff |first2=Wim |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |chapter=Syntax |pages=109–198}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |last2=Denison |first2=David |in=Hogg |in2=Denison |chapter=Overview |pages=1–30 |year=2006 |id={{sfnref|Hogg|Denison|2006a}}}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=English in Britain |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=352–383}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Vocabulary |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=199–270}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=43–108}} ** {{Harvc |last=Nevalainen |first=Terttu |last2=Tieken-Boon van Ostade |first2=Ingrid |chapter=Standardization |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=271–311}} <!--How English evolved into a global language -->* {{cite news |title=How English evolved into a global language |trans-title=Paano naging pandaigdigang wika ang Ingles|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |date=20 December 2010 |work=BBC News |lang=en |ref={{harvid|How English evolved into a global language|2010}} |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925173407/http://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |url-status=live}} <!-- HuddlestonPullum2002 -->* {{cite book |last1=Huddleston |first1=Rodney |last2=Pullum |first2=Geoffrey K. |title=Cambridge Grammar of the English Language |date=2002 |publisher=Cambridge University Press |trans-title=Balarila ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|isbn=978-0-521-43146-0 |url=http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/languages-linguistics/grammar-and-syntax/cambridge-grammar-english-language}} <!-- Hughes & Trudgill 1996 -->* {{cite book |first1=Arthur |last1=Hughes |last2=Trudgill |first2=Peter |author-link2=Peter Trudgill |date=1996 |title=English Accents and Dialects |trans-title=Mga Asento at Dayalekto ng Ingles|lang=en|edition=3 |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-61445-7}} <!-- International Civil Aviation Organization -->* {{cite web |title=Personnel Licensing FAQ |trans-title=Mga Madalas Itanong sa Personal na Lisensiya|lang=en|url=http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |publisher=International Civil Aviation Organization – Air Navigation Bureau |date=2011 |at=In which languages does a licence holder need to demonstrate proficiency? |quote=Controllers working on stations serving designated airports and routes used by international air services shall demonstrate language proficiency in English as well as in any other language(s) used by the station on the ground. |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220003044/http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |url-status=live |ref={{sfnref|International Civil Aviation Organization|2011}}}} <!-- International Maritime Organization2011 -->* {{cite web |publisher=International Maritime Organization |title=IMO Standard Marine Communication Phrases|lang=en|trans-title=Pamantayang Parirala sa Komunikasyon sa Dagat ng IMO|date=2011 |url=http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |archive-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111003233938/http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |url-status=dead |ref={{sfnref|International Maritime Organization|2011}}}} <!-- International Phonetics Association1999 -->* {{Cite book |publisher=[[International Phonetic Association]], Cambridge University Press |author-link=International Phonetic Association |date=1999 |title=Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet |trans-title=Handbook ng Pandaigdigang Ponetikong Asosasyon: Gabay sa paggamit sa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto|lang=en|isbn=978-0-521-65236-0 |ref={{sfnref|International Phonetic Association|1999}}}} <!-- Jambor2007 -->* {{cite journal |last=Jambor |first=Paul Z. |title=English Language Imperialism: Points of View|lang=en|trans-title=Imperyalismo ng Wikang Ingles: Mga Pananaw|journal=Journal of English as an International Language |date=2007 |volume=2 |pages=103–123 |url=https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |archive-date=11 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211184023/https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |url-status=live}} <!-- Jespersen 2007 -->* {{cite book |last=Jespersen |first=Otto |title=The Philosophy of Grammar |chapter=Case: The number of English cases|lang=en|trans-title=Ang Pilosopiya ng Balarila|trans-chapter=Kaso: Ang bilang ng mga kaso sa Ingles|publisher=Routledge |orig-date=1924 |date=2007}} <!-- Kachru2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00645-3 |title=English: World Englishes|trans-title=Ingles: Mga Ingles ng Mundo|lang=en |encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Kachru |first1=B. |pages=195–202 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- KönigvanderAuwera1994 -->* {{cite book |editor-last=König |editor-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/ |jstor=4176538}} <!-- König 1994 -->* {{cite book |last=König |first=Ekkehard |chapter=English |pages=532–562 |editor1-last=König |editor1-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |chapter-url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/}} <!-- Labov 1972 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |author-link=William Labov |date=1972 |title=Sociolinguistic patterns|trans-title=Mga patern sa sosyolingguwistika|lang=en|publisher=University of Pennsylvania Press |chapter=The Social Stratification of (r) in New York City Department Stores|trans-chapter=Ang Panlipunang Pagsasagrupo sa (r) sa mga Pamilihan ng Lungsod ng New York|pages=168–178 |doi=10.1007/978-1-349-25582-5_14 |isbn=978-0-333-61180-7 |s2cid=107967883}} <!-- Labov 2012 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |date=2012 |title=Dialect Diversity in America: The Politics of Language Change |url=https://archive.org/details/dialectdiversity0000labo |trans-title=Dibersidad ng Dayalekto sa Amerika: Sng Politika ng Pagbabago ng Wika|lang=en|publisher=University of Virginia Press |chapter=About Language and Language Change|trans-chapter=Ukol sa Wika at Pagbabago ng Wika|isbn=978-0-8139-3327-6}} <!-- Lanham 1982 -->* {{cite book |last=Lanham |first=L. W. |chapter=English in South Africa |trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=324–352 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Lass2000 -->* {{cite book |editor-first=Roger |editor-last=Lass |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge |lang=en|volume=3 |publisher=Cambridge University Press |date=2000}} ** {{Harvc |in=Lass |date=2000 |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |year=2000 |pages=56–186 |id={{sfnref|Lass|2000a}}}} <!-- Lass 2002 -->* {{citation |last=Lass |first=Roger |chapter=South African English|trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor-last=Mesthrie |editor-first=Rajend |date=2002 |title=Language in South Africa|trans-title=Wika sa Timog Aprika|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-79105-2}} <!-- Lawler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04573-9 |chapter=Punctuation |trans-chapter=Bantas|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lawler |first1=J. |pages=290–291 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Lawton 1982 -->* {{cite book |last=Lawton |first=David L. |chapter=English in the Caribbean|trans-chapter=Ingles sa Karibe |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=251–280 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Leech 2006 -->* {{cite book |last=Leech |first=G. N. |author-link=Geoffrey Leech |date=2006 |title=A glossary of English grammar |url=https://archive.org/details/glossaryofenglis0000leec |trans-title=Glosaryo ng balarila ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-2406-6}} <!-- LeechHundtMairSmith2009 -->* {{cite book |url=http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |last1=Leech |first1=Geoffrey |last2=Hundt |first2=Marianne |last3=Mair |first3=Christian |last4=Smith |first4=Nicholas |title=Change in contemporary English: a grammatical study|trans-title=Pagbabago sa kontemporaryong Ingles: gramatikao na pag-aaral|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86722-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140536/http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |archive-date=2 April 2015 |url-status=live}} <!-- LevineCrocket1966 -->* {{cite journal |last1=Levine |first1=L. |last2=Crockett |first2=H. J. |date=1966 |title=Speech Variation in a Piedmont Community: Postvocalic r*|trans-title=Baryasyon sa Pagbigkas sa isang Pamayanang Piedmont: Posbokalikong r*|lang=en|journal=Sociological Inquiry |volume=36 |issue=2 |pages=204–226 |doi=10.1111/j.1475-682x.1966.tb00625.x}} <!-- Li2003 -->* {{cite journal |last1=Li |first1=David C. S. |title=Between English and Esperanto: what does it take to be a world language? |trans-title=Sa Pagitan ng Ingles at Esperanto: paano maging isang pandaigdigang wika?|lang=en|journal=International Journal of the Sociology of Language |issue=164 |pages=33–63 |date=2003 |issn=0165-2516 |doi=10.1515/ijsl.2003.055}} <!-- LimAnsaldo2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01701-6 |chapter=Singapore: Language Situation|trans-chapter=Singapura: Sitwasyon sa Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lim |first1=L. |last2=Ansaldo |first2=U. |pages=387–389 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Maclagan 2010 -->* {{cite book |last=Maclagan |first=Margaret |chapter=The English(es) of New Zealand|trans-chapter=Ang (mga) Ingles ng Nueva Selanda|lang=en|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk |url-access=limited |publisher=Routledge |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk/page/n173 151]–164 |isbn=978-0-203-84932-3}} <!--MacMahon 2006 -->* {{cite book |last=MacMahon |first=M. K. |date=2006 |chapter=English Phonetics |trans-chapter=Ponetika ng Ingles|lang=en|editor1=Bas Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|location=Oxford, Inglatera|publisher=Blackwell |pages=359–382 |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Macquarie Dictionary2015 -->* {{cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |url=https://www.macquariedictionary.com.au/ |title=Macquarie Dictionary|lang=en |website=Australia's National Dictionary & Thesaurus Online &#124; Macquarie Dictionary |date=2015 |publisher=Macmillan Publishers Group Australia |url-access=registration |ref={{harvid|Macquarie Dictionary|2015}} |archive-date=21 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721141547/https://www.macquariedictionary.com.au/ |url-status=live}} <!-- Mair & Leech 2006 -->* {{cite book |last1=Mair |first1=C. |last2=Leech |first2=G. |date=2006 |chapter=Current Changes in English Syntax|trans-chapter=Mga Kasalukuyang Pagbabago sa Sintaksis ng Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|lang=en|publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Mair 2006 -->* {{cite book |last=Mair |first=Christian |date=2006 |title=Twentieth-century English: History, variation and standardization|url=https://archive.org/details/twentiethcentury0000mair | trans-title=Ingles ng Ikadalawampung Siglo: Kasaysayan, baryasyon, at pagsasapamantayan|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/S1360674307002420 |s2cid=120824612}} <!-- MazruiMazrui1998 -->* {{cite book |last1=Mazrui |first1=Ali A. |last2=Mazrui |first2=Alamin |title=The Power of Babel: Language and Governance in the African Experience |lang=en|trans-title=Ang Kapangyarihan ng Babel: Wika at Pamamahala sa Karanasang Aprikano|date=1998 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-51429-1 |url=https://books.google.com/books?id=6lQTPxdYx8kC}} <!-- McArthur1992 -->* {{cite book |editor-last=McArthur |editor-first=Tom |title=Oxford Companion to the English Language |trans-title=Pantulong ng Oxford sa Wikang Ingles|lang=en|publisher=Oxford University Press |date=1992 |isbn=978-0-19-214183-5 |doi=10.1093/acref/9780192800619.001.0001 |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00mcar}} <!-- McCrumMacNeilCran2003 -->* {{Cite book |last1=McCrum |first1=Robert |last2=MacNeil |first2=Robert |last3=Cran |first3=William |title=The Story of English |url=https://archive.org/details/storyofenglish0000mccr_c8l9 |trans-title=Ang Kuwento ng Ingles|lang=en|location=London |date=2003 |edition=3 |publisher=Penguin |isbn=978-0-14-200231-5}} <!-- McGuinness1997 -->* {{cite book |last=McGuinness |first=Diane |title=Why Our Children Can't Read, and what We Can Do about it: A Scientific Revolution in Reading|trans-title=Bakit Hindi Makapagbasa ang Ating mga Anak, at Ano ang Magagawa Natin: Rebolusyong Maagham sa Pagbabasa|lang=en|author-link=Diane McGuinness |date=1997 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-684-83161-9 |url=https://books.google.com/books?id=F-q02ZBKh3wC}} <!-- Meierkord2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00641-6 |chapter=Lingua Francas as Second Languages |trans-chapter=Mga Lingua Franca bilang mga Pangalawang Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Meierkord |first1=C. |pages=163–171 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- MerriamWebster2015 -->* {{cite dictionary |title=English - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary |entry=English |dictionary=Merriam Webster |date=26 February 2015 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/English |ref={{harvid|Merriam Webster|2015}} |archive-date=25 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325140932/http://www.merriam-webster.com/dictionary/english |url-status=live}} <!-- Methrie2006 -->* {{cite journal |last1=Mesthrie |first1=Rajend |title=New Englishes and the native speaker debate|url=https://archive.org/details/sim_language-sciences_2010-11_32_6/page/594 |trans-title=Mga Bagong Ingles at ang debate sa katutubong mananalita|lang=en|journal=Language Sciences |date=November 2010 |volume=32 |issue=6 |pages=594–601 |doi=10.1016/j.langsci.2010.08.002}} <!-- Miller 2002 -->* {{cite book |last=Miller |first=Jim |date=2002 |title=An Introduction to English Syntax |trans-title=Panimula sa Sintaksis ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-1254-8}} <!-- Montgomery -->* {{cite journal |last=Montgomery |first=M. |date=1993 |title=The Southern Accent—Alive and Well|trans-title=Ang Asento ng Katimugan–Buhay at Maayos|lang=en|journal=Southern Cultures |volume=1 |issue=1 |pages=47–64 |doi=10.1353/scu.1993.0006 |s2cid=143984864}} <!-- Mountford2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05018-5 |chapter=English Spelling: Rationale|trans-chapter=Pagbabaybay sa Ingles: Paliwanag|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Mountford |first1=J. |pages=156–159 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mufwene2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01291-8 |chapter=Language Spread |trans-chapter=Pagkalat ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Mufwene |first1=S. S. |pages=613–616 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mugglestone2012 -->* {{cite book |editor-last=Mugglestone |editor-first=Lynda |title=Oxford History of English|trans-title=Kasaysayan ng Ingles ng Oxford|publisher=Oxford University Press |date=2012 |orig-date=2006 |isbn=978-0-19-966016-2}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=April |last=McMahon |pages=180–218 |c=Restructuring Renaissance English}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=Matthew |last=Townend |pages=75–105 |c=Contacts and Conflicts: Latin, Norse, and French}} * {{cite book |last=Müller |first=Stefan |title=Grammatical theory |trans-title=Teorya sa balarila|lang=en|publisher=Language Science Press |date=2020 |isbn=978-3-96110-273-0}} <!-- Nation2001 needs more verification -->* {{Cite book |last=Nation |first=I. S. P. |title=Learning Vocabulary in Another Language|trans-title=Matuto ng Bokabularyo sa Ibang Wika|lang=en|author-link=Paul Nation |publisher=Cambridge University Press |date=2001 |url=https://books.google.com/books?id=sKqx8k8gYTkC |page=477 |isbn=978-0-521-80498-1}} <!-- National Records of Scotland2013 -->* {{cite web |publisher=National Records of Scotland |title=Census 2011: Release 2A|lang=en |series=Scotland's Census 2011 |date=26 September 2013 |url=http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152137/http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |url-status=live |ref={{sfnref|National Records of Scotland|2013}}}} <!-- Neijt2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04574-0 |chapter=Spelling Reform |trans-chapter=Reporma sa Pagbaybay|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Neijt |first1=A. |pages=68–71 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Northern Ireland Statistics and Research Agency2012 -->* {{cite web |publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency |title=Census 2011: Key Statistics for Northern Ireland December 2012 |trans-title=Senso 2011: Mga Pangunahing Estadistika para sa Hilagang Irlanda Disyembre 2012|lang=en|periodical=Statistics Bulletin |date=2012 |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |at=Table KS207NI: Main Language |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224033625/http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |archive-date=24 December 2012 |ref={{sfnref|Northern Ireland Statistics and Research Agency|2012}}}} <!-- Northrup2013 -->* {{cite book |last=Northrup |first=David |title=How English Became the Global Language|trans-title=Paano Naging Pandaigdigang Wika ang Ingles|lang=en|date=2013 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-137-30306-6 |url=https://books.google.com/books?id=YPAlPeB6IvQC}} <!-- O'Dwyer 2006 -->* {{cite book |last=O'Dwyer |first=Bernard |title=Modern English Structures: Form, Function, and Position |trans-title=Estraktura ng Modernong Ingles: Anyo, Gamit, at Posisyon|lang=en|edition=2 |publisher=Broadview |publication-place=Canada |year=2006 |isbn=978-1-55111-763-8}} <!-- Office for National Statistics official census figures for England and Wales -->* {{cite web |publisher=Office for National Statistics |title=Language in England and Wales, 2011|trans-title=Mga Wika sa Inglatera at Gales, 2011|lang=en|date=4 March 2013 |periodical=2011 Census Analysis |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html|archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115009/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html |url-status=live |ref={{sfnref|Office for National Statistics|2013}}}} <!-- OxfordLearner'sDictionary -->* {{cite web |title=Oxford Learner's Dictionaries |url=http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |access-date=25 February 2015 |publisher=Oxford |ref={{harvid|Oxford Learner's Dictionary|2015}} |archive-date=9 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040312/http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |url-status=live|lang=en}} <!-- Patrick2006aJamaica -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01760-0 |chapter=Jamaica: Language Situation|trans-chapter=Hamayka: Sitwasyon ss Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006a |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=88–90 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Patrick2006bAAVE -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05092-6 |chapter=English, African-American Vernacular|trans-chapter=Ingles, Aprikanong Amerikano Bernakular|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006b |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=159–163 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Payne & Huddleston 2002 -->* {{cite book |last1=Payne |last2=Huddleston |first1=John |first2=Rodney |editor1-last=Huddleston |editor2-last=Pullum |editor1-first=R. |editor2-first=G. K. |date=2002 |title=Cambridge Grammar of English |url=https://archive.org/details/cambridgegrammar0000hudd |trans-title=Balarila ng Ingles ng Cambridge|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781316423530.006 |isbn=978-0-521-43146-0}} * {{cite book |last=Peters |first=Pam |title=The Cambridge Guide to English Usage|url=https://archive.org/details/cambridgeguideto00pete_0 |trans-title=Ang Gabay ng Cambridge sa Paggamit sa Ingles|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-62181-6}} <!-- Phillipson2004 -->* {{cite book |last=Phillipson |first=Robert |title=English-Only Europe?: Challenging Language Policy|trans-title=Patakarang Ingles Lamang sa Europa? Paghamon sa Patakaran sa Wika|lang=en|date=28 April 2004 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-44349-9 |url=https://books.google.com/books?id=9HiCAgAAQBAJ&pg=PA47}} <!-- Richter2012 -->* {{cite book |last=Richter |first=Ingo |chapter=Introduction |trans-chapter=Panimula|editor1-last=Richter |editor1-first=Dagmar |editor2-last=Richter |editor2-first=Ingo |editor3-last=Toivanen |editor3-first=Reeta |display-editors=3 |editor4-last=Ulasiuk |editor4-first=Iryna |title=Language Rights Revisited: The challenge of global migration and communication|trans-title=Pagbisita muli sa mga Karapatan sa Wika: Ang hamon ng pandaigdigang migrasyon at komunikasyon|lang=en|date=2012 |publisher=BWV Verlag |isbn=978-3-8305-2809-8 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3u9kBAAAQBAJ&pg=PA29}} <!-- Roach1999 -->* {{cite book |last=Roach |first=Peter |title=English Phonetics and Phonology|trans-title=Ponetika at Ponolohiya ng Ingles|lang=en|date=2009 |publisher=Cambridge |edition=4}} <!-- Robinson1992 -->* {{cite book |last=Robinson |first=Orrin |author-link=Orrin W. Robinson |title=Old English and Its Closest Relatives: A Survey of the Earliest Germanic Languages |trans-title=Lumang Ingles at ang Pinakamalapit Nitong Kamag-anak: Sarbey sa mga Pinakaunang Wikang Hermaniko|lang=en|publisher=Stanford University Press |date=1992 |isbn=978-0-8047-2221-6 |url=https://archive.org/details/oldenglishitsclo0000robi |url-access=registration}} <!-- Romaine1982 -->* {{cite book |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=English in Scotland|trans-chapter=Ingles sa Eskosya|lang=en |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=56–83 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Romaine1999 -->* {{cite book |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=4|editor-last=Romaine |editor-first=Suzanne |publisher=Cambridge University Press |date=1999 |isbn=978-0-521-26477-8 |doi=10.1017/CHOL9780521264778.002}} ** {{Harvc |last=Algeo |first=John |chapter=Vocabulary |url=https://books.google.com/books?id=NxHuNOvwt7wC&pg=PA57 |in=Romaine |year=1999 |pages=57–91}} ** {{Harvc |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=Introduction |in=Romaine |year=1999 |pages=1–56 |id={{sfnref|Romaine|1999a}}}} <!-- Romaine2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00646-5 |chapter=Language Policy in Multilingual Educational Contexts|trans-chapter=Patakaran sa Wika sa mga Konteksto ng Multilingwal na Edukasyon |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last=Romaine |first=Suzanne |pages=584–596 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Routes of English -->* {{cite news |title=The Routes of English |trans-title=Ang Mga Ruta ng Ingles|lang=en|url=https://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |date=1 August 2015 |work=BBC |ref={{harvid|The Routes of English}} |archive-date=24 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151024081346/http://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |url-status=live}} <!-- Rowicka2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01848-4 |chapter=Canada: Language Situation |trans-chapter=Kanada: Sitwasyon sa Wika|lang=en|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rowicka |first1=G. J. |pages=194–195 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Rubino2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01736-3 |chapter=Philippines: Language Situation |trans-chapter=Pilipinas: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rubino |first1=C. |pages=323–326 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ryan2013 an official report of the United States Census -->* {{cite web |last=Ryan |first=Camille |title=Language Use in the United States: 2011|trans-title=Paggamit ng Wika sa Estados Unidos: 2011|lang=en|periodical=American Community Survey Reports |date=August 2013 |page=1 |url=https://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205101044/http://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-date=5 February 2016 |url-status=dead}} <!-- Sailaja 2009 -->* {{cite book |last=Sailaja |first=Pingali |title=Indian English|trans-title=Ingles ng India|lang=en |publisher=Edinburgh University Press |date=2009 |isbn=978-0-7486-2595-6 |series=Dialects of English |url=https://books.google.com/books?id=ntxWxuoRBiwC}} <!-- Schiffrin 1988 -->* {{cite book |last=Schiffrin |first=Deborah |date=1988 |title=Discourse Markers|trans-title=Mga Pananda sa Diskurso|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-35718-0 |series=Studies in Interactional Sociolinguistics |url=https://books.google.com/books?id=hs7J-WqPtPAC}} <!-- Schneider2007 -->* {{cite book |last=Schneider |first=Edgar |title=Postcolonial English: Varieties Around the World|trans-title=Poskolonyal na Ingles: Mga Barayti sa Iba't-ibang Panig ng Mundo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2007 |isbn=978-0-521-53901-2 |url=https://books.google.com/books?id=QIE6zGSd8okC}} <!-- Schonweitz2001 -->* {{cite journal |last=Schönweitz |first=Thomas |title=Gender and Postvocalic /r/ in the American South: A Detailed Socioregional Analysis |url=https://archive.org/details/sim_american-speech_fall-2001_76_3/page/258 |trans-title=Kasarian at ang Posbokalikong /r/ sa Katimugang Amerika: Detalyadong Sosyorehiyonal na Pagsusuri|lang=en|journal=American Speech |volume=76 |issue=3 |date=2001 |pages=259–285 |doi=10.1215/00031283-76-3-259 |s2cid=144403823}} <!-- Shaywitz2003 -->* {{cite book |last=Shaywitz |first=Sally E. |title=Overcoming Dyslexia: A New and Complete Science-based Program for Reading Problems at Any Level |trans-title=Pagtagumpayan ang Dyslexia: Isang Bago at Kumpletong Programang Nakaayon sa Agham para sa mga Problema sa Pagbabasa|lang=en|date=2003 |publisher=A. A. Knopf |isbn=978-0-375-40012-4 |url=https://books.google.com/books?id=hXbZ1QInSF0C}} <!-- Smith2009 -->* {{cite book |last=Smith |first=Jeremy J. |title=Old English: A Linguistic Introduction|trans-title=Lumang Ingles: Panimula sa Lingguwistika |lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86677-4}} <!-- Statistics Canada2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics Canada |title=Population by mother tongue and age groups (total), 2011 counts, for Canada, provinces and territories |trans-title=Populasyon batay sa inang wika at grupo ng edad (kabuuan), bilang noong 2011, para sa Kanada, mga lalawigan, at teritoryo|lang=en|date=22 August 2014 |url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |archive-date=26 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726032921/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |url-status=live |ref={{sfnref|Statistics Canada|2014}}}} <!-- Statistics New Zealand2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics New Zealand |title=2013 QuickStats About Culture and Identity|trans-title=2013 QuickStats ukol sa Kultura at Pagkakakilanlan|lang=en|date=April 2014 |url=http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |page=23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115195639/http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |archive-date=15 January 2015 |ref={{sfnref|Statistics New Zealand|2014}}}} <!-- Statistics South Africa2012 official census of South Africa -->* {{cite book |publisher=Statistics South Africa |title=Census 2011: Census in Brief|lang=en |id=Report No. 03‑01‑41 |date=2012 |isbn=978-0-621-41388-5 |url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |chapter=Population by first language spoken and province |ref={{sfnref|Statistics South Africa|2012}} |page=23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113164744/http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |archive-date=13 November 2015 |url-status=live |chapter-url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf#page=28 |editor-first=Pali |editor-last=Lehohla |location=Pretoria}} <!-- Stiles2018 -->* {{Cite book |last=Stiles |first=Patrick |date=2018 |title=Friesische Studien II: Beiträge des Föhrer Symposiums zur Friesischen Philologie vom 7.–8. April 1994 |trans-title=Araling Prisyano II: Mga Artikulo mula sa Föhr Symposium ukol sa Pilolohiyang Prisyano na ginanap noong ika-7 at ika-8 ng Abril 1994F0|url=https://www.academia.edu/37163852 |series=NOWELE Supplement Series |volume=12 |doi=10.1075/nss.12 |isbn=9789027272843 |language=de}} <!-- SvartikLeech2006 -->* {{cite book |last1=Svartvik |first1=Jan |last2=Leech |first2=Geoffrey |title=English: One Tongue, Many Voices |trans-title=Ingles: Isang Dila, Maraming Boses|lang=en|date=2006 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-4039-1830-7 |url=https://archive.org/details/englishonetongue0000svar_y3z3 |url-access=registration}} <!-- Swan2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05058-6 |chapter=English in the Present Day (Since ca. 1900)|trans-chapter=Ingles sa Kasalukuyang Panahon (simula c. 1900)|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Swan |first1=M. |pages=149–156 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Sweet1892 -->* {{cite book |last=Sweet |first=Henry |title=A new English grammar |trans-title=Isang bagong balarilang Ingles|lang=en|url=https://archive.org/details/anewenglishgram01sweegoog |publisher=Cambridge University Press |date=2014 |orig-date=1892}} <!-- Thomas 2008 -->* {{cite book |last=Thomas |first=Erik R. |date=2008 |chapter=Rural Southern white accents|trans-chapter=Mga asento ng mga puti sa rural na Katimugan|trans-title=Mga Barayti ng Ingles |title=Varieties of English |volume=2|lang=en |pages=87–114 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=de Gruyter |doi=10.1515/9783110208405.1.87 |isbn=978-3-11-020840-5}} <!-- ThomasonKaufman1988 -->* {{cite book |last1=Thomason |first1=Sarah G. |author-link=Sarah Thomason |last2=Kaufman |first2=Terrence |author-link2=Terrence Kaufman |title=Language Contact, Creolization and Genetic Linguistics |trans-title=Kontak sa Wika, Pagsasa-creole, at Lingguwistikang Henetiko|lang=en|url=https://archive.org/details/rosettaproject_afr_detail-2 |publisher=University of California Press |date=1988 |isbn=978-0-520-91279-3}} <!-- Toon1982 -->* {{cite book |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Variation in Contemporary American English|trans-chapter=Baryasyon sa Kontemporaryong Amerikanong Ingles|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=210–250 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- TraskTrask2010 -->* {{cite book |last=Trask |first=Robert Lawrence |author-link=Larry Trask |title=Why Do Languages Change?|trans-title=Bakit Nagbabago ang mfa Wika?|lang=en |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83802-3 |url=https://books.google.com/books?id=9qoZzBgCmFMC}} <!-- Trudgill 1999 -->* {{cite book |last=Trudgill |first=Peter |date=1999 |title=The Dialects of England|url=https://archive.org/details/dialectsofenglan0000trud_f6f5 |trans-title=Mga Dayalekto ng Inglatera|lang=en |edition=2 |publisher=Blackwell |location=Oxford |isbn=978-0-631-21815-9}} <!-- Trudgill2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01506-6 |chapter=Accent |trans-chapter=Asento|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Trudgill |first1=P. |page=14 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Trudgill & Hannah 2002 replace with 2008 5th edition -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2002 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en|edition=4 |location=London |publisher=Hodder |isbn=978-0-340-80834-4}} <!-- Trudgill & Hannah 2008 -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2008 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en |edition=5 |location=London |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-97161-1 |url=https://books.google.com/books?id=e8u8MR8MNaEC}} <!-- United Nations2008 -->* {{cite web |publisher=United Nations |title=Everything You Always Wanted to Know About the United Nations|trans-title=Lahat ng mga Gusto Mong Malaman Tungkol sa Mga Nagkakaisang Bansa|lang=en|date=2010 |url=https://digitallibrary.un.org/record/705254/files/everything_un.pdf?ln=en |quote=The working languages at the UN Secretariat are English and French. |ref={{sfnref|United Nations|2010}}}} <!-- Versloot2017 -->* {{Cite book |last=Versloot |first=Arjen P. |author-link=:fy:Arjen Versloot |chapter=Traces of a North Sea Germanic Idiom in the Fifth–Seventh Centuries AD|trans-chapter=Mga Bakas ng isang Dagat Hilagang Hermanikong Idiyoma noong Ikalima hanggang Ikapitong Siglo KP |pages=339–373 |url=https://www.cambridge.org/core/books/frisians-and-their-north-sea-neighbours/3E63327F4D3842542B0E1DD40129BE3B |title=Frisians and their North Sea Neighbours: From the Fifth Century to the Viking Age|trans-title=Mga Prisyano at ang Kanilang mga Kapitbahay sa Dagat Hilaga: Mula Ikalimang Siglo hanggang sa Panahon ng mga Viking|lang=en|date=2017 |publisher=Boydell & Brewer |isbn=978-1-78744-063-0 |doi=10.1017/9781787440630 |url-access=subscription |editor-last1=Hines |editor-first1=John |editor-last2=IJssennagger |editor-first2=Nelleke |location=Woodbridge, Inglatera}} <!-- Wardhaugh2010 -->* {{cite book |last=Wardhaugh |first=Ronald |title=An Introduction to Sociolinguistics|trans-title=Panimula sa Sosyolingguwistika |lang=en|edition=6 |publisher=Wiley-Blackwell |date=2010 |isbn=978-1-4051-8668-1 |series=Blackwell textbooks in Linguistics |volume=4}} <!-- Watts2011 -->* {{cite book |last=Watts |first=Richard J. |title=Language Myths and the History of English|url=https://archive.org/details/languagemythshis0000watt_r7c2 |trans-title=Mga Mito sa Wika at ang Kasaysayan ng Ingles|lang=en|date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-532760-1 |doi=10.1093/acprof:oso/9780195327601.001.0001}} <!--Wells 1982 -->* {{Accents of English}} <!-- Wojcik2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05081-1 |chapter=Controlled Languages|trans-chapter=Mga Kontroladong Wika|lang=en |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Wojcik |first1=R. H. |pages=139–142 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Wolfram2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04256-5 |chapter=Variation and Language: Overview|trans-chapter=Baryasyon at Wika: Buod|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Wolfram |first1=W. |pages=333–341 |isbn=978-0-08-044854-1|lang=en}} {{refend}} == Link sa labas == {{Library resources box |about=yes |by=no }} * [http://www.lel.ed.ac.uk/research/gsound/Eng/Database/Phonetics/Englishes/Home/HomeMainFrameHolder.htm Mga asento ng wikang Ingles mula sa ibat-ibang panig ng mundo]{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Pamantasan ng Edinburgh) – mga maiikling rekord ng pagbigkas sa 110 piling salitang Ingles sa 50 asento ng wika. * [http://www.dialectsarchive.com/ International Dialects of English Archive] – mga rekord ng mga asento ng katutubo at pandaigdigang pananalitang L2 ng wikang Ingles. *[http://www.britishcouncil.ph British Council Philippines] *[http://www.tesol.ph TESOL Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402170304/http://www.tesol.ph/ |date=2015-04-02 }} {{Mga wika ng Pilipinas}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Ingles, Wikang}} [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] [[Kategorya:Wikang Ingles|*]] hwdyfnxsk8kh8fom8y67yu4ppjfd8of 0 1295 2214596 2214547 2026-07-04T03:38:39Z ~2026-37991-96 163620 /* */ 2214596 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Digmaang Pilipino–Amerikano<br>{{lang-en|Philippine–American War}}<br>{{lang-es|Guerra Filipino–Estadounidense}} | image = [[File:Manila646 1899.jpg|border|140px]] [[File:Gregorio del Pilar and his troops, around 1898.jpg|140px]] [[File:Battle of Quingua.jpg|140px]] [[File:Americans guarding Pasig River bridge, 1898.jpg|140px]] [[File:Malolos Filipino Army.jpg|140px]] [[File:LeadingtheTroops-SantaCruz-0.jpg|140px]] | caption = '''Clockwise from top left''': U.S. troops in Manila, [[Gregorio del Pilar]] and his troops around 1898, Americans guarding the Pasig River bridge in 1898, the [[Battle of Santa Cruz (1899)|Battle of Santa Cruz]], Filipino soldiers at [[Malolos]], the [[Battle of Quingua]] | date = Philippine–American War:<br> [[Battle of Manila (1899)|February 4, 1899]] – July 2, 1902<br>{{small|({{Age in years, months, weeks and days|month1=2|day1=4|year1=1899|month2=7|day2=2|year2=1902}})}}{{refn|group=lower-roman|There is disagreement regarding the official ending date of the conflict; see [[#Official end of the war|here]] for further information.}}<br> [[Moro Rebellion]]:<br> February 4, 1899 – [[Battle of Bud Bagsak|June 15, 1913]]<br>{{small|({{Age in years, months, weeks and days|month1=2|day1=4|year1=1899|month2=6|day2=15|year2=1913}})}} | place = [[First Philippine Republic|Philippines]] | result = American victory * American occupation of the Philippines; dissolution of the [[First Philippine Republic]] | territory = The Philippines becomes an [[unincorporated territories of the United States|unincorporated territory of the United States]] and, later, a [[Commonwealth (U.S. insular area)|U.S. Commonwealth]] ([[Treaty of Manila (1946)|until 1946]]). | combatant1 = '''1899–1902:<br>{{flag|United States|1896}}''' * [[United States Military Government of the Philippine Islands|Philippine Military Government]] | combatant1a = '''1902–1913:<br>{{flag|United States|1912}}''' * {{flagicon image|Flag_of_the_Philippines_(1919–1936).svg}} [[Insular Government of the Philippine Islands|Philippine Insular Government]] | combatant2 = '''1899–1902:<br>{{flag|First Philippine Republic|name=Philippine Republic}}''' * {{flagicon image|Flag of the Negros Republic.svg}} [[Republic of Negros|Negros Republic]] * [[Republic of Zamboanga|Zamboanga Republic]] '''Limited foreign support:'''<br>{{flagcountry|Japanese Empire}}{{fact}}<br/>{{flagcountry|German Empire}}{{fact}} | combatant2a = '''1902–1906:<br>{{flagicon image|Flag of the Katagalugan Republic.svg}} [[Tagalog Republic#Sakay's Republic|Tagalog Republic]]<br>1899–1905:<br>{{flagicon image|Flag of Maguindanao.svg}} [[Sultanate of Maguindanao|Maguindanao Sultanate]]<br>1899–1913:<br>{{flag|Sulu Sultanate}} | commander1 = {{plainlist| * {{flagdeco|United States|1896}} [[William McKinley]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Theodore Roosevelt]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Russell A. Alger]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Elihu Root]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[John Davis Long]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[William Henry Moody]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Elwell Stephen Otis]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Arthur MacArthur Jr.]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Wesley Merritt]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Loyd Wheaton]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Thomas M. Anderson]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Joseph Wheeler]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[John J. Pershing]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Jacob H. Smith]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Henry Lawton]]{{KIA|Battle of Paye}} * {{flagdeco|United States|1896}} [[Frederick N. Funston]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Leonard Wood]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[James Francis Smith]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Adna Chaffee]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[J. Franklin Bell]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Peyton C. March]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Luther Hare]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Tasker H. Bliss]] * {{flagdeco|United States|1896}} [[Littleton Waller]]}} | commander2 = {{plainlist| * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Emilio Aguinaldo]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Apolinario Mabini]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Antonio Luna]]{{KIA|Antonio Luna#Assassination and aftermath}} * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Artemio Ricarte]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[José Alejandrino]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Miguel Malvar]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Gregorio del Pilar]]{{KIA|Battle of Tirad Pass}} * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Manuel Tinio]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Pio del Pilar]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Juan Cailles]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Baldomero Aguinaldo]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} Juan Castañeda * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Arsenio Climaco]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Teresa Magbanua]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Juan Araneta]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Ambrosio Flores]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Martín Teófilo Delgado|Martin Delgado]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Leandro Fullon]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Troadio Galicano]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Licerio Gerónimo]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Adriano Hernandez]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Mariano Llanera]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Gregorio Aglipay]] * {{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Aniceto Lacson]] * {{flagicon image|Flag of the Negros Republic.svg}} [[Papa Isio|Dionisio Seguela]] * [[Vicente Álvarez (general)|Vicente Alvarez]] * {{flagicon image|Flag of the Katagalugan Republic.svg}} [[Macario Sakay]]{{Executed}} * {{flagicon image|Flag of Maguindanao.svg}} [[Datu Ali]]{{KIA}} * {{flagdeco|Sulu Sultanate}} [[Jamalul Kiram II]] * {{flagdeco|Sulu Sultanate}} Datu Amil{{KIA}}}} | units1 = {{plainlist|'''1899–1902:''' *[[United States Army|US Army]] *[[United States Marine Corps|US Marine Corps]] *[[United States Navy|US Navy]] *[[Philippine Scouts#Macabebe Scouts|Macabebe Scouts]] ----'''1902–1913:''' *[[Philippine Scouts]] *[[Philippine Constabulary]] }} | units2 = {{plainlist|'''1899–1902:''' *{{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Philippine Revolutionary Army|Philippine Republican Army]] *{{flagdeco|First Philippine Republic}} [[Philippine Navy#Spanish colonial period|Philippine Republican Navy]] *{{flagicon image|Flag of the Negros Republic.svg}} [[Philippine shamans|Babaylan]]es *{{flagicon image|Flag of the Negros Republic.svg}} [[Pulahan|Pulajanes]] *'''Supported by''':<br>{{flagdeco|Empire of Japan}} [[Shishi (organization)|Ishin Shishi]]{{fact}} ----'''1899–1913:''' *{{flagicon image|Flag of the Philippines (1898–1901).svg}}{{flagicon image|Flag of the Katagalugan Republic.svg}} [[Irreconcilables (Philippines)|Irreconcilables]] *{{flagicon image|Flag of Republic of Negros.png}} [[Philippine shamans|Babaylan]]es *{{flagicon image|Flag of Republic of Negros.png}} [[Pulahan|Pulajanes]] *{{flagdeco|Sulu Sultanate}} [[Moro people]] }} | strength1 = {{plainlist| *≈126,000 total{{fact}} *≈24,000 to ≈44,000 field strength{{fact}} }} | strength2 = ≈80,000–100,000<br>regular and irregular,{{fact}} | casualties1 = 4,200 killed,{{sfn|Hack|Rettig|2006|p=172}} 2,818 wounded, several succumbed to disease {{sfn|Karnow|1989|p=194}} | casualties2 = about 10,000 killed,<ref name="Aguinaldo 2016 p. 131">{{cite book | last=Aguinaldo | first=E. | title=A Second Look at America (Classic Reprint) | publisher=Fb&c Limited | year=2016 | isbn=978-1-333-84114-0 | url=https://books.google.com/books?id=gDc-vgAACAAJ | access-date=2022-11-17 | page=131}}</ref> ([[Emilio Aguinaldo]] estimate)<br> 16,000–20,000 killed<ref name="burdeos2008p14casualties">{{Harvnb|Burdeos|2008|p=[https://books.google.com.ph/books?id=tN__4jLTnd8C&pg=PA14&dq=250,000+1,000,000 14]}}</ref> (American estimate) | casualties3 = | notes = {{reflist|group=lower-roman}} }}{{Digmaang Pilipino-Amerikano}} Ang '''Digmaang Pilipino–Amerikano''' na kilala rin bilang '''Insureksyong Pilipino''' at '''Insurhensiyang Tagalog''', ay ang armadong hidwaan sa pagitan ng [[Unang Republikang Pilipino]] at ng [[Estados Unidos]] na tumagal mula Pebrero 4, 1899 hanggang Hulyo 2, 1902. Ang naturang digmaan ay pagpapatuloy ng pakikibaka ng mga Pilipino para sa kalayaan na nagsimula noong 1896 sa pagsiklab ng [[Himagsikang Pilipino]]. Tinutulan ng mga Pilipino ang nakapaloob sa [[Tratado ng Paris (1898)|Tratado ng Paris]] na naglilipat ng pagmamay-ari ng Pilipinas sa Estados Unidos mula sa Espanya upang mawakasan ang [[Digmaang Espanyol–Amerikano]]. Pumutok ang labanan sa pagitan ng kilusan ng Estados Unidos at ng Republikang Pilipino noong Pebrero 4, 1899, na tinaguriang [[Labanan ng Maynila|Ikalawanag Labanan ng Maynila]]. Noong Hunyo 2, 1899, maanyong naghayag ng pakikipagdigma ang pamahalaan ng Republikang Pilipino laban sa Estados Unidos. Ipinahayag naman ng Estados Unidos ang opisyal na pagtatapós ng paghihimagsik noong Hulyo 2, 1902, bagaman may ilan pa ring pangkat ng mga mapaghimagsik na pinamumunuan ng mga dating [[Katipunero]] ang nagpatuloy ng pakikipaglaban sa mga puwersang Amerikano ng ilang pang taon. Ang ilan sa mga lider na ito ay si Heneral [[Macario Sakay]], isang dating kasapi ng Katipunan na nanungkulang pangulo ng kanyang ipinahayag na [[Republikang Katagalugan]] noong 1902, matapos madakip at manumpa ng katapatan sa Estados Unidos ang [[Pangulo ng Pilipinas|pangulo ng Republikang Pilipino]] na si [[Emilio Aguinaldo]]. Binago ng naturang digmaan ang pangkulturang mukha ng kapuluan, dahil sa pagkasawi ng tinatayang 200,000 hanggang 250,000 Pilipinong sibilyan, pagbuwag sa [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Simbahang Katolika]] bilang [[relihiyon ng estado]], at ang pagpapakilala ng [[wikang Ingles]] bilang pangunahing wika ng pamahalaan, pag-aaral, kalakaran, pagyayari, at ng mga madunong na mag-anak at indibidwal sa mga susunod na dekada. ==Mga sanggunian== {{reflist|2}} {{Himagsikang Pilipino}} [[Kategorya:Digmaan|Pilipinoamerikano]] [[Kategorya:Digmaang Pilipino-Amerikano]] {{stub}} giu636c02qobxed1bovx2nqhby147iw 0 1802 2214552 2214279 2026-07-03T12:01:04Z Johndeo333 163610 Inayos ang baybay 2214552 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands |name = Visayas<br>''Kabisay-an''<br>''Kabisayaan'' |image name = Visayas Red.png |image caption = Mapa ng Pilipinas<br>Ipinapakita ang Kabisayaan na nakapula |nickname = Gitnang Pilipinas |location = [[Timog Silangang Asya]] |archipelago = [[Pilipinas]] |area_km2 = 61077 |major islands = [[Pulo ng Bohol|Bohol]], [[Pulo ng Cebu|Cebu]], [[Pulo ng Leyte|Leyte]], [[Pulo ng Masbate|Masbate]], [[Pulo ng Negros|Negros]], [[Pulo ng Panay|Panay]], at [[Pulo ng Samar|Samar]], [[Pulo ng Camotes]], [[Pulo ng Mactan]] |highest mount = [[Bulkan Kanlaon|Kanlaon]] |elevation m = 2435 |country = Pilipinas |country admin divisions title = Rehiyon |country admin divisions = [[Gitnang Kabisayaan]], [[Silangang Kabisayaan]] at [[Kanlurang Kabisayaan]]. |country largest city = [[Lungsod ng Cebu]] (Cebu City) |country largest city area = 998&nbsp;km² |population = 11,203,760 |population as of = 2010 Philippines census<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/PHILS_summary_pop_n_PGR_1990to2010.pdf|title=Population and Annual Growth Rates for The Philippines and Its Regions, Provinces, and Highly Urbanized Cities|publisher=National Statistics Office of the Republic of the Philippines|accessdate=11 Mayo 2012|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226130911/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/PHILS_summary_pop_n_PGR_1990to2010.pdf|url-status=dead}}</ref> |density_km2 = 294.28 |[[demonym]] = Kabisayaan, Mga ''Bisayâ'' |ethnic groups = [[Mga Bisaya]] ([[Mga Aklanon|Aklanon]], [[Mga Boholano|Boholano/Bol-anon]], [[Mga Caluyanon|Caluyanon]], [[Mga Capiznon]], [[MgaCebuano|Cebuano]], [[Mga Eskaya]], [[Mga Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga Karay-a]], [[Mga Masbateño|Masbateño]], [[Mga Porohanon]], [[Mga Romblomanon|Romblomanon]], [[Mga Waray|Waray]]), [[Mga Ati (tribo)|Ati]] at iba pang mga pangkat etniko.. }} Ang '''Visayas''' o '''Kabisayaan''' (sa [[Wikang Bisaya|Bisaya]]: ''Kabisay-an''), tinagurian ding '''Gitnang Pilipinas''', ay isa sa tatlong pangunahing pangkat ng mga pulo sa [[Pilipinas]] kabilang ang [[Luzon]] at [[Mindanao]]. Binubuo ito ng mga kapuluan, pangunahin ang mga pulong pumapalibot sa [[Dagat Kabisayaan]], bagaman itinuturing na ang Kabisayaan ang pinakadulong hilagang bahagi ng [[Dagat Sulu]].<ref>C.Michael Hogan. 2011. ''Sulu Sea''. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. Washington DC</ref> Ang mga pangunahing pulo sa kabisayaan ay ang [[Pulo ng Panay|Panay]], [[Pulo ng Negros|Negros]], [[Pulo ng Cebu|Cebu]], [[Pulo ng Bohol|Bohol]], [[Pulo ng Leyte|Leyte]], at [[Pulo ng Samar|Samar]].{{#Tag:Ref|On 23 Mayo 2005, Palawan and Puerto Princesa City were moved to Western Visayas by Executive Order No. 429.<ref name="EO429">{{cite web|url=http://www.ops.gov.ph/records/eo_no429.htm|title=Executive Order No. 429|publisher=President of the Philippines|accessdate=2009-05-18|archive-date=2007-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070707191249/http://www.ops.gov.ph/records/eo_no429.htm|url-status=dead}}</ref> However, on 19 Agosto 2005, President Arroyo issued Administrative Order No. 129 to hold the earlier EO 429 in abeyance pending a review.<ref name="AO129">{{cite web|url=http://www.ops.gov.ph/records/ao_no129.htm|title=Administrative Order No. 129|publisher=President of the Philippines|accessdate=2009-05-18|archive-date=2009-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090713202522/http://www.ops.gov.ph/records/ao_no129.htm|url-status=dead}}</ref> {{as of|2010}}, Ang Palawan at ang mataas na urbanisadong lungsod ng [[Puerto Princesa]] ay nanatiling bahagi ng rehiyon ng [[MIMAROPA]].}} Ang rehiyon ay maaaring isama ang mga pulo ng [[Romblon]] at [[Masbate]], kung ang populasyon nito ay kinikilalang [[mga Bisaya]]. ==Kasaysayan== Hanggang sa ngayon, nananatiling mahiwaga ang kasaysayan ng Kabisayaan bago dumating ang mga Kastila. Maraming mga alamat at mga salaysay tungkol sa kasaysayan ng Kabisayaan subalit maraming hindi sang-ayon kung may katotohanan ang mga ito. Ang mga sinaunang tao sa rehiyon ay mga [[Mga Austronesyo|Austronesyo]] at [[Negrito]] na dumayo sa kapuluan tinatayang 6,000 hanggang 30,000 taon ang nakalilipas. Ang mga unang nanirahan ay maituturing na [[animista]]. Noong ika-12 dantaon, ang mga mamamayan ng dating emperyo ng [[Srivijaya]], [[Majapahit]] at [[Brunei]], na pinamunuan ni [[Datu Puti]] at ang kanyang mga katribo, ay naglakbay at nanirahan sa pulo ng [[Panay]] at sa mga pulong nakapalibot dito.<ref>Jovito S. Abellana, "Bisaya Patronymesis Sri Visjaya" (Ms., Cebuano Studies Center, ca. 1960)</ref> Noong ika-14 na dantaon, Ang mga mangangalakal na [[Arabe]] at ang kanilang mga tagasunod ay nangahas na dinayo ang mga karagatan sa Timog Silangang Asya, at hinikayat ang mga tribong pangkat sa Islam. ==Mga Rehiyon at Lalawigan== [[Talaksan:Cebu Business Park, Archbishop Reyes Avenue top view (Cebu City; 01-16-2024).jpg|thumb|Ang pinamalaking lungsod sa Bisayas ang [[Lungsod ng Cebu]]]] Ang Visayas ay nahahati sa 4 na rehiyon na lalo pang nahahati sa 17 mga probinsiya. ===Kanlurang Kabisayaan (Rehiyon lV)=== [[Talaksan:Ph western visayas.png|thumb|Kanlurang Kabisayaan]] Ang [[Kanlurang Kabisayaan]] ay binubuo ng isla ng [[Panay]] at [[Guimaras]]. Ang mga lalawigan nito ay: * [[Aklan]] * [[Antique]] * [[Capiz]] * [[Guimaras]] * [[Iloilo]] ;Sentrong Pang-Rehiyon (Regional Center-VI) * ''[[Lungsod ng Iloilo]]'' (Iloilo City) ===Rehiyon ng Pulo ng Negros (NIR)=== [[Talaksan:Negros Island Region 2024.png|thumb|Rehiyon ng Pulo ng Negros]] Ang [[Rehiyon ng Pulo ng Negros]] ay binubuo ng isla ng [[Negros]] at [[Siquijor]]. Ang mga lalawigan nito ay: *[[Negros Occidental]] *[[Negros Oriental]] * [[Siquijor]] ; Mga Sentrong Pang-Rehiyon (Regional Center-NIR) * ''[[Lungsod ng Bacolod]]'' (Bacolod City) * ''[[Lungsod ng Dumaguete]]'' (Dumaguete City) ===Gitnang Kabisayaan (Rehiyon VII)=== [[Talaksan:Central Visayas in June 2024.png|thumb|Gitnang Kabisayaan]] Kabilang sa [[Gitnang Kabisayaan]] ang mga pulo ng [[Cebu]] at Bohol. Ang mga lalawigan nito ay: * [[Bohol]] * [[Cebu]] ; Sentrong Pang-Rehiyon (Regional Center-VII) * ''[[Lungsod ng Cebu]]'' (Cebu City) ===Silangang Kabisayaan (Rehiyon VIII)=== [[Talaksan:Ph eastern visayas.png|thumb|Silanang Kabisayaan]] Ang [[Silangang Kabisayaan]] ay binubuo ng mga pulo ng [[pulo ng Leyte|Leyte]], Biliran, at [[Samar]]. Ang mga lalawigan nito ay: * [[Biliran]] * [[Leyte]] * [[Timog Leyte]] * [[Silangang Samar]] * [[Hilagang Samar]] * [[Kanlurang Samar]] ; Sentrong Pang-Rehiyon (Regional Center-VIII) * ''[[Tacloban]]'' (Tacloban City) ==Kalakhan sa Kabisayaan== Ang Kalakhan sa Bisayas o Metro sa Visayas ay ang mga kalakhan na naka-ayon sa bawat rehiyon, kapitolyo, lalawigan at lungsod, isla ng Bisayas ang mga kalakhan ay dibisyon mula sa rehiyon hanggang sa lalawigan at pababa sa lunsod. ===Kalakhang Bisayas=== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! style=background-color:gold;" | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:gold;" | Sentrong kalakhan !! style=background-color:gold;" | Dibisyon |- | '''[[Kalakhang Cebu]]''' || [[Lungsod ng Cebu|Cebu]] || [[Gitnang Kabisayaan]] |- | '''Kalakhang Iloilo-Guimaras''' || [[Lungsod ng Iloilo|Iloilo]] || [[Kanlurang Kabisayaan]] |- | '''[[Kalakhang Bacolod]]''' || [[Lungsod ng Bacolod|Bacolod]] || [[Rehiyon ng Pulo ng Negros]] |} ==Wika== Ang mga pangunahing wikang sinasalita sa Kabisayaan ay ang [[wikang Hiligaynon]] o Ilonggo sa halos kabuuan ng Kanlurang Kabisayaan, [[wikang Cebuano]] sa Gitnang Kabisayaan, at [[wikang Waray-Waray|Waray]] sa Silangang Kabisayaan. Ang iba pang mga wikang sinasalita ay ang [[wikang Aklanon]], [[wikang Kinaray-a]], at [[wikang Capiznon]]. Ang [[wikang Filipino]], ang pambansang wika na ibinatay sa [[Wikang Tagalog]], ay nauunawaan subalit bihirang gamitin sa pangkaraniwang pakikipagtalastasan. Ang [[wikang Ingles]], isa sa mga opisyal na wika ng bansa ay malawakang ginagamit at itinuturing na pangalawang wika sa mga pook urban sa Kabisayaan. Madalas din itong gamitin sa mga paaralan, mga pampublikong palatandaan at kalakalan. ==Alamat== May mga alamat na nakapaloob sa librong [[Maragtas]], tungkol sa sampung hepe ([[datu]]) na tumakas mula sa paniniin ni Datu Makatunaw ng Borneo papunta sa isla ng Panay. Ang mga datu at ang kanyang mga tagasunod ay pinaniniwalaang mga ninuno ng mga [[Bisaya]]. Ang pagdating nila ay pinagdiriwang sa pista ng [[Ati-atihan]] sa [[Kalibo]], [[Aklan]]. Bagama't ito ay isang alamat, base pa rin ito sa mga totohanang pangyayari. Ito ay nilikom sa isang aklat ni [[Pedro Alcantara Monteclaro]] noong 1907. {{Largest cities | province = [[Kabisayaan]] | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Pilipinas | div_name = Kabisayaan | div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon | city_1 = Lungsod ng Cebu{{!}}''Cebu City'' | div_1 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_1 = 922,611 | img_1 = Cebu Business Park and IT Park skyline, Kamputhaw (Cebu City; 09-07-2022).jpg | city_2 = Bacolod{{!}}''Bacolod'' | div_2 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_2 = 600,783 | img_2 = BacolodCityAerialbyJohnKimwellLaluma.jpg | city_3 = Lungsod ng Iloilo{{!}}''Iloilo City'' | div_3 = Kanlurang Kabisayaan{{!}}Western Visayas | pop_3 = 457,626 | img_3 = R. Mapa Street, Iloilo City (01-2019).jpg | city_4 = Lungsod ng Lapu-Lapu{{!}}''Lapu-Lapu City'' | div_4 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_4 = 408,112 | img_4 = Mactan resort xxy.jpg | city_5 = Mandaue{{!}}''Mandaue'' | div_5 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_5 = 362,654 | city_6 = Tacloban{{!}}''Tacloban'' | div_6 = Silangang Kabisayaan{{!}}Eastern Visayas | pop_6 = 242,089 | city_7 = Talisay, Cebu{{!}}Talisay | div_7 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_7 = 227,645 | city_8 = Ormoc{{!}}Ormoc | div_8 = Silangang Kabisayaan{{!}}Eastern Visayas | pop_8 = 215,031 | city_9 = Kabankalan{{!}}Kabankalan | div_9 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_9 = 200,198 | city_10 = Bago, Negros Occidental{{!}}Bago | div_10 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_10 = 191,210 | city_11 = Calbayog{{!}}Calbayog | div_11 = Silangang Kabisayaan{{!}}Eastern Visayas | pop_11 = 183,851 | city_12 = Roxas, Capiz{{!}}Roxas | div_12 = Kanlurang Kabisayaan{{!}}Western Visayas | pop_12 = 179,292 | city_13 = Toledo, Cebu{{!}}Toledo | div_13 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_13 = 170,335 | city_14 = Cadiz, Negros Occidental{{!}}Cadiz | div_14 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_14 = 158,544 | city_15 = Danao, Cebu{{!}}Danao | div_15 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_15 = 136,471 | city_16 = San Carlos, Negros Occidental{{!}}San Carlos | div_16 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_16 = 132,650 | city_17 = Dumaguete{{!}}Dumaguete | div_17 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_17 = 131,377 | city_18 = Silay{{!}}Silay | div_18 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_18 = 130,478 | city_19 = Carcar, Cebu{{!}}Carcar | div_19 = Gitnang Kabisayaan{{!}}Central Visayas | pop_19 = 119,664 | city_20 = Bayawan{{!}}Bayawan | div_20 = Rehiyon ng Pulo ng Negros{{!}}Negros Island Region | pop_20 = 117,900 }} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Tropiko Moonson Climate== *Central Visayas Philippines * Kanluran Visayas Philippines *Silangan Visayas Philippines {{Visayas lateral}} [[Kategorya:Kabisayaan]] [[Kategorya:Mga kapuluan ng Pilipinas]] 7bz79wydf1pqwc2pr2jy458f4hxblub 0 8371 2214637 2197821 2026-07-04T09:52:14Z Jojit fb 38 /* Ang kasaysayan */ 2214637 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Ukranya | common_name = Ukranya | native_name = {{ubl|{{native name|uk|Україна}}|{{small|{{transl|uk|Ukraïna}}}}}} | image_flag = Flag of Ukraine.svg | image_coat = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg | anthem = {{lang|uk|Державний Гімн України}}<br/>{{transl|uk|[[Derzhavnyi Himn Ukrainy]]}}<br/>"Awiting Estatal ng Ukranya"{{parabr}}{{center|[[File:National anthem of Ukraine, instrumental.oga]]}} | image_map = [[File:Europe-Ukraine (и не контролируемые).png|frameless]] | map_caption = Lupaing kontrolado ng Ukranya (lunting maitim) at teritoryong okupado ng [[Rusya]] (lunting mapusyaw). | capital = [[Kyiv]] | coordinates = {{coord|49|N|32|E|scale:10000000_source:GNS|display=inline,title}} | largest_city = [[Kyiv]] | languages_type = Wikang opisyal<br />{{nobold|at pambansa}} | languages = [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] | demonym = [[#Demograpiya|Ukranyo]] | government_type = {{nowrap|[[Unitaryong]] [[republikang]]}} [[semi-presidensyal]] | leader_title1 = [[Pangulo ng Ukranya|Pangulo]] | leader_name1 = [[Volodymyr Zelenskyy]] | leader_title2 = [[Punong Ministro ng Ukranya|Punong Ministro]] | leader_name2 = [[Yulia Svyrydenko]] | legislature = [[Kataas-taasang Konseho ng Ukranya|Kataas-taasang Konseho]] | sovereignty_type = [[History of Ukraine|Formation]] | established_event1 = [[Kievan Rus']] | established_date1 = 879 | established_event3 = [[Kingdom of Galicia–Volhynia|Kingdom of Ruthenia]] | established_date3 = 1199 | established_event4 = [[Grand Duchy of Lithuania|Grand Duchy of Lithuania and Ruthenia]] | established_date4 = 1362 | established_event5 = [[Cossack Hetmanate]] | established_date5 = 18 August 1649 | established_event6 = [[Ukrainian People's Republic]] | established_date6 = 10 June 1917 | established_event7 = [[Fourth Universal of the Ukrainian Central Council|Declaration of independence of the Ukrainian People's Republic]] | established_date7 = 22 January 1918 | established_event9 = [[Unification Act|Act of Unity]] | established_date9 = 22 January 1919 | established_event10 = [[Declaration of Independence of Ukraine|Declaration of independence from Soviet Union]] | established_date10 = 24 August 1991 | established_event11 = [[1991 Ukrainian independence referendum|Independence referendum]] | established_date11 = 1 December 1991 | established_event12 = [[Constitution of Ukraine|Current constitution]] | established_date12 = 28 June 1996 | area_km2 = 603,628 | area_rank = 45th | area_sq_mi = or 233,013/ 223,013<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 3.8<ref name="Jhariya Meena Banerjee 2021 p. 40">{{cite book | last1=Jhariya | first1=M.K. | last2=Meena | first2=R.S. | last3=Banerjee | first3=A. | title=Ecological Intensification of Natural Resources for Sustainable Agriculture | publisher=Springer Singapore | year=2021 | isbn=978-981-334-203-3 | url=https://books.google.com/books?id=Bf4hEAAAQBAJ&pg=PA40 | access-date=31 March 2022 | page=40}}</ref> | population_estimate = {{DecreaseNeutral}} 41,167,336<ref name="auto">{{cite web|url=https://ukrstat.org/en/operativ/operativ2020/ds/kn/xls/kn1220_ue.xls|title=Population (by estimate) as of 1 January 2022.|website=ukrcensus.gov.ua|access-date=20 February 2022|archive-date=6 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306154326/https://ukrstat.org/en/operativ/operativ2020/ds/kn/xls/kn1220_ue.xls|url-status=dead}}</ref><br />(excluding [[Crimea]]) | population_census = 48,457,102<ref name="Ethnic composition of the population of Ukraine, 2001 Census"/> | population_estimate_year = January 2022 | population_estimate_rank = 36th | population_census_year = 2001 | population_density_km2 = 73.8 | population_density_sq_mi = 191 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 115th | GDP_PPP = {{increase}} $588 billion<ref name="IMFWEOUA">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/UKR|title=WORLD ECONOMIC OUTLOOK (APRIL 2022) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org}}</ref> | GDP_PPP_year = 2021 | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $14,330<ref name="IMFWEOUA"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = {{increase}} $198 billion<ref name="IMFWEOUA"/> | GDP_nominal_year = 2021 | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $4,830<ref name="IMFWEOUA"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = | Gini = 25.6 <!--number only--> | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |title=GINI index (World Bank estimate) - Ukraine |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=12 August 2021}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.779 <!--number only--> | HDI_year = 2019 <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = 74th | currency = [[Ukrainian hryvnia|Hryvnia]] (₴) | currency_code = UAH | time_zone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +2<ref name="timechange">{{cite news |url=http://ua.korrespondent.net/ukraine/events/1273613-rishennya-radi-ukrayina-30-zhovtnya-perejde-na-zimovij-chas|script-title=uk:Рішення Ради: Україна 30 жовтня перейде на зимовий час|trans-title=Rada Decision: Ukraine will change to winter time on 30 October |language=uk |publisher=korrespondent.net |date=18 October 2011 |access-date=31 October 2011|last1=Net |first1=Korrespondent }}</ref> | utc_offset_DST = +3 | time_zone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | drives_on = right | calling_code = [[Telephone numbers in Ukraine|+380]] | cctld = {{unbulleted list |[[.ua]] |[[.укр]]}} }} Ang '''Ukranya''' ([[Wikang Ukranyo|Ukranyo]]: {{lang|uk|Україна}}, <small>tr.</small> ''Ukraïna'') ay bansa sa [[Silangang Europa]]. Hinahangganan ito ng [[Biyelorusya]] sa hilaga, [[Rusya]] sa silangan at hilagang-silangan, [[Polonya]], [[Eslobakya]], at [[Ungriya]] sa kanluran, at [[Rumanya]] at [[Moldabya]] sa timog-kanluranl; mayroon din itong baybayin sa kahabaan ng [[Dagat Itim]] sa timog at Dagat ng Azov sa timog-silangan. Sumasaklaw ng humigit-kumulang 600,000 km² at may pregerang populasyon na tinatayang 41 milyon, ito ang ikalawang pinakamalaki at naging ikawalong pinakamataong bansa sa kontinente. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ay [[Kyiv]]. == Kasaysayan == === Maagang panahon === [[Talaksan:Muromian-map.png|thumb|180px|Eastern Slavs noong ika-9 na siglo, bago ang pag-ampon ng Kristiyanismo]] Noong ika-7-9 na siglo, ang lugar ay nanirahan ng mga mamamayang East Slavic, na lumipat mula sa mga bahagi ng modernong Ukranya patungo sa kanlurang modernong Rusya. Sa panahon ng Middle Ages, ang teritoryo ng parehong mga bansa ay bahagi ng isang estado, na ang kabisera ay Kyiv. Nagsimula ang kasaysayan ng Ukranya noong taong 882 sa pagkakatatag ng [[Rus ng Kyiv]], isang pederasyon ng mga Silangang Eslabong tribo, na naging pinakamakapangyarihang estado sa Europa noong ika-11 siglo. Noong ika-12 siglo, ang Rus ng Kyiv ay nagsimulang maghiwa-hiwalay sa magkahiwalay na mga estado. Noong ika-12 siglo, si Yuri Drohoruky, ang ikaanim na anak ng prinsipe ng Kyiv na si Volodymyr Monomakh, ay nabigong magmana ng trono at samakatuwid ay nagsimulang sakupin ang hilagang-silangan na mga lupain [[Talaksan:Lebedev baptism.jpg|left|thumb|''Ang [[Pagbautismo sa mga Kyivan]]'', ni [[Klavdy Lebedev]].]] Kaya, sa kalagitnaan ng ika-12 siglo, natagpuan ng mga tribong Slavic ang kanilang sarili sa mga lupain ng gitnang Rusya. Bago ang kanilang pagdating, ang rehiyon ng Moscow, na itinatag ni Dolgoruky bilang isang maliit na pamayanan, ay pinaninirahan ng mga tribo na pinakamalapit sa modernong Finns. Isang salungatan ang lumitaw sa pagitan ng Principality of Vladimir-Suzdal (ngayon ay gitnang Russia) at Principality ng Kyiv, na humantong sa paghihiwalay nito mula sa Kyivan Rus'<ref>Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 361. — 671 с.</ref>. Matapos ang pagsalakay ni Batu noong 1240, ang pinuno ng hilagang mga prinsipe, si [[Alexander Nevsky]], ay naging ampon ni Batu, at ang pakikilahok ni Alexander sa digmaan sa panig ng Horde ay humantong sa kanyang 16-taong-gulang na anak na si Daniil na naging unang prinsipe ng Moscow, na nagsimula ng isang sangay ng modernong kasaysayan ng Rusya. Ang isa pang mahalagang sinaunang lungsod sa modernong Russia ay ang Veliky Novgorod, na patuloy na nakikipag-away sa Moscow at nasakop nito noong 1478 lamang. Ang hinaharap na mga bansa ng Ukranya at Belarus ay humiwalay mula sa kanilang inang-bayan, Rusya, noong ika-14 na siglo at naging bahagi ng Principality ng Lithuania (hanggang sa ika-18 siglo, ang dalawang bansang ito ay nanirahan nang magkasama; ngayon, ang mga wikang Ukranyan at Belarusian ay 84 porsiyentong magkapareho). Sa pagtatapos ng ika-15 siglo, ang Golden Horde ay nahati sa 4 katutubong estado - Astrakhan, Kazan, Crimean at Moscow. Ang Principality ng Moscow ay patuloy na nakipagdigma sa mga dating kaalyado at kapitbahay nito, lalo na sa Principality ng Litwanya, kung saan patuloy itong nakipaglaban para sa lungsod ng Smolensk. Ang mga taong Ruso ay lumabas mula sa mga tribong East Slavic at bumuo ng kanilang sariling hiwalay na bansa sa panahon ng estado ng Muscovite noong ika-15-16 na siglo <ref>Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. — М.; Минск : АСТ; Харвест, 2006. — 800</ref><ref>Русско-литовские и русско-польские войны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907</ref><ref>Кром М. М. Стародубская война (1534—1537). Из истории русско-литовских отношений. — М.: Рубежи XXI, 2008.</ref><ref>Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н. И. Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А. С. Суворина, 1909. — 159 с.</ref>. === Bagong panahon === Noong ika-15-16 na siglo, nabuo ang mga elite ng Ukranyano - Mga Kosako ng Zaporizhzhia, mga mandirigma na nagpoprotekta sa mga tao mula sa mga kalapit na pagsalakay. [[File:Kirovograd B.Khmelnyts'kogo Ploscha Pam'yatnyk B.Khmel'nyts'komu 02 (YDS 5421).jpg|thumb|180px|Isa sa mga monumento kay Bohdan Khmelnytsky, pambansang bayani at pinuno ng digmaan noong 1648-1654]] Ang mga modernong Ruso ay dumating sa mga lupain ng Ukranyan noong ika-17 siglo, at sa panahon ng Digmaan ng Kalayaan noong 1648-1654 at paglaban sa pagsalakay ng Poland sa ilalim ng pamumuno ni Bohdan Khmelnytsky, ang mga Ukranyano ay nagtapos ng isang kasunduan sa Rusya noong 1654. Ang mga Ukranyano ay hindi itinuring na mga mamamayan at lahat ng mga bahagi ng populasyon ay ipinadala - higit sa lahat ng mga Kosako at mga magsasaka - sa sapilitang paggawa sa Rusya, na lumabag sa kasunduan ng 1654. (10,000 Ukranyano ang namatay mula sa aptisanity sa panahon ng pagtatayo ng Ladoga Canal<ref>[http://litopys.org.ua/ohienko/oh14.htm XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ]</ref><ref>[https://archive.org/details/sirio007/page/n389/mode/1up?view=theater Собственноручное наставление Екатерины II князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (1764 года)]</ref> Ito ay humantong sa isang rebolusyon noong 1708, na pinamunuan ni Ivan Mazepa, na sinira ang alyansa sa Rusya at humingi ng proteksyon mula sa Sweden<ref>[https://archive.org/details/OtmStMalPechSl1905/1905/page/n5/mode/1up?view=theater Об отмене стеснений малорусского печатного слова]</ref>. [[File:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|180px|Ang utos ni Pyotr Valuev noong 1863, na nagsasaad: "Ang wikang Ukrainian ay hindi kailanman naging, hindi umiiral at hindi maaaring umiral, at sinumang hindi sumasang-ayon sa pahayag na ito ay isang kaaway ng Rusya."]] Noong 1775, winasak ng Rusya ang Ukranya Kosako at ang kanilang kuta ng Sich, na humantong sa pagkaalipin ng maraming Ukranyano. Matapos ang mga partisyon ng Poland, ang bansa ay nahati sa pagitan ng dalawang imperyo - [[Imperyong Ruso]] at [[Imperyo ng Austria]]. Ang Rusya, sa pamamagitan ng patakaran nitong [[Rusipikasyon]], ay ipinagbawal ang wika at kultura ng Ukranyan. Ang isang halimbawa ng naturang patakaran ay ang Ems Decree (Russo: Эмский указ) at ang decree ng Ministro ng Panloob na Ugnayan ng Rusya Pyotr Valuev (Ruso: Валуевский циркуляр), na nagbabawal sa paggamit ng katutubong wika ng mga Ukranyano<ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]</ref> === Kamakailang kasaysayan === Noong 1914, ipinagbawal ng Russian Emperor Nicholas II ang pagdiriwang ng ika-100 anibersaryo ng kapanganakan ng kilalang manunulat na si Taras Shchevchenko<ref>[https://kpi.ua/shevchenko-revolt Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому]</ref> [[File:Світовий мир на Україні!.jpg|thumb|220px|poster 1919]] Sumibol ang nasyonalismong Ukranyo kasunod ng Himagsikang Ruso noong 1917 at nabuo ang panandaliang Republikang Bayan. Kinonsolida ng mga Bolshebista ang karamihang teritoryo ng yumaong imperyo, at kabilang na rito ang Ukranya kung saan nagkaroon ng [[RSS ng Ukranya|Republikang Sosyalistang Sobyetiko]], na naging kasaping konstituyente at pundador ng [[USSR]]. Noong unang bahagi ng dekada 1930, milyun-milyon ang nasawi sa malawakang artipisyal na taggutom na tanyag na kilala na [[Holodomor]]. [[File:Національний музей Голодомору-геноциду, скульптура дівчинки «Гірка пам'ять дитинства».jpg|thumb|200px|Pambansang Museo ng Holodomor-Genocide, Kyiv]] Noong 1937, ang NKVD (na kalaunan ay pinalitan ng pangalan na USSR Ministry of Internal Affairs) ay bumaril ng maraming Ukrainian intelektwal, kultural na pigura, at siyentipiko at lihim na inilibing ang kanilang mga katawan sa Bykivnyansky Forest sa Kyiv, kung saan itinatag ang isang memorial complex pagkatapos ng pagbagsak ng USSR<ref>Українська література XX століття: навч.-метод. посіб. для студентів 2-го курсу, які навчаються за спец. 035 — Філологія (заоч. форма) / Нар. укр. акад., каф. українознавства; упоряд. О. В. Слюніна. — Харків: Вид-во НУА, 2018. — 128 с.</ref>. Pansamantalang linupig ang bansa ng [[Alemanyang Nazi]] noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], na nagdulot sa malawakang pagpatay ng mga mamamayan, karamihan ay Hudyo, bilang bahagi ng [[Holokausto]]. [[File:Stus KGB photo 1980.jpg|thumb|200px|Vasyl Stus]] Noong 1960s–1980s, pinigilan ng rehimeng Sobyet ang hindi pagsang-ayon, ipinadala ang mga sumasalungat sa mga bilangguan at inilagay sila sa mga psychiatric na ospital, at ang pinakatanyag na dissident sa Ukranya ay si Vasyl Stus (Ukr. Василь Стус) </ref> <ref>Русначенко А. М. Національно-визвольний рух в Україні середина 1950-х — початок 1990-х років. — К., 1998.</ref>. Muling nakamit ng Ukranya ang [[kasarinlan]] nito noong Agosto 1991, at dineklara ang sarili na neutral. Nagtibay ito ng bagong konstitusyon noong 1996, at mula noo'y sumailalim ng prosesong transisyonal na de-komunisasyon tungo sa [[demokrasya]] at [[ekonomiyang pamilihan]]. Kasunod ng desisyon ni pangulong Viktor Yanukovych noong 2013 na tanggihan ang pinag-usapang kasunduang asosasyon sa [[Unyong Europeo]] at sa halip ay palakasin ang ugnayan sa Rusya ay naganap ang Euromaidan, isang serye ng pagpoprotesta na dumulot sa pagtatalaga ng bagong pamahalaan sa Himagsikan ng Dignidad. Ginawang oportunidad ng Rusya ang sitwasyon upang sakupin ang Crimea noong Marso 2014 at simulan ang [[digmaan sa Donbas]] sa sumunod na buwan. Noong Abril 12, 2014, pagkatapos tumakas si Yanukovych, naglunsad ang Russia ng opensiba ng militar laban sa silangang Ukraine. Noon ang mga militante na pinamumunuan ng isang opisyal ng Federal Security Service ng Russian Federation, si Igor Girkin, ay sumalakay sa lungsod ng Slavyansk. Noong Abril 13, inilunsad ng Ukraine ang isang ATO (operasyon na anti-terorista) upang pigilan ang pagsalakay ng Russia <ref> [https://nikvesti.com/news/incidents/59805 Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе]</ref> <ref> [https://news.obozrevatel.com/politics/80167-popavshij-v-plen-boets-ato-rasskazal-ob-izdevatelstvah-tolpyi-u-stolba-pozora.htm Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у "столба позора"]</ref><ref> [https://www.5.ua/suspilstvo/nezlamni-iryna-dovhan-istoriia-donechchanky-katovanoi-okupantamy-za-dopomohu-ukrainskym-biitsiam-197262.html НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям ]</ref><ref> [https://web.archive.org/web/20160902091720/http://uapress.info/uk/news/show/37843 Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею]</ref>. Hanggang sa 2022, ang Russia, sa pamamagitan ng "Donetsk People's Republic", na ang pinakamataas na pinuno ay ang political strategist mula sa Moscow, Alexander Borodai, ay naglunsad ng isang patagong digmaan laban sa Ukraine, na umabot sa isang ganap na digmaan. Lahat nang ito'y sanhi sa paglusob ng Rusya sa buong bansa noong Pebrero 2022. Dahil dito'y patuloy na naghahangad ang Ukranya ng mas malapit na relasyon sa UE at [[OTAN]]. [[File:Ruins of Donetsk International airport (16).jpg|thumb|220px|Ang paliparan ng Donetsk ay sinira ng mga hukbong Ruso at pro-Russian noong 2014]] Sa mga sinasakop na teritoryo, sinimulan ng mga Ruso na sirain ang panitikan sa wikang Ukrainiano sa mga paaralan, museo, at aklatan na hindi nakakatugon sa mga pamantayan ng Russia, at lumikha ng isang sistema ng mga kampo ng "pagsala" kung saan ang mga sibilyan ay ikinulong at pinahirapan<ref>[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]</ref> <ref>[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]</ref>. Sa Ukraine, ang Russia ay gumagawa ng mga seryosong krimen sa digmaan, kabilang ang mga lugar na may populasyon, [[Pagkubkob sa Mariupol|pagsira sa buong lungsod tulad ng Mariupol]], at pag-atake sa mga sibilyan para sa pagsuporta sa Ukraine, kabilang ang pagpapahirap sa mga basement ng mga gusali ng tirahan. Ang pinakamalubhang krimen laban sa populasyon ng sibilyan sa Ukraine ay ang Bucha massacre, na ginawa noong Marso 2022. Artikulo ng Russian political scientist na si Timofey Sergeytsev "Ano ang dapat gawin ng Russia sa Ukraine?" ({{Lang-ru|Что Россия должна сделать с Украиной ?}}) Tinawag ito ng Amerikanong istoryador na si Timothy Snyder na "ang aklat-aralin sa Russia tungkol sa genocide."<ref>[https://memopzk.org/figurant/moskalyov-aleksej-vladimirovich/ Москалёв Алексей Владимирович]</ref>.<ref>[https://suspilne.media/kyiv/785809-poskodzena-budivla-med-zakladu-e-zagibli-rf-zavdala-povtornogo-udaru-po-kievu/ Пошкоджена будівля медзакладу, є загиблі: РФ завдала повторного удару по Києву]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]</ref> <ref>[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]</ref> [[File:Движение техники по понтонной переправе через Северский Донец 002.png|thumb|220px|Isa sa mga tangke ng Russia na may markang Z na ipinadala sa Ukranya, 2022]] Estadong unitaryo ang Ukranya sa ilalim ng sistemang semi-presidensyal. Kinakategorya na bansang umuunlad, nagraranggo ito bilang ika-77 sa [[Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao]]. Isa itong miyembrong tagapagtatag ng [[mga Nagkakaisang Bansa]], gayundi'y kabilang sa [[Konseho ng Europa]], [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal]], at OSKE. Ang opisyal na wika nito ay [[wikang Ukranyo|Ukranyo]], at ang nangingibabaw na relihiyon ay Kristiyanismo, partikular na [[Silangang Ortodoksiya]]. Noong Enero 2023 ay tinantya ng ONB ang kasalukuyang populasyon nito sa 34.1 milyon, na naitalang may mababang antas ng kapanganakan. Kasama ang [[Moldabya]], ito ang may pinakamababang [[kapantayan ng lakas ng pagbili]] at [[kabuuang domestikong produkto]] sa [[Europa]]. Dumudusa ito sa matataas na antas ng kahirapan, gayundin sa malawakang korapsyon; gayunpaman, dahil sa maramihan at matabang nitong lupang sakahan, isa ang bansa sa mga pinakamalaking nagluluwas ng butil sa mundo. == Turismo == <gallery> KyivCity3.jpg|Sentro ng kasaysayan ng Kyiv LvivEveningSummer2019.jpg|Sentro ng kasaysayan ng Lviv Палац у Шаровці.jpg|Isa sa mga palatandaan ng rehiyon ng Kharkiv Пантеон Вічної Слави, 9 травня 2025.jpg|[[Kuta ng Santa Elisabeta]], ang lungsod ng Kropyvnytskyi Украина, Одесса - Оперный театр 04.jpg|Gusali ng Odesa Opera Kherson after Russian occupation (2022-11-19) 01.jpg|Sentro ng kasaysayan ng Kherson Mykolaiv. Russian Drama Theatre.jpg|Sentro ng kasaysayan ng Mykolaiv </gallery> ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{EU countries and candidates}} {{Europa}} {{stub|Bansa|Ukraine}} [[Kategorya:Mga bansa sa Europa]] [[Kategorya:Ukraine|*]] 818uarhwxewqdm6kke90mr6rbby9oze 0 44760 2214632 2165879 2026-07-04T06:54:38Z Jake Mendoza 97820 /* */ 2214632 wikitext text/x-wiki {{Cleanup-translation|date=Hunyo 2009}} <!-- hindi parin maayos ang salin nito, HUWAG MUNA TANGGALIN. --> {{Infobox CVG system | title = PSP (PlayStation Portable) | logo = [[File:PSP Logo.svg]] | image = [[File:PSP-1000.png]] | caption = Original model (PSP-1000) | manufacturer = [[Sony Computer Entertainment]] | family = [[PlayStation (series)|PlayStation]] | type = [[Handheld game console]] | generation = [[History of video game consoles (seventh generation)|Seventh generation era]] | lifespan = {{vgrelease|JP=12 Disyembre 2004}}{{vgrelease|NA=24 Marso 2005}}{{vgrelease|PAL=1 Setyembre 2005}} | CPU = [[MIPS architecture|MIPS]] R4000-based; clocked from 1 to 333&nbsp;MHz | media = [[Universal Media Disc|UMD]] | resolution = 480 x 272 | storage = [[Memory Stick#Memory Stick Duo and PRO Duo|Memory Stick PRO Duo]] | connectivity = [[Wi-Fi]] ([[IEEE 802.11b-1999|802.11b]]),<ref>{{cite web | url=https://store.station.sony.com/hardgood.jsp?SKU=PSP1R-HG-SW0206-UNLGDS | publisher=Sony | title=Untold Legends: The Warrior's Code | accessdate=2007-06-07 | archive-date=2006-11-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061112044215/https://store.station.sony.com/hardgood.jsp?SKU=PSP1R-HG-SW0206-UNLGDS | url-status=dead }}</ref> [[Infrared Data Association|IrDA]], [[Universal Serial Bus|USB]] | unitssold = Worldwide: 34 million <small>(as of 31 Disyembre 2007)</small><ref name="sales">{{cite web |url=http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=137142 |title=PS3 has outsold Xbox 360 in Europe |author=Ellie Gibson |date=2008-05-06 |publisher=[[Eurogamer]] |accessdate=2008-05-07 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216155133/http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=137142 |url-status=dead }}</ref> ([[#Sales|details]]) | unitsshipped= Worldwide: 31 million <small>(as of 26 Pebrero 2008)</small><ref>{{cite press release |url=http://www.us.playstation.com/News/PressReleases/454 |title=Sony Computer Entertainment America to Unleash Kratos in Limited-Edition God of War PSP Entertainment Pack |publisher=Sony Computer Entertainment Inc |date=2008-02-26 |accessdate=2008-03-15}}</ref> | topgame = ''[[Daxter (video game)|Daxter]]'', 2 million <small>(as of 21 Enero 2008)</small><ref>{{cite web | url=http://readyatdawn.com/news.php?offset=0&news_toc=0&pr_toc=0 | title=Daxter... over 2 million served | date=2008-01-21 | publisher=[[Ready at Dawn]] | accessdate=2008-02-05 | archive-date=2008-01-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080125224305/http://www.readyatdawn.com/news.php?offset=0&news_toc=0&pr_toc=0 | url-status=dead }}</ref> | predecessor = [[PocketStation]] | successor = [[PlayStation Vita]] }} Ang '''PlayStation Portable''' ay isang handheld na laruan na pwede mong dalhin sa kahit saang lugar mo gustohin. Ito ay ginawa ng kompanyang [[Sony]]. Kasunod lang ito ng lumang bersyon ng [[PlayStation 2]]. Ang unang anunsiyo nito ay noong E3 2003. Ang System ay unang lumabas sa [[Hapon]] noong 12 Disyembre 2004, sa [[Hilagang Amerika]] noong 24 Marso 2005 at sa iba pangpanig ng mundo. == Mga Bersyon == Sa ngayon, ang PlayStation Portable ay may tatlong bersyon na nilabas sa Amerika at Hapon. Ito ay ang PlayStation Portable (PSP 1000 Series), PlayStation Portable Slim and Lite (o PSP 2000 Series) at ang pinakabago na kakalabas lamang noong Oktubre 2008 ay ang PlayStation Portable Slim and Brite o tinatawag ring PSP 3000 Series. === PlayStation Portable (PSP 1000 Series) === Nilabas ang PSP sa buong mundo noong 2005 at ang kinita sa mga nabentang unit ay halos $50 milyon hanggang 13 Pebrero 2009. === PlayStation Portable Slim and Lite (2000 Series) === Dahil sa magandang resulta ng PSP at ng mga pagbebenta nito ay nilabas nila ang binagong bersyon ng PSP noong Setyembre 2007 para sa lahat ng mga bansa. Ang pangunahing pagbabago sa PlayStation Portable Slim and Lite ay ang kabawasan ng 33% ng bigat at 19% ng kapal kaysa sa lumang modelo nito. May mga bago ring dinagdag dito, katulad ng USB charging support. Nilipat na rin ang WLAN sa taas na kung noon ay nasa gilid ito ng PSP. === PlayStation Portable Slim and Brite (o PSP 3000 Series) === Una itong ipinahayag noong 20 Agosto 2008. Tinawag itong Model 3000. Ito ay binatay sa PSP Slim and Lite (2000 Series). Ito ay may pinabuting LCD Screen at higher contrast audio. == Benta == Ang nasa ibaba ay mga listahan ng na benta sa PSP <!--DO NOT CHANGE these numbers without a reference--> <!--VGCHARTS.COM and NEXGENWARS.COM are NOT reliable sources--> {| class="wikitable" style="margin-left:1em;margin-right:0" |- ! Region !! [[List of best-selling game consoles|Units sold]] !! First available |- |[[Hapon]] |10,357,481 <small>(as of 21 Oktubre 2008)</small>.<ref>{{cite web |url=http://kotaku.com/5066290/over-140000-new-psps-sold-in-just-four-days |title=Over 140,000 New PSPs Sold In Just Four Days |author=Brian Ashcraft |publisher=[[Kotaku]] |date=2008-10-21 |accessdate=2008-12-07}}</ref> |12 Disyembre 2004 |- |[[Estados Unidos]] |10.47 million <small>(as of 1 Enero 2008)</small><ref>{{cite web | url=http://kotaku.com/346301/whos-winning-the-console-war-in-the-us | title=Who's Winning The Console War In The US? | first=Michael | last=McWhertor | publisher=[[Kotaku]] | accessdate=2008-01-19 | date=2008-01-18 | archive-date=2008-03-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080302102900/http://kotaku.com/346301/whos-winning-the-console-war-in-the-us | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.gamedaily.com/articles/news/npd-us-video-game-industry-totals-1794-billion-halo-3-tops-all/19119/?biz=1 |title=NPD: U.S. Video Game Industry Totals $17.94 Billion, Halo 3 Tops All |accessdate=2008-01-19 |first=James |last=Brightman |date=2008-01-17 |publisher=GameDaily |archive-date=2008-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080322224812/http://www.gamedaily.com/articles/news/npd-us-video-game-industry-totals-1794-billion-halo-3-tops-all/19119/?biz=1 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=17006 | title=NPD: 2007 U.S. Game Industry Growth Up 43% To $17.9 Billion | first=Brandon|last= Boyer | publisher=[[Gamasutra]] | accessdate=2008-01-19 | date=2008-01-18}}</ref> |24 Marso 2005 |- |[[Europa]] |12 million <small>(as of 6 Mayo 2008)</small><ref>{{cite web |url=http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=137142 |title=PS3 has outsold Xbox 360 in Europe |author=Ellie Gibson |date=2008-05-06 |publisher=[[Eurogamer]] |accessdate=2008-05-07 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216155133/http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=137142 |url-status=dead }}</ref> |1 Setyembre 2005 |- |[[United Kingdom]] |2.9 million <small>(as of Setyembre 2008)</small><ref>{{cite web |url=http://www.gamesindustry.biz/articles/console-installed-base-almost-doubles-in-uk |title=Console installed base almost doubles in UK |author=Matt Martin |date=2008-09-30 |work=[[GamesIndustry.biz]] |publisher=[[Eurogamer]] |accessdate=2008-10-05}}</ref> |1 Setyembre 2005 |- |'''Buong Mundo''' |41 million <small>(as of 20 Agosto 2008)</small><ref name="sales"/> |} == Mga Laro == Ginagamitan ang PlayStation Portable ng cd na ang tawag ay UMD o Universal Media Disc ito ang kaunaunahang portable game na ginagamitan ng cd. == Sanggunian == {{reflist}} == Links Panlabas == Ang PlayStation Portable ang kaunaunahand handheld na gumagamit ng optical disc format [[UMD]]. <!--===========================({{NoMoreLinks}})===============================--> ;Official websites * [http://uk.playstation.com/psp/ Official PSP website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070421121513/http://uk.playstation.com/psp/ |date=2007-04-21 }} (Europe/UK) * [http://www.us.playstation.com/PSP Official PSP website] (US) * [http://au.playstation.com/psp/index.jhtml Official PSP website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071002092823/http://au.playstation.com/psp/index.jhtml |date=2007-10-02 }} (Aus/NZ) ;Opinyon * [http://www.mp3newswire.net/stories/5002/psp_review.html Sony PSP As Personal Media Player] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527083649/http://www.mp3newswire.net/stories/5002/psp_review.html |date=2008-05-27 }} – Detailed review on [[MP3 Newswire]] focused on the PSP's movie and audio abilities * [http://arstechnica.com/reviews/hardware/psp.ars/ Sony PSP Handheld Entertainment System] – In-depth 8-pages review, [[Ars Technica]], 28 Marso 2005 ;Ibang Links * {{dmoz|Games/Video_Games/Console_Platforms/Sony/PlayStation_Portable/}} {{PlayStation}} {{Sony Corp}} {{dedicated video game handheld consoles}} [[Kategorya:PlayStation (tatak)]] [[Kategorya:Mga handheld game console]] h5n4mk6wtkqom00heqhn55w8ujb20yb 2214633 2214632 2026-07-04T06:55:56Z Jake Mendoza 97820 /* */ 2214633 wikitext text/x-wiki {{Cleanup-translation|date=Hunyo 2009}} <!-- hindi parin maayos ang salin nito, HUWAG MUNA TANGGALIN. --> {{Infobox information appliance | title = PSP (PlayStation Portable) | logo = [[File:PSP Logo.svg]] | image = [[File:PSP-1000.png]] | caption = Original model (PSP-1000) | manufacturer = [[Sony Computer Entertainment]] | family = [[PlayStation (series)|PlayStation]] | type = [[Handheld game console]] | generation = [[History of video game consoles (seventh generation)|Seventh generation era]] | lifespan = {{vgrelease|JP=12 Disyembre 2004}}{{vgrelease|NA=24 Marso 2005}}{{vgrelease|PAL=1 Setyembre 2005}} | CPU = [[MIPS architecture|MIPS]] R4000-based; clocked from 1 to 333&nbsp;MHz | media = [[Universal Media Disc|UMD]] | storage = [[Memory Stick#Memory Stick Duo and PRO Duo|Memory Stick PRO Duo]] | connectivity = [[Wi-Fi]] ([[IEEE 802.11b-1999|802.11b]]),<ref>{{cite web | url=https://store.station.sony.com/hardgood.jsp?SKU=PSP1R-HG-SW0206-UNLGDS | publisher=Sony | title=Untold Legends: The Warrior's Code | accessdate=2007-06-07 | archive-date=2006-11-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061112044215/https://store.station.sony.com/hardgood.jsp?SKU=PSP1R-HG-SW0206-UNLGDS | url-status=dead }}</ref> [[Infrared Data Association|IrDA]], [[Universal Serial Bus|USB]] | unitssold = Worldwide: 34 million <small>(as of 31 Disyembre 2007)</small><ref name="sales">{{cite web |url=http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=137142 |title=PS3 has outsold Xbox 360 in Europe |author=Ellie Gibson |date=2008-05-06 |publisher=[[Eurogamer]] |accessdate=2008-05-07 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216155133/http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=137142 |url-status=dead }}</ref> ([[#Sales|details]]) | unitsshipped= Worldwide: 31 million <small>(as of 26 Pebrero 2008)</small><ref>{{cite press release |url=http://www.us.playstation.com/News/PressReleases/454 |title=Sony Computer Entertainment America to Unleash Kratos in Limited-Edition God of War PSP Entertainment Pack |publisher=Sony Computer Entertainment Inc |date=2008-02-26 |accessdate=2008-03-15}}</ref> | topgame = ''[[Daxter (video game)|Daxter]]'', 2 million <small>(as of 21 Enero 2008)</small><ref>{{cite web | url=http://readyatdawn.com/news.php?offset=0&news_toc=0&pr_toc=0 | title=Daxter... over 2 million served | date=2008-01-21 | publisher=[[Ready at Dawn]] | accessdate=2008-02-05 | archive-date=2008-01-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080125224305/http://www.readyatdawn.com/news.php?offset=0&news_toc=0&pr_toc=0 | url-status=dead }}</ref> | predecessor = [[PocketStation]] | successor = [[PlayStation Vita]] }} Ang '''PlayStation Portable''' ay isang handheld na laruan na pwede mong dalhin sa kahit saang lugar mo gustohin. Ito ay ginawa ng kompanyang [[Sony]]. Kasunod lang ito ng lumang bersyon ng [[PlayStation 2]]. Ang unang anunsiyo nito ay noong E3 2003. Ang System ay unang lumabas sa [[Hapon]] noong 12 Disyembre 2004, sa [[Hilagang Amerika]] noong 24 Marso 2005 at sa iba pangpanig ng mundo. == Mga Bersyon == Sa ngayon, ang PlayStation Portable ay may tatlong bersyon na nilabas sa Amerika at Hapon. Ito ay ang PlayStation Portable (PSP 1000 Series), PlayStation Portable Slim and Lite (o PSP 2000 Series) at ang pinakabago na kakalabas lamang noong Oktubre 2008 ay ang PlayStation Portable Slim and Brite o tinatawag ring PSP 3000 Series. === PlayStation Portable (PSP 1000 Series) === Nilabas ang PSP sa buong mundo noong 2005 at ang kinita sa mga nabentang unit ay halos $50 milyon hanggang 13 Pebrero 2009. === PlayStation Portable Slim and Lite (2000 Series) === Dahil sa magandang resulta ng PSP at ng mga pagbebenta nito ay nilabas nila ang binagong bersyon ng PSP noong Setyembre 2007 para sa lahat ng mga bansa. Ang pangunahing pagbabago sa PlayStation Portable Slim and Lite ay ang kabawasan ng 33% ng bigat at 19% ng kapal kaysa sa lumang modelo nito. May mga bago ring dinagdag dito, katulad ng USB charging support. Nilipat na rin ang WLAN sa taas na kung noon ay nasa gilid ito ng PSP. === PlayStation Portable Slim and Brite (o PSP 3000 Series) === Una itong ipinahayag noong 20 Agosto 2008. Tinawag itong Model 3000. Ito ay binatay sa PSP Slim and Lite (2000 Series). Ito ay may pinabuting LCD Screen at higher contrast audio. == Benta == Ang nasa ibaba ay mga listahan ng na benta sa PSP <!--DO NOT CHANGE these numbers without a reference--> <!--VGCHARTS.COM and NEXGENWARS.COM are NOT reliable sources--> {| class="wikitable" style="margin-left:1em;margin-right:0" |- ! Region !! [[List of best-selling game consoles|Units sold]] !! First available |- |[[Hapon]] |10,357,481 <small>(as of 21 Oktubre 2008)</small>.<ref>{{cite web |url=http://kotaku.com/5066290/over-140000-new-psps-sold-in-just-four-days |title=Over 140,000 New PSPs Sold In Just Four Days |author=Brian Ashcraft |publisher=[[Kotaku]] |date=2008-10-21 |accessdate=2008-12-07}}</ref> |12 Disyembre 2004 |- |[[Estados Unidos]] |10.47 million <small>(as of 1 Enero 2008)</small><ref>{{cite web | url=http://kotaku.com/346301/whos-winning-the-console-war-in-the-us | title=Who's Winning The Console War In The US? | first=Michael | last=McWhertor | publisher=[[Kotaku]] | accessdate=2008-01-19 | date=2008-01-18 | archive-date=2008-03-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080302102900/http://kotaku.com/346301/whos-winning-the-console-war-in-the-us | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.gamedaily.com/articles/news/npd-us-video-game-industry-totals-1794-billion-halo-3-tops-all/19119/?biz=1 |title=NPD: U.S. Video Game Industry Totals $17.94 Billion, Halo 3 Tops All |accessdate=2008-01-19 |first=James |last=Brightman |date=2008-01-17 |publisher=GameDaily |archive-date=2008-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080322224812/http://www.gamedaily.com/articles/news/npd-us-video-game-industry-totals-1794-billion-halo-3-tops-all/19119/?biz=1 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=17006 | title=NPD: 2007 U.S. Game Industry Growth Up 43% To $17.9 Billion | first=Brandon|last= Boyer | publisher=[[Gamasutra]] | accessdate=2008-01-19 | date=2008-01-18}}</ref> |24 Marso 2005 |- |[[Europa]] |12 million <small>(as of 6 Mayo 2008)</small><ref>{{cite web |url=http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=137142 |title=PS3 has outsold Xbox 360 in Europe |author=Ellie Gibson |date=2008-05-06 |publisher=[[Eurogamer]] |accessdate=2008-05-07 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216155133/http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=137142 |url-status=dead }}</ref> |1 Setyembre 2005 |- |[[United Kingdom]] |2.9 million <small>(as of Setyembre 2008)</small><ref>{{cite web |url=http://www.gamesindustry.biz/articles/console-installed-base-almost-doubles-in-uk |title=Console installed base almost doubles in UK |author=Matt Martin |date=2008-09-30 |work=[[GamesIndustry.biz]] |publisher=[[Eurogamer]] |accessdate=2008-10-05}}</ref> |1 Setyembre 2005 |- |'''Buong Mundo''' |41 million <small>(as of 20 Agosto 2008)</small><ref name="sales"/> |} == Mga Laro == Ginagamitan ang PlayStation Portable ng cd na ang tawag ay UMD o Universal Media Disc ito ang kaunaunahang portable game na ginagamitan ng cd. == Sanggunian == {{reflist}} == Links Panlabas == Ang PlayStation Portable ang kaunaunahand handheld na gumagamit ng optical disc format [[UMD]]. <!--===========================({{NoMoreLinks}})===============================--> ;Official websites * [http://uk.playstation.com/psp/ Official PSP website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070421121513/http://uk.playstation.com/psp/ |date=2007-04-21 }} (Europe/UK) * [http://www.us.playstation.com/PSP Official PSP website] (US) * [http://au.playstation.com/psp/index.jhtml Official PSP website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071002092823/http://au.playstation.com/psp/index.jhtml |date=2007-10-02 }} (Aus/NZ) ;Opinyon * [http://www.mp3newswire.net/stories/5002/psp_review.html Sony PSP As Personal Media Player] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527083649/http://www.mp3newswire.net/stories/5002/psp_review.html |date=2008-05-27 }} – Detailed review on [[MP3 Newswire]] focused on the PSP's movie and audio abilities * [http://arstechnica.com/reviews/hardware/psp.ars/ Sony PSP Handheld Entertainment System] – In-depth 8-pages review, [[Ars Technica]], 28 Marso 2005 ;Ibang Links * {{dmoz|Games/Video_Games/Console_Platforms/Sony/PlayStation_Portable/}} {{PlayStation}} {{Sony Corp}} {{dedicated video game handheld consoles}} [[Kategorya:PlayStation (tatak)]] [[Kategorya:Mga handheld game console]] p20jlqmglf9kf4wdz5pqy7h75mpcw3p 10 45418 2214634 350722 2026-07-04T06:57:53Z Jake Mendoza 97820 /* */ 2214634 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Padron:Infobox computing device]] 2ziz5kha3hmu9zmtnzntzfyxzur7xn7 0 127086 2214580 2171634 2026-07-03T19:17:45Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2214580 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Pag-ibig ng mga lalaki|pelikula|Boys Love (pelikula)|manga|Boys Love (manga)}} [[File:JackXArik.png|right|thumb|Isang halimbawa ng gawang shōnen-ai, orihinal na inilathala ng [[Animexx]].]] Ang {{Nihongo|'''''Yaoi'''''|やおい}}<ref group=nb>Maingat pagbigkas ng Hapones, lahat ng tatlong patinig ay binibigkas nang hiwalay, para sa tatlong [[mora (linggwistika)|mora]] na salita, {{IPA-ja|ja.o.i|}}. Ang katumbas sa wikang Ingles ay {{respell|YAH|oy}}.</ref> na kilala rin sa tawag na '''Pag-ibig ng mga Lalaki''' o '''BL''', ay isang [[:en:Japanese popular culture|kilalang terminong]] [[Japanese language|Hapones]] para sa mga sanay na kababaihan sa piksiyonal na medya na nakatuon sa [[homoeroticism|homoerotiko]] o [[affectional orientation|homoromantiko]]ng panlalaking relasyon, na kadalasang ginagawa ng mga babaeng patnugot. Bilang depiktikong lalaki, mayroong isang [[andropiliko]]ng lalaking manonood kasama na rin, subalit ang [[Bara (genre)|isang manga na para lamang sa mga baklang mambabasa o manoood]] ay inihihiwalay sa ibang genre. Kapag orihinal na tinutukoy ang isang tumpak na uri ng [[dōjinshi]] (sariling lathalang gawa) na pumaparodiya sa gawang anime at manga, kasalukuyang ginagamit ang yaoi sa henerikong termino para sa sanay na kababaihan sa [[manga]], [[anime]], '[[BL games|dating sims]]', nobela at dōjinshi na itinatampok ang ideyolohikong homosekswal na relasyong panglalaki. Kadalasang sumusunod ang mga pangunahing tauhan sa pormula na {{nihongo|''seme''|[[wikt:攻め|攻め]]|salin: "manunugod"}} na siyang umuudyok sa {{nihongo|''uke''|[[wikt:受け|受け]]|salin: "tagatanggap"}}. Sa Hapon, malawakang pinalitan ng termino ang {{nihongo|'''Boys' Love'''|ボーイズラブ|Bōizu Rabu}}, na kung saan ay nagsubsumo sa parehang parodiya at orihinal na gawa, at pangkalakalan ''(commercial)'' na kasama na rin ang gawang dōjinshi. Kahit na tinatawag na Boys' Love ang genre (kadalasang idinadalat bilang "'''BL'''"), ang mga itinatampok na lalaki ay pebestiko o matatanda na.<ref>Pilcher, Tim and Brad Brooks. ''The Essential Guide to World Comics''. ''[[Collins & Brown]]''. 2005. 124-125.</ref> Nilalagyan ng [[shotacon]] ang mga gawang may ganitong layunin, at nakikita bilang isang panibagong genre. {{Anime/Manga}} ==Tandaan== <!-- See http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Footnotes#Separating_reference_lists_and_explanatory_notes for an explanation of this.--> <references group=nb/> ==Talababa== {{Reflist}} ==Malayuang pagbabasa== * Aoyama, Tomoko (1988) "Male homosexuality as treated by Japanese women writers" in ''The Japanese Trajectory: Modernization and Beyond'', [[Gavan McCormack]], Yoshio Sugimoto eds. [[Cambridge University Press]], ISBN 0-521-34515-4. * Butcher, Christopher (11 Disyembre 2007). [http://www.xtra.ca/public/viewstory.aspx?AFF_TYPE=3&STORY_ID=4057&PUB_TEMPLATE_ID=1 "Queer love manga style"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080115045641/http://www.xtra.ca/public/viewstory.aspx?AFF_TYPE=3&STORY_ID=4057&PUB_TEMPLATE_ID=1 |date=2008-01-15 }}. ''[[Xtra!]]''. *{{Cite journal | last = Camper | first = Cathy | title = Boys, Boys, Boys: Kazuma Kodaka Interview | journal = [[Giant Robot (magazine)|Giant Robot]] | issue = 42 | pages = 60–63 | year = 2006 | issn = 1534-9845}} * Cooper, Lisa "Laugh it up" [[Newtype USA]], Oktubre 2007 (Volume 6 Number 10) * Fujimoto Yukari (2004). "Transgender: Female Hermaphrodites and Male Androgynes". [http://www.josai.jp/jicpas/usjwj/ ''U.S.-Japan Women’s Journal''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004195916/http://www.josai.jp/jicpas/usjwj/ |date=2011-10-04 }} '''27''': 76. *{{cite journal|last=Galbraith|first=Patrick W.|title=Fujoshi: Fantasy Play and Transgressive Intimacy among "Rotten Girls" in Contemporary Japan|url=https://archive.org/details/sim_signs_autumn-2011_37_1/page/211|journal=Signs|date=2011|volume=37|issue=1|pages=211–232|doi=10.1086/660182}} * van de Goor, Sophie (2010) [http://www.mos.umu.se/forskning/cyberekon/symposiumabstracts.htm Slashing Japan: the self-depathology of the female fan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100115000520/http://www.mos.umu.se/forskning/cyberekon/symposiumabstracts.htm |date=2010-01-15 }} *Haggerty, George E. (2000). Encyclopedia of Gay Histories and Cultures. Taylor & Francis. ISBN 978-0-8153-1880-4. * Kakinuma Eiko, Kurihara Chiyo et al. (eds.), ''Tanbi-Shosetsu, Gay-Bungaku Book Guide,'' 1993. ISBN 4-89367-323-8 * [[KUCI]] [http://www.kuci.org/podcastfiles/600/Sv101018.mp3 Subversities 18 Oktubre 2010]{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Lees, Sharon (Hulyo 2006). [http://www.akibaangels.com/articles/07_2006/bebeautiful.php "Be Beautiful: Yaoi Publishers Interviews Part 3"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060909041134/http://www.akibaangels.com/articles/07_2006/bebeautiful.php |date=2006-09-09 }}. ''Akiba Angels''. * Levi, Antonia (1996) ''[[Samurai from Outer Space: Understanding Japanese Animation]]'' *{{Cite book | editor-last=Levi|editor-first=Antonia|editor2-last=McHarry|editor2-first=Mark| editor3-last=Pagliassotti|editor3-first=Dru | title=[[Boys' Love Manga: Essays on the Sexual Ambiguity and Cross-Cultural Fandom of the Genre]]| publisher=[[McFarland & Company]] | publication-date=2010|isbn=9780786441952 | postscript=<!--None-->}} * [[Marilyn Jaye Lewis|Lewis, Marilyn Jaye]] (editor), ''Zowie! It's Yaoi!: Western Girls Write Hot Stories of Boys' Love''. Philadelphia: Running Press, 2006. ISBN 1-56025-910-8. * Mautner, Chris (2007) "[http://panelsandpixels.blogspot.com/2007/03/introduction-to-yaoi-part-1.html Introduction to yaoi, part 1]" *McCarthy, Helen, [[Jonathan Clements]] The Erotic Anime Movie Guide pub Titan (London) 1998 ISBN 1852869461 *McHarry, Mark (2011). "Girls Doing Boys Doing Boys: Boys' Love, Masculinity and Sexual Identities." In Perper, Timothy and Martha Cornog (Eds.) Mangatopia: Essays on Anime and Manga in the Modern World. New York: ABC-Clio. ISBN 9781591589082 *{{cite journal|last=McLelland|first=Mark|title=Australia's 'Child-Abuse Materials' legislation, internet regulation and the juridification of the imagination|journal=International Journal of Cultural Studies|date=2011|doi=10.1177/1367877911421082}} * Nishimura Mari (2001) ''Aniparo to Yaoi'' [[:ja:太田出版|Ohta Publishing]] ISBN 978-4-87233-643-6 * [[Newtype USA]], Agosto 2007 (Volume 6 Number 8) "Why we like it" * Newtype USA, Nobyembre 2007 (Vol. 6 No. 11) "Favorite authors" p.&nbsp;109 *Ogi, Fusami (Autumn 2001) "Beyond Shoujo, Blending Gender: Subverting the Homogendered World in Shoujo Manga (Japanese Comics for Girls)." ''[[International Journal of Comic Art]]'' '''3''' (2): 151-161. *{{cite book|last1=Pilcher|first1=Tim|last2=Moore |first2=Alan |last3=Kannenberg |first3=Gene Jr. |authorlink2=Alan Moore |title=Erotic Comics 2: A Graphic History from the Liberated '70s to the Internet|publisher=[[Abrams Books|Abrams ComicArts]]|year=2009|isbn=9780810972773}} *PiQ, Hunyo 2008 (Volume 1 Number 3) *[[PiQ]], Hulyo 2008 (Volume 1 Number 4) * Saito, Kumiko (2011) "Desire in Subtext: Gender, Fandom, and Women’s Male-Male Homoerotic Parodies in Contemporary Japan" in ''[[Mechademia]]'' 6. * Salek, Rebecca (Hunyo 2005) [http://www.sequentialtart.com/archive/june05/allaccess_0605.shtml More Than Just Mommy and Daddy: "Nontraditional" Families in Comics] ''Sequential Tart'' * Solomon, Charles (30 Hunyo 2004) [http://articles.latimes.com/2004/jun/30/entertainment/et-solomon30 Young men in love] ''[[Los Angeles Times]]'' <!-- http://articles.latimes.com/2004/jun/30/entertainment/et-solomon30 – original link dead --> *[[Jason Thompson (writer)|Thompson, Jason]] (31 Hulyo 2006) [https://archive.today/20120726220539/khyungbird.livejournal.com/12890.html Boku no Shonen Ai (or "Jason overanalyzes something and takes all the fun out of it")] livejournal.com [http://web.archive.org/web/20110713220702/http://khyungbird.livejournal.com/12890.html archive] *Welker, James. (2011) "Flower Tribes and Female Desire: Complicating Early Female Consumption of Male Homosexuality in Shôjo Manga" in ''[[Mechademia]]'' 6. [[Kategorya:Yaoi|*]] [[Kategorya:Hentai]] [[Kategorya:Manga]] [[Kategorya:LGBT]] [[Kategorya:Sining LGBT]] 8j5crf5t0ccxizs30wsuubjemlqklxf 0 156013 2214635 2083013 2026-07-04T09:14:47Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2214635 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[lalawigan ng Salerno]] bail3rdl0th62x2kjz9n9v2cc8po6qs 0 181906 2214566 1876556 2026-07-03T14:57:25Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2214566 wikitext text/x-wiki '''Temple Run''' ay isang [[Video games|larong bidyo]] na ginawa ng [[:en:Imangi Studios|Imangi Studios]] sa Washington, D.C.<ref>{{cite web | url=http://www.imangistudios.com/ | title=Imangi Studios | publisher=Imangi Studios | accessdate=16 Abril 2012}}</ref> Ang laro ay tungkol sa mga mausisang manggagalugad na nagnanais na makuha ang isang anito habang hinahabol ng mga mahiwagang unggoy. Ang mga manlalaro ang nagpapagalaw sa mga manggagalugad at kinakailangang tumakbo ang mga manggagalugad sa abot ng kanilang makakaya ng hindi naabutan ng mga mahiwagang unggoy. Ang larong ito ay makukuha mula sa sistemang [[iOS]], na mayroon ang [[iPhone]], [[iPod Touch]], at [[iPad]] at sa mga sistemang [[Android]].<ref>{{cite web | url=http://techcrunch.com/2012/01/15/temple-run/ | title=Temple Run | publisher=TechCrunch | accessdate=16 Abril 2012}}</ref> Sa [[iTunes Store]], isa ito sa mga napasali sa limampung pinakamadalas na i-download na app noong Disyembre 2011,<ref name="TempleRun39thPlace">{{cite web | url=http://www.msdeagleslanding.com/2011/12/03/temple-run-becomes-popular-throughout-the-app-world/ | title=Temple Run becomes popular throughout the app world | publisher=MSD Eagle's Landing | accessdate=16 Abril 2012 | archive-date=2012-04-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120421135245/http://www.msdeagleslanding.com/2011/12/03/temple-run-becomes-popular-throughout-the-app-world/ | url-status=dead }}</ref> at di nagtagal ay naging numero unong libreng [[iOS app]]. == Paglalaro == Ang '''Temple Run''' ay isang laro kung saan ang mga karakter ay mga manggagalugad na nagnanais na makakuha ng isang anito mula sa isang napakatandang templo. Ang mga manlalaro ang nagpapagalaw sa mga manggagalugad matapos nilang makuha ang anito. Ang mga karakter sa laro ay sina: ''Guy Dangerous, Scarlett Fox, Barry Bones, Karma Lee, Montana Smith, Francisco Montoya,'' at si ''Zack Wonder.'' Subalit pagkakuha ng anito, ang manlalaro ay agad na hahabulin ng grupo ng mga mahiwagang unggoy palabas ng templo. Ang larong ito ay walang nakatakdang katapusan, ang layunin ng larong ito ay makatakbo ang manlalaro sa abot ng kanyang makakaya sa pamamagitan ng pagiwas sa mga balakid. Makakaiwas ang manlalaro sa mga balakid sa pamamagitan ng pagtalon (pagdulas ng daliri pataas), pagyuko (pagdulas ng daliri pababa), o pagliko (pagdulas ng daliri pakaliwa o pakanan) sa eksaktong panahon. Habang patuloy ang pagtakbo ng manlalaro, patuloy din ang paghabol ng mga unggoy. Minsan ay nangangailangan itagilig ang kagamitang hawak pakaliwa o pakanan para makakolekta ng mga barya. Ang mga barya ay kulay dilaw na mge diamante, pero minsan ay kulay pula o asul depende sa kanilang halaga. Ang dilaw ay nagkakahalaga ng isang puntos, ang pula ay dalawang puntos, at ang asul ay tatlkong puntos. Bukod sa mga barya ay makakakuha din ng ibang mga bonus na bagay habang tumatakbo. === Mga Pampalakas === Ang mga barya na makokolekta ng manlalaro ay pwedeng gamitin sa "tindahan" ng larong ito. Sa tindahan, ang manlalaro ay pwedeng makabili ng mga pampataas ng iba't-ibang mga bonus sa laro (mas mapapadalas ang paglabas ng mga bonus sa laro), mga ekstrang gamit at ibang mga karakter, at mga [[wolpeyper]]. Ang mga bonus, kapag napataas ng todo, ay ang mga sumusunod: * ''Mega Coin'' (nagkakahalagang 150 puntos) * ''Coin Magnet'' (pinapadami ang halaga ng barya ng tatlong beses) * ''Invisibility'' (tumatagal ng 30 segundo) * ''Boost'' (hanggang 1000 metro) * Ang mga pulang barya ay magsisimula matapos ang 1000 metro * Ang mga asul na barya ay magsisimula matapos ang 1000 metro === Layunin === == Pagbuo ng laro == Ang mag-asawang si Keith Shepherd at Natalia Luckyanova, kasama si Kiril Tchangov, ang bumuo sa '''Temple Run'''. Noong umpisa, ang larong ito ay nagkakahalaga ng 99 sentimo, pero nung inilabas na sa publiko ay ginawa nilang [[freenium app]], na nagpadami ng kita nila ng limang beses dahil sa pagbebenta ng mga baryang ginagamit sa laro.<ref name="SuccessSecrets">{{cite web | url=http://www.redrome.com/2012/02/secrets-to-the-success-of-temple-run-on-the-iphone/ | title=Secrets to the Success of Temple Run on the iPhone | publisher=Red Rome | accessdate=16 Abril 2012}}</ref><ref name="GoingFreeQuintuples">{{cite web | url=http://www.macgasm.net/2012/01/24/free-quintupled-temple-runs-revenue/ | title=Going free quintupled Temple Run’s revenue | publisher=macgasm | accessdate=16 Abril 2012}}</ref> Si Shepherd at Luckyanova ang bumuo ng konsepto ng laro, habang si Tchangov naman ang gumawa ng mga larawan. Noong umpisa, ang '''Temple Run''' ay makukuha lamang sa [[App Store (iOS)|App Store]], pero hindi nagtagal ay nilabas na din ito sa [[Google Play]], ang pumalit sa [[Android Market]]. 12 Enero 2012, ipinahayag ng Imangi Studios sa pahina ng '''Temple Run''' sa [[Facebook]] na ang laro ay kanilang ilalabas sa sistemang [[Android]]. Noong Pebrero 2012,sinabi nilang: '' "We're so excited to announce this and appreciate all of our fans' support across both platforms!".'' "Nagagalak kami na ipahayag ito at nagpapasalamat sa lahat ng sumusuporta sa amin sa parehong sistema"<ref>{{Cite web | url = http://www.facebook.com/photo.php?fbid=301394146577518&set=a.229085540475046.76637.215459165171017&type=1 | title = Facebook | publisher = Imangi Studios, Facebook}}</ref> Ang '''Temple Run''' ay nilabas para sa sistemang [[Android]] noong 27 Marso 2012.<ref name="AndroidRelease">{{cite web|title=Temple Run for Android to be released on Marso 27 |publisher=Android Central |url=http://www.androidcentral.com/temple-run-android-be-released-march-27 |date=6 Marso 2012 |accessdate=16 Abril 2012}}</ref> == Kasikatan == Ang larong ito ay anim na buwan na sa [[App Store (iOS)|App Store]], simula noon ang kasikatan nito ay hindi napigilan.<ref name="SmashRecords">{{cite web | url=http://www.inentertainment.co.uk/20120221/temple-run-to-smash-android-app-records/ | title=Temple Run To Smash Records | publisher=InEntertainment | date=21 Pebrero 2012 | accessdate=16 Abril 2012 | author=Chubb, Peter | pages=1 | archive-date=2012-02-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120225004737/http://www.inentertainment.co.uk/20120221/temple-run-to-smash-android-app-records/ | url-status=dead }}</ref> Madmi na ding mga laro ang gumaya sa '''Temple Run''', tulad ng ''Temple Guns'' at ''Temple Jump'' <ref name="SmashRecords" /> hanggang naging mas sikat na ang Imangi Studios kaysa sa Zynga Games.<ref name="vsZynga">{{Cite web | url = http://bits.blogs.nytimes.com/2012/03/01/temple-run/ | title = How Temple Run Became More Popular Than Zynga Games | publisher = [[The New York Times]] }}</ref> Ang kasikatan ng '''Temple Run''' ang nag-udyok sa Imangi Studios na bumuo ng bersyon para sa [[Android]]. Matapos ilabas ang larong ito sa [[Android]]. isang milyon na beses itong nai-download sa loob lamang ng tatlong araw.<ref name="AndroidPopularity">{{Cite web | url = http://androidcommunity.com/temple-run-android-gets-a-whopping-1-million-downloads-in-three-days-20120330/ | title = Temple Run for Android Gets A Whopping 1 Million Downloads In Three Days | publisher = Android Community | access-date = 2012-04-16 | archive-date = 2013-10-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131015080752/http://androidcommunity.com/temple-run-android-gets-a-whopping-1-million-downloads-in-three-days-20120330/ | url-status = dead }}</ref> === Daloy ng Laro === Ang Temple Run ay nakasentro sa isang grupo ng mga mananaliksik na nagnakaw ng idolo mula sa isang sinaunang templo. Ang mga manlalaro ay kinokontrol ang mga tauhan ilang saglit matapos nilang nakawin ang idolo. Ang mga tauhan ay sina Guy Dangerous, Scarlett Fox, Barry Bones, Karma Lee, Montana Smith, Francisco Montoya at Zack Wonder. Pagkatapos nakawin ang idolo, ang manalalaro ay hahabulin ng isang grupo ng mga malademonyong unggoy at hahabulin ang manlalaro palabas ng templo na kung saan magsisimula na ang pagtakbo. Wala itong katapusan. Ang layunin lamang ng laro ay tumakbo ng malayo habang iniiwasan ang mga nakaharang na bagay. Kinakailangan ng manalalro na tumalon (ipadausdos paharap ang daliri), umuko (ipadausdos palikod ang daliri) o lumiko (ipadausdos ang daliri pakanan o pakaliwa) sa isang eksaktong paraan. Habang nangyayari ang lahat ng ito, ang manlalaro ay tuloy tuloy pa ring hinahabol ng mga unggoy. Habang naglalaro, kinakailangang itagilid ang gadyet pakaliwa o pakanan para makolekta ang mga barya. Ang mga baryang ito ay mapapansing hugis dyamante na may dilaw na kulay. Ayon sa puntos maari ring kulay pula (2 puntos) o bughaw (3 puntos) ang mga barya. Ang manlalaro ay maari ring makatagpo ng iba’t ibang bonus na bagay habang sila ay tumatakbo. === Layunin === Wala naman talagang layunin. Habang ang manlalaro ay nananatiling ligtas, mas maraming puntos ang kanyang makukuha. Subalit ang puntos ng manlalaro ay magagamit lamang sa pagbukas ng mga layunin. Ang kanilang puntos ay malalaman gamit ang kanilang distansiya dagdag ang dami ng mga barya na imumultiplika sa lima na daragdagan pa ng 600 na imumultiplika naman sa numero ng kabuuan ng dami ng barya na hinati sa 100. Ang halaga ng tagapagparami ay mas marami ng sampu kaysa sa bilang ng mga layuning nabuksan. Ang pormula ay s = (m)(d+5c+t). Kung saan ang ‘s’ ay ang bilang ng puntos; ‘m’ ang bilang ng mga layuning nabuksan + 10; ‘d’ ang distansiya; ‘c’ ay ang bilang ng barya; ‘t’ ang 600 na imumultiplika sa numero ng natitira sa c/100. === Pag-unlad === Ang mag-asawang sina Keith Shepherd at Natalia Luckyanova kasama si Kiril Tchangov ang lumikha ng Templer Run. Ang orihinal na halaga ng laro ay 99 cents, na hindi kalaunan ay naging isang libreng app na naging dahilan ng paglaki ng kita dahil sa pagbili ng game coin.<ref name="SuccessSecrets" /><ref name="GoingFreeQuintuples" /> Si Shepherd at Lukyanova ang nagdevelop ng daloy ng laro, samantalang si Tchangov naman ang lumikha ng grapika. Ito dapat ay makukuha lamang sa App Store ngunit hindi kalaunan ay nilabas din sa Google Play, ang sumunod sa Android Market. Noong 12 Enero 2012, sinabi ng Imangi Studios sa kanilang Temple Run Facebook page na ang laro ay maaari naring makuha gamit ang Android. Ito ay inilabas sa Android noong 27 Marso 2012.<ref name="AndroidRelease" /> === Popularidad === Ang larong ito ay nasa App Store na sa loob ng anim na buwan at mula noon ang popularidad nito ay lalo pang tumaas.<ref name="SmashRecords" /> Marami ang gumaya at gumawa ng mga laro tulad na lamang ng “Temple Guns” at “Temple Jump” at umabot na sa puntong mas naging popular na ang Imangi Studios kaysa sa Zynga Games.<ref name="vsZynga"/> Ang popularidad ng Temple Run ang nagudyok sa Imangi Studios na lumikha ng unang bersyon sa Android. Pagkatapos ilabas sa Android ang Temple Run, ito ay nadownload ng isang milyong beses sa loob lamang ng tatlong araw.<ref name="AndroidPopularity"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Larong bidyo noong 2011]] [[Kategorya:Mga laro ng Android]] 9ra9xvlybr4i7gkuczk0vsbjfwsi1vo 0 222427 2214631 2189809 2026-07-04T06:43:21Z GinawaSaHapon 102500 aayusin na 2214631 wikitext text/x-wiki {{kinukumpuni}} Ang '''sanggunian''' (Ingles: reference) ay isang ugnayan sa pagitan ng mga bagay kung saan ang isang bagay ay nagtatakda, o gumaganap bilang isang paraan upang umugnay o kumawing sa isa pang bagay. Ang unang bagay sa ugnayang ito ay sinasabing '''''tumutukoy sa''''' pangalawang bagay. Ang ikalawang bagay na ito ang bagay na '''''tinutukoy''''' ng unang bagay. [[File:Webcomic xkcd - Wikipedian protester - Tagalog.png|thumb|protesto para sa sanggunian]] Ang katagang ''sanggunian'' ay ginagamit sa maraming mga kalipunan, sakop, o saklaw ng kaalaman ng tao, na umaako ng mga antas ng kahulugan na tiyak sa mga diwa o mga konteksto na pinaggagamitan nito. Ang mga sanggunian ay maaring magkaroon ng maraming mga hubog, kabilang na ang isang kaisipan, isang pagkaunawa ng pandama katulad ng narinig (onomatopoeia), natanaw (teksto), naamoy, [[nahipo]], o [[damdamin|katayuan ng damdamin]], kaugnay sa iba pa,<ref>Treanor, Brian, ''Aspects of alterity: Levinas, Marcel, and the contemporary debate'', Fordham University Press, 2006, p.41</ref> kaugnay ng [[espasyo-panahon]], masagisag, isang bagay na pisikal o isang pagtudla ng lakas; subalit, umiiral ang iba pang matibay at makathang mga konteksto bilang mga paraan ng paglalarawan o pagbibigay ng kahulugan na nasa loob ng sakop ng sari-saring mga larangan na nangangailangan ng isang pinagmulan, tuldok ng paglisan, at isang anyong tunay. Kabilang dito ang mga paraan na sadyang nagkukubli ng sanggunian o pagtukoy mula sa ilang mga tagapagmasid, katulad ng sa [[kriptograpiya]]. Ang isang talaan ng mga sanggunian ay tinatawag na '''talasanggunian'''. ==Mga uri== Kabilang sa mga uri ng sanggunian ang '''pangunahing sanggunian''' at ang '''pangkalawang sanggunian'''. Ang pangunahing sanggunian ay ang kaalaman na galing tuwiran sa taong nakasaksi ng pangyayari. Halimbawa na si Chavit Singson na saksi sa labanang Pacquiao vs. Bradley. Ang pangkalawang sanggunian ay ang tawag sa kaalamang galing sa iba, na nalaman lang natin dahil sa taong nakasaksi sa pangyayari. Halimbawa na ang mga kaalaman at kabatirang galing sa aklat o dyaryo. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{usbong|Panitikan}} [[Kategorya:Sanggunian]] [[Kategorya:Semantika]] [[Kategorya:Lohikang pampilosopiya]] [[Kategorya:Lohika]] [[Kategorya:Palaugnayan]] [[Kategorya:Kahulugan (pilosopiya ng wika)]] f30qnbkmnvlr5lbfy0am3iapt3rj70c 0 227526 2214639 2053512 2026-07-04T10:05:01Z Matthew Relucio 114313 /* */ herarkiya orthography 2214639 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Hunyo 2017}} {{multiple issues| {{Underlinked|date=Disyembre 2013}} {{unsourced|date=Oktubre 2021}} }} {{Infobox Christian denomination |name = Iglesia ng Dios na Buhay kay Cristo Jesus |image =The official Emblem of Iglesia ng Dios na Buhay kay Cristo Jesus.png |imagewidth = 150px |main_classification = Nagsasarili |imagealttext = Sagisag ng Iglesia ng Dios na Buhay kay Cristo Jesus |caption = Sagisag ng Iglesia ng Dios na Buhay kay Cristo Jesus |orientation = |leader = <strong>Ruel B. Santiago Sr.</strong> <small>(Kasalukuyang Tagapamahalang Pangkalahatan)</small><br/> <strong>Danilo M. Santiago Sr. </strong> <small>(Tagapamahalang Pangkalahatan 1992-2020)</small> <strong>Avelino C. Santiago </strong> <small>(Tagapamahalang Pangkalahatan 1954-1992)</small> |polity = |governance = May herarkiya |area = 31 lugar sa Pilipinas |headquarters =IDBCJ Central Worship Center, Pinacpinacan Road, Sampaloc, San Rafael, Bulacan, [[Pilipinas]] |founder = Avelino C. Santiago<small>(nagpatala sa Pamahalaang Pilipinas)</small> |founded_date = Marso 13, 1954<small>(pagkakatala sa Pamahalaang Pilipinas)</small> |founded_place = |separated_from =Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus Haligi at Suhay ng Katotohanan |parent = |merger = |nursing_homes = |aid = |congregations = 31 lokal sa Pilipinas |ministers = |members = walang opisyal na bilang | other_names = IDBCJ, Iglesia ng Dios na Buhay kay Cristi Jesus, {{lang-en|Church of the Living God in Christ Jesus}}, {{lang-es|Iglesia de Dios que vive en Cristo Jesús}} |tertiary = | website = [http://www.iglesiangdiosnabuhaykaycristojesus.org http://www.iglesiangdiosnabuhaykaycristojesus.org] [http://www.idbcjangbuhay.com www.idbcjangbuhay.com]}} Ang '''Iglesia ng Dios na Buhay kay Cristo Jesus''' (pinaikli bilang IDBCJ; Ingles: Church of the Living God in Christ Jesus) ay isang malayang pang[[kristiyano]]ng denominasyon na itinayo at nagmula sa [[Pilipinas]]. Ito ay naipatala sa [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan (Pilipinas)]] noong 1954 ni Avelino Santiago, ang unang ministro ng denominasyon. == Kasaysayan == === Panimula === Noong 1931, nagtayo ng panibagong denominasyon si Nicolas Perez kasama si Avelino Santiago nang si Perez ay humiwalay sa grupo ni Teofilo Ora, isa sa mga noo'y kasapi ng Iglesia ni Kristo. Tinawag nila Perez at Santiago ang kanilang bagong samahan bilang Iglesia ng Dios kay Kristo Hesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan (Ingles: Church of God in Christ Jesus, The Pillar and Ground of the Truth), batay sa nakasulat sa 1 Tesalonica 2:14 at I Timoteo 3:15. ====Pagkatatag ng IDBKH/IDBCJ==== Noong 1954, tumiwalag si Avelino Santiago sa denominasyong itinayo nila ni Nicholas Perez at tinayo niya ang kaniyang denominasyon na pinangalanan niyang Iglesia ng Diyos na Buhay kay Kristo Hesus (Ingles: Church of the Living God in Christ Jesus). Sa pagkatatag ng bagong denominasyon, nagkaroon ng lupon ng manggagawa si Santiago na kinabibilangan nila Melencio, Bernardo, Guillermo Burcena, Lucio Santiago at Abelardo Santiago. Sa panahon ng pangunguna ni Santiago, naitatag ang mga lokal ng Bailen sa Cavite, Sampiro at Buhaynasapa sa Batangas, at Halang, Sta. Maria, at Sampaloc sa Bulacan. Ilan sa mga naging mangangaral sa mga lokal na ito ay sina Felissa Sebuc at Juan Maguling. Nang maiparehistro ang IDBHK noong 1958 sa [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan]], nabago ang pangalan ng denominasyon. Ang Iglesia ng Diyos na Buhay kay Kristo Hesus ay nabago't naging Iglesia ng Dios na Buhay kay Cristo Jesus. ====Pagsasalin ng Pamumuno==== Noong ika-23&nbsp;ng Oktubre, 1992, binawian ng buhay si Avelino Santiago dahil sa sakit na hika. Bago pa man mangyari ito, isinalin ni Avelino ang kapangyarihan sa pamumuno ng denominasyon sa kaniyang anak na si Danilo. Sa pasimulang pamumuno ni Danilo ay naitatag ang lokal ng San Isidro, Rosario, Batangas. Nagkaroon ng Pulong Propaganda ang denominasyon para sa ikalalawig ng paniniwala ng iglesia na ginanap sa Tejero, Balayan, Batangas na pinangunahan ni Pepito Bugtong. == Pangunahing Tanggapan == Itinayo ang pangunahing tanggapan ng IDBCJ na tinatawag na Iglesia ng Dios na Buhay Central Worship Center sa Pinacpinacan Rd, Sampaloc, San Rafael, Bulacan. Matatagpuan sa Worship Center ang opisina ng punong ministro, ang punong gusaling panambahan, at isang malawak na Activity Center. === Opisina === Matatagpuan sa opisina ang silid ng Punong Ministro na naglalaman ng lahat ng mga dokumento at mga bibliya na ginagamit ng mga mangangaral sa kanilang pagpapahayag. Dito rin isinasagawa ang talakayan o tinatawag na "Klase Ministeryal" ng mga mangangaral. === Punong Gusaling Panambahan === Ginaganap din dito ang pananambahan ng mga tagalokal ng Sampaloc at ang ilang mga kasal ng mga kaanib sa IDBCJ. Dito rin isinagawa ang Talakayang Pangkabataan (Ingles: Youth Forum) na dinaluhan ng mga kabataang kasapi ng ilang lokal ng sambahan. === Activity Center === Sa Activity Center ginaganap ang ilan sa malalaking aktibidades o gawain ng sambahan. Isa na rito ang Pagtitipong Pangkabataan (Ingles: Youth Gathering) na ginaganap tuwing sunod na taon. == Harana ng Pananampalataya == {{main|Harana ng Pananampalataya (IDBCJ)}} Ang radio program ng IDBCJ na Harana ng Pananampalataya ay nagsimulang umere sa radyo sa Pilipinas noong ika-25&nbsp;ng Enero, 2014 sa Kiss FM at mapakikinggan tuwing sabado mula 9:00 NG (ng gabi) hanggang 10:30 NG (ng gabi). Naging punong-abala si Ruben Sebuc Sr. at ngayon ay pinangungunahan ng isang ministro ng simbahan. == Paniniwala == Naniniwala ang IDBCJ na ito ang totoong simbahan na itinayo ni Hesukristo sa panahon na ito na nakasaad sa Banal na Aklat. === Banal na Aklat === Naniniwala ang IDBCJ sa aral o turo ng Banal na Aklat na nagsasaad na si Hesukristo ang Anak ng Panginoon na bumababa mula sa langit upang mangaral sa mga tao tungkol sa aral ng Panginoon, ang Dios na makapangyarihan sa lahat. === Bawtismo at Paghahandog=== Naniniwala ang simbahan na ang pagbabawtismo sa mga tunay Kristiyano ay sa pamamagitan ng paglubog ng buong katawan sa isang dakong may tubig at kinakailangan upang maging tunay na bawtisado ang kagustuhang maging tunay na Kristiyano. Hindi naniniwala ang simbahan sa pagbabawtismo sa sanggol, na ginagawa ng [[Romano Katoliko]], bagkus ay "inihahandog" ang sanggol sa Panginoon bilang panimulang bisa ng aral. Bago maging bawtisado ang isang kasapi, kailangan muna niyang matutuhan ang totoong turo ng Panginoon. Ang gustong maging kasapi ng denominasyon ay dapat na hindi bababa sa labindalawang taong gulang o kung siya ay nagkusang loob na maging kasapi nito. Ang mga ministro ng bawat lokal ng simbahan ang magtuturo sa mga miyembro nito ng mga aral sa Bibliya, mula kay Hesukristo at mula sa Panginoong Dakila sa lahat. Sa oras ng pagbabawtismo, tinatanong ng punong-abala ang kasapi ng iba't ibang tanong tungkol sa doktrina at turo ng simbahan. === Pagtitiwalag === Ang mga kasapi na hindi sumusunod na turo ng bibliya at lumalabag sa kautusan ng simbahan ay itinitiwalag mula sa simbahan. Bago itiwalag, binibigyan ng panahong magbago ang kasapi, maliban na lang kung may suliraning lumalabag sa kautusan ng bibliya (tulad ng pakikiapid) kasama ang taong hindi kapatid sa pananampalataya. Ang mga kasaping malalamang kumakain ng dugo, nakikipagtanan at lumalabag sa utos ng simbahan ay pinapatawan ng hindi pagsunod at kapag lahat ng ministro ng simbahan ang sumang-ayon sa pasya na itiwalag ang kasapi, ang parusa ay ipapataw. === Muling Pagkakatawang-tao === Ang simbahan ay naniniwala na sa ikalawang pagbabalik ni Cristo, ang lahat ng hindi tumiwalag sa utos at aral ng Panginoon, ang kanilang kaluluwa at katawan ay mananatili hanggang sa dumating ang takdang panahon. Ang lahat ng sumasampalataya sa Panginoon at ang mga namatay na sumasampalataya sa Panginoon ay muling magsasakatawang tao o bubuhaying muli at makasasama ang Panginoon sa langit. Igagawad sa kanila ang Banal na Lugar (Bagong Herusalem o ang Bagong Gaia [Earth]) at makasasama nila ang Panginoon at si Hesukristo at mabubuhay ng payapa. Naniniwala din ang simbahan na magtatakda ng araw ang Panginoon para sa paghuhukom (kilala rin bilang Ikalawang Pagbabalik ni Cristo). == Lokal / Distrito == Ang Iglesia ng Dios na Buhay kay Cristo Jesus ay nahahati sa iba't ibang lokal o distrito sa buong Pilipinas. {| class="wikitable sortable" |+ !Pangalan ng Lokal !Address !Rehiyon !Pinagkuhanan |- |Lokal ng Makati City |Brgy. Rizal, Makati City |National Capital Region |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Pasay |Roxas Boulevard, Pasay City |National Capital Region |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Talanay |Talanay, Batasan Hills, Quezon City |National Capital Region |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Baguio City |Loakan Rd, Baguio, Benguet |Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera (CAR) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Bataan |Bataan, San Juan, Batangas |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Sampaloc |Pinacpinacan Road, Sampaloc, San Rafael, Bulacan |Rehiyon 3 (Gitnang Luzon) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng San Vicente |San Vicente, Sta. Maria, Bulacan |Rehiyon 3 (Gitnang Luzon) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Tungkong Mangga |Tungkong Mangga, San Jose Del Monte, Bulacan |Rehiyon 3 (Gitnang Luzon) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Cabanatuan |Cabanatuan, Nueva |Rehiyon 3 (Gitnang Luzon) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Tarlac |Tarlac |Rehiyon 3 (Gitnang Luzon) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Rajal Centro |Rajal Centro, Sta. Rosa, Nueva Ecija |Rehiyon 3 (Gitnang Luzon) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng San Mariano |San Mariano, Sta. Rosa, Nueva Ecija |Rehiyon 3 (Gitnang Luzon) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Subic |Subic, Zambales |Rehiyon 3 (Gitnang Luzon) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Buhaynasapa |Brgy. Buhaynasapa, San Juan, Batangas |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Sampiro |Sitio Iglesia, Brgy. Sampiro, San Juan, Batangas |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Tinggalaba |Tinggalaba, Batangas City, Batangas |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Calamba |Calamba, Laguna |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Nasugbu |Brgy. Looc, Nasugbu, Batangas |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Sta. Teresita |Sta. Teresita, Sto. Tomas, Batangas |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Sabang |Sabang, Tuy, Batangas |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Bayudbod |Bayudbod, Batangas |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Tejero |Tejero, Balayan, Batangas |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng San Isidro |San Isidro, Rosario, Batangas |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Kaylangis |Kaylangis, Maragondon, Cavite |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Guyong-Guyong |Guyong-Guyong, Gen. Emilio Aguinaldo (dating Bailen), Cavite |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Bailen |Gen. Emilio Aguinaldo (dating Bailen), Cavite |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Tapia |Tapia, Generial Trias, Cavite |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Mulanay |Mulanay, Quezon Province |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng San Narciso |San Narciso, Quezon Province |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |- |Lokal ng Lumbang |Lumbang, Batangas |Rehiyon 4A (CALABARZON) |[https://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171203011712/http://www.idbcjangbuhay.com/places-of-worship/ |date=2017-12-03 }} |} == Mga Programa == === Taunang Pasasalamat === Taun-taon, ipinagdiriwang ng simbahan ang kanilang Taunang Pasasalamat tuwing unang araw ng Enero na tumatagal hanggang sa sumunod na araw. Sa oras ng pasalamatan, ang bawat miyembro ng simbahan ay pupunta sa isang nakaatas na Distritong Pang-ebanghelyo (Ingles: Evangelical District) na kanilang napili at magkakaroon ng mga gawaing pangungunahan ng simbahan tulad ng pagkanta ng mga awit ng simbahan at maramihang pananalangin. === Pagtitipong Kabataan === Isang programa ang binuo ng mga kaanib ng simbahan para sa mga kabataan na tinatawag na Pagtitipong Kabataan (Ingles: Youth Gathering) na naglalayong tipunin ang mga kabataan na miyembro ng simbahan upang lumahok sa mga gawain na isinaayos ng mga kaanib nito at ito ay kadalasang tumatagal nang isa hanggang dalawang araw batay sa mga napagkasunduan ng mga kalihim at opisyales nito. === Talakayang Pangkabataan === Ang Talakayang Pangkabataan (ingles: Youth Forum) ay programa na tumatalakay sa mga isyu sa panahon ngayon. Tinatalakay rito ang mga isyu na sasagutin naman ng bibliya. == Tungkulin == Ang bawat miyembro o kasapi ng Iglesia ng Dios na Buhay kay Cristo Jesus ay kailangang: # Sumunod at mahalin ang Panginoon ng buong puso, ng buong kaluluwa, at ng buong isip; # Malaman at kilalanin ang mga matatanda/sugo/ministro ng simbahan; # Tulungan ang mga sugo/ministro para sa kaayusan ng banal na pagkakaisa; # Ibahagi ng bukal sa loob ang gawa ng pagsasalba sa pamamagitan ng pagkakaloob ng pagtulong at abuloy at boluntaryong donasyon.; # Magboluntaryo sa paggawa ng bahay-panambahan. == Kinuhanan == {{reflist}} [[Kategorya:Kristiyanismo sa Pilipinas]] qbixx4sep17t6mi3gjbogh5950f5ell 0 228079 2214575 2133172 2026-07-03T17:24:37Z HyBoxwood 163563 [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]] 2214575 wikitext text/x-wiki {{Infobox Education |country name = Tsina |agency image = 中華人民共和國國徽.svg |agency = [[Ministro ng Edukasyon ng Tsina|Ministro ng Edukasyon]] |leader titles = Ministro ng Edukasyon |leader names = [[Chen Baosheng]] |budget = $ 565.6 bilyon (PHP 29,918,826,000,000)<ref>http://en.people.cn/n3/2017/0504/c90000-9211086.html</ref> |budget year = 2010&ndash;2011 |primary languages = [[wikang Tsino]] |system type = Nasyonal |literacy year = 2015 <ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ch.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=2014-01-12|archive-date=2016-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20161013030611/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ch.html|url-status=dead}}</ref> |literacy total = 96.7 % |literacy men = 98.2 % |literacy women = 94.5 % |enroll primary = 121 milyon <ref name=1st>{{Cite web |url=http://www.ibe.unesco.org/Countries/WDE/2006/index.html |title=UNESCO IBE - World Data on Education, 6th edition |access-date=2014-01-12 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175233/http://www.ibe.unesco.org/Countries/WDE/2006/index.html |url-status=dead }}</ref> |enroll secondary = 78.4 milyon, including junior and senior secondary students.<ref name=1st/> |enroll post-secondary = 11.6 milyon<ref name=1st/> }} Ang '''Edukasyon sa Tsina''' ay isang sistema ng pampublikong edukasyon na pinapatakbo ng gobyerno ng Tsina sa pamamagitan ng Kagawaran ng Edukasyon. Ang lahat ng mamamayang Tsino ay dapat mag-aral sa paaaralan ng hindi bababa sa siyam na taon. Ang pamahalaan ng Tsina ay nagkakaloob ng edukasyong primarya para sa anim hanggang siyam na taon simula anim na taong gulang o pitong taong gulang na sinundan ng anim na taon ng edukasyong sekundaryo para sa edad na 12 hanggang 18. Ang ilang mga probinsiyang Tsino ay may limang taon ng eskwelang primarya ngunit apat na taon para sa eskwelang panggitna. May tatlong taon para sa eskwelang panggitna o middle school at tatlong taon para sa hayskul. Noong 1985, binuwag ng gobyerno ng Tsina ang pinopondohan ng buwis na edukasyong mas mataas o pangunibesidad na nagtatakda sa mga aplikante para sa unibersidad na makipagtunggali para sa mga scholarship batay sa kanilang kakayahang akademiko. Noong 2003, sinuportahan ng gobyerno ng Tsina ang 1,552 institusyon ng mga kolehiyo at unibersidad at kanilang 725,000 propesor at 11 milyong estudyante. May higit sa 100 mga [[National Key Universities]] kabilang ang [[Peking University]] at [[Tsinghua University]]. Ang paggasta ng gobyerno ng Tsina sa edukasyon ay lumago ng 20% simula 1999 at umabot ngayon ng higit sa $100 bilyon. Ang mga 1.5 estudyante ng siyensiya at inhenyeriya ay nagtapos sa mga unibersiad ng Tsina noong 2006. Ang Tsina ay naglimbag ng mga 184,080 akademikong papel noong 2008. Noong 2013, ang mga estudyante ng Shanghai, Tsina ay nangunguna sa pandaigdigang Program for International Student Assessment sa matematika, siyensiya at pagbasa.<ref>http://www.npr.org/blogs/thetwo-way/2013/12/03/248329823/u-s-high-school-students-slide-in-math-reading-science</ref> ==Mga yugto ng edukasyon sa Tsina== {| class="wikitable" style=" font-size:85%; margin-left:15px; width:40%;" |- style="background:#efefef;" |+ Mga yugto ng edukasyon sa Tsina ! Tipikal na edad !! Edukasyon !! mga lebel !!Kompulsoryo |- | 18-22 || Unibersidad o Kolehiyo || Iba iba || Hindi |- | 15-17 || Senior high school (middle school)<br/>or<br/>Vocational school || Baytang 10-12 ||Hindi |- style="background:#ffc;" || 12-14 || style="background:#ffc;"| Junior middle school || style="background:#ffc;"| Baytang 7-9 || style="background:#ffc;"| Oo |- style="background:#ffc;" || 6-11 || style="background:#ffc;"| Primary school || style="background:#ffc;"| Baytang 1-6 || style="background:#ffc;"| Oo |} ==Mas mataas na edukasyon== Ang partikular na pansin ay ibinigay sa pagpapabuti ng mga sistema sa mga kamakailang reporma ng gobyerno ng Tsina sa edukayson. Maraming mga multibersidad at kolehiyang espesyalista ay itinatag. Kanilang pinalakas ang ilang hindi kumpletong subject at nagtatag ng mga bagong espesyalidad halimbawa sa automation, nuclear power, energy resources, oceanography, nuclear physics, computer science, polymer chemistry, polymer physics, radiochemistry, physical chemistry at biophysics. Ang isang proyekto sa paglikha ng 100 unibersidad na world class ay sinimulan noong 1993 na nagsama ng 708 paaralan ng mas mataas na pagkatuto sa 302 unibersidad sa Tsina. Ang pagsasamang ito ay lumikha ng reporma sa pangangasiwa ng edukasyon, pagpapataas ng alokasyon sa mga mapagkukunan at karagdagang pagpapabuti sa kalidad ng pagtuturo at mga pamantayan nito. ==Literasiya at reporma sa wikang Tsino== Ang patuloy na kampanya ng gobyerno na alisin ang [[iliterasiya]] (hindi marunong bumasa o sumulat) ay bahagi ng edukasyon sa Tsina. Ayon sa estadistika noong 1985, ang mga 230 milyong katao sa kabuuang 1.1 bilyon ay mga hindi marunong bumasa o sumulat. Ang kahirapan na maging bihasa sa isinusulat na wikang Tsino ay gumawa sa pagpapataas ng literasiya na mahirap. Ang reporma sa wika ay nilayon na gawing mas madaling sumulat at matutujan ang pamantayang wikang Tsino na magpapataas ng literasiya at magdudulot ng pagkakaisa sa wika ng mga Tsino at magsisilbing pundasyon para sa mas simpleng isinulat na wikang Tsino. Noong 1951, ang partidong Tsino ay nagisyu ng direktiba na naglunsad ng tatlong bahaging plano para sa reporma sa wika. Ang adhikain nito ay itatag ang pangkalahatang pagkaunawa ng isang ginawang pamantayang karaniwang wikang Tsino, pasimplehin ang isinulat na mga karakter at ipakilala ang mga anyong romanisado batay sa alpabetong Latin. Noong 1956, ang [[Putonghua]] (modernong pamantayang wikang Tsino ay ipinakilala bilang wika ng instruksiyon sa mga paaralan at sa mga pagsasahimpapawid na pambansang media. Noong 1976, ang putonghua ay ginagamit na sa buong Tsina partikular sa gobyerno at sa partido gayundin sa edukasyon. Noong 1987, patuloy na itinataguyod ng gobyerno ng Tsina na gawing pangkalahatan ang putonghua bagaman patuloy pa ring sinasalita ang mga [[diyalekto]] sa mga iba't ibang rehiyon. Ang isang reporma sa wikang Tsino ay nagatas ng pagpapasimple ng mga ideograph dahil ang mas kaunting mga pagguhit ay mas madaling matutunan. Noong 1964, inilabas ng Komite para sa pagrereporma ng isinulat na wikang Tsino ang opisyal na talaan ng 2,238 pinasimpleng karakter. Ang anumang ideya na palitan ang mga skriptong ideograpiko ng karakter na romanisado ay iniwan ng pamahalaan at mga pinuno ng edukasyon. Ang ikatlong pagbabago ang paggamit ng romanisasyon ng pinyin ng mas malawak. Ang pinyin ay hinikayat upang makatulong sa pagpapalaganap ng putong hua sa mga rehiyon na ang ibang diyalekto ay sinasalita. Gayunpaman, noong mga gitnang 1980, ang paggamit ng pinyin ay hindi kasing lawak sa paggamit ng putonghua. ==Sanggunian== {{reflist}} {{Education in Asia}} [[Kategorya:Edukasyon sa Tsina|Tsina]] 1xurtdxxmkcntusw1t73q11op7pls7s 0 241064 2214565 2205131 2026-07-03T14:37:41Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2214565 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Linkse | image = Lynx.jpg | image_width = | image_caption = | taxon = Lynx | authority = [[Robert Kerr|Kerr]]. [[1792]]. | type_species = '''''[[Lynx lynx|Felis lynx]]''''' | type_species_authority = [[Carolus Linneo|Linnaeus]]. [[1758]]. | subdivision_ranks = Species | subdivision = ''[[Lynx lynx]]''<br>''[[Lynx canadensis]]''<br>''[[Lynx pardinus]]''<br>''[[Lynx rufus]]'' | range_map = Lynx_range.png | synonyms = * ''Cervaria'' <small>Gray, 1867</small> * ''Eucervaria'' <small>Palmer, 1903</small> * ''Lynceus'' <small>Gray, 1821</small> * ''Lynchus'' <small>Jardine, 1834</small> * ''Lyncus'' <small>Gray, 1825</small> * ''Pardina'' <small>Kaup, 1829 }} '''''Lynx''''' ay isang [[genus]] ng mga mahilig sa kame [[mamalya]] ng [[Felidae]] pamilia karaniwang kilala bilang musang. Apat na species characterized ng kanilang Katamtamang sukat, strong binti, mahabang tainga, maikling buntot at may batik-batik katawan pa o mas mababa na kilala. Mabuhay eksklusibo ang lahat ng uri ng hayop sa [[Northern Hemisphere]], sa [[Eurasia]] at [[Hilagang Amerika]] (kung saan tila nagmula). Ang tawag [[African Lynx]] (''Caracal caracal''), na nakatira sa [[Africa]] at marami ng Central at West Asia, ay tunay na isang pusa masinsin kaugnayan ng pagsunod sa ilang mga panlabas na pagkakatulad sa mga kinatawan ng genus ''Lynx'' resulta ng ebolusyon tagpo, tulad ng kanyang buntot iba short (kaunti pa kaysa sa isang hindi makasagot), at ang kanyang mga malalaking mga tainga, nakoronahan sa pamamagitan ng pang tufts ng itim na buhok sa dulo na ginagamit upang dagdagan ang naka big audisyon. May ilang mga katangian tufts ng mahabang buhok sa pisngi din. == Mga species == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item (concat("''[[", ?taxonname, "]]''") as ?taxonLink) (concat("[http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=", ?msw, " Mammal Species of the World]") as ?mswLink) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q16521 ; wdt:P105 wd:Q7432 ; wdt:P171* wd:Q677014 ; wdt:P225 ?taxonname . optional { ?item wdt:P959 ?msw . } } |columns=P18:Larawan,?taxonLink:Species,P1843:Ibang tawag,?mswLink:MSW |section= |min_section=3 |sort=P225 |links=text |thumb=128 |autolist=fallback }} {| class='wikitable sortable' ! Larawan ! Species ! Ibang tawag ! MSW |- | [[Talaksan:Canada lynx by Michael Zahra.jpg|center|128px]] | ''[[Lynx canadensis]]'' | en:Canada lynx<br/>es:Lince canadiense<br/>fr:Lynx du Canada<br/>ca:Linx canadenc<br/>de:Kanadischer Luchs<br/>ar:وشق كندي<br/>en:Canadian lynx<br/>hr:Kanadski ris<br/>ja:カナダオオヤマネコ<br/>pl:ryś kanadyjski<br/>pt:Lince-canadense<br/>ru:Канадская рысь<br/>th:ลิงซ์แคนาดา<br/>tr:Kanada vaşağı<br/>es:Lince del Canadá<br/>en:American lynx<br/>ro:Râs canadian<br/>ast:llobu cerval canadianu | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000152 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Lynx lynx poing.jpg|center|128px]] | ''[[Lynx lynx]]'' | en:Eurasian lynx<br/>es:Lince<br/>es:Lince Boreal<br/>fr:Lynx<br/>fr:Lynx Boréal<br/>de:Eurasischer Luchsbers<br/>pl:ryś euroazjatycki<br/>cs:rys ostrovid<br/>fi:ilves<br/>ro:Râs eurasiatic<br/>zh:猞猁<br/>ro:Râs euroasiatic<br/>nb:gaupe<br/>ast:llobu cerval<br/>ru:Обыкновенная рысь<br/>sl:evrazijski ris<br/>sl:navadni ris<br/>sl:ris | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000156 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 07.jpg|center|128px]] | ''[[Lynx pardinus]]'' | en:Iberian lynx | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000162 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Bobcat at Columbus Zoo Boo.jpg|center|128px]] | ''[[Lynx rufus]]'' | en:bobcat<br/>ar:الوشق الكُمَيْت<br/>av:багӏараб цӏиркъ<br/>az:kürən vaşaq<br/>be-tarask:рудая рысь<br/>be:рудая рысь<br/>bg:червен рис<br/>br:liñs rous<br/>ca:Linx roig<br/>ca:Linx vermell<br/>chy:mohkave<br/>cs:rys červený<br/>da:rødlos<br/>de:Rotluchs<br/>dsb:cerwjeny rys<br/>es:Gato montés de Norteamérica<br/>es:Lince rojo<br/>et:punailves<br/>fa:گربه دم‌کوتاه<br/>fi:punailves<br/>fr:Bobcat<br/>fr:Chat sauvage (canadian french)<br/>fr:Lynx bai<br/>fr:Lynx roux<br/>he:שונר מצוי<br/>hr:crveni ris<br/>hsb:čerwjeny rys<br/>hu:vörös hiúz<br/>io:bruna linco<br/>it:Lince rossa<br/>ja:ボブキャット<br/>ko:붉은스라소니<br/>lbe:ятӏулсса цӏиникь<br/>lt:rudoji lūšis<br/>lv:rūsganais lūsis<br/>mhr:йошкар шурмаҥше<br/>nah:ocomiztli<br/>nl:rode lynx<br/>nb:rødgaupe<br/>nv:Náshdóí łibáhígíí<br/>pl:ryś rudy<br/>pnb:باب بلا<br/>pt:Lince-pardo<br/>pt:Lince-vermelho<br/>qu:puka linsi<br/>ru:Рыжая рысь<br/>sk:rys červený<br/>sq:rrëqebulli<br/>sv:Rödlo<br/>tr:Doru vaşak<br/>udm:кельыт балян<br/>uk:Руда русь<br/>vi:linh miêu mỹ<br/>zh:短尾貓<br/>es:Gato Montés<br/>es:Lince<br/>es:Lince Rojo<br/>fr:Chat sauvage<br/>en:bay lynx<br/>ro:Râs roșu<br/>ast:llobu cerval bermeyu<br/>sl:rdeči ris<br/>ar:البَبْكت<br/>ar:البُبْكَاةُ | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14000163 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Lynx sp.]]'' | | |- | [[Talaksan:Lynx spelaea Cueva de los Moros.JPG|center|128px]] | ''[[Lynx spelaea]]'' | | |} {{Wikidata list end}} {{usbong|Mamalya}} [[kategorya:Felidae]] 9ncymx973k0ii7jvrlmvrkwnl8nfnhj 0 244367 2214576 1877075 2026-07-03T17:29:07Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2214576 wikitext text/x-wiki {{Chinese name|Lee}} {{Infobox person | name = Vince Lee | image = | alt = | caption = | birth_name = Li Guoming (李國銘) | birth_date = {{Birth date|1985|10|22}} | birth_place = [[Zhudong, Hsinchu|Zhudong]], [[Hsinchu]], [[Taiwan]] | death_date = {{Death date and age|2010|10|17|1985|10|22}} | death_place = [[Zhudong, Hsinchu|Zhudong]], [[Hsinchu]], [[Taiwan]] | nationality = Taiwanes | other_names = | occupation = modelo | years_active = 2006 | known_for = | notable_works = }} Si '''Vince Lee''' (ipinanganak Oktubre 22, 1985 sa [[Hsinchu]]) ay isang modelo sa [[Taiwan]] sa ilalim ng [[EeLin]], isang ahensyang pangmodelo. Noong ika-17 ng Oktubre 2010, 5 araw bago ang kaniyang ika-25 kaarawan, siya ay pumanaw sa karamdamang [[Liver cancer|kanser sa atay]]. ==Kawing Panlabas== * [http://mode.chinayes.com/people/yuopxa1wjwi 李國銘摩登誌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101029015001/http://mode.chinayes.com/people/yuopxa1wjwi |date=2010-10-29 }} * [http://www.wretch.cc/blog/liliwei0416/24302578 李立崴無名] * [http://vincememorial.blogspot.com/ 世新大學口語傳播學系李國銘紀念網站] * [http://www.wretch.cc/blog/vnz741022 李國銘無名] * [http://www.youtube.com/watch?v=9Qbzk5sHJRg&feature=player_embedded#! 國銘打工麻辣火鍋店的報導(有介紹到國銘)] * [http://www.facebook.com/profile.phpid=100001840553118&sk=friends&v=friends#!/profile.php?id=1035243711 Vince Lee] sa [[Facebook]] *[http://history.n.yam.com/ebcnews/entertain/201010/20101028056164.html 帥氣男模李國銘肝癌逝 年僅24歲] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305034557/http://history.n.yam.com/ebcnews/entertain/201010/20101028056164.html |date=2016-03-05 }} {{Usbong}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1985]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Taiwan]] 5oba27uh4iys6lbuovmghq52gi4avlb 0 245808 2214574 2212423 2026-07-03T17:24:12Z HyBoxwood 163563 [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]] 2214574 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature |name = Pambansang Kongresong Bayan |native_name = {{noitalic|{{nobold|{{lang|Zh-cn|全国人民代表大会}}}}}} |transcription_name = <small>''Quánguó Rénmín Dàibiǎo Dàhuì''</small> |legislature = [[Ika-12 Pambansang Kongreso ng Bayan]] |coa_pic = 中華人民共和國國徽.svg |coa_res = 130px |house_type = Unikameral |leader1_type = [[Tagapangulo ng Palagiang Komite ng Pambansang Kongreso ng Bayan|Tagapangulo]] |leader1 = [[Zhang Dejiang]] |leader2_type = Unang [[Pangalawang Tagapangulo ng Pambansang Kongreso ng Bayan|Pangalawang Tagapangulo]] |leader2 = [[Li Jianguo]] |leader3_type = [[Kalihim-Panlahat ng Pambansang Kongreso ng Bayan|Kalihim-Panlahat]] |leader3 = [[Wang Chen (politiko)|Wang Chen]] |election1 = 14 Marso 2013 |party1 = [[Partido Komunista ng Tsina|CPC]] |members = 2,987 |last_election1 = 5–17 Marso 2013<br />[[Pambansang Kongreso ng Bayan, 2013|Unang Sesyong Plenaryo]] |structure1 = 12th National People's Congress (NPC).svg |structure1_res = 250px |political_groups1 = * {{Color box|#D40000|border=darkgray}} [[Partido Komunista ng Tsina|CPC]] (2157) * {{Color box|#F95A61|border=darkgray}} [[Prenteng Nagkakaisa (Republikang Bayan ng Tsina)|Prenteng Nagkakaisa]] (830) |committees1 = |session_room = GreatHall auditorium.jpg |session_res = 250px |meeting_place = [[Dakilang Bulawagan ng Bayan]], [[Beijing]] |website = [http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/index.htm npc.gov.cn/englishnpc/] |footnotes = }} Ang '''Pambansang Kongresong Bayan'''<ref>{{cite web| url = http://filipino.cri.cn/chinaabc/chapter2/chapter20201.htm| title = Pambansang Kongresong Bayan| accessdate = 20 Hulyo 2017| publisher = Radyo Internasyonal ng Tsina| archive-date = 18 Hunyo 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130618000836/http://filipino.cri.cn/chinaabc/chapter2/chapter20201.htm| url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618000836/http://filipino.cri.cn/chinaabc/chapter2/chapter20201.htm |date=18 Hunyo 2013 }}</ref> ({{lang-en|National People's Congress}}, dinadaglat na '''NPC''') ay ang pambansang [[tagapagbatas]] ng [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]]. Ito ang pinakamalaking [[parlamento|katawang parlamentaryo]] sa buong mundo, na binubuo ng 2,987 miyembro.<ref>{{cite web |last = International Parliamentary Union |title = IPU PARLINE Database: General Information |accessdate = 2013-06-09 |url = http://www.ipu.org/parline-e/mod-general.asp }}</ref> Sang-ayon sa kasalukuyang Saligang Batas ng Tsina, nakabalangkas ang NPC bilang isang [[unikameralismo|unikameral]] na tagapagbatas, na may kapangyarihang mambatas, pangasiwaan ang pagtakbo ng pamahalaan, at manghalal ng pangunahing pinuno ng estado. Kasama ang Pambansang Komite ng [[Konsultatibong Komperensiyang Pampolitika ng Bayang Tsino|Konsultatibong Komperensiyang Pampolitika ng Bayan]] (CPPCC), isang katawang konsultatibo kung saan kinakatawan ng mga kinatawan nito ang sari-saring mga grupong panlipunan, isa ang NPC sa pangunahing katawang deliberatibo ng Tsina. Karaniwang tinatawag ang dalawang asamblea bilang [[Lianghui]] (Dalawang Asamblea) kapag ito'y pinagsama.<ref>{{cite web|title=State Structure of the People's Republic of China|url=http://www.npc.gov.cn/englishnpc/stateStructure/node_3826.htm|website=中国人大网|publisher=The National People's Congress of the People's Republic of China|accessdate=2016-09-29|archive-date=2016-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20161025175802/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/stateStructure/node_3826.htm|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025175802/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/stateStructure/node_3826.htm |date=2016-10-25 }}</ref> Hinahalal ang NPC bawa't limang taon. Ginaganap nito ang mga taunang sesyon sa bawa't tagsibol, na karaniwang tumatagal ng 10 hanggang 14 araw, sa [[Dakilang Bulawagan ng Bayan]] sa bahaging silanganan ng [[Liwasang Tiananmen]] sa [[Beijing]]. Karaniwang tinitiyempuhan ang mga pagtitipon ng NPC upang sumabay ito sa mga pagtitipon ng CPPCC, at nagbibigay ang dalawang pagtitipon na ito ng pagkakataon para sa mga pinuno at opisyal ng estado na repasuhin ang mga dating patakaran at magpahayag sa taumbayan ng mga bagong plano para sa hinaharap. Ginanap ang ikaapat na sesyon ng ika-12 NPC mula 5 hanggang 16 Marso 2016.<ref>{{Cite web| title = The National People's Congress of the People's Republic of China| accessdate = 2016-11-08| url = http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/Events/node_2762_3.htm| archive-date = 2017-02-02| archive-url = https://web.archive.org/web/20170202001035/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/Events/node_2762_3.htm| url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202001035/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/Events/node_2762_3.htm |date=2017-02-02 }}</ref> Maaaring paniwalaan na nagsisilbing nakatataas na katawan ng kapangyarihan ng estado sa Tsina ang NPC, at ginawaran ito ng bawa't isa sa apat na saligang batas ng Tsina ng napakalakas na kapangyarihan upang mambatas. Sapul ng dekada 1990, nagsilbing porum ang NPC sa pagpapamagitan ng mga kaibahan sa pagitan ng iba't-ibang bahagi ng Partido, pamahalaan at lipunan. Gayunpaman, itinuturing pa rin ito bilang isang sunud-sunuran (''rubber stamp'') para sa mga desisting ipinasya ng mga katawang tagapagpaganap ng estado at ng [[Partido Komunista ng Tsina]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/in_depth/china_politics/government/html/7.stm "How China is Ruled: National People's Congress], BBC, Country Profile: China</ref> Isa sa mga kasapi nito, si Hu Xiaoyan, ay nagsalita sa BBC noong 2009 tungkol sa kaniyang kawalan ng kapangyarihan na makatulong sa mga kababayang kaniyang kinatatawanan. Sinabi niya umano na "bilang isang kinatawang parlamentaryo, wala akong tunay na kapangyarihan".<ref>Bristow, Michael, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7922720.stm "Chinese delegate has 'no power'"], BBC News, Beijing, Wednesday, 4 March 2009</ref> Noong 2014, nangako ang naturang kinatawan na siya'y "sasanib nang walang alinlanganan sa pamunuan ng Partido Komunista ng Tsina".<ref>{{cite news|last1=Ting|first1=Shi|title=China's National People's Congress: What You Need to Know|accessdate=2016-09-28|publisher=Bloomberg|date=2016-03-03}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== ; Ingles * [http://www.china.org.cn/china/NPC_CPPCC_2016/node_7234650.htm Buong reportahe ng mga sesyon ng NPC at CPPCC para sa 2016] - [http://www.china.org.cn/index.htm China.org.cn] * [http://www.china.org.cn/china/NPC_CPPCC_2014/node_7200270.htm Buong reportahe ng mga sesyon ng NPC at CPPCC para sa 2014] - [http://www.china.org.cn/index.htm China.org.cn] * [http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/ Opisyal na website ng NPC sa Ingles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224121521/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/ |date=2009-02-24 }} * [http://www.nytimes.com/2009/03/09/world/asia/09jails.html NY Times article on the detainment of would-be petitioners to the NPC] * [http://www.chinafulblog.com/blog/2012/3/6/chinese-government-101-chinas-national-peoples-congress-and.html Impormasyon tungkol sa NPC at sa Palagiang Komite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729193916/http://www.chinafulblog.com/blog/2012/3/6/chinese-government-101-chinas-national-peoples-congress-and.html |date=2013-07-29 }} * [http://www.bjrd.gov.cn/en/ Opisyal na website sa Ingles ng Palagiang Komite ng Kongresong Panlungsod ng Bayan ng Beijing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725145807/http://www.bjrd.gov.cn/en/ |date=2020-07-25 }} (Standing Committee of the Beijing Municipal People's Congress) ; Tsino * [http://www.npc.gov.cn/ Opisyal na website ng NPC] * [http://npc.people.com.cn/GB/index.html Balita ukol sa NPC] mula sa [[People's Daily Online]] * [http://www.gov.cn/test/2010-07/20/content_18181.htm Policies regarding the National People's Congress of the People's Republic of China]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161204082644/http://www.gov.cn/test/2010-07/20/content_18181.htm |date=2016-12-04 }} * [http://www.bjrd.gov.cn/ Opisyal na website ng Palagiang Komite ng Kongresong Panlungsod ng Bayan ng Beijing] {{Asia topic|Parlamento ng}} [[Kategorya:Pamahalaan ng Tsina]] 4tptpxomwlp2okkvw5bj1wf4yxbb200 0 275667 2214570 2180127 2026-07-03T15:48:55Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2214570 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Mustelidae | image = WEASEL.JPG | image_caption = [[Long-tailed weasel]] | fossil_range = | taxon = Mustelidae | authority = [[Johann Fischer von Waldheim|G. Fischer de Waldheim]], 1817 | type_genus = ''[[Mustela]]'' | type_genus_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | subdivision_ranks = [[Pamilya (biyolohiya)|Subfamilies]] | subdivision = [[Lutrinae]] (otters)<br /> [[Melinae]] (European badgers)<br /> [[Mellivorinae]] (honey badgers)<br /> [[Taxidiinae]] (American badgers)<br /> [[Mustelinae]] (weasels, tayra, wolverines, martens, polecats)<br /> }} Ang '''Mustelidae''' (mula sa [[Latin]] ''mustela'', weasel) ay isang pamilya ng mga carnivorous mammals, kabilang ang weasels, badgers, oters, martens, mink, at wolverines, bukod sa iba pa. Ang mga mustelids ay magkakaiba at ang pinakamalaking pamilya sa [[Carnivora]]. Ang panloob na pag-uuri ay pinagtatalunan pa rin, na may mga karibal na panukala na naglalaman ng dalawa at walong subfamily. Ang isang pag-aaral, na inilathala noong 2008, ay tumutukoy sa pangalawang pamilyang Mustelinae, at nagpapahiwatig na ang Mustelidae ay binubuo ng apat na pangunahing mga klado at tatlong mas maliit na mga lineage. == Mga genus == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item (concat("''[[", ?taxonname, "]]''") as ?taxonLink) (concat("[http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=", ?msw, " Mammal Species of the World]") as ?mswLink) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q16521 ; wdt:P105 wd:Q34740 ; wdt:P171* wd:Q25437 ; wdt:P225 ?taxonname . optional { ?item wdt:P959 ?msw . } } |columns=P18:Larawan,?taxonLink:Genus,P1843:Ibang tawag,?mswLink:MSW |section= |min_section=3 |sort=P225 |links=text |thumb=128 |autolist=fallback }} {| class='wikitable sortable' ! Larawan ! Genus ! Ibang tawag ! MSW |- | | ''[[Amblonyx]]'' | | |- | | ''[[Anahyster]]'' | | |- | [[Talaksan:Zagreb Zoo small-clawed otter 01.jpg|center|128px]] | ''[[Aonyx]]'' | da:Fingerodder<br/>en:Small-clawed otter<br/>hr:Beznokte vidre<br/>th:นากไร้เล็บ<br/>th:นากเล็ก<br/>tr:Parmaklı samur<br/>zh:小爪水獺屬 | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001077 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Arctomeles]]'' | | |- | [[Talaksan:Arctonyx collaris - Sterndale.jpg|center|128px]] | ''[[Arctonyx]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001135 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Eira barbara.jpg|center|128px]] | ''[[Eira]]'' | de:Tayra<br/>en:Tayra<br/>es:Irará<br/>nl:Tayra<br/>pt:Irara | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001143 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Sea otter cropped.jpg|center|128px]] | ''[[Enhydra]]'' | zh:沼菊属 | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001089 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Enhydrictis galictoides.JPG|center|128px]] | ''[[Enhydrictis]]'' | | |- | | ''[[Ferinestrix]]'' | | |- | [[Talaksan:Galictis.jpg|center|128px]] | ''[[Galictis]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001154 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Grison]]'' | | |- | | ''[[Grisonella]]'' | | |- | [[Talaksan:Gulo gulo 03.jpg|center|128px]] | ''[[Gulo]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001165 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Gymnopus]]'' | | |- | | ''[[Helictis]]'' | | |- | | ''[[Howellictis]]'' | | |- | [[Talaksan:Spotted-necked otter 1.jpg|center|128px]] | ''[[Hydrictis]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001094 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Striped polecat.jpg|center|128px]] | ''[[Ictonyx]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001173 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Isolalutra]]'' | | |- | [[Talaksan:LutraCanadensis fullres.jpg|center|128px]] | ''[[Lontra]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001096 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Fischotter Lutra lutra1.jpg|center|128px]] | ''[[Lutra]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001111 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Lutragale]]'' | | |- | [[Talaksan:Mink.jpg|center|128px]] | ''[[Lutreola]]'' | | |- | | ''[[Lutronectes]]'' | | |- | [[Talaksan:Martes martes crop.jpg|center|128px]] | ''[[Martes]]'' | fr:Martres<br/>fr:Martes | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001203 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Meles (Genus).jpg|center|128px]] | ''[[Meles]]'' | de:Europäische Dachse<br/>en:European Badgers<br/>fr:Blaireau européen<br/>lt:Barsukas<br/>lv:Eirāzijas āpši<br/>pt:Texugo-europeu | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001275 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Melivora]]'' | | |- | [[Talaksan:Burmese ferret badger.png|center|128px]] | ''[[Melogale]]'' | en:Ferret-badger<br/>th:หมาหริ่ง<br/>th:หมาหรึ่ง<br/>tr:Güneş porsukları<br/>sl:sončni jazbec | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001306 Mammal Species of the World] |- | [[Talaksan:Mustela species mosaic.jpg|center|128px]] | ''[[Mustela]]'' | sl:podlasica | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001325 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Mydeus]]'' | | |- | [[Talaksan:I Am Weasel (15483000477).jpg|center|128px]] | ''[[Neogale]]'' | | |- | [[Talaksan:American mink geograph.co.uk 2083077.jpg|center|128px]] | ''[[Neovison]]'' | | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001482 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Oaxacagale]]'' | | |- | | ''[[Paraonyx]]'' | | |- | [[Talaksan:Fishers (14584727897).jpg|center|128px]] | ''[[Pekania]]'' | | |- | | ''[[Poecilictis]]'' | | |- | [[Talaksan:Whitenapedweasellg2.jpg|center|128px]] | ''[[Poecilogale]]'' | af:Slangmuishond<br/>en:African Striped Weasel<br/>zh:白頸鼬<br/>zu:Nyengelezi | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001500 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Putorius]]'' | | |- | | ''[[Taxus]]'' | | |- | | ''[[Trichomanis]]'' | | |- | | ''[[Trocharion]]'' | | |- | | ''[[Ursitapus]]'' | | |- | [[Talaksan:Marbled polecat.jpg|center|128px]] | ''[[Vormela]]'' | de:Tigeriltis<br/>en:Marbled Polecat<br/>nl:Gevlekte Bunzing | [http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?s=y&id=14001514 Mammal Species of the World] |- | | ''[[Zorilla]]'' | | |} {{Wikidata list end}} [[kategorya:Mustelidae|*]] 7cbibrvcvlpzpmoztk73pc3tae3cydd 0 277313 2214578 1931164 2026-07-03T17:41:59Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2214578 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Vocabulario de la Lengua Bicol.jpg|alt=Vocabulario de la Lengua Bicol|thumb|Vocabulario de la Lengua Bicol]] [[Talaksan:Lisboa's_1754.jpg|right|thumb|355x355px|Vocabulario de la Lengua Bicol, 1754<ref>Sinapi sa Biblioteca Nacional de Espana</ref>]]Ang '''''Vocabulario de la Lengua Bicol'' '''(Tagalog: Talasalitaang Wikang Bikol) ay talasalitaan ng mga [[Salita|salitang]] [[Mga wikang Bikol|Bikolano]]. Tinipon ang mga ito ni Marcos de Lisboa nang siya ay nakatalaga sa [[Bicol|Bikol]]. == Patnugot == Si Lisboa ay nanatili sa Bikol mula 1602 hanggang 1616 sa [[Oas, Albay|Oas]], [[Polangui, Albay|Polangui]] at sa [[Naga, Camarines Sur|Nueva Caceres]]. Sa 14 na taon ng pananatili niya sa [[Bicol|rehiyon]], nakatalaga siya sa Naga sa siyam na taon. Ang dalawang taon sa panahon niya ay naupo siya bilang isang ''vicario provincial'' sa ''Apostolica Provincia de San Gregorio''. == Talasalitaan == Kilala ang ilan sa mga salitang Bikol sa kanilang pagiging tiyak.<ref>https://www.europeana.eu/portal/en/record/9200110/BibliographicResource_1000126571618.html</ref> {| class="wikitable" |+Mga Salita !Bikol !Tagalog |- |''matongod'' |bibili ng paroy o bigas |- |''matangway'' |bibili ng alak, lana, suka, atbp. |- |''mabahay'' |bibili ng gubing |- |''malagdo'' |lahat ay bibilhin |- |''manamal'' |bibili ng isda |- |''masalew'' |bibili ng alalay, aso, bahay o sasakyan pandagat |- |''masambot'' |bibili ngunit may utang |- |''matingi'' |bibili sa menudo |- |''magatang'' |bibili ng lupang sakahan |- |''masahol'' |bibili ng bangka |} Ilan pa sa mga natatanging salita ay nakatala patungkol sa ginto. {| class="wikitable" |+Mga Salita Tungkol sa Ginto !Bikol !Tagalog |- |''binatac'' |gintong tanikala |- |''dinogso''' |uri ng gintong kuwintas |- |''camague'' |gintong tanikalang sinusuot sa baywang |- |''hinolog'' |gintong hindi puro |- |''patanao'' |gintong hikaw |- |''pinangdan'' |gintong lubid |} == Tingnan din == * ''[[Vocabulario de la lengua tagala]]'' * [[Talasalitaan|Talasalitaan sa wika]] * [[Mga wikang Bikol|Wikang Bikol]] == Sanggunian == {{reflist}} == Karagdagang Pagbasa == * https://www.scribd.com/document/351998451/Maria-Lilia-F-Realubit-Translating-Vocabulario-de-La-Lengua{{Dead link|date=Pebrero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * https://www.researchgate.net/publication/336306156_Vocabulary_Similarity_between_Old_Languages_Bikol_Kapampangan_and_Tagalog * https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/AEZ4803.0001.002/236?rgn=full+text;view=image;q1=pablo+rojo * [https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=philamer;idno=AQA2025 Ang Vocabulario ni Marcos de Lisboa, 1865 na edisyon] * [http://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000014635&page=1 Ang Vocabulario ni Marcos de Lisboa, 1754 na edisyon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200619135506/http://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000014635&page=1 |date=2020-06-19 }} [[Kategorya:Talasalitaan]] [[Kategorya:Bikol]] [[Kategorya:Pilipinas]] [[Kategorya:Wika]] lv3eqtrjbzhmc2kqhqilcmd1zv735ry 15 280863 2214581 2213946 2026-07-03T19:39:23Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2214581 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Alodia Gosiengfiao 2013-07-04 (2) a.jpg|center|128px]] | [[Alodia Gosiengfiao]] | [[modelo]]<br/>[[cosplayer]] | | | | [[:en:Alodia_Gosiengfiao|Alodia Gosiengfiao]] |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[kritiko ng sine]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Lav_Diaz|Lav Diaz]] |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Paul_Mulders|Paul Mulders]] |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | [[:en:Neile_Adams|Neile Adams]] |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | [[:en:%C3%81ngel_Guirado|%C3%81ngel Guirado]] |- | | [[Junrey Balawing]] | | | | | [[:en:Junrey_Balawing|Junrey Balawing]] |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:James_Younghusband|James Younghusband]] |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Chris_Greatwich|Chris Greatwich]] |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>[[apostolic nuncio to Cyprus]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | [[:en:Adolfo_Tito_Yllana|Adolfo Tito Yllana]] |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Donnie_Nietes|Donnie Nietes]] |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | [[:en:Dioscoro_S._Rabor|Dioscoro S. Rabor]] |- | | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Rachel_Grant|Rachel Grant]] |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | [[:en:Andray_Blatche|Andray Blatche]] |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Oscar_Cruz|Oscar Cruz]] |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | [[:en:Angelo_Reyes|Angelo Reyes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Angel_Lagdameo|Angel Lagdameo]] |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | [[:en:Paciano_Aniceto|Paciano Aniceto]] |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Ricardo_Vidal|Ricardo Vidal]] |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Orlando_Quevedo|Orlando Quevedo]] |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Angelito_Lampon|Angelito Lampon]] |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Romulo_Valles|Romulo Valles]] |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[Arsobispo]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Catholic theologian]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Ledesma|Antonio Ledesma]] |- | [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]] | [[Antonio Realubin Tobias]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Tobias|Antonio Tobias]] |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | [[:en:Albert_del_Rosario|Albert del Rosario]] |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | [[:en:Arnel_Pineda|Arnel Pineda]] |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[musiko]] | | | | [[:en:Chad_Hugo|Chad Hugo]] |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | [[:en:Arturo_Bastes|Arturo Bastes]] |- | [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]] | [[Ernie Chan]] | [[comics artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[alagad ng sining biswal]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Ernie_Chan|Ernie Chan]] |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Venus_Raj|Venus Raj]] |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Brian_Yuzna|Brian Yuzna]] |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Leonardo_Legaspi|Leonardo Legaspi]] |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Brillante_Mendoza|Brillante Mendoza]] |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Pancho_Villa_(boxer)|Pancho Villa (boxer)]] |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Broderick_Pabillo|Broderick Pabillo]] |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Simeon_Toribio|Simeon Toribio]] |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Julio_Rosales|Julio Rosales]] |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Jerry_Lucena|Jerry Lucena]] |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | [[:en:David_William_Antonio|David William Antonio]] |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | [[:en:Miguel_White|Miguel White]] |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Fernando_Capalla|Fernando Capalla]] |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | [[:en:Rolando_Santos|Rolando Santos]] |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gilbert_Garcera|Gilbert Garcera]] |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mei_Melan%C3%A7on|Mei Melan%C3%A7on]] |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:John_F._Du|John F. Du]] |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | [[:en:Jose_Romeo_Lazo|Jose Romeo Lazo]] |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Jos%C3%A9_S._Palma|Jos%C3%A9 S. Palma]] |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | [[:en:Mark_Javier|Mark Javier]] |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Danilo_Lim|Danilo Lim]] |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>[[apostolic nuncio to Mongolia]] | [[:en:Osvaldo_Padilla|Osvaldo Padilla]] |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | [[:en:Pablo_Virgilio_David|Pablo Virgilio David]] |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | [[:en:Rodolfo_Tan_Cardoso|Rodolfo Tan Cardoso]] |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Leopoldo_Serantes|Leopoldo Serantes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:Ramon_Arguelles|Ramon Arguelles]] |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | [[:en:Reynaldo_Evangelista|Reynaldo Evangelista]] |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | [[:en:Honoria_Acosta-Sison|Honoria Acosta-Sison]] |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | [[:en:Sergio_Utleg|Sergio Utleg]] |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Te%C3%B3filo_Yldefonso|Te%C3%B3filo Yldefonso]] |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gabriel_Reyes|Gabriel Reyes]] |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]]<br/>[[superior]] | [[:en:Wenceslao_Padilla|Wenceslao Padilla]] |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]]<br/>[[editor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[young adult author]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | [[Blue Bloods]] | | [[:en:Melissa_de_la_Cruz|Melissa de la Cruz]] |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Shamcey_Supsup-Lee|Shamcey Supsup-Lee]] |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Anthony_Villanueva|Anthony Villanueva]] |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Roel_Velasco|Roel Velasco]] |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mimi_Miyagi|Mimi Miyagi]] |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer)|Jos%C3%A9 Villanueva (boxer)]] |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | [[:en:Isnilon_Hapilon|Isnilon Hapilon]] |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Satoshi_%C5%8Ctomo|Satoshi %C5%8Ctomo]] |- | [[Talaksan:Pedro Abad Santos.jpg|center|128px]] | [[Pedro Abad Santos]] | [[politiko]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Pedro_Abad_Santos|Pedro Abad Santos]] |- | [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | [[:en:Van_Partible|Van Partible]] |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | [[:en:Satine_Phoenix|Satine Phoenix]] |- | | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | [[:en:Rosalina_Abejo|Rosalina Abejo]] |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Carli_de_Murga|Carli de Murga]] |- | | [[Gurdev Khush]] | [[henetista]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[agronomo]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | | | | [[:en:Gurdev_Khush|Gurdev Khush]] |- | [[Talaksan:MisaghBahadoranGlobal.jpg|center|128px]] | [[Misagh Bahadoran]] | [[dentist]]<br/>[[futsal player]]<br/>[[modelo]]<br/>[[futbolista]] | | | | [[:en:Misagh_Bahadoran|Misagh Bahadoran]] |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | [[:en:Perfecto_Yasay_Jr.|Perfecto Yasay Jr.]] |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]]<br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[alagad ng sining]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Ronnie_del_Carmen|Ronnie del Carmen]] |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:%C3%81lvaro_Silva_(footballer)|%C3%81lvaro Silva (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ray_Mendoza|Kevin Ray Mendoza]] |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | [[:en:Natividad_Almeda-L%C3%B3pez|Natividad Almeda-L%C3%B3pez]] |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | [[:en:Geena_Rocero|Geena Rocero]] |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | [[:en:Victoria_Tauli-Corpuz|Victoria Tauli-Corpuz]] |- | [[Talaksan:Daisuke Sato After the Game - PHI vs AFG, September 12, 2023.png|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Daisuke_Sato_(footballer)|Daisuke Sato (footballer)]] |- | [[Talaksan:Bienvenido Marañón CER 3-0 DAV post-match interview May 23, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bienvenido Marañón Morejón]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | [[:en:Bienvenido_Mara%C3%B1%C3%B3n|Bienvenido Mara%C3%B1%C3%B3n]] |- | [[Talaksan:Kevin Ingresso.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ingreso]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ingreso|Kevin Ingreso]] |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Oscar_Jaime_Florencio|Oscar Jaime Florencio]] |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Geraldine_Roman|Geraldine Roman]] |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | [[:en:Kylie_Verzosa|Kylie Verzosa]] |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Jefferson_Tabinas|Jefferson Tabinas]] |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Eumir_Marcial|Eumir Marcial]] |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]]<br/>[[artista]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Manny_Jacinto|Manny Jacinto]] |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | [[:en:Kayla_Sanchez|Kayla Sanchez]] |- | [[Talaksan:Karen Ibasco Joins the UN Youth Climate Summit (2019) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | [[:en:Karen_Ibasco|Karen Ibasco]] |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | [[:en:Sarina_Bolden|Sarina Bolden]] |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | [[:en:Margielyn_Didal|Margielyn Didal]] |- | | [[Rex Andrew Clement Alarcon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic deacon]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Caceres]] | [[:en:Rex_Andrew_Alarcon|Rex Andrew Alarcon]] |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | [[:en:Louise_Mabulo|Louise Mabulo]] |- | [[Talaksan:MitskiAPE180824 (13 of 116) (53941099308) (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Beabadoobee]] | [[mang-aawit-manunulat]]<ref name="ref_7f185c0ce88ceaf3e120d7aa46e91399685a365ee5391ffd639c3a94965f31df">https://www.theguardian.com/music/2024/nov/13/beabadoobee-review-02-academy-glasgow</ref><ref name="ref_bafb9b83290b96566f3ea036dee83e3d41462a1b08fd9520933aec511b33c32c">https://www.nme.com/news/music/beabadoobee-brits-interview-sabrina-carpenter-embracing-imperfection-3843092</ref> | | | | [[:en:Beabadoobee|Beabadoobee]] |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | [[:en:Marinel_Sumook_Ubaldo|Marinel Sumook Ubaldo]] |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | [[:en:Bianca_Bustamante|Bianca Bustamante]] |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Aira_Villegas|Aira Villegas]] |} {{Wikidata list end}} q2524va4b8kcd21dlypdw3k4p12dlw4 15 281597 2214582 2214035 2026-07-03T20:13:02Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2214582 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P106 ?occupation. ?occupation wdt:P279* wd:Q864503. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . } GROUP BY ?item ?linkcount ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 200 |columns=number,item,label:Article,P569,P570,P101,P18 |section= |min_section= |sort= |links=red_only |thumb=128 |autolist=fallback |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! number ! item ! Article ! petsa ng kapanangakan ! petsa ng kamatayan ! field of work ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q144535|Q144535]] | [[Herbert Spencer]] | data-sort-value="1820" | 1820-04-27<br/>1820-04-28 | data-sort-value="1903" | 1903-12-08 | [[botanika]] | [[Talaksan:Herbert Spencer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q11826|Q11826]] | [[Al-Biruni]] | data-sort-value="973" | 973-09-04 | data-sort-value="1048" | 1048-12-09 | [[pisika]]<br/>[[matematika]]<br/>[[astronomiya]]<br/>[[likas na agham]]<br/>[[kasaysayan]]<br/>[[chronology]]<br/>[[laborer]]<br/>[[Indology]]<br/>[[agham pandaigdig]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[kartograpiya]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[astrolohiya]]<br/>[[kimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]]<br/>[[history of religions]]<br/>[[mineralohiya]] | [[Talaksan:Al-Biruni.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q131117|Q131117]] | [[Maria Montessori]] | data-sort-value="1870" | 1870-08-31 | data-sort-value="1952" | 1952-05-06 | [[pedagohiya]] | [[Talaksan:Maria Montessori (portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q185007|Q185007]] | [[Rita Levi-Montalcini]] | data-sort-value="1909" | 1909-04-22 | data-sort-value="2012" | 2012-12-30 | [[neurobiology]] | [[Talaksan:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q7487|Q7487]] | [[Dorothy Hodgkin]] | data-sort-value="1910" | 1910-05-12 | data-sort-value="1994" | 1994-07-29 | [[X-ray crystallography]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]]<br/>[[kristalograpiya]] | [[Talaksan:Professor Dorothy Hodgkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q160362|Q160362]] | [[Theophrastus]] | data-sort-value="-371" | -371 | data-sort-value="-287" | -287 | [[botanika]] | [[Talaksan:Teofrasto Orto botanico head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q102034|Q102034]] | [[Ronald Ross]] | data-sort-value="1857" | 1857-05-13 | data-sort-value="1932" | 1932-09-16 | [[parasitolohiya]]<br/>[[epidemiyolohiya]] | [[Talaksan:Ronald Ross.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q60059|Q60059]] | [[Albertus Magnus]] | data-sort-value="1200" | 1200 | data-sort-value="1280" | 1280-11-15 | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Tommaso da modena, ritratti di domenicani (vescovo) 1352 150cm, treviso, ex convento di san niccolò, sala del capitolo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q78496|Q78496]] | [[Konrad Lorenz]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-07 | data-sort-value="1989" | 1989-02-27 | [[etolohiya]]<br/>[[pilosopiya]] | [[Talaksan:Konrad Lorenz.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q199654|Q199654]] | [[Barbara McClintock]] | data-sort-value="1902" | 1902-06-16 | data-sort-value="1992" | 1992-09-02 | [[henetika]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q462843|Q462843]] | [[Tu Youyou]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-30 | | [[parmakolohiya]]<br/>[[tradisyonal na panggagamot na Tsino]] | [[Talaksan:D810 4987 Tu Youyou, medicine (22945001843) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q25820|Q25820]] | [[Thomas Young]] | data-sort-value="1773" | 1773-06-13 | data-sort-value="1829" | 1829-05-10 | [[pisika]]<br/>[[mekanika]]<br/>[[lingguwistika]]<br/>[[agham ng mga materyal]] | [[Talaksan:Thomas Young by Briggs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q229264|Q229264]] | [[Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon]] | data-sort-value="1707" | 1707-09-07 | data-sort-value="1788" | 1788-04-15 | [[biyolohiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[political arithmetic]] | [[Talaksan:François Hubert Drouais - Portrait of Buffon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q173441|Q173441]] | [[Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti]] | data-sort-value="1110" | 1110 | data-sort-value="1166" | 1166<br/>1165 | [[kartograpiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[paglalakbay]] | [[Talaksan:Al-Idrisi, Sayr mulhimah min al-Sharq wa-al-Gharb.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q70554|Q70554]] | [[Hermann Emil Fischer]] | data-sort-value="1852" | 1852-10-09 | data-sort-value="1919" | 1919-07-15 | [[kimika]] | [[Talaksan:Hermann Emil Fischer. Photograph by Atelier Victoria, 1895. Wellcome V0027668 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q7426|Q7426]] | [[Ada Yonath]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-22 | | [[kristalograpiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[ribosoma]]<br/>[[biyolohiyang estruktural]] | [[Talaksan:Ada E. Yonath.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q204733|Q204733]] | [[Gerty Cori]] | data-sort-value="1896" | 1896-08-15 | data-sort-value="1957" | 1957-10-26 | [[biyokimika]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Gerty Theresa Cori.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q213195|Q213195]] | [[B. F. Skinner]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-20 | data-sort-value="1990" | 1990-08-18 | [[sikolohiya]]<br/>[[behavioral analytics]] | [[Talaksan:B.F. Skinner at Harvard circa 1950 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q151564|Q151564]] | [[Frederick Sanger]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-13 | data-sort-value="2013" | 2013-11-19 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Frederick Sanger2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q35703|Q35703]] | [[Gertrude B. Elion]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-23 | data-sort-value="1999" | 1999-02-21 | [[parmakolohiya]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Gertrude Elion (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q84405|Q84405]] | [[Karl Landsteiner]] | data-sort-value="1868" | 1868-06-14 | data-sort-value="1943" | 1943-06-26 | [[kimika]] | [[Talaksan:Karl Landsteiner nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q214565|Q214565]] | [[Beatrix Potter]] | data-sort-value="1866" | 1866-07-28 | data-sort-value="1943" | 1943-12-22 | | [[Talaksan:Beatrix Potter by King cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q107402|Q107402]] | [[Rosalyn Sussman Yalow]] | data-sort-value="1921" | 1921-07-19 | data-sort-value="2011" | 2011-05-30 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Rosalyn Yalow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q318750|Q318750]] | [[Stephen Hillenburg]] | data-sort-value="1961" | 1961-08-21 | data-sort-value="2018" | 2018-11-26 | [[biyolohiyang pandagat]]<br/>[[animasyon]]<br/>[[komiks]] | [[Talaksan:Stephen Hillenburg by Carlos Cazurro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q60024|Q60024]] | [[Hermann von Helmholtz]] | data-sort-value="1821" | 1821-08-31 | data-sort-value="1894" | 1894-09-08 | [[pisika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[sikolohiya]] | [[Talaksan:Hermann von Helmholtz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q185777|Q185777]] | [[Alexis Carrel]] | data-sort-value="1873" | 1873-06-28 | data-sort-value="1944" | 1944-11-05 | [[Pag-oopera|pagtistis]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[pathophysiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[vascular surgery]] | [[Talaksan:Alexis Carrel 1912.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q103844|Q103844]] | [[Françoise Barré-Sinoussi.]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-30 | | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q180468|Q180468]] | [[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]] | data-sort-value="1893" | 1893-09-16 | data-sort-value="1986" | 1986-10-22 | [[biyokimika]]<br/>[[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Albert Szent-Györgyi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q200136|Q200136]] | [[Linda B. Buck]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-29 | | [[biyolohiya]]<br/>[[neurosiyensiya]] | [[Talaksan:Linda Buck 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q43917|Q43917]] | [[Eduard Buchner]] | data-sort-value="1860" | 1860-05-20 | data-sort-value="1917" | 1917-08-13 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Eduardbuchner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q154824|Q154824]] | [[Norman Borlaug]] | data-sort-value="1914" | 1914-03-25 | data-sort-value="2009" | 2009-09-12 | [[agronomiya]] | [[Talaksan:Norman Borlaug.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q150630|Q150630]] | [[Camillo Golgi]] | data-sort-value="1843" | 1843-07-07 | data-sort-value="1926" | 1926-01-21 | [[malarya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[anatomiya]]<br/>[[patolohiya]]<br/>[[agham]] | [[Talaksan:Camillo Golgi nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q17280087|Q17280087]] | [[Emmanuelle Charpentier]] | data-sort-value="1968" | 1968-12-11 | | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Emmanuelle Charpentier.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q80905|Q80905]] | [[Donald Arthur Glaser]] | data-sort-value="1926" | 1926-09-21 | data-sort-value="2013" | 2013-02-28 | [[pisika]] | [[Talaksan:Donald Glaser.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q102804|Q102804]] | [[Henri Moissan]] | data-sort-value="1852" | 1852-09-28 | data-sort-value="1907" | 1907-02-20 | [[kimika]] | [[Talaksan:Henri Moissan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q177681|Q177681]] | [[Thomas Hunt Morgan]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-25 | data-sort-value="1945" | 1945-12-04 | [[henetika]] | [[Talaksan:Thomas Hunt Morgan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q26322|Q26322]] | [[Carol Greider]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-15 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q26321|Q26321]] | [[Elizabeth Blackburn]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-26 | | [[biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q153159|Q153159]] | [[Elias Lönnrot]] | data-sort-value="1802" | 1802-04-09 | data-sort-value="1884" | 1884-03-19 | [[lingguwistika]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pilolohiya]]<br/>[[collecting]]<br/>[[panitikan]] | [[Talaksan:Elias Lönnrot portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q180350|Q180350]] | [[Frederick Banting]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-14 | data-sort-value="1941" | 1941-02-21 | [[pisyolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]] | [[Talaksan:Fredrick banting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q234224|Q234224]] | [[Dian Fossey]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-16 | data-sort-value="1985" | 1985-12-26 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Dian Fossey October 1968.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q14279|Q14279]] | [[Giovanni Domenico Cassini]] | data-sort-value="1625" | 1625-06-08 | data-sort-value="1712" | 1712-09-14 | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Giovanni Domenico Cassini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q4273363|Q4273363]] | [[Frances Arnold]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-25 | | [[inhinyeriyang pangkimika]]<br/>[[biocatalysis]]<br/>[[protein engineering]]<br/>[[synthetic biology]] | [[Talaksan:Frances Arnold in 2021 at Caltech 01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q15118973|Q15118973]] | [[Aziz Sancar]] | data-sort-value="1946" | 1946-09-08 | | [[DNA repair]]<br/>[[Siklo ng selula|cell cycle]]<br/>[[circadian rhythm]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[DNA]] | [[Talaksan:Aziz Sancar 0060.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q107462|Q107462]] | [[Har Gobind Khorana]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-09 | data-sort-value="2011" | 2011-11-09 | [[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Har Gobind Khorana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q189488|Q189488]] | [[Willem Einthoven]] | data-sort-value="1860" | 1860-05-21 | data-sort-value="1927" | 1927-09-29 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Portrait of W. (Willem) Einthoven, professor of Physiology and Histology at Leiden University Icones 332.tiff|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q231402|Q231402]] | [[Jacques Monod]] | data-sort-value="1910" | 1910-02-09 | data-sort-value="1976" | 1976-05-31 | [[biyolohiya]]<br/>[[kontrasepsiyon]] | [[Talaksan:Jacques Monod 1971.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q60061|Q60061]] | [[Venkatraman Ramakrishnan]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[biyokimika]]<br/>[[computational biology]]<br/>[[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Venki Ramakrishnan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q189006|Q189006]] | [[Charles Louis Alphonse Laveran]] | data-sort-value="1845" | 1845-06-18 | data-sort-value="1922" | 1922-05-18 | [[malarya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Charles Laveran nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q104913|Q104913]] | [[Robert Edwards]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-27 | data-sort-value="2013" | 2013-04-10 | [[reproductive medicine]] | [[Talaksan:Robert Geoffrey Edwards (2010).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q8056214|Q8056214]] | [[Yoshinori Ohsumi]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-09 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[autophagy]] | [[Talaksan:Nobel Laureates 7428 (30679389523) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q16196017|Q16196017]] | [[Tedros Adhanom Ghebreyesus]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-03 | | [[community health]]<br/>[[kalusugang pampubliko]]<br/>[[international organization]]<br/>[[Pangangalagang pangkalusugan]]<br/>[[health administration]]<br/>[[mikrobiyolohiya]]<br/>[[politika]]<br/>[[Patakarang panlabas]] | [[Talaksan:Tedros Adhanom Ghebreyesus September 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q191026|Q191026]] | [[Francis Galton]] | data-sort-value="1822" | 1822-02-16 | data-sort-value="1911" | 1911-01-17 | [[Teorya ng probabilidad|probability theory]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]] | [[Talaksan:Sir Francis Galton, 1890s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q214851|Q214851]] | [[Charles Richet]] | data-sort-value="1850" | 1850-08-26 | data-sort-value="1935" | 1935-12-04 | [[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[allergology]]<br/>[[anapilaksis]]<br/>[[human physiology]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[Esperanto]]<br/>[[ewhenesya]]<br/>[[Parasikolohiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[Tuluyan]]<br/>[[Drama]] | [[Talaksan:Charles Robert Richet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q6796222|Q6796222]] | [[May-Britt Moser]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-04 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[grid neuron]] | [[Talaksan:May-Britt Moser (20902423978) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q232308|Q232308]] | [[Selman Abraham Waksman]] | data-sort-value="1888" | 1888-07-22 | data-sort-value="1973" | 1973-08-16 | [[biyokimika]]<br/>[[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Selman Waksman NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q234463|Q234463]] | [[Sydney Brenner]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-13 | data-sort-value="2019" | 2019-04-05 | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Sydney Brenner OIST 2008 (33208371153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q189564|Q189564]] | [[Pierre Teilhard de Chardin]] | data-sort-value="1881" | 1881-05-01 | data-sort-value="1955" | 1955-04-10 | [[pilosopiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[pastoral care]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[philosophical anthropology]]<br/>[[Christian philosophy]]<br/>[[heolohiya]] | [[Talaksan:TeilhardP 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q5327|Q5327]] | [[Adolf Butenandt]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-24 | data-sort-value="1995" | 1995-01-18 | [[biyokimika]]<br/>[[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Bad Schachen Porträt; Adolf Butenandt - W134Nr.020182c - Willy Pragher (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q106399|Q106399]] | [[John Howard Northrop]] | data-sort-value="1891" | 1891-07-05 | data-sort-value="1987" | 1987-05-27 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:John Howard Northrop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q88608397|Q88608397]] | [[Katalin Karikó]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-17 | | [[messenger RNA]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Katalin Karikó at the United States Embassy Sweden, 2023 Nobel Reception (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q12973|Q12973]] | [[Leopold III of Belgium]] | data-sort-value="1901" | 1901-11-03 | data-sort-value="1983" | 1983-09-25 | | [[Talaksan:Leopold III (1934).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q76727|Q76727]] | [[Ernst Jünger]] | data-sort-value="1895" | 1895-03-29 | data-sort-value="1998" | 1998-02-17 | [[pilosopiya]]<br/>[[Panitikang Aleman]]<br/>[[entomolohiya]] | [[Talaksan:Ernst Jünger vers 1920 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q55008046|Q55008046]] | [[Albert I of Belgium]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-08 | data-sort-value="1934" | 1934-02-17 | | [[Talaksan:Albert I Koning der Belgen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q296047|Q296047]] | [[Sam Harris]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-09 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[moralidad]]<br/>[[etika]]<br/>[[mindfulness]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[criticism of religion]]<br/>[[Blog]]<br/>[[podcast show]]<br/>[[Meditasyon|pagninilay]] | [[Talaksan:Sam Harris 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q316371|Q316371]] | [[Vladimir Vernadsky]] | data-sort-value="1863" | 1863-02-28 | data-sort-value="1945" | 1945-01-06 | [[heolohiya]]<br/>[[kristalograpiya]]<br/>[[mineralohiya]]<br/>[[geochemistry]]<br/>[[radiogeology]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biogeochemistry]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[history of geology]] | [[Talaksan:1934-V I Vernadsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q211029|Q211029]] | [[Edward O. Wilson]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-10 | data-sort-value="2021" | 2021-12-26 | [[myrmecology]]<br/>[[sociobiology]]<br/>[[natural science]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[entomolohiya]]<br/>[[Saribuhay|biodiversity]]<br/>[[animal ecology]] | [[Talaksan:Edward O. Wilson, 2003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q125057|Q125057]] | [[Richard Francis Burton]] | data-sort-value="1821" | 1821-03-19 | data-sort-value="1890" | 1890-10-20 | | [[Talaksan:Richard Francis Burton by Rischgitz, 1864.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q92894|Q92894]] | [[Geoffrey Hinton]] | data-sort-value="1947" | 1947-12-06 | | [[deep learning]]<br/>[[pagkatuto ng makina]]<br/>[[neurosiyensiya]]<br/>[[artificial neural network]]<br/>[[applied psychology]]<br/>[[artipisyal na katalinuhan]] | [[Talaksan:Geoffrey Hinton in 2026.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q154782|Q154782]] | [[Adelbert von Chamisso]] | data-sort-value="1781" | 1781-01-30 | data-sort-value="1838" | 1838-08-21 | [[botanika]]<br/>[[soolohiya]] | [[Talaksan:Chamisso Adelbert von 1781-1838.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q213504|Q213504]] | [[Charles Scott Sherrington]] | data-sort-value="1857" | 1857-11-27 | data-sort-value="1952" | 1952-03-04 | [[neurobiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[patolohiya]] | [[Talaksan:Prof. Charles Scott Sherrington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q75847|Q75847]] | [[Harald zur Hausen]] | data-sort-value="1936" | 1936-03-11 | data-sort-value="2023" | 2023-05-29 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Harald zur Hausen 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q211787|Q211787]] | [[Jules Bordet]] | data-sort-value="1870" | 1870-06-13 | data-sort-value="1961" | 1961-04-06 | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[immunology]] | [[Talaksan:Jules Bordet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q233965|Q233965]] | [[Charles Nicolle]] | data-sort-value="1866" | 1866-09-21 | data-sort-value="1936" | 1936-02-28 | [[bakteryolohiya]] | [[Talaksan:Charles Jules Henri Nicolle. Photograph. Wellcome V0026919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q57192|Q57192]] | [[Gerhard Domagk]] | data-sort-value="1895" | 1895-10-30 | data-sort-value="1964" | 1964-04-24 | [[patolohiya]] | [[Talaksan:Gerhard Domagk nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q49347|Q49347]] | [[Melvin Calvin]] | data-sort-value="1911" | 1911-04-08 | data-sort-value="1997" | 1997-01-08 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Melvin Calvin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q77174|Q77174]] | [[Christiane Nüsslein-Volhard]] | data-sort-value="1942" | 1942-10-20 | | [[biyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[genetic research]]<br/>[[developmental biology]]<br/>[[embriyolohiya]] | [[Talaksan:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q170342|Q170342]] | [[Svante Pääbo]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-20 | | [[paleogenetics]]<br/>[[evolutionary anthropology]]<br/>[[human evolutionary genetics]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[evolutionary genetics]] | [[Talaksan:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q115490|Q115490]] | [[Tadeusz Reichstein]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-08 | data-sort-value="1996" | 1996-08-01 | | [[Talaksan:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 10137.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q58575|Q58575]] | [[Friedrich Wöhler]] | data-sort-value="1800" | 1800-07-31 | data-sort-value="1882" | 1882-09-23 | [[kimika]] | [[Talaksan:Friedrich Wöhler Litho.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q157224|Q157224]] | [[Kary Mullis]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-28 | data-sort-value="2019" | 2019-08-07 | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Kary Mullis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q157056|Q157056]] | [[Samuel Hahnemann]] | data-sort-value="1755" | 1755-04-10 | data-sort-value="1843" | 1843-07-02 | [[homeopatiya]] | [[Talaksan:Samuel Hahnemann 1841.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q78478|Q78478]] | [[Robert Bárány]] | data-sort-value="1876" | 1876-04-22 | data-sort-value="1936" | 1936-04-08 | [[otolaryngology]] | [[Talaksan:Robert Bárány av Lars Emil Finn.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q155764|Q155764]] | [[Robert Brown]] | data-sort-value="1773" | 1773-12-21 | data-sort-value="1858" | 1858-06-10 | [[botanika]]<br/>[[pisyolohiya ng halaman]]<br/>[[:Kategorya:Lumot]]<br/>[[mikroskopiya]] | [[Talaksan:Robert brown botaniker.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q102379|Q102379]] | [[Paul Berg]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-30 | data-sort-value="2023" | 2023-02-15 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Paul Berg in 1980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q170676|Q170676]] | [[Roger D. Kornberg]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-24 | | [[biyolohiyang estruktural]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Roger Kornberg April 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q205772|Q205772]] | [[Jared Diamond]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-10 | | [[ekolohiya]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[biogeography]] | [[Talaksan:Jared diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q218311|Q218311]] | [[François Jacob]] | data-sort-value="1920" | 1920-06-17 | data-sort-value="2013" | 2013-04-20 | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:François Jacob nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q234590|Q234590]] | [[Christian de Duve]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-02 | data-sort-value="2013" | 2013-05-04 | [[biyolohiyang pangselula]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Christian de Duve.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q7442|Q7442]] | [[Carolyn Bertozzi]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-10 | | [[kimika]]<br/>[[glycobiology]] | [[Talaksan:Carolyn Bertozzi IMG 9384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q189803|Q189803]] | [[Arthur Harden]] | data-sort-value="1865" | 1865-10-12 | data-sort-value="1940" | 1940-06-17 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:ArthurHarden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q76600|Q76600]] | [[Manfred Eigen]] | data-sort-value="1927" | 1927-05-09 | data-sort-value="2019" | 2019-02-06 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q105830|Q105830]] | [[Baruch Samuel Blumberg]] | data-sort-value="1925" | 1925-07-28 | data-sort-value="2011" | 2011-04-05 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Baruch Samuel Blumberg by Tom Trower (NASA) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q57191|Q57191]] | [[Hans Krebs]] | data-sort-value="1900" | 1900-08-25 | data-sort-value="1981" | 1981-11-22 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Hans Adolf Krebs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q104607|Q104607]] | [[Andrew Huxley]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-22 | data-sort-value="2012" | 2012-05-30 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Andrew Fielding Huxley nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q155375|Q155375]] | [[Archibald Hill]] | data-sort-value="1886" | 1886-09-26 | data-sort-value="1977" | 1977-06-03 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Archibald Vivian Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q232024|Q232024]] | [[John James Rickard Macleod]] | data-sort-value="1876" | 1876-09-06 | data-sort-value="1935" | 1935-03-16 | [[pisyolohiya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q59478|Q59478]] | [[George Gamow]] | data-sort-value="1904" | 1904-03-04 | data-sort-value="1968" | 1968-08-19 | [[Pisikang teoretikal|theoretical physics]]<br/>[[astropisika]]<br/>[[pisikang nuklear]]<br/>[[physical cosmology]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[literary activity]]<br/>[[scientific non-fiction literature]]<br/>[[popular science literature]]<br/>[[children's and young adult literature]] | [[Talaksan:格·安·伽莫夫.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q73093|Q73093]] | [[Paul Karrer]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-21 | data-sort-value="1971" | 1971-06-18 | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:UAZ DOK.005.059 Karrer.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q137106|Q137106]] | [[Howard Florey]] | data-sort-value="1898" | 1898-09-24 | data-sort-value="1968" | 1968-02-21 | | [[Talaksan:Howard Walter Florey 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q157239|Q157239]] | [[Artturi Ilmari Virtanen]] | data-sort-value="1895" | 1895-01-15 | data-sort-value="1973" | 1973-11-11 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:A-I-Virtanen-portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q158749|Q158749]] | [[Albert François Lebrun]] | data-sort-value="1871" | 1871-08-29 | data-sort-value="1950" | 1950-03-06 | [[politika]] | [[Talaksan:Albert Lebrun 1932 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q202136|Q202136]] | [[Barry Marshall]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-30 | | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Barry J Marshall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q188668|Q188668]] | [[Thom Yorke]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-07 | | | [[Talaksan:AllPointsEastAug2022 (327 of 385) (52327062411) (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q155914|Q155914]] | [[Peter Simon Pallas]] | data-sort-value="1741" | 1741-09-22 | data-sort-value="1811" | 1811-09-08 | [[soolohiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[pilolohiya]] | [[Talaksan:Peter Simon Pallas. Stipple engraving by A. Tardieu after hi Wellcome V0004437.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q234949|Q234949]] | [[David Baltimore]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-07 | data-sort-value="2025" | 2025-09-06 | [[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[birolohiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Inhenyeriyang henetiko]] | [[Talaksan:Dr. David Baltimore2 crop2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q151593|Q151593]] | [[Olivier Messiaen]] | data-sort-value="1908" | 1908-12-10 | data-sort-value="1992" | 1992-04-27 | | [[Talaksan:Lezing Franse compoist Olivier Messiaen in Koninklijk Conservatorium in Den Haa, Bestanddeelnr 933-8262.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q115478|Q115478]] | [[Emil Theodor Kocher]] | data-sort-value="1841" | 1841-08-25 | data-sort-value="1917" | 1917-07-27 | [[Pag-oopera|pagtistis]] | [[Talaksan:Emil Theodor Kocher.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q52878|Q52878]] | [[Gustaf VI Adolf of Sweden]] | data-sort-value="1882" | 1882-11-11 | data-sort-value="1973" | 1973-09-15 | [[arkeolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:Gustaf VI Adolf of Sweden 1962.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q190626|Q190626]] | [[Aaron Klug]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-11 | data-sort-value="2018" | 2018-11-20 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Aaron Klug 1979.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q216723|Q216723]] | [[Ronald Fisher]] | data-sort-value="1890" | 1890-02-17 | data-sort-value="1962" | 1962-07-29 | [[estadistika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Youngronaldfisher2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q152187|Q152187]] | [[August Krogh]] | data-sort-value="1874" | 1874-11-15 | data-sort-value="1949" | 1949-09-13 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:August Krogh Bain 32006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q191963|Q191963]] | [[John Edward Gray]] | data-sort-value="1800" | 1800-02-12 | data-sort-value="1875" | 1875-03-07 | [[kalikasan]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:John Edward Gray. Photograph. Wellcome V0027572 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q70530|Q70530]] | [[Alois Alzheimer]] | data-sort-value="1864" | 1864-06-14 | data-sort-value="1915" | 1915-12-19 | [[sikiyatriya]]<br/>[[neuropathology]] | [[Talaksan:Alois Alzheimer 002.jpg|center|128px]] |} ---- &sum; 114 items. {{Wikidata list end}} m6zcor8e510jh4jbkol1pvr03imsiuv 0 288791 2214598 2157167 2026-07-04T04:38:01Z Lolbet101 163542 Pagsasaayos ng artikulong ito. (Fixing this article.) 2214598 wikitext text/x-wiki {{Sky|23|06|29.383|-|05|02|28.59}} {{Starbox begin | name = TRAPPIST-1<ref name="OEC-TRAPPIST1b">{{Cite web|url=http://www.openexoplanetcatalogue.com/planet/TRAPPIST-1b/|title=TRAPPIST-1b|publisher=Open Exoplanet Catalogue|accessdate =Mayo 2, 2016}}</ref> }} {{Starbox image | image = [[File:The ultracool dwarf star TRAPPIST-1 in the constellation of Aquarius.tif|250px]] | caption = Lokasyon ng TRAPPIST-1 sa konstelasyon Aquarius. | credit = }} {{Starbox observe | epoch = | constell = [[Aquarius (konstelasyon)|Aquarius]] | ra = {{RA|23|06|29.283}}<ref name="2MASS Cat">{{Cite journal|title=[[2MASS]] All Sky Catalog of point sources|last1=Cutri|first1=R.M.|last2=Skrutskie|first2=M.F.|last3=Van Dyk|first3=S.|last4=Beichman|first4=C.A.|last5=Carpenter|first5=J.M.|last6=Chester|first6=T.|last7=Cambresy|first7=L.|last8=Evans|first8=T.|last9=Fowler|first9=J.|last10=Gizis|first10=J.|last11=Howard|first11=E.|last12=Huchra|first12=J.|last13=Jarrett|first13=T.|last14=Kopan|first14=E.L.|last15=Kirkpatrick|first15=J.D.|last16=Light|first16=R.M.|last17=Marsh|first17=K.A.|last18=McCallon|first18=H.|last19=Schneider|first19=S.|last20=Stiening|first20=R.|last21=Sykes|first21=M.|last22=Weinberg|first22=M.|last23=Wheaton|first23=W.A.|last24=Wheelock|first24=S.|last25=Zacarias|first25=N.|publisher=[[European Southern Observatory]] with data provided by the [[Smithsonian Astrophysical Observatory|SAO]]/[[NASA]] [[Astrophysics Data System]]|journal=[[VizieR]] Online Data Catalog|volume=2246|date=June 2003|bibcode=2003yCat.2246....0C}}</ref> | dec = {{DEC|–05|02|28.59}}<ref name="2MASS Cat"/> | appmag_v = 18.80 }} {{Starbox character | type | class = M8V<ref name="Solar neighborhood">{{Cite journal|title=The Solar Neighborhood. XVI. Parallaxes from CTIOPI: Final Results from the 1.5 m Telescope Program|url=http://iopscience.iop.org/article/10.1086/505706/pdf|format=PDF|last1=Costa|first1=E.|last2=Mendez|first2=R.A.|last3=Jao|first3=W.-C.|last4=Henry|first4=T.J.|last5=Subasavage|first5=J.P.|last6=Ianna|first6=P.A.|journal=[[The Astronomical Journal]]|volume=132|pages=1234|number=3|date=ngày 4 tháng 8 năm 2006|publisher=[[The American Astronomical Society]]|doi=10.1086/505706|bibcode=2006AJ....132.1234C}}</ref> | r-i = 2.47 | v-r = 2.33 | b-v = | u-b = | variable = }} {{Starbox astrometry | radial_v = −56.3 | prop_mo_ra = | prop_mo_dec = | parallax = 82.58 | p_error = | parallax_footnote = | dist_ly = 39.5 ± 1.3 | dist_pc = 12.1 ± 0.4 | absmag_v = 18.4 ± 0.1 }} {{Starbox detail | metal = 0.04 ± 0.08 | mass = 0.08 ± 0.009 | radius = 0.114 ± 0.006 | temperature = 2550 ± 55 | luminosity_bolometric = {{nowrap|0.000525 ± 0.000036}}<ref name="Gillon2016">{{Cite journal |title=Temperate Earth-sized planets transiting a nearby ultracool dwarf star |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=533 |issue=7602 |pages=221–224 |year=2016 |url=http://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1615/eso1615a.pdf |doi=10.1038/nature17448 |last1=Gillon |first1=M. |last2=Jehin |first2=E. |last3=Lederer |first3=S. M. |last4=Delrez |first4=L. |last5=De Wit |first5=J. |last6=Burdanov |first6=A. |last7=Van Grootel |first7=V. |last8=Burgasser |first8=A. J. |last9=Triaud |first9=A. H. M. J. |last10=Opitom |first10=C. |last11=Demory |first11=B.-O. |last12=Sahu |first12=D. K. |last13=Bardalez Gagliuffi |first13=D. |last14=Magain |first14=P. |last15=Queloz |first15=D. |bibcode=2016Natur.533..221G |pmid=27135924 |arxiv=1605.07211}}</ref> | luminosity_visual = 0.00000373 | gravity =~5.227<ref name="Viti'99">{{Cite journal |last=Viti |first=Serena |last2=Jones, |first2=Hugh R. A. |date=November 1999 |title=Gravity dependence at the bottom of the main sequence |url=http://adsabs.harvard.edu/full/1999A%26A...351.1028V |journal=Astronomy and Astrophysics |publisher= |volume=351 |issue= |pages=1028–1035 |bibcode=1999A&A...351.1028V |accessdate =ngày 6 tháng 5 năm 2016}}</ref> | rotation = {{nowrap|1.40 ± 0.05}} days | rotational_velocity = {{nowrap|6 ± 2}} | age_gyr = > 1 }} {{Starbox catalog | names = [[2MASS]] J23062928-0502285, <abbr title="2MASS, Incremental release point source catalog">2MASSI</abbr> J2306292-050227, <abbr title="2MASS, Working database">2MASSW</abbr> J2306292-050227, <abbr title="2MASS UltraCool Dwarves ">2MUDC</abbr> 12171 }} {{Starbox reference | Simbad = 2MASS+J23062928-0502285 | NSTED = | ARICNS = }} {{Starbox end}} Ang '''TRAPPIST-1''' (tinatawag din na '''2MASS J23062928-0502285''')<ref>{{Cite web|url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=2MASS+J23062928-0502285|title=2MASS J23062928-0502285|publisher=}}</ref> ay isang napakalamig na [[Pulang unano|pulang duwende]]<ref name="eso.org"/> sa [[Talampad|konstelasyon]] ng [[Aquarius (konstelasyon)|Aquarius]].<ref name="NYT-20170222">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=2017-02-22 |title=7 Earth-Size Planets Orbit Dwarf Star, NASA and European Astronomers Say |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/02/22/science/trappist-1-exoplanets-nasa.html |access-date=2026-07-04 |issn=0362-4331}}</ref> Matatagpuan ito sa layong humigit-kumulang 39.5 taong-liwanag mula sa [[Daigdig]]. Noong Pebrero 2017, ang bituin na ito ay may pitong planeta na tulad ng Daigdig na umiinog nito, ang pinakamalaking bilang ng mga planetang tulad ng Daigdig kumpara sa anumang iba pang sistemang planetaryo.<ref name="Witze2017">{{Cite journal |last1=Witze |first1=A. |title=These seven alien worlds could help explain how planets form |journal=Nature |date=Pebrero 22, 2017 |doi=10.1038/nature.2017.21512}}</ref><ref name="Marchis2017">{{Cite web | url = https://www.planetary.org/articles/20170222-trappist-1-potentially-habitable-worlds | title = Wonderful potentially habitable worlds around TRAPPIST-1 | last = Marchis | first = F. | date = Pebrero 22, 2017 |access-date=Pebrero 25, 2017|website=Planetary|archive-url=}}</ref> ==Pagkatuklas== Ang isang pangkat ng mga astronomo sa ilalim ng utos ni Michaël Gillon ng Institut d'Astrophysique et Géophysique sa [[Liège University]].<ref>{{Cite web|url=http://www.ago.ulg.ac.be/index_e.php|title=AGO - Department of Astrophysics, Geophysics and Oceanography|publisher=}}</ref> sa ang Belgium ay gumagamit ng Trappist telescope (maliit na teleskopyo upang maghanap ng mga maliliit na planeta at mga planeta ng transit) sa [[Obserbatoryo ng La Silla|La Silla Observatory]] sa [[Atacama desert]], [[Chile]],<ref name="Guardian"/> upang obserbahan ang mga [[bituin]] at maghanap ng mga planeta na umiinog sa paligid. Sa pamamagitan ng paggamit ng [[Photometry (astronomiya)|photometry]], natuklasan nila ang tatlong planeta na may sukat na parang Daigdig na umiikot sa isang pulang duwende; ang parehong dalawa ay [[Tidal locking|tidallly lock]] habang ang pinakamalayo na lugar ng sistema ay lumilitaw o sa labas lamang nito. Ang bawat planeta ay may kakayahang maglaman ng ibabaw na tubig at buhay.<ref name="eso.org">{{Cite web |url=https://www.eso.org/public/news/eso1615/ |title=Three Potentially Habitable Worlds Found Around Nearby Ultracool Dwarf Star - Currently the best place to search for life beyond the Solar System |website=European Southern Observatory|language=en-GB |accessdate = Mayo 2, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url= http://www.popularmechanics.com/space/deep-space/a20671/three-planets-life-outside-the-solar-system/ |title=Three New Planets Are the Best Bets for Life |work=[[Popular Mechanics]] |date =|accessdate =}}</ref> Napagmasdan ng koponan ang mga ito mula Setyembre hanggang Disyembre 2015 at na-publish ang kanilang mga natuklasan sa haligi ng Mayo 2016.<ref name="Guardian">{{Cite journal|url=https://www.theguardian.com/science/2016/may/02/could-these-newly-discovered-planets-orbiting-an-ultracool-dwarf-host-life |title=Could these newly-discovered planets orbiting an ultracool dwarf host life? |work=[[The Guardian]] |first=Ian |last=Sample |date=|accessdate =}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Temperate Earth-sized planets transiting a nearby ultracool dwarf star |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=533 |issue=7602 |pages=221–224 |year=2016 |doi=10.1038/nature17448 |last1=Gillon |first1=Michaël |last2=Jehin |first2=Emmanuël |last3=Lederer |first3=Susan M. |last4=Delrez |first4=Laetitia |last5=De Wit |first5=Julien |last6=Burdanov |first6=Artem |last7=Van Grootel |first7=Valérie |last8=Burgasser |first8=Adam J. |last9=Triaud |first9=Amaury H. M. J. |last10=Opitom |first10=Cyrielle |last11=Demory |first11=Brice-Olivier |last12=Sahu |first12=Devendra K. |last13=Bardalez Gagliuffi |first13=Daniella |last14=Magain |first14=Pierre |last15=Queloz |first15=Didier |display-authors=1}}</ref> Noong Pebrero 22, 2017, inihayag ng mga astronomo ang apat na iba pang mga dayuhan na planeta sa paligid ng TRAPPIST-1. Natuklasan nila ang kabuuang bilang ng mga planeta na umiinog sa bituin ng pitong planeta, kabilang ang hindi bababa sa dalawang planeta, at posibleng lahat ng mga planeta, sa loob ng [[lugar na madaling matutugunan]].<ref>{{Cite web|url=http://spaceref.com/astronomy/temperate-earth-sized-planets-found-in-extraordinarily-rich-planetary-system-trappist-1.html |title=Temperate Earth-Sized Planets Found in Extraordinarily Rich Planetary System TRAPPIST-1 |date=Pebrero 22, 2017|author= |publisher=SpaceRef |accessdate=Pebrero 22, 2017}}</ref><ref>{{Cite press release|url=https://exoplanets.nasa.gov/news/1419/nasa-telescope-reveals-largest-batch-of-earth-size-habitable-zone-planets-around-single-star/|title=NASA telescope reveals largest batch of Earth-size, habitable-zone planets around single star|newspaper=Exoplanet Exploration: Planets Beyond our Solar System|accessdate =Pebrero 22, 2017}}</ref> ==Galeriya== <gallery mode="packed" heights="180"> Talaksan:Comparison between the Sun and the ultracool dwarf star TRAPPIST-1.jpg|Pagkukumpara ng laki ng TRAPPIST-1 at ang [[Araw (astronomiya)|Araw]]. Talaksan:Artist’s impression of the TRAPPIST-1 planetary system.jpg|Artistang konsepto ng sistemang planetaryo ng TRAPPIST-1.<ref>{{Cite web|title=Ultracool Dwarf and the Seven Planets – Temperate Earth-sized Worlds Found in Extraordinarily Rich Planetary System|url=https://www.eso.org/public/news/eso1706/|website=www.eso.org|accessdate=}}</ref> Talaksan:Artist's view of planets transiting red dwarf star in TRAPPIST-1 system.jpg|Mga planetang dumadaan sa TRAPPIST-1 (konsepto ng artista).<ref>{{Cite web|title=Artist's view of planets transiting red dwarf star in TRAPPIST-1 system|url=http://www.spacetelescope.org/images/opo1627a/|website=Hubble Space Telescope|access-date=2019-06-18|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226133750/https://www.spacetelescope.org/images/opo1627a/|url-status=dead}}</ref> Talaksan:Artist’s impression of the ultracool dwarf star TRAPPIST-1 from the surface of one of its planets.jpg|Pananaw mula sa [[TRAPPIST-1c]] (konsepto ng artista). Talaksan:PIA21422 - TRAPPIST-1 Planet Lineup, Figure 1.jpg|Ang mga pitong planeta sa Sistemang TRAPPIST-1. Talaksan:PIA21428 - TRAPPIST-1 Comparison to Solar System and Jovian Moons.jpg|alt=Ssc2017-01g Sm|Paghahambing ng sistemang TRAPPIST-1 at ang [[Sistemang Solar|sistemang solar]]. Lahat ng pitong planeta ng TRAPPIST-1 ay kayang magkasya sa loob ng orbito ng [[Merkuryo (planeta)|Merkuryo]].<ref name="NBC-20170222">{{Cite journal |url=http://www.nbcnews.com/mach/space/weird-planetary-system-seems-something-science-fiction-n724136 |title=This Weird Planetary System Seems Like Something From Science Fiction |last=Shostak |first=Seth |date=|journal=NBC News}}</ref> Talaksan:Curvas de luz de los siete planetas de TRAPPIST-1 durante su tránsito.jpg|Pagbaba ng liwanag ng bituin habang dumaraan ang mga planeta sa harapan nito. ([[Spitzer Space Telescope]]). </gallery> ==Mga panlabas na link== * [https://www.youtube.com/watch?v=HraVXnHyRHI NASA Discovers 7 Planets Orbiting TRAPPIST 1] * [http://www.trappist.one/ TRAPPIST-1] * [http://www.eso.org/public/usa/videos/eso1615a/ ESOcast 83: Ultracool dwarf star with planets (video)] * [https://www.youtube.com/watch?v=ieJIht3fnVM NASA Briefing on the Discovery of TRAPPIST-1's 7 Planets] ==Sanggunian== {{reflist}} 3uvthdjq5ha1u74te4wpuc2bmrhjf34 2214599 2214598 2026-07-04T04:49:17Z Lolbet101 163542 Pangalawang pagsasaayos ng artikulo. (Second article revision.) 2214599 wikitext text/x-wiki {{Sky|23|06|29.383|-|05|02|28.59}} {{Starbox begin | name = TRAPPIST-1<ref name="OEC-TRAPPIST1b">{{Cite web|url=http://www.openexoplanetcatalogue.com/planet/TRAPPIST-1b/|title=TRAPPIST-1b|publisher=Open Exoplanet Catalogue|accessdate =Mayo 2, 2016}}</ref> }} {{Starbox image | image = [[File:The ultracool dwarf star TRAPPIST-1 in the constellation of Aquarius.tif|250px]] | caption = Lokasyon ng TRAPPIST-1 sa konstelasyon Aquarius. | credit = }} {{Starbox observe | epoch = | constell = [[Aquarius (konstelasyon)|Aquarius]] | ra = {{RA|23|06|29.283}}<ref name="2MASS Cat">{{Cite journal|title=[[2MASS]] All Sky Catalog of point sources|last1=Cutri|first1=R.M.|last2=Skrutskie|first2=M.F.|last3=Van Dyk|first3=S.|last4=Beichman|first4=C.A.|last5=Carpenter|first5=J.M.|last6=Chester|first6=T.|last7=Cambresy|first7=L.|last8=Evans|first8=T.|last9=Fowler|first9=J.|last10=Gizis|first10=J.|last11=Howard|first11=E.|last12=Huchra|first12=J.|last13=Jarrett|first13=T.|last14=Kopan|first14=E.L.|last15=Kirkpatrick|first15=J.D.|last16=Light|first16=R.M.|last17=Marsh|first17=K.A.|last18=McCallon|first18=H.|last19=Schneider|first19=S.|last20=Stiening|first20=R.|last21=Sykes|first21=M.|last22=Weinberg|first22=M.|last23=Wheaton|first23=W.A.|last24=Wheelock|first24=S.|last25=Zacarias|first25=N.|publisher=[[European Southern Observatory]] with data provided by the [[Smithsonian Astrophysical Observatory|SAO]]/[[NASA]] [[Astrophysics Data System]]|journal=[[VizieR]] Online Data Catalog|volume=2246|date=June 2003|bibcode=2003yCat.2246....0C}}</ref> | dec = {{DEC|–05|02|28.59}}<ref name="2MASS Cat"/> | appmag_v = 18.80 }} {{Starbox character | type | class = M8V<ref name="Solar neighborhood">{{Cite journal|title=The Solar Neighborhood. XVI. Parallaxes from CTIOPI: Final Results from the 1.5 m Telescope Program|url=http://iopscience.iop.org/article/10.1086/505706/pdf|last1=Costa|first1=E.|last2=Mendez|first2=R.A.|last3=Jao|first3=W.-C.|last4=Henry|first4=T.J.|last5=Subasavage|first5=J.P.|last6=Ianna|first6=P.A.|journal=The Astronomical Journal|volume=132|pages=1234|number=3|date=Agosto 4, 2006|publisher=[[The American Astronomical Society]]|doi=10.1086/505706|bibcode=2006AJ....132.1234C}}</ref> | r-i = 2.47 | v-r = 2.33 | b-v = | u-b = | variable = }} {{Starbox astrometry | radial_v = −56.3 | prop_mo_ra = | prop_mo_dec = | parallax = 82.58 | p_error = | parallax_footnote = | dist_ly = 39.5 ± 1.3 | dist_pc = 12.1 ± 0.4 | absmag_v = 18.4 ± 0.1 }} {{Starbox detail | metal = 0.04 ± 0.08 | mass = 0.08 ± 0.009 | radius = 0.114 ± 0.006 | temperature = 2550 ± 55 | luminosity_bolometric = {{nowrap|0.000525 ± 0.000036}}<ref name="Gillon2016">{{Cite journal |title=Temperate Earth-sized planets transiting a nearby ultracool dwarf star |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=533 |issue=7602 |pages=221–224 |year=2016 |url=http://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1615/eso1615a.pdf |doi=10.1038/nature17448 |last1=Gillon |first1=M. |last2=Jehin |first2=E. |last3=Lederer |first3=S. M. |last4=Delrez |first4=L. |last5=De Wit |first5=J. |last6=Burdanov |first6=A. |last7=Van Grootel |first7=V. |last8=Burgasser |first8=A. J. |last9=Triaud |first9=A. H. M. J. |last10=Opitom |first10=C. |last11=Demory |first11=B.-O. |last12=Sahu |first12=D. K. |last13=Bardalez Gagliuffi |first13=D. |last14=Magain |first14=P. |last15=Queloz |first15=D. |bibcode=2016Natur.533..221G |pmid=27135924 |arxiv=1605.07211}}</ref> | luminosity_visual = 0.00000373 | gravity =~5.227<ref name="Viti'99">{{Cite journal |last=Viti |first=Serena |last2=Jones, |first2=Hugh R. A. |date=Nobyembre 1999 |title=Gravity dependence at the bottom of the main sequence |url=http://adsabs.harvard.edu/full/1999A%26A...351.1028V |journal=Astronomy and Astrophysics |publisher= |volume=351 |issue= |pages=1028–1035 |bibcode=1999A&A...351.1028V |access_date=Mayo 6, 2016}}</ref> | rotation = {{nowrap|1.40 ± 0.05}} days | rotational_velocity = {{nowrap|6 ± 2}} | age_gyr = > 1 }} {{Starbox catalog | names = [[2MASS]] J23062928-0502285, <abbr title="2MASS, Incremental release point source catalog">2MASSI</abbr> J2306292-050227, <abbr title="2MASS, Working database">2MASSW</abbr> J2306292-050227, <abbr title="2MASS UltraCool Dwarves ">2MUDC</abbr> 12171 }} {{Starbox reference | Simbad = 2MASS+J23062928-0502285 | NSTED = | ARICNS = }} {{Starbox end}} Ang '''TRAPPIST-1''' (tinatawag din na '''2MASS J23062928-0502285''')<ref>{{Cite web|url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=2MASS+J23062928-0502285|title=2MASS J23062928-0502285|publisher=}}</ref> ay isang napakalamig na [[Pulang unano|pulang duwende]]<ref name="eso.org"/> sa [[Talampad|konstelasyon]] ng [[Aquarius (konstelasyon)|Aquarius]].<ref name="NYT-20170222">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=2017-02-22 |title=7 Earth-Size Planets Orbit Dwarf Star, NASA and European Astronomers Say |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/02/22/science/trappist-1-exoplanets-nasa.html |access-date=2026-07-04 |issn=0362-4331}}</ref> Matatagpuan ito sa layong humigit-kumulang 39.5 taong-liwanag mula sa [[Daigdig]]. Noong Pebrero 2017, ang bituin na ito ay may pitong planeta na tulad ng Daigdig na umiinog nito, ang pinakamalaking bilang ng mga planetang tulad ng Daigdig kumpara sa anumang iba pang sistemang planetaryo.<ref name="Witze2017">{{Cite journal |last1=Witze |first1=A. |title=These seven alien worlds could help explain how planets form |journal=Nature |date=Pebrero 22, 2017 |doi=10.1038/nature.2017.21512}}</ref><ref name="Marchis2017">{{Cite web | url = https://www.planetary.org/articles/20170222-trappist-1-potentially-habitable-worlds | title = Wonderful potentially habitable worlds around TRAPPIST-1 | last = Marchis | first = F. | date = Pebrero 22, 2017 |access-date=Pebrero 25, 2017|website=Planetary|archive-url=}}</ref> ==Pagkatuklas== Ang isang pangkat ng mga astronomo sa ilalim ng utos ni Michaël Gillon ng Institut d'Astrophysique et Géophysique sa [[Liège University]] sa Belgium ay gumagamit ng Trappist telescope (maliit na teleskopyo upang maghanap ng mga maliliit na planeta at mga planeta ng transit) sa [[Obserbatoryo ng La Silla|La Silla Observatory]] sa [[Atacama desert]], [[Chile]],<ref name="Guardian"/> upang obserbahan ang mga [[bituin]] at maghanap ng mga planeta na umiinog sa paligid. Sa pamamagitan ng paggamit ng [[Photometry (astronomiya)|photometry]], natuklasan nila ang tatlong planeta na may sukat na parang Daigdig na umiikot sa isang pulang duwende; ang parehong dalawa ay [[Tidal locking|tidallly lock]] habang ang pinakamalayo na lugar ng sistema ay lumilitaw o sa labas lamang nito. Ang bawat planeta ay may kakayahang maglaman ng ibabaw na tubig at buhay.<ref name="eso.org">{{Cite web |url=https://www.eso.org/public/news/eso1615/ |title=Three Potentially Habitable Worlds Found Around Nearby Ultracool Dwarf Star - Currently the best place to search for life beyond the Solar System |website=European Southern Observatory|language=en-GB |accessdate = Mayo 2, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url= http://www.popularmechanics.com/space/deep-space/a20671/three-planets-life-outside-the-solar-system/ |title=Three New Planets Are the Best Bets for Life |work=[[Popular Mechanics]] |date =|accessdate =}}</ref> Napagmasdan ng koponan ang mga ito mula Setyembre hanggang Disyembre 2015 at na-publish ang kanilang mga natuklasan sa haligi ng Mayo 2016.<ref name="Guardian">{{Cite journal|url=https://www.theguardian.com/science/2016/may/02/could-these-newly-discovered-planets-orbiting-an-ultracool-dwarf-host-life |title=Could these newly-discovered planets orbiting an ultracool dwarf host life? |work=[[The Guardian]] |first=Ian |last=Sample |date=|accessdate =}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Temperate Earth-sized planets transiting a nearby ultracool dwarf star |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=533 |issue=7602 |pages=221–224 |year=2016 |doi=10.1038/nature17448 |last1=Gillon |first1=Michaël |last2=Jehin |first2=Emmanuël |last3=Lederer |first3=Susan M. |last4=Delrez |first4=Laetitia |last5=De Wit |first5=Julien |last6=Burdanov |first6=Artem |last7=Van Grootel |first7=Valérie |last8=Burgasser |first8=Adam J. |last9=Triaud |first9=Amaury H. M. J. |last10=Opitom |first10=Cyrielle |last11=Demory |first11=Brice-Olivier |last12=Sahu |first12=Devendra K. |last13=Bardalez Gagliuffi |first13=Daniella |last14=Magain |first14=Pierre |last15=Queloz |first15=Didier |display-authors=1}}</ref> Noong Pebrero 22, 2017, inihayag ng mga astronomo ang apat na iba pang mga dayuhan na planeta sa paligid ng TRAPPIST-1. Natuklasan nila ang kabuuang bilang ng mga planeta na umiinog sa bituin ng pitong planeta, kabilang ang hindi bababa sa dalawang planeta, at posibleng lahat ng mga planeta, sa loob ng [[lugar na madaling matutugunan]].<ref>{{Cite web|url=http://spaceref.com/astronomy/temperate-earth-sized-planets-found-in-extraordinarily-rich-planetary-system-trappist-1.html |title=Temperate Earth-Sized Planets Found in Extraordinarily Rich Planetary System TRAPPIST-1 |date=Pebrero 22, 2017|author= |publisher=SpaceRef |accessdate=Pebrero 22, 2017}}</ref><ref>{{Cite press release|url=https://exoplanets.nasa.gov/news/1419/nasa-telescope-reveals-largest-batch-of-earth-size-habitable-zone-planets-around-single-star/|title=NASA telescope reveals largest batch of Earth-size, habitable-zone planets around single star|newspaper=Exoplanet Exploration: Planets Beyond our Solar System|accessdate =Pebrero 22, 2017}}</ref> ==Galeriya== <gallery mode="packed" heights="180"> Talaksan:Comparison between the Sun and the ultracool dwarf star TRAPPIST-1.jpg|Pagkukumpara ng laki ng TRAPPIST-1 at ang [[Araw (astronomiya)|Araw]]. Talaksan:Artist’s impression of the TRAPPIST-1 planetary system.jpg|Artistang konsepto ng sistemang planetaryo ng TRAPPIST-1.<ref>{{Cite web|title=Ultracool Dwarf and the Seven Planets – Temperate Earth-sized Worlds Found in Extraordinarily Rich Planetary System|url=https://www.eso.org/public/news/eso1706/|website=www.eso.org|accessdate=}}</ref> Talaksan:Artist's view of planets transiting red dwarf star in TRAPPIST-1 system.jpg|Mga planetang dumadaan sa TRAPPIST-1 (konsepto ng artista).<ref>{{Cite web|title=Artist's view of planets transiting red dwarf star in TRAPPIST-1 system|url=http://www.spacetelescope.org/images/opo1627a/|website=Hubble Space Telescope|access-date=2019-06-18|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226133750/https://www.spacetelescope.org/images/opo1627a/|url-status=dead}}</ref> Talaksan:Artist’s impression of the ultracool dwarf star TRAPPIST-1 from the surface of one of its planets.jpg|Pananaw mula sa [[TRAPPIST-1c]] (konsepto ng artista). Talaksan:PIA21422 - TRAPPIST-1 Planet Lineup, Figure 1.jpg|Ang mga pitong planeta sa Sistemang TRAPPIST-1. Talaksan:PIA21428 - TRAPPIST-1 Comparison to Solar System and Jovian Moons.jpg|alt=Ssc2017-01g Sm|Paghahambing ng sistemang TRAPPIST-1 at ang [[Sistemang Solar|sistemang solar]]. Lahat ng pitong planeta ng TRAPPIST-1 ay kayang magkasya sa loob ng orbito ng [[Merkuryo (planeta)|Merkuryo]].<ref name="NBC-20170222">{{Cite journal |url=http://www.nbcnews.com/mach/space/weird-planetary-system-seems-something-science-fiction-n724136 |title=This Weird Planetary System Seems Like Something From Science Fiction |last=Shostak |first=Seth |date=|journal=NBC News}}</ref> Talaksan:Curvas de luz de los siete planetas de TRAPPIST-1 durante su tránsito.jpg|Pagbaba ng liwanag ng bituin habang dumaraan ang mga planeta sa harapan nito. ([[Spitzer Space Telescope]]). </gallery> ==Mga panlabas na link== * [https://www.youtube.com/watch?v=HraVXnHyRHI NASA Discovers 7 Planets Orbiting TRAPPIST 1] * [http://www.trappist.one/ TRAPPIST-1] * [http://www.eso.org/public/usa/videos/eso1615a/ ESOcast 83: Ultracool dwarf star with planets (video)] * [https://www.youtube.com/watch?v=ieJIht3fnVM NASA Briefing on the Discovery of TRAPPIST-1's 7 Planets] ==Sanggunian== {{reflist}} aq9wpuirwubhd0hhlqpp1k17d0n92m1 2214601 2214599 2026-07-04T04:55:05Z Lolbet101 163542 Pangatlong pagsasaayos ng artikulo. (Third article revision.) 2214601 wikitext text/x-wiki {{Sky|23|06|29.383|-|05|02|28.59}} {{Starbox begin | name = TRAPPIST-1<ref name="OEC-TRAPPIST1b">{{Cite web|url=http://www.openexoplanetcatalogue.com/planet/TRAPPIST-1b/|title=TRAPPIST-1b|publisher=Open Exoplanet Catalogue|accessdate =Mayo 2, 2016}}</ref> }} {{Starbox image | image = [[File:The ultracool dwarf star TRAPPIST-1 in the constellation of Aquarius.tif|250px]] | caption = Lokasyon ng TRAPPIST-1 sa konstelasyon Aquarius. | credit = }} {{Starbox observe | epoch = | constell = [[Aquarius (konstelasyon)|Aquarius]] | ra = {{RA|23|06|29.283}}<ref name="2MASS Cat">{{Cite journal|title=[[2MASS]] All Sky Catalog of point sources|last1=Cutri|first1=R.M.|last2=Skrutskie|first2=M.F.|last3=Van Dyk|first3=S.|last4=Beichman|first4=C.A.|last5=Carpenter|first5=J.M.|last6=Chester|first6=T.|last7=Cambresy|first7=L.|last8=Evans|first8=T.|last9=Fowler|first9=J.|last10=Gizis|first10=J.|last11=Howard|first11=E.|last12=Huchra|first12=J.|last13=Jarrett|first13=T.|last14=Kopan|first14=E.L.|last15=Kirkpatrick|first15=J.D.|last16=Light|first16=R.M.|last17=Marsh|first17=K.A.|last18=McCallon|first18=H.|last19=Schneider|first19=S.|last20=Stiening|first20=R.|last21=Sykes|first21=M.|last22=Weinberg|first22=M.|last23=Wheaton|first23=W.A.|last24=Wheelock|first24=S.|last25=Zacarias|first25=N.|display-authors=1|publisher=[[European Southern Observatory]] with data provided by the [[Smithsonian Astrophysical Observatory|SAO]]/[[NASA]] [[Astrophysics Data System]]|journal=[[VizieR]] Online Data Catalog|volume=2246|date=June 2003|bibcode=2003yCat.2246....0C}}</ref> | dec = {{DEC|–05|02|28.59}}<ref name="2MASS Cat"/> | appmag_v = 18.80 }} {{Starbox character | type | class = M8V<ref name="Solar neighborhood">{{Cite journal|title=The Solar Neighborhood. XVI. Parallaxes from CTIOPI: Final Results from the 1.5 m Telescope Program|url=http://iopscience.iop.org/article/10.1086/505706/pdf|last1=Costa|first1=E.|last2=Mendez|first2=R.A.|last3=Jao|first3=W.-C.|last4=Henry|first4=T.J.|last5=Subasavage|first5=J.P.|last6=Ianna|first6=P.A.|journal=The Astronomical Journal|volume=132|pages=1234|number=3|date=Agosto 4, 2006|publisher=[[The American Astronomical Society]]|doi=10.1086/505706|bibcode=2006AJ....132.1234C}}</ref> | r-i = 2.47 | v-r = 2.33 | b-v = | u-b = | variable = }} {{Starbox astrometry | radial_v = −56.3 | prop_mo_ra = | prop_mo_dec = | parallax = 82.58 | p_error = | parallax_footnote = | dist_ly = 39.5 ± 1.3 | dist_pc = 12.1 ± 0.4 | absmag_v = 18.4 ± 0.1 }} {{Starbox detail | metal = 0.04 ± 0.08 | mass = 0.08 ± 0.009 | radius = 0.114 ± 0.006 | temperature = 2550 ± 55 | luminosity_bolometric = {{nowrap|0.000525 ± 0.000036}}<ref name="Gillon2016">{{Cite journal |title=Temperate Earth-sized planets transiting a nearby ultracool dwarf star |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=533 |issue=7602 |pages=221–224 |year=2016 |url=http://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1615/eso1615a.pdf |doi=10.1038/nature17448 |last1=Gillon |first1=M. |last2=Jehin |first2=E. |last3=Lederer |first3=S. M. |last4=Delrez |first4=L. |last5=De Wit |first5=J. |last6=Burdanov |first6=A. |last7=Van Grootel |first7=V. |last8=Burgasser |first8=A. J. |last9=Triaud |first9=A. H. M. J. |last10=Opitom |first10=C. |last11=Demory |first11=B.-O. |last12=Sahu |first12=D. K. |last13=Bardalez Gagliuffi |first13=D. |last14=Magain |first14=P. |last15=Queloz |first15=D. |bibcode=2016Natur.533..221G |pmid=27135924 |arxiv=1605.07211}}</ref> | luminosity_visual = 0.00000373 | gravity =~5.227<ref name="Viti'99">{{Cite journal |last=Viti |first=Serena |last2=Jones, |first2=Hugh R. A. |date=Nobyembre 1999 |title=Gravity dependence at the bottom of the main sequence |url=http://adsabs.harvard.edu/full/1999A%26A...351.1028V |journal=[[Astronomy and Astrophysics]]|publisher= |volume=351 |issue= |pages=1028–1035 |bibcode=1999A&A...351.1028V |access_date=Mayo 6, 2016}}</ref> | rotation = {{nowrap|1.40 ± 0.05}} days | rotational_velocity = {{nowrap|6 ± 2}} | age_gyr = > 1 }} {{Starbox catalog | names = [[2MASS]] J23062928-0502285, <abbr title="2MASS, Incremental release point source catalog">2MASSI</abbr> J2306292-050227, <abbr title="2MASS, Working database">2MASSW</abbr> J2306292-050227, <abbr title="2MASS UltraCool Dwarves ">2MUDC</abbr> 12171 }} {{Starbox reference | Simbad = 2MASS+J23062928-0502285 | NSTED = | ARICNS = }} {{Starbox end}} Ang '''TRAPPIST-1''' (tinatawag din na '''2MASS J23062928-0502285''')<ref>{{Cite web|url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=2MASS+J23062928-0502285|title=2MASS J23062928-0502285|publisher=}}</ref> ay isang napakalamig na [[Pulang unano|pulang duwende]]<ref name="eso.org"/> sa [[Talampad|konstelasyon]] ng [[Aquarius (konstelasyon)|Aquarius]].<ref name="NYT-20170222">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=2017-02-22 |title=7 Earth-Size Planets Orbit Dwarf Star, NASA and European Astronomers Say |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/02/22/science/trappist-1-exoplanets-nasa.html |access-date=2026-07-04 |issn=0362-4331}}</ref> Matatagpuan ito sa layong humigit-kumulang 39.5 taong-liwanag mula sa [[Daigdig]]. Noong Pebrero 2017, ang bituin na ito ay may pitong planeta na tulad ng Daigdig na umiinog nito, ang pinakamalaking bilang ng mga planetang tulad ng Daigdig kumpara sa anumang iba pang sistemang planetaryo.<ref name="Witze2017">{{Cite journal |last1=Witze |first1=A. |title=These seven alien worlds could help explain how planets form |journal=Nature |date=Pebrero 22, 2017 |doi=10.1038/nature.2017.21512}}</ref><ref name="Marchis2017">{{Cite web | url = https://www.planetary.org/articles/20170222-trappist-1-potentially-habitable-worlds | title = Wonderful potentially habitable worlds around TRAPPIST-1 | last = Marchis | first = F. | date = Pebrero 22, 2017 |access-date=Pebrero 25, 2017|website=Planetary|archive-url=}}</ref> ==Pagkatuklas== Ang isang pangkat ng mga astronomo sa ilalim ng utos ni Michaël Gillon ng Institut d'Astrophysique et Géophysique sa [[Liège University]] sa Belgium ay gumagamit ng Trappist telescope (maliit na teleskopyo upang maghanap ng mga maliliit na planeta at mga planeta ng transit) sa [[Obserbatoryo ng La Silla|La Silla Observatory]] sa [[Atacama desert]], [[Chile]],<ref name="Guardian"/> upang obserbahan ang mga [[bituin]] at maghanap ng mga planeta na umiinog sa paligid. Sa pamamagitan ng paggamit ng [[Photometry (astronomiya)|photometry]], natuklasan nila ang tatlong planeta na may sukat na parang Daigdig na umiikot sa isang pulang duwende; ang parehong dalawa ay [[Tidal locking|tidallly lock]] habang ang pinakamalayo na lugar ng sistema ay lumilitaw o sa labas lamang nito. Ang bawat planeta ay may kakayahang maglaman ng ibabaw na tubig at buhay.<ref name="eso.org">{{Cite web |url=https://www.eso.org/public/news/eso1615/ |title=Three Potentially Habitable Worlds Found Around Nearby Ultracool Dwarf Star - Currently the best place to search for life beyond the Solar System |website=European Southern Observatory|language=en-GB |accessdate = Mayo 2, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url= http://www.popularmechanics.com/space/deep-space/a20671/three-planets-life-outside-the-solar-system/ |title=Three New Planets Are the Best Bets for Life |work=[[Popular Mechanics]] |date =|accessdate =}}</ref> Napagmasdan ng koponan ang mga ito mula Setyembre hanggang Disyembre 2015 at na-publish ang kanilang mga natuklasan sa haligi ng Mayo 2016.<ref name="Guardian">{{Cite journal|url=https://www.theguardian.com/science/2016/may/02/could-these-newly-discovered-planets-orbiting-an-ultracool-dwarf-host-life |title=Could these newly-discovered planets orbiting an ultracool dwarf host life? |work=[[The Guardian]] |first=Ian |last=Sample |date=|accessdate =}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Temperate Earth-sized planets transiting a nearby ultracool dwarf star |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=533 |issue=7602 |pages=221–224 |year=2016 |doi=10.1038/nature17448 |last1=Gillon |first1=Michaël |last2=Jehin |first2=Emmanuël |last3=Lederer |first3=Susan M. |last4=Delrez |first4=Laetitia |last5=De Wit |first5=Julien |last6=Burdanov |first6=Artem |last7=Van Grootel |first7=Valérie |last8=Burgasser |first8=Adam J. |last9=Triaud |first9=Amaury H. M. J. |last10=Opitom |first10=Cyrielle |last11=Demory |first11=Brice-Olivier |last12=Sahu |first12=Devendra K. |last13=Bardalez Gagliuffi |first13=Daniella |last14=Magain |first14=Pierre |last15=Queloz |first15=Didier |display-authors=1}}</ref> Noong Pebrero 22, 2017, inihayag ng mga astronomo ang apat na iba pang mga dayuhan na planeta sa paligid ng TRAPPIST-1. Natuklasan nila ang kabuuang bilang ng mga planeta na umiinog sa bituin ng pitong planeta, kabilang ang hindi bababa sa dalawang planeta, at posibleng lahat ng mga planeta, sa loob ng [[lugar na madaling matutugunan]].<ref>{{Cite web|url=http://spaceref.com/astronomy/temperate-earth-sized-planets-found-in-extraordinarily-rich-planetary-system-trappist-1.html |title=Temperate Earth-Sized Planets Found in Extraordinarily Rich Planetary System TRAPPIST-1 |date=Pebrero 22, 2017|author= |publisher=SpaceRef |accessdate=Pebrero 22, 2017}}</ref><ref>{{Cite press release|url=https://exoplanets.nasa.gov/news/1419/nasa-telescope-reveals-largest-batch-of-earth-size-habitable-zone-planets-around-single-star/|title=NASA telescope reveals largest batch of Earth-size, habitable-zone planets around single star|newspaper=Exoplanet Exploration: Planets Beyond our Solar System|accessdate =Pebrero 22, 2017}}</ref> ==Galeriya== <gallery mode="packed" heights="180"> Talaksan:Comparison between the Sun and the ultracool dwarf star TRAPPIST-1.jpg|Pagkukumpara ng laki ng TRAPPIST-1 at ang [[Araw (astronomiya)|Araw]]. Talaksan:Artist’s impression of the TRAPPIST-1 planetary system.jpg|Artistang konsepto ng sistemang planetaryo ng TRAPPIST-1.<ref>{{Cite web|title=Ultracool Dwarf and the Seven Planets – Temperate Earth-sized Worlds Found in Extraordinarily Rich Planetary System|url=https://www.eso.org/public/news/eso1706/|website=www.eso.org|accessdate=}}</ref> Talaksan:Artist's view of planets transiting red dwarf star in TRAPPIST-1 system.jpg|Mga planetang dumadaan sa TRAPPIST-1 (konsepto ng artista).<ref>{{Cite web|title=Artist's view of planets transiting red dwarf star in TRAPPIST-1 system|url=http://www.spacetelescope.org/images/opo1627a/|website=Hubble Space Telescope|access-date=2019-06-18|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226133750/https://www.spacetelescope.org/images/opo1627a/|url-status=dead}}</ref> Talaksan:Artist’s impression of the ultracool dwarf star TRAPPIST-1 from the surface of one of its planets.jpg|Pananaw mula sa [[TRAPPIST-1c]] (konsepto ng artista). Talaksan:PIA21422 - TRAPPIST-1 Planet Lineup, Figure 1.jpg|Ang mga pitong planeta sa Sistemang TRAPPIST-1. Talaksan:PIA21428 - TRAPPIST-1 Comparison to Solar System and Jovian Moons.jpg|alt=Ssc2017-01g Sm|Paghahambing ng sistemang TRAPPIST-1 at ang [[Sistemang Solar|sistemang solar]]. Lahat ng pitong planeta ng TRAPPIST-1 ay kayang magkasya sa loob ng orbito ng [[Merkuryo (planeta)|Merkuryo]].<ref name="NBC-20170222">{{Cite journal |url=http://www.nbcnews.com/mach/space/weird-planetary-system-seems-something-science-fiction-n724136 |title=This Weird Planetary System Seems Like Something From Science Fiction |last=Shostak |first=Seth |date=|journal=NBC News}}</ref> Talaksan:Curvas de luz de los siete planetas de TRAPPIST-1 durante su tránsito.jpg|Pagbaba ng liwanag ng bituin habang dumaraan ang mga planeta sa harapan nito. ([[Spitzer Space Telescope]]). </gallery> ==Mga panlabas na link== * [https://www.youtube.com/watch?v=HraVXnHyRHI NASA Discovers 7 Planets Orbiting TRAPPIST 1] * [http://www.trappist.one/ TRAPPIST-1] * [http://www.eso.org/public/usa/videos/eso1615a/ ESOcast 83: Ultracool dwarf star with planets (video)] * [https://www.youtube.com/watch?v=ieJIht3fnVM NASA Briefing on the Discovery of TRAPPIST-1's 7 Planets] ==Sanggunian== {{reflist}} qm0xm9nhxd1i0up6axbocsd6z15wziy 2214602 2214601 2026-07-04T05:03:16Z Lolbet101 163542 Pang-apat na pagsasaayos ng artikulo. (Fourth article revision.) 2214602 wikitext text/x-wiki {{Sky|23|06|29.383|-|05|02|28.59}} {{Starbox begin | name = TRAPPIST-1<ref name="OEC-TRAPPIST1b">{{Cite web|url=http://www.openexoplanetcatalogue.com/planet/TRAPPIST-1b/|title=TRAPPIST-1b|publisher=Open Exoplanet Catalogue|accessdate =Mayo 2, 2016}}</ref> }} {{Starbox image | image = [[File:The ultracool dwarf star TRAPPIST-1 in the constellation of Aquarius.tif|250px]] | caption = Lokasyon ng TRAPPIST-1 sa konstelasyon Aquarius. | credit = }} {{Starbox observe | epoch = | constell = [[Aquarius (konstelasyon)|Aquarius]] | ra = {{RA|23|06|29.283}}<ref name="2MASS Cat">{{Cite journal|title=[[2MASS]] All Sky Catalog of point sources|last1=Cutri|first1=R.M.|last2=Skrutskie|first2=M.F.|last3=Van Dyk|first3=S.|last4=Beichman|first4=C.A.|last5=Carpenter|first5=J.M.|last6=Chester|first6=T.|last7=Cambresy|first7=L.|last8=Evans|first8=T.|last9=Fowler|first9=J.|last10=Gizis|first10=J.|last11=Howard|first11=E.|last12=Huchra|first12=J.|last13=Jarrett|first13=T.|last14=Kopan|first14=E.L.|last15=Kirkpatrick|first15=J.D.|last16=Light|first16=R.M.|last17=Marsh|first17=K.A.|last18=McCallon|first18=H.|last19=Schneider|first19=S.|last20=Stiening|first20=R.|last21=Sykes|first21=M.|last22=Weinberg|first22=M.|last23=Wheaton|first23=W.A.|last24=Wheelock|first24=S.|last25=Zacarias|first25=N.|display-authors=1|publisher=[[European Southern Observatory]] with data provided by the [[Smithsonian Astrophysical Observatory|SAO]]/[[NASA]] [[Astrophysics Data System]]|journal=[[VizieR]] Online Data Catalog|volume=2246|date=June 2003|bibcode=2003yCat.2246....0C}}</ref> | dec = {{DEC|–05|02|28.59}}<ref name="2MASS Cat"/> | appmag_v = 18.80 }} {{Starbox character | type | class = M8V<ref name="Solar neighborhood">{{Cite journal|title=The Solar Neighborhood. XVI. Parallaxes from CTIOPI: Final Results from the 1.5 m Telescope Program|url=http://iopscience.iop.org/article/10.1086/505706/pdf|last1=Costa|first1=E.|last2=Mendez|first2=R.A.|last3=Jao|first3=W.-C.|last4=Henry|first4=T.J.|last5=Subasavage|first5=J.P.|last6=Ianna|first6=P.A.|journal=The Astronomical Journal|volume=132|pages=1234|number=3|date=Agosto 4, 2006|publisher=[[The American Astronomical Society]]|doi=10.1086/505706|bibcode=2006AJ....132.1234C}}</ref> | r-i = 2.47 | v-r = 2.33 | b-v = | u-b = | variable = }} {{Starbox astrometry | radial_v = −56.3 | prop_mo_ra = | prop_mo_dec = | parallax = 82.58 | p_error = | parallax_footnote = | dist_ly = 39.5 ± 1.3 | dist_pc = 12.1 ± 0.4 | absmag_v = 18.4 ± 0.1 }} {{Starbox detail | metal = 0.04 ± 0.08 | mass = 0.08 ± 0.009 | radius = 0.114 ± 0.006 | temperature = 2550 ± 55 | luminosity_bolometric = {{nowrap|0.000525 ± 0.000036}}<ref name="Gillon2016">{{Cite journal |title=Temperate Earth-sized planets transiting a nearby ultracool dwarf star |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=533 |issue=7602 |pages=221–224 |year=2016 |url=http://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1615/eso1615a.pdf |doi=10.1038/nature17448 |last1=Gillon |first1=M. |last2=Jehin |first2=E. |last3=Lederer |first3=S. M. |last4=Delrez |first4=L. |last5=De Wit |first5=J. |last6=Burdanov |first6=A. |last7=Van Grootel |first7=V. |last8=Burgasser |first8=A. J. |last9=Triaud |first9=A. H. M. J. |last10=Opitom |first10=C. |last11=Demory |first11=B.-O. |last12=Sahu |first12=D. K. |last13=Bardalez Gagliuffi |first13=D. |last14=Magain |first14=P. |last15=Queloz |first15=D. |bibcode=2016Natur.533..221G |pmid=27135924 |arxiv=1605.07211}}</ref> | luminosity_visual = 0.00000373 | gravity =~5.227<ref name="Viti1999">{{Cite journal|last=Viti|first=Serena|last2=Jones|first2=Hugh R. A.|date=Nobyembre 1999|title=Gravity dependence at the bottom of the main sequence|url=https://articles.adsabs.harvard.edu/pdf/1999A%26A...351.1028V|journal=[[Astronomy & Astrophysics]]|volume=351|pages=1028–1035|bibcode=1999A&A...351.1028V}}</ref> | rotation = {{nowrap|1.40 ± 0.05}} days | rotational_velocity = {{nowrap|6 ± 2}} | age_gyr = > 1 }} {{Starbox catalog | names = [[2MASS]] J23062928-0502285, <abbr title="2MASS, Incremental release point source catalog">2MASSI</abbr> J2306292-050227, <abbr title="2MASS, Working database">2MASSW</abbr> J2306292-050227, <abbr title="2MASS UltraCool Dwarves ">2MUDC</abbr> 12171 }} {{Starbox reference | Simbad = 2MASS+J23062928-0502285 | NSTED = | ARICNS = }} {{Starbox end}} Ang '''TRAPPIST-1''' (tinatawag din na '''2MASS J23062928-0502285''')<ref>{{Cite web|url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=2MASS+J23062928-0502285|title=2MASS J23062928-0502285|publisher=}}</ref> ay isang napakalamig na [[Pulang unano|pulang duwende]]<ref name="eso.org"/> sa [[Talampad|konstelasyon]] ng [[Aquarius (konstelasyon)|Aquarius]].<ref name="NYT-20170222">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=2017-02-22 |title=7 Earth-Size Planets Orbit Dwarf Star, NASA and European Astronomers Say |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/02/22/science/trappist-1-exoplanets-nasa.html |access-date=2026-07-04 |issn=0362-4331}}</ref> Matatagpuan ito sa layong humigit-kumulang 39.5 taong-liwanag mula sa [[Daigdig]]. Noong Pebrero 2017, ang bituin na ito ay may pitong planeta na tulad ng Daigdig na umiinog nito, ang pinakamalaking bilang ng mga planetang tulad ng Daigdig kumpara sa anumang iba pang sistemang planetaryo.<ref name="Witze2017">{{Cite journal |last1=Witze |first1=A. |title=These seven alien worlds could help explain how planets form |journal=Nature |date=Pebrero 22, 2017 |doi=10.1038/nature.2017.21512}}</ref><ref name="Marchis2017">{{Cite web | url = https://www.planetary.org/articles/20170222-trappist-1-potentially-habitable-worlds | title = Wonderful potentially habitable worlds around TRAPPIST-1 | last = Marchis | first = F. | date = Pebrero 22, 2017 |access-date=Pebrero 25, 2017|website=Planetary|archive-url=}}</ref> ==Pagkatuklas== Ang isang pangkat ng mga astronomo sa ilalim ng utos ni Michaël Gillon ng Institut d'Astrophysique et Géophysique sa [[Liège University]] sa Belgium ay gumagamit ng Trappist telescope (maliit na teleskopyo upang maghanap ng mga maliliit na planeta at mga planeta ng transit) sa [[Obserbatoryo ng La Silla|La Silla Observatory]] sa [[Atacama desert]], [[Chile]],<ref name="Guardian"/> upang obserbahan ang mga [[bituin]] at maghanap ng mga planeta na umiinog sa paligid. Sa pamamagitan ng paggamit ng [[Photometry (astronomiya)|photometry]], natuklasan nila ang tatlong planeta na may sukat na parang Daigdig na umiikot sa isang pulang duwende; ang parehong dalawa ay [[Tidal locking|tidallly lock]] habang ang pinakamalayo na lugar ng sistema ay lumilitaw o sa labas lamang nito. Ang bawat planeta ay may kakayahang maglaman ng ibabaw na tubig at buhay.<ref name="eso.org">{{Cite web |url=https://www.eso.org/public/news/eso1615/ |title=Three Potentially Habitable Worlds Found Around Nearby Ultracool Dwarf Star - Currently the best place to search for life beyond the Solar System |website=European Southern Observatory|language=en-GB |accessdate = Mayo 2, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url= http://www.popularmechanics.com/space/deep-space/a20671/three-planets-life-outside-the-solar-system/ |title=Three New Planets Are the Best Bets for Life |work=[[Popular Mechanics]] |date =|accessdate =}}</ref> Napagmasdan ng koponan ang mga ito mula Setyembre hanggang Disyembre 2015 at na-publish ang kanilang mga natuklasan sa haligi ng Mayo 2016.<ref name="Guardian">{{Cite journal|url=https://www.theguardian.com/science/2016/may/02/could-these-newly-discovered-planets-orbiting-an-ultracool-dwarf-host-life |title=Could these newly-discovered planets orbiting an ultracool dwarf host life? |work=[[The Guardian]] |first=Ian |last=Sample |date=|accessdate =}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Temperate Earth-sized planets transiting a nearby ultracool dwarf star |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=533 |issue=7602 |pages=221–224 |year=2016 |doi=10.1038/nature17448 |last1=Gillon |first1=Michaël |last2=Jehin |first2=Emmanuël |last3=Lederer |first3=Susan M. |last4=Delrez |first4=Laetitia |last5=De Wit |first5=Julien |last6=Burdanov |first6=Artem |last7=Van Grootel |first7=Valérie |last8=Burgasser |first8=Adam J. |last9=Triaud |first9=Amaury H. M. J. |last10=Opitom |first10=Cyrielle |last11=Demory |first11=Brice-Olivier |last12=Sahu |first12=Devendra K. |last13=Bardalez Gagliuffi |first13=Daniella |last14=Magain |first14=Pierre |last15=Queloz |first15=Didier |display-authors=1}}</ref> Noong Pebrero 22, 2017, inihayag ng mga astronomo ang apat na iba pang mga dayuhan na planeta sa paligid ng TRAPPIST-1. Natuklasan nila ang kabuuang bilang ng mga planeta na umiinog sa bituin ng pitong planeta, kabilang ang hindi bababa sa dalawang planeta, at posibleng lahat ng mga planeta, sa loob ng [[lugar na madaling matutugunan]].<ref>{{Cite web|url=http://spaceref.com/astronomy/temperate-earth-sized-planets-found-in-extraordinarily-rich-planetary-system-trappist-1.html |title=Temperate Earth-Sized Planets Found in Extraordinarily Rich Planetary System TRAPPIST-1 |date=Pebrero 22, 2017|author= |publisher=SpaceRef |accessdate=Pebrero 22, 2017}}</ref><ref>{{Cite press release|url=https://exoplanets.nasa.gov/news/1419/nasa-telescope-reveals-largest-batch-of-earth-size-habitable-zone-planets-around-single-star/|title=NASA telescope reveals largest batch of Earth-size, habitable-zone planets around single star|newspaper=Exoplanet Exploration: Planets Beyond our Solar System|accessdate =Pebrero 22, 2017}}</ref> ==Galeriya== <gallery mode="packed" heights="175"> Talaksan:Comparison between the Sun and the ultracool dwarf star TRAPPIST-1.jpg|Pagkukumpara ng laki ng TRAPPIST-1 at ang [[Araw (astronomiya)|Araw]]. Talaksan:Artist’s impression of the TRAPPIST-1 planetary system.jpg|Artistang konsepto ng sistemang planetaryo ng TRAPPIST-1.<ref>{{Cite web|title=Ultracool Dwarf and the Seven Planets – Temperate Earth-sized Worlds Found in Extraordinarily Rich Planetary System|url=https://www.eso.org/public/news/eso1706/|website=www.eso.org|accessdate=}}</ref> Talaksan:Artist's view of planets transiting red dwarf star in TRAPPIST-1 system.jpg|Mga planetang dumadaan sa TRAPPIST-1 (konsepto ng artista).<ref>{{Cite web|title=Artist's view of planets transiting red dwarf star in TRAPPIST-1 system|url=http://www.spacetelescope.org/images/opo1627a/|website=Hubble Space Telescope|access-date=2019-06-18|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226133750/https://www.spacetelescope.org/images/opo1627a/|url-status=dead}}</ref> Talaksan:Artist’s impression of the ultracool dwarf star TRAPPIST-1 from the surface of one of its planets.jpg|Pananaw mula sa [[TRAPPIST-1c]] (konsepto ng artista). Talaksan:PIA21422 - TRAPPIST-1 Planet Lineup, Figure 1.jpg|Ang mga pitong planeta sa Sistemang TRAPPIST-1. Talaksan:PIA21428 - TRAPPIST-1 Comparison to Solar System and Jovian Moons.jpg|alt=Ssc2017-01g Sm|Paghahambing ng sistemang TRAPPIST-1 at ang [[Sistemang Solar|sistemang solar]]. Lahat ng pitong planeta ng TRAPPIST-1 ay kayang magkasya sa loob ng orbito ng [[Merkuryo (planeta)|Merkuryo]].<ref name="NBC-20170222">{{Cite journal |url=http://www.nbcnews.com/mach/space/weird-planetary-system-seems-something-science-fiction-n724136 |title=This Weird Planetary System Seems Like Something From Science Fiction |last=Shostak |first=Seth |date=|journal=NBC News}}</ref> Talaksan:Curvas de luz de los siete planetas de TRAPPIST-1 durante su tránsito.jpg|Pagbaba ng liwanag ng bituin habang dumaraan ang mga planeta sa harapan nito. ([[Spitzer Space Telescope]]). </gallery> ==Mga panlabas na link== * [https://www.youtube.com/watch?v=HraVXnHyRHI NASA Discovers 7 Planets Orbiting TRAPPIST 1] * [http://www.trappist.one/ TRAPPIST-1] * [http://www.eso.org/public/usa/videos/eso1615a/ ESOcast 83: Ultracool dwarf star with planets (video)] * [https://www.youtube.com/watch?v=ieJIht3fnVM NASA Briefing on the Discovery of TRAPPIST-1's 7 Planets] ==Sanggunian== {{reflist}} cpcau85vakrthqbmk5w493ixhw4ym2w 2214615 2214602 2026-07-04T05:51:47Z Lolbet101 163542 Pang-limang pagsasaayos ng artikulo. (Fifth article revision.) 2214615 wikitext text/x-wiki {{Sky|23|06|29.383|-|05|02|28.59}} {{Starbox begin | name = TRAPPIST-1<ref name="OEC-TRAPPIST1b">{{Cite web|url=http://www.openexoplanetcatalogue.com/planet/TRAPPIST-1b/|title=TRAPPIST-1b|publisher=Open Exoplanet Catalogue|accessdate =Mayo 2, 2016}}</ref> }} {{Starbox image | image = [[File:The ultracool dwarf star TRAPPIST-1 in the constellation of Aquarius.tif|250px]] | caption = Lokasyon ng TRAPPIST-1 sa konstelasyon Aquarius. | credit = }} {{Starbox observe | epoch =J2000 | constell = [[Aquarius (konstelasyon)|Aquarius]] | ra = {{RA|23|06|29.283}}<ref name="2MASS Cat">{{Cite journal|title=[[2MASS]] All Sky Catalog of point sources|last1=Cutri|first1=R.M.|last2=Skrutskie|first2=M.F.|last3=Van Dyk|first3=S.|last4=Beichman|first4=C.A.|last5=Carpenter|first5=J.M.|last6=Chester|first6=T.|last7=Cambresy|first7=L.|last8=Evans|first8=T.|last9=Fowler|first9=J.|last10=Gizis|first10=J.|last11=Howard|first11=E.|last12=Huchra|first12=J.|last13=Jarrett|first13=T.|last14=Kopan|first14=E.L.|last15=Kirkpatrick|first15=J.D.|last16=Light|first16=R.M.|last17=Marsh|first17=K.A.|last18=McCallon|first18=H.|last19=Schneider|first19=S.|last20=Stiening|first20=R.|last21=Sykes|first21=M.|last22=Weinberg|first22=M.|last23=Wheaton|first23=W.A.|last24=Wheelock|first24=S.|last25=Zacarias|first25=N.|display-authors=1|publisher=[[European Southern Observatory]] with data provided by the [[Smithsonian Astrophysical Observatory|SAO]]/[[NASA]] [[Astrophysics Data System]]|journal=[[VizieR]] Online Data Catalog|volume=2246|date=June 2003|bibcode=2003yCat.2246....0C}}</ref> | dec = {{DEC|–05|02|28.59}}<ref name="2MASS Cat"/> | appmag_v = 18.80 |equinox=J2000}} {{Starbox character | type | class = M8V<ref name="Solar neighborhood">{{Cite journal|title=The Solar Neighborhood. XVI. Parallaxes from CTIOPI: Final Results from the 1.5 m Telescope Program|url=http://iopscience.iop.org/article/10.1086/505706/pdf|last1=Costa|first1=E.|last2=Mendez|first2=R.A.|last3=Jao|first3=W.-C.|last4=Henry|first4=T.J.|last5=Subasavage|first5=J.P.|last6=Ianna|first6=P.A.|journal=The Astronomical Journal|volume=132|pages=1234|number=3|date=Agosto 4, 2006|publisher=[[The American Astronomical Society]]|doi=10.1086/505706|bibcode=2006AJ....132.1234C}}</ref> | r-i = 2.47 | v-r = 2.33 | b-v = | u-b = | variable = }} {{Starbox astrometry | radial_v = −56.3 | prop_mo_ra = | prop_mo_dec = | parallax = 82.58 | p_error = | parallax_footnote = | dist_ly = 39.5 ± 1.3 | dist_pc = 12.1 ± 0.4 | absmag_v = 18.4 ± 0.1 }} {{Starbox detail | metal = 0.04 ± 0.08 | mass = 0.08 ± 0.009 | radius = 0.114 ± 0.006 | temperature = 2550 ± 55 | luminosity_bolometric = {{nowrap|0.000525 ± 0.000036}}<ref name="Gillon2016">{{Cite journal |title=Temperate Earth-sized planets transiting a nearby ultracool dwarf star |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=533 |issue=7602 |pages=221–224 |year=2016 |url=http://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1615/eso1615a.pdf |doi=10.1038/nature17448 |last1=Gillon |first1=M. |last2=Jehin |first2=E. |last3=Lederer |first3=S. M. |last4=Delrez |first4=L. |last5=De Wit |first5=J. |last6=Burdanov |first6=A. |last7=Van Grootel |first7=V. |last8=Burgasser |first8=A. J. |last9=Triaud |first9=A. H. M. J. |last10=Opitom |first10=C. |last11=Demory |first11=B.-O. |last12=Sahu |first12=D. K. |last13=Bardalez Gagliuffi |first13=D. |last14=Magain |first14=P. |last15=Queloz |first15=D. |bibcode=2016Natur.533..221G |pmid=27135924 |arxiv=1605.07211}}</ref> | luminosity_visual = 0.00000373 | gravity =~5.227<ref name="Viti1999">{{Cite journal|last=Viti|first=Serena|last2=Jones|first2=Hugh R. A.|date=Nobyembre 1999|title=Gravity dependence at the bottom of the main sequence|url=https://articles.adsabs.harvard.edu/pdf/1999A%26A...351.1028V|journal=[[Astronomy & Astrophysics]]|volume=351|pages=1028–1035|bibcode=1999A&A...351.1028V}}</ref> | rotation = {{nowrap|1.40 ± 0.05}} days | rotational_velocity = {{nowrap|6 ± 2}} | age_gyr = > 1 }} {{Starbox catalog | names = [[2MASS]] J23062928-0502285, <abbr title="2MASS, Incremental release point source catalog">2MASSI</abbr> J2306292-050227, <abbr title="2MASS, Working database">2MASSW</abbr> J2306292-050227, <abbr title="2MASS UltraCool Dwarves ">2MUDC</abbr> 12171 }} {{Starbox reference | Simbad = 2MASS+J23062928-0502285 | NSTED = | ARICNS = }} {{Starbox end}} Ang '''TRAPPIST-1''' (tinatawag din na '''2MASS J23062928-0502285''')<ref>{{Cite web|url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=2MASS+J23062928-0502285|title=2MASS J23062928-0502285|publisher=}}</ref> ay isang napakalamig na [[Pulang unano|pulang duwende]]<ref name="eso.org"/> sa [[Talampad|konstelasyon]] ng [[Aquarius (konstelasyon)|Aquarius]].<ref name="NYT-20170222">{{Cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=2017-02-22 |title=7 Earth-Size Planets Orbit Dwarf Star, NASA and European Astronomers Say |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/02/22/science/trappist-1-exoplanets-nasa.html |access-date=2026-07-04 |issn=0362-4331}}</ref> Matatagpuan ito sa layong humigit-kumulang na 39.5 [[Sinag-taon|taong-liwanag]] mula sa [[Daigdig]]. Ang bituin na ito ay may pitong [[Eksoplaneta|eksoplanetang]] tulad ng Daigdig na umiinog nito, ang pinakamalaking bilang ng mga planetang tulad ng Daigdig kumpara sa anumang iba pang [[sistemang planetaryo]].<ref name="Witze2017">{{Cite journal |last1=Witze |first1=A. |title=These seven alien worlds could help explain how planets form |journal=Nature |date=Pebrero 22, 2017 |doi=10.1038/nature.2017.21512}}</ref><ref name="Marchis2017">{{Cite web | url = https://www.planetary.org/articles/20170222-trappist-1-potentially-habitable-worlds | title = Wonderful potentially habitable worlds around TRAPPIST-1 | last = Marchis | first = F. | date = Pebrero 22, 2017 |access-date=Pebrero 25, 2017|website=Planetary|archive-url=}}</ref> ==Pagkatuklas== Ang mga pangkat ng mga [[astronomo]] na pinamunuan ni Michaël Gillon sa [[Unibersidad ng Liège]] sa [[Belhika]] ay gumagamit ng teleskopyong TRAPPIST (isang maliit na [[teleskopyo]] upang maghanap ng mga eksoplaneta) sa [[Obserbatoryo ng La Silla|La Silla Observatory]] sa [[Atacama]], [[Chile]].<ref name="Guardian"/> Sa pamamagitan ng paggamit ng [[Photometry (astronomiya)|photometry]], natuklasan nila ang tatlong planeta na may sukat na parang Daigdig na umiikot sa isang pulang duwende; ang parehong dalawa ay [[Tidal locking|tidally locked]] habang ang pinakamalayo na lugar ng sistema ay lumilitaw o sa labas lamang nito. Ang bawat planeta ay may kakayahang maglaman ng ibabaw na tubig at buhay.<ref name="eso.org">{{Cite web |url=https://www.eso.org/public/news/eso1615/ |title=Three Potentially Habitable Worlds Found Around Nearby Ultracool Dwarf Star - Currently the best place to search for life beyond the Solar System |website=European Southern Observatory|language=en-GB |accessdate = Mayo 2, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url= http://www.popularmechanics.com/space/deep-space/a20671/three-planets-life-outside-the-solar-system/ |title=Three New Planets Are the Best Bets for Life |work=[[Popular Mechanics]] |date =|accessdate =}}</ref> Napagmasdan ng koponan ang mga ito mula Setyembre hanggang Disyembre 2015 at nailathala ang kanilang mga natuklasan sa haligi ng Mayo 2016.<ref name="Guardian">{{Cite journal|url=https://www.theguardian.com/science/2016/may/02/could-these-newly-discovered-planets-orbiting-an-ultracool-dwarf-host-life |title=Could these newly-discovered planets orbiting an ultracool dwarf host life? |work=[[The Guardian]] |first=Ian |last=Sample |date=|accessdate =}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Temperate Earth-sized planets transiting a nearby ultracool dwarf star |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=533 |issue=7602 |pages=221–224 |year=2016 |doi=10.1038/nature17448 |last1=Gillon |first1=Michaël |last2=Jehin |first2=Emmanuël |last3=Lederer |first3=Susan M. |last4=Delrez |first4=Laetitia |last5=De Wit |first5=Julien |last6=Burdanov |first6=Artem |last7=Van Grootel |first7=Valérie |last8=Burgasser |first8=Adam J. |last9=Triaud |first9=Amaury H. M. J. |last10=Opitom |first10=Cyrielle |last11=Demory |first11=Brice-Olivier |last12=Sahu |first12=Devendra K. |last13=Bardalez Gagliuffi |first13=Daniella |last14=Magain |first14=Pierre |last15=Queloz |first15=Didier |display-authors=1|url=https://www.nature.com/articles/nature17448}}</ref> Noong 22 Pebrero 2017, inihayag ng mga astronomo ang pagtuklas ng apat pang planeta. Umabot na sa pito ang bilang ng mga [[eksoplaneta]] ng TRAPPIST-1. Kabilang dito ang hindi bababa sa dalawang planeta, at posibleng lahat ng mga planeta, sa loob ng lugar na madaling matutugunan.<ref>{{Cite web|url=http://spaceref.com/astronomy/temperate-earth-sized-planets-found-in-extraordinarily-rich-planetary-system-trappist-1.html |title=Temperate Earth-Sized Planets Found in Extraordinarily Rich Planetary System TRAPPIST-1 |date=Pebrero 22, 2017|author= |publisher=SpaceRef |accessdate=Pebrero 22, 2017}}</ref><ref>{{Cite press release|url=https://exoplanets.nasa.gov/news/1419/nasa-telescope-reveals-largest-batch-of-earth-size-habitable-zone-planets-around-single-star/|title=NASA telescope reveals largest batch of Earth-size, habitable-zone planets around single star|newspaper=Exoplanet Exploration: Planets Beyond our Solar System|accessdate =Pebrero 22, 2017}}</ref> ==Galeriya== <gallery mode="packed" heights="175"> Talaksan:Comparison between the Sun and the ultracool dwarf star TRAPPIST-1.jpg|Pagkukumpara ng laki ng TRAPPIST-1 at ang [[Araw (astronomiya)|Araw]]. Talaksan:Artist’s impression of the TRAPPIST-1 planetary system.jpg|Artistang konsepto ng sistemang planetaryo ng TRAPPIST-1.<ref>{{Cite web|title=Ultracool Dwarf and the Seven Planets – Temperate Earth-sized Worlds Found in Extraordinarily Rich Planetary System|url=https://www.eso.org/public/news/eso1706/|website=www.eso.org|accessdate=}}</ref> Talaksan:Artist's view of planets transiting red dwarf star in TRAPPIST-1 system.jpg|Mga planetang dumadaan sa TRAPPIST-1 (konsepto ng artista).<ref>{{Cite web|title=Artist's view of planets transiting red dwarf star in TRAPPIST-1 system|url=http://www.spacetelescope.org/images/opo1627a/|website=Hubble Space Telescope|access-date=2019-06-18|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226133750/https://www.spacetelescope.org/images/opo1627a/|url-status=dead}}</ref> Talaksan:Artist’s impression of the ultracool dwarf star TRAPPIST-1 from the surface of one of its planets.jpg|Pananaw mula sa [[TRAPPIST-1c]] (konsepto ng artista). Talaksan:PIA21422 - TRAPPIST-1 Planet Lineup, Figure 1.jpg|Ang mga pitong planeta sa Sistemang TRAPPIST-1. Talaksan:PIA21428 - TRAPPIST-1 Comparison to Solar System and Jovian Moons.jpg|alt=Ssc2017-01g Sm|Paghahambing ng sistemang TRAPPIST-1 at ang [[Sistemang Solar|sistemang solar]]. Lahat ng pitong planeta ng TRAPPIST-1 ay kayang magkasya sa loob ng orbito ng [[Merkuryo (planeta)|Merkuryo]].<ref name="NBC-20170222">{{Cite journal |url=http://www.nbcnews.com/mach/space/weird-planetary-system-seems-something-science-fiction-n724136 |title=This Weird Planetary System Seems Like Something From Science Fiction |last=Shostak |first=Seth |date=|journal=NBC News}}</ref> Talaksan:Curvas de luz de los siete planetas de TRAPPIST-1 durante su tránsito.jpg|Pagbaba ng liwanag ng bituin habang dumaraan ang mga planeta sa harapan nito. ([[Spitzer Space Telescope]]). </gallery> ==Mga panlabas na link== * [https://www.youtube.com/watch?v=HraVXnHyRHI NASA Discovers 7 Planets Orbiting TRAPPIST 1 (YouTube)] * [http://www.trappist.one/ TRAPPIST-1] * [https://www.youtube.com/watch?v=ieJIht3fnVM NASA News Briefing on the Discovery of TRAPPIST-1's 7 Planets (YouTube)] ==Mga sanggunian== {{reflist}} ag1oxb6fvov5gc87xtn0t020df97mvz 2 291920 2214571 2213531 2026-07-03T15:56:58Z Ivan P. Clarin 84769 /* Mga listahan ng pangalan */ 2214571 wikitext text/x-wiki {{Philippine name|Puedan|Clarin}} {{DISPLAYTITLE:<span style="font-size:120%; font-family:Bakersville Old Face; color:dark brown">Tagagamit:ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔</span>}} {{Infobox person | name = Ivan Clarin | native_name = {{nobold|{{lang|fil|ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔}}}} | image = | caption = Ako (red shirt) sa Matang Tubig ng May 10, 2014. | birth_name = Ivan Earl P. Clarin | birth_date = {{birth date and age|1996|7|30}} | birth_place = [[Calamba City]], [[Laguna]], [[Philippines]] | residence = [[Kapayapaan Village]], [[Canlubang]] | nationality = [[Pilipino]] | other_names = Earl | education = [[AMA Computer College - Calamba]] (2014–18; 2020) | alma_mater = Calamba Manpower Development Center (2016; 2018-2023) | height = {{height|m=1.60}} | occupation = [[Tolman Manufacturing Inc.|Tolman]] (2017)<br>[[Sercomm]] (2024)<br>[[Zenith Foods Corporation|Zenith Foods: CBF]] (2025)<br>{{tcname unused|Edward Keller}} (2026) | relatives = | family = | associated_acts = | partner = | spouse = | email = clarin.i@yahoo.com }} {{userpage}} {{User philippines}} {{User tl}} {{User Pilipino}} {{User Wikipedista-tagal |year=2017 |month=8 |day=1}} {{User Facebook}} {{User Google}} {{User windows}} <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#990000;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#339966;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#A7D7F9;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#666666;"></div> __NOTOC__ {| style="width:100%; margin:auto; border-collapse:collapse; margin-bottom:10px;" role="presentation" | style="padding:10px; vertical-align:top; width:75%;" colspan=2 | <div style="line-height:.7em; font-size: 270%; font-family:'Constantia', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif;">ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜁᜀᜇ᜔ᜎ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔</div> ---- | style="padding:15px; vertical-align:top; width:25%; background:#F4F4F4; text-align:center" | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">Contact me</h2> ivanearl{{@}}7.96<br/>earlpuedan{{@}}gmail.com<br/>Wikipedian writer & editor |- | style="padding:15px; vertical-align:top; width:37%;" rowspan=3 | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">About me</h2> Ako ay si '''ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔''' o '''Ivan Clarin''' ay isang Wikipedista-editor lamang noong Agosto 2017 na naninirahan sa Lungsod ng Calamba, pinasok ko ang mundo ng Wikipedia noong 2013 ngunit ako ay hindi naging bahagi nito, pero sa [[Wikipediang Tagalog]] ay magbibigay ako ng karagdagang kaalaman at pag-seserbisyo sa websayt na ito upang mapalawig ang kalidad sa [[Wikipedia|Wikipediang Ingles]]. | style="padding:15px; vertical-align:top; width:37%;" rowspan=3 | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">My work</h2> Ako ay isang mag-aaral sa [[AMA Computer College - Calamba]] (2018), sa baitang na 2. | style="padding:10px 0; vertical-align:top; width:25%; text-align:center; background:#F4F4F4;" | |- | style="padding:10px 0; vertical-align:top; width:25%; text-align:center; background:#F4F4F4;" rowspan=2| {| width=100% |} |} {{center|[[File:Wikipedia-LGBT.png|200px]]}} <center><span style="font-family:Mongolian Baiti, Euphemia;font-size:330%;color:Black;">ᜏᜒ</span><span style="font-family:Garamond;font-size:240%;color:Black;">ᜃᜒᜉᜒᜇᜒ</span><span style="font-family:Constancia;font-size:330%;color:Black;">ᜀ</span><br><span style="font-family:Constancia, Dotum;font-size:150%;color:Black;">''{{small|ᜀᜅ᜔ ᜋᜎᜌᜅ᜔ ᜁᜈ᜔ᜐᜒᜃ᜔ᜎᜓᜉᜒᜇ᜔ᜌ}}''</span></center> ==Mga listahan ng pangalan== {| class="wikitable" style="float:right;" |- ! colspan=5|2026 Name main list |- | Angelo || Bryn || Christian || Derrick || Erwin |- | Francis || Gero || Hubert || {{grey|Iverson}} || {{tcname unused|Jerome}} |- | {{tcname unused|Kiel}} || {{tcname unused|Laurence}} || {{tcname unused|Mikko}} || {{grey|Niño}} || {{tcname unused|Olivia}} |- | {{tcname unused|Preston}} || {{grey|Queenvy}} || {{tcname unused|Royce}} || {{grey|Samantha}} || {{grey|Timothy}} |- | {{tcname unused|Ulyssa}} || {{tcname unused|Veronica}} || {{tcname unused|Wendell}} || {{tcname unused|Yul}} || {{tcname unused|Zyrex}} |- ! colspan=5|2027 Name main list |- | {{tcname unused|Anthony}} || {{tcname unused|Brandon}} || {{tcname unused|Codey}} || {{tcname unused|Dave}} || {{tcname unused|Earl}} |- | {{grey|France}} || {{grey|George}} || {{grey|Henry}} || {{grey|Ivy}} || {{tcname unused|Joshua}} |- | {{tcname unused|Kaye}} || {{grey|Louie}} || {{grey|Marjun}} || {{grey|Nilda}} || {{grey|Olive}} |- | {{grey|Paula}} || {{grey|Queenie}} || {{grey|Ronnel}} || {{grey|Sara}} || {{grey|Tina}} |- | {{tcname unused|Ursa}} || {{tcname unused|Venice}} || {{tcname unused|William}} || {{tcname unused|Yvonne}} || {{tcname unused|Zaijian}} |- ! colspan=5|2028 Name main list |- | {{tcname unused|Arnel}} || {{grey|Billy}} || {{tcname unused|Christine}} || {{grey|Dylan}} || {{tcname unused|Ernest}} |- | {{grey|Felix}} || {{grey|Grace}} || {{grey|Herlyn}} || {{tcname unused|Irineo}} || {{tcname unused|Jobert}} |- | {{tcname unused|Kirby}} || {{grey|Lanie}} || {{tcname unused|Marco}} || {{tcname unused|Noah}} || {{tcname unused|Otan}} |- | {{grey|Peter}} || {{grey|Quel}} || {{grey|Raul}} || {{grey|Sairah}} || {{grey|Theresa}} |- | {{tcname unused|Uranus}} || {{grey|Vincent}} || {{tcname unused|Waren}} || {{tcname unused|Yolly}} || {{tcname unused|Zenaida}} |- ! colspan=5|2029 Name main list |- | {{grey|Alexandrei}} || {{grey|Bernard}} || {{tcname unused|Carl}} || {{grey|Daniel}} || {{tcname unused|Eugenio}} |- | {{grey|Flerida}} || {{grey|Gemma}} || {{grey|Hermy}} || {{grey|Isaiah}} || {{grey|Jayson}} |- | {{grey|Kyle}} || {{grey|Lea}} || {{tcname unused|Melvin}} || {{tcname unused|Nathaniel}} || {{tcname unused|Oman}} |- | {{grey|Patrick}} || {{grey|Quiana}} || {{tcname unused|Roldan}} || {{grey|Samson}} || {{tcname unused|Tristan}} |- | {{tcname unused|Usher}} || {{grey|Vilma}} || {{grey|Wilson}} || {{tcname unused|Yanesa}} || {{grey|Zach}} |} ==Mga Kawing== *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Log&type=delete&user=IvanP.Clarin&page=&year=&month=-1 Mga Nabura Ko] *[http://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Contributions/IvanP.Clarin Mga Ambag Ko] *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala&user=IvanP.Clarin&type=block Mga Hinarang Ko] *[http://toolserver.org/~soxred93/pcount/index.php?name=IvanP.Clarin&lang=tl&wiki=wikipedia Bilang ng Ambag ko] *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala/move&user=IvanP.Clarin Mga Inilipat] *[https://simple.wikipedia.org/wiki/User:Ivan_P._Clarin] {{DEFAULTSORT:Clarin, Ivan Earl}} cuhyb2po383ef43z3t5aenaukot5l2u 2214572 2214571 2026-07-03T15:58:44Z Ivan P. Clarin 84769 /* Mga listahan ng pangalan */ 2214572 wikitext text/x-wiki {{Philippine name|Puedan|Clarin}} {{DISPLAYTITLE:<span style="font-size:120%; font-family:Bakersville Old Face; color:dark brown">Tagagamit:ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔</span>}} {{Infobox person | name = Ivan Clarin | native_name = {{nobold|{{lang|fil|ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔}}}} | image = | caption = Ako (red shirt) sa Matang Tubig ng May 10, 2014. | birth_name = Ivan Earl P. Clarin | birth_date = {{birth date and age|1996|7|30}} | birth_place = [[Calamba City]], [[Laguna]], [[Philippines]] | residence = [[Kapayapaan Village]], [[Canlubang]] | nationality = [[Pilipino]] | other_names = Earl | education = [[AMA Computer College - Calamba]] (2014–18; 2020) | alma_mater = Calamba Manpower Development Center (2016; 2018-2023) | height = {{height|m=1.60}} | occupation = [[Tolman Manufacturing Inc.|Tolman]] (2017)<br>[[Sercomm]] (2024)<br>[[Zenith Foods Corporation|Zenith Foods: CBF]] (2025)<br>{{tcname unused|Edward Keller}} (2026) | relatives = | family = | associated_acts = | partner = | spouse = | email = clarin.i@yahoo.com }} {{userpage}} {{User philippines}} {{User tl}} {{User Pilipino}} {{User Wikipedista-tagal |year=2017 |month=8 |day=1}} {{User Facebook}} {{User Google}} {{User windows}} <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#990000;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#339966;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#A7D7F9;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#666666;"></div> __NOTOC__ {| style="width:100%; margin:auto; border-collapse:collapse; margin-bottom:10px;" role="presentation" | style="padding:10px; vertical-align:top; width:75%;" colspan=2 | <div style="line-height:.7em; font-size: 270%; font-family:'Constantia', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif;">ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜁᜀᜇ᜔ᜎ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔</div> ---- | style="padding:15px; vertical-align:top; width:25%; background:#F4F4F4; text-align:center" | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">Contact me</h2> ivanearl{{@}}7.96<br/>earlpuedan{{@}}gmail.com<br/>Wikipedian writer & editor |- | style="padding:15px; vertical-align:top; width:37%;" rowspan=3 | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">About me</h2> Ako ay si '''ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔''' o '''Ivan Clarin''' ay isang Wikipedista-editor lamang noong Agosto 2017 na naninirahan sa Lungsod ng Calamba, pinasok ko ang mundo ng Wikipedia noong 2013 ngunit ako ay hindi naging bahagi nito, pero sa [[Wikipediang Tagalog]] ay magbibigay ako ng karagdagang kaalaman at pag-seserbisyo sa websayt na ito upang mapalawig ang kalidad sa [[Wikipedia|Wikipediang Ingles]]. | style="padding:15px; vertical-align:top; width:37%;" rowspan=3 | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">My work</h2> Ako ay isang mag-aaral sa [[AMA Computer College - Calamba]] (2018), sa baitang na 2. | style="padding:10px 0; vertical-align:top; width:25%; text-align:center; background:#F4F4F4;" | |- | style="padding:10px 0; vertical-align:top; width:25%; text-align:center; background:#F4F4F4;" rowspan=2| {| width=100% |} |} {{center|[[File:Wikipedia-LGBT.png|200px]]}} <center><span style="font-family:Mongolian Baiti, Euphemia;font-size:330%;color:Black;">ᜏᜒ</span><span style="font-family:Garamond;font-size:240%;color:Black;">ᜃᜒᜉᜒᜇᜒ</span><span style="font-family:Constancia;font-size:330%;color:Black;">ᜀ</span><br><span style="font-family:Constancia, Dotum;font-size:150%;color:Black;">''{{small|ᜀᜅ᜔ ᜋᜎᜌᜅ᜔ ᜁᜈ᜔ᜐᜒᜃ᜔ᜎᜓᜉᜒᜇ᜔ᜌ}}''</span></center> ==Mga listahan ng pangalan== {| class="wikitable" style="float:right;" |- ! colspan=5|2026 Name main list |- | Angelo || Bryn || Christian || Derrick || Erwin |- | Francis || Gero || Hubert || {{grey|Iverson}} || {{tcname unused|Jerome}} |- | {{tcname unused|Kiel}} || {{tcname unused|Laurence}} || {{tcname unused|Mikko}} || {{grey|Niño}} || {{tcname unused|Olivia}} |- | {{tcname unused|Preston}} || {{grey|Queenvy}} || {{tcname unused|Royce}} || {{grey|Samantha}} || {{grey|Timothy}} |- | {{tcname unused|Ulyssa}} || {{tcname unused|Veronica}} || {{tcname unused|Wendell}} || {{tcname unused|Yul}} || {{tcname unused|Zyrex}} |- ! colspan=5|2027 Name main list |- | {{tcname unused|Anthony}} || {{tcname unused|Brandon}} || {{tcname unused|Codey}} || {{tcname unused|Dave}} || {{tcname unused|Earl}} |- | {{grey|France}} || {{grey|George}} || {{grey|Henry}} || {{grey|Ivy}} || {{tcname unused|Joshua}} |- | {{tcname unused|Kaye}} || {{grey|Louie}} || {{grey|Marjun}} || {{grey|Nilda}} || {{grey|Olive}} |- | {{grey|Paula}} || {{grey|Queenie}} || {{grey|Ronnel}} || {{grey|Sara}} || {{grey|Tina}} |- | {{tcname unused|Ursa}} || {{tcname unused|Venice}} || {{tcname unused|William}} || {{tcname unused|Yvonne}} || {{tcname unused|Zaijian}} |- ! colspan=5|2028 Name main list |- | {{tcname unused|Arnel}} || {{grey|Billy}} || {{tcname unused|Christine}} || {{grey|Dylan}} || {{tcname unused|Ernest}} |- | {{grey|Felix}} || {{grey|Grace}} || {{grey|Herlyn}} || {{tcname unused|Irineo}} || {{tcname unused|Jobert}} |- | {{tcname unused|Kirby}} || {{grey|Lanie}} || {{tcname unused|Marco}} || {{tcname unused|Noah}} || {{tcname unused|Otan}} |- | {{grey|Peter}} || {{grey|Quel}} || {{grey|Raul}} || {{grey|Sairah}} || {{grey|Theresa}} |- | {{tcname unused|Uranus}} || {{grey|Vincent}} || {{tcname unused|Warren}} || {{tcname unused|Yolly}} || {{tcname unused|Zenaida}} |- ! colspan=5|2029 Name main list |- | {{grey|Alexandrei}} || {{grey|Bernard}} || {{tcname unused|Carl}} || {{grey|Daniel}} || {{tcname unused|Eugenio}} |- | {{grey|Flerida}} || {{grey|Gemma}} || {{grey|Hermy}} || {{grey|Isaiah}} || {{grey|Jayson}} |- | {{grey|Kyle}} || {{grey|Lea}} || {{tcname unused|Melvin}} || {{tcname unused|Nathaniel}} || {{tcname unused|Oman}} |- | {{grey|Patrick}} || {{grey|Quiana}} || {{tcname unused|Roldan}} || {{grey|Samson}} || {{tcname unused|Tristan}} |- | {{tcname unused|Usher}} || {{grey|Vilma}} || {{grey|Wilson}} || {{tcname unused|Yanesa}} || {{grey|Zach}} |} ==Mga Kawing== *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Log&type=delete&user=IvanP.Clarin&page=&year=&month=-1 Mga Nabura Ko] *[http://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Contributions/IvanP.Clarin Mga Ambag Ko] *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala&user=IvanP.Clarin&type=block Mga Hinarang Ko] *[http://toolserver.org/~soxred93/pcount/index.php?name=IvanP.Clarin&lang=tl&wiki=wikipedia Bilang ng Ambag ko] *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala/move&user=IvanP.Clarin Mga Inilipat] *[https://simple.wikipedia.org/wiki/User:Ivan_P._Clarin] {{DEFAULTSORT:Clarin, Ivan Earl}} dqf77bbuu6co8ti5wj2amzha48l4glj 0 296994 2214569 2045203 2026-07-03T15:29:40Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2214569 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=The Strokes|background=group_or_band|image=The Strokes by Roger Woolman.jpg|image_size=275|caption=The Strokes noong 2002; pakaliwa sa kanan: Nick Valensi, Albert Hammond Jr., [[Julian Casablancas]], Fabrizio Moretti, at Nikolai Fraiture|origin=[[Manhattan]], New York, U.S.|genre=<!-- these genres are sourced in the musical style section of the text -->{{hlist|[[Indie rock]]|garage rock revival|[[post-punk revival]]}}|years_active={{start date|1998}}–kasalukuyan|label={{hlist|Cult|RCA|[[Rough Trade Records|Rough Trade]]|Beggars Banquet}}|associated_acts=<!--The Voidz are NOT an associated act per Template:Infobox musical artist#associated_acts; please follow the guidelines there for what belongs in this field-->|website={{URL|thestrokes.com}}|current_members={{unbulleted list|[[Julian Casablancas]]|Nick Valensi|Albert Hammond Jr.|Nikolai Fraiture|Fabrizio Moretti}}}} Ang '''The Strokes''' ay isang American [[Musikang rock|rock]] band mula sa [[Manhattan]], New York. Nabuo noong 1998, ang banda ay binubuo ng mang-aawit na si [[Julian Casablancas]], mga gitarista na sina Nick Valensi at Albert Hammond Jr., bassist na si Nikolai Fraiture, at tambalang si Fabrizio Moretti. Kinilala sila bilang isa sa mga kilalang banda ng garage rock at [[post-punk revival]]s, na tumutulong sa muling pagkabuhay ng [[indie rock]] sa [[Lungsod ng Bagong York|New York City]]. [[File:The Strokes in concert.jpg|right|250px|thumb|The Strokes 2006]] Kasunod ng pagpapakawala ng kanilang EP ''The Modern Age'' noong Enero 2001, nagsimula ang isang digmaang pag-bid sa mga pangunahing label upang mag-sign ang banda. Kalaunan, nilagdaan sila ng RCA Records at pinakawalan ang kanilang debut studio album, ''[[Is This It]]'', mamaya sa taong iyon. Kinita nila ang mga ito sa pang-internasyonal na pagkilala, pagtanggap ng tagumpay sa komersyal sa buong mundo at laganap na kritikal na pag-amin, kasama ang album na lumilitaw sa maraming mga listahan ng album sa buong taon at lahat ng oras. Sinundan ito ng ''Room on Fire'' noong Oktubre 2003 at mga ''First Impressions of Earth'' noong Enero 2006, na parehong natatanggap ng magkatulad na tagumpay sa komersyal. Papasok sila ng isang hiatus na tumatagal ng ilang taon pagkatapos. Sa pagtatapos ng kanilang orihinal na rekord na pakikitungo sa RCA, inilabas ng Stroke ang dalawang album sa tatlong taon kasama ang ''Angles'' noong Marso 2011 at ''Comedown Machine'' noong Marso 2013. Ang parehong mga album ay nakatanggap ng mas maligamgam na mga tugon mula sa mga kritiko, kasama ang huling album na ang kanilang pinakamasama-pagganap na album nang komersyal. Inilabas nila ang kanilang unang koleksyon ng mga materyal pagkatapos ng kanilang pag-alis mula sa RCA, ang ''Future Present Past'' EP, noong Hunyo 2016 sa pamamagitan ng label ng independiyenteng Cult Records ng Casablancas. Pagkaraan ng dekada na iyon, nagsimulang magtrabaho ang mga Stroke kay Rick Rubin sa isang bagong album. Ilalabas nila ang ''The New Abnormal'', ang kanilang unang album sa studio sa pitong taon, sa Abril 2020 sa pamamagitan ng parehong Cult at RCA. Karaniwang itinuring ng mga kritiko ang album bilang isang bumalik sa form para sa banda. == Estilo ng musikal == Ang tunog ng banda ay inilarawan bilang [[indie rock]],<ref>{{Cite magazine|magazine=[[Clash Magazine|Clash]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pitchfork.com/features/articles/7704-the-decade-in-indie/|title=The Decade in Indie|work=[[Pitchfork Media|Pitchfork]]|accessdate=May 2, 2012|archive-date=Mayo 5, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120505054715/http://pitchfork.com/features/articles/7704-the-decade-in-indie/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/music/musicblog/2012/jan/16/indie-rock-slow-painful-death|title=Indie rock's slow and painful death|last=Lynskey|first=Dorian|date=January 16, 2012|newspaper=[[The Guardian]]|accessdate=April 26, 2012}}</ref> garage rock revival,<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/news/472408/top-10-garage-rock-revival-bands-where-are-they-now|title=Top 10 Garage Rock Revival Bands: Where Are They Now?|date=March 23, 2011|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|accessdate=December 28, 2016|author=Lipshutz, Jason}}</ref> at [[post-punk revival]]<ref>{{cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/kayley-kravitz/post-punk-revival-_b_2003987.html|title=Revisiting the Post-Punk Revival|date=December 23, 2015|work=[[The Huffington Post]]|accessdate=December 28, 2016|author=Kravitz, Kayley}}</ref> ng media. Binanggit ni Casablancas si Lou Reed ng [[The Velvet Underground]] bilang isang pangunahing impluwensya sa kanyang lyrics at estilo ng pagkanta. "Ang paraan na isinulat at kinanta ni Lou Reed tungkol sa mga gamot at sex, tungkol sa mga taong nakapaligid sa kanya - napakahalaga nito," sinabi ni Casablancas sa panayam ng ''Rolling Stone''. "Maaaring maging romantiko si Reed sa paraang inilalarawan niya ang mga nakatutuwang sitwasyon na ito, ngunit masidhi rin siyang tunay. Ito ay tula at journalism. " Bilang karagdagan, sinabi niya na si [[Bob Marley]],<ref>{{cite web|url=http://www.americansongwriter.com/2010/08/drinks-with-julian-casablancas/|title=Drinks With: Julian Casablancas|last=Matheny|first=Skip|date=August 2, 2010|website=American Songwriter|publisher=AmericanSongwriter.com|accessdate=September 18, 2011|archive-date=Pebrero 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190228065719/https://americansongwriter.com/2010/08/drinks-with-julian-casablancas/|url-status=dead}}</ref> [[Nirvana (banda)|Nirvana]] at [[Pearl Jam]] ay pangunahing impluwensya sa kanyang trabaho, ang huli ang dahilan na nagsimula siyang gumawa ng musika pagkatapos marinig ang kanta na "Yellow Ledbetter".<ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/news/the-strokes-elegantly-wasted-20031113|title=The Strokes: Elegantly Wasted|last=Strauss|first=Neil|date=November 13, 2003|work=Rolling Stone|accessdate=September 27, 2014|archive-date=Septiyembre 27, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140927072324/http://www.rollingstone.com/music/news/the-strokes-elegantly-wasted-20031113|url-status=dead}}</ref> == Pamana at impluwensya == Ang debut album ng The Strokes' ''Is This It'' pinangalanang numero unong album ng taon ni NME at numero ng dalawa sa pamamagitan ng ''Rolling Stone,'' ''Ito Ito ay'' nakakuha ng Casablancas at The Strokes na napakalaking paggalang sa iba't ibang mga artista sa alternatibong eksena ng musika ''.'' Ang nangungunang mang-aawit ng [[LCD Soundsystem]] na si [[James Murphy]], ay nagsabi, " ''Is This It'' ay aking talaan ng dekada." Ang album ay nanalo ng Best International Album noong 2002, hinirang ng NME, at ASCAP College Vanguard Award.<ref>{{Citation|title=List of awards and nominations received by The Strokes|date=2017-11-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_awards_and_nominations_received_by_The_Strokes&oldid=811948429|work=Wikipedia|language=en|access-date=2018-12-02}}</ref> Ang mga stroke ay sinabi na, "bilang maimpluwensyahan sa kanilang panahon tulad ng [[The Velvet Underground|Velvet Underground]] o [[The Ramones|Ramones]] ay sa kanila," ni Lizzie Goodman sa kanyang libro sa eksena ng musika ng New York City, na sinasabing, "halos bawat artista na aking nakapanayam ang librong ito - mula sa buong mundo - sinabi na ang Mga Stroke na nagbukas ng pinto para sa kanila. " Ang banda ay pinangalanang Band of the Year noong 2002 ni ''Spin'' at labis na naimpluwensyahan ang mga banda tulad ng [[The Killers]], [[Arctic Monkeys]], at [[Franz Ferdinand (banda)|Franz Ferdinand.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2009/nov/26/the-strokes-is-this-it|title=Albums of the decade No 4: The Strokes – Is This It|last=Mulholland|first=Garry|date=2009-11-26|website=the Guardian|language=en|access-date=2018-12-02}}</ref> == Mga kasapi ng banda == * Julian Casablancas - nangunguna sa mga bokal <small>(1998 – kasalukuyan)</small> * Nikolai Fraiture - bass <small>(1998-kasalukuyan)</small> * Albert Hammond Jr. - gitara <small>(1998-kasalukuyan)</small>, mga keyboard, pag-back vocals <small>(2010-kasalukuyan)</small> * Fabrizio Moretti - mga tambol, talakayan <small>(1998-kasalukuyan)</small> * Nick Valensi - gitara <small>(1998-kasalukuyan)</small>, mga keyboard, pag-back vocals <small>(2010-kasalukuyan)</small> == Discography == * ''[[Is This It]]'' (2001) * ''[[Room on Fire]]'' (2003) * ''[[First Impressions of Earth]]'' (2005) * ''Angels'' (2011) * ''Comedown Machine'' (2013) * ''[[The New Abnormal]]'' (2020) == Mga Sanggunian == {{Reflist|30em}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} {{DEFAULTSORT:Strokes, The}} [[Kategorya:The Strokes|*]] [[Kategorya:Mga banda mula sa Estados Unidos|Strokes]] [[Kategorya:Musika ng New York]] [[Kategorya:Mga artist ng Rough Trade Records]] 2xhn8xo9fq8tjwg3pwun6co100mzhxo 0 298784 2214567 2012294 2026-07-03T15:08:06Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2214567 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=The Chats|image=The Chats Tilburg.JPG|landscape=yes|caption=The Chats noong 2019. Left to right: Sandwith, Boggis and Pricey.|background=group_or_band|alias=|origin=[[Sunshine Coast, Queensland]], Australia|genre={{hlist|Punk rock|garage punk|pub rock|surf punk}}|years_active={{start date|2016}}–kasalukuyan<ref>{{cite web|last1=Hall|first1=Byron|title=The Chats // Behind the Band|url=https://www.behindthesceneofficial.com/single-post/2017/12/11/THE-CHATS-BEHIND-THE-BAND|website=Behind The Scene|accessdate=2 May 2018|date=10 December 2017|archive-date=3 Mayo 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503111655/https://www.behindthesceneofficial.com/single-post/2017/12/11/THE-CHATS-BEHIND-THE-BAND|url-status=dead}}</ref>|label=Universal, Bargain Bin|associated_acts=|website={{URL|https://www.thechatslovebeer.com/}}|current_members=* Eamon Sandwith * Josh Price * Matt Boggis|past_members=Tremayne McCarthy}} '''The Chats''' ay isang Australian band na [[punk rock]] na nabuo noong 2016 sa [[Sunshine Coast, Queensland]]. Ang band ay binubuo ng gitarista na si Josh Presyo, drummer na si Matt Boggis, at bassist at bokalista na si Eamon Sandwith. Kapansin-pansin sa kanilang mga kanta tungkol sa [[Kultura ng Australia|kulturang Australia]], una silang nag-[[Viral video|viral]] para sa kanilang awit na "[[Smoko]]" at ang music video nito noong 2017.<ref name="rb2">{{cite web|last1=Scott|first1=Tim|title=The Chats tell us how they cooked up Smoko|url=https://www.redbull.com/au-en/the-chats-smoko-interview|website=[[Red Bull]]|accessdate=17 March 2018}}</ref><ref>{{cite web|last1=Holdsworth|first1=Matthew|title=The Coast band's 'Aussie' song that's gone viral|url=https://www.sunshinecoastdaily.com.au/news/the-coast-bands-aussie-song-thats-gone-viral/3287562/|website=[[Sunshine Coast Daily]]|publisher=[[Here, There & Everywhere (company)|HT&E]]|accessdate=17 March 2018|date=11 December 2017}}</ref><ref>{{cite web|title='I'm on smoko': Most Aussie song ever goes viral|url=http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=11956976|website=[[The New Zealand Herald]]|publisher=[[New Zealand Media and Entertainment|NZME.]]|accessdate=17 March 2018|date=10 December 2017|archive-date=18 Marso 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180318054540/http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=11956976|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Mack|first1=Emmy|title=Mullet-Sporting Queensland Punk Band Goes Viral With Song About Smoko|url=http://musicfeeds.com.au/news/mullet-sporting-queensland-punk-band-goes-viral-song-smoko/|website=[[Music Feeds]]|accessdate=17 March 2018|date=9 December 2017}}</ref> Hanggang ngayon ay naglabas sila ng dalawang EP, ''The Chats'' (2016) at ''[[Get This in Ya!!]]'' (2017), at ang kanilang debut studio album na ''[[High Risk Behaviour]]'' ay pinakawalan noong 27 Marso 2020.<ref>{{cite web|url=https://musicfeeds.com.au/news/the-chats-announce-debut-album-high-risk-behaviour/|title=The Chats announce debut album 'High Risk Behaviour'|work=Music Feeds|date=16 January 2020|accessdate=17 January 2020}}</ref> == Estilo ng musikal == Ginawa ng banda ang salitang "shed rock" upang mailalarawan ang kanilang tunog, at ang kanilang diskarte sa sarili ay naihalintulad sa [[King Gizzard & the Lizard Wizard]].<ref>{{Cite web|url=https://www.triplejunearthed.com/artist/chats-0|title=THE CHATS|website=triple j Unearthed|language=en|access-date=2019-08-21}}</ref> Binanggit nila ang mga banda ng Australia na [[Cosmic Psychos]], [[Dune Rats]] at [[Eddy Current Suppression Ring]] bilang pangunahing impluwensya.<ref name="rb2" /> == Discography == === Mga album sa studio === * ''[[High Risk Behaviour]]'' (2020) === Extended plays === * ''The Chats'' (2016) * ''[[Get This in Ya!!]]'' (2017) === Mga Singles === * "[[Smoko]]" (2017) * "Do What I Want" (2018) * "Pub Feed" (2019) * "Identity Theft" (2019) * "The Clap" (2020) * "Dine N Dash" (2020) == Mga Sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Commonscat inline}} * [https://www.thechatslovebeer.bandcamp.com/ The Chats sa BandCamp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200819051517/https://thechatslovebeer.bandcamp.com/ |date=2020-08-19 }} {{DEFAULTSORT:Chats, The}} [[Kategorya:Mga banda mula sa Australia]] o1kx7qn9uz94ve5p49smx8wnkewobfp 0 301938 2214553 2214077 2026-07-03T12:13:27Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2214553 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Ancona|Ancona]], [[Marche]], sa [[Italya]]. {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q747074 . ?item wdt:P131 wd:Q16114 . } |columns=P635:ISTAT,label/it:Comune,P2046:Lawak,P1082:Populasyon |section= |min_section= |sort=P635 |links=text |thumb= |autolist= |references=all |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 042001 | Agugliano | 21.89 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4799<ref name="ref_204c1ab4d1a0f46b14b968d13f576127fa86a9e41d1d0ba263037aad950e7ebb">{{Cite web |url=http://demo.istat.it/pop2018/index3.html |title=Archive copy |access-date=2020-10-03 |archive-date=2019-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630220127/http://demo.istat.it/pop2018/index3.html |url-status=dead }}</ref> |- | 042002 | Ancona | 124.84 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 98356<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042003 | Arcevia | 128.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4231<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042004 | Barbara | 11.04 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1271<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042005 | Belvedere Ostrense | 29.45 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2093<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042006 | Camerano | 20 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 7084<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042007 | Camerata Picena | 11.89 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2486<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042008 | Castelbellino | 6.05 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4919<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042010 | Castelfidardo | 33.39 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 18419<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042011 | Castelleone di Suasa | 15.92 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1542<ref name="ref_bec4adcf2cd30585ec09316adfc23e7d8417379dd3598c38143d1f74b8522776">https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=it</ref> |- | 042012 | Castelplanio | 15.32 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3531<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042013 | Cerreto d'Esi | 16.91 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3374<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042014 | Chiaravalle | 17.6 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 14289<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042015 | Corinaldo | 49.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4767<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042016 | Cupramontana | 27.4 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4364<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042017 | Fabriano | 272.08 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 28918<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042018 | Falconara Marittima | 25.82 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 25530<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042019 | Filottrano | 71.2 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 8917<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042020 | Genga | 73.16 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1682<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042021 | Jesi | 108.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 39137<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042022 | Loreto | 17.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 12899<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042023 | Maiolati Spontini | 21.49 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 5986<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042024 | Mergo | 7.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 996<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042025 | Monsano | 14.66 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3289<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042026 | Montecarotto | 24.39 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1836<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042027 | Montemarciano | 22.31 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 9762<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042029 | Monte Roberto | 13.51 kilometro kuwadrado<br/>13.57 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3027<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042030 | Monte San Vito | 21.81 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 6704<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042031 | Morro d'Alba | 19.46 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1798<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042032 | Numana | 10.94 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3741<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042033 | Offagna | 10.63 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2047<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042034 | Osimo | 106.74 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 34687<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042035 | Ostra | 47.25 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 6282<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042036 | Ostra Vetere | 30.02 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3110<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042037 | Poggio San Marcello | 13.36 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 672<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042038 | Polverigi | 24.98 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4582<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042040 | Rosora | 9.41 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1818<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042041 | San Marcello | 25.78 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1996<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042042 | San Paolo di Jesi | 10.11 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 894<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042043 | Santa Maria Nuova | 18.29 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3942<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042044 | Sassoferrato | 137.23 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 6841<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042045 | Senigallia | 117.77 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 43863<ref name="ref_aa8afab87dbbab39c6dd94127b193dec575be4ca25f33708513d65a8dc0489b5">https://demo.istat.it/app/?i=P02&l=it</ref> |- | 042046 | Serra de' Conti | 24.54 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3559<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042047 | Serra San Quirico | 49.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2540<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042048 | Sirolo | 16.68 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4097<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 042049 | Staffolo | 27.5 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2087<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 042050 | Trecastelli | 38.66 kilometro kuwadrado | 7500<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |} ---- &sum; 47 items. {{Wikidata list end}} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Ancona]] ka5bk4txhszm2ays8hcu4328h7jahp4 0 302249 2214554 2213938 2026-07-03T12:13:34Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2214554 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Catanzaro|Catanzaro]], [[Calabria]], sa [[Italya]]. {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q747074 . ?item wdt:P131 wd:Q16159 . } |columns=P635:ISTAT,label/it:Comune,P2046:Lawak,P1082:Populasyon |section= |min_section= |sort=P635 |links=text |thumb= |autolist= |references=all |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 079002 | Albi | 29.64 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 790<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079003 | Amaroni | 9.88 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1660<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079004 | Amato | 20.93 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 793<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079005 | Andali | 17.87 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 637<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079007 | Argusto | 6.88 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 444<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079008 | Badolato | 37.07 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2843<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079009 | Belcastro | 53.56 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1231<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079011 | Borgia | 42.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 7158<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079012 | Botricello | 15.48 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4993<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079017 | Caraffa di Catanzaro | 24 kilometro kuwadrado<br/>25.05 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1743<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079018 | Cardinale | 30.12 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1829<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079020 | Carlopoli | 16.41 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1385<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079023 | Catanzaro | 112.72 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 84670<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079024 | Cenadi | 11.92 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 510<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079025 | Centrache | 7.96 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 342<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079027 | Cerva | 21.37 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1086<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079029 | Chiaravalle Centrale | 23.83 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 5098<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079030 | Cicala | 9.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 887<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079033 | Conflenti | 29.34 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1282<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079034 | Cortale | 30.01 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1866<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079036 | Cropani | 44.81 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4674<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079039 | Curinga | 52.53 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 6501<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079042 | Davoli | 25.03 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 5546<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079043 | Decollatura | 50.83 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2855<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079047 | Falerna | 24.04 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3786<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079048 | Feroleto Antico | 22.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1955<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079052 | Fossato Serralta | 11.85 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 558<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079055 | Gagliato | 7.04 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 432<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079056 | Gasperina | 6.78 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1884<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079058 | Gimigliano | 33.55 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2985<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079059 | Girifalco | 43.1 kilometro kuwadrado<br/>43.08 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 5495<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079060 | Gizzeria | 37.19 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 5065<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079061 | Guardavalle | 60.27 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4117<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079063 | Isca sullo Ionio | 23.56 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1441<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079065 | Jacurso | 21 kilometro kuwadrado<br/>21.2 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 549<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079068 | Magisano | 31.94 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1106<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079069 | Maida | 58.34 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4396<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079071 | Marcedusa | 15.68 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 380<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079072 | Marcellinara | 20.91 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2146<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079073 | Martirano | 14.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 840<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079074 | Martirano Lombardo | 19.84 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 952<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079077 | Miglierina | 13.94 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 722<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079080 | Montauro | 11.74 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1773<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079081 | Montepaone | 16.85 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 5656<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079083 | Motta Santa Lucia | 26.3 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 798<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079087 | Nocera Terinese | 46.58 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4715<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079088 | Olivadi | 7.17 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 488<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079089 | Palermiti | 18.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1057<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079092 | Pentone | 12.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1887<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079094 | Petrizzi | 21.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1010<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079095 | Petronà | 45.79 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2365<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079096 | Pianopoli | 24.65 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2484<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079099 | Platania | 26.84 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1973<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079108 | San Floro | 18.32 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 670<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079110 | San Mango d'Aquino | 6.89 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1442<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079114 | San Pietro a Maida | 16.45 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3772<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079115 | San Pietro Apostolo | 11.72 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1520<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079116 | San Sostene | 32.49 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1401<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079117 | Santa Caterina dello Ionio | 40.69 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1923<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079118 | Sant'Andrea Apostolo dello Ionio | 21.43 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1900<ref name="ref_4101d67916181d7a61079c5a0a35c3ac045efad5d96c3748f8b41a6437aa90b9">''[[:d:Q214195|Istat]]''</ref><br/>1872<ref name="ref_204c1ab4d1a0f46b14b968d13f576127fa86a9e41d1d0ba263037aad950e7ebb">{{Cite web |url=http://demo.istat.it/pop2018/index3.html |title=Archive copy |access-date=2020-10-14 |archive-date=2019-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630220127/http://demo.istat.it/pop2018/index3.html |url-status=dead }}</ref><br/>1701<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/><br/>1691<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836"/><br/>1759<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836"/><br/>1809<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2072<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836"/><br/>2329<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836"/><br/>2836<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836"/><br/>3085<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836"/><br/>3324<br/>4016<br/>4912<br/>5170<br/>5497<br/>4868<br/>4594<br/>4011<br/>3360<br/>3539<br/>3211 |- | 079122 | San Vito sullo Ionio | 17.17 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1613<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079123 | Satriano | 21.16 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3364<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079126 | Sellia | 12.81 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 476<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079127 | Sellia Marina | 41.46 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 7615<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079129 | Serrastretta | 41.65 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2923<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079130 | Sersale | 53.3 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4250<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079131 | Settingiano | 14.35 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3260<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079133 | Simeri Crichi | 46.74 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 4722<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079134 | Sorbo San Basile | 59.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 754<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079137 | Soverato | 7.79 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 8618<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079138 | Soveria Mannelli | 20.5 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2835<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079139 | Soveria Simeri | 22.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1439<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079142 | Squillace | 34.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3511<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079143 | Stalettì | 12.11 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2353<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079146 | Taverna | 132.31 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 2522<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079147 | Tiriolo | 29.26 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 3581<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079148 | Torre di Ruggiero | 25.37 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 951<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079151 | Vallefiorita | 13.88 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1503<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079157 | Zagarise | 49.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 1425<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |- | 079160 | Lamezia Terme | 162.43 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5"/> | 67026<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427"/> |} ---- &sum; 80 items. {{Wikidata list end}} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Catanzaro]] g3hf12movad4ebv5fk5v892w38fbrqr 2214573 2214554 2026-07-03T16:05:27Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2214573 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Catanzaro|Catanzaro]], [[Calabria]], sa [[Italya]]. {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q747074 . ?item wdt:P131 wd:Q16159 . } |columns=P635:ISTAT,label/it:Comune,P2046:Lawak,P1082:Populasyon |section= |min_section= |sort=P635 |links=text |thumb= |autolist= |references=all |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 079002 | Albi | 29.64 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 790<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079003 | Amaroni | 9.88 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1660<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079004 | Amato | 20.93 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 793<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079005 | Andali | 17.87 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 637<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079007 | Argusto | 6.88 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 444<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079008 | Badolato | 37.07 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2843<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079009 | Belcastro | 53.56 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1231<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079011 | Borgia | 42.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 7158<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079012 | Botricello | 15.48 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4993<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079017 | Caraffa di Catanzaro | 24 kilometro kuwadrado<br/>25.05 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1743<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079018 | Cardinale | 30.12 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1829<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079020 | Carlopoli | 16.41 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1385<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079023 | Catanzaro | 112.72 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 84670<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079024 | Cenadi | 11.92 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 510<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079025 | Centrache | 7.96 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 342<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079027 | Cerva | 21.37 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1086<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079029 | Chiaravalle Centrale | 23.83 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5098<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079030 | Cicala | 9.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 887<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079033 | Conflenti | 29.34 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1282<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079034 | Cortale | 30.01 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1866<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079036 | Cropani | 44.81 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4674<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079039 | Curinga | 52.53 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6501<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079042 | Davoli | 25.03 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5546<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079043 | Decollatura | 50.83 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2855<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079047 | Falerna | 24.04 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3786<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079048 | Feroleto Antico | 22.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1955<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079052 | Fossato Serralta | 11.85 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 558<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079055 | Gagliato | 7.04 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 432<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079056 | Gasperina | 6.78 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1884<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079058 | Gimigliano | 33.55 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2985<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079059 | Girifalco | 43.1 kilometro kuwadrado<br/>43.08 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5495<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079060 | Gizzeria | 37.19 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5065<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079061 | Guardavalle | 60.27 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4117<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079063 | Isca sullo Ionio | 23.56 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1441<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079065 | Jacurso | 21 kilometro kuwadrado<br/>21.2 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 549<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079068 | Magisano | 31.94 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1106<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079069 | Maida | 58.34 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4396<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079071 | Marcedusa | 15.68 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 380<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079072 | Marcellinara | 20.91 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2146<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079073 | Martirano | 14.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 840<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079074 | Martirano Lombardo | 19.84 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 952<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079077 | Miglierina | 13.94 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 722<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079080 | Montauro | 11.74 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1773<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079081 | Montepaone | 16.85 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5656<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079083 | Motta Santa Lucia | 26.3 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 798<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079087 | Nocera Terinese | 46.58 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4715<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079088 | Olivadi | 7.17 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 488<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079089 | Palermiti | 18.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1057<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079092 | Pentone | 12.38 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1887<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079094 | Petrizzi | 21.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1010<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079095 | Petronà | 45.79 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2365<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079096 | Pianopoli | 24.65 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2484<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079099 | Platania | 26.84 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1973<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079108 | San Floro | 18.32 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 670<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079110 | San Mango d'Aquino | 6.89 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1442<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079114 | San Pietro a Maida | 16.45 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3772<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079115 | San Pietro Apostolo | 11.72 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1520<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079116 | San Sostene | 32.49 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1401<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079117 | Santa Caterina dello Ionio | 40.69 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1923<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079118 | Sant'Andrea Apostolo dello Ionio | 21.43 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1900<ref name="ref_4101d67916181d7a61079c5a0a35c3ac045efad5d96c3748f8b41a6437aa90b9">''[[:d:Q214195|Istat]]''</ref><br/>1872<ref name="ref_204c1ab4d1a0f46b14b968d13f576127fa86a9e41d1d0ba263037aad950e7ebb">http://demo.istat.it/pop2018/index3.html</ref><br/>1701<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref><br/>1691<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>1759<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>1809<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2072<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2329<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2836<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>3085<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>3324<br/>4016<br/>4912<br/>5170<br/>5497<br/>4868<br/>4594<br/>4011<br/>3360<br/>3539<br/>3211 |- | 079122 | San Vito sullo Ionio | 17.17 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1613<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079123 | Satriano | 21.16 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3364<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079126 | Sellia | 12.81 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 476<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079127 | Sellia Marina | 41.46 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 7615<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079129 | Serrastretta | 41.65 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2923<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079130 | Sersale | 53.3 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4250<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079131 | Settingiano | 14.35 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3260<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079133 | Simeri Crichi | 46.74 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4722<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079134 | Sorbo San Basile | 59.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 754<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079137 | Soverato | 7.79 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 8618<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079138 | Soveria Mannelli | 20.5 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2835<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079139 | Soveria Simeri | 22.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1439<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079142 | Squillace | 34.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3511<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079143 | Stalettì | 12.11 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2353<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079146 | Taverna | 132.31 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2522<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079147 | Tiriolo | 29.26 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3581<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079148 | Torre di Ruggiero | 25.37 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 951<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079151 | Vallefiorita | 13.88 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1503<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079157 | Zagarise | 49.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1425<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079160 | Lamezia Terme | 162.43 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 67026<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |} ---- &sum; 80 items. {{Wikidata list end}} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Catanzaro]] r3teq6kqvmmhndhrg61ygj7xzay9gi6 0 305393 2214577 2194159 2026-07-03T17:38:15Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2214577 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Viterbo|province=[[Lalawigan ng Viterbo|Viterbo]] (VT)|website={{official website|http://www.comune.viterbo.it/}}|area_code=0761|postal_code=01100|day=Setyembre 4, Agosto 10|saint=[[Santa Rosa ng Viterbo]] at San Lorenzo Martir|elevation_m=326|elevation_footnotes=|population_demonym=Viterbesi|population_footnotes=|area_total_km2=406.23|area_footnotes=|mayor=[[Giovanni Arena (politiko)|Giovanni Arena]]|mayor_party=|frazioni=[[Bagnaia, Viterbo|Bagnaia]], Fastello, Grotte Santo Stefano, La Quercia, Montanciano, Montecalvello, Monterazzano, Sant'Angelo, San Martino al Cimino, Vallebona|region=[[Lazio]]|official_name=Comune di Viterbo|image_shield=|native_name=|image_skyline=Palazzo dei Papi Viterbo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Viterbo – Piazza di San Lorenzo at ang loggia ng papal na palasyo|image_flag=Flag of Viterbo.svg|shield_alt=|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|42|25|N|12|06|E|display=inline,title}}|footnotes=}} [[Talaksan:Caldera_Lakes_to_the_North_of_Rome.jpg|right|thumb| Tanaw mula sa kalawakan ng Viterbo at Roma]] Ang '''Viterbo''' (ibinibigkas [viˈtɛrbo] ([[null|link=|Tungkol sa tunog na ito]]Viterbese: {{Lang|it|Veterbe}}; Medyebal na Latin: ''Viterbium'') ay isang sinaunang lungsod at ''[[komuna]]'' sa rehiyon ng [[Lazio]] ng gitnang Italya, ang kabesera ng [[lalawigan ng Viterbo]]. Sinakop at ipinaloob nito ang kalapit na bayan ng Ferento (tingnan ang [[Ferentium]]) sa maagang kasaysayan nito. Ito ay humigit-kumulang na {{Convert|80|km|0}} hilaga ng GRA ([[Roma]]) sa [[Sa pamamagitan ni Cassia|Via Cassia]], at napapaligiran ito ng [[Monti Cimini]] at [[Monti Volsini]]. Ang makasaysayang sentro ng lungsod ay napapaligiran ng mga medyebal na pader, na buo pa rin, at itinayo noong ika-11 at ika-12 siglo. Ang pagpasok sa may pader na gitna ng lungsod ay sa pamamagitan ng mga sinaunang pintuan. Bukod sa agrikultura, ang pangunahing rekurso sa lugar nito ay ang palayok, marmol, at kahoy. Ang bayan ay tahanan ng mga reserbang gintong Italyano, isang mahalagang Akademya ng Sining, [[Unibersidad ng Tuscia]], at ang punong himpilang panghimpapawid ng [[Hukbong Italyano]] at sentro ng pagsasanay. Matatagpuan ito sa isang malawak na lugar ng termal. Ang Viterbo ay maakit sa maraming turista mula sa buong gitnang Italya. == Mga tala == {{Reflist}} == Mga pinagkuhanan == * Charles R. Mack, "The Bath Palace of Nicholas V at Viterbo", in ''An Architectural Progress in the Renaissance and the Baroque: Sojourns In and Out of Italy'', Papers in Art History VIII, Pennsylvania State University, Vol. Ako, 1992, 45-63. * Charles R. Mack, "The Renaissance Spa: Testing the Architectural Waters", ''Southeheast College Art Conference Review'', XI, 3, 1988, 193-200. * Valtieri, Simonetta, "Rinascimento a Viterbo: Bernardo Rossellino", ''Architettura, croniche e storia'', XVII, 1972, 686–94. == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.viterbo.it/}} , * [https://web.archive.org/web/20090121025855/http://www.viterbolive.it/ ViterboLive.it] * [http://www.tuscia360.it/scheda.php?l=en&q=viterbo Ang Tuscia 360 tungkol sa Viterbo, kabilang ang virtual na paglilibot na nagtatampok ng maraming mga VR panoramas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150603061345/http://www.tuscia360.it/scheda.php?l=en&q=viterbo |date=2015-06-03 }} * [http://www.infoviterbo.it/ Promosi ng Tourist ng Viterbo] * [http://www.viterboonline.com/ ViterboOnline.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615055635/http://www.viterboonline.com/ |date=2011-06-15 }} [http://www.viterboonline.com/ Com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615055635/http://www.viterboonline.com/ |date=2011-06-15 }} * [https://web.archive.org/web/20050308191846/http://www.festadelleciliegie.it/english/ Festa delle Ciliegie] (Cherry Festival at iba pang impormasyon) * [http://www.webvisionitaly.com/category.php?id=220&ref_genre=&ref_item=284/ Patnubay sa Video ng Viterbo] * [http://www.museocolledelduomo.it Museo del Colle del Duomo (palasyo ng] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303212156/http://www.museocolledelduomo.it/ |date=2016-03-03 }} Santo Papa [http://www.museocolledelduomo.it )] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303212156/http://www.museocolledelduomo.it/ |date=2016-03-03 }} Palasyo ng Santo Papa, Museo del Colle del Duomo * [http://www.tusciaoperafestival.com International Festival mula Hulyo hanggang Setyembre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201205135401/http://www.tusciaoperafestival.com/ |date=2020-12-05 }} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 6g7jqfc1lmewrixdk6r8wl1e12sjx0w 0 308131 2214556 2214245 2026-07-03T13:12:39Z Johndeo333 163610 Inayos ang baybay 2214556 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Hilagang Luzon |native_name = ''Northern Luzon'' |official_name = North Luzon | other_name = | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Church of Saint Augustine of Ilocos Norte Philippines.JPG{{!}}Paoay Church | photo1b = Sunset in Ilocos windmills.jpg{{!}}Windmill, Ilocos Norte | photo2a = Batanes Island of Winds.jpg{{!}}Batanes Rocky cliffs | photo2b = The forested edge of the Mt. Cagua volcanic crater - ZooKeys-266-001-g009.jpg{{!}}Mt. Cagua | photo3a = Burnham Park - lake (Baguio, Benguet)(2018-02-25).jpg{{!}}Burnham Park Lake | photo3b = Banaue-terrace.JPG{{!}}Banaue Rice Terraces | size = 270 | position = center | spacing = 2 | color = transparent | border = 0 | foot_montage = From left-to-right, top-to-bottom: Paoay Chruch, Ilocos Norte Windmills, Batanes Rocky cliffs, Mt. Cagua, Burnham Park Lake; Baguio & Banaue Rice Terraces }} | settlement_type = [[Rehiyon ng Pilipinas|Kauuluhang rehiyon]] | pushpin_map = <!-- Philippines --> | pushpin_map_caption = Location of North Luzon within the Philippines |coordinates = | subdivision_type = [[Kontinente]] | subdivision_name = [[Timog Silangang Asya]] | subdivision_type1 = [[Bansa]] | subdivision_name1 = [[Pilipinas]] | subdivision_type2 = [[Estado]] | subdivision_name2 = [[Luzon]] | subdivision_type3 = [[Rehiyon]] | subdivision_name3 = [[Cordillera Administrative Region|CAR]]<br>[[Rehiyon ng Ilocos]]<br>[[Lambak ng Cagayan]] | subdivision_type4 = Punong kabisera | subdivision_name4 = [[San Fernando, La Union|San Fernando]]''<br>''[[Tuguegarao]]'' | subdivision_type5 = Punong sentro & [[Lungsod|Mataas na lungsod]] | subdivision_name5 = [[Baguio]]<br>[[Dagupan]] | subdivision_type6 = [[Lungsod|Nagsasariling lungsod]] | subdivision_name6 = [[Santiago, Isabela]] | population_total = [[To be announced|TBA]] | population_as_of = 2015 | blank_name_sec1 = Wika | blank_info_sec1 = '''''[[Wikang Filipino|Filipino]]'''''<br>{{hlist|'''[[Wikang Iloko|Iloko]]'''| [[Wikang Ibatan|Ibatan]]|[[Wikang Ibanag|Ibanag]]}} | area_land_km2 = }} <!-- Infobox ends --> Ang '''Hilagang Luzon''' o Northern Luzon ay isang Kauuluhang rehiyon na matatagpuan sa hilagang bahaging rehiyon ng Luzon, ito ay binubuo ng tatlong rehiyon mula sa Kanlurang Hilagang Luzon: '''Ilokos''', '''Cordillera Administrative Region''' at Silangang Hilagang Luzon: '''Lambak ng Cagayan''', ay tanyag sa tawag na Norte ng Luzon o ang iba ay Cordilleras, Ilocandias at Sierra Valley Ito ay tinatawag na mga: Sub-rehiyon sa isla ng Hilagang Pilipinas o Luzon na hinati sa tatlong pangkat, rito matatagpuan ang ilan pang mga kilalang pang turismo: [[Sierra Madre]], [[Banaue Rice Terraces]], Strawberry Land at Summer Capital sa Pilipinas. Minsan, kabilang ang [[gitnang Luzon|Central Luzon o Gitnang Luzon]] sa rehiyong ito. Ang lalawigan ng [[Cagayan]] ay isa sa mga kilalang probinsya sa Pilipinas, marahil sa katagang [[Lambak ng Cagayan]] at rito matatagpuan ang pinakamahabang ilog sa [[Pilipinas]] at malabunduking rehiyon sa Pilipinas sa Hilagang Luzon ang [[Sierra Madre]] na matatagpuan sa lalawigan ng [[Isabela]] == Mga rehiyon == {{multiple image |direction = horizontal |align = center |header = |total_width = |image1 = Ph cordillera.png |caption1 = Cordillera Administrative Region |width1 = 111 |image2 = Ph ilocos.png |caption2 = Rehiyong Ilokos |width2 = 129 |image3 = Ph cagayan valley.png |caption3 = Lambak ng Cagayan |width3 = 105 |image4= Ph central luzon.png |caption4= Gitnang Luzon |width4= 270 }} {| class="wikitable" |- bgcolor=#cccccc ! Rehiyon !! Rehiyong sentro !! Populasyon (2015) !! Basin |- ! [[Cordillera Administrative Region]] | [[Baguio]] | 1,722,006 | --- |- ! [[Rehiyon ng Ilokos|Ilokos]] | [[San Fernando, La Union|San Fernando]] | 5,026,128 | [[Dagat Luzon]] |- ! [[Lambak ng Cagayan]] | [[Tuguegarao]] | 3,451,410 | [[Dagat Pilipinas]] |- ! [[Gitnang Luzon]] |[[San Fernando, Pampanga]] |11,218,177 |Dagat Luzon (''west''), Dagat Pilipinas (''east'') |} == Mga lalawigan == {| class="wikitable" |- bgcolor=#cccccc ! [[Lalawigan ng Pilipinas|Lalawigan]]/[[mga lungsod ng Pilipinas|Lungsod]] !! Kabisera !! [[Mga wika sa Pilipinas|Wika]] !! Populasyon<br />([[2010]])<ref name='2010 Census of Population'>{{cite web | url = http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html | title = 2010 Census of Population | publisher = Philippine National Statistics Office | accessdate = 2012-04-21 | archive-date = 2012-06-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120625153211/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2012/pr1227tx.html | url-status = dead }}</ref> !! Sukat<br />([[Kilometro Kwadrado|km²]]) !! Densidad<br />(bawat km²) |- |[[Abra]] |[[Bangued]] |[[Wikang Iloko]]/[[wikang Itneg|Itneg]] |247,802 | | |- |[[Apayao]] |[[Kabugao]] |[[Wikang Iloko]]/[[wikang Isnag|Isnag]] |123,848 | | |- |[[Batanes]] |[[Basco]] |[[Wikang Ivatan]] |17,875 | | |- |[[Benguet]] |[[La Trinidad]] |[[Wikang Kankanaey]] |846,552 | | |- |[[Cagayan]] |[[Tuguegarao]] |[[Wikang Iloko]]/[[wikang Ibanag|Ibanag]] |1,273,219 | | |- |[[Ifugao]] |[[Lagawe]] |[[Wikang Ipugaw]] |210,669 | | |- |[[Ilocos Norte]] |[[Laoag, Ilocos Norte|Laoag]] |[[Wikang Iloko]] |593,081 | | |- |[[Ilocos Sur]] |[[Vigan, Ilocos Sur|Vigan]] |[[Wikang Iloko]] |689,668 | | |- |[[Isabela]] |[[Ilagan, Isabela|Ilagan]] |[[Wikang Iloko]]/Ibanag |1,685,138 | | |- |[[Kalinga]] |[[Tabuk]] |[[Wikang Kalinga]] |220,229 | | |- |[[La Union]] |[[San Fernando, La Union|San Fernando]] |[[Wikang Iloko]] |786,653 | | |- |[[Mountain Province]] |[[Bontoc]] |[[Wikang Iloko]]/[[Wikang Kankanaey]] |156,988 | | |- |[[Nueva Vizcaya]] |[[Bayombong]] |[[Wikang Iloko|Iloko]]/[[Wikang Pangasinan|Pangasinan]] |482,893 | | |- |[[Quirino]] |[[Cabarroguis]] |[[Wikang Iloko|Iloko]]/[[Wikang Ipugaw|Ipugaw]]/[[Wikang Kankanaey|Kankanaey]] |197,918 | | |- |[[Pangasinan]] |[[Lingayen]] |[[Wikang Pangasinan]]/Iloko |2,956,726 | | |- ! style="background: gray" | ! style="background: gray" | ! style="background: gray" | ! style="background: gray" | ! style="background: gray" | |- |''[[Baguio]]'' |— | [[Wikang Kankanaey|Kankanaey]]/[[Wikang Iloko|Iloko]] | | | |- |''[[Dagupan]]'' |— |Wikang Pangasinan/Iloko |171,271 | | |} {{Largest cities | province = Hilagang Luzon | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Pilipinas | div_name = Hilagang Luzon | div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon | city_1 = Baguio{{!}}''Baguio'' | div_1 = Rehiyong Administratibo ng Cordillera{{!}}CAR | pop_1 = 345,366 | img_1 = Baguio skyline - Harrison Road with cathedral (Baguio, Benguet)(2018-02-25).jpg | city_2 = San Carlos, Pangasinan{{!}}San Carlos | div_2 = Rehiyon ng Ilocos{{!}}Ilocos | pop_2 = 188,571 | img_2 = San Carlos Pangasinan 3.JPG | city_3 = Dagupan, Pangasinan{{!}}Dagupan | div_3 = Rehiyon ng Ilocos{{!}}Ilocos | pop_3 = 171,271 | img_3 = Dagupan Downtown - AB Fernandez Ave. (westbound) (Dagupan, Pangasinan)(2018-02-25).jpg | city_4 = Tuguegarao{{!}}'''Tuguegarao''' | div_4 = Lambak ng Cagayan{{!}}Cagayan Valley | pop_4 = 153,502 | img_4 = Central Business District Tuguegarao Bonifacio.jpeg | city_5 = Ilagan{{!}}'''Ilagan''' | div_5 = Lambak ng Cagayan{{!}}Cagayan Valley | pop_5 = 145,568 | city_6 = Santiago, Isabela{{!}}Santiago | div_6 = Lambak ng Cagayan{{!}}Cagayan Valley | pop_6 = 134,830 | city_7 = Urdaneta, Pangasinan{{!}}Urdaneta | div_7 = Rehiyon ng Ilocos{{!}}Ilocos | pop_7 = 132,940 | city_8 = Cauayan, Isabela{{!}}Cauayan | div_8 = Lambak ng Cagayan{{!}}Cagayan Valley | pop_8 = 129,523 | city_9 = San Fernando, La Union{{!}}'''San Fernando''' | div_9 = Rehiyon ng Ilocos{{!}}Ilocos | pop_9 = 121,812 | city_10 = Tabuk, Kalinga{{!}}'''Tabuk''' | div_10 = Rehiyong Administratibo ng Cordillera{{!}}CAR | pop_10 = 110,642 }} Kung kabilang minsan ang Central Luzon: {| class="wikitable sortable" style="background-color:#FDFDFD;text-align:center;font-size:90%;border:1pt solid grey;" |- ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 class="unsortable" | Lalawigan {{font|{{small|or}} {{abbr|''HUC''|Mataas na urbanisadong lungsod; namamahala nang malaya mula sa anumang lalawigan}}|css=font-weight:normal}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Kabisera ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | [[Mga wika sa Pilipinas|Wika]] ! scope="col" style="border-bottom:none;white-space:nowrap;" class="unsortable" colspan=2 | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 | Sukat<ref name="PSA-NSCB-ProvinceList">{{cite web |title=PSGC Interactive; List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |website=[[Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas|Philippine Statistics Authority]] |accessdate=Marso 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |archivedate=Enero 11, 2013 }}</ref> ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 | Kapal ng<br>populasyon ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Mga lungsod ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | {{Abbr|Muni.|Mga bayan}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | {{abbr|Barangay|Mga barangay}} |- ! scope="col" style="border-top:none;" colspan=2 | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" colspan=2 | ! scope="col" style="border-style:none none solid solid;" | km² ! scope="col" style="border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;" class="unsortable" | sq mi ! scope="col" style="border-style:none none solid solid;" | /km² ! scope="col" style="border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;" class="unsortable" | /sq mi ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Aurora (lalawigan)|Aurora]] | style="text-align:left;" | [[Baler]] | [[wikang Kasiguranin|Casiguranin]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]<ref>Ang Tagalog sa Aurora ay halos katumbas ng Lumang Tagalog na sinasalita rin sa probinsya ng Quezon, [[Tayabasing Tagalog]].</ref>/[[Wikang Iloko|Iloko]] | {{percent and number|214336|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|3,147.32|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|214336/3,147.32|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 0 | 8 | [[Talaan ng mga barangay sa Aurora|151]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Bataan]] | style="text-align:left;" | [[Balanga]] | [[Wikang Sambal|Sambal]]/[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | {{percent and number|760650|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|1,372.98|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|760650/1,372.98|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 1 | 11 | 237 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Bulacan]] | style="text-align:left;" | [[Malolos]] | [[Bulakenyong Tagalog]]/[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]] | {{percent and number|3292071|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|2,796.10|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|3292071/2,796.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 3 | 21 | 569 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | {{nowrap|[[Nueva Ecija]]}} | style="text-align:left;" | [[Palayan, Nueva Ecija|Palayan]] | [[Bulakenyong Tagalog]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]/Kapampangan | {{percent and number|2151461|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|5,751.33|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|2151461/5,751.33|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 5 | 27 | 849 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Pampanga]] | style="text-align:left;" | {{nowrap|[[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]}} | [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Bulakenyong Tagalog]] | {{percent and number|2198110|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|2,002.20|km2|abbr=values|disp=table}}<!-- excluding Angeles --> | {{convert|{{sigfig|2198110/2,002.20|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 2 | 19 | 505 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Tarlac]] | style="text-align:left;" | [[Lungsod ng Tarlac]] | [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Iloko|Iloko]] | {{percent and number|1366027|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|3,053.60|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|1366027/3,053.60|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 1 | 17 | [[Talaan ng mga barangay sa Tarlac|511]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Zambales]] | style="text-align:left;" | [[Iba, Zambales|Iba]] | [[Wikang Sambal|Sambal]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | {{percent and number|590848|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|3,645.83|km2|abbr=values|disp=table}}<!-- excluding Olongapo --> | {{convert|{{sigfig|590848/3,645.83|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 0 | 13 | 230 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:#FDFDFD;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;" | [[Angeles]] | style="text-align:right;border-left:0;" | † | — | [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Ingles|Ingles]] | {{percent and number|411634|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|60.27|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|411634/60.27|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | — | — | 33 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:#FDFDFD;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;" | [[Olongapo]] | style="text-align:right;border-left:0;" | † | — | [[Wikang Tagalog|Tagalog]]/[[Wikang Sambal|Sambal]] | {{percent and number|233040|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|185.00|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|233040/185.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | — | — | 17 |-class="sortbottom" ! scope="row" colspan=4 style="text-align:left;" | Kabuoan ! scope="col" style="text-align:right;" | 11,218,177 ! scope="col" style="text-align:right;" | 22,014.63 ! scope="col" | {{convert|22,014.63|km2|disp=number|2}} ! scope="col" style="text-align:right;" | {{sigfig|11218177/22,014.63|2}} ! scope="col" style="text-align:right;" | {{convert|{{sigfig|11218177/22,014.63|2}}|PD/km2|disp=number}} ! scope="col" | 14 ! scope="col" | 116 ! scope="col" | 3,102 |-class="sortbottom" style="text-align:left;background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;" | colspan=13 style="padding-left:1em;" | {{Color box|#FDFDFD|†|border=darkgray}} Ang Angeles at Olongapo ay ''mga matataas na urbanisadong lungsod''; hiwalay ang mga pigura sa mga lalawigan ng Pampanga at Zambales. |} === Mga Lungsod === May labing-apat na mga lungsod ang rehiyon ng Gitnang Luzon. Ang [[San Jose del Monte]] ay may pinakamaraming populasyon habang pinakamatao naman ang [[Angeles]]. Batay sa lawak ng lupa ang [[Lungsod ng Tarlac]] ay ang pinakamalaki sa rehiyon. {{unbulleted list | {{Color box|#BFF5FF|†|border=darkgray}} {{font|Sentrong panrehiyon|size=90%}} }} {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="text-align:center;background-color:#FDFDFD;font-size:90%;" |- ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Lungsod ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" colspan=2 | Lawak<ref name="PSA-CitiesList">{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |website=Philippine Statistics Authority |accessdate=Marso 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |archivedate=Abril 29, 2011 }}</ref> ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" colspan=2 | Kapal ng<br>populasyon ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Uri ng lungsod ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Kaurian sa kita ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Lalawigan |- ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-style:hidden hidden solid solid;" | km² ! scope="col" style="border-style:hidden solid solid hidden;" class="unsortable" | {{nowrap|sq mi}} ! scope="col" style="border-style:hidden hidden solid solid;" | /km² ! scope="col" style="border-style:hidden solid solid hidden;" class="unsortable" | {{nowrap|/sq mi}} ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Angeles]] | style="text-align:right;" | 411,634 | {{convert|60.27|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|411634/60.27|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Mataas na Urbanisado | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Pampanga]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Balanga]] | style="text-align:right;" | 96,061 | {{convert|111.63|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|96061/111.63|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:left;" | [[Bataan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Cabanatuan]] | style="text-align:right;" | 302,231 | {{convert|192.29|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|302231/192.29|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Nueva Ecija]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Gapan]] | style="text-align:right;" | 110,303 | {{convert|164.44|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|110303/164.44|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:left;" | [[Nueva Ecija]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Mabalacat]] | style="text-align:right;" | 250,799 | {{convert|83.18|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|250799/83.18|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Pampanga]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Malolos]] | style="text-align:right;" | 252,074 | {{convert|67.25|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|252074/67.25|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Bulacan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Meycauayan]] | style="text-align:right;" | 209,083 | {{convert|32.10|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|209083/32.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Bulacan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Muñoz]] | style="text-align:right;" | 81,483 | {{convert|163.05|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|81483/163.05|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:left;" | [[Nueva Ecija]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Olongapo]] | style="text-align:right;" | 233,040 | {{convert|185.00|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|233040/185.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Mataas na Urbanisado | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Zambales]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Palayan, Nueva Ecija|Palayan]] | style="text-align:right;" | 41,041 | {{convert|101.40|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|41041/101.40|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Ikalima | style="text-align:left;" | [[Nueva Ecija]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:#BFF5FF;border-right:0;" |† [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]] | style="text-align:right;" | 306,659 | {{convert|67.74|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|306659/67.74|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Pampanga]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Jose, Nueva Ecija|San Jose]] | style="text-align:right;" | 139,738 | {{convert|185.99|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|139738/185.99|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:left;" | [[Nueva Ecija]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Jose del Monte]] | style="text-align:right;" | 574,089 | {{convert|105.53|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|574089/105.53|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Bulacan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Lungsod ng Tarlac]] | style="text-align:right;" | 342,493 | {{convert|274.66|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|342493/274.66|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Tarlac]] |} {{Largest cities | province = Gitnang Luzon | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Pilipinas | div_name = Gitnang Luzon | div_link = Lalawigan{{!}}Lalawigan | city_1 = San Jose del Monte{{!}}San Jose del Monte | div_1 = Bulacan{{!}}Bulacan | pop_1 =651,813 | img_1 = 9409SM City San Jose Del Monte QualiMed 28.jpg | city_2 = Angeles, Pampanga{{!}}''Angeles'' | div_2 = Pampanga{{!}}Pampanga | pop_2 = 462,928 | img_2 = Angeles City 2021.jpg | city_3 = Lungsod ng Tarlac{{!}}'''Tarlac City''' | div_3 = Tarlac{{!}}Tarlac | pop_3 = 385,398 | img_3 = Tarlac City 2.JPG | city_4 = San Fernando, Pampanga{{!}}'''San Fernando''' | div_4 = Pampanga{{!}}Pampanga | pop_4 = 354,666 | img_4 = FvfPampanga2265 05.JPG | city_5 = Cabanatuan{{!}}Cabanatuan | div_5 = Nueva Ecija{{!}}Nueva Ecija | pop_5 = 327,325 | city_6 = Mabalacat{{!}}Mabalacat | div_6 = Pampanga{{!}}Pampanga | pop_6 = 293,244 | city_7 = Malolos{{!}}'''Malolos''' | div_7 = Bulacan{{!}}Bulacan | pop_7 = 261,189 | city_8 = Olongapo{{!}}''Olongapo'' | div_8 = Zambales{{!}}Zambales | pop_8 = 260,317 | city_9 = Meycauayan{{!}}Meycauayan | div_9 = Bulacan{{!}}Bulacan | pop_9 = 225,673 | city_10 = San Jose, Nueva Ecija{{!}}San Jose | div_10 = Nueva Ecija{{!}}Nueva Ecija | pop_10 = 150,917 }} ==Tingnan rin== * [[Timog Luzon]] * [[Gitnang Luzon]] *[[Timog Luzon]] ==Sanggunian== ==Tropiko ng Kancer/Tropiko Moonson Climate== *Hilagang Luzon *pinaka Hilagang ng Luzon Philippines {{reflist}} {{Rehiyon ng Pilipinas}} [[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas]] {{pilipinas-stub}} iiyguyc24fo2nsk9e8tqvrbz4z8or0d 0 314247 2214564 2205764 2026-07-03T13:41:15Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2214564 wikitext text/x-wiki {{Expand list|date=Disyembre 2021}} {{Filipino film list}} Isa itong '''talaan ng mga [[pelikulang Pilipino]] ng dekada 2010'''. Para sa pagkakaayos ng pelikula mula A hanggang Z, tingnan ang '''[[:Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas]]'''. ==2010== {| class="wikitable" |- ! Pamagat !! Direktor !! Mga tauhan !! Kaurian !! Istudiyo !! Petsa ng paglabas |- | ''666'' || Honey Blanca, Celso Ad. Castillo || Roldan Aquino, Honey Blanca, Crystal Castillo, Cris Daluz, Jaclyn Jose, [[Brando Legaspi]], Lovely Rivero||Katatakutan || Honey Blanca Productions || Hulyo 7 |- |''Ang Tanging Ina Mo (Last na 'To!)'' ||Wenn V. Deramas ||[[Ai-Ai de las Alas]], [[Eugene Domingo]], [[Marvin Agustin]], [[Nikki Valdez]], [[Carlo Aquino]], [[Alwyn Uytingco]], [[Shaina Magdayao]], Serena Dalrymple, Jiro Manio, [[Xyriel Manabat]], [[Kaye Abad]] ||Komedya ||[[Star Cinema]] || Disyembre 25 |- |''Antipo'' ||Joseph Laban ||Roderick Cabrido ||Drama; Maikling buhay na aksyon || ||Mayo 2010, sa ''[[Cannes Film Festival]]'' |- |''Babe, I Love You'' ||Mae Cruz ||[[Anne Curtis]], [[Sam Milby]] ||Romansa ||[[Star Cinema]] at [[Viva Films|VIVA Films]]|| Abril 3 |- |''Cinco'' ||Frasco Mortiz<br>Enrico Santos<br>Cathy Garcia-Molina<br>Ato Bautista<br>Nick Olanka ||Mariel Rodriguez, [[Rayver Cruz]], [[Maja Salvador]], Jodi Sta. Maria-Lacson, [[Zanjoe Marudo]], [[Pokwang]], [[Sam Concepcion]], [[AJ Perez]] ||Katatakutan ||[[Star Cinema]] || Hulyo 14 |- |''Dalaw'' ||Dondon Santos ||[[Kris Aquino]], [[Diether Ocampo]], [[Alessandra De Rossi]], [[Karylle]], [[Gina Pareño]], [[Empress Schuck]], [[Bernard Palanca]], [[Precious Lara Quigaman]] ||Katatakutan, Nakakasabik ||[[Star Cinema]] at CineMedia || Disyembre 25 |- |''Father Jejemon'' ||Frank Gray, Jr. ||[[Dolphy]] ||Komedya ||RVQ Productions || Disyembre 25 |- |''[[Hating Kapatid]]'' ||Wenn V. Deramas ||[[Judy Ann Santos]], [[Sarah Geronimo]] ||Drama, Komedya ||VIVA Films || Hulyo 21 |- |''Here Comes the Bride'' ||Chris Martinez ||[[Eugene Domingo]], [[Angelica Panganiban]], [[John Lapus]], Tuesday Vargas, Jaime Fabregas ||Komedya, Adultong Komedya ||[[Star Cinema]], OctoArts Films at Quantum Films || Mayo 12 |- |''I Do'' ||Veronica B. Velasco ||[[Enchong Dee]], [[Erich Gonzales]], [[Pokwang]], [[Melai Cantiveros]] ||Drama ||[[Star Cinema]] || Setyembre 29 |- |''I'll Be There'' ||Maryo J. Delos Reyes ||[[Gabby Concepcion]], [[KC Concepcion]], [[Jericho Rosales]] ||Drama ||[[Star Cinema]] || Hunyo 16 |- |''In Your Eyes'' ||[[Mac Alejandre]] ||[[Anne Curtis]], [[Claudine Barretto]], [[Richard Gutierrez]] ||Romansa, Drama ||[[GMA Films]] at VIVA Films || Agosto 18 |- |''Mamarazzi''||Joel Lamangan ||[[Eugene Domingo]], [[John Lapus]], [[AJ Perez]], [[Andi Eigenmann]] ||Komedya ||[[Regal Entertainment]] || Agosto 25 |- |''[[My Amnesia Girl]]''||Cathy Garcia-Molina ||[[John Lloyd Cruz]], [[Toni Gonzaga]] ||Romantikong Komedya ||[[Star Cinema]] || Nobyembre 24 |- |''Miss You like Crazy'' ||Cathy Garcia-Molina ||[[John Lloyd Cruz]], [[Bea Alonzo]], [[Maricar Reyes]] ||Romansa ||[[Star Cinema]] || Pebrero 24 |- |''[[Noy (film)|Noy]]'' ||Dondon Santos ||[[Coco Martin]], [[Cherry Pie Picache]], Joem Bascon ||Dokomentaryo, Drama ||[[Star Cinema]] at CineMedia || Hunyo 2 |- |''Paano na Kaya'' ||Ruel S. Bayani ||[[Gerald Anderson]], [[Kim Chiu]], [[Melissa Ricks]] ||Romansa, Drama ||[[Star Cinema]] || Enero 27 |- |''Petrang Kabayo'' ||Wenn V. Deramas ||[[Vice Ganda]], [[Luis Manzano]], [[Gloria Romero]], [[Tom Rodriguez]], [[Sam Pinto]]||Komedya||[[Viva Films|VIVA Films]]|| Oktubre 13 |- |''Rosario'' ||[[Albert Martinez]] ||[[Jennylyn Mercado]], Dennis Trillo, Yul Servo, Sid Lucero, Isabel Oli ||Drama, Epiko||Cinemabuhay International at Studio 5 || Disyembre 25 |- |''RPG Metanoia'' ||Louie Suarez ||[[Zaijian Jaranilla]], [[Aga Muhlach]], [[Eugene Domingo]], [[Vhong Navarro]] ||Pakikipagsapalaran, Pantasya ||[[Star Cinema]], Ambient Media at Thaumatrope Animation||Disyembre 25 |- |''[[Sa 'yo Lamang]]'' ||[[Laurice Guillen]] ||[[Lorna Tolentino]], [[Christopher de Leon]], [[Bea Alonzo]], [[Coco Martin]], [[Diether Ocampo]], [[Enchong Dee]], [[Shaina Magdayao]], [[Zanjoe Marudo]]||Drama||[[Star Cinema]] || Setyembre 1 |- |''[[Shake, Rattle & Roll (seryeng pampelikula)|Shake, Rattle and Roll XII]]'' ||[[Zoren Legaspi]]<br>Topel Lee<br>Jerrold Tarog ||[[Shaina Magdayao]], [[Andi Eigenmann]], [[Carla Abellana]], [[Rayver Cruz]], [[John Lapus]], Sid Lucero, [[Nash Aguas]], [[Ricky Davao]] ||[[Horror film|Katatakutan]] ||[[Regal Entertainment]] || Disyembre 25 |- |''Si Agimat at si Enteng Kabisote''||Tony Y. Reyes ||[[Vic Sotto]], [[Bong Revilla]], [[Gwen Zamora]], [[Sam Pinto]], [[Jillian Ward]]||Komedya, Aksyon||[[GMA Films]], [[APT Entertainment]], M-Zet Productions, OctoArts Films at Imus Productions || Disyembre 25 |- |''[[Till My Heartaches End]]''||[[Jose Javier Reyes]] ||[[Gerald Anderson]], [[Kim Chiu]]||Romansa, Drama||[[Star Cinema]] || Oktubre 27 |- |''White House''||Topel Lee ||[[Gabby Concepcion]], [[Maricar Reyes]], [[Iza Calzado]], Janus del Prado, Mo Twister, [[Lovi Poe]], Sarah Lahbati, [[Megan Young]]||Katatakutan||[[Regal Entertainment]] || Oktubre 20 |- |''Working Girls''|| [[Jose Javier Reyes]] ||[[Eugene Domingo]], [[Iza Calzado]], [[Ruffa Gutierrez]], [[Jennylyn Mercado]], Cristine Reyes, [[Eula Valdez]], [[Bianca King]]||Romantikong Komedya||[[GMA Films]], [[Viva Films|VIVA Films]] at Unitel Pictures || Abril 21 |- |''You to Me Are Everything''|| [[Mark A. Reyes]] ||[[Marian Rivera]], [[Dingdong Dantes]]||Romantikong Komedya||[[GMA Films]] at [[Regal Entertainment]] || Mayo 5 |} ==2011== {| class="wikitable" |- ! style="width:20%;" | Pamagat ! style="width:15%;" | Direktor ! style="width:30%;" | Mga tauhan ! style="width:10%;" | Kaurian ! style="width:10%;" | Petsa ng paglabas ! style="width:15%;" | Istudiyo |- |''The Adventures of Pureza: Queen of the Riles'' ||Soxie H. Topacio ||[[Melai Cantiveros]], [[Jason Francisco]], [[Martin del Rosario]], Bianca Manalo, [[Joem Bascon]] ||Komedya ||Hulyo 13 ||Sine Screen, [[Star Cinema]] |- |''Amigo'' || John Sayles || [[Joel Torre]], Chris Cooper ||Drama || Hulyo 6 ||Variance Films |- |''Ang Babae Sa Septic Tank'' ||Marlon Rivera ||[[Eugene Domingo]] ||Komedya ||Hulyo 15 ||Cinemalaya, Martinez Rivera Films, Quantum Films, Straight Shooters Media, Inc. |- | ''[[Panday (komiks)|Ang Panday 2]]'' ||Mac Alejandre ||[[Bong Revilla]], [[Phillip Salvador]], [[Marian Rivera]], [[Iza Calzado]], [[Rhian Ramos]], [[Eddie Garcia]] ||Aksyon, [[Fantasy|Pantasya]]-Pakikipagsapalaran ||Disyembre 25 ||[[GMA Films]], Imus Productions |- |''Bulong'' ||Chito S. Roño ||[[Vhong Navarro]], [[Angelica Panganiban]] ||[[Horror film|Katatakutan]], [[Comedy|Komedya]] ||Pebrero 2 ||[[Star Cinema]] |- |''Catch Me... I'm in Love'' ||Mae Czarina Cruz ||[[Sarah Geronimo]], [[Gerald Anderson]] ||Romansa, [[Drama]] ||Marso 23 ||[[Star Cinema]], VIVA Films |- | ''Enteng ng Ina Mo!'' ||Tony Y. Reyes ||[[Vic Sotto]], [[Ai-Ai delas Alas]] ||Aksyon, [[Fantasy|Pantasya]]-Pakikipagsapalaran, [[Comedy|Komedya]], [[Drama]] ||Disyembre 25 ||[[Star Cinema]], OctoArts Films, M-Zet TV Productions Inc., [[APT Entertainment]] |- |''Forever and a Day'' ||Cathy Garcia-Molina ||[[KC Concepcion]], [[Sam Milby]] ||[[Drama]], Romansa ||Hunyo 15 ||[[Star Cinema]] |- |''Ikaw Ang Pag-ibig'' ||[[Marilou Diaz-Abaya]] ||[[Marvin Agustin]], Jomari Yllana, Ina Feleo ||[[Religious|Relihiyoso]]-[[Drama]] ||Setyembre 14 ||Archdiocese of Caceres, Marilou Diaz-Abaya Film Institute at Arts Center |- |''In the Name of Love'' ||Olivia Lamasan ||[[Angel Locsin]], [[Aga Muhlach]], [[Jake Cuenca]]||[[Drama]], Romansa ||Mayo 11 ||[[Star Cinema]] |- |''Ligo na Ü, Lapit na Me'' ||Erick Salud ||[[Edgar Allan Guzman]], [[Mercedes Cabral]] ||[[Comedy|Komedya]], [[Drama]] ||Hulyo 18 ||Cinemalaya, Noel Ferrer Productions |- | ''Manila Kingpin: The Asiong Salonga Story'' || Tikoy Aguiluz<br>Gary dela Cruz || [[E. R. Ejercito|George "E.R" Estregan]], [[Carla Abellana]] || Krimen, drama || Disyembre 25 || Scenema Concept International, [[Viva Films|VIVA Films]] |- | ''My Househusband (Ikaw Na!)'' || [[Jose Javier Reyes]] || [[Judy Ann Santos]], [[Ryan Agoncillo]], [[Eugene Domingo]] || [[Comedy|Komedya]], [[Drama]] ||Disyembre 25 || |- |''My Neighbor's Wife'' || [[Jun Lana]] || [[Dennis Trillo]], [[Lovi Poe]], [[Carla Abellana]], [[Jake Cuenca]] || Drama ||Setyembre 14 ||[[Regal Entertainment]] |- |''My Valentine Girls'' || [[Dominic Zapata]], Andoy Ranay & Chris Martinez || [[Richard Gutierrez]], [[Rhian Ramos]], [[Lovi Poe]], [[Solenn Heussaff]], [[Eugene Domingo]], [[Jillian Ward]] || Romansa, [[Comedy|Komedya]] ||Pebrero 9 ||[[GMA Films]], [[Regal Entertainment]] |- |''[[No Other Woman]]'' || Ruel S. Bayani || [[Anne Curtis]], Cristine Reyes, [[Derek Ramsay]] ||[[Drama]] ||Setyembre 28 ||[[Star Cinema]], [[Viva Films|VIVA Films]] |- |''Pak! Pak! My Dr. Kwak!'' ||Tony Y. Reyes ||[[Vic Sotto]], [[Bea Alonzo]], [[Zaijan Jaranilla]], [[Xyriel Manabat]], [[Pokwang]], [[Wally Bayola]], [[Jose Manalo]] ||Komedya, Pantasya ||Abril 23 ||[[Star Cinema]], OctoArts Films, M-Zet TV Productions Inc., [[APT Entertainment]] |- |''The Unkabogable Praybeyt Benjamin'' ||Wenn V. Deramas ||[[Vice Ganda]], [[Derek Ramsay]] ||Komedya, Aksyon, Pantasya ||Oktubre 26 ||[[Star Cinema]], VIVA Films |- |''Rakenrol'' ||Quark Henares ||[[Jason Abalos]], [[Glaiza de Castro]] ||[[Comedy|Komedya]] || Setyembre 21 || |- |''The Road'' ||[[Yam Laranas]] ||[[Rhian Ramos]], [[Carmina Villaroel]], [[Marvin Agustin]], [[TJ Trinidad]] ||[[Horror film|Katatakutan]], Pananabik ||Nobyembre 30 ||[[GMA Films]] |- |''Ang Sayaw ng Dalawang Kaliwang Paa'' || Alvin Yapan ||[[Paulo Avelino]], [[Rocco Nacino]] ||[[Drama]] || Oktubre 26 || |- | ''Segunda Mano'' ||Joyce Bernal ||[[Kris Aquino]], [[Angelica Panganiban]], [[Dingdong Dantes]]|| [[Horror film|Katatakutan]], Nakakasabik ||Disyembre 25 ||[[Star Cinema]], AgostoDos Pictures, MJM Productions, Inc. |- | ''Shake, Rattle & Roll 13'' || Chris Martinez, Richard Somes, Jerrold Tarog ||[[Maricar Reyes]], [[Bugoy Cariño]], [[Zanjoe Marudo]], [[Kathryn Bernardo]], [[Louise delos Reyes]], [[Eugene Domingo]] ||[[Horror film|Katatakutan]] ||Disyembre 25 ||[[Regal Entertainment]] |- |''Temptation Island'' ||Chris Martinez ||[[Marian Rivera]], [[Heart Evangelista]], [[Lovi Poe]], [[Solenn Heussaff]] ||[[Comedy|Komedya]] ||Hulyo 6 ||[[GMA Films]], [[Regal Entertainment]] |- |''Thelma'' ||Paul Soriano ||[[Maja Salvador]] ||[[Drama]] ||Setyembre 7 ||TimeHorizon Pictures, Abracadabra, Underground Logic |- |''Third World Happy''||EJ Salcedo||[[Sam Milby]], [[Jodi Sta. Maria]]||Drama ||Mayo 25 ||Cinema One Originals |- |''Tum: My Pledge of Love'' ||[[Robin Padilla]] ||[[Robin Padilla]], Mariel Rodriguez ||[[Drama]] ||Abril 6 ||Liwanag ng Kapayapaan Foundation Philippines, R.R. Foundation India |- |''Tween Academy: Class of 2012'' ||Mark Reyes ||[[Elmo Magalona]], [[Barbie Forteza]], [[Bea Binene]] ||[[Drama]] ||Agosto 24 ||[[GMA Films]], SM Development Corporation |- |''[[Tumbok]]'' ||Topel Lee ||Cristine Reyes, [[Carlo Aquino]] ||Katatakutan ||Mayo 4 ||[[Viva Films|VIVA Films]] |- |''Way Back Home'' ||Jerry Lopez Sineneng ||[[Kathryn Bernardo]], [[Julia Montes]] ||[[Drama]] ||Agosto 17 ||[[Star Cinema]] |- |''Wedding Tayo, Wedding Hindi'' ||Jose Javier Reyes ||[[Toni Gonzaga]], [[Eugene Domingo]], [[Zanjoe Marudo]], [[Wendell Ramos]] ||[[Comedy|Komedya]] ||Agosto 31 ||[[Star Cinema]], OctoArts Films |- |''Who's That Girl'' ||Wenn V. Deramas ||[[Luis Manzano]], [[Anne Curtis]], [[Eugene Domingo]] ||Romansa, [[Comedy|Komedya]] ||Marso 2 ||[[Viva Films|VIVA Films]] |- |''Won't Last A Day Without You''||Raz Dela Torre ||[[Sarah Geronimo]], [[Gerald Anderson]] ||Romansa, [[Comedy|Komedya]] ||Nobyembre 30 ||[[Star Cinema]], VIVA Films |- | ''Yesterday, Today, Tomorrow'' ||[[Jun Lana]] ||[[Maricel Soriano]], [[Gabby Concepcion]] ||Drama ||Disyembre 25 ||[[Regal Entertainment]] |- |''Zombadings 1: Patayin sa Shokot si Remington'' ||Jade Castro ||[[Lauren Young]], [[Mart Escudero|Martin Escudero]]||[[Horror film|Katatakutan]], [[Comedy|Komedya]] ||Agosto 31 ||Origin8Media |} ==2012== {| class="wikitable sortable" |+ "align=bottom" | |- style="background:#b0e0e6; text-align:center" ! colspan="2" | Nagbukas ! style="width:17%"| Pamagat ! style="width:16%"| Direktor ! Mga gumanap ! Kaurian |- | rowspan="2" |'''E''' '''N''' '''E''' '''R''' '''O''' | 8 |''A Mother's Story''|| John D. Lazatin || [[Pokwang]], [[Rayver Cruz]]||Drama |- | 25 |''My Cactus Heart''|| Enrico Santos || [[Maja Salvador]], [[Matteo Guidicelli]], [[Xian Lim]] ||Romansa, Drama |- | rowspan="3" |'''P''' '''E''' '''B''' '''R''' '''E''' '''R''' '''O''' |7 |''Pintakasi''|| Lee Meily || [[Erich Gonzales]], [[JM De Guzman]], John Wayne Sace ||Drama |- | 15 |''ÜnOfficially Yours''|| Cathy Garcia-Molina || [[Angel Locsin]], [[John Lloyd Cruz]] ||Romansa, Komedya |- | 22 |''Hitman''|| [[Cesar Montano]] || [[Cesar Montano]], [[Sam Pinto]] ||Aksyon |- | rowspan="3" |'''M''' '''A''' '''R''' '''S''' '''O''' | 14 |''Corazon: Ang Unang Aswang''|| Richard Somes || [[Erich Gonzales]], [[Derek Ramsay]] ||[[horror film|Katatakutan]], Romansa |- | 14 |''My Kontrabida Girl''|| Jade Castro || [[Aljur Abrenica]], [[Rhian Ramos]] ||Romansa, Komedya |- | 21 |''The Witness''|| Muhammad Yusuf || [[Gwen Zamora]] ||[[horror film|Katatakutan]], Aksyon |- | rowspan="2" |'''A''' '''B''' '''R''' '''I''' '''L''' | 7 |''Moron 5 and the Crying Lady''||Wenn V. Deramas||[[John Lapus]], [[Luis Manzano]], [[Billy Crawford]], [[Marvin Agustin]]||Komedya |- | 18 |''Busong''||Auraeus Solito||[[Alessandra De Rossi]]||Drama |- | rowspan="3" |'''M''' '''A''' '''Y''' '''O''' | 9 |''The Mommy Returns''||Joel Lamangan||[[Ruffa Gutierrez]], [[Gabby Concepcion]], [[Pokwang]]||Komedya, Pantasya |- | 16 |''Every Breath U Take''|| Mae Czarina Cruz ||[[Piolo Pascual]], [[Angelica Panganiban]]||Romansa, Komedya |- | 30 |''Born To Love You''|| Jerome Pabocan ||[[Angeline Quinto]], [[Coco Martin]]||Romansa |- | rowspan="2" |'''H''' '''U''' '''N''' '''Y''' '''O''' | 6 |''Boy Pick-Up: The Movie''||[[Dominic Zapata]]||[[Ogie Alcasid]], [[Dennis Trillo]], [[Solenn Heussaff]]||Komedya |- | 13 |''Kimmy Dora and The Temple of Kiyeme''||Joyce Bernal||[[Eugene Domingo]]||Komedya |- |'''H''' '''U''' '''L''' '''Y''' '''O''' | 25 |''The Healing''||Chito S. Roño||[[Vilma Santos]], [[Kim Chiu]]||Pananabik, Kakasabikan |- | rowspan="7" |'''A''' '''G''' '''O''' '''S''' '''T''' '''O''' | 7 |''Posas''|| Lawrence Fajardo || Nico Antonio, Bangs Garcia||Drama |- | 15 |''Just One Summer''||[[Mac Alejandre]]||[[Elmo Magalona]], [[Julie Anne San Jose]]||Romansa, Drama |- | 15 |''The Reunion''|| Frasco Mortiz ||[[Enchong Dee]], [[Xian Lim]], [[Enrique Gil]], [[Kean Cipriano]]||Komedya, Romansa |- | 22 |''Mga Mumunting Lihim''||[[Jose Javier Reyes]]||[[Judy Ann Santos]], [[Iza Calzado]], [[Janice de Belen]], [[Agot Isidro]]||Drama |- | 22 |''Guni-Guni''|| Tara Illenburger ||[[Lovi Poe]], [[Benjamin Alves]]||[[Horror film|Katatakutan]] |- | 29 |''Amorosa''|| Topel Lee ||[[Angel Aquino]], [[Enrique Gil]]||[[Horror film|Katatakutan]] |- | 29 |''I Do Bidoo Bidoo: Heto nAPO Sila!''|| Chris Martinez ||[[Ogie Alcasid]], [[Eugene Domingo]], [[Gary Valenciano]], [[Zsa Zsa Padilla]], [[Sam Concepcion]]||Musikal, Komedya, Romansa |- | rowspan="9" |'''S''' '''E''' '''T''' '''Y''' '''E''' '''M''' '''B''' '''R''' '''E''' | 5 |''Captive ''||Brillante Mendoza||Isabelle Huppert||[[Drama]] |- | 5 |''Bwakaw ''||[[Jun Lana]]||[[Eddie Garcia]]||[[Comedy|Komedya]] |- | 12 |''Ang Nawawala ''|| Marie Jamora ||Dominic Roco, [[Dawn Zulueta]]||[[Drama]] |- | 12 |''The Mistress ''|| Olivia Lamasan ||[[Bea Alonzo]], [[John Lloyd Cruz]]||Romansa, Melodrama |- | 12 |''Graceland ''|| Ron Morales || Arnold Reyes ||[[Drama]], Aksyon |- | 19 |''Pridyider ''|| Rico Ilarde ||[[Andi Eigenmann]], [[Janice de Belen]], [[JM De Guzman]]||[[Horror film|Katatakutan]] |- | 19 |''Biktima ''||R.D. Alba||[[Cesar Montano]], [[Angel Aquino]], [[Mercedes Cabral]]||[[Drama]], Aksyon |- | 26 |''Of All the Things ''||Joyce Bernal||[[Aga Muhlach]], [[Regine Velasquez]]||Romansa, Komedya, Drama |- | 26 |''Santa Niña ''|| Emmanuel Palo ||[[Coco Martin]], [[Alessandra de Rossi]]||[[Drama]] |- | rowspan="6" |'''O''' '''K''' '''T''' '''U''' '''B''' '''R''' '''E''' | 3 |''Give Up Tomorrow ''|| Michael Collins || The story of [[Paco Larrañaga]]||Dokumentaryo |- | 10 |''This Guy's in Love with U Mare! ''||Wenn V. Deramas||[[Vice Ganda]], [[Toni Gonzaga]], [[Luis Manzano]]||[[Comedy|Komedya]] |- | 17 |''Tiktik: The Aswang Chronicles ''||Erik Matti||[[Dingdong Dantes]], [[Lovi Poe]], Ramon Bautista ||[[Horror film|Katatakutan]], Pantasya, Pakikipagsapalaran |- | 24 |''A Secret Affair ''|| Nuel Naval ||[[Anne Curtis]], [[Derek Ramsay]], [[Andi Eigenmann]]||Romansa, Drama |- | 31 |''Suddenly It's Magic ''||Rory Quintos||[[Mario Maurer]], [[Erich Gonzales]]||Romansa, Komedya |- | 31 |''Six Degrees of Separation from Lilia Cuntapay ''|| Antoinette Jadaone ||[[Lilia Cuntapay]]||[[Comedy|Komedya]], [[Drama]] |- | rowspan="4" |'''N''' '''O''' '''B''' '''Y''' '''E''' '''M''' '''B''' '''R''' '''E''' | 7 |''Madaling Araw, Mahabang Gabi ''|| Dante Nico Garcia ||[[Angelica Panganiban]], [[Kean Cipriano]], [[Glaiza de Castro]]||[[Comedy|Komedya]] |- | 21 |''[[24/7 in Love]] ''|| John Lazatin, Mae Cruz, <br />Frasco Mortiz, Dado Lumibao ||[[Piolo Pascual]], [[Bea Alonzo]], [[Zanjoe Marudo]], [[Gerald Anderson]], [[Kim Chiu]], [[John Lloyd Cruz]], [[Angelica Panganiban]], [[Sam Milby]], [[Pokwang]], [[Maja Salvador]], [[Diether Ocampo]], [[Kathryn Bernardo]], [[Daniel Padilla]], [[Zaijian Jaranilla]], [[Xyriel Manabat]]||Romansa, [[Comedy|Komedya]] |- | 21 |''Rigodon ''||Erik Matti||Yam Concepcion, John James Uy||Romansa, Pananabik |- | 28 |''D' Kilabots Pogi Brothers Weh?! ''|| Soxy Topacio ||[[Jose Manalo]], [[Wally Bayola]]||[[Comedy|Komedya]] |- | rowspan="12" |'''D''' '''I''' '''S''' '''Y''' '''E''' '''M''' '''B''' '''R''' '''E''' | 5 |''Supremo ''|| Richard Somes ||[[Alfred Vargas]]||Makasaysayang drama, Biopic |- | 5 |''Boundary ''|| Benito Bautista ||[[Ronnie Lazaro]], Raymond Bagatsing ||[[Drama]], Pananabik |- | 12 |''Flames of Love ''|| Gigi Alfonso ||[[Christopher de Leon]], [[Lani Mercado]], [[Dina Bonnevie]], [[Ricky Davao]]||[[Drama]] |- | 12 |''MNL 143''|| Emerson Reyes || Allan Paule, [[Joy Viado]], Gardo Versoza, Lou Veloso||Dramedy |- | 25 |''Si Agimat, Si Enteng, at Si Ako ''|| Tony Reyes ||[[Vic Sotto]], Bong Revilla, Jr., [[Judy Ann Santos]]||[[Fantasy|Pantasya]], [[Comedy|Komedya]], Pakikipagsapalaran |- | 25 |''[[El Presidente]] ''||Mark Meily||[[E.R. Ejercito]], Cristine Reyes, [[Nora Aunor]], [[Cesar Montano]]||Makasaysayang drama, Aksyon |- | 25 |''One More Try ''|| Ruel S. Bayani ||[[Angel Locsin]], [[Dingdong Dantes]], [[Angelica Panganiban]], [[Zanjoe Marudo]]||Romansa |- | 25 |''[[Shake, Rattle & Roll (seryeng pampelikula)|Shake, Rattle & Roll 14]] ''||Chito S. Roño||[[Lovi Poe]], [[Dennis Trillo]], [[Paulo Avelino]], [[Vhong Navarro]], [[Janice de Belen]], [[Herbert Bautista]]||[[Horror film|Katatakutan]] |- | 25 |''Sisterakas ''||Wenn V. Deramas||[[Kris Aquino]], [[Vice Ganda]], [[Ai-Ai de las Alas]], [[Daniel Padilla]], [[Kathryn Bernardo]]||[[Comedy|Komedya]] |- | 25 |''Sosy Problems ''||Andoy Ranay||[[Heart Evangelista]], [[Rhian Ramos]], [[Solenn Heussaff]], [[Bianca King]]||[[Comedy|Komedya]], Romansa |- | 25 |''The Strangers ''|| Lawrence Fajardo ||[[Julia Montes]], [[Enrique Gil]], [[Enchong Dee]]||[[Horror film|Katatakutan]], Kakasabikan |- | 25 |''Thy Womb ''||Brillante Mendoza||[[Nora Aunor]], Bembol Roco, [[Lovi Poe]], [[Mercedes Cabral]]||[[Drama]] |} ==2013== Higit sa 100 buong-habang pelikula ang nailabas sa Pilipinas, na karamihan sa mga ito ay malayang nai-prodyus.<ref>{{cite news | language=en|url=http://www.journal.com.ph/index.php/entertainment/showbiz-news/64654-gov-vi-from-ekstra-to-alalay |title=Gov. Vi from 'ekstra' to 'alalay' |newspaper=People's Journal |date=Enero 3, 2014 |access-date=Enero 21, 2014 |author=Mario Bautista |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140107101841/http://www.journal.com.ph/index.php/entertainment/showbiz-news/64654-gov-vi-from-ekstra-to-alalay |archive-date=Enero 7, 2014 | language=en }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.malaya.com.ph/business-news/entertainment/indie-king-2013 | title=Indie is King in 2013 | newspaper=Malaya | date=Enero 6, 2014 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Mario E. Bautista | archive-date=Enero 13, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140113222435/http://www.malaya.com.ph/business-news/entertainment/indie-king-2013 | url-status=dead }}</ref> ;Susing kulay {{plainlist| * {{Color box|#FFE5B4|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinemalaya Philippine Independent Film Festival * {{Color box|#FFDDF4|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Sineng Pambansa * {{Color box|#E8C692|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa CineFilipino * {{Color box|#90EE90|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa QCinema International Film Festival * {{Color box|#D3D3D3|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinema One Originals Film Festival * {{Color box|#D8BFD8|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa [[Metro Manila Film Festival|MMFF New Wave Category]] * {{Color box|#FFFFCC|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinemanila International Film Festival–Digital Lokal * {{Color box|#ADD8E6|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa [[Metro Manila Film Festival]] }} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:100%; line-height:16px;" width="100%" |- ! colspan="2" |Nagbukas ! style="width:20%;" | Pamagat ! style="width:15%;" | Kompanyang gumawa ! style="width:40%;" | Mga tauhan at trabahador ! style="width:10%;" | Kaurian ! style="width:05%;" | Sanggunian |- | rowspan="2" |'''E''' '''N''' '''E''' '''R''' '''O''' | 23 | ''Menor de Edad'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Joel Lamangan (Direktor), Raquel Villavicencio (Iskrip at Manunulat ng Senaryo); [[Meg Imperial]], [[Ara Mina]], [[Wendell Ramos]], Chynna Ortaleza, Jaycee Parker, at Almira Muhlach | style="text-align:left;" | [[Drama]] |<ref>{{cite AV media | language=en | url=https://www.youtube.com/watch?v=hu_dTtbUxIA | title=Menor De Edad Official Trailer HD | via=[[YouTube]] | work=[[Viva Films]] | date=Enero 7, 2013 | access-date=Enero 21, 2014}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/guide/11355/-review---menor-de-edad--is-a-brave-film-about-a-woman-trying-to-escape-the-clutches-of-poverty | title=REVIEW: Menor de Edad is a brave film about a woman trying to escape the clutches of poverty | website=Philippine Entertainment Portal | date=Enero 24, 2013 | access-date=Enero 21, 2014 | author=Mark Angelo Ching | archive-date=Pebrero 2, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140202153338/http://www.pep.ph/guide/guide/11355/-review---menor-de-edad--is-a-brave-film-about-a-woman-trying-to-escape-the-clutches-of-poverty | url-status=dead }}</ref> |- | 30 | ''Seduction'' | Regal Films | style="text-align:left;" | Peque Gallaga (Direktor), at Aloy Adlawan (Manunulat); [[Richard Gutierrez]], [[Solenn Heussaff]], Sarah Lahbati, [[Mark Gil]], [[Jay Manalo]], [[Yayo Aguila]], at [[Al Tantay]] | style="text-align:left;" | Romansa, [[drama]] |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/01/11/895581/richard-seduced-baring-more-himself | title=Richard ‘seduced’ into baring more of himself | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Enero 11, 2013 | access-date=Enero 21, 2014 | author=Nathalie Tomada}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/guide/11396/review-richard-gutierrez-sarah-lahbati-and-solenn-heussaff-have-a-dark-love-triangle-in-seduction | title=REVIEW: Richard Gutierrez, Sarah Lahbati and Solenn Heussaff have a dark love triangle in Seduction | website=Philippine Entertainment Portal | date=Enero 31, 2013 | access-date=Enero 21, 2014 | author=Mark Angelo Ching | archive-date=Pebrero 2, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140202153344/http://www.pep.ph/guide/guide/11396/review-richard-gutierrez-sarah-lahbati-and-solenn-heussaff-have-a-dark-love-triangle-in-seduction | url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="5" |'''P''' '''E''' '''B''' '''R''' '''E''' '''R''' '''O''' | rowspan="2" | 6 | ''I Love You, Pare Ko''{{ref|1a|1}} | Krix Film Productions | style="text-align:left;" | Neal Tan (Direktor), Riqui Cardema (Prodyuser at Iskrip); [[Rocco Nacino]], [[Rodjun Cruz]], Arnell Ignacio, at Tita Swarding | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]], Romansa, [[drama]] |<ref>{{cite web | url=http://www.philstar.com/pang-movies/2013/01/24/900444/rocco-feel-na-feel-na-ang-pagiging-bakla | title=Rocco feel na feel na ang pagiging bakla! | publisher=[[The Philippine Star]] | work=Pilipino Star Ngayon | date=Enero 24, 2013 | access-date=Enero 21, 2014 | author=Ernie Pecho | language=fil}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/news/37166/rocco-nacino-enjoys-leading-lady-role-in-latest-gay-indie-flick/1/1#focus | title=Rocco Nacino enjoys "leading lady" role in latest gay indie flick | website=Philippine Entertainment Portal | date=Enero 21, 2013 | access-date=Enero 21, 2014 | author=William R. Reyes | archive-date=Pebrero 2, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140202153341/http://www.pep.ph/news/37166/rocco-nacino-enjoys-leading-lady-role-in-latest-gay-indie-flick/1/1#focus | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite AV media | language=en | url=https://www.youtube.com/watch?v=SIeqLqguTtU | title=I Love You Pare Ko Full Trailer | via=[[YouTube]] | date=Setyembre 3, 2012 | access-date=Enero 21, 2014 | author=Rocco Fellas}}</ref> |- | ''Gabriel (Ito ang Kuwento Ko)''{{ref|1b|1}} | Sun Stars Films | style="text-align:left;" | Ronald M. Rafer (Direktor); Joyce Ching, Marife Necesito, Lester Lucas, Joana Marie Tan, John Relucio, at Simon Ibarra | style="text-align:left;" | [[Drama]] |<ref>{{cite AV media | language=en | url=https://www.youtube.com/watch?v=Bv0ICfrb2Ws | title=GABRIEL (Ito Ang Kuwento Ko) TRAILER | via=[[YouTube]] | date=Enero 18, 2013 | access-date=Enero 21, 2014 | author=Peter Belleza}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.clickthecity.com/movies/a/17650 | title=Movie Review for Gabriel: Alien Reasoning | publisher=ClickTheCity.com | date=Pebrero 7, 2013 | access-date=Enero 21, 2014 | author=Philbert Ortiz Dy | archive-date=Pebrero 1, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140201140619/http://www.clickthecity.com/movies/a/17650 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/02/09/906535/kris-will-quit-acting-after-kailangan-soap | title=Kris will quit acting after Kailangan soap | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Pebrero 9, 2013 | access-date=Enero 21, 2014 | author=Ricky Lo }}</ref> |- | 13 | ''A Moment in Time'' | [[Star Cinema]], Dreamscape Cinema | style="text-align:left;" | Emmanuel Quindo Palo (Direktor), Rondel Lindayag (Manunulat ng Eksena); [[Julia Montes]], [[Coco Martin]], [[Cherie Gil]], [[Gabby Concepcion]], at [[Zsa Zsa Padilla]] | style="text-align:left;" | Romansa, [[drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/02/28/13/moment-time-now-cocos-biggest-hit-movie | title='A Moment in Time' now Coco's biggest hit movie | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Pebrero 28, 2013 | access-date=Enero 21, 2014 | archive-date=Marso 3, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130303033910/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/02/28/13/moment-time-now-cocos-biggest-hit-movie | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/01/25/900810/coco-julias-1st-pic-together | title=Coco & Julia’s 1st pic together | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Enero 25, 2013 | access-date=Enero 21, 2014}}</ref> |- | 20 | ''Gapang''{{ref|1c|1}} | Greendie Film Productions | style="text-align:left;" | Don Bautista (Direktor); Miguel Alcantara, TJ Alonzo, Merwin Castro, at Jacob Diaz | style="text-align:left;" | [[Drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt2722198/ | title=Gapang | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 21, 2014}}</ref> |- | 27 | ''Alfredo S. Lim (The Untold Story)'' | CM Films | style="text-align:left;" | [[Cesar Montano]] (Direktor at Manunulat ng Eksena), Enrique Ramos (Manunulat ng Eksena); Cesar Montano, [[Alessandra de Rossi]], [[Nonie Buencamino]], Marc Abaya, [[Alwyn Uytingco]], Alvin Anson, [[Tirso Cruz III]], [[Jackie Lou Blanco]], [[Isabel Granada]], Kristel Romero | style="text-align:left;" | Biopic, Aksyon, [[drama]] |<ref>{{cite news | language=en|url=http://entertainment.inquirer.net/81033/alfredo-s-lim-the-untold-story|title=Alfredo S. Lim: The untold story | newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=Pebrero 15, 2013|access-date=Enero 21, 2014}}</ref><ref>{{cite news | language=en|url=http://www.rappler.com/nation/politics/elections-2013/28031-lim-hands-pirated-dvd-biopic|title=Lim hands out 'pirated' DVD of biopic|work=[[Rappler]]|date=Mayo 2, 2013|access-date=Enero 21, 2014|author=Patricia Evangelista}}</ref> |- | rowspan="3" |'''M''' '''A''' '''R''' '''S''' '''O''' | 6 | ''The Fighting Chefs'' | Rockets Productions, [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | [[Ronnie Ricketts]] (Direktor); Ronnie Ricketts, [[Arci Muñoz]], [[Mark Gil]], Boy Logro, [[Vandolph Quizon]], [[Joross Gamboa]], at [[Hero Angeles]] | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]], Aksyon, [[drama]] |<ref>{{cite news | language=en | url=http://entertainment.inquirer.net/83183/ricketts-ph-off-piracy-watch-list | title=Ricketts: PH off piracy watch list | newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] | date=Pebrero 28, 2013 | access-date=Enero 21, 2014 | author=Aries B. Espinosa}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/news/37580/ronnie-ricketts-on-why-he-chose-chef-boy-logro-as-his-co-star-in-the-fighting-chefs-ldquosobrang-masa-siyardquo- | title=Ronnie Ricketts on why he chose Chef Boy Logro as his co-star in The Fighting Chefs: "Sobrang masa siya." | website=Philippine Entertainment Portal | date=Pebrero 24, 2013 | access-date=Enero 21, 2014 | author=Glenn Regondola | archive-url=https://web.archive.org/web/20140202153357/http://www.pep.ph/news/37580/ronnie-ricketts-on-why-he-chose-chef-boy-logro-as-his-co-star-in-the-fighting-chefs-ldquosobrang-masa-siyardquo- | archive-date=Pebrero 2, 2014 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en|url=http://www.tempo.com.ph/2012/07/ricketts-balik-pelikula/#.Ut5_zxCwrDc |title=Ricketts balik-pelikula |publisher=Tempo |date=Hulyo 21, 2012 |access-date=Enero 21, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201203407/http://www.tempo.com.ph/2012/07/ricketts-balik-pelikula/ |archive-date=Pebrero 1, 2014 }}</ref> |- | 20 | ''Pagari (Mohammad-Abdulahh)''{{ref|1d|1}} | Goldmine Entertainment Productions | style="text-align:left;" | Robby Tarroza (Direktor), Bing Nellasca (Prodyuser); Arkin del Rosario, Teejay Marquez, Via Veloso, Rose Jordan, Inigo Cruz, Mel Martinez, Marlon Mance, at Fiona McKenzi | style="text-align:left;" | [[Drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=http://ph.news.yahoo.com/pagari-timely-relevant-movie-friendship-205327629.html | title=‘Pagari,’ A Timely And Relevant Movie About Friendship | publisher=[[Yahoo! News|Yahoo! News Philippines]] | work=[[Manila Bulletin]] | date=Marso 19, 2013 | access-date=Enero 21, 2014}}</ref> |- | 30 | ''It Takes a Man and a Woman'' | [[Star Cinema]], [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Cathy Garcia-Molina (Direktor), Carmi Raymundo (Manunulat at Manunulat ng Eksena); [[John Lloyd Cruz]], [[Sarah Geronimo]], Isabelle Daza, Rowell Santiago, Johnny Revilla, Bing Pimentel, [[Al Tantay]], Irma Adlawan, [[Miles Ocampo]], Andrei Garcia, [[Matet de Leon]], [[Joross Gamboa]], Gio Alvarez, at [[Guji Lorenzana]] | style="text-align:left;" | Romansa, [[comedy|Komedya]], [[drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/30/13/long-lines-it-takes-man-and-woman-opening | title=Long lines for 'It Takes a Man and a Woman' opening | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Marso 30, 2013 | access-date=Enero 21, 2014 | archive-date=Pebrero 27, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140227123254/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/30/13/long-lines-it-takes-man-and-woman-opening | url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="3" |'''A''' '''B''' '''R''' '''I''' '''L''' | 10 | ''Bad Romance''{{ref|1e|1}} | ArgonVision | style="text-align:left;" | Ian Del Carmen (Direktor), Irvin Malcolm (Manunulat ng Eksena); [[Janelle Manahan]], Mercedes Cabral, [[Aiza Seguerra]], Rey PJ Abellana, [[Archie Alemania]], Jayson Gainza, [[Ogie Diaz]], Raul Morit, Flor Salanga, Karen Gallman, at Francis Lopez | style="text-align:left;" | Romansa, [[comedy|Komedya]], Nakakanabik, Pananabik |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.interaksyon.com/entertainment/new-director-casts-janelle-manahan-in-indie-film-her-first-project-after-ramgen-revilla-murder/ | title=New director casts Janelle Manahan in indie film, her first project after Ramgen Revilla murder | newspaper=Interaksyon | date=Pebrero 7, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Edwin P. Sallan | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122140422/http://www.interaksyon.com/entertainment/new-director-casts-janelle-manahan-in-indie-film-her-first-project-after-ramgen-revilla-murder/ | archive-date=Enero 22, 2014 }}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://entertainment.inquirer.net/88741/parody-of-rom-coms-in-theaters-tuesday | title=Parody of rom-coms in theaters Wednesday | newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] | date=Abril 7, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Bayani San Diego Jr.}}</ref> |- | rowspan="2" | 17 | ''Coming Soon'' | Fearless Productions, Brownsugar Entertainment | style="text-align:left;" | Martin Rey Aviles (Direktor); Boy 2 Quizon, [[Andi Eigenmann]], [[Glaiza de Castro]], Dominic Roco, [[Carla Humphries]], at Cholo Barretto | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/30/13/andi-eigenmann-stars-coming-soon | title=Andi Eigenmann stars in 'Coming Soon' | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Marso 30, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | archive-date=Disyembre 1, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131201070611/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/30/13/andi-eigenmann-stars-coming-soon | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/04/11/929181/coming-soon-coming-soon | title=Coming Soon coming soon! | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Abril 11, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Ricky Lo}}</ref> |- | ''Bayang Magiliw''{{ref|1f|1}} | Teamwork Film Productions | style="text-align:left;" | Gil M. Portes (Direktor), Enrique V. Ramos (Manunulat); [[Wendell Ramos]], Giselle Tongi, Arnold Reyes, [[Jackie Lou Blanco]], Lloyd Samartino, Racquel Villavicencio, Althea Vega, Sue Prado, Princess Manzon, Rob Sy, Benjie Felipe, Tony Mabesa, Dax Alejandro, Jess Evardone, at [[Ellen Adarna]] | style="text-align:left;" | Pampolitikang satira, [[comedy|Komedya]], [[drama]] |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.interaksyon.com/entertainment/video-indie-film-bayang-magiliw-satirizes-reproductive-health-issue-2/ | title=Indie film ‘Bayang Magiliw’ satirizes reproductive health issue | newspaper=Interaksyon | date=Marso 18, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122143908/http://www.interaksyon.com/entertainment/video-indie-film-bayang-magiliw-satirizes-reproductive-health-issue-2/ | archive-date=Enero 22, 2014 }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.abante.com.ph/issue/apr0613/ent_jg.htm#.Ut9YUhCwrDc | title=Albie, inayawan na ng Star Magic! Aminado ring dyslexic! | newspaper=[[Abante]] | date=Abril 6, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Jojo Gabinete | language=fil | archive-date=Mayo 15, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130515180424/http://www.abante.com.ph/issue/apr0613/ent_jg.htm#.Ut9YUhCwrDc | url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="3" |'''M''' '''A''' '''Y''' '''O''' | 1 | ''The Bride and the Lover'' | Regal Films | style="text-align:left;" | Joel Lamangan (Direktor); [[Lovi Poe]], [[Jennylyn Mercado]], [[Paulo Avelino]], [[Alex Castro]], [[Hayden Kho]], Tim Yap, [[Joem Bascon]], [[Arron Villaflor]], [[Kat Alano]], Carla Dunareanu, [[Cai Cortez]], Carlo Gonzales, [[Ariel Ureta]], Timmy Cruz, Buboy Garovillo, at [[Tom Rodriguez]] | style="text-align:left;" | Romansa, [[drama]] |<ref>{{cite web | url=http://www.gmanetwork.com/news/story/303907/showbiz/jennylyn-mercado-brawls-with-lovi-poe-in-the-bride-and-the-lover-scene | title=Jennylyn Mercado brawls with Lovi Poe in 'The Bride and The Lover' scene | publisher=[[GMA News]] | work=Philippine Entertainment Portal | date=Abril 15, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Mark Angelo Ching | language=fil}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/27/13/sex-cat-fight-one-liners-bride-and-lover-trailer | title=Sex, cat fight, one-liners in 'Bride and Lover' trailer | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Marso 27, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 8 | ''Leona Calderon''{{ref|1g|1}} | {{N/A|''Wala''}} | style="text-align:left;" | Jowee Morel (Direktor at Manunulat); [[Pilar Pilapil]], Imelda de los Reyes, Junix Inocian, Greg Canestrari, at Irene Alano | style="text-align:left;" | [[Drama]], Romansa, [[comedy|Komedya]] |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/global-filipino/09/17/11/leona-calderon-filming-wraps-london | title=Leona Calderon filming wraps up in London | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Setyembre 19, 2011 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Rose Eclarinal }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt2339525/fullcredits?ref_=ttco_sa_1 | title=Leona Calderon | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 22, 2014}}</ref> |- | 15 | ''Bromance: My Brother's Romance''{{ref|1h|1}} | Skylight Films | style="text-align:left;" | Wenn V. Deramas (Direktor); [[Zanjoe Marudo]], Cristine Reyes, Abbie Bautista, Arlene Muhlach, [[Boom Labrusca]], [[Manuel Chua]], Joey Paras, Lassy Marquez, [[Nikki Valdez]], at Joy Viado | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/05/04/13/zanjoe-expose-butt-bromance | title=Zanjoe to expose butt in 'Bromance' | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Mayo 4, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | archive-date=Hunyo 13, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130613204834/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/05/04/13/zanjoe-expose-butt-bromance | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://push.abs-cbn.com/features/9328/abbie-bautista-says-bromance-star-zanjoe-marudo-is-like-a-real-kuya-to-her/ | title=Abbie Bautista says ‘Bromance’ star Zanjoe Marudo is like a real kuya to her | publisher=Push | date=Mayo 11, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Rhea Manila Santos}}</ref> |- | rowspan="5" |'''H''' '''U''' '''N''' '''Y''' '''O''' | 5 | ''Juana C. the Movie'' | Laganap Productions | style="text-align:left;" | Jade Castro (Direktor); Mae Paner, John James Uy, [[Niño Muhlach]], Annicka Dolonius, Joel Torre, [[Ronnie Lazaro]], Soxy Topacio, at Joel Lamangan | style="text-align:left;" | Pampolitikang [[satira]], [[comedy|Komedya]] |<ref>{{cite news | language=en | url=http://entertainment.inquirer.net/95989/juana-c-hopes-to-start-a-change-in-the-biz | title=‘Juana C.’ hopes to start a change in the biz | newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] | date=Mayo 29, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Marinel R. Cruz}}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/06/06/950570/film-review-juana-c.-movie-election-stress-reliever | title=Film review: Juana C., The Movie Election-stress reliever | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Hunyo 6, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Yugel Losorata}}</ref> |- | 12 | ''Sayaw of the Steel Bars'' | [[GMA Films]], Portfolio Films International | style="text-align:left;" | Cesar Apolinario (Direktor), Marnie Manicad (Direktor); [[Dingdong Dantes]], Patrick Bergin, Joey Paras, [[Ricky Davao]], Thou Reyes, at Mon Confiado | style="text-align:left;" | [[Drama]], [[dance|Sayaw]] |<ref>{{cite news | language=en | url=http://entertainment.inquirer.net/99343/dance-of-the-steel-bars-cinema-dates-extended | title='Dance of the Steel Bars' cinema dates extended | newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] | date=Hunyo 19, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Marinel R. Cruz}}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/06/19/955573/movie-review-dance-steel-bars-call-dance-inside-cebu-prison-cell | title=Movie review: Dance of the Steel Bars The call of dance inside a Cebu prison cell | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Hunyo 19, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Pablo A. Tariman}}</ref> |- | rowspan="2" | 19 | ''Bangungot''{{ref|1i|1}} | ATG Entertainment Production | style="text-align:left;" | Jun Pereira (Direktor); [[Empress Schuck]], [[Joross Gamboa]], [[Kiray Celis]], Nikolai Andico, at Francis Lopez | style="text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]] |<ref>{{cite news | url=http://www.abante-tonite.com/issue/june1913/showbiz_gr.htm#.Ut9xkxCwrDc | title=Alden, binabantayan ng anghel | newspaper=[[Abante]] | date=Hunyo 19, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Gorgy Rula | language=fil}}</ref> |- | ''Kapit sa Patalim''{{ref|1j|1}} | EFB Film Productions | style="text-align:left;" | Lao G. Mira (Direktor); Melissa Mendez, Marvin Yap, Aldrico Padilla | style="text-align:left;" | [[Drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.clickthecity.com/movies/a/19125 | title=Movie Review for Kapit Sa Patalim: Prolonged Awfulness | publisher=ClickTheCity.com | date=Hunyo 20, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Philbert Ortiz Dy | archive-date=Pebrero 1, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140201140616/http://www.clickthecity.com/movies/a/19125 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt2992818/ | title=Kapit sa Patalim | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 22, 2014}}</ref> |- | 26 | ''Four Sisters and a Wedding'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Cathy Garcia-Molina (Direktor); [[Angel Locsin]], [[Toni Gonzaga]], [[Bea Alonzo]], [[Shaina Magdayao]], [[Enchong Dee]], [[Coney Reyes]], [[Sam Milby]], [[Angeline Quinto]], [[Carmi Martin]], [[Boboy Garovillo]], Janus del Prado, at [[Bernard Palanca]] | style="text-align:left;" | [[Drama]], [[comedy|Komedya]] |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/06/30/13/four-sisters-and-wedding-earns-p60m-4-days | title='Four Sisters and a Wedding' earns P60M in 4 days | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Hunyo 30, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | archive-date=Hulyo 3, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130703030521/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/06/30/13/four-sisters-and-wedding-earns-p60m-4-days | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/guide/12076/angel-locsin-and-her-four-sisters-and-a-wedding-co-stars-talk-about-bonding-moments-on-the-set | title=Angel Locsin and her Four Sisters And A Wedding co-stars talk about bonding moments on the set | website=Philippine Entertainment Portal | date=Hunyo 14, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Glen Sibonga | archive-date=Pebrero 2, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140202153349/http://www.pep.ph/guide/guide/12076/angel-locsin-and-her-four-sisters-and-a-wedding-co-stars-talk-about-bonding-moments-on-the-set | url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="20" |'''H''' '''U''' '''L''' '''Y''' '''O''' | 3 | ''My Lady Boss'' | [[GMA Films]], Regal Films | style="text-align:left;" | Jade Castro (Direktor); [[Marian Rivera]], [[Richard Gutierrez]], [[Tom Rodriguez]], [[Rocco Nacino]], [[Matet de Leon]], [[Benjie Paras]], [[Maricel Laxa]], [[Pinky Amador]], [[Jackie Lou Blanco|Jackielou Blanco]], [[Sandy Andolong]], at [[Ronaldo Valdez]] | style="text-align:left;" | Romansa, [[comedy|Komedya]], [[drama]] |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.sunstar.com.ph/manila/entertainment/2013/06/25/my-lady-boss-showing-july-289176 | title='My Lady Boss' showing this July | newspaper=Sun Star | access-date=Enero 22, 2014 | date=Hunyo 25, 2013 | pages=Glaiza Jarloc | archive-date=Pebrero 3, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140203031633/http://www.sunstar.com.ph/manila/entertainment/2013/06/25/my-lady-boss-showing-july-289176 | url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="2" | 17 | ''Tuhog''{{ref|1k|1}} | Skylight Films | style="text-align:left;" | Veronica Velasco (Direktor); [[Eugene Domingo]], Leo Martinez, [[Enchong Dee]], [[Empress Schuck]], [[Jake Cuenca]], [[Manuel Chua]], at [[Nikki Valdez]] | style="text-align:left;" | Madilim na Komedya |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/34395-tuhog-life-is-a-frenzy | title='Tuhog': Life is a frenzy | work=[[Rappler]] | date=Hulyo 21, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Ricky S. Torre}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/07/19/13/review-tuhog-three-lives-stick | title=Review: 'Tuhog' is three lives on a stick | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Hulyo 19, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Fred Hawson }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | ''Boy Kabayo''{{ref|1l|1}} | Silverline Multimedia | style="text-align:left;" | G.A. Villafuerte (Direktor); Marco Ronquillo, Kael Reyes, Lang Lopez, John Park, Ahvie Cojuangco, Paolo Salvatierra, Marion Barrera, at Yohan Villacorta | style="text-align:left;" | Adulto, [[drama]] |<ref>{{cite AV media | language=en | url=https://www.youtube.com/watch?v=oSAV39XK95c | title=Boy Kabayo Trailer | via=[[YouTube]] | date=Hunyo 29, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=G.A. Villafuerte}}</ref> |- | 24 | ''Daniel Rapido''{{ref|1m|1}} | RQC Production | style="text-align:left;" | Dyzal M. Damun (Direktor); Fernando Caribio Jr., [[Iwa Moto]], Roi Vinzon, Raiza Ruiz, Joel Ortega, Danny Labra, at Eddie Tuazon | style="text-align:left;" | Aksyon, [[drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3075314/ | title=Daniel Rapido | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 22, 2014}}</ref> |- | rowspan="5" style="background:#FFE5B4;" | 26 | style="background:#FFE5B4;" | ''Ekstra: The Bit Player''{{ref|1n|1}} | style="background:#FFE5B4;" | Quantum Films | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Jeffrey Jeturian (Direktor) Zig Dulay (Manunulat ng Eksena), Antoinette Jadaone (Manunulat ng Eksena), Jeffrey Jeturian(Manunulat ng Eksena); [[Vilma Santos]], Marlon Rivera, Vincent de Jesus, Ruby Ruiz, at Tart Carlo | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]], [[drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/cebu-entertainment/2013/07/26/1015031/vilma-santos-topbills-indie-film-ekstra-bit-player | title=Vilma Santos topbills indie film "Ekstra: The Bit Player" | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Hulyo 26, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Ricky Calderon | archive-date=Pebrero 3, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140203013953/http://www.philstar.com/cebu-entertainment/2013/07/26/1015031/vilma-santos-topbills-indie-film-ekstra-bit-player | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/directors-showcase/ekstra | title=Ekstra | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122130429/http://www.cinemalaya.org/films/directors-showcase/ekstra | archive-date=Enero 22, 2014}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.pep.ph/guide/guide/12303/movie-review-vilma-santos-is-the-ultimate-bit-player-in-the-dramedy-ekstra|title=MOVIE REVIEW: Vilma Santos is the ultimate bit player in the dramedy Ekstra|author=Myra Grace Calulo|date=Hulyo 30, 2013|website=Philippine Entertainment Portal|access-date=Enero 22, 2014|archive-date=Pebrero 2, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202153359/http://www.pep.ph/guide/guide/12303/movie-review-vilma-santos-is-the-ultimate-bit-player-in-the-dramedy-ekstra|url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" |''Amor y Muerte''{{ref|1o|1}} | style="background:#FFE5B4;" | ATG Entertainment Production | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Ces M. Evangelista (Direktor); Althea Vega, Markki Stroem, Adrian Sebastian, Kuya Manzano, Amable Quiambao, Mico Palanca, RS Francisco, Moises Magisa, Lotlot Bustamante, at Chandy Rogel | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" |Makasaysayan, [[drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/directors-showcase/amor-y-muerte | title=Amor y Muerte | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122130302/http://www.cinemalaya.org/films/directors-showcase/amor-y-muerte | archive-date=Enero 22, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Sana Dati''{{ref|1p|1}} | style="background:#FFE5B4;" | Metric Films | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Jerrold Tarog (Direktor), Ramon Ukit (Manunulat ng Eksena); [[Paulo Avelino]], [[Lovi Poe]], Benjamin Alves, Ria Garcia, at [[TJ Trinidad]] | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Romansa, [[drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/directors-showcase/sana-dati | title=Sana Dati | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122130302/http://www.cinemalaya.org/films/directors-showcase/amor-y-muerte | archive-date=Enero 22, 2014}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/indie/11695/lovi-poe-pitted-against-vilma-santos-in-9th-cinemalaya | title=Lovi Poe pitted against Vilma Santos in 9th Cinemalaya | website=Philippine Entertainment Portal | date=Abril 2, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=William Reyes | archive-date=Pebrero 2, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140202153346/http://www.pep.ph/guide/indie/11695/lovi-poe-pitted-against-vilma-santos-in-9th-cinemalaya | url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Porno''{{ref|1q|1}} | style="background:#FFE5B4;" | Phoenix Features, CMB Film Services Inc. | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Adolfo B. Alix Jr. (Direktor), Ralston Jover (Manunulat ng Eksena); [[Angel Aquino]], [[Carlo Aquino]], Rosanna Roces, at Yul Servo | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/directors-showcase/porno | title=Porno | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122132457/http://www.cinemalaya.org/films/directors-showcase/porno | archive-date=Enero 22, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Liars''{{ref|1r|1}} | style="background:#FFE5B4;" | Teamwork Film Productions | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Gil M. Portes (Direktor), Senedy Que (Manunulat ng Eksena); [[Alessandra de Rossi]], Jan Harley Hicana, John Michael Bonapos, Cris Villanueva, Richard Quan, Jim Rocky Tangco, Sue Prado, Dax Alejandro, at Arnold Reyes | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Palakasan, [[drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/directors-showcase/liars | title=Porno | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122133407/http://www.cinemalaya.org/films/directors-showcase/liars | archive-date=Enero 22, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" rowspan="10" | 27 | style="background:#FFE5B4;" | ''Babagwa''{{ref|1s|1}} | style="background:#FFE5B4;" | Quantum Films, Kalalangan Kamaru | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Jason Paul Laxamana (Direktor); Alex Vincent Medina, Joey Paras, Alma Concepcion, Kiko Matos, Nico Antonio, Chanel Latorre, Marx Topacio, Raqs Regalado, Garry Lim, at Sunshine Teodoro | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/babagwa | title=Babagwa | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122135104/http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/babagwa | archive-date=Enero 22, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''David F.''{{ref|1t|1}} | style="background:#FFE5B4;" | Cinemalaya Foundation | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Quester Hannah, Sid Lucero, Art Acuña, Rocky Salumbides, Mitch Valdez, Shamaine Buencamino, [[Anita Linda]], at [[Eula Valdez]] | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Makasaysayan, [[drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/david-f | title=David F. | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122135745/http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/david-f | archive-date=Enero 22, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Debosyon''{{ref|1u|1}} | style="background:#FFE5B4;" | Voyage Studios | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Alvin Yapan (Direktor); [[Paulo Avelino]], Mara Lopez, Ramona Rañeses, at Roy B. Dominguiano | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | [[Fantasy|Pantasya]], [[drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/debosyon | title=Debosyon | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130920091432/http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/debosyon | archive-date=Setyembre 20, 2013}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Instant Mommy''{{ref|1v|1}} | style="background:#FFE5B4;" | [[Kris Aquino#Production Company|K Productions]], Quantum Films | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Leo Abaya (Direktor); [[Eugene Domingo]], Yuki Matsuzaki, [[Luis Alandy]], [[Rico J. Puno]], Shamaine Buencamino, [[Tuesday Vargas]], at Nicco Manalo | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/instant-mommy | title=Instant Mommy | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130914013928/http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/instant-mommy | archive-date=Setyembre 14, 2013}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Nuwebe''{{ref|1w|1}} | style="background:#FFE5B4;" | One Big Fight Productions, Monoxide Works | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Joseph Israel M. Laban (Direktor); Barbara Miguel, [[Jake Cuenca]], [[Nadine Samonte]], [[Anita Linda]], Manny Castañeda, Archie Adamos, Renaissance Tuason, Mikael Liwag, Isadora Villasquez, Renerich Ocon, Mariah Fernandez, Blair Arellano, at Derick Cabrido | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/nuwebe | title=Nuwebe | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130920090459/http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/nuwebe | archive-date=Setyembre 20, 2013}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Purok 7''{{ref|1x|1}} | style="background:#FFE5B4;" | Cinemalaya Foundation | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Carlo Obispo (Direktor); Krystle Valentino, Miggs Cuaderno, Arnold Reyes, Angeli Bayani, Julian Trono, Carlon Matobato, at Sheenly Vee Gener | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | [[Drama]], [[comedy|Komedya]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/purok-7 | title=Purok 7 | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130920172437/http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/purok-7 | archive-date=Setyembre 20, 2013}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Quick Change''{{ref|1y|1}} | style="background:#FFE5B4;" | Found Films | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Eduardo Roy Jr. (Direktor at Manunulat ng Eksena); Mimi Juareza, Jun-Jun Quitana, Miggs Cuaderno, Francine Garcia, Natashia Yumi, Filipe Martinez, Rolando Inocencio, at Sashi Giggle | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/quick-change | title=Quick Change | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130920084122/http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/quick-change | archive-date=Setyembre 20, 2013}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Rekorder''{{ref|1z|1}} | style="background:#FFE5B4;" | Filmex, PelikulaRed | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Mikhail Red (Direktor at Manunulat ng Eksena), Ian Victoriano (Manunulat ng Eksena); Ronnie Quizon, Mike Lloren, Buboy Villar, Earl Ignacio, Suzette Ranillo, Belinda Mariano, Lowell Conales, Joe Gruta, Archie Adamos, at Abe Pagtama | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/rekorder | title=Rekorder | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130920140828/http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/rekorder | archive-date=Setyembre 20, 2013}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''The Diplomat Hotel''{{ref|1aa|1}} | style="background:#FFE5B4;" | Quantum Films | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Christopher Ad Castillo (Direktor); Gretchen Barretto, Art Acuña, Mon Confiado, Joel Torre, at Nico Antonio | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]], [[drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/diplomat-hotel | title=The Diplomat Hotel | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130914012916/http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/diplomat-hotel | archive-date=Setyembre 14, 2013}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Transit''{{ref|1bb|1}} | style="background:#FFE5B4;" | Ten17P | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | Hannah Espia (Direktor); Jasmine Curtis Smith, Ping Medina, Irma Adlawan, Mercedes Cabral, at Marc Justine Alvarez | style="background:#FFE5B4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/transit | title=Transit | publisher=Cinemalaya Independent Film Festival | access-date=Enero 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131217174453/http://www.cinemalaya.org/films/new-breed/transit | archive-date=Disyembre 17, 2013}}</ref> |- | 31 | ''Bakit Hindi Ka Crush Ng Crush Mo?'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Joyce Bernal (Direktor); [[Kim Chiu]], [[Xian Lim]], Ramon Bautista, [[Kean Cipriano]], [[Mylene Dizon]], [[Freddie Webb]], Tonton Gutierrez, at EJ Jallorina | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]], Romansa, [[drama]] |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/07/12/964719/ramon-bautista-reveals-bakit-hindi-ka-crush-ng-crush-mo-trailer | title=Ramon Bautista reveals 'Bakit Hindi Ka Crush ng Crush Mo' trailer | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Hulyo 12, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Camille Diola}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/07/12/13/kim-xian-bakit-hindi-ka-crush-ng-crush-mo-trailer | title=Kim, Xian in 'Bakit Hindi Ka Crush ng Crush Mo?' trailer | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Hulyo 12, 2013 | access-date=Enero 22, 2014}}</ref> |- | rowspan="4" |'''A''' '''G''' '''O''' '''S''' '''T''' '''O''' | 7 | ''[[Raketeros]]'' | Heaven's Best Entertainment, [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | [[Randy Santiago]] (Direktor); [[Herbert Bautista]], [[Dennis Padilla]], Long Mejia, [[Andrew E.]], [[Ogie Alcasid]], [[Joey Marquez]], [[Mark Gil]], [[Sam Pinto]], [[Ryan Bang]], Wendy Valdez, at RR Enriquez | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/08/01/1036361/raketeros-marks-reunion-dekada-90-comedians | title=Raketeros marks reunion of Dekada 90 comedians | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Agosto 1, 2013 | access-date=Enero 22, 2014}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/07/30/13/mayor-bistek-back-acting-raketeros | title=Mayor Bistek back to acting via 'Raketeros' | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Hulyo 30, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 14 | ''Ang Mundo sa Panahon ng Bakal''{{ref|1lll|1}} | Sampaybakod Productions, Cinelarga | style="text-align:left;" | Mes De Guzman (Direktor, Manunulat); Jess Evardone, Japo Escobedo, Abdul John Candelario, Japo Escobedo, at Abdul John Candelario | style="text-align:left;" | [[Drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3150830/ | title=Ang Mundo sa Panahon ng Bakal | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 27, 2014}}</ref> |- | 21 | ''Ang Huling Henya'' | [[Viva Films]], MVP Pictures, Simple Truth Productions | style="text-align:left;" | Marlon Rivera (Direktor); [[Rufa Mae Quinto]], [[Edgar Allan Guzman]], [[Candy Pangilinan]], Ayen Laurel, [[DJ Durano]], Robert Seña, [[Kean Cipriano]], at Ricci Chan | style="text-align:left;" | Apokaliptiko, [[comedy|Komedya]], Kathang-isip na pang-agham, Aksyon |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.interaksyon.com/entertainment/rufa-mae-quinto-gets-serious-in-ang-huling-henya-a-zombie-movie-with-a-heart/ | title=Rufa Mae Quinto gets serious in 'Ang Huling Henya', a zombie movie with a heart | newspaper=Interaksyon | date=Agosto 10, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Eric T. Cabahug | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122163616/http://www.interaksyon.com/entertainment/rufa-mae-quinto-gets-serious-in-ang-huling-henya-a-zombie-movie-with-a-heart/ | archive-date=Enero 22, 2014 }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/08/02/13/rufa-mae-denies-huling-henya-her-last-film | title=Rufa Mae denies 'Huling Henya' is her last film | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Agosto 2, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 28 | ''On the Job'' | [[Star Cinema]], Reality Entertainment | style="text-align:left;" | Erik Matti (Direktor at Manunulat) Michiko Yamamoto (Manunulat); [[Piolo Pascual]], [[Gerald Anderson]], Joel Torre, [[Joey Marquez]], [[Michael de Mesa]], Leo Martinez, [[Angel Aquino]], Vivian Velez, [[Shaina Magdayao]], [[William Martinez]], [[Rayver Cruz]], at [[Empress Schuck]] | style="text-align:left;" | Aksyon, [[crime|Krimen]], Pananabik, [[drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/movies/12366/otj-on-the-job-budget-reaches-almost-p50-million-piolo-pascual-became-emotional-when-otj-received-standing-ovation-in-cannes | title=OTJ (On The Job) budget reaches almost P50 million; Piolo Pascual became emotional when OTJ received standing ovation in Cannes | website=Philippine Entertainment Portal | date=Agosto 15, 2013 | access-date=Enero 23, 2014 | author=Jocelyn Dimaculangan | archive-url=https://web.archive.org/web/20140202153353/http://www.pep.ph/guide/movies/12366/otj-on-the-job-budget-reaches-almost-p50-million-piolo-pascual-became-emotional-when-otj-received-standing-ovation-in-cannes | archive-date=Pebrero 2, 2014 | url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="20" |'''S''' '''E''' '''T''' '''Y''' '''E''' '''M''' '''B''' '''R''' '''E''' | 4 | ''Talamak'' | Renaissance Entertainment | style="text-align:left;" | Arturo San Agustin (Direktor); [[Lovi Poe]], [[Felix Roco]], [[Jaclyn Jose]], Roi Vinzon, Jeffrey Santos, Aleck Bovick, Sunshine Garcia, at Rez Cortez | style="text-align:left;" | [[Drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3164060/ | title=Talamak | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 22, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFDDF4;" rowspan="7" | 11 | style="background:#FFDDF4;" | ''Sonata''{{ref|1cc|1}}^, {{ref|3a|3}} | style="background:#FFDDF4;" | Ruby's Arms | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Peque Gallaga (Direktor), Lore Reyes (Direktor); [[Cherie Gil]], Chart Motus, Joshua Pineda, Chino Jalandoni, Madeleine Gallaga, Dante Amaguin, Angel Lobaton, Tanya Lopez, at [[Richard Gomez]] | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFDDF4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3180508/ | title=Sonata | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 23, 2014}}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/video/reports/38505-cherie-gil,-peque-gallaga-team-up-for-sonata | title=Cherie Gil, Peque Gallaga, and Lore Reyes team up for Sonata | work=[[Rappler]] | date=Setyembre 9, 2013 | access-date=Enero 23, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFDDF4;" | ''Lihis''{{ref|1dd|1}}^, {{ref|3b|3}} | style="background:#FFDDF4;" | BG Productions International | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Joel Lamangan (Direktor), Ricky Lee (Manunulat); [[Jake Cuenca]], [[Joem Bascon]], Isabelle Daza, [[Lovi Poe]], [[Gloria Diaz]], Raquel Villavicencio, Jaime Pebanco, Tony Mabesa, at Lloyd Samartino | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Makasaysayan, [[drama]] | style="background:#FFDDF4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3180454/ | title=Lihis | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 23, 2014}}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/movies/2013/07/02/960801/lihis-film-featuring-gay-couple-rebel-movement-releases-trailer | title=Lihis, a film featuring a gay couple in the rebel movement, releases trailer | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Hulyo 2, 2013 | access-date=Enero 23, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFDDF4;" | ''Lauriana''{{ref|1ee|1}}^, {{ref|3c|3}} | style="background:#FFDDF4;" | BG Productions International | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Mel Chionglo (Direktor), Ricardo Lee (Manunulat ng Eksena); Bangs Garcia, [[Allen Dizon]], [[Victor Basa]], Adrian Cabido, J.C. Parker, Rich Asuncion, at Anna Luna | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFDDF4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3180556/ | title=Lauriana | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 23, 2014}}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/06/12/952904/domestic-drama-lauriana | title=A domestic drama in Lauriana | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Hunyo 12, 2013 | access-date=Enero 23, 2014 | author=Jerry Donato}}</ref> |-/ | style="background:#FFDDF4;" | ''Ano ang Kulay ng mga Nakalimutang Pangarap?''{{ref|1ff|1}}^, {{ref|3d|3}} | style="background:#FFDDF4;" | Largarista Entertainment | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Joey Reyes (Direktor); Rustica Carpio, [[Angel Aquino]], [[Ryan Agoncillo]], at [[Bobby Andrews]] | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFDDF4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.malaya.com.ph/business-news/opinion/%E2%80%98ano-ang-kulay-ng-mga-nakalimutang-pangarap%E2%80%99 | title=Ano ang Kulay ng mga Nakalimutang Pangarap? | newspaper=Malaya | access-date=Enero 24, 2014 | archive-date=2013-09-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130917010503/http://www.malaya.com.ph/business-news/opinion/%E2%80%98ano-ang-kulay-ng-mga-nakalimutang-pangarap%E2%80%99 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3180482/ | title=Ano ang Kulay ng mga Nakalimutang Pangarap | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 24, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFDDF4;" | ''Bamboo Flowers''{{ref|1gg|1}}^, {{ref|3e|3}} | style="background:#FFDDF4;" | Productions 56 | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Maryo J. De Los Reyes (Direktor); [[Ruru Madrid]], Mylene Dizon, Max Collins, Yogo Singh, Orlando Sol, Irma Adlawan, Spanky Manikan, at [[Diva Montelaba]] | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFDDF4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3180496/ | title=Bamboo Flowers | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 24, 2014}}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/12/18/1269271/bamboo-flowers-unites-boholanos | title=Bamboo Flowers unites Boholanos | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Disyembre 18, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Bibsy M. Carballo}}</ref> |- | style="background:#FFDDF4;" | ''Tag-araw ni Twinkle''{{ref|1hh|1}}^, {{ref|3f|3}} | style="background:#FFDDF4;" | Teamwork Productions | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Gil M. Portes (Direktor); [[Ellen Adarna]], Dominic Roco, Rina Reyes, Pinky Amador, Marc Aqueza, Annica Dolonius, Benjie Felipe, Jess Evardone at Lester Llansang | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFDDF4;" |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/movies/2013/08/26/1136831/review-ang-tag-araw-ni-twinkle | title=Review: 'Ang Tag-Araw ni Twinkle' | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Agosto 26, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Dexter Rodrigo Matilla}}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/08/26/1133651/twinkle-summer-renewal-and-reckoning | title=Twinkle: A summer of renewal and reckoning | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Agosto 26, 2013 | access-date=Enero 24, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFDDF4;" | ''Otso''{{ref|1ii|1}}^, {{ref|3g|3}} | style="background:#FFDDF4;" | Philippine Stagers Foundation | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Elwood Perez (Direktor); Vince Tañada, Vangie Labalan, Jordan Ladra, Cindy Liper, Gabby Bautista, Chris Lim, Kevin Posadas,Art Gabrentina, Cherry Bagtas, Patrick Libao, Jun Urbano, at [[Anita Linda]] | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Pampolitika, [[drama]] | style="background:#FFDDF4;" |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.interaksyon.com/article/70625/jessica-zafra--elwood-perezs-otso-at-kalahati | title=Elwood Perez's 'Otso' (At Kalahati) | newspaper=Interaksyon | date=Setyembre 13, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Jessica Zafra | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122073731/http://interaksyon.com/article/70625/jessica-zafra--elwood-perezs-otso-at-kalahati | archive-date=Enero 22, 2014 }}</ref><ref>{{cite news | language=en|url=http://www.mb.com.ph/elwood-makes-his-mark-anew-with-otso/ |title=Elwood makes his mark anew with 'Otso' |newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=Setyembre 11, 2013 |access-date=Enero 24, 2014 |author=Walden Sadiri M. Belen |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203154031/http://www.mb.com.ph/elwood-makes-his-mark-anew-with-otso/ |archive-date=Pebrero 3, 2014 }}</ref> |- | style="background:#FFDDF4;" | 13 | style="background:#FFDDF4;" | ''Badil''{{ref|1jj|1}}^, {{ref|3h|3}} | style="background:#FFDDF4;" | Waray Republik | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Chito S. Roño (Direktor), Rody Vera (Manunulat); [[Jhong Hilario]], [[Dick Israel]], [[Nikki Gil]], [[Yayo Aguila]], Mercedes Cabral, at Ronnie Quizon | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Pampolitika, Pananabik, [[drama]] | style="background:#FFDDF4;" |<ref name="September 13">{{cite news | language=en | url=http://www.interaksyon.com/entertainment/chito-ronos-badil-to-open-on-friday-the-13th-bahay-ng-lagim-to-follow-the-next-day/ | title=Chito Roño’s ‘Badil’ to open on Friday the 13th, ‘Bahay ng Lagim’ to follow the next day? | newspaper=Interaksyon | access-date=Enero 24, 2014 | author=Edwin P. Sallan | pages=September 12, 2013 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122165010/http://www.interaksyon.com/entertainment/chito-ronos-badil-to-open-on-friday-the-13th-bahay-ng-lagim-to-follow-the-next-day/ | archive-date=Enero 22, 2014 }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/09/15/13/review-badil-understated-masterpiece | title=Review: 'Badil' an understated masterpiece | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Setyembre 15, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Fred Hawson | archive-date=Septiyembre 16, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130916183225/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/09/15/13/review-badil-understated-masterpiece | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.interaksyon.com/article/77620/jessica-zafra--the-best-filipino-films-of-2013-badil---democracy-for-sale | title=The Best Filipino Films of 2013: 'Badil' - Democracy for Sale | newspaper=Interaksyon | date=Disyembre 28, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Jessica Zafra | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122060305/http://interaksyon.com/article/77620/jessica-zafra--the-best-filipino-films-of-2013-badil---democracy-for-sale | archive-date=Enero 22, 2014 }}</ref> |- | style="background:#FFDDF4;" rowspan="2" | 14 | style="background:#FFDDF4;" | ''Tinik''{{ref|1kk|1}}^, {{ref|3i|3}} | style="background:#FFDDF4;" | Red Sun Production | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Romy Suzara (Direktor), Raymond Diamzon (Manunulat ng Eksena), Emmanuel H. Borlaza (Manunulat ng Eksena); Ricardo Cepeda, Lemuel Pelayo, Alexis Navarro, Bembol Roco, Lance Raymundo, Angeli Bayani, at Menggie Cobarrubias | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFDDF4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3213272/ | title=Tinik | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 24, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFDDF4;" | ''Bahay ng Lagim''{{ref|1ll|1}}^, {{ref|3j|3}} | style="background:#FFDDF4;" | Film Development Council of the Philippines | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | Celso Ad. Castillo (Direktor); Victoria Haynes, Jaclyn Jose, Ronnie Lazaro, Bing Loyzaga, Karel Marquez, at Lovely Rivero | style="background:#FFDDF4; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFDDF4;" |<ref name="September 13"/><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3187144/ | title=Bahay ng Lagim | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 24, 2014}}</ref> |- | rowspan="9" | 18 | ''Momzillas'' | [[Star Cinema]], [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Wenn V. Deramas (Direktor); [[Maricel Soriano]], [[Eugene Domingo]], [[Billy Crawford]], [[Andi Eigenmann]], Joey Paras, [[Candy Pangilinan]], Divina Valencia, [[Luz Valdez]], at Mel Martinez | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] |<ref>{{cite web | language=en | url=http://push.abs-cbn.com/features/9751/billy-crawford-admits-he-is-ready-to-move-on-from-his-breakup-with-nikki-gil/ | title=Billy Crawford admits he is ready to move on from his breakup with Nikki Gil | publisher=Push | date=Setyembre 5, 2013 | access-date=Enero 23, 2014 | author=Rhea Manila Santos}}</ref> |- | style="background:#E8C692;" | ''Ang Kwento Ni Mabuti''{{ref|1mm|1}} | style="background:#E8C692;" | CineFilipino, Cinelarga, Sampaybakod Productions | style="background:#E8C692; text-align:left;" | Mes De Guzman (Direktor); [[Nora Aunor]], Ama Quiambao, Arnold Reyes, Sue Prado, Mara Lopez, Josefina Estabillo, at Trinity Aragon | style="background:#E8C692; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#E8C692;" |<ref name="CineFilipino">{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/guide/11469/pep-guide-to-cinefilipino-2013 | title=PEP Guide to CineFilipino 2013 | website=Philippine Entertainment Portal | date=Pebrero 12, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Jocelyn Dimaculangan | archive-date=Pebrero 2, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140202160438/http://www.pep.ph/guide/guide/11469/pep-guide-to-cinefilipino-2013 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3204610/ | title=Ang Kuwento ni Mabuti | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 24, 2014}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.gmanetwork.com/news/story/327773/lifestyle/reviews/movie-review-reality-check-in-ang-kwento-ni-mabuti | title=Movie review: Reality check in 'Ang Kwento ni Mabuti' | publisher=[[GMA News]] | date=Setyembre 23, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Katrina Stuart Santiago}}</ref> |- | style="background:#E8C692;" | ''Huling Chacha ni Anita''{{ref|1nn|1}} | style="background:#E8C692;" | CineFilipino, Pixeleyes Multimedia, Ekweytormc | style="background:#E8C692; text-align:left;" | Sigrid Andrea Bernardo (Direktor), Diwa de Leon (Musika); Teri Malvar, Len-Len Frial, Solomon de Guzman, [[Angel Aquino]], Lui Manansala, Marcus Madrigal | style="background:#E8C692; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#E8C692;" |<ref name="CineFilipino"/><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/09/23/1237019/serious-theme-light-treatment | title=A serious theme with a light treatment | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Setyembre 23, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Marra PL. Lanot}}</ref> |- | style="background:#E8C692;" | ''Ang Pabo Man ay Turkey Rin''{{ref|1oo|1}} | style="background:#E8C692;" | CineFilipino | style="background:#E8C692; text-align:left;" | Randolph Longjas (Direktor), Ronald Allan Habon (Manunulat); [[Tuesday Vargas]], Travis Kraft, [[JM De Guzman]], [[Julia Clarete]], Cai Cortez, | style="background:#E8C692; text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] | style="background:#E8C692;" |<ref name="CineFilipino"/><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/12/19/13/review-ang-turkey-man-ay-pabo-rin-fil-am-adobo | title=Review: 'Ang Turkey Man ay Pabo Rin' a Fil-Am adobo | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Disyembre 19, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Fred Hawson }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="background:#E8C692;" | ''Puti''{{ref|1pp|1}} | style="background:#E8C692;" | CineFilipino | style="background:#E8C692; text-align:left;" | Mike Alcazaren (Direktor); [[Ian Veneracion]], Jasmine Curtis, [[Lauren Young]], Bryan Pagala, at Leo Rialp | style="background:#E8C692; text-align:left;" | [[Sikolohiya|Pamsikolohiya]] Pananabik, [[drama]] | style="background:#E8C692;" |<ref name="CineFilipino"/><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.interaksyon.com/entertainment/video-cinefilipino-entry-puti-pays-homage-to-mike-de-leons-itim/ | title=CineFilipino entry ‘Puti’ pays homage to Mike De Leon’s ‘Itim’ | newspaper=Interaksyon | date=Hunyo 13, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Edwin P. Sallan | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122155147/http://www.interaksyon.com/entertainment/video-cinefilipino-entry-puti-pays-homage-to-mike-de-leons-itim/ | archive-date=Enero 22, 2014 }}</ref> |- | style="background:#E8C692;" | ''Mga Alaala ng Tag-ulan''{{ref|1qq|1}} | style="background:#E8C692;" | CineFilipino | style="background:#E8C692; text-align:left;" | Ato Bautista (Direktor); Akihiro Blanco, Mocha Uson, Issa Litton, Lance Raymundo Pio Balbuena, at Mon Confiado | style="background:#E8C692; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#E8C692;" |<ref name="CineFilipino"/><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.interaksyon.com/entertainment/akihiro-blanco-mocha-uson-star-as-may-december-lovers-in-cinefilipino-entry/ | title=Akihiro Blanco, Mocha Uson star as May–December lovers in CineFilipino entry | newspaper=Interaksyon | date=Abril 1, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Edwin P. Sallan | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122144759/http://www.interaksyon.com/entertainment/akihiro-blanco-mocha-uson-star-as-may-december-lovers-in-cinefilipino-entry/ | archive-date=Enero 22, 2014 }}</ref> |- | style="background:#E8C692;" | ''Bingoleras''{{ref|1rr|1}} | style="background:#E8C692;" | CineFilipino | style="background:#E8C692; text-align:left;" | Ron Bryant (Direktor); [[Eula Valdez]], Charee Pineda, Lisa Dino, Mercedes Cabral, Hazel Orencio, Max Eigenmann, Lou Veloso, Art Acuña, Cita Astals, Junjun Quintana, Angie Ferro, Angelina Kanapi, Ieth Inolino, Paolo Cabanero, Kiko Matos, at Ian Lomongo | style="background:#E8C692; text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] | style="background:#E8C692;" |<ref name="CineFilipino"/><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.interaksyon.com/entertainment/video-cinefilipinos-bingoleras-is-progressive-comedy-about-six-single-women-in-a-bingo-marathon/ | title='Bingoleras' is 'progressive comedy' about six single women in a bingo marathon | newspaper=Interaksyon | date=Setyembre 19, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Edwin P. Sallan | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140125233234/http://www.interaksyon.com/entertainment/video-cinefilipinos-bingoleras-is-progressive-comedy-about-six-single-women-in-a-bingo-marathon/ | archive-date=Enero 25, 2014 }}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/39466-ron-bryant-bingoleras-movie-review | title='Bingoleras': Comedy as chaos | work=[[Rappler]] | date=Setyembre 21, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Francis Joseph Cruz}}</ref> |- | style="background:#E8C692;" | ''The Guerrilla is a Poet''{{ref|1ss|1}} | style="background:#E8C692;" | CineFilipino, Kino Arts | style="background:#E8C692; text-align:left;" | Kiri Dalena (Direktor), Sari Raissa Lluch Dalena (Direktor); Anthony Falcon, Bong Cabrera, R.K. Bagatsing, Chanel Latorre, Lehner Mendoza | style="background:#E8C692; text-align:left;" | Makasaysayan, dokudrama | style="background:#E8C692;" |<ref name="CineFilipino"/><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.interaksyon.com/entertainment/video-cinefilipinos-the-guerrilla-is-a-poet-depicts-revolutionary-saga-of-jose-ma-sison/ | title=VIDEO: CineFilipino’s ‘The Guerrilla is a Poet’ depicts revolutionary saga of Jose Ma. Sison | newspaper=Interaksyon | date=Agosto 26, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Edwin P. Sallan | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140122164334/http://www.interaksyon.com/entertainment/video-cinefilipinos-the-guerrilla-is-a-poet-depicts-revolutionary-saga-of-jose-ma-sison/ | archive-date=Enero 22, 2014 }}</ref> |- | style="background:#E8C692;" | ''The Muses''{{ref|1tt|1}} | style="background:#E8C692;" | CineFilipino | style="background:#E8C692; text-align:left;" | Janice Perez (Direktor); [[Kitchie Nadal]], Marvene Rom Munda, Janelle Jamer, Chicoy Romualdez | style="background:#E8C692; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#E8C692;" |<ref name="CineFilipino"/><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3204988/?ref_=tttr_tr_tt | title=The Muses | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 24, 2014}}</ref> |- | rowspan="7" |'''O''' '''K''' '''T''' '''U''' '''B''' '''R''' '''E''' | 2 | ''Kung Fu Divas'' | Reality Entertainment, The O&Co. Picture Factory | style="text-align:left;" | Onat Diaz (Direktor, Manunulat, Manunulat ng Eksena); [[Ai Ai delas Alas]], [[Marian Rivera]], [[Roderick Paulate]], [[Gloria Diaz]], Edward Mendez, [[Nova Villa]], [[Ruffa Gutierrez]], [[Mart Escudero|Martin Escudero]], [[Roy Alvarez]], [[Precious Lara Quigaman]], at Bianca Manalo | style="text-align:left;" | Pantasya, [[comedy|Komedya]], Aksyon |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/01/16/13/ai-ai-marian-rivera-topbill-comedy-film | title=Ai Ai, Marian Rivera to topbill comedy film | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Enero 16, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news | language=en|url=http://www.mb.com.ph/ultimate-catfight-flick-kung-fu-divas-opens-today/ |title=Ultimate catfight flick 'Kung Fu Divas' opens today |newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=Oktubre 2, 2013 |access-date=Enero 24, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203154035/http://www.mb.com.ph/ultimate-catfight-flick-kung-fu-divas-opens-today/ |archive-date=Pebrero 3, 2014 }}</ref> |- | style="background:#90EE90;" rowspan="3" | 3 | style="background:#90EE90;" | ''Gaydar''{{ref|1uu|1}} | style="background:#90EE90;" | Vim Yapan-Alem Chua Productions, Quantum Films | style="background:#90EE90; text-align:left;" | Alvin Yapan (Direktor, Manunulat), Alemberg Ang (Prodyuser); [[Pauleen Luna]], [[Tom Rodriguez]], [[Rafael Rosell]], Benedict Campos, Johnron Tañada, Olive Nieto, at Dennis Marasigan | style="background:#90EE90; text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] | style="background:#90EE90;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3244320/ | title=Gaydar | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 25, 2014}}</ref><ref name="QC">{{cite news | language=en | url=http://www.interaksyon.com/entertainment/quezon-city-film-festival-announces-3-grant-winners/ | title=Quezon City film festival announces 3 grant winners | newspaper=Interaksyon | date=Oktubre 22, 2012 | access-date=Enero 25, 2014 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140131200218/http://www.interaksyon.com/entertainment/quezon-city-film-festival-announces-3-grant-winners/ | archive-date=Enero 31, 2014 }}</ref> |- | style="background:#90EE90;" | ''Hello, World''{{ref|1vv|1}} | style="background:#90EE90;" | Punch Kick | style="background:#90EE90; text-align:left;" | Joel Ferrer (Direktor); Victor Medina, Reuben Uy, Trixie Dauz, Cesca Lee, Pen Medina, Regine Palma, at Philippe Quintos | style="background:#90EE90; text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] | style="background:#90EE90;" |<ref name="QC"/><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3244308/ | title=Hello, World | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 25, 2014}}</ref> |- | style="background:#90EE90;" | ''Lucas Nino''{{ref|1ww|1}} | style="background:#90EE90;" | Peliculas Los Otros | style="background:#90EE90; text-align:left;" | John Torres (Direktor); Cheeno Dalog Ladera, at Edilberto Marcelino | style="background:#90EE90; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#90EE90;" |<ref name="QC"/><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt2664766/ | title=Lucas Nino | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 25, 2014}}</ref> |- | 9 | ''Metro Manila'' | Chocolate Frog Films | style="text-align:left;" | Sean Ellis (Direktor); Jake Macapagal, Althea Vega, [[John Arcilla]] | style="text-align:left;" | Krimen, [[drama]] |<ref>{{cite news | language=en | url=https://www.theguardian.com/film/2013/dec/08/metro-manila-british-independent-film-awards | title=Metro Manila named British independent film of the year | newspaper=The Guardian | date=Disyembre 8, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Mark Brown}}</ref> |- | 16 | ''She's the One'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Mae Cruz (Direktor), Vanessa Valdez (Manunulat); [[Bea Alonzo]], [[Dingdong Dantes]], [[Enrique Gil]], [[Maricar Reyes]], [[Liza Soberano]], [[Perla Bautista]], [[Pinky Amador]], Tony Mabesa, RS Francisco, [[Guji Lorenzana]], Coleen Garcia, [[Daniel Matsunaga]], [[LJ Reyes]], at Erika Padilla | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]], Romansa, [[drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/07/19/13/dingdong-dantes-abs-cbn-movie-anew | title=Dingdong Dantes in ABS-CBN movie anew | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Hulyo 19, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | author=Miguel Dumaual | archive-date=Nobiyembre 17, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131117071550/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/07/19/13/dingdong-dantes-abs-cbn-movie-anew | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/10/27/13/shes-one-hits-p100-m-mark | title='She's the One' hits P100-M mark | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Oktubre 27, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/10/19/13/shes-one-rakes-p12m-first-day | title='She's the One' rakes in P12M on first day | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Oktubre 19, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | archive-date=Disyembre 3, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131203165342/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/10/19/13/shes-one-rakes-p12m-first-day | url-status=dead }}</ref> |- | 23 | ''Bekikang'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Wenn V. Deramas (Direktor); Joey Paras, [[Tom Rodriguez]], JM Ibañez, [[Tirso Cruz III]], [[Carla Humphries]], [[Janice de Belen]], Atak Arana, Lassy Marquez, at [[Nikki Valdez]] | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]], [[drama]] |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/showbitz/41308-bekikang-wenn-deramas-joey-paras-profile | title='Bekikang': A new Wenn Deramas star is born | work=[[Rappler]] | date=Oktubre 14, 2013 | access-date=Enero 24, 2014}}</ref> |- | rowspan="19" |'''N''' '''O''' '''B''' '''Y''' '''E''' '''M''' '''B''' '''R''' '''E''' | rowspan="2" | 6 | ''Status: It's Complicated'' | Regal Films | style="text-align:left;" | Chris Martinez (Direktor, Manunulat) Jose Carreon (Manunulat ng Eksena); [[Eugene Domingo]], [[Jake Cuenca]], [[Paulo Avelino]], [[Solenn Heussaff]], [[Maja Salvador]], Clarence Delgado, [[Beatriz Saw]], RR Enriquez, [[Lovi Poe]], Marx Topacio, at Madz Nicolas | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/43127-%E2%80%98status-it%E2%80%99s-complicated-a-joke-worth-repeating | title='Status: It's Complicated:' A Joke Worth Repeating | work=[[Rappler]] | date=Nobyembre 7, 2013 | access-date=Enero 25, 2014 | author=Zig Marasigan | archive-date=2013-11-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131110164712/http://www.rappler.com/entertainment/movies/43127-%E2%80%98status-it%E2%80%99s-complicated-a-joke-worth-repeating | url-status=dead }}</ref> |- | ''Sapi'' | Centerstage Productions, Solar Entertainment | style="text-align:left;" | Brillante Mendoza (Direktor), Henry Burgos (Manunulat ng Eksena); [[Baron Geisler]], Meryll Soriano, at [[Dennis Trillo]] | style="text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]] |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/43225-brillante-mendoza-sapi-half-hearted-horror | title=Brillante Mendoza's ‘Sapi:' Half-hearted horror | work=[[Rappler]] | date=Nobyembre 8, 2013 | access-date=Enero 25, 2014}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" rowspan="15" | 12 | style="background:#D3D3D3;" | ''Kabisera''{{ref|1xx|1}} | style="background:#D3D3D3;" | Reality Entertainment | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Borgy Torre (Direktor), Vicente Garcia Groyon (Manunulat); Joel Torre, Arthur Acuña, Ketchup Eusebio, [[Bernard Palanca]], Bing Pimentel, at Meryll Soriano | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Aksyon, Pananabik | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3307330/ | title=Kabisera | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 26, 2014}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/guide/12891/movie-review-kabisera-a-tale-with-exceptional-acting | title=MOVIE REVIEW: Kabisera: a tale with exceptional acting | website=Philippine Entertainment Portal | date=Nobyembre 18, 2013 | access-date=Enero 26, 2014 | author=Mari-An Santos | archive-date=Pebrero 2, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140202163924/http://www.pep.ph/guide/guide/12891/movie-review-kabisera-a-tale-with-exceptional-acting | url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Woman of the Ruins''{{ref|1yy|1}} | style="background:#D3D3D3;" | Kino Arts | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Alessandra de Rossi]], Arthur Acuña, Chanel Latorre, Elizabeth Oropesa, Peque Gallaga, Joe Gruta, at Moises Magisa | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/44084-keith-sicat-woman-of-the-ruins | title='Woman of the Ruins': A marriage in ruins | work=[[Rappler]] | date=Nobyembre 19, 2013 | access-date=Enero 26, 2014 | author=Oggs Cruz}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Philippino Story''{{ref|1zz|1}} | style="background:#D3D3D3;" {{N/A|''Wala''}} | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Benji Garcia (Direktor, Manunulat, Manunulat ng Eksena); Mark Gil, Jun Jun Quintana, Nor Domingo, Kimmy Maclang, at Rolando Inocencio | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3326156/ | title=Philippino Story | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 26, 2014}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Shift''{{ref|1aaa|1}} | style="background:#D3D3D3;" | Outpost Visual Frontier | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Siege Ledesma (Direktor, Manunulat); [[Yeng Constantino]], [[Felix Roco]], Matthew Valeña, Alex Medina, | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Romansa, [[drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3307438/ | title=Shift | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 26, 2014}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Alamat ni China Doll''{{ref|1bbb|1}} | style="background:#D3D3D3;" | Phoenix Features | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Angelica Panganiban]], [[Phillip Salvador]], [[Cesar Montano]], [[Anita Linda]], Allan Paule, [[Carlo Aquino]], Evelyn Vargas, [[Cherry Pie Picache]], at Yul Servo | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3307314/ | title=Alamat ni China Doll | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 26, 2014}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Saturday Night Chills''{{ref|1|1}} | style="background:#D3D3D3;" {{N/A|''Wala''}} | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Ian Loreños (Direktor); David Chua, [[Rayver Cruz]], [[Matteo Guidicelli]], at [[Joseph Marco]] | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3307454/ | title=Saturday Night Chills | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 26, 2014}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Bendor''{{ref|1ccc|1}} | style="background:#D3D3D3;" | Epicmedia, Bigtop Media Productions | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Ralston Jover (Direktor), Marizaly J. Quitania (Manunulat); Vivian Velez, Evelyn Vargas, Simon Ibarra, Sue Prado, at Lester Llansang | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3319060/ | title=Bendor | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 26, 2014}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Angustia''{{ref|1ddd|1}} | style="background:#D3D3D3;" | Cine Rinconada | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Khristian Cordero (Direktor, Manunulat); Alex Medina, Maria Isabel Lopez, Jazmin Llana, Victor Loquias, Michelle Smith, at Frank Peñones Jr. | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3326152/ | title=Angustia | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 26, 2014}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Islands''{{ref|1eee|1}} | style="background:#D3D3D3;" | FFF, Outpost Visual Frontier | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Whammy Alcazaren (Direktor, Manunulat, Manunulat ng Eksena); Luis Alandy, Benjamin Alves, Meryll Soriano, Peque Gallaga, Irma Adlawan, at Marita Zobel | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Kathang-isip na pang-agham, [[drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3307432/ | title=Islands | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 27, 2014}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Bukas na Lang Sapagkat Gabi Na''{{ref|1fff|1}} | style="background:#D3D3D3;" | Barong Tagalog, Hubert Bals Fund | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Jet Leyco (Direktor, Manunulat), Norman Wilwayco (Manunulat); Raul Morit, Lemuel Silvestre, Maria Veronica Santiago, Jack Yabut, Dan De Guzman, at Hector Macaso | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/43861-bukas-na-lang-art-of-rebellion | title='Bukas Na Lang Sapagka't Gabi Na:' The art of rebellion | work=[[Rappler]] | date=Nobyembre 16, 2013 | access-date=Enero 27, 2014 | author=Zig Marasigan}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Riddles of My Homecoming''{{ref|1ggg|1}} | style="background:#D3D3D3;" | BordWerkz Productions, Hyde Out Entertainment | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Arnel Mardoquio (Direktor, Manunulat); Fe GingGing Hyde, Perry Dizon, Madz Garcia, Jeff Sabayle, at Jillian Khayle Barbarona | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/43786-riddles-my-homecoming-purgatory | title='Riddles of My Homecoming:' A profound purgatory | work=[[Rappler]] | date=Nobyembre 15, 2013 | access-date=Enero 27, 2014 | author=Oggs Cruz}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Blue Bustamante''{{ref|1hhh|1}} | style="background:#D3D3D3;" | Creative Programs, Punch Kick | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Miko Livelo (Direktor, Manunulat), John Elbert Ferrer (Manunulat); [[Joem Bascon]], [[Dimples Romana]], Jhiz Deocareza, Gerard Go, Hirohisa Nakamura, Jun Sabayton, at Mari Koduka | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/43690-blue-bustamante-review | title='Blue Bustamante' review: A hero with heart | work=[[Rappler]] | date=Nobyembre 15, 2013 | access-date=Enero 27, 2014 | author=Zig Marasigan}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Iskalawags''{{ref|1iii|1}} | style="background:#D3D3D3;" | Deligero & Co. | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Keith Deligero (Direktor, Manunulat, Manunulat ng Eksena); Gale Osorio (Manunulat, Manunulat ng Eksena); Kerwin Otida, Reynaldo Formentera, Windel Otida, Johnreil Lunzaga, Joriel Lunzaga, at Micko Maurillo | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3307382/ | title=Iskalawags | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 27, 2014}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Pagbabalat ng Ahas''{{ref|1jjj|1}} | style="background:#D3D3D3;" {{N/A|''Wala''}} | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Timmy Harn (Direktor, Manunulat), Pamela Miras (Manunulat); Mervyn Brondial, Kay Conlu-Brondial, Karl Sebastian Sanchez, Roxlee, at Charles Aaron Salazar | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3314008/ | title=Pagbabalat ng Ahas | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 27, 2014}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Sitio''{{ref|1kkk|1}} | style="background:#D3D3D3;" | Cinelarga, Colorista | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | Mes De Guzman (Direktor, Manunulat); [[John Prats]], Ria Garcia, Arnold Reyes, R.K. Bagatsing, Anja Aguilar, at Biboy Ramirez | style="background:#D3D3D3; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3313986/ | title=Sitio | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 27, 2014}}</ref> |- | rowspan="2" | 27 | ''When the Love Is Gone'' | [[Viva Films]], Multivision Pictures | style="text-align:left;" | Andoy Ranay (Direktor), Keiko Aquino (Manunulat, Manunulat ng Eksena); Cristine Reyes, [[Gabby Concepcion]], [[Alice Dixson]], [[Andi Eigenmann]], at [[Jake Cuenca]] | style="text-align:left;" | Romansa, [[drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/11/05/13/racy-trailer-cristine-gabby-film-goes-viral | title=Racy trailer for Cristine-Gabby film goes viral | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Nobyembre 6, 2013 | access-date=Enero 25, 2014 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | ''Call Center Girl'' | [[Star Cinema]], Skylight Films | style="text-align:left;" | Don Cuaresma (Direktor); [[Pokwang]], [[Enchong Dee]], [[Jessy Mendiola]], [[John Lapus]], [[Ejay Falcon]], [[K Brosas]], Chokoleit, [[Arron Villaflor]], [[Ogie Diaz]], [[Alex Castro]], [[Dianne Medina]], at Natasha Cabrera | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]], [[drama]] |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/cebu-entertainment/2013/11/02/1252192/pokwang-returns-comedy-call-center-girl | title=Pokwang returns to comedy in 'Call Center Girl' | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Nobyembre 2, 2013 | access-date=Enero 25, 2014 | archive-date=2013-11-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131118023354/http://www.philstar.com/cebu-entertainment/2013/11/02/1252192/pokwang-returns-comedy-call-center-girl | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/10/19/13/comedy-flick-stars-powkang-call-center-girl | title=Comedy flick stars Powkang as 'Call Center Girl' | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Oktubre 19, 2013 | access-date=Enero 25, 2014 | archive-date=Disyembre 3, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131203185543/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/10/19/13/comedy-flick-stars-powkang-call-center-girl | url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="17" |'''D''' '''I''' '''S''' '''Y''' '''E''' '''M''' '''B''' '''R''' '''E''' | 11 | ''Morgue'' | Digimar Films | style="text-align:left;" | Joven Tan (Direktor); [[Mark Herras]], [[Bugoy Cariño]], [[Rich Asuncion]], J.C. Parker, [[Anita Linda]], [[Ronnie Lazaro]], at Robert Villar | style="text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]], [[drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3396172/ | title=Morgue | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 26, 2014}}</ref> |- | rowspan="6" | 18 | ''Ang Misis ni Meyor'' | Eightfold Path Cinema | style="text-align:left;" | Archie Del Mundo (Direktor); Marife Necesito, Angie Ferro, Marco Morales, [[Joem Bascon]], Miles Canapi, Maria Isabel Lopez, at Julio Diaz | style="text-align:left;" | [[Drama]] |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt2213348/ | title=Ang Misis ni Meyor | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 26, 2014}}</ref> |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Ang Maestra''{{ref|1nnn|1}} | style="background:#D8BFD8;" | Pixel Works Enterprise, Scenema Concept International | style="background:#D8BFD8; text-align:left;" | Joven Tan (Direktor, Manunulat); Perla Bautista, Vaness del Moral, Jenine Desiderio, Dexter Doria, Mel Kimura, at Lui Manansala | style="background:#D8BFD8; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D8BFD8;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3411756/ | title=Ang Maestra | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 26, 2014}}</ref><ref name="New Wave">{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/mmff-2013/updates/13080/PEP-Guide-to-MMFF-2013-New-Wave-Section | title=PEP guide to MMFF 2013 New Wave Section | website=Philippine Entertainment Portal | date=Disyembre 18, 2013 | access-date=Enero 27, 2014 | author=Bubbles Salvador | archive-url=https://web.archive.org/web/20131220024306/http://www.pep.ph/mmff-2013/updates/13080/pep-guide-to-mmff-2013-new-wave-section | archive-date=Disyembre 20, 2013 | url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Dukit''{{ref|1ooo|1}} | style="background:#D8BFD8;" | Center Stage Productions | style="background:#D8BFD8; text-align:left;" | Armando Lao (Direktor), Honie Alipio (Manunulat); Willy Layug, Raquel Villavicencio, Bor Ocampo, Bambalito Lacap, Thea Lelay, Rhea Lim, Mark Joseph Griswold, at Grace Martinez | style="background:#D8BFD8; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D8BFD8;" |<ref name="New Wave"/><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3411758/ | title=Dukit | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 26, 2014}}</ref> |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Saka-Saka''{{ref|1ppp|1}} | style="background:#D8BFD8;" | Cinebro | style="background:#D8BFD8; text-align:left;" | Toto Natividad (Direktor); [[Ejay Falcon]], [[Joseph Marco]], Toby Alejar, Mon Confiado, [[Baron Geisler]], at Gigi Locsin | style="background:#D8BFD8; text-align:left;" | Aksyon, [[drama]] | style="background:#D8BFD8;" |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/cebu-entertainment/2013/12/14/1267962/ejay-falcon-and-joseph-marco-team-saka-saka | title=Ejay Falcon and Joseph Marco team up in 'Saka Saka' | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Disyembre 14, 2013 | access-date=Enero 27, 2014 | author=PR | archive-date=Pebrero 21, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140221070745/http://www.philstar.com/cebu-entertainment/2013/12/14/1267962/ejay-falcon-and-joseph-marco-team-saka-saka | url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Island Dreams''{{ref|1qqq|1}} | style="background:#D8BFD8;" | Kenau Pictures Production | style="background:#D8BFD8; text-align:left;" | Aloy Adlawan (Direktor), Gino M. Santos (Direktor), Aloy Adlawan (Manunulat); [[Louise delos Reyes]], Alexis Petitprez, [[Irma Adlawan]], Chanel Latorre, Natasha Villaroman, Hector Macaso, Junar Vidal, at Ronaldo Baxafra | style="background:#D8BFD8; text-align:left;" | Romansa, [[comedy|Komedya]] | style="background:#D8BFD8;" |<ref name="New Wave"/> |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Mga Anino ng Kahapon''{{ref|1rrr|1}} | style="background:#D8BFD8;" | Vim Yapan-Alem Chua Productions | style="background:#D8BFD8; text-align:left;" | Alvin Yapan (Direktor, Manunulat); [[Agot Isidro]], [[TJ Trinidad]], Carlo Cruz, Carl Acosta, at Upeng Galang-Fernandez | style="background:#D8BFD8; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#D8BFD8;" |<ref name="New Wave"/> |- | style="background:#FFFFCC;" rowspan="2" | 21 | style="background:#FFFFCC;" | ''How to Disappear Completely''{{ref|1jjj|1}} | style="background:#FFFFCC;" | Cinematografica, Hubert Bals Fund | style="background:#FFFFCC; text-align:left;" | Shamaine Buencamino, Noni Buencamino, Ness Roque, Ronnie Martinez, at Abner Delina | style="background:#FFFFCC; text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]] | style="background:#FFFFCC;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3102334/ | title=How to Disappear Completely | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 26, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" | ''Boogie''{{ref|1mmm|1}} | style="background:#FFFFCC;" {{N/A|''Wala''}} | style="background:#FFFFCC; text-align:left;" | Rommel Tolentino (Direktor) | style="background:#FFFFCC; text-align:left;" | [[Drama]] | style="background:#FFFFCC;" |<ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3415064/ | title=Boogie | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 27, 2014}}</ref> |- | style="background:#ADD8E6;" rowspan="8" | 25 | style="background:#ADD8E6;" | ''[[Girl, Boy, Bakla, Tomboy]]'' | style="background:#ADD8E6;" | [[Star Cinema]], [[Viva Films]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Wenn V. Deramas (Direktor), Alyz Henrich (Manunulat ng Eksena); [[Vice Ganda]], [[Maricel Soriano]], [[Joey Marquez]], [[Ruffa Gutierrez]], Cristine Reyes, JC De Vera, [[Ejay Falcon]], [[Kiray Celis]], at [[Xyriel Manabat]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] | style="background:#ADD8E6;" |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/12/18/1269557/mmff-vice-ganda-portrays-4-roles-girl-boy-bakla-tomboy | title=MMFF: Vice Ganda portrays 4 roles in 'Girl, Boy, Bakla, Tomboy' | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Disyembre 18, 2013 | access-date=Enero 25, 2014 | author=Eunice Blanco}}</ref><ref>{{cite news | language=en|url=http://www.mb.com.ph/vice-ganda-believes-his-film-will-be-mmff-2013-top-grosser/ |title=Vice Ganda believes his film will be MMFF 2013 top grosser |newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=Disyembre 11, 2013 |access-date=Enero 25, 2014 |author=Crispina Martinez - Belen |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203154046/http://www.mb.com.ph/vice-ganda-believes-his-film-will-be-mmff-2013-top-grosser/ |archive-date=Pebrero 3, 2014 }}</ref> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''[[My Little Bossings]]'' | style="background:#ADD8E6;" | OctoArts Films, M-Zet Productions, [[APT Entertainment]], [[Kris Aquino#Production Company|K Productions]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Marlon Rivera (Direktor), Bibeth Orteza (Manunulat ng Eksena); [[Vic Sotto]], [[Kris Aquino]], [[Ryzza Mae Dizon]], Bimby Aquino-Yap, [[Jaclyn Jose]], [[Aiza Seguerra]], [[Jose Manalo]], [[Paolo Ballesteros]], at [[Barbie Forteza]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] | style="background:#ADD8E6;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/23/13/vic-success-my-little-bossings-bimby-ryzza | title=Vic: Success of 'My Little Bossings' for Bimby, Ryzza | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Disyembre 23, 2013 | access-date=Enero 25, 2014 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news | language=en|url=http://www.mb.com.ph/weeks-before-mmff-my-little-bossings-already-making-money/ |title=Weeks before MMFF, 'My Little Bossings' already making money |newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=Disyembre 3, 2013 |access-date=Enero 25, 2014 |author=Walden Sadiri M. Belen |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203154050/http://www.mb.com.ph/weeks-before-mmff-my-little-bossings-already-making-money/ |archive-date=Pebrero 3, 2014 }}</ref> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Kimmy Dora: Ang Kiyemeng Prequel'' | style="background:#ADD8E6;" | Spring Films, MJM Productions, Quantum Films | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Chris Martinez (Direktor, Manunulat); [[Eugene Domingo]], [[Sam Milby]], [[Ariel Ureta]], [[Miriam Quiambao]], Moi Bien, Mura, Joel Torre, [[Angel Aquino]], [[Kiray Celis]], [[Dawn Zulueta]], [[Lovi Poe]], at Benjamin Alves | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]], Aksyon | style="background:#ADD8E6;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/mmff-2013/entries/12994/kimmy-dora-ang-kiyemeng-prequel | title=Kimmy Dora (Ang Kiyemeng Prequel) | website=Philippine Entertainment Portal | access-date=Enero 25, 2014 | archive-date=Enero 11, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140111022347/http://www.pep.ph/mmff-2013/entries/12994/kimmy-dora-ang-kiyemeng-prequel | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2013/12/16/1268563/sam-eugenes-love-interest-kimmy-dora-prequel | title=Sam is Eugene’s love interest in Kimmy Dora prequel | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Disyembre 16, 2013 | access-date=Enero 25, 2014 | author=Yugel Losorata}}</ref> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''[[Pagpag: Siyam na Buhay]]'' | style="background:#ADD8E6;" | [[Star Cinema]], Regal Films | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Frasco S. Mortiz (Direktor), Joel Mercado (Manunulat, Manunulat ng Eksena); [[Kathryn Bernardo]], [[Daniel Padilla]], [[Shaina Magdayao]], [[Paulo Avelino]], Clarence Delgado, [[Matet de Leon]], Janus del Prado, [[Miles Ocampo]], CJ Navato Michelle Vito, [[Dominic Roque]], [[Dominic Ochoa]], at [[Manuel Chua]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]], [[drama]] | style="background:#ADD8E6;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbn.com/updates/122313-VIDEO-Watch-Pagpag-Siyam-Na-Buhay?scid=7550BE1C-53E1-46BA-A7DB-5C38ACB1149B | title=VIDEO: Watch Pagpag: Siyam Na Buhay | publisher=[[ABS-CBN Corporation]] | date=Disyembre 23, 2013 | access-date=Enero 25, 2014 | archive-date=Pebrero 4, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140204022908/http://www.abs-cbn.com/updates/122313-VIDEO-Watch-Pagpag-Siyam-Na-Buhay?scid=7550BE1C-53E1-46BA-A7DB-5C38ACB1149B | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbn.com/updates/PR-Star-studded-cast-headlines-Pagpag-Siyam-na-Buhay?scid=0A1DFCA7-EE9D-4C01-9CC3-9130B3703FDC | title=Star-studded cast headlines "Pagpag, Siyam na Buhay" | publisher=[[ABS-CBN Corporation]] | date=Nobyembre 28, 2013 | access-date=Enero 25, 2014 | archive-date=Pebrero 4, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140204022910/http://www.abs-cbn.com/updates/PR-Star-studded-cast-headlines-Pagpag-Siyam-na-Buhay?scid=0A1DFCA7-EE9D-4C01-9CC3-9130B3703FDC | url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''10,000 Hours'' | style="background:#ADD8E6;" | Philippine Film Studios Inc. | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Joyce Bernal (Direktor), Ryllah Epifania Berico (Manunulat), Keiko Aquino (Manunulat); [[Robin Padilla]], [[Bela Padilla]], [[Pen Medina]], [[Joem Bascon]], [[Michael de Mesa]], [[Mylene Dizon]], [[Alden Richards]], at [[Carla Humphries]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Aksyon, [[drama]] | style="background:#ADD8E6;" |<ref>{{cite web | language=en|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/28/13/review-why-10000-hours-won-39th-mmff |archive-url=https://web.archive.org/web/20131229040024/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/28/13/review-why-10000-hours-won-39th-mmff |url-status=dead |archive-date=Disyembre 29, 2013 |title=Review: Why '10,000 Hours' won 39th MMFF |publisher=[[ABS-CBN News]] |date=Disyembre 28, 2013 |access-date=Enero 25, 2014 |author=Fred Hawson }}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/46845-mmff-10000-hours-review | title='10,000 Hours': A higher standard of politics | work=[[Rappler]] | date=Disyembre 29, 2013 | access-date=Enero 25, 2014 | author=Zig Marasigan}}</ref> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Pedro Calungsod: Batang Martir'' | style="background:#ADD8E6;" | Wings Entertainment | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Francis O. Villacorta (prodyuser-manunulat-direktor) [[Rocco Nacino]], [[Christian Vasquez]], [[Jestoni Alarcon]], Ryan Eigenmann, Robert Correa, [[Victor Basa]], Carlo Gonzales, Andrew Schimmer, Arthur Solinap, at [[Mico Palanca]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Talambuhay, [[drama]] | style="background:#ADD8E6;" |<ref>{{cite news | language=en|url=http://www.mb.com.ph/villacorta-believes-calungsod-movie-meant-to-be-made/ |title=Villacorta believes 'Calungsod' movie 'meant to be made' |newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=Disyembre 4, 2013 |access-date=Enero 25, 2014 |author=NR Ramos |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203154053/http://www.mb.com.ph/villacorta-believes-calungsod-movie-meant-to-be-made/ |archive-date=Pebrero 3, 2014 }}</ref> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Boy Golden: Shoot to Kill, the Arturo Porcuna Story'' | style="background:#ADD8E6;" | Scenema Concept International, [[Viva Films]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Chito S. Roño (Direktor), Catherine O. Camarillo (Manunulat ng Eksena), Guelan Varela-Luarca (Manunulat ng Eksena); [[E.R. Ejercito|Jeorge Estregan]], [[KC Concepcion]], [[Joem Bascon]], [[John Estrada]], Tony Razon, Tonton Gutierrez, Leo Martinez, [[Gloria Sevilla]], [[Eddie Garcia]], [[Jhong Hilario]], [[Baron Geisler]], Roi Vinzon, at [[John Lapus]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Aksyon, [[drama]] | style="background:#ADD8E6;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/11/15/13/er-ejercito-returns-mmff-boy-golden | title=ER Ejercito returns to MMFF as 'Boy Golden' | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Nobyembre 15, 2013 | access-date=Enero 25, 2014 | archive-date=Disyembre 9, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131209220810/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/11/15/13/er-ejercito-returns-mmff-boy-golden | url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Kaleidoscope World'' | style="background:#ADD8E6;" | iAct Productions | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Liza Cornejo (Direktor); Sef Cadayona, [[Yassi Pressman]], Mayton Eugenio, Alma Concepcion, Alireza Libre, Pilar Pilapil, Arnold Reyes, Brylle Mondejar, at William Angeles | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Sayaw, [[drama]] | style="background:#ADD8E6;" |<ref>{{cite news | language=en | url=http://entertainment.inquirer.net/125883/mmff-kaleidoscope-world | title=MMFF: Kaleidoscope World | newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] | date=Disyembre 18, 2013 | access-date=Enero 25, 2014}}</ref> |- |} ;Mga pananda {{refbegin}}<!--{{note label|1||}}--> # '''^''' {{note label|1||a}}{{note label|1||b}}{{note label|1||c}}{{note label|1||d}}{{note label|1||e}}{{note label|1||f}}{{note label|1||g}}{{note label|1||h}}{{note label|1||i}}{{note label|1||j}}{{note label|1||k}}{{note label|1||l}}{{note label|1||m}}{{note label|1||n}}{{note label|1||o}}{{note label|1||p}}{{note label|1||q}}{{note label|1||r}}{{note label|1||s}}{{note label|1||t}}{{note label|1||u}}{{note label|1||v}}{{note label|1||ww}}{{note label|1||x}}{{note label|1||y}}{{note label|1||z}}{{note label|1||aa}}{{note label|1||bb}}{{note label|1||cc}}{{note label|1||dd}}{{note label|1||ee}}{{note label|1||ff}}{{note label|1||gg}}{{note label|1||hh}}{{note label|1||ii}}{{note label|1||jj}}{{note label|1||kk}}{{note label|1||ll}}{{note label|1||mm}}{{note label|1||nn}}{{note label|1||oo}}{{note label|1||pp}}{{note label|1||qq}}{{note label|1||rr}}{{note label|1||ss}}{{note label|1||tt}}{{note label|1||uu}}{{note label|1||vv}}{{note label|1||ww}}{{note label|1||xx}}{{note label|1||yy}}{{note label|1||zz}}{{note label|1||aaa}}{{note label|1||bbb}}{{note label|1||ccc}}{{note label|1||ddd}}{{note label|1||eee}}{{note label|1||fff}}{{note label|1||ggg}}{{note label|1||hhh}}{{note label|1||iii}}{{note label|1||jjj}}{{note label|1||kkk}}{{note label|1||lll}}{{note label|1||mmm}}{{note label|1||nnn}}{{note label|1||ooo}}{{note label|1||ppp}}{{note label|1||qqq}}{{note label|1||rrr}} Prinodyus ang pelikula ng malaya. # '''^''' {{note label|2||a}}{{note label|2||b}} Huloy 26 ang iskrining ng ''Ekstra: The Bit Player's'' sa pista ng pelikula. August 14 ang komersyal na paglabas ng pelikula sa buong bansa.<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/35565-ekstra-a-must-see-for-noranians | title='Ekstra' a must-see for Noranians | work=[[Rappler]] | date=Agosto 4, 2013 | access-date=Enero 22, 2014 | author=Teodoro Jose Joaquin}}</ref> # '''^''' {{note label|3||a}}{{note label|3||b}}{{note label|3||c}}{{note label|3||d}}{{note label|3||e}}{{note label|3||f}}{{note label|3||g}}{{note label|3||h}}{{note label|3||i}}{{note label|3||j}} Napahaba ang lahat ng sampung pelikula ng Sineng Pambansa mula Oktubre 11 hanggang Oktubre 17, 2013. Noong una, iniskrin ang sampung pelikula mula Setyembre 11 hanggang Setyembre 13, 2013, 2013.<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/guide/12652/Sineng-Pambansa-entries-to-be-screened-at-the-Shang-Cineplex-this-October | title=Sineng Pambansa entries to be screened at the Shang Cineplex this October | website=Philippine Entertainment Portal | date=Oktubre 3, 2013 | access-date=Enero 24, 2014 | archive-date=Pebrero 2, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140202155738/http://www.pep.ph/guide/guide/12652/Sineng-Pambansa-entries-to-be-screened-at-the-Shang-Cineplex-this-October | url-status=dead }}</ref> {{refend}} ==2014== ;Susing kulay {{plainlist| * {{Color box|#FFC1C1|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa World Premieres Film Festival * {{Color box|#FFE5B4|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinemalaya Philippine Independent Film Festival * {{Color box|#FFFFCC|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cine Totoo: 1st Philippine International Documentary Film Festival * {{Color box|#FFDDF4|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Sineng Pambansa Horror Plus Film Festival * {{Color box|#90EE90|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa QCinema International Film Festival * {{Color box|#D3D3D3|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinema One Originals Film Festival * {{Color box|#D8BFD8|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa [[Metro Manila Film Festival|MMFF New Wave Category]] * {{Color box|#ADD8E6|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa [[Metro Manila Film Festival]] }} {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size:100%; line-height:16px;" width="100%" |- ! colspan="2" |Nagbukas ! style="width:20%;" | Pamagat ! style="width:15%;" | Kompanyang gumawa ! style="width:40%;" | Mga tauhan at trabahador ! style="width:10%;" | Kaurian ! style="width:05%;" | Sanggunian |- | rowspan="4" |'''E''' '''N''' '''E''' '''R''' '''O''' | 15 | ''[[Bride for Rent]]'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Mae Czarina Cruz (direktor); [[Kim Chiu]], [[Xian Lim]], [[Pilita Corrales]], [[Tirso Cruz III]], at [[Dennis Padilla]] | style="text-align:left;" | Romansa, [[Comedy|Komedya]], [[Drama]] | <ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2014/01/07/1275865/kim-xian-back-comedy-bride-rent | title=Kim, Xian back to comedy in Bride For Rent | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Enero 7, 2014 | access-date=Enero 27, 2014}}</ref> |- | 22 | ''Mumbai Love'' | Capestone Pictures, [[Solar Entertainment Corporation]] | style="text-align:left;" | Benito Bautista (direktor); [[Solenn Heussaff]], Kiko Matos, [[Raymond Bagatsing]], Jayson Gainza, [[Ronnie Lazaro]], at [[Martin Escudero]], Reggie Averia | style="text-align:left;" | Romansa, [[Comedy|Komedya]] | <ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/48759-mumbai-love-review-lost-in-bollywood | title='Mumbai Love' Review: Lost in Bollywood | work=[[Rappler]] | date=Enero 24, 2014 | access-date=Enero 27, 2014 | author=Zig Marasigan}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3332022/ | title=Mumbai Love: The Movie | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 27, 2014}}</ref> |- | 26 | ''Luhod sa Harapan'' | Silver Line Multi-Media Inc. | style="text-align:left;" | Paul Singh Cudail (direktor/manunulat); Nino Abel, Benny Andaya, at Cristy Atienza | style="text-align:left;" | [[Drama]] | <ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3575478/ | title=Luhod sa Harapan | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Marso 22, 2014}}</ref><ref name="MTRCB">{{cite web | language=en | url=http://www.mtrcb.gov.ph/wp-content/uploads/2013/04/Issued-Permits.Jan_.Feb112014.pdf | title=ISSUED PERMITS SUMMARY - LOCAL by MTRCB | publisher=[[Movie and Television Review and Classification Board]] | access-date=Marso 22, 2014 | archive-date=Marso 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140322114633/http://www.mtrcb.gov.ph/wp-content/uploads/2013/04/Issued-Permits.Jan_.Feb112014.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | 29 | ''Sa Ngalan ng Ama, Ina at mga Anak'' | RCP Productions, [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Jon Villarin (direktor); [[Robin Padilla]], Mariel Rodriguez, [[Kylie Padilla]], [[Bela Padilla]], [[Daniel Padilla]], Mathew Padilla, RJ Padilla, [[Kiray]], [[Kathryn Bernardo]], at [[Christopher De Leon]] | style="text-align:left;" | Aksyon, [[Drama]] | <ref>{{cite news | language=en | url=http://www.mb.com.ph/robin-daniel-movie-still-on/ | title=Robin-Daniel movie still on | newspaper=[[Manila Bulletin]] | date=Enero 6, 2014 | access-date=Enero 27, 2014 | author=NR Ramos}}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/entertainment/2014/01/25/1282678/faith-love-time-padillas | title=Faith, love, time & the Padillas | newspaper=[[The Philippine Star]] | date=Enero 25, 2014 | access-date=Enero 27, 2014 | author=Pablo A. Tariman}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3499562/ | title=Sa Ngalan ng Ama, Ina, at mga Anak | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Marso 22, 2014}}</ref> |- | rowspan="9" |'''P''' '''E''' '''B''' '''R''' '''E''' '''R''' '''O''' | rowspan="2" | 12 | ''Starting Over Again'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Olivia M. Lamasan (direktor); [[Piolo Pascual]], [[Toni Gonzaga]], at [[Iza Calzado]] | style="text-align:left;" | Romansa, [[Comedy|Komedya]], [[Drama]] | <ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/01/22/14/starting-over-again-trailer-goes-viral | title='Starting Over Again' trailer goes viral | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Enero 23, 2014 | access-date=Enero 27, 2014 | archive-date=Enero 25, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140125235509/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/01/22/14/starting-over-again-trailer-goes-viral | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/01/17/14/piolo-starting-over-again-worth-wait | title=Piolo: 'Starting Over Again' worth the wait | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Enero 18, 2014 | access-date=Enero 27, 2014 | archive-date=Enero 21, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140121074514/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/01/17/14/piolo-starting-over-again-worth-wait | url-status=dead }}</ref> |- | ''Basement'' | Coffee House Productions, Springboard Film Productions, [[GMA Films]] | style="text-align:left;" | Topel Lee (direktor); [[Ellen Adarna]], [[Enzo Pineda]], Sarah Lahbati, [[Pilita Corrales]], [[Louise delos Reyes]], [[Kristofer Martin]], at [[Teejay Marquez]] | style="text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]], Kakasabikan-Pananabik | <ref>{{cite web | url=http://www.malaya.com.ph/business-news/entertainment/rivals | title=Rivals | publisher=Malaya | date=Enero 27, 2014 | access-date=Enero 27, 2014 | author=Mario E. Bautista | language=fil | archive-date=Marso 3, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220855/http://www.malaya.com.ph/business-news/entertainment/rivals | url-status=dead }}</ref> |- | 19 | ''ABNKKBSNPLAko: The Movie'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Mark Meily (direktor); [[Jericho Rosales]], [[Andi Eigenmann]], at [[Meg Imperial]] | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]] | <ref name="Peoples"/> |- | rowspan="6" | 26 | ''Third Eye'' | Regal Films | style="text-align:left;" | Aloy Adlawan (direktor); [[Carla Abellana]], Alex Vincent Medina, [[Ejay Falcon]], [[Camille Prats]], at [[Denise Laurel]] | style="text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]] | <ref name="Peoples">{{cite news | language=en | url=http://www.journal.com.ph/index.php/entertainment/showbiz-news/64575-four-new-local-films-after-mmff | title=Four new local films after MMFF | newspaper=People's Journal | date=Enero 2, 2014 | access-date=Enero 27, 2014 | author=Mario Bautista | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140217105647/http://www.journal.com.ph/index.php/entertainment/showbiz-news/64575-four-new-local-films-after-mmff | archive-date=Pebrero 17, 2014 }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.philstar.com/psn-showbiz/2014/01/11/1277508/pakpak-ni-kylie-fake-na-fake-gerald-kinakawawa-ng-detractors-sa | title=Pakpak ni Kylie fake na fake; Gerald kinakawawa ng detractors sa pagkakasama sa Dyesebel | publisher=[[The Philippine Star]] | work=Pilipino Star Ngayon | date=Enero 11, 2014 | access-date=Enero 27, 2014 | language=fil}}</ref> |- | ''Cattleya: An OFW Story'' | One World Production International Films | style="text-align:left;" | Joric Raquiza (direktor); [[Glaiza de Castro]], at [[Jonalyn Viray]] | style="text-align:left;" | [[Drama]] | <ref>{{cite web | language=en | url=http://www.interaksyon.com/entertainment/glaiza-de-castro-plays-dh-turned-drug-mule-in-cattleya-an-ofw-story/ | title=Glaiza de Castro plays DH turned drug mule in 'Cattleya: An OFW Story | publisher=[[News5|Interaksyon]] | date=Pebrero 9, 2014 | access-date=Pebrero 15, 2014 | author=Edwin P. Sallan | archive-url=https://web.archive.org/web/20140222041939/http://www.interaksyon.com/entertainment/glaiza-de-castro-plays-dh-turned-drug-mule-in-cattleya-an-ofw-story/ | archive-date=Pebrero 22, 2014 | url-status=dead }}</ref> |- | ''Unfriend'' | Centerstage Productions, Beyond The Box, [[Solar Entertainment Corporation]] | style="text-align:left;" | Joselito Altarejos (direktor); Angelo Ilagan, Sandino Martin, at [[Boots Anson-Roa]] | style="text-align:left;" | Krimen, Romansa, [[Drama]] | <ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt2979432/ | title=Unfriend | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 27, 2014}}</ref> |- | ''Tatlong Beses Isang Araw: 3 Times A Day'' | AB Pride Production | style="text-align:left;" | Benny Andaya (direktor/manunulat); Nino Abel, Andrew Basco, at Fernan del Valle | style="text-align:left;" | [[Drama]] | <ref>{{cite AV media | language=en | url=https://www.youtube.com/watch?v=jdi9Y6GfzHA | title=Tatlong Beses, Isang Araw..Trailer | via=[[YouTube]] | date=Marso 4, 2014 | access-date=Marso 22, 2014 | author=Benny Andaya}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3577550/ | title=Tatlong Beses Isang Araw: 3 Times A Day | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Marso 22, 2014}}</ref> |- | ''Kabaro'' | Triple M Entertainment Productions | style="text-align:left;" | Francis Jun Posadas (direktor/manunulat); Mara Lopez, Krista Miller, Marcus Madrigal, at [[Maria Isabel Lopez]] | style="text-align:left;" | Romansa | <ref>{{cite web | url=http://www.remate.ph/2013/12/tomboy-sa-tomboy-bakla-sa-bakla/#.Uy1FcfmSxcw | title=Tomboy sa tomboy..bakla sa bakla! | publisher=Remate | date=Disyembre 6, 2013 | access-date=Marso 22, 2014 | author=Roldan Castro | language=fil | archive-date=Marso 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140322104245/http://www.remate.ph/2013/12/tomboy-sa-tomboy-bakla-sa-bakla/#.Uy1FcfmSxcw | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3561904/ | title=Kabaro | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Marso 22, 2014}}</ref> |- | ''Pikyaw'' | Multimedia Arts & Graphics Ensemble | style="text-align:left;" | Arnold Fuentes (direktor); Augustus Alolor, Marylour Avila, at Anabel Balane | style="text-align:left;" | [[Animation|Animasyon]] | <ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3588478/ | title=Pikyaw | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Marso 22, 2014}}</ref> |- | rowspan="4" |'''M''' '''A''' '''R''' '''S''' '''O''' | 11 | ''Norte, the End of History'' <br> <small>*(komersyal na paglabas, 2014)</small> <br><small> (limitadong paglabas)</small> | Kayan Productions, Wacky O Productions | style="text-align:left;" | Lav Diaz (direktor); Sid Lucero, [[Archie Alemania]] at Angeli Bayani | style="text-align:left;" | [[Drama]] | |- | 13 | ''Kamandag ni Venus'' | Teknikolour Film Productions | style="text-align:left;" | Zaldy Damun at Bunch Cortez (mga direktor); Rajah Montero, Apple Angeles, at Rob Sy | style="text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]] | <ref>{{cite web | url=http://www.remate.ph/2014/01/rajah-montero-may-alindog-pa-rin/ | title=Rajah Montero, may alindog pa rin! | publisher=Remate | date=Enero 19, 2014 | access-date=Marso 13, 2014 | author=Jhun Bombay | language=fil | archive-date=Marso 12, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140312225019/http://www.remate.ph/2014/01/rajah-montero-may-alindog-pa-rin/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/53059-kamandag-ni-venus-review-an-achievement-in-awfulness | title='Kamandag ni Venus' Review: An achievement in awfulness | work=[[Rappler]] | date=Marso 15, 2014 | access-date=Marso 22, 2014 | author=Zig Marasigan}}</ref> |- | rowspan="2" | 19 | ''Flying Kiss'' | [[Department of Health (Philippines)|Department of Health]], Sinehan Advocacy Media Projects | style="text-align:left;" | Chris Pablo (direktor); Carl Guevarra, [[Wynwyn Marquez]], Fabio Ide, [[Maria Isabel Lopez]], at [[Ate Gay]] | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]], Romansa, Adbokasiya | <ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/news/42426/carl-guevara-accepts-two-shows-on-tv5-after-waiting-in-vain-for-another-project-with-gma/1/3#focus | title=Carl Guevara accepts two shows on TV5 after waiting in vain for another project with GMA | publisher=Philippine Entertainment Portal | date=Pebrero 18, 2014 | access-date=Pebrero 19, 2014 | author=Rose Garcia | archive-date=Pebrero 23, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140223064612/http://www.pep.ph/news/42426/carl-guevara-accepts-two-shows-on-tv5-after-waiting-in-vain-for-another-project-with-gma/1/3#focus | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.philstar.com/pang-movies/2014/03/20/1302915/maui-hindi-titigil-na-idiing-mahuli-ang-manlolokong-produ-ng-show-sa | title=Maui hindi titigil na idiing mahuli ang manlolokong produ ng show sa Dubai | publisher=[[The Philippine Star]] | work=Pang-Masa | date=Marso 20, 2014 | access-date=Marso 22, 2014 | author=Ruel Mendoza | language=fil}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3607116/ | title=Flying Kiss | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Marso 22, 2014}}</ref> |- | ''Mana'' | La Sallian Education Innovators Foundation, Inc. | style="text-align:left;" | Gabriel Fernandez (direktor/manunulat); Fides Cuyugan-Asensio, [[Tetchie Agbayani]], [[Ricky Davao]], [[Jaime Fabregas]], [[Cherie Gil]], [[Mark Gil]], at Epi Quizon | style="text-align:left;" | [[Drama]], [[horror film|Katatakutan]] | <ref name="MTRCB"/><ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3547464/ | title=Mana | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Marso 22, 2014}}</ref> |- | rowspan="5" |'''A''' '''B''' '''R''' '''I''' '''L''' | rowspan="2" | 2 | ''[[Diary ng Panget]]'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Andoy Ranay (direktor); [[Nadine Lustre]], [[Yassi Pressman]], [[Andre Paras]], at [[James Reid]] | style="text-align:left;" | Romansang Kabataan, [[Comedy|Komedya]] | <ref>{{cite news | language=en | url=http://journal.com.ph/index.php/entertainment/showbiz-news/67512-another-bob-ong-movie-in-the-works | title=Another 'Bob Ong' movie in the works | newspaper=People's Journal | date=Pebrero 21, 2014 | access-date=Pebrero 21, 2014 | author=Nitz Miralles | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140224043323/http://journal.com.ph/index.php/entertainment/showbiz-news/67512-another-bob-ong-movie-in-the-works | archive-date=Pebrero 24, 2014 }}</ref> |- | ''Echoserang Frog'' | Scenema Concepts International | style="text-align:left;" | Joven Tan (direktor); [[Shalala]] | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]], Temang Bakla | <ref>{{cite news | url=http://www.philstar.com/psn-showbiz/2013/07/16/974811/matapos-talikuran-na-walang-paalam-kuya-germs-pinatawad-na-si-shalala | title= Matapos talikuran na walang paalam Kuya Germs pinatawad na si Shalala! | newspaper=Pilipino Star Ngayon | date=Hulyo 16, 2013 | access-date=Pebrero 26, 2014 | author=Veronica R. Samio | language=fil}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/news/39413/kiray-celis-on-echoserang-frog-co-star-shalala-ldquohindi-kami-loveteam-dito-baka-masuka-akordquo | title=Kiray Celis on Echoserang Frog co-star Shalala: "Hindi kami loveteam dito, baka masuka ako." | publisher=Philippine Entertainment Portal | date=Hulyo 7, 2013 | access-date=Marso 22, 2014 | author=Arniel C. Serato | archive-date=Marso 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140322120425/http://www.pep.ph/news/39413/kiray-celis-on-echoserang-frog-co-star-shalala-ldquohindi-kami-loveteam-dito-baka-masuka-akordquo | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/movies/13590/shalala-will-star-in-his-launching-movie-echoserang-frog-after-18-years-in-showbiz | title=Shalala will star in his launching movie Echoserang Frog after 18 years in showbiz | publisher=Philippine Entertainment Portal | date=Marso 21, 2014 | access-date=Marso 22, 2014 | author=Rose Garcia}}</ref> |- | rowspan="2" | 6 | ''Bang Bang Alley'' | Curve Entertainment Inc., Nimbus Film Production | style="text-align:left;" | [[Ely Buendia]], Yan Yuzon, at King Palisoc (mga direktor); [[Megan Young]], [[Bela Padilla]], [[Joel Torre]], at Art Acuña | style="text-align:left;" | Antolohiyang Krimen | <ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/guide/12577/ely-buendia-directs-megan-young-and-other-stars-for-crime-drama-anthology-film-bang-bang-alley | title=Ely Buendia directs Megan Young and other stars for crime drama anthology film Bang Bang Alley | publisher=Philippine Entertainment Portal | date=Setyembre 20, 2013 | access-date=Marso 5, 2014 | author=Glen Sibonga | archive-date=Marso 4, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140304205113/http://www.pep.ph/guide/guide/12577/ely-buendia-directs-megan-young-and-other-stars-for-crime-drama-anthology-film-bang-bang-alley | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/19/14/daring-megan-young-stars-ely-buendia-film | title='Daring' Megan Young stars in Ely Buendia film | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Marso 19, 2014 | access-date=Marso 22, 2014 | author=Vincent Paul A. Garcia | archive-date=Marso 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140322005522/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/19/14/daring-megan-young-stars-ely-buendia-film | url-status=dead }}</ref> |- | ''DotA: Nakakabaliw'' | Manchester Talent Productions Films | style="text-align:left;" | Marivic Cuyugan (direktor), James Matthew, [[Joyce Ching]], Joanna Elle, at Jaypee Adalen | style="text-align:left;" | Romansa, [[Comedy|Komedya]], E-Palakasan | <ref>{{cite AV media | language=en | url=https://www.youtube.com/watch?v=RNs2yQwFRv8| title= Dota (nakakabaliw) official Trailer| via=[[YouTube]] | date=Enero 23, 2014 | access-date=Abril 21, 2014}}</ref> |- | 19 | ''Da Possessed'' | [[Star Cinema]], [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | Joyce Bernal (direktor); [[Vhong Navarro]] at [[Solenn Heussaff]] | style="text-align:left;" | [[Comedy|Komedya]], [[Horror film|Katatakutan]] | <ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/28/14/look-vhong-navarro-makes-movie-comeback | title=LOOK: Vhong Navarro makes movie comeback | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Marso 28, 2014 | access-date=Marso 29, 2014 | archive-date=Marso 30, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140330010233/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/28/14/look-vhong-navarro-makes-movie-comeback | url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="3" |'''M''' '''A''' '''Y''' '''O''' | rowspan="2" |7 | ''So It's You'' | [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | [[Jun Lana]] (direktor), [[Carla Abellana]], [[Tom Rodriguez]], at [[JC de Vera]] | style="text-align:left;" | [[Drama]], Romansa, Komedya | <ref>{{cite news | url=http://www.philstar.com/psn-showbiz/2014/03/01/1295803/aktres-nagpi-pills-kaya-tuloy-ang-pagtaba| title=Tom-Carla movie papalit-palit ng pamagat | newspaper=Pilipino Star Ngayon | date=Marso 1, 2014| access-date=Marso 1, 2014 | author=Nitz Miralles| language=fil}}</ref> |- | ''Full Moon'' | Lovely Nell Entertainment | style="text-align:left;" | Dante Pangilinan (direktor), [[Derrick Monasterio]], at [[Barbie Forteza]] | style="text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]], Aksyon, Romansa | <ref>{{cite AV media | language=en | url=https://www.youtube.com/watch?v=k94uZFjmL6g | title=Full Moon Movie Trailer 2014 (Official) | via=[[YouTube]] | date=Abril 28, 2014 | access-date=Mayo 8, 2014}}</ref> |- | 28 | ''Maybe This Time'' | [[Star Cinema]], [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Jerry Lopez-Sineneng (direktor); [[Sarah Geronimo]], [[Coco Martin]], at [[Ruffa Gutierrez]] | style="text-align:left;" | [[Drama]], Romansa | | <ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/psn-showbiz/2014/04/16/1313116/movie-nina-sarah-coco-di-pa-mahanapan-ng-title | title= Movie nina Sarah at Coco 'di pa mahanapan ng title | newspaper=Pilipino Star Ngayon | date=Abril 16, 2014 | access-date=Abril 16, 2014 | author=Nitz Miralles}}</ref><ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/04/23/14/look-poster-new-sarah-coco-film-released | title=LOOK: Poster for new Sarah-Coco film released | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Abril 23, 2014 | access-date=Abril 23, 2014 | archive-date=Abril 26, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140426000629/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/04/23/14/look-poster-new-sarah-coco-film-released | url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="3" |'''H''' '''U''' '''N''' '''Y''' '''O''' | 11 | ''[[My Illegal Wife]]'' | [[Star Cinema]], Skylight Films | style="text-align:left;" | Tony Y. Reyes (direktor); [[Zanjoe Marudo]], at [[Pokwang]] | style="text-align:left;" |[[romantic comedy|Romantikong Komedya]] | <ref>{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/05/23/14/look-ellen-adarna-pokwang-legal-wife-spoof | title=LOOK: Ellen Adarna, Pokwang in 'Legal Wife' spoof | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Mayo 23, 2014 | access-date=Hunyo 2, 2014 | archive-date=Mayo 25, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140525232615/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/05/23/14/look-ellen-adarna-pokwang-legal-wife-spoof | url-status=dead }}</ref> |- | 18 | ''Ang Bagong Dugo'' | 3J's Film and Entertainment Production Inc. | style="text-align:left;" | Val Iglesias (direktor); [[Joem Bascon]], at [[Mark Gil]] | style="text-align:left;" | [[Drama]] | <ref>{{cite AV media | language=en | url=https://www.youtube.com/watch?v=O09-J98rtic | title=ANG BAGONG DUGO 2014 - [HD] Official Teaser 30 sec. | via=[[YouTube]] | work=3Js Production | date=Marso 24, 2014 | access-date=Abril 10, 2014}}</ref> |- | 30 | ''Last Trip to Paradise'' | MFTWorks Films, Transition Films | style="text-align:left;" | Archie Del Mundo (direktor/manunulat); Allan Ibanez | style="text-align:left;" | [[Drama]] | <ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3079230/ | title=Last Trip to Paradise | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Enero 27, 2014}}</ref> |- | rowspan="7" |'''H''' '''U''' '''L''' '''Y''' '''O''' | 2 | ''Overtime'' | [[GMA Films]] | style="text-align:left;" | Wyncy Ong (direktor); [[Richard Gutierrez]], at [[Lauren Young]] | style="text-align:left;" | Aksyon, Pananabik | | <ref>{{cite news | url=http://www.philstar.com/psn-showbiz/2014/02/09/1288239/mga-nanood-ng-wicked-nagdusa-sa-init-sa-ccp| title=Mga nanood ng Wicked nagdusa sa init sa CCP | newspaper=Pilipino Star Ngayon | date=Pebrero 9, 2014 | access-date=Pebrero 9, 2014 | language=fil}}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.philstar.com/psn-showbiz/2014/02/15/1290507/bobsie-ni-rufa-mae-nag-hello-sa-kanyang-concert| title= Bobsie ni Rufa Mae nag-hello sa kanyang concert | newspaper=Pilipino Star Ngayon | date=Pebrero 15, 2014 | access-date=Pebrero 15, 2014| language=fil}}</ref><ref>{{cite news | language=en | url=http://www.journal.com.ph/index.php/entertainment/showbiz-news/65911-jennylyn-vs-angel | title=Jennylyn vs Angel | newspaper=People's Journal | date=Enero 25, 2014 | access-date=Marso 22, 2014 | author=Mario Bautista | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140310143928/http://www.journal.com.ph/index.php/entertainment/showbiz-news/65911-jennylyn-vs-angel | archive-date=Marso 10, 2014 }}</ref> |- | style="background:#FFC1C1;" | 3 | style="background:#FFC1C1;" | ''Mula sa Kung Ano ang Noon'' | style="background:#FFC1C1;" | Sine Olivia Pilipinas | style="background:#FFC1C1;" | Lav Diaz (direktor); Perry Dizon, Roeder Camañag, Hazel Orencio | style="background:#FFC1C1;" | [[Drama]] | style="background:#FFC1C1;" | <ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3303310/?ref_=ttrel_rel_tt| title= From What Is Before | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Abril 29, 2015}}</ref> |- | 9 | ''Kamkam'' | Heaven's Best Entertainment | style="text-align:left;" | Joel Lamangan (direktor); [[Jean Garcia]], [[Sunshine Dizon]], [[Lucho Ayala]], [[Rita De Guzman]], [[Allen Dizon]], [[Hiro Peralta]], [[Joyce Ching]], at [[Elizabeth Oropesa]] | style="text-align:left;" | Dramang pampolitika | | <ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/psn-showbiz/2014/06/23/1337956/mga-corrupt-sapul-sa-bagong-pelikula-ni-direk-joel| title=Mga corrupt sapul sa bagong pelikula ni Direk Joel| newspaper=Pilipino Star Ngayon | date=Hunyo 23, 2014 | access-date=Hunyo 23, 2014 | author=Salve V. Asis}}</ref> |- | rowspan="2" | 16 | ''[[She's Dating the Gangster]]'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Cathy Garcia-Molina (direktor); [[Kathryn Bernardo]], at [[Daniel Padilla]] | style="text-align:left;" | [[romantic comedy|Romantikong Komedya]]-Drama Pangkabataan | | <ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/movies/13655/daniel-padilla-and-kathryn-bernardo-to-start-shooting-for-shes-dating-the-gangster-| title= Daniel Padilla and Kathryn Bernardo to start shooting for She's Dating The Gangster | publisher=Philippine Entertainment Portal | date=Abril 3, 2014 | access-date=Abril 3, 2014 | author=Rachelle Siazon}}</ref> |- | ''Magtiwala Ka: A Super Typhoon Yolanda Story'' | Crystal Audio Productions | style="text-align:left;" | Jovic Raquiza (direktor); Kevin Mercado, Keanna Reeves, at [[Andrea del Rosario]] | style="text-align:left;" | Nakakainspirasyon | | <ref>{{cite AV media | language=en | url=https://www.youtube.com/watch?v=5w-Y5vwXJv0 | title=Magtiwala Ka | via=[[YouTube]] | date=Hulyo 9, 2014 | access-date=Hulyo 11, 2014}}</ref> |- | 23 | ''Island Dreams'' <br/> <small>*(komersyal na paglabas, 2014)</small> | Kenau Pictures Production | style="text-align:left;" | Aloy Adlawan, Gino Santos (mga direktor); [[Louise delos Reyes]], Alexis Petitprez, at [[Irma Adlawan]] | style="text-align:left;" | Romansa | | <ref>{{cite web | language=en | url=http://www.clickthecity.com/movies/a/22808/louise-de-los-reyes-topbills-island-dreams | title=Louise de los Reyes Topbills "Island Dreams" | publisher=Clickthecity | date=Hulyo 3, 2014 | access-date=Hulyo 7, 2014 | archive-date=Hulyo 7, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140707053503/http://www.clickthecity.com/movies/a/22808/louise-de-los-reyes-topbills-island-dreams | url-status=dead }}</ref> |- | 30 | ''Trophy Wife'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Andoy Ranay (direktor); Cristine Reyes, [[Derek Ramsay]], [[Heart Evangelista]], at [[John Estrada]] | style="text-align:left;" | Romansa, Drama, Pananabik | <ref>{{cite news | language=en | url=http://www.interaksyon.com/entertainment/video-derek-ramsay-cristine-reyes-steam-up-uncut-trophy-wife-trailer/ | title=VIDEO: Derek Ramsay, Cristine Reyes steam up 'uncut' 'Trophy Wife' trailer | newspaper=[[News5|InterAksyon]] | date=Hulyo 6, 2014 | access-date=Hulyo 11, 2014 | author=Edwin P. Sallan | archive-url=https://web.archive.org/web/20140707223347/http://www.interaksyon.com/entertainment/video-derek-ramsay-cristine-reyes-steam-up-uncut-trophy-wife-trailer/ | archive-date=Hulyo 7, 2014 | url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="20" |'''A''' '''G''' '''O''' '''S''' '''T''' '''O''' | rowspan="15" style="background:#FFE5B4;" |2 | style="background:#FFE5B4;" | ''Asintado'' | style="background:#FFE5B4;" | Ignacio Films | style="background:#FFE5B4;" | Louie Ignacio (direktor); [[Aiko Melendez]], Gabby Eigenmann, [[Rochelle Pangilinan]], [[Jake Vargas]], at Miggs Cuaderno | style="background:#FFE5B4;" | [[Drama]], Pananabik | style="background:#FFE5B4;" rowspan=15|<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/64905-cinemalaya-2014-guide| title=Cinemalaya 2014: A quick guide| work=Rappler | access-date=Hulyo 31, 2014 | author=Zig Marasigan}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Hari ng Tondo'' | style="background:#FFE5B4;" | | style="background:#FFE5B4;" | Carlos Siguion-Reyna (direktor); [[Robert Arevalo]], Cris Villonco, Rafa Siguion-Reyna, [[Aiza Seguerra]], at [[Eric Quizon]] | style="background:#FFE5B4;" | [[Drama]] |- | style="background:#FFE5B4;" | ''[[Hustisya]]'' | style="background:#FFE5B4;" | Likhang Silangan Entertainment | style="background:#FFE5B4;" | Joel Lamangan (direktor); [[Nora Aunor]], [[Rocco Nacino]], Rosanna Roces, [[Sunshine Dizon]], at Gardo Versoza | style="background:#FFE5B4;" | [[Drama]], Pampolitikang Pananabik |- | style="background:#FFE5B4;" | ''The Janitor'' | style="background:#FFE5B4;" | | style="background:#FFE5B4;" | Mike Tuviera (direktor); [[Dennis Trillo]], [[Derek Ramsay]], [[Richard Gomez]], at [[LJ Reyes]] | style="background:#FFE5B4;" | Aksyon, Pananabik |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Kasal'' | style="background:#FFE5B4;" | | style="background:#FFE5B4;" | [[Joselito Altarejos]] (direktor); Arnold Reyes at Oliver Aquino | style="background:#FFE5B4;" | [[Drama]], Romansa |- | style="background:#FFE5B4;" | ''#Y'' | style="background:#FFE5B4;" | | style="background:#FFE5B4;" | Gino Santos (direktor); [[Elmo Magalona]], Coleen Garcia, Sophie Albert, Kit Thompson, Slater Young, at Chynna Ortaleza | style="background:#FFE5B4;" | Kabataang Drama |- | style="background:#FFE5B4;" | ''1st ko si 3rd'' {{ref|1st|2}} | style="background:#FFE5B4;" | | style="background:#FFE5B4;" | Real Florido (direktor); [[Nova Villa]], [[Dante Rivero]], at [[Freddie Webb]] | style="background:#FFE5B4;" | [[Drama]], [[Romantic comedy|Romantikong Komedya]] |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Bwaya'' | style="background:#FFE5B4;" | | style="background:#FFE5B4;" | Francis Xavier Pasion (direktor); Angeli Bayani | style="background:#FFE5B4;" | [[Drama]] |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Children's Show'' | style="background:#FFE5B4;" | | style="background:#FFE5B4;" | Derick Cabrido (direktor); [[Allen Dizon]], [[Gloria Sevilla]], [[Buboy Villar]] at Miggs Cuaderno | style="background:#FFE5B4;" | [[Drama]], |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Dagitab'' | style="background:#FFE5B4;" | Ten17P | style="background:#FFE5B4;" | Giancarlo Abrahan V (direktor); [[Eula Valdez]], Noni Buencamino, at [[Martin del Rosario]] | style="background:#FFE5B4;" | Romansa |- | style="background:#FFE5B4;" | ''K’na, The Dreamweaver'' | style="background:#FFE5B4;" | | style="background:#FFE5B4;" | Ida Anita del Mundo (direktor); Mara Lopez, RK Bagatsing, at Alex Vincent Medina | style="background:#FFE5B4;" | [[Drama]] |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Mariquina'' | style="background:#FFE5B4;" | Ten17P | style="background:#FFE5B4;" | Milo Sogueco (direktor); [[Mylene Dizon]], [[Ricky Davao]], [[Barbie Forteza]], at Kenneth Paul Cruz | style="background:#FFE5B4;" | [[Drama]] |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Ronda'' | style="background:#FFE5B4;" | | style="background:#FFE5B4;" | Nick Olanka (direktor); [[Ai-Ai de las Alas]], Julian Trono, at [[Carlo Aquino]] | style="background:#FFE5B4;" | [[Drama]] |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Separados'' | style="background:#FFE5B4;" | | style="background:#FFE5B4;" | GB Sampedro (direktor); [[Erik Santos]], [[Alfred Vargas]], [[Jason Abalos]], [[Ricky Davao]], [[Anjo Yllana]], at Victor Neri | style="background:#FFE5B4;" | [[Comedy|Komedya]] |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Sundalong Kanin'' | style="background:#FFE5B4;" | | style="background:#FFE5B4;" | Janice O'Hara (direktor); Marc Abaya, at Art Acuña | style="background:#FFE5B4;" | Panahong Drama |- | 6 | ''Once a Princess'' | Skylight Films, [[Regal Entertainment]] | [[Laurice Guillen]] (direktor); [[Erich Gonzales]], [[Enchong Dee]], at [[JC de Vera]] | Romansa | <ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/movies/13446/enchong-dee-and-erich-gonzales-topbill-movie-adaptation-of-once-a-princess | title=Enchong Dee and Erich Gonzales topbill movie adaptation of Once A Princess | publisher=Philippine Entertainment Portal | date=Pebrero 20, 2014| access-date=Pebrero 23, 2014 | author=Allan Sancon}}</ref> |- | 7 | ''Edna'' | Artiste Entertainment Works International | [[Ronnie Lazaro]] (direktor); [[Irma Adlawan]] | [[Drama]] | <ref>{{cite web | language=en | url=https://www.imdb.com/title/tt3902308/ | title=Edna | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Abril 21, 2015}}</ref> |- | 13 | ''Barber's Tales'' | [[APT Entertainment]], Octobertrain Films, Hong Kong-Asian Film Financing | style="text-align:left;" | [[Jun Lana]] (direktor); [[Eugene Domingo]], [[Eddie Garcia]], [[Iza Calzado]], Gladys Reyes, Sharmaine Buencamino, Noni Buencamino, at Sue Prado | style="text-align:left;" | [[Drama]] | |- | rowspan="2"| 20 | ''Talk Back and You're Dead'' | [[Viva Films]], Skylight Films | style="text-align:left;" | Andoy Ranay (direktor); [[Nadine Lustre]], [[James Reid]], [[Joseph Marco]] | style="text-align:left;" | Romansang Kabataan, Komedya, Aksyon | <ref>{{cite web|language=en|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/07/07/14/james-reid-nadine-lustre-reunite-new-film|title=James Reid, Nadine Lustre reunite in new film|date=Hulyo 7, 2014|time=12:02|publisher=[[ABS-CBN Corporation]]|work=[[ABS-CBN Corporation]] News|access-date=Agosto 3, 2014|archive-date=Hulyo 13, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713021644/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/07/07/14/james-reid-nadine-lustre-reunite-new-film|url-status=dead}}</ref> |- | ''Somebody to Love'' | [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | Joey Reyes (direktor); [[Carla Abellana]], [[Matteo Guidicelli]], [[Iza Calzado]], Isabelle Daza, at [[Ella Cruz]] | style="text-align:left;" | Romansa, Komedya | <ref>{{cite web | language=en|url=http://www.philstar.com/entertainment/2014/02/24/1293731/carla-abellana-regals-horror-princess|title=Carla Abellana is Regal's horror princess - Philstar.com|website=philstar.com|access-date=19 April 2018}}</ref><ref>{{cite web | language=en|url=http://www.philstar.com/psn-showbiz/2014/04/08/1310141/lt-abalang-abala-sa-bookings-ng-bagong-negosyo|title = LT abalang-abala sa bookings ng bagong negosyo}}</ref> |- | rowspan="15" |'''S''' '''E''' '''T''' '''Y''' '''E''' '''M''' '''B''' '''R''' '''E''' |3 | ''The Gifted'' | Viva Films | style="text-align:left;" | Chris Martinez (direktor); [[Anne Curtis]], Cristine Reyes, at [[Sam Milby]] | style="text-align:left;" | Romantikong Komedya | <ref>{{cite AV media | language=en |url=https://www.youtube.com/watch?v=IqNc93EeNbA&hd=1 |title=The Gifted (2014) Official Trailer |date=Agosto 10, 2014 |publisher=[[Viva Films]] |via=[[YouTube]] |access-date=Agosto 10, 2014}}</ref><ref>{{cite web | language=en|url=http://www.annecurtis.ph/anne-sam-cristine|title=Anne, Sam, and Cristine for their upcoming film "The Gifted"|publisher=[[Anne Curtis]].ph|access-date=Oktubre 28, 2013}}</ref> |- |10 |''Norte, the End of History''<br><small>*(komersyal na paglabas, 2014)</small><br><small> (malawak na paglabas)</small> |Kayan Productions, Origin8 Media |style="text-align:left;" | Lav Diaz (direktor); Sid Lucero, Angeli Bayani, [[Archie Alemania]], Soliman Cruz, Mailes Kanapi, Hazel Orencio, at Mae Paner |style="text-align:left;" | [[Drama]] | |- | 17 | ''Maria Leonora Teresa'' | Star Cinema | style="text-align:left;" | Wenn Deramas (direktor); [[Iza Calzado]], [[Zanjoe Marudo]], [[Jodi Sta. Maria]] | style="text-align:left;" | Katatakutan, Drama | <ref>{{cite AV media | language=en |url=https://www.youtube.com/watch?v=i9lttRd5OVU |title=''Maria, Leonora, Teresa'' Official Movie Trailer |date=Agosto 11, 2014 |publisher=[[Star Cinema]] |via=[[YouTube]] |access-date=Agosto 18, 2014}}</ref><ref>[http://starcinema.abs-cbn.com/latest-news/sneakpeek-why-are-iza-calzado-jodi-sta-maria-and-zanjoe-marudo-excited "#SneakPeek: Why are Iza Calzado, Jodi Sta. Maria and Zanjoe Marudo excited?"]. ''Star Cinema''. Retrieved 2014-05-20.</ref> |- | 24 | ''Dementia'' | [[Regal Entertainment]], Studio 5 | style="text-align:left;" | Perci Intalan-Lana (direktor); [[Nora Aunor]], [[Jasmine Curtis-Smith]], Chynna Ortaleza, Yul Servo, Bing Loyzaga, at Althea Vega | style="text-align:left;" | Katatakutan | <ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philstar.com/psn-showbiz/2014/06/26/1339020/dahil-sa-chemo-anak-ni-jackie-forster-hindi-na-makakain| title= Dahil sa chemo, anak ni Jackie Forster hindi na makakain | newspaper=People's Journal | date=Hunyo 26, 2014 | access-date=Hunyo 26, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" rowspan="11"| 24 | style="background:#FFFFCC;" | ''Walang Rape sa Bontok'' | style="background:#FFFFCC;" | [[GMA News TV]] | style="background:#FFFFCC;" | Mark Lester Menor Valle (dokumentarista) | style="background:#FFFFCC;" | Pelikulang Dokumentaryo | style="background:#FFFFCC;" rowspan=11|<ref>{{cite web | language=en| url=http://entertainment.tempo.com.ph/2014/08/cine-totoo-docu-fest-opens-in-september/| title='Cine Totoo' docu fest opens in September| publisher=Tempo| access-date=Agosto 26, 2014| url-status=dead| archive-url=https://archive.today/20140826002612/http://entertainment.tempo.com.ph/2014/08/cine-totoo-docu-fest-opens-in-september/| archive-date=Agosto 26, 2014}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" | ''Mananayaw'' | style="background:#FFFFCC;" | [[GMA News TV]] | style="background:#FFFFCC;" | Rafael Froilan (dokumentarista) | style="background:#FFFFCC;" | Pelikulang Dokumentaryo |- | style="background:#FFFFCC;" | ''Gitaristang Hindi Marunong Mag-skala'' | style="background:#FFFFCC;" | [[GMA News TV]] | style="background:#FFFFCC;" | Sigfred Barros-Sanchez (dokumentarista) | style="background:#FFFFCC;" | Pelikulang Dokumentaryo |- | style="background:#FFFFCC;" | ''Ang Walang Kapagurang Paglalakbay ng Pulang Maleta'' | style="background:#FFFFCC;" | [[GMA News TV]] | style="background:#FFFFCC;" | Richard Legaspi (dokumentarista) | style="background:#FFFFCC;" | Pelikulang Dokumentaryo |- | style="background:#FFFFCC;" | ''Gusto Nang Umuwi Ni Joy'' | style="background:#FFFFCC;" | [[GMA News TV]] | style="background:#FFFFCC;" | Jan Tristan Pandy (dokumentarista) | style="background:#FFFFCC;" | Pelikulang Dokumentaryo |- | style="background:#FFFFCC;" | ''Agbalbalitok'' | style="background:#FFFFCC;" | [[GMA News TV]] | style="background:#FFFFCC;" | Ferdinand Balanag (dokumentarista) | style="background:#FFFFCC;" | Pelikulang Dokumentaryo |- | style="background:#FFFFCC;" | ''A Trip to Haifa'' | style="background:#FFFFCC;" | [[GMA News TV]] | style="background:#FFFFCC;" | Nawruz Paguidopon (dokumentarista) | style="background:#FFFFCC;" | Pelikulang Dokumentaryo |- | style="background:#FFFFCC;" | ''Kung Giunsa Pagbuhat ang Bisayang Chopsuey'' | style="background:#FFFFCC;" | [[GMA News TV]] | style="background:#FFFFCC;" | Charliebebs Gohetia (dokumentarista) | style="background:#FFFFCC;" | Pelikulang Dokumentaryo |- | style="background:#FFFFCC;" | ''Migkahi E Si Amey Te, ‘Uli Ki Pad'' | style="background:#FFFFCC;" | [[GMA News TV]] | style="background:#FFFFCC;" | Nef Luczon (dokumentarista) | style="background:#FFFFCC;" | Pelikulang Dokumentaryo |- | style="background:#FFFFCC;" | ''Marciano'' | style="background:#FFFFCC;" | [[GMA News TV]] | style="background:#FFFFCC;" | Ivy Universe Baldoza (dokumentarista) | style="background:#FFFFCC;" | Pelikulang Dokumentaryo |- | style="background:#FFFFCC;" | ''Komikero Chronicles'' | style="background:#FFFFCC;" | [[GMA News TV]] | style="background:#FFFFCC;" | Keith Sicat (dokumentarista) | style="background:#FFFFCC;" | Pelikulang Dokumentaryo |- | rowspan="11" |'''O''' '''K''' '''T''' '''U''' '''B''' '''R''' '''E''' | rowspan="2" |1 |''Ibong Adarna: The Pinoy Adventure'' |Gurion Entertainment |Jun Urbano (direktor); [[Rocco Nacino]], [[Joel Torre]], [[Angel Aquino]], Leo Martinez, [[Benjie Paras]], [[Ronnie Lazaro]], at Pat Fernandez |Makasaysayan, Kathang-isip |<ref name="Adarna">{{cite web | language=en | url=http://www.mb.com.ph/ibong-adarna-flies-again/| title='Ibong Adarna' flies again | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Agosto 30, 2014 | access-date=Setyembre 3, 2014 | author=Rowena Tan}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | *''Hari ng Tondo'' <small>(komersyal na paglabas)</small> | style="background:#FFE5B4;" | Reyna Films, Star Cinema | style="background:#FFE5B4;" | Carlos Siguion-Reyna (direktor); [[Robert Arevalo]], Cris Villonco, Rez Cortez, Rafael Siguion-Reyna, Liza Lorena, Lorenz Martinez, at [[Aiza Seguerra]] | style="background:#FFE5B4;" | [[Drama]], [[Comedy|Komedya]] | style="background:#FFE5B4;" | |- |rowspan=2|8 |''Tumbang Preso'' |Spears Activation Company |Kip Oebanda (direktor); [[Kean Cipriano]], Teri Malvar, [[Ronnie Lazaro]], [[Jaclyn Jose]], at Sharmaine Buencamino | Kakasabikan, Pananabik | |- | style="background:#FFE5B4;" | *''The Janitor'' <small>(komersyal na paglabas)</small> | style="background:#FFE5B4;" | APT Entertainment, Star Cinema | style="background:#FFE5B4;" | Mike Tuviera (direktor); [[Dennis Trillo]], [[Richard Gomez]], [[Derek Ramsay]], [[Ricky Davao]], [[Irma Adlawan]], [[LJ Reyes]], at [[Raymond Bagatsing]] | style="background:#FFE5B4;" | Aksyon, [[Crime|Krimen]] | style="background:#FFE5B4;" | |- |15 |''The Trial'' |Star Cinema |Chito S. Roño (direktor); [[John Lloyd Cruz]], [[Richard Gomez]], [[Gretchen Barretto]], [[Jessy Mendiola]], [[Sylvia Sanchez]], at [[Enrique Gil]] |[[Drama]], Krimen, Pananabik | |- |22 |''[[Dilim]]'' |Regal Films |[[Jose Javier Reyes]] (direktor); [[Kylie Padilla]], [[Rayver Cruz]], [[Rafael Rosell]], [[Ella Cruz]], at [[Joross Gamboa]] |[[Horror film|Katatakutan]], Kakasabikan, Pananabik | |- |29 |''Beauty in a Bottle'' |Star Cinema, Quantum Films |Antoinette Jadaone (direktor); [[Angelica Panganiban]], [[Angeline Quinto]], [[Assunta de Rossi]], at [[Tom Rodriguez]] |[[Comedy|Komedya]], Romansa, [[Satire|Satira]] | |- | rowspan="4" style="background:#FFDDF4;" | 29 | style="background:#FFDDF4;" |''Bacao'' | style="background:#FFDDF4;" | FDCP | style="background:#FFDDF4;" | Edgardo Vinarao (direktor); [[Michelle Madrigal]], Arnold Reyes, Marife Necesito | style="background:#FFDDF4;" | Katatakutan | style="background:#FFDDF4;" | |- |style="background:#FFDDF4;" | ''Hukluban'' |style="background:#FFDDF4;" | FDCP |style="background:#FFDDF4;" | Gil Portes (direktor); Kiko Matos, at Krista Miller |style="background:#FFDDF4;" | Katatakutan |style="background:#FFDDF4;" | |- |style="background:#FFDDF4;" | ''Sigaw sa Hatinggabi'' |style="background:#FFDDF4;" | FDCP |style="background:#FFDDF4;" | Romy V. Suzara (direktor); [[Regine Angeles]], China Roces, Vangie Labalan, at Richard Quan |style="background:#FFDDF4;" | Katatakutan |style="background:#FFDDF4;" | |- |style="background:#FFDDF4;" | ''T'yanak'' |style="background:#FFDDF4;" | FDCP |style="background:#FFDDF4;" | Peque Gallaga, Lore Reyes (mga direktor); [[Judy Ann Santos]], [[Solenn Heussaff]], Sid Lucero, at [[Tom Rodriguez]] |style="background:#FFDDF4;" | Katatakutan |style="background:#FFDDF4;" | |- | rowspan="19" |'''N''' '''O''' '''B''' '''Y''' '''E''' '''M''' '''B''' '''R''' '''E''' |5 |''Moron 5.2: The Transformation'' |Viva Films |Wenn V. Deramas (direktor); [[Luis Manzano]], [[Billy Crawford]], [[Marvin Agustin]], [[DJ Durano]], [[Matteo Guidicelli]], at [[John Lapus]] |[[Comedy|Komedya]] | |- |style="background:#90EE90;" rowspan=5|5 |style="background:#90EE90;" | ''Alienasyon'' |style="background:#90EE90;" | QCinema |style="background:#90EE90;" | Arnel Mardoquio (direktor); [[Spanky Manikan]], Tessie Tomas, Shamaine Buencamino |style="background:#90EE90;" | Drama |rowspan=5 style="background:#90EE90;" | <ref>{{cite web | language=en | url=http://www.pep.ph/guide/indie/14740/pep-guide-to-qcinema-international-film-fest | title=PEP Guide to QCinema International Film Fest | publisher=PEP | date=Nobyembre 6, 2014 | access-date=Abril 25, 2015 | archive-date=Marso 7, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160307095340/http://www.pep.ph/guide/indie/14740/pep-guide-to-qcinema-international-film-fest | url-status=dead }}</ref> |- |style="background:#90EE90;" | ''Cemetery Life'' |style="background:#90EE90;" | QCinema |style="background:#90EE90;" | Barbara Politsch (dokumentarista) |style="background:#90EE90;" | Dokumentaryo |- |style="background:#90EE90;" | ''Nick & Chai'' |style="background:#90EE90;" | QCinema |style="background:#90EE90;" | Cha Escala & Wena Sanchez (mga dokumentarista) |style="background:#90EE90;" | Dokumentaryo |- |style="background:#90EE90;" | ''Tigbao'' |style="background:#90EE90;" | QCinema |style="background:#90EE90;" | M. Bonifacio (direktor); Lou Veloso, [[Ronnie Lazaro]], Archie Adamos |style="background:#90EE90;" | Drama |- |style="background:#90EE90;" | ''Tres'' |style="background:#90EE90;" | QCinema |style="background:#90EE90;" | Jose Carreon, Edgardo "Boy" Vinarao & William Mayo (mga direktor); Shamaine Buencamino, Menggie Cobarrubias, Mara Lopez |style="background:#90EE90;" | Drama |- | rowspan="10" style="background:#D3D3D3;" |9 | style="background:#D3D3D3;" |''Bitukang Manok'' | style="background:#D3D3D3;" | Cinema One Originals | style="background:#D3D3D3;" | Alec Figuracion (direktor); Ken Anderson, Mara Lopez, Kate Alejandrino, Chino Alfonso, [[Guji Lorenzana]], at Teri Malvar | style="background:#D3D3D3;" |Pangsikolohiyang pananabik | style="background:#D3D3D3;" | |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Esprit de Corps'' | style="background:#D3D3D3;" | Cinema One Originals | style="background:#D3D3D3;" | Auraeus Solito (direktor); Sandino Martin, JC Santos, Lharby Policarpio | style="background:#D3D3D3;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" | |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Hindi Sila Tatanda'' | style="background:#D3D3D3;" | Cinema One Originals | style="background:#D3D3D3;" | Malay Javier (direktor), [[Kean Cipriano]], Mara Lopez, Ketchup Eusebio, Dawn Jimenez | style="background:#D3D3D3;" | [[Sci-fi|Kathang-isip na pang-agham]], Kabataan | style="background:#D3D3D3;" | |- | style="background:#D3D3D3;" | ''The Housekeepers'' | style="background:#D3D3D3;" | Cinema One Originals | style="background:#D3D3D3;" | Paolo O'Hara (direktor), Jayson Gainza, [[Katya Santos]] | style="background:#D3D3D3;" | [[Comedy|Komedya]], [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" | |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Lorna'' | style="background:#D3D3D3;" | Cinema One Originals | style="background:#D3D3D3;" | Sigrid Andrea P. Bernardo (direktor); Sharmaine Buencamino, [[Maria Isabel Lopez]], Racquel Villavicencio, Lav Diaz, at [[Felix Roco]] | style="background:#D3D3D3;" | [[Drama]], Romansa | style="background:#D3D3D3;" | |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Red'' | style="background:#D3D3D3;" | Cinema One Originals | style="background:#D3D3D3;" | Jay Abello (direktor); [[Jericho Rosales]] | style="background:#D3D3D3;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" | |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Seoul Mates'' | style="background:#D3D3D3;" | Cinema One Originals | style="background:#D3D3D3;" | Nash Ang (direktor); Mimi Juareza, Kim Ji-soo | style="background:#D3D3D3;" | Romansa, [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" | |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Soap Opera'' | style="background:#D3D3D3;" | Cinema One Originals | style="background:#D3D3D3;" | Remton Siega Zuasola (direktor), [[Lovi Poe]], [[Rocco Nacino]] | style="background:#D3D3D3;" | [[Drama]] | style="background:#D3D3D3;" | |- | style="background:#D3D3D3;" | ''[[That Thing Called Tadhana]]'' | style="background:#D3D3D3;" | Cinema One Originals | style="background:#D3D3D3;" | Antoinette Jadaone (direktor); [[Angelica Panganiban]], [[JM de Guzman]] | style="background:#D3D3D3;" | Romansa, [[Comedy|Komedya]] | style="background:#D3D3D3;" | |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Violator'' | style="background:#D3D3D3;" | Cinema One Originals | style="background:#D3D3D3;" | Eduardo Dayao (direktor); Victor Neri, RK Bagatsing, Anthony Falcon, Joel Lamangan | style="background:#D3D3D3;" |[[Drama]], [[Horror film|Katatakutan]] | style="background:#D3D3D3;" | |- |rowspan=2|12 | ''Relaks, It's Just Pag-ibig'' | Spring Films, [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Irene Villamor & Antoinette Jadaone (mga direktor); Inigo Pascual, Julian Estrada, [[Sofia Andres]], Ericka Villongco, at Smokey Manaloto | style="text-align:left;" | Kabataan, Romantikong Komedya | <ref>{{cite news | language=en | url=http://www.philshowbiz.com/2014/01/24/relaks-its-just-pag-ibig-starring-inigo-pascual-teaser-trailer/ | title=Relaks, It's Just Pag-ibig' Starring Iñigo Pascual (Teaser Trailer) | newspaper=People's Journal | date=Jan 24, 2014 | access-date=Jan 24, 2014 | archive-date=Hulyo 26, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140726085612/http://www.philshowbiz.com/2014/01/24/relaks-its-just-pag-ibig-starring-inigo-pascual-teaser-trailer | url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | *''1st Ko si 3rd'' <small>(komersyal na paglabas)</small> | style="background:#FFE5B4;" | Cinemalaya | style="background:#FFE5B4;" | Real Florido (direktor); [[Nova Villa]], [[Freddie Webb]], at [[Dante Rivero]] | style="background:#FFE5B4;" | Romansa, [[Comedy|Komedya]] | style="background:#FFE5B4;" |<ref>{{cite web | language=en | url=http://www.clickthecity.com/movies/a/23961/the-love-feels-in-1st-ko-si-3rd-exclusive-at-ayala-malls-cinemas-starting-november-12 | title=The Love Feels in "1st Ko si 3rd" - Exclusive at Ayala Malls Cinemas Starting November 12 | publisher=Click the City | date=Oct 28, 2014 | access-date=Oct 28, 2014 | archive-date=Oktubre 29, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141029034907/http://www.clickthecity.com/movies/a/23961/the-love-feels-in-1st-ko-si-3rd-exclusive-at-ayala-malls-cinemas-starting-november-12 | url-status=dead }}</ref> |- |26 | ''Past Tense'' |[[Star Cinema]] |Mae Czarina Cruz (direktor); [[Kim Chiu]], [[Xian Lim]], [[Ai-Ai de las Alas]], [[Daniel Matsunaga]], [[Melisa Cantiveros]] |[[romantic comedy|Romantikong Komedya]] | |- | rowspan="15" |'''D''' '''I''' '''S''' '''Y''' '''E''' '''M''' '''B''' '''R''' '''E''' | 10 | style="background:#FFE5B4;" | *''#Y'' <small>(komersyal na paglabas)</small> | style="background:#FFE5B4;" | Star Cinema | style="background:#FFE5B4;" | Gino Santos (direktor); [[Elmo Magalona]], Coleen Garcia, Kit Thompson, Sophie Albert, at Chynna Ortaleza | style="background:#FFE5B4;" | Kabataang Drama | style="background:#FFE5B4;" | |- |rowspan=5 style="background:#D8BFD8;"| 17 | style="background:#D8BFD8;" |''Gemini'' | style="background:#D8BFD8;" | Blackswan Pictures | style="background:#D8BFD8;" | Ato Bautista (direktor); Sheena McBride, Brigitte McBride, Mon Confiado | style="background:#D8BFD8;" | Pangsikolohiyang pananabik, [[Drama]] | style="background:#D8BFD8;" | |- | style="background:#D8BFD8;" |''Magkakabaung'' | style="background:#D8BFD8;" | ATD Entertainment Productions | style="background:#D8BFD8;" | Jason Paul Laxamana (direktor); [[Allen Dizon]], Gladys Reyes, at Chanel Latorre | style="background:#D8BFD8;" | [[Drama]] | style="background:#D8BFD8;" | |- | style="background:#D8BFD8;" |''M: Mother's Maiden Name'' | style="background:#D8BFD8;" | Eight Films | style="background:#D8BFD8;" | Zig Dulay (direktor); [[Zsa Zsa Padilla]], [[Dennis Padilla]], at Nico Antonio | style="background:#D8BFD8;" | [[Drama]] | style="background:#D8BFD8;" | |- | style="background:#D8BFD8;" |''Maratabat'' | style="background:#D8BFD8;" | Blank Pages Productions | style="background:#D8BFD8;" | Arlyn dela Cruz (direktor); Ping Medina, Julio Diaz, Kristoffer King | style="background:#D8BFD8;" | [[Drama]] | style="background:#D8BFD8;" | |- | style="background:#D8BFD8;" |''Mulat'' | style="background:#D8BFD8;" | Dvent Productions | style="background:#D8BFD8;" | Maria Diane Ventura (direktor); Ryan Eigenmann, Loren Burgos, [[Jake Cuenca]] | style="background:#D8BFD8;" | [[Drama]] | style="background:#D8BFD8;" | |- | 17 |''Gangster Lolo'' |Cosmic Raven Ventures Productions |Willy Mayo (direktor); Leo Martinez, [[Boy Alano]], Soxie Topacio, [[Pen Medina]], Bembol Roco, at Rez Cortez |[[Comedy|Komedya]], Aksyon |<ref>{{cite news | language=en | url=http://www.mb.com.ph/have-fun-see-gangster-lolo/| title=Have fun, see 'Gangster Lolo'| newspaper=Manila Bulletin | date=Oktubre 21, 2014 | access-date=Disyembre 16, 2014}}</ref> |- | style="background:#ADD8E6;" rowspan="8" | 25 | style="background:#ADD8E6;" | ''Bonifacio: Ang Unang Pangulo'' | style="background:#ADD8E6;" | Philippians Productions & Entertainment Inc., Tuko Film Productions, Buchi Boy Films, at RCP Productions | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Enzo Williams (direktor); [[Robin Padilla]], [[Vina Morales]], [[Daniel Padilla]], [[Jasmine Curtis-Smith]], [[Eddie Garcia]], [[Gabby Concepcion]], [[Jericho Rosales]], at Isabel Oli | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Makasaysayan, Epiko | style="background:#ADD8E6;" | <ref name="MMFF 2014"/> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''English Only, Please'' | style="background:#ADD8E6;" | Quantum Films, Heaven's Best Entertainment | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Dan Villegas (direktor); [[Jennylyn Mercado]] at [[Derek Ramsay]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | [[Romantic comedy|Romantikong Komedya]] | style="background:#ADD8E6;" | <ref name="MMFF 2014"/> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''[[Feng Shui 2]]'' | style="background:#ADD8E6;" | [[Star Cinema]], K Productions | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Chito Roño (direktor); [[Kris Aquino]] at [[Coco Martin]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]], Kakasabikan | style="background:#ADD8E6;" | <ref name="MMFF 2014"/> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Kubot: The Aswang Chronicles 2'' | style="background:#ADD8E6;" | Reality Entertainment, [[GMA Films]] at AgostoDos Pictures | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Erik Matti (direktor); [[Dingdong Dantes]], Isabelle Daza, at Hannah Ledesma | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]], [[Fantasy|Pantasya]], Pakikipagsapalaran | style="background:#ADD8E6;" | <ref name="MMFF 2014">{{cite web | language=en | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/06/21/14/4-sequels-lead-mmff-2014-entries | title=4 sequels lead MMFF 2014 entries | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Hunyo 21, 2014 | access-date=Hunyo 22, 2014 | author=Jeo Angelo Chico Elamparo | archive-date=Hunyo 22, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140622025307/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/06/21/14/4-sequels-lead-mmff-2014-entries | url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#ADD8E6;" |''Muslim Magnum .357: To Serve and Protect'' | style="background:#ADD8E6;" | Scenema Concept International, [[Viva Films]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Jun Posadas (direktor); [[E.R. Ejercito]] at [[Sam Pinto]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Aksyon | style="background:#ADD8E6;" | <ref name="MMFF 2014"/> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''My Big Bossing'' | style="background:#ADD8E6;" | Octoarts Films, MZET Productions, APT Entertainment | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Joyce Bernal, Marlon Rivera, Tony Reyes (mga direktor); [[Vic Sotto]], [[Ryzza Mae Dizon]], [[Marian Rivera]], [[Jose Manalo]], [[Wally Bayola]], at [[Paolo Ballesteros]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Komedya, [[Fantasy|Pantasya]], Pakikipagsapalaran | style="background:#ADD8E6;" | <ref name="MMFF 2014"/> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''The Amazing Praybeyt Benjamin'' | style="background:#ADD8E6;" | Star Cinema, Viva Films | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Wenn V. Deramas (direktor); [[Vice Ganda]], [[Richard Yap]], [[Roderick Paulate]], [[Alex Gonzaga]], James "Bimby" Aquino-Yap, [[Karla Estrada]], at Negi | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Komedya | style="background:#ADD8E6;" | <ref name="MMFF 2014"/> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''[[Shake, Rattle & Roll XV]]'' | style="background:#ADD8E6;" | Regal Entertainment | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Perci Intalan-Lana, Jerrold Tarog, [[Yam Laranas]] (mga direktor); [[Dennis Trillo]], [[Carla Abellana]], [[Matteo Guidicelli]], [[JC de Vera]], [[Erich Gonzales]], at [[John Lapus]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | [[Horror film|Katatakutan]], Kakasabikan | style="background:#ADD8E6;" | <ref name="MMFF 2014"/> |} ;Pananda {{refbegin}} # {{note|1st|2}} Isa ring lahok ang ''1st Ko si 3rd'' ng QCinema International Film Festival. {{refend}} ==2015== ;Susing kulay {{plainlist| * {{Color box|#FFFFE0|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Sinag Maynila Film * {{Color box|#FFC1C1|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa World Premieres Film Festival * {{Color box|#90EE90|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa QCinema International Film Festival * {{Color box|#D3D3D3|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinema One Originals Film Festival * {{Color box|#D8BFD8|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa [[Metro Manila Film Festival|MMFF New Wave Category]] * {{Color box|#ADD8E6|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa [[Metro Manila Film Festival]] }} {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size:100%; line-height:16px;" width="100%" |- ! style="width:10%;" | Nabukas ! style="width:20%;" | Pamagat ! style="width:15%;" | Gumawa ! style="width:40%;" | Mga gumanap at trabahador ! style="width:10%;" | Uri ! style="width:05%;" | Sanggunian |- | Enero 8 | ''Tragic Theater'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Tikoy Aguiluz (direktor), [[Andi Eigenmann]], [[John Estrada]], [[Christopher de Leon]] | style="text-align:left;" | Katatakutan |<ref>{{cite web | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/15/14/watch-andi-x-rated-tragic-theater-trailer | title=WATCH: Andi in uncut 'Tragic Theater' trailer | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Disyembre 15, 2014 | access-date=Enero 5, 2015 | language=en | archive-date=Enero 9, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150109025609/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/15/14/watch-andi-x-rated-tragic-theater-trailer | url-status=dead }}</ref> |- | Enero 14 | ''Edsa Woolworth'' <br/> <small>*(komersyal na paglabas, 2015)</small> | TFC, [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | John D-Lazatin (direktor); [[Pokwang]], Lee O' Brien, Stephen Spohn, Lee Robin Salazar | style="text-align:left;" | OFW, Romansa | |<ref>{{cite web| url=http://entertainment.tempo.com.ph/2015/01/pokwang-is-edsa-woolworth/| archive-url=https://archive.today/20150118160511/http://entertainment.tempo.com.ph/2015/01/pokwang-is-edsa-woolworth/| url-status=dead| archive-date=Enero 18, 2015| title=Pokwang is Edsa Woolworth| publisher=Tempo| date=Enero 14, 2015| access-date=Enero 14, 2015|language=en}}</ref> |- | Enero 21 | ''#EwanKoSau Saranghaeyo'' | Bagong Bayan Artist Collective, Bonfire Productions | style="text-align:left;" | Roman Perez, Jr. (direktor); [[Barbie Forteza]], [[Francis Magundayao]], Elisse Joson, Jon Lucas, Isabelle Mauricio | style="text-align:left;" | Romansa, Kabataan | |<ref>{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=NbMbPVMT8H0 | title=#Ewankosau Saranghaeyo Movie Trailer 2014 | via=[[YouTube]] | date=Oktubre 31, 2014 | access-date=Enero 14, 2015|language=en}}</ref> |- | Enero 28 | ''Halik sa Hangin'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Manny Palo (direktor); [[Gerald Anderson]] & [[JC de Vera]] With [[Julia Montes]] | style="text-align:left;" | Katatakutan, Romansa | |<ref>{{cite web| url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/01/09/15/look-jasmine-joins-cast-halik-sa-hangin| title=LOOK: Jasmine joins cast of 'Halik sa Hangin'| publisher=ABS-CBN News| date=Enero 9, 2015| access-date=Enero 14, 2015| language=en| archive-date=Enero 19, 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20150119033055/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/01/09/15/look-jasmine-joins-cast-halik-sa-hangin| url-status=dead}}</ref> |- | Pebrero 4 | style="text-align:left;" | ''[[That Thing Called Tadhana]]'' <br/> <small>*(komersyal napaglabas, 2015)</small> | style="text-align:left;" | Cinema One Originals, [[Star Cinema]] |style="text-align:left;" | Antoinette Jadaone (direktor); [[Angelica Panganiban]], [[JM de Guzman]] | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko | |<ref>{{cite news| url=http://manilastandardtoday.com/2015/01/28/that-thing-called-tadhana-in-cinemas/| title=That Thing Called Tadhana in cinemas| newspaper=Manila Standard Today| date=Enero 28, 2015| access-date=Pebrero 3, 2015| language=en| archive-date=Pebrero 2, 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20150202185608/http://manilastandardtoday.com/2015/01/28/that-thing-called-tadhana-in-cinemas/| url-status=dead}}</ref> |- | Pebrero 11 | style="text-align:left;" | ''Liwanag sa Dilim'' | style="text-align:left;" | [[APT Entertainment]] |style="text-align:left;" | Richard Somes (direktor); [[Jake Vargas]], [[Bea Binene]], Sarah Lahbati, [[Rico Blanco]] | style="text-align:left;" | Aksyon, Pakikipagsapalaran | |<ref>{{cite web| url=http://www.pinoyparazzi.com/jake-vargas-bea-binene-bidang-bida-sa-pinakamalaking-teen-adventure-movie-year-liwanag-sa-dilim/| title=Jake Vargas at Bea Binene, Bidang-Bida sa Pinakamalaking Teen Adventure Movie of the Year – "Liwanag Sa Dilim"!| publisher=Pinoy Parazzi| date=Enero 30, 2015| language=fil| access-date=Pebrero 3, 2015| archive-date=Pebrero 2, 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20150202195905/http://www.pinoyparazzi.com/jake-vargas-bea-binene-bidang-bida-sa-pinakamalaking-teen-adventure-movie-year-liwanag-sa-dilim/| url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2|Pebrero 25 | style="text-align:left;" | ''Bahay Ampunan'' | style="text-align:left;" | MSV Entertainment Productions |style="text-align:left;" | Neal Tan (direktor); [[Jake Vargas]], Renz Michael, Martin Venegas, Elaver Pacatang | style="text-align:left;" | Katatakutan | |<ref>{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt4478194/| title=Bahay Ampunan | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Mayo 27, 2015|language=en}}</ref> |- | style="text-align:left;" | ''[[Crazy Beautiful You]]'' | style="text-align:left;" | [[Star Cinema]] |style="text-align:left;" | Mae Czarina Cruz-Alviar (direktor); [[Kathryn Bernardo]], [[Daniel Padilla]] | style="text-align:left;" | Drama, Komedyang romantiko | |<ref>{{cite web | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/02/03/15/watch-kathniel-crazy-beautiful-you-teaser | title=WATCH: KathNiel in 'Crazy Beautiful You' teaser | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=Pebrero 3, 2015 | access-date=Pebrero 5, 2015 | language=en | archive-date=Marso 6, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150306214831/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/02/03/15/watch-kathniel-crazy-beautiful-you-teaser | url-status=dead }}</ref> |- | Marso 4 | style="text-align:left;" | ''RedBook'' | style="text-align:left;" | Rodriguez Film Production |style="text-align:left;" | Rudy Diaz Saron (direktor); Ynna Asistio, Vangie Labalan, [[Jan Manual]], Jex Villaruel, Krystel Garcia | style="text-align:left;" | Katatakutan | |<ref>{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=BuYQmHIybKo| title=RedBook (Indie Movie) in Cinemas Marso 4, 2015| via=[[YouTube]] | date=Pebrero 19, 2015 | access-date=Mayo 27, 2015|language=en}}</ref> |- | style="background:#FFFFE0;" rowspan=5|Marso 18 | style="background:#FFFFE0;" | ''Balut Country'' | style="background:#FFFFE0;" | Solar Entertainment, Brillante Mendoza | style="background:#FFFFE0;" | Paul Sta. Ana (direktor); [[Rocco Nacino]], Ronnie Quizon, Nanette Inventor, Angela Cortez | style="background:#FFFFE0;" | Negosyo | style="background:#FFFFE0;" rowspan=5|<ref>{{cite news | url=http://entertainment.inquirer.net/163634/solars-sinag-maynila-film-festival-sheds-its-rays-this-march | title=Solar's Sinag Maynila Film Festival sheds its rays this Marso | newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] | date=Pebrero 21, 2015 | access-date=Pebrero 24, 2015 | author=Arvin Mendoza|language=en}}</ref> |- | style="background:#FFFFE0;" | ''Bambanti'' | style="background:#FFFFE0;" | Solar Entertainment, Brillante Mendoza | style="background:#FFFFE0;" | Zig Dulay (direktor); [[Alessandra de Rossi]], Micko Laurente, Julio Diaz | style="background:#FFFFE0;" | Drama |- | style="background:#FFFFE0;" | ''Imbisibol'' | style="background:#FFFFE0;" | Solar Entertainment, Brillante Mendoza | style="background:#FFFFE0;" | Lawrence Fajardo (direktor); [[Allen Dizon]], [[JM de Guzman]], Bernardo Bernardo, [[Ces Quesada]] | style="background:#FFFFE0;" | Biopic, OFW |- | style="background:#FFFFE0;" | ''Ninja Party'' | style="background:#FFFFE0;" | Solar Entertainment, Brillante Mendoza | style="background:#FFFFE0;" | Jim Libiran (direktor); Annicka Dolonius, Julz Savard, Bea Galvez, Elora Espano, Odette Khan | style="background:#FFFFE0;" | LGBT, Kabataan |- | style="background:#FFFFE0;" | ''Swap'' | style="background:#FFFFE0;" | Solar Entertainment, Brillante Mendoza | style="background:#FFFFE0;" | Remton Zuasola (direktor); Dionne Monsanto, Matt Daclan, Mon Confiado | style="background:#FFFFE0;" | Krimen |- | Abril 4 | style="text-align:left;" | ''You're My Boss'' | style="text-align:left;" | [[Star Cinema]] |style="text-align:left;" | Antoinette Jadaone (direktor); [[Toni Gonzaga]], [[Coco Martin]] | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko |<ref>{{cite web | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/19/15/how-toni-helped-coco-youre-my-boss | title=How Toni helped Coco on 'You're My Boss' | publisher=ABS-CBN News | date=Marso 19, 2015 | access-date=Marso 23, 2015 | language=en }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | Abril 15 | style="text-align:left;" | ''Kid Kulafu'' | style="text-align:left;" | Ten17P, [[Star Cinema]] |style="text-align:left;" | Paul Soriano (direktor); Buboy Villar, [[Cesar Montano]], [[Alessandra de Rossi]] | style="text-align:left;" | Biopic, Palakasan | |<ref>{{cite web | url=http://angsawariko.com/2015/03/star-cinema-retells-the-story-of-manny-pacquaios-humble-beginning-in-kid-kulafu/ | title=Star Cinema retells the story of Manny Pacquaio's humble beginning in Kid Kulafu | publisher=Ask by Flow Galindez | date=Marso 21, 2015 | access-date=Marso 23, 2015 | language=en | archive-date=Abril 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402164659/http://angsawariko.com/2015/03/star-cinema-retells-the-story-of-manny-pacquaios-humble-beginning-in-kid-kulafu/ | url-status=dead }}</ref> |- | Abril 29 | style="text-align:left;" | ''Your Place or Mine?'' | style="text-align:left;" | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Joel Lamangan (direktor); [[Andi Eigenmann]], Bret Jackson, [[Andre Paras]] | style="text-align:left;" | Drama, Komedyang romantiko |<ref>{{cite web|url=http://viva.com.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=5223%3Abret-to-andi-your-place-or-mine&catid=1%3Anews&Itemid=2|title=Bret to Andi: Your Place Or Mine?|date=Nobyembre 26, 2014|access-date=Nobyembre 26, 2014|publisher=Viva Entertainment|language=en|archive-date=2023-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230605051217/https://viva.com.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=5223:bret-to-andi-your-place-or-mine&catid=1:news&Itemid=2|url-status=dead}}</ref> |- | Mayo 6 | style="text-align:left;" | ''Alimuom ng Kahapon'' | style="text-align:left;" | Mountain Trail Films, EDGE Manila Creatives Corporation | style="text-align:left;" | Rosswil Hilario (direktor); DM Sevilla, Angelo Ilagan, Sebastian Castro, Manuel Chua | style="text-align:left;" | Drama, Romansa |<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt4465046/?ref_=fn_al_tt_1|title=Alimuom ng Kahapon| access-date=Mayo 6, 2015| website=[[Internet Movie Database]]|language=en}}</ref> |- | Mayo 13 | style="text-align:left;" | ''[[Para sa Hopeless Romantic]]'' | style="text-align:left;" | [[Viva Films]], [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Andoy Ranay (direktor); James Reid, [[Nadine Lustre]], Iñigo Pascual, [[Julia Barretto]] | style="text-align:left;" | Drama, Komedyang romantiko |<ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/92334-james-reid-nadine-lustre-para-sa-hopeless-romantic-trailer|title=WATCH: James Reid, Nadine Lustre in 'Para sa Hopeless Romantic' trailer| date=Mayo 6, 2015 | access-date= Mayo 6, 2015| work=[[Rappler]]|language=en}}</ref> |- | Mayo 20 | style="text-align:left;" | ''Binhi: The Seed'' | style="text-align:left;" | Haunted Tower Pictures, [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Pedring Lopez (direktor); [[Mercedes Cabral]], [[Joem Bascon]] | style="text-align:left;" | Katatakutan |<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=kbZcGa-dsJM|title=Binhi - Theatrical Trailer| date=Abril 29, 2015 | access-date= Mayo 10, 2015| via=[[YouTube]]|language=en}}</ref> |- | Mayo 27 | style="text-align:left;" | ''You're Still the One'' | style="text-align:left;" | [[Star Cinema]], [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | Chris Martinez (direktor); [[Maja Salvador]], [[Dennis Trillo]], [[Richard Yap]] | style="text-align:left;" | Drama, Romansa |<ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/movies/2015/05/12/1453957/watch-dennis-richard-fight-over-maja-youre-still-one|title=WATCH: Dennis, Richard fight over Maja in 'You're Still The One'|date=Mayo 12, 2015|access-date=Mayo 13, 2015|newspaper=[[Philippine Star]]|language=en|archive-date=Mayo 18, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518103509/http://www.philstar.com/movies/2015/05/12/1453957/watch-dennis-richard-fight-over-maja-youre-still-one|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2"|Hunyo 3 | style="text-align:left;" | ''Espesyal Kopol'' | style="text-align:left;" | Bagon's Film Production |style="text-align:left;" | Neal Tan (direktor); [[K Brosas]], Pooh | style="text-align:left;" | Komedya |<ref>{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=9ybOs_cCz_0 | title=Espesyal Kopol Official Trailer | via=[[YouTube]] |date= Hulyo 24, 2014| access-date=Hunyo 4, 2015|language=en}}</ref> |- | style="text-align:left;" | ''Stars Versus Me'' | style="text-align:left;" | Tandem Entertainment |style="text-align:left;" | Joven Tan (direktor); Manolo Pedrosa, Maris Racal | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko |<ref>{{cite web | url=http://push.abs-cbn.com/features/39097/stars-versus-me-a-love-affair-with-horoscopes/ | title=Stars Versus Me: A love affair with horoscopes | publisher=[[ABS-CBN Corporation]] |date= Mayo 26, 2015| access-date=Mayo 26, 2015|language=en}}</ref> |- | Hunyo 17 | style="text-align:left;" | ''Just the Way You Are'' | style="text-align:left;" | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Theodore Boborol (direktor); [[Enrique Gil]], [[Liza Soberano]] | style="text-align:left;" | Drama, Romansa, Komedya |<ref>{{cite web|url=http://www.abs-cbnnews.com/video/entertainment/05/22/15/watch-teaser-liza-enrique-film-released|title=WATCH: Teaser for Liza-Enrique film released|date=Mayo 22, 2015|access-date=Mayo 23, 2015|publisher=[[ABS-CBN News]]|language=en|archive-date=Mayo 23, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142135/http://www.abs-cbnnews.com/video/entertainment/05/22/15/watch-teaser-liza-enrique-film-released|url-status=dead}}</ref> |- | Hunyo 24 | style="text-align:left;" | ''Waves'' | style="text-align:left;" | Waverly Pictures, [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Don Gerardo Frasco (direktor); [[Baron Geisler]], Ilona Struzik | style="text-align:left;" | Drama, Romansa |<ref>{{cite web|url=http://www.pep.ph/guide/indie/18294/baron-geisler-paired-with-polish-model-actress-ilona-struzik-in-waves|title=Baron Geisler paired with Polish model-actress Ilona Struzik in Waves|date=Hunyo 19, 2015|access-date=Hunyo 19, 2015|website=Philippine Entertainment Portal|language=en|archive-date=Hunyo 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150620023650/http://www.pep.ph/guide/indie/18294/baron-geisler-paired-with-polish-model-actress-ilona-struzik-in-waves|url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#FFC1C1;" rowspan=2|Hunyo 25 | style="background:#FFC1C1;"| ''An Kubo sa Kawayanan'' | style="background:#FFC1C1;"| Vim Yapan/Alem Chua Productions | style="background:#FFC1C1;"| Alvin Yapan (direktor); [[Mercedes Cabral]], RK Bagatsing, Marc Felix | style="background:#FFC1C1;"| Drama, Pantasya | style="background:#FFC1C1;" rowspan=8|<ref>{{cite web|url=http://www.wpff.ph/news.detail.php?id=48|title=The Filipino "New Cinema" Section|date=Mayo 19, 2015|access-date=Hunyo 1, 2015|publisher=World Premieres Film Festival|language=en|archive-date=Hunyo 5, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150605041604/http://www.wpff.ph/news.detail.php?id=48|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pep.ph/guide/movies/18072/joross-gamboa-ina-feleo-and-other-stars-competing-in-filipino-new-cinema-section-of-world-premieres-film-fest|title=Joross Gamboa, Ina Feleo and other stars competing in Filipino New Cinema section of World Premieres Film Fest|date=Hunyo 3, 2015|access-date=Hunyo 4, 2015|website=Philippine Entertainment Portal|language=en|archive-date=Hunyo 5, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150605060035/http://www.pep.ph/guide/movies/18072/joross-gamboa-ina-feleo-and-other-stars-competing-in-filipino-new-cinema-section-of-world-premieres-film-fest|url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#FFC1C1;"|''Sino nga ba si Pangkoy Ong?'' | style="background:#FFC1C1;"|Barjonah Productions International | style="background:#FFC1C1;"|Jonah Lim (direktor); Kiko Matos, Paulo de Vera, Elston Jimenez | style="background:#FFC1C1;"|Komedya |- | style="background:#FFC1C1;" rowspan=3|Hunyo 26 | style="background:#FFC1C1;"|''I Love You. Thank You.'' | style="background:#FFC1C1;"|The Grit Project, Noel D. Ferrer Productions | style="background:#FFC1C1;"|Charliebebs Gohetia (direktor); [[Joross Gamboa]], Prince Stefan, Ae Pattawan, CJ Reyes | style="background:#FFC1C1;"|Drama, Romansa |- | style="background:#FFC1C1;"|''Maskara'' | style="background:#FFC1C1;"|Communication Foundation for Asia | style="background:#FFC1C1;"|Genesis Nolasco (direktor); Ina Feleo, Ping Medina, Lance Raymundo, Lester Llansang, [[Boots Anson-Roa]] | style="background:#FFC1C1;"|Drama, Misteryo |- | style="background:#FFC1C1;"|''Piring'' | style="background:#FFC1C1;"|HD Productions, BigDreams Production | style="background:#FFC1C1;"|Carlos Morales (direktor); Krista Miller, Yussef Estevez, Rocky Salumbides, Bembol Roco, Tessie Tomas | style="background:#FFC1C1;"|Drama |- | style="background:#FFC1C1;" rowspan=3|Hunyo 27 | style="background:#FFC1C1;"|''Ang Kwento Nating Dalawa'' | style="background:#FFC1C1;"| Dogtown Manila, Monoxide Works, Ramon Bautista Films | style="background:#FFC1C1;"| Nestor Abrogena (direktor); Nicco Manalo, Emmanuelle Vera | style="background:#FFC1C1;"| Drama, Romansa |- | style="background:#FFC1C1;"|''Filemon Mamon'' | style="background:#FFC1C1;"|MegaVision | style="background:#FFC1C1;"| Will Fredo (direktor); Jerome Ignacio, Nanette Inventor, Smokey Manaloto | style="background:#FFC1C1;"|Komedya, Musikal |- | style="background:#FFC1C1;"|''Of Sinners and Saints'' | style="background:#FFC1C1;"|See Thru Pictures | style="background:#FFC1C1;"|Ruben Maria Soriquez (direktor); Ruben Maria Soriquez, [[Raymond Bagatsing]], [[Polo Ravales]], Chanel Latorre | style="background:#FFC1C1;"|Pananabik |- | Hulyo 1 | style="text-align:left;" | ''The Breakup Playlist'' | style="text-align:left;" | [[Star Cinema]], [[Viva Films]] |style="text-align:left;" | Dan Villegas (direktor); [[Sarah Geronimo]], [[Piolo Pascual]] | style="text-align:left;" | Drama, Music, Romansa |<ref>{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt4628812/ | title=The Breakup Playlist | website=[[Internet Movie Database]] | access-date=Mayo 27, 2015|language=en}}</ref> |- | Hulyo 22 | style="text-align:left;" | ''Chain Mail'' | style="text-align:left;" | [[Viva Films]] |style="text-align:left;" | [[Adolfo Alix, Jr.]] (direktor); [[Meg Imperial]], [[Shy Carlos]], AJ Muhlach, Rose Van Ginkel, Caleb Santos, [[Nadine Lustre]] | style="text-align:left;" | Katatakutan |<ref>{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=7AUUCi_tF6U | title=CHAIN MAIL Trailer | via=[[YouTube]] |date=Hunyo 1, 2015| access-date=Hulyo 4, 2015|language=en}}</ref> |- | Agosto 5 | style="text-align:left;" | ''Mandirigma'' | style="text-align:left;" | Starquest Alliance Productions, Blank Pages Productions |style="text-align:left;" | Arlyn Dela Cruz (direktor); [[Luis Alandy]], [[Pen Medina]], Alywn Uytingco, Mon Confiado | style="text-align:left;" | Temang militar |<ref>{{cite web | url=http://whatshappening.com.ph/event/mandirigma/ | title=Mandirigma | publisher=WhatsHappening.com.ph | access-date=Agosto 2, 2015 | language=en }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan=2|Agosto 12 | style="text-align:left;" | ''The Love Affair'' | style="text-align:left;" | [[Star Cinema]] |style="text-align:left;" | Nuel Naval (direktor); [[Dawn Zulueta]] & [[Richard Gomez]] With [[Bea Alonzo]] | style="text-align:left;" | Drama, Romansa |<ref>{{cite web | url=http://starcinema.abs-cbn.com/movies/the-love-affair/latest-news/fall-in-love-with-richard-dawn-bea | title=Fall in love with Richard, Dawn, Bea | publisher=[[Star Cinema]] | date=Hulyo 18, 2015 | access-date=Hulyo 18, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150729011558/http://starcinema.abs-cbn.com/movies/the-love-affair/latest-news/fall-in-love-with-richard-dawn-bea | archive-date=Hulyo 29, 2015 | url-status=dead |language=en}}</ref> |- | style="text-align:left;" | ''Mula sa Kung Ano ang Noon'' <br><small>*(komersyal na paglabas, 2015)</small> | style="text-align:left;" | Sine Olivia Pilipinas |style="text-align:left;" | Lav Diaz (direktor); Perry Dizon, Roeder Camañag, Hazel Orencio | style="text-align:left;" | Drama |<ref>{{cite news | url=http://entertainment.inquirer.net/175495/mula-sa-kung-ano-ang-noon-at-the-shang | title='Mula sa Kung Ano ang Noon' at the Shang | newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=Agosto 2, 2015| access-date=Agosto 2, 2015|language=en}}</ref> |- | Agosto 26 | style="text-align:left;" | ''Homeless'' | style="text-align:left;" | BG Productions International |style="text-align:left;" | Neal Tan (direktor); [[Ejay Falcon]], [[Snooky Serna]], [[Martin del Rosario]] | style="text-align:left;" | Drama |<ref>{{cite web | url=http://showbizninjaph.blogspot.ca/2015/07/ejay-falcon-martin-del-rosario-leads.html?spref=tw&m=1 | title=Ejay Falcon, Martin del Rosario leads topnotch cast of Homeless | publisher=ShowbizNinja | date=Hulyo 30, 2015 | access-date=Agosto 4, 2015 | language=en | archive-date=Oktubre 3, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151003080121/http://showbizninjaph.blogspot.ca/2015/07/ejay-falcon-martin-del-rosario-leads.html?spref=tw&m=1 | url-status=dead }}</ref> |- | Setyembre 2 | style="text-align:left;" | ''Ex with Benefits'' | style="text-align:left;" | [[Star Cinema]], [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Gino M. Santos (direktor); [[Derek Ramsay]], Coleen Garcia, [[Meg Imperial]] | style="text-align:left;" | Drama, Romansa |<ref>{{cite news | url=http://www.philstar.com/movies/2015/08/15/1488389/watch-derek-back-doing-projects-abs-cbn | title=WATCH: Derek back to doing projects with ABS-CBN | newspaper=[[Philippine Star]] |date=Agosto 15, 2015| access-date=Agosto 15, 2015|language=en}}</ref> |- | Setyembre 9 | style="text-align:left;" | ''[[Heneral Luna]]'' | style="text-align:left;" | Artikulo Uno Productions, Quantum Films |style="text-align:left;" | Jerrold Tarog (direktor); [[John Arcilla]], Mon Confiado, Epi Quizon, [[Arron Villaflor]] | style="text-align:left;" | Makasaysayan, Biopic |<ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=I_T1ykhy3Fg|title=HENERAL LUNA Official Trailer|via=[[YouTube]]|date=Hulyo 11, 2015|access-date=Hulyo 18, 2015|language=en}}</ref> |- | Setyembre 13 | style="text-align:left;" | ''Walang Take Two'' | style="text-align:left;" | [[Iglesia ni Cristo|INCinema Productions]] |style="text-align:left;" | Carlo Ortega Cuevas (direktor); John Stevenson Tabangay, Erbil Escano Jr., Edward Rudolph Flores, Joyce Gabion, Wilson Tapalla, Virgilio Reyes, Kim Cordero, Dennis Garcia | style="text-align:left;" | Totoong-buhay, Relihiyoso |<ref>{{cite web | url=http://www.eaglenews.ph/walang-take-two-a-success/ | title="Walang Take Two" – a success | publisher=Eagle News | access-date=Setyembre 15, 2015 | language=en | archive-date=2015-10-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151001080140/http://www.eaglenews.ph/walang-take-two-a-success/ | url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="2"| Setyembre 16 | style="text-align:left;" | ''Silong'' | style="text-align:left;" | SQ Film Laboratories, Black Maria Pictures, [[Star Cinema]] |style="text-align:left;" | Jeffrey Hidalgo, Roy Sevilla Ho (mga direktor); [[Piolo Pascual]], [[Rhian Ramos]] | style="text-align:left;" | Misteryo, Romansa | |- | style="text-align:left;" | ''Taklub'' | style="text-align:left;" | Centerstage Productions |style="text-align:left;" | Brillante Mendoza (direktor); [[Nora Aunor]], Julio Diaz, Lou Veloso, Aaron Rivera | style="text-align:left;" | Drama |<ref>{{cite web | url=http://www.filmpolicereviews.com/nora-aunor-starrer-taklub-opens-commercial-run-on-sept-16/ | title=Nora Aunor-Starrer 'Taklub' Opens Commercial Run on Sept 16 | publisher=Film Police Reviews | date=Setyembre 9, 2015 | access-date=Setyembre 12, 2015 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20150909232531/http://www.filmpolicereviews.com/nora-aunor-starrer-taklub-opens-commercial-run-on-sept-16/ | archive-date=Setyembre 9, 2015 |language=en}}</ref> |- | rowspan="2"|Setyembre 23 | style="text-align:left;" | ''The PBA: A Nation’s Passion'' | style="text-align:left;" | [[Philippine Basketball Association|PBA Properties]], Caelestis Productions |style="text-align:left;" | Adrian Belic (direktor); Iba't ibang kinapanayam (dati at kasalukuyang manlalaro, tagapayo at may-ari ng koponan ng [[Philippine Basketball Association|PBA]]) | style="text-align:left;" | Dokumentaryo, Palakasan |<ref>{{cite news | url=http://www.philstar.com/sports/2015/09/21/1502268/pba-film-gift-passion | title=PBA film: A gift of passion | newspaper=[[Philippine Star]] |date=Setyembre 21, 2015| access-date=Setyembre 26, 2015|language=en}}</ref> |- | style="text-align:left;" | ''[[Resureksyon]]'' | style="text-align:left;" | [[Regal Entertainment]], Reality Entertainment |style="text-align:left;" | Borgy Torre (direktor); [[Paulo Avelino]], [[Jasmine Curtis-Smith]], Isabelle Daza | style="text-align:left;" | Katatakutan |<ref>{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=gCfdzygcwkg| title=RESUREKSYON FULL TRAILER | via=[[YouTube]] |date=Agosto 30, 2015| access-date=Agosto 31, 2015|language=en}}</ref> |- | Setyembre 30 | style="text-align:left;" | ''Etiquette for Mistresses'' | style="text-align:left;" | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Chito Roño (direktor); [[Kris Aquino]], [[Kim Chiu]], [[Claudine Barretto]], [[Iza Calzado]], Cheena Crab | style="text-align:left;" | Drama, Romansa |<ref>{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=zKoxL4JhFXc| title='Etiquette For Mistresses' Cinema Trailer | via=[[YouTube]] |date=Setyembre 3, 2015| access-date=Setyembre 3, 2015|language=en}}</ref> |- | Oktubre 7 | style="text-align:left;" | ''Felix Manalo'' | style="text-align:left;" | [[Viva Films]], [[Iglesia ni Cristo]] | style="text-align:left;" | Joel Lamangan (direktor); [[Dennis Trillo]], [[Bela Padilla]] | style="text-align:left;" | Makasaysayan, Biopic, Relihiyoso |<ref>{{cite news | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/102756-dennis-trillo-felix-manalo-iglesia-ni-cristo-inc-movie-trailer | title=WATCH: Dennis Trillo as INC founder in 'Felix Manalo' movie trailer | work=[[Rappler]] |date=Agosto 16, 2015| access-date=Agosto 16, 2015|language=en}}</ref> |- | Oktubre 14 | style="text-align:left;" | ''The Prenup'' | style="text-align:left;" | [[Regal Entertainment]] |style="text-align:left;" | [[Jun Lana]] (direktor); [[Jennylyn Mercado]], [[Sam Milby]] | style="text-align:left;" | Romantikong komedya |<ref>{{cite news | url=http://www.mb.com.ph/jennylyn-just-got-bubblier-in-the-prenup/| title=Jennylyn just got bubblier in 'The Prenup' | newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=Oktubre 3, 2015 | access-date=Oktubre 4, 2015|language=en}}</ref> |- | style="background:#90EE90;" rowspan="8" |Oktubre 22 | style="background:#90EE90;" | ''Apocalypse Child'' | style="background:#90EE90;" | Arkeo Films | style="background:#90EE90;" | Mario Cornejo (direktor); Sid Lucero, [[Gwen Zamora]], Ana Abad-Santos | style="background:#90EE90;" | Drama | style="background:#90EE90;" rowspan="8" |<ref>{{cite news| url=http://www.bworldonline.com/content.php?section=Arts&Leisure&title=1-million-expected-at-qc-film-fest&id=116410| title=1 million expected at QC film fest| newspaper=BusinessWorld| date=Oktubre 5, 2015| access-date=Oktubre 10, 2015| language=en| archive-date=Hulyo 6, 2018| archive-url=https://web.archive.org/web/20180706213841/http://www.bworldonline.com/content.php?section=Arts&Leisure&title=1-million-expected-at-qc-film-fest&id=116410| url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#90EE90;" | ''Gayuma'' | style="background:#90EE90;" | Artikulo Uno Productions | style="background:#90EE90;" | Cesar Hernando (direktor); [[Benjamin Alves]], Phoebe Walker | style="background:#90EE90;" | Erotika, Drama |- | style="background:#90EE90;" | ''Iisa'' | style="background:#90EE90;" | Voyage Studios | style="background:#90EE90;" | Chuck Gutierrez (direktor); Angeli Bayani, [[Rio Locsin]], Jess Mendoza | style="background:#90EE90;" | Drama |- | style="background:#90EE90;" | ''Kapatiran'' | style="background:#90EE90;" | EpicMedia, Pōtocol | style="background:#90EE90;" | Pepe Diokno (direktor); Timothy Mabalot, Abner Delina, Daniel Medrana | style="background:#90EE90;" | Drama |- | style="background:#90EE90;" | ''Matangtubig'' | style="background:#90EE90;" | Kerberus Kinorama Klassiks, Tuko Film Productions, Buchi Boy Films | style="background:#90EE90;" | Jet Leyco (direktor); Amante Pulido, Dan Jarden De Guzman, Shielbert Manuel | style="background:#90EE90;" | Sobrenatural, Kapapanibikan |- | style="background:#90EE90;" | ''Patintero: Ang Alamat ni Meng Patalo'' | style="background:#90EE90;" | Tuko Film Productions, Buchi Boy Films | style="background:#90EE90;" | Mihk Vergara (direktor); Nafa Hilario-Cruz, Lenlen Frial, William Buenavente, Claude Mikael Adrales | style="background:#90EE90;" | Komedya, Drama |- | style="background:#90EE90;" | ''Sleepless'' | style="background:#90EE90;" | The Idea First Company, Indioboy Productions | style="background:#90EE90;" | Prime Cruz (direktor); [[Glaiza de Castro]], Dominic Roco, [[TJ Trinidad]] | style="background:#90EE90;" | Romansa |- | style="background:#90EE90;" | ''Water Lemon'' | style="background:#90EE90;" | Blue Sky Productions, Tuko Film Productions | style="background:#90EE90;" | Lemuel Lorca (direktor); Jun-jun Quintana, Tessie Tomas, Meryll Soriano, [[Alessandra de Rossi]], Lou Veloso | style="background:#90EE90;" | Drama |- | Oktubre 28 | style="text-align:left;" | ''Everyday I Love You'' | style="text-align:left;" | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Mae Czarina Cruz-Alviar (direktor); [[Enrique Gil]], [[Liza Soberano]], [[Gerald Anderson]] | style="text-align:left;" | Drama, Romansa |<ref>{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=x0WudUR9I4E| title='Everyday I Love You' Teaser | via=[[YouTube]] |date=Setyembre 30, 2015 | access-date=Oktubre 4, 2015|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | Nobyembre 4 | style="text-align:left;" | ''Flotsam'' | style="text-align:left;" | Banana Pancake Trail Productions | style="text-align:left;" | Jay Abello (direktor); [[Solenn Heussaff]], [[Rocco Nacino]] | style="text-align:left;" | Romansa |<ref>{{cite news | url=http://entertainment.inquirer.net/181329/flotsam-movie-shows-beauty-of-la-union-and-stars-bodies| title='Flotsam' movie shows beauty of La Union and stars' bodies| newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=Oktubre 19, 2015 | access-date=Oktubre 30, 2015|language=en}}</ref> |- | style="text-align:left;" | ''Old Skool'' | style="text-align:left;" | Till I'm 90 Films | style="text-align:left;" | Cia Hermosa-Jorge (direktor); Tessie Tomas, [[Angel Aquino]], [[Buboy Villar]] | style="text-align:left;" | Drama |<ref>{{cite web| url=http://www.pep.ph/guide/movies/21340/tessie-tomas-headlines-movie-about-69-year-old-grandma-who-wishes-to-finish-grade-6-| title=Tessie Tomas headlines movie about 69-year-old grandma who wishes to finish grade 6| website=Philippine Entertainment Portal| date=Oktubre 27, 2015| access-date=Oktubre 30, 2015| language=en| archive-date=Oktubre 28, 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20151028141436/http://www.pep.ph/guide/movies/21340/tessie-tomas-headlines-movie-about-69-year-old-grandma-who-wishes-to-finish-grade-6-| url-status=dead}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" rowspan="9" |Nobyembre 9 | style="background:#D3D3D3;" | ''Baka Siguro Yata'' | style="background:#D3D3D3;" | Creative Programs, Monoxide Works, Punchkick Productions | style="background:#D3D3D3;" | Joel Ferrer (direktor); Dino Pastrano, Bangs Garcia, [[Cherie Gil]], [[Ricky Davao]] | style="background:#D3D3D3;" | Romantikong Komedya | style="background:#D3D3D3;" rowspan="9" |<ref>{{cite web | url=http://abscbnpr.com/?p=37480| archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084036/http://abscbnpr.com/?p=37480| url-status=dead |archive-date=Marso 4, 2016| title=CINEMA ONE ORIGINALS 2015 FILM LINEUP REVEALED| publisher=ABS-CBN PR |date=Oktubre 28, 2015 | access-date=Oktubre 30, 2015|language=en}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.filmpolicereviews.com/cinema-one-originals-2015-announces-lineup/| title=CINEMA ONE ORIGINALS 2015 ANNOUNCES LINEUP| publisher=Film Police Reviews| date=Oktubre 29, 2015| access-date=Oktubre 30, 2015| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20151101012811/http://www.filmpolicereviews.com/cinema-one-originals-2015-announces-lineup/| archive-date=Nobyembre 1, 2015|language=en}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Bukod Kang Pinagpala'' | style="background:#D3D3D3;" | Southern Lantern Studios | style="background:#D3D3D3;" | Sheron Dayoc (direktor); Bing Pimentel, Max Eigenmann, Paolo Paraiso | style="background:#D3D3D3;" | Katatakutan |- | style="background:#D3D3D3;" | ''The Comeback'' | style="background:#D3D3D3;" | Quantum Films, Eight Films, Creative Programs | style="background:#D3D3D3;" | Ivan Andrew Payawal (direktor); [[Kaye Abad]] | style="background:#D3D3D3;" | Komedya, Drama |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Dahling Nick'' | style="background:#D3D3D3;" | Kino Arts, Creative Programs | style="background:#D3D3D3;" | Sari Dalena (direktor); [[Raymond Bagatsing]] | style="background:#D3D3D3;" | Dokudrama, Biopic |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Dayung Asu'' | style="background:#D3D3D3;" | Ikot Productions, SQ Film Laboratories | style="background:#D3D3D3;" | Bor Ocampo (direktor); [[Ricky Davao]], Jun-jun Quintana | style="background:#D3D3D3;" | Aksyon, Pananabik |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Hamog'' | style="background:#D3D3D3;" | Keep Me Posted, Black Maria Pictures, WildSound, CMB | style="background:#D3D3D3;" | Ralston Jover (direktor); [[Zaijan Jaranilla]], Teri Malvar | style="background:#D3D3D3;" | Drama |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Manang Biring'' | style="background:#D3D3D3;" | Creative Programs, Black Maria Pictures | style="background:#D3D3D3;" | Carl Joseph Papa (direktor); Erlinda Villalobos | style="background:#D3D3D3;" | Komedya, Drama |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Miss Bulalacao'' | style="background:#D3D3D3;" | Panumduman Pictures, EpicMedia, Above the Line Productions | style="background:#D3D3D3;" | Ara Chawdhury (direktor); Russ Ligtas, [[Gwen Zamora]], Ana Abad-Santos | style="background:#D3D3D3;" | Komedya |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Mga Rebeldeng Walang Kaso'' | style="background:#D3D3D3;" | Creative Programs | style="background:#D3D3D3;" | Raymond Red (direktor); [[Felix Roco]], [[Epy Quizon]], Nicco Manalo, Earl Ignacio, Angela Cortez | style="background:#D3D3D3;" | Drama |- | rowspan="2"|Nobyembre 11 | style="text-align:left;" | ''Maria Labo'' | style="text-align:left;" | KIB Productions, Star Builders Talent Agency & Film Production, [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Roi Vinzon (direktor); Kate Brios, [[Jestoni Alarcon]] | style="text-align:left;" | Katatakutan |<ref>{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=RX0-EZoaruk| title=Maria Labo Trailer | via=[[YouTube]] |date=Oktubre 28, 2015 | access-date=Oktubre 30, 2015|language=en}}</ref> |- | style="text-align:left;" | ''No Boyfriend Since Birth'' | style="text-align:left;" | [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | [[Jose Javier Reyes]] (direktor); [[Carla Abellana]], [[Tom Rodriguez]] | style="text-align:left;" | Romansa, Drama |<ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=-1mt5yflzJA|title=NO BOYFRIEND SINCE BIRTH FULL TRAILER|via=[[YouTube]]|date=Oktubre 17, 2015|access-date=Oktubre 21, 2015|language=en}}</ref> |- | Nobyembre 18 | style="text-align:left;" | ''Wang Fam'' | style="text-align:left;" | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Wenn Deramas (direktor); [[Pokwang]], [[Andre Paras]], [[Benjie Paras]] | style="text-align:left;" | Komedya, Katatakutan |<ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=A6a_i0fJTgo|title=WANG FAM TRAILER|via=[[YouTube]]|date=Oktubre 12, 2015|access-date=Oktubre 30, 2015|language=en}}</ref> |- | Nobyembre 25 | style="text-align:left;" | ''A Second Chance'' | style="text-align:left;" | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Cathy Garcia-Molina (direktor); [[John Lloyd Cruz]] & [[Bea Alonzo]] | style="text-align:left;" | Romansa, Drama |<ref>{{cite web| url=http://www.filmpolicereviews.com/popoy-basha-reunite-second-chance-opens-Nobyembre-25th/| title=POPOY, BASHA REUNITE FOR 'A SECOND CHANCE' OPENS NOVEMBER 25TH| publisher=Film Police Reviews| date=Oktubre 30, 2015| access-date=Oktubre 30, 2015| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20151031065052/http://www.filmpolicereviews.com/popoy-basha-reunite-second-chance-opens-november-25th/| archive-date=Oktubre 31, 2015|language=en}}</ref> |- | rowspan="2"|Nobyembre 28 | style="text-align:left;" | ''Child Haus'' | style="text-align:left;" | BG Productions International | style="text-align:left;" | Louie Ignacio (direktor); Miggs Cuaderno, Therese Malvar, Vince Magbanua, Felixia Dizon, Erica Yu, [[Mona Louise Rey]] | style="text-align:left;" | Drama |<ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/entertainment/2015/11/28/1526592/child-haus-brings-together-top-caliber-child-performers|title=Child Haus brings together top caliber child performers|newspaper=[[Philippine Star]]|date=Nobyembre 28, 2015|access-date=Nobyembre 28, 2015|language=en}}</ref> |- | style="text-align:left;" | ''Isang Hakbang'' | style="text-align:left;" | Sonza Entertainment Production | style="text-align:left;" | Mike Magat (direktor); Miguel Antonio, [[Buboy Villar]], [[Snooky Serna]], Ricardo Cepeda | style="text-align:left;" | Drama |<ref>{{cite web|url=http://www.philstar.com/pang-movies/2015/12/02/1528101/snooky-ricardo-inindyan-ang-sariling-pelikula|title=Snooky at Ricardo inindyan ang sariling pelikula!|publisher=Pang-Masa|date=2 Disyembre 2015|access-date=15 Disyembre 2015|language=en}}</ref> |- | rowspan="2"|Disyembre 2 | style="text-align:left;" | ''Angela Markado'' | style="text-align:left;" | Oro de Siete Productions, [[Viva Films]] |style="text-align:left;" | [[Carlo J. Caparas]] (direktor); [[Andi Eigenmann]], [[Paolo Contis]], [[Polo Ravales]], [[Epy Quizon]] | style="text-align:left;" | Pananabik, Misteryo |<ref>{{cite news | url=http://entertainment.inquirer.net/183990/a-marked-role-for-andi-in-angela-markado-remake| title=A marked role for Andi in 'Angela Markado' remake | newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=Nobyembre 23, 2015 | access-date=Nobyembre 28, 2015|language=en}}</ref> |- | style="text-align:left;" | ''One Day, Isang Araw, I Saw Nakakita'' | style="text-align:left;" | Yebahdabadoo Productions |style="text-align:left;" | Dinky Doo (direktor); AJ Ocampo, [[John Regala]], [[Niño Muhlach]], Lara Quigaman, [[Allen Dizon]], Anna Feliciano | style="text-align:left;" | Aksyon, Komedya, Drama |<ref>{{cite news | url=http://www.mb.com.ph/dinky-doo-bounces-back-now-into-directing-films/| title=Dinky Doo bounces back, now into directing films | newspaper=[[Manila Bulletin]] |last=Valeza |first=Karen |date=3 Disyembre 2015 | access-date=3 Disyembre 2015|language=en}}</ref> |- | Disyembre 9 | style="text-align:left;" | ''Manila's Finest'' | style="text-align:left;" | Prince Armor Productions, [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | William Mayo (direktor); Jeric Raval, Bangs Garcia, [[Mark Anthony Fernandez]] | style="text-align:left;" | Drama, Temang pampulis |<ref>{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=m5yXWASJOuA| title=Manila's Finest Trailer (revised for cinema) | via=[[YouTube]] |date=Hunyo 4, 2015 | access-date=Disyembre 9, 2015|language=en}}</ref> |- | style="background:#D8BFD8;" rowspan="5" | Disyembre 17 | style="background:#D8BFD8;" |''ARI: My Life with a King'' | style="background:#D8BFD8;" | [[Holy Angel University]], Center for Kapampangan Studies | style="background:#D8BFD8;" | Carlo Enciso Catu (direktor); Ronwaldo Martin, Francisco Guinto | style="background:#D8BFD8;" | Drama | style="background:#D8BFD8;" rowspan="5" |<ref>{{cite web | url=http://www.mmda.gov.ph/index.php/35-news/news-2015/1880-mmff-announces-new-wave-finalists| title=MMFF Announces New Wave Finalists | publisher=Metro Manila Development Authority |date=Nobyembre 9, 2015 | access-date=Nobyembre 28, 2015|language=en}}</ref> |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Mandirigma'' | style="background:#D8BFD8;" | Starquest Alliance Productions, Blank Pages Productions | style="background:#D8BFD8;" | Arlyn Dela Cruz (direktor); [[Luis Alandy]], [[Pen Medina]], Alywn Uytingco, Mon Confiado | style="background:#D8BFD8;" | Temang militar |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Tandem'' | style="background:#D8BFD8;" | Quantum Films, Tuko Film Productions, Buchi Boy Films | style="background:#D8BFD8;" | King Palisoc (direktor); [[JM de Guzman]], Nico Antonio | style="background:#D8BFD8;" | Drama, Pananabik |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Toto'' | style="background:#D8BFD8;" | Toto SCM Production, Central Digital Lab | style="background:#D8BFD8;" | John Paul Su (direktor); Sid Lucero | style="background:#D8BFD8;" | Komedya, Drama |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Turo-Turo'' | style="background:#D8BFD8;" | Handheld Entertainment Production | style="background:#D8BFD8;" | Ray An Dulay (direktor); Albert Silos, [[AJ Dee]] | style="background:#D8BFD8;" | Drama |- | style="background:#ADD8E6;" rowspan="8" | Disyembre 25 | style="background:#ADD8E6;" |''[[All You Need Is Pag-Ibig]]'' | style="background:#ADD8E6;" | [[Star Cinema]], [[Kris Aquino#Production Company|K Productions]] | style="background:#ADD8E6;" | Antoinette Jadaone (direktor); [[Kris Aquino]], [[Derek Ramsay]], [[Jodi Sta. Maria]], [[Ian Veneracion]], [[Kim Chiu]], [[Xian Lim]], [[Ronaldo Valdez]], [[Nova Villa]], [[Pokwang]], Bimby Aquino-Yap | style="background:#ADD8E6;" | Komedyang romantiko | style="background:#ADD8E6;" rowspan="8" |<ref>{{cite web | url=http://cnnphilippines.com/entertainment/2015/06/20/MMFF-Christmas-2015-movies.html | title=Official MMFF 2015 entries revealed | publisher=[[CNN Philippines]] | date=Hunyo 20, 2015 | access-date=Hunyo 21, 2015 | language=en | archive-date=Hunyo 20, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150620210941/http://cnnphilippines.com/entertainment/2015/06/20/MMFF-Christmas-2015-movies.html | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.gmanetwork.com/news/story/536697/showbiz/mmda-announces-revised-list-of-mmff-2015-movies| title=MMDA announces revised list of MMFF 2015 movies | publisher=[[GMA News and Public Affairs]] | date=Setyembre 13, 2015 | access-date=Setyembre 13, 2015 |language=en}}</ref> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''[[Beauty and the Bestie]]'' | style="background:#ADD8E6;" | [[Star Cinema]], [[Viva Films]] | style="background:#ADD8E6;" | Wenn Deramas (direktor); [[Vice Ganda]], [[Coco Martin]], [[James Reid]], [[Nadine Lustre]] | style="background:#ADD8E6;" | Komedya, Aksyon |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Buy Now, Die Later'' | style="background:#ADD8E6;" | Quantum Films, MJM Production, Tuko Film Productions, Buchi Boy Films | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Randolph Longjas (direktor); [[Vhong Navarro]], [[John Lapus]], [[Alex Gonzaga]], [[TJ Trinidad]], [[Rayver Cruz]], [[Lotlot de Leon]], [[Janine Gutierrez]] | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Katatakutan, Kapapanibikan, Pananabik |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Haunted Mansion'' | style="background:#ADD8E6;" | [[Regal Entertainment]] | style="background:#ADD8E6;" | [[Jun Lana]] (direktor); [[Janella Salvador]], [[Marlo Mortel]], [[Jerome Ponce]] | style="background:#ADD8E6;" | Katatakutan, Kapapanibikan, Pananabik |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Honor Thy Father'' | style="background:#ADD8E6;" | Reality Entertainment | style="background:#ADD8E6;" | Erik Matti (direktor); [[John Lloyd Cruz]], Meryll Soriano | style="background:#ADD8E6;" | Aksyon, Drama |- | style="background:#ADD8E6;" | ''My Bebe Love: #KiligPaMore'' | style="background:#ADD8E6;" |OctoArts Films, M-Zet Productions, [[APT Entertainment]], [[GMA Films]], [[Ai Ai de las Alas#Other ventures|MEDA Productions]] | style="background:#ADD8E6;" | [[Jose Javier Reyes]] (direktor); [[Ai-Ai delas Alas]], [[Vic Sotto]], [[Alden Richards]], [[Maine Mendoza]] | style="background:#ADD8E6;" | Komedyang romantiko |- | style="background:#ADD8E6;" | ''[[Nilalang]]'' | style="background:#ADD8E6;" | Haunted Tower Pictures, WeLovePost, Parallax Studios, [[Viva Films]] | style="background:#ADD8E6;" | Pedring Lopez (direktor); [[Cesar Montano]], [[Maria Ozawa]] | style="background:#ADD8E6;" | Katatakutan, Kapapanibikan, Pananabik |- | style="background:#ADD8E6;" | ''#Walang Forever'' | style="background:#ADD8E6;" | Quantum Films, MJM Production, Tuko Film Productions, Buchi Boy Films | style="background:#ADD8E6;" | Dan Villegas (direktor); [[Jennylyn Mercado]], [[Jericho Rosales]] | style="background:#ADD8E6;" | Komedyang romantiko |- |} ==2016== ;Susing kulay {{plainlist| * {{Color box|#EAC117|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Singkwento International Film Festival * {{Color box|#E8C692|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa CineFilipino * {{Color box|#FFFFE0|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Sinag Maynila Film Festival * {{Color box|#D8BFD8|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa ToFarm (The Outstanding Farmers in the Philippines) Film Festival * {{Color box|#FFE5B4|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinemalaya Philippine Independent Film Festival * {{Color box|#90EE90|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa QCinema International Film Festival * {{Color box|#D3D3D3|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinema One Originals Film Festival * {{Color box|#ADD8E6|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa [[Metro Manila Film Festival]] }} {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size:100%; line-height:16px;" width="100%" |- ! style="width:10%;" | Nagbukas ! style="width:20%;" | Pamagat ! style="width:15%;" | Gumawa ! style="width:40%;" | Mga gumanap at trabahador ! style="width:10%;" | Uri ! style="width:05%;" | Sanggunian |- | Enero 13 | ''Lumayo Ka Nga Sa Akin'' | [[Viva Films]], Heaven's Best Entertainment | style="text-align:left;" | Andoy Ranay, Chris Martinez, Mark Meily (mga direktor); Cristine Reyes, [[Maricel Soriano]], [[Herbert Bautista]], [[Benjie Paras]], [[Candy Pangilinan]] | style="text-align:left;" | Komedya | <ref>{{cite web | url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/12/14/15/bob-ongs-lumayo-ka-nga-sa-akin-now-a-movie | title=Bob Ong's 'Lumayo Ka Nga Sa Akin' now a movie | publisher=[[ABS-CBN News]] | date=14 Disyembre 2015 | access-date=14 Disyembre 2015 | language=en }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | Enero 27 | ''Everything About Her'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Joyce Bernal (direktor); [[Vilma Santos]], [[Angel Locsin]], [[Xian Lim]] | style="text-align:left;" | Komedya, Drama | <ref>{{cite web | url=http://manila.coconuts.co/2016/01/04/people-cant-get-enough-ate-vis-new-movie-trailer-everything-about-her-goes-viral | title=Trailer of Ate Vi's new movie, 'Everything About Her', goes viral | website=Coconuts.co | access-date=14 Enero 2016|language=en}}</ref> |- | Pebrero 3 | ''#Lakbay2Love'' | Erasto Films | style="text-align:left;" | Ellen Ongkeko-Marfil (direktor); [[Solenn Heussaff]], [[Dennis Trillo]], [[Kit Thompson]] | style="text-align:left;" | Romansa | <ref>{{cite web | url=http://rodmagaru.com/2016/01/03/lakbay2love-solenn-heussaff-dennis-trillo-kit-thompson/ | title=(MOVIE) Solenn Heussaff, Dennis Trillo in Valentines Movie, #Lakbay2Love | date=3 Enero 2016 | publisher=Rod Magaru | access-date=14 Enero 2016|language=en}}</ref> |- | rowspan=2|Pebrero 10 | ''Girlfriend for Hire'' | [[Viva Films]] |style="text-align:left;" | Vanessa De Leon (direktor); [[Yassi Pressman]], [[Andre Paras]] | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko | <ref>{{cite web | url=http://whatshappening.com.ph/event/girlfriend-for-hire/ | title=Girlfriend For Hire | website=WhatsHappening.com.ph | access-date=Agosto 2, 2015 | language=en | archive-date=Septiyembre 25, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150925193733/http://whatshappening.com.ph/event/girlfriend-for-hire/ | url-status=dead }}</ref> |- | ''Love is Blind'' | [[Regal Entertainment]] |style="text-align:left;" | Jason Paul Laxamana (direktor); [[Derek Ramsay]], [[Solenn Heussaff]], [[Kean Cipriano]], [[Kiray Celis]] | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko | <ref>{{cite news|url=http://journal.com.ph/entertainment/showbiz/gov-vi-explains-why-she-has-to-realistically-hurt-angel|title=Gov. Vi explains why she has to realistically hurt Angel|website=Journal Online|date=21 Enero 2016|access-date=21 Enero 2016|language=en|archive-date=23 Enero 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160123131405/http://www.journal.com.ph/entertainment/showbiz/gov-vi-explains-why-she-has-to-realistically-hurt-angel|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gmanetwork.com/entertainment/gma/articles/2016-01-11/20863/SNEAK-PEEK-Solenn-Heussaff-and-Derek-Ramsay-in-Love-is-Blind|title=SNEAK PEEK: Solenn Heussaff and Derek Ramsay in 'Love is Blind'|publisher=[[GMA Network]]|date=11 Enero 2016|access-date=21 Enero 2016|language=en}}</ref> |- | Pebrero 12 | ''Butanding'' | Cinemaworld International | style="text-align:left;" | Ed Palmos (direktor); Lourdes Duque-Baron; [[Precious Lara Quigaman]] | style="text-align:left;" | Drama | <ref>{{cite news | url=http://www.mb.com.ph/royalties-in-concert/ | title=Royalties in concert | newspaper=[[Manila Bulletin]] | date=Pebrero 8, 2016 | access-date=Pebrero 8, 2016|language=en}}</ref> |- | Pebrero 17 | ''Tupang Ligaw'' | BG Productions International |style="text-align:left;" | Rod Santiago (direktor); [[Matteo Guidicelli]], Rico Barrera, [[Paolo Contis]], [[Ara Mina]], [[Suzette Ranillo]] | style="text-align:left;" | Aksyon | <ref name="BG Prods">{{cite web | url=http://journal.com.ph/entertainment/showbiz/matteo-confident-against-sex-videos-faithful-ako | title=Matteo confident against sex videos: Faithful ako | website=Journal Online | date=20 Enero 2016 | access-date=20 Enero 2016 | language=en | archive-date=21 Enero 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160121120916/http://www.journal.com.ph/entertainment/showbiz/matteo-confident-against-sex-videos-faithful-ako | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.hatawtabloid.com/2016/01/20/matteo-guidicelli-at-paolo-contis-nagkasakitan-sa-tupang-ligaw/ | title=Matteo Guidicelli at Paolo Contis, nagkasakitan sa Tupang Ligaw (Matteo Guidicelli and Paolo Contis brawl in "Tupang Ligaw")| publisher=Hataw Tabloid |date=20 Enero 2016 | access-date=20 Enero 2016|language=en}}</ref> |- | style="background:#EAC117;" | Pebrero 19 | style="background:#EAC117;" | ''Laut'' | style="background:#EAC117;" | BG Productions International | style="background:#EAC117;" | Louie Ignacio (direktor); [[Barbie Forteza]], [[Gabbi Garcia]], [[Rodjun Cruz]] | style="background:#EAC117;" | Talambuhay | style="background:#EAC117;" | <ref>{{cite web | url=http://www.gmanetwork.com/news/story/531528/showbiz/chikaminute/kapuso-teen-stars-barbie-forteza-gabbi-garcia-to-star-in-an-indie-film | title=Kapuso teen stars Barbie Forteza, Gabbi Garcia to star in an indie film | website=GMA News Online | access-date=Agosto 16, 2015|language=en}}</ref><ref name="Singkwento">{{cite web|url=http://www.aktivshow.com/2016-singkuwento-international-film-festival/|title=2016 Singkuwento International Film Festival|website=Aktivshow|access-date=20 Enero 2016|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan=3|Pebrero 20 | style="background:#EAC117;" | ''Beyond The Door'' | style="background:#EAC117;" | GroundHit Productions | style="background:#EAC117;" | Franco Arce (direktor); Mara Lopez, [[Ervic Vijandre]], [[Archie Alemania]], Cholo Barretto, Alvin Anson | style="background:#EAC117;" | Pananabik, Misteryo | style="background:#EAC117;" | <ref name="Singkwento"/><ref>{{cite web | url=http://astig.ph/heneral-luna-behind-the-scenes-revelations-with-alvin-anson-video/ | title=Heneral Luna behind-the-scenes: Alvin Anson reveals most memorable moments during shooting [video] | website=Astig.ph | last=Uy | first=Dennison | date=26 Setyembre 2015 | access-date=20 Enero 2016|language=en}}</ref> |- |''Padre de Familia'' |CCM Creatives, Outpost Visual Frontier, Toast Productions Inc., Imaginary Friends Studios, [[Star Cinema]] |[[Adolfo Alix Jr.]] (direktor); [[Coco Martin]], [[Nora Aunor]], [[Julia Montes]] |Drama | <ref>{{cite web|url=http://m.thenational.ae/arts-life/film/coco-martin-hopes-padre-de-familia-will-help-people-understand-the-hardships-of-being-an-of|title=''Coco Martin hopes Padre de Familia will help people understand the hardships of being an OF''|access-date=24 Abril 2016|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="background:#EAC117;" | ''Pisara'' | style="background:#EAC117;" | D' Great Rovers Entertainment | style="background:#EAC117;" | DA Palagtiw (direktor); [[Ritz Azul]], [[Ahron Villena]], Regine Angeles, Ruby Ruiz | style="background:#EAC117;" | Talambuhay | style="background:#EAC117;" | <ref name="Singkwento"/> |- | style="background:#EAC117;" | Pebrero 21 | style="background:#EAC117;" | ''Ang Sugarol'' | style="background:#EAC117;" | Shooting Up Productions | style="background:#EAC117;" | Jojo Nadela (direktor); Flora Gasser, Jennifer Dabu, Salvador Arguelles, Roden Araneta | style="background:#EAC117;" | Talambuhay | style="background:#EAC117;" | <ref name="Singkwento"/> |- | style="background:#EAC117;" | Pebrero 22 | style="background:#EAC117;" | ''Partee'' | style="background:#EAC117;" | 365 Dragon Films | style="background:#EAC117;" | Jill Urdaneta (direktor); [[Felix Roco]], Kiko Matos, Angela Cortez | style="background:#EAC117;" | Drama | style="background:#EAC117;" | <ref name="Singkwento"/><ref name="Singkwento 2">{{cite news|url=http://journal.com.ph/entertainment/showbiz/yassi-loveless-traumatized-by-ex-bf|title=Yassi loveless, traumatized by ex-BF|website=Journal Online|last=Bautista|first=Mario|date=Enero 29, 2016|access-date=Pebrero 1, 2016|language=en|archive-date=Enero 31, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131013132/http://www.journal.com.ph/entertainment/showbiz/yassi-loveless-traumatized-by-ex-bf|url-status=dead}}</ref> |- | Pebrero 24 | ''Always Be My Maybe'' | [[Star Cinema]] | Dan Villegas (direktor); [[Gerald Anderson]], [[Arci Muñoz]], [[Jane Oineza]], Cacai Bautista, Ricci Chan, [[TJ Trinidad]] | Komedyang romantiko | |- | style="background:#EAC117;" | Pebrero 26 | style="background:#EAC117;" | ''Atras'' | style="background:#EAC117;" | | style="background:#EAC117;" | Johnny Mahinay (direktor); Matt Mabagal, Raycien Caberte, Badidi Labra, Jepjep de Paula, Dulcita Batausa Siroy | style="background:#EAC117;" | Pananabik, Kapapanibakan | style="background:#EAC117;" | <ref name="Singkwento"/><ref name="Singkwento 2"/> |- | style="background:#EAC117;" | Pebrero 25 | style="background:#EAC117;" | ''Ligaw'' | style="background:#EAC117;" | Light Cinema | style="background:#EAC117;" | Paolo Tesico (direktor); [[Melissa Ricks]], Eva Darren, Crispin Pineda, Zeppi Borromeo | style="background:#EAC117;" | Pananabik, Misteryo | style="background:#EAC117;" | <ref name="Singkwento"/> |- | style="background:#EAC117;" | Pebrero 27 | style="background:#EAC117;" | ''Sekyu'' | style="background:#EAC117;" | BG Productions International | style="background:#EAC117;" | Joel Lamangan (direktor); [[Allen Dizon]], [[Sunshine Dizon]], [[Melai Cantiveros]], Rez Cortez | style="background:#EAC117;" | Drama | style="background:#EAC117;" | <ref name="Singkwento"/> |- | Marso 9 | ''Iadya Mo Kami'' | BG Productions International |style="text-align:left;" | Mel Chionglo (direktor); [[Allen Dizon]], [[Eddie Garcia]], [[Aiko Melendez]], [[Ricky Davao]], [[Diana Zubiri]] | style="text-align:left;" | Drama, Relihiyoso | <ref name="BG Prods"/> |- | style="background:#E8C692;" rowspan=9|Marso 16 | style="background:#E8C692;" | ''1st Sem'' | style="background:#E8C692;" | Team Campry Entertainment | style="background:#E8C692;" | Dexter Hemedez, Allan Ibañez (mga direktor); [[Lotlot De Leon]], Allan Paule, Darwin Yu, Miguel Bagtas, Sebastian Vargas, Jr., Karen Romualdez, Teri Lacayanga, Maddie Martinez, Sachie Yu, Marc Paloma | style="background:#E8C692;" | Drama | style="background:#E8C692;" rowspan=9|<ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/entertainment/2016/01/04/1538929/cinefilipino-showcases-best-stories-told-uniquely-filipino-way|title=CineFilipino showcases the best stories told in a uniquely Filipino way|newspaper=[[The Philippine Star]]|date=Enero 4, 2016|access-date=Pebrero 1, 2016|language=en}}</ref> |- | style="background:#E8C692;" | ''A Lotto Like Love'' | style="background:#E8C692;" | | style="background:#E8C692;" | Carla Baful (direktor); Isabelle de Leon, [[Martin Escudero]] | style="background:#E8C692;" | Romansa |- | style="background:#E8C692;" | ''Ang Taba Ko Kasi'' | style="background:#E8C692;" | Kamaru Productions | style="background:#E8C692;" | Jason Paul Laxamana (direktor); [[Cai Cortez]], Ryan Yllana, Mark Neumann | style="background:#E8C692;" | Komedyang romantiko |- | style="background:#E8C692;" | ''Ang Tulay ng San Sebastian'' | style="background:#E8C692;" | Rolyo Productions, Black Maria Pictures | style="background:#E8C692;" | Alvin Yapan (direktor); [[Joem Bascon]], Sandino Martin | style="background:#E8C692;" | Katatakutan, Kapapanibakan |- | style="background:#E8C692;" | ''Buhay Habangbuhay'' | style="background:#E8C692;" | Meganon Comics, OLE ELITE Entertainment, HUB2.0 | style="background:#E8C692;" | Paolo Herras (direktor); [[Iza Calzado]], Jake Macapagal, Meryll Soriano, Rocky Salumbides | style="background:#E8C692;" | Komedya |- | style="background:#E8C692;" | ''Ned's Project'' | style="background:#E8C692;" | | style="background:#E8C692;" | Lemuel Lorca (direktor); Angeli Bayani, Max Eigenmann, Lui Quiambao-Manansala, Biboy Ramirez | style="background:#E8C692;" | Drama |- | style="background:#E8C692;" | ''Sakaling Hindi Makarating'' | style="background:#E8C692;" | Media East Productions | style="background:#E8C692;" | Ice Idanan (direktor); [[Alessandra de Rossi]], Therese Malvar, Pepe Herrera | style="background:#E8C692;" | Drama |- | style="background:#E8C692;" | ''Star na si Van Damme Stallone'' | style="background:#E8C692;" | | style="background:#E8C692;" | Randolph Longjas (direktor); [[Candy Pangilinan]], Paolo Pinggol, [[Neil Ryan Sese]], Erlinda Villalobos | style="background:#E8C692;" | Drama, Komedya |- | style="background:#E8C692;" | ''Straight to the Heart'' | style="background:#E8C692;" | Visioncapture Media, Creative Minds, Creative Saints | style="background:#E8C692;" | Dave Fabros (direktor); [[Carl Guevara]], [[Gwen Zamora]], Ricci Chan, Vincent de Jesus, Kiko Matos, Nico Antonio | style="background:#E8C692;" | Drama, Komedya |- | Marso 26 | ''Hele Sa Hiwagang Hapis'' | [[Star Cinema]], Ten17P, Epicmedia, Sine Olivia Pilipinas |style="text-align:left;" | Lav Diaz (direktor); [[John Lloyd Cruz]], [[Piolo Pascual]], Susan Africa, Hazel Orencio, [[Alessandra de Rossi]], [[Angel Aquino]] | style="text-align:left;" | Drama, Pantasya | <ref>[http://www.rappler.com/entertainment/news/118939-piolo-pascual-hele-sa-hiwagang-hagpis-john-lloyd-cruz-lav-diaz Piolo Pascual talks about making 8-hour film with Lav Diaz, John Lloyd Cruz]. ''Rappler''. Pebrero 13, 2016 (sa Ingles)</ref> |- | rowspan=2|Abril 6 | ''Whistleblower'' | Unitel Productions, Quento Media | style="text-align:left;" | Adolf Alix, Jr (direktor); [[Nora Aunor]], [[Cherry Pie Picache]], [[Angelica Panganiban]] | style="text-align:left;" | Drama | |- | ''Elemento'' | [[Viva Films]], Thriverion Media Production | style="text-align:left;" | Mark Meily (direktor); Cristine Reyes, [[Jake Cuenca]], Albert Silos, Elizabeth Oropesa, Cholo Barretto | style="text-align:left;" | Katatakutan, Drama |<ref>{{cite web|url=http://rodmagaru.com/2016/03/21/movie-cristine-reyes-stars-in-meilys-supernatural-horror-drama-elemento/|title=Cristine Reyes stars in Meilys supernatural horror drama ''Elemento''|date=21 Marso 2016|access-date=2 Abril 2016|language=en}}</ref> |- | Abril 13 | ''Echorsis'' | Insight 360 | style="text-align:left;" | Lemuel Lorca (direktor); [[John Lapus]], [[Kean Cipriano]], Alex Medina, [[Kiray Celis]], Mich Liggayu, Chokoleit, [[Alessandra de Rossi]] | style="text-align:left;" | Katatakutan, Komedya | <ref>{{cite web|url=http://manila.coconuts.co/2015/08/31/john-lapus-alex-medina-flirt-demons-horror-comedy-flick-echorsis|title= ''John Lapus, Alex Medina flirt demons, horror comedy flick "Echorsis"''|website=manila.coconuts.co|access-date= 23 Marso 2016|language=en}}</ref> |- | style="background:#FFFFE0;" rowspan=5|Abril 21 | style="background:#FFFFE0;" | ''Dyamper'' | style="background:#FFFFE0;" rowspan=5|Solar Entertainment, Brillante Mendoza | style="background:#FFFFE0;" | Mes de Guzman (direktor); [[Carlo Aquino]], Alchris Galura, Tim Mabalot, Kristofer King, Debbie Garcia, Liza Diño | style="background:#FFFFE0;" | Drama | style="background:#FFFFE0;" rowspan=5|<ref>{{cite news | url=http://thestandard.com.ph/showbitz/195379/all-set-for-sinag-maynila-2016.html | title=All set for Sinag Maynila 2016 | newspaper=The Standard | date=27 Disyembre 2015 | access-date=29 Disyembre 2015 | language=en | archive-date=15 Enero 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160115140503/http://www.thestandard.com.ph/showbitz/195379/all-set-for-sinag-maynila-2016.html | url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#FFFFE0;" | ''Expressway'' | style="background:#FFFFE0;" | Ato Bautista (direktor); Alvin Anson, [[Aljur Abrenica]] | style="background:#FFFFE0;" | Krimen |- | style="background:#FFFFE0;" | ''Lila'' | style="background:#FFFFE0;" | Gino Santos (direktor); [[Enchong Dee]], [[Janine Gutierrez]] | style="background:#FFFFE0;" | Drama |- | style="background:#FFFFE0;" | ''Mrs.'' | style="background:#FFFFE0;" | Adolf Alix, Jr. (direktor); Elizabeth Oropesa, Lotlot de Leon, Rosanna Roces, Anita Linda, Mark Herras | style="background:#FFFFE0;" | Totoong-buhay, Drama |- | style="background:#FFFFE0;" | ''In Saecula Saeculorum'' | style="background:#FFFFE0;" | Joselito Altarejos (direktor); Oliver Aquino, Mara Lopez, Micko Laurente, Menggie Cobarrubias, Lui Manansala | style="background:#FFFFE0;" | Drama |- | rowspan=3|Mayo 4 | ''[[Just the 3 of Us]]'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" |Cathy Garcia-Molina (direktor); [[Jennylyn Mercado]], [[John Lloyd Cruz]] | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko | <ref>{{cite web|url=http://www.pep.ph/guide/movies/23068/jennylyn-mercado-paired-with-john-lloyd-cruz-for-upcoming-star-cinema-movie?ref=latest|title=Jennylyn Mercado paired with John Lloyd Cruz for upcoming Star Cinema movie|date=Pebrero 8, 2016|website=Philippine Entertainment Portal|access-date=Pebrero 8, 2016|language=en}}</ref> |- | ''This Time'' | Viva Films | style="text-align:left;" | Nuel Naval (direktor); [[James Reid]], [[Nadine Lustre]] | style="text-align:left;" | Romansa, Drama | <ref>{{cite news|url=http://www.mb.com.ph/watch-trailer-for-new-jadine-movie-this-time-released/|title=WATCH: Trailer for new JaDine movie 'This Time' released|date=Marso 28, 2016|newspaper=[[Manila Bulletin]]|access-date=Abril 3, 2016|language=en}}</ref> |- | ''Diyos-Diyosan'' | LEB Telon Film Production | style="text-align:left;" | Cesar Buendia (direktor); [[John Prats]], Princess Punzalan, [[Tirso Cruz III]], Kiko Estrada | style="text-align:left;" | Drama | <ref>{{cite news|url=http://bravofilipino.com/director-cesar-buendia-to-premier-diyos-diyosan-on-may-4/|title=Director Cesar Buendia to premier "dIYOS-DIYOSAn" on May 4|website=Bravo Filipino|access-date=Abril 14, 2016|language=en|archive-date=Abril 11, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160411224044/http://bravofilipino.com/director-cesar-buendia-to-premier-diyos-diyosan-on-may-4/|url-status=dead}}</ref> |- | Mayo 11 | ''My Candidate'' | Quantum Films | style="text-align:left;" | Quark Henares (direktor); [[Derek Ramsay]], [[Shaina Magdayao]], [[Iza Calzado]] | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko | <ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/128039-my-candidate-teaser-shaina-magdayao-derek-ramsay|title=WATCH: Shaina Magdayao, Derek Ramsay team up in 'My Candidate' teaser|date=Abril 3, 2016|work=[[Rappler]]|access-date=Abril 3, 2016|language=en}}</ref> |- | Mayo 25 | ''Love Me Tomorrow'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Gino M. Santos (direktor); [[Piolo Pascual]], [[Dawn Zulueta]], Coleen Garcia | style="text-align:left;" | Romansa, Komedya | <ref>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/05/05/16/watch-piolo-seduces-dawn-coleen-in-love-me-tomorrow-teaser|title= WATCH:Piolo seduces Dawn, Coleen in ''Love Me Tomorrow'' teaser|access-date=24 Mayo 2016|language=en}}</ref> |- | rowspan=2|Hunyo 1 | ''Teniente Gimo'' | [[Viva Films]], KIB Productions, RMS Productions |style="text-align:left;" |Roland M. Sanchez (direktor); [[John Regala]], Suzelle Ranillo, Julio Diaz, [[Eliza Pineda]], Mon Confiado, [[Joshua Dionisio]], Kate Brios |style="text-align:left;" | Katatakutan, Romansa | |- | ''Tatay Kong Sexy'' | Largavista Entertainment |style="text-align:left;" |Jose Javier Reyes (direktor); [[Jinggoy Estrada]], [[Maja Salvador]] |style="text-align:left;" | Komedya, Drama | <ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=oYJEInbOWXQ|title=Tatay Kong Sexy Official Trailer (2016) Jinggoy Estrada, Maja Salvador |publisher=Movies Philippines |date=Mayo 31, 2016 |via=[[YouTube]] |access-date=Hunyo 12, 2016|language=en}}</ref> |- | rowspan=2|Hunyo 8 | ''Pare Mahal Mo Raw Ako'' | [[Viva Films]], Scenema Concepts International | style="text-align:left;" |Jovan Tan (direktor); [[Edgar Allan Guzman]], Michael Pangilinan, [[Nora Aunor]], [[Joross Gamboa]], [[Matt Evans]], [[Ana Capri]], Nikko Seagal, Miggy Campbell, Katrina Legaspi |style="text-align:left;" | Romansa |<ref>{{cite web|url=http://entertainment.tempo.com.ph/2016/05/24/entertainment/highspeed/never-say-never-to-gay-romance/|title=Never say never to gay romance|access-date=25 Mayo 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525124732/http://entertainment.tempo.com.ph/2016/05/24/entertainment/highspeed/never-say-never-to-gay-romance/|archive-date=25 Mayo 2016|language=en}}</ref> |- | ''Magtanggol'' | Felix and Bert Film Productions | style="text-align:left;" | Sigfreid Barrios Sanchez (direktor); Joonee Gamboa, Dina Bonnevie, Ejay Falcon, Albie Casiño, Denise Laurel, Tom Rodriguez, Yam Concepcion | style="text-align:left;" | Drama | <ref>{{cite news|url=http://www.tribune.net.ph/life-style/magtanggol-who-will-defend-the-heroes|title=Magtanggol: Who will defend the heroes?|date=Mayo 11, 2016|newspaper=The Daily Tribune|last=Cruz|first=Edgar|access-date=Hunyo 14, 2016|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | Hunyo 22 | ''The Story of Love'' | ABJ Productions | style="text-align:left;" |GM Aposaga (direktor); Ma. Isabel Lopez, Kylene Alcantara, Aj Ocampo, Princess Flores at Dianne Medina | style="text-align:left;" | Drama |<ref>{{cite web|url=http://8trimedia.com/entertainmentnews/item/1825-the-story-of-love-makabuluhang-pelikula|title="THE STORY OF LOVE", MAKABULUHANG PELIKULA|publisher=8Trimedia|access-date=Hunyo 20, 2016|author=Rodel Fernando|language=en}}{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | Hunyo 29 | ''[[The Achy Breaky Hearts]]'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" |Antoinette Jadaone (direktor); [[Jodi Sta. Maria]], [[Richard Yap]], [[Ian Veneracion]] |style="text-align:left;" | Komedyang romantiko, drama |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=4oAamf6tmmM|title=TV Teaser - 'The Achy Breaky Hearts' - Ian Veneracion, Richard Yap, and Jodi Sta. Maria |publisher=[[Star Cinema]] |date=Hunyo 5, 2016 |via=[[YouTube]] |access-date=Hunyo 7, 2016|language=en}}</ref> |- | Hulyo 2 | ''Curiosity, Adventure & Love'' | Tamed Rose Productions | style="text-align:left;" |Sunshine Lichauco de Leon, Suzanne Richiardone (mga direktor); Jessie Lichauco |style="text-align:left;" | Dokumentaryo |<ref name="titajessie">{{cite news|last1=Caruncho|first1=Eric|title='Tita Jessie' at 104: A story of curiosity, adventure, love|url=http://lifestyle.inquirer.net/232252/tita-jessie-at-104-a-story-of-curiosity-adventure-love|access-date=5 Oktubre 2016|newspaper=Philippine Daily Inquirer|language=en}}</ref> |- | rowspan=2|Hulyo 6 | ''I Love You to Death'' | [[Regal Entertainment]], The IdeaFirst Company | style="text-align:left;" |Miko Livelo (direktor); [[Kiray Celis]], [[Enchong Dee]] |style="text-align:left;" | Katatakutan, Komedyang romantiko |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=bNEEEk9X88E|title=I LOVE YOU TO DEATH FULL TRAILER |publisher=[[Regal Entertainment]] |date=Hunyo 3, 2016 |via=[[YouTube]] |access-date=Hunyo 4, 2016|language=en}}</ref> |- | ''Ma' Rosa'' | Center Stage Productions | style="text-align:left;" | Brillante Mendoza (direktor); [[Jaclyn Jose]], Julio Diaz, [[Baron Geisler]] |style="text-align:left;" | Drama, Aksyon |<ref>{{cite news|url=http://cebudailynews.inquirer.net/95416/award-winning-film-ma-rosa-to-be-shown-in-philippine-cinemas-july-6|title=Award-winning film 'Ma' Rosa' to be shown in Philippine cinemas July 6|website=Cebu Daily News|date=Hunyo 10, 2016|access-date=Hunyo 20, 2016|language=en}}</ref> |- | rowspan=8|Hulyo 13 | ''[[Imagine You and Me]]'' | [[APT Entertainment]], [[GMA Films]], M-Zet Productions | style="text-align:left;" |Mike Tuviera (direktor); [[Alden Richards]], [[Maine Mendoza]] |style="text-align:left;" | Romansa; Drama |<ref>{{cite news|url=http://www.pep.ph/guide/movies/23831/alden-richards-maine-mendoza-show-teasers-of-emimagine-you-and-me-emmovie|title=Alden Richards, Maine Mendoza show teasers of Imagine You and Me movie|website=Philippine Entertainment Portal|last=Almo|first=Nerisa|date=Hunyo 15, 2016|access-date=Hunyo 15, 2016|language=en}}</ref> |- | ''Dukot'' | [[Star Cinema]], Ten17P | style="text-align:left;" |Paul Soriano (direktor); [[Enrique Gil]], Shaina Magdayao, Ricky Davao, Bing Pimentel |style="text-align:left;" | Aksyon, Kapapanibakan |<ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/138069-enrique-gil-dukot-movie-trailer-paul-soriano|title=WATCH: Enrique Gil is kidnapped in 'Dukot' trailer|work=[[Rappler]]|date=Hunyo 29, 2016|access-date=Hunyo 30, 2016|language=en}}</ref> |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Free Range'' | style="background:#D8BFD8;" rowspan=6|ToFarm | style="background:#D8BFD8;" | Dennis Marasigan (direktor); Paolo O' Hara, [[Jackie Rice]], Mads Nicolas | style="background:#D8BFD8;" |Drama | style="background:#D8BFD8;" rowspan=6|<ref>{{cite news|url=http://www.interaksyon.com/entertainment/six-tofarm-film-festival-entries-highlight-farmers-plight/|title=Six ToFarm Film Festival entries highlight farmers plight|newspaper=InterAksyon|access-date=Hunyo 17, 2016|language=en|archive-date=Hunyo 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160629225013/http://www.interaksyon.com/entertainment/six-tofarm-film-festival-entries-highlight-farmers-plight/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/1607812126148047/photos/a.1627918397470753.1073741829.1607812126148047/1694855620777030/?type=3&theater|title=PHOTO: ToFarm Film Festival (ToFarm Film Festival Philippines) "Official Entries" |via=Facebook |access-date=25 Mayo 2016|language=en}}</ref> |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Kakampi'' | style="background:#D8BFD8;" | Victor Acedillo, Jr. (direktor); Neil Ryan Sese, [[Felix Roco]], [[Gloria Sevilla]], Suzette Ranillo, Kate Brios | style="background:#D8BFD8;" | Pantasya, Drama |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Paglipay'' | style="background:#D8BFD8;" | Zig Dulay (direktor); Garry Cabalic, Anna Luna, Joan de la Cruz | style="background:#D8BFD8;" |Romansa, Drama |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Pauwi Na'' | style="background:#D8BFD8;"| Paulo Villaluna (direktor); Bembol Roco, [[Cherry Pie Picache]], Meryll Soriano, Chai Fonacier | style="background:#D8BFD8;" |Komedya, Drama |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Pilapil'' | style="background:#D8BFD8;" | Jose Johnny Nadela (direktor); [[James Blanco]], David Remo, Pancho Magno, Diva Montelaba | style="background:#D8BFD8;" |Aksyon. Pananabik |- | style="background:#D8BFD8;" | ''Pitong Kabang Palay'' | style="background:#D8BFD8;" | Maricel Cariaga (direktor); Arnold Reyes, Sue Prado, Micko Laurante | style="background:#D8BFD8;" | Pamilya, Drama |- |Hulyo 20 |''Anino sa Likod ng Buwan''<br><small>*(komersyal na paglabas, 2016)</small> |Octobertrain Films, The IdeaFirst Company |[[Jun Lana]] (direktor); [[LJ Reyes]], Luis Alandy, Anthony Falcon |Drama |<ref>{{Citation|last=Lana|first=Jun|title=Shadow Behind the Moon|date=2015-07-09|url=https://www.imdb.com/title/tt4957650/?ref_=ttrel_rel_tt|access-date=2016-11-25|language=en}}</ref> |- | rowspan=2|Hulyo 27 | ''Ignacio de Loyola'' | Jesuit Communications Foundation | style="text-align:left;" | Paolo Dy (direktor); Andreas Muñoz |style="text-align:left;" | Talambuhay |<ref>{{cite news|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/570369/lifestyle/artandculture/ignacio-de-loyola-movie-garners-praise-in-vatican|title=Ignacio de Loyola movie garners praise in Vatican|publisher=[[GMA News]]|date=Hunyo 17, 2016|access-date=Hunyo 21, 2016|language=en}}</ref> |- | ''How to Be Yours'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Dan Villegas (direktor); [[Bea Alonzo]], [[Gerald Anderson]] |style="text-align:left;" | Romantiko, Drama |<ref>{{cite news|url=http://starcinema.abs-cbn.com/latest-news/2016/07/09/gerald-karangalan-na-makatambal-si-bea|title=Gerald, karangalan na makatambal si Bea|publisher=[[Star Cinema]]|date=Hulyo 9, 2016|access-date=Hulyo 10, 2016}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" rowspan=9|Agosto 6 | style="background:#FFE5B4;" | ''Ang Bagong Pamilya Ni Ponching '' | style="background:#FFE5B4;" rowspan=9| Cinemalaya | style="background:#FFE5B4;" | Inna Salazar, Dos Ocampo (mga direktor); [[Janus Del Prado]], Ketchup Eusebio, Odette Khan, Lollie Mara, [[Jojo Alejar]], Joyce Burton-Titular, [[Jackie Lou Blanco]], Alibreza Libre, Phynne Barnett, Richard Manabat, Mimi Juareza, Sam Thurman, Ria Garcia, Joanna Bago, Manuel Velasco, Ricky Sanchez | style="background:#FFE5B4;" | Maitim na komedya, Dramang pampamilya | style="background:#FFE5B4;" rowspan=9|<ref>{{cite news | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/140339-cinemalaya-2016-list-lineup-independent-film-festival| title=Cinemalaya 2016: 9 entries, what to watch| work=Rappler | date=Hulyo 20, 2016|language=en}}</ref> |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Dagsin'' | style="background:#FFE5B4;" | Atom Magadia (direktor); Tommy Abuel, [[Lotlot De Leon]], [[Benjamin Alves]], [[Janine Gutierrez]], Alex Diaz, Sue Prado, [[Marita Zobel]], Rolando Inocencio, Yoshihiko Hara, Arpee Bautista | style="background:#FFE5B4;" | Drama, Kapapanibakan |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Hiblang Abo'' | style="background:#FFE5B4;" | Ralston Jover (direktor); Lou Veloso, Jun Urbano, Leo Rialp, Nanding Josef, Matt Daclan, Lui Manansala, Flor Salanga, Cherry Malvar, Angela Cortez, Mike Liwag, Rommel Luna, Rener Concepcion, Anna Luna | style="background:#FFE5B4;" | Drama |- | style="background:#FFE5B4;" | ''I America'' | style="background:#FFE5B4;" | Ivan Andrew Payawal (direktor); [[Bela Padilla]], Rob Rownd, [[Matt Evans]], Thou Reyes, Sheena Ramos, Joe Vargas, Raflesia Bravo, Julz Savard, Lui Manansala, [[Elizabeth Oropesa]], Kate Bautista, Rhyzza Kafilas | style="background:#FFE5B4;" | Drama, Komedya |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Kusina'' | style="background:#FFE5B4;" | David Corpuz, Cenon Palomares (mga direktor); [[Judy Ann Santos]], [[Gloria Sevilla]], [[Joem Bascon]], [[Luis Alandy]], Elora Españo, Mike Liwag, Bong Cabrera, Karen Gaerlan, Jane Biton, Isha Salic, Trina Legaspi, Lala Padilla, Czarina Yecla, Princess Ortiz | style="background:#FFE5B4;" | Drama |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Lando at Bugoy'' | style="background:#FFE5B4;" | Vic Acedillo, Jr. (direktor); [[Allen Dizon]], Gold Azeron, Roger Gonzales, Rachel Anne Ang Rosello, Maricar Semitara, Carlos Penaloza, Benjie Criss Estrella, Reynald Mangao, Camilo Apugan | style="background:#FFE5B4;" | Drama |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Mercury Is Mine'' | style="background:#FFE5B4;" | Jason Paul Laxamana (direktor); [[Pokwang]], Bret Jackson, Vincent de Jesus, Lee O'Brian, Maey Bautista, Bea Vega, Mitzi Ong, Leo Sarmiento, Justine Dizon, Waka Hasegawa, Uzziel Delamide, Kristof Garcia | style="background:#FFE5B4;" | Drama, Komedya |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Pamilya Ordinaryo'' | style="background:#FFE5B4;" | Eduardo Roy, Jr. (direktor); Ronwaldo Martin, Hasmine Killip, [[Maria Isabel Lopez]], Sue Prado, Ruby Ruiz, Moira Lang, Karl Medina, Erlinda Villalobos, Domingo Cobarrubias, Paolo Rodriguez, John Bon Andrew Lentejas, John Vincent Servilla, Rian Magtaan, Myla Monido, Alora Sasam, Ruth Alferez | style="background:#FFE5B4;" | Drama |- | style="background:#FFE5B4;" | ''Tuos'' | style="background:#FFE5B4;" | Derick Cabrido (direktor); [[Nora Aunor]], [[Barbie Forteza]], Flor Salanga, Ron Martin, Elora Españo, Ronnie Martinez, Al Bernard Garcia, Elora Españo, Casimira Cabilitasan | style="background:#FFE5B4;" | Drama |- | Agosto 10 | ''That Thing Called Tanga Na'' | [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | Joel Lamangan (direktor); [[Eric Quizon]], [[Angeline Quinto]], [[Billy Crawford]], [[Martin Escudero]], [[Kean Cipriano]], |style="text-align:left;" | Komedya |<ref>{{cite news|url=http://bandera.inquirer.net/126998/billy-kean-bakang-bakla-sa-that-thing-called-tanga-na-wagi-ang-hugot-lines|title=Billy, Kean bakang-bakla sa 'That Thing Called Tanga Na', wagi ang hugot lines|publisher=Bandera|date=Hulyo 27, 2016|access-date=Hulyo 27, 2016}}</ref> |- |Agosto 24 |''Camp Sawi'' |[[Viva Films]] |Irene Villamor (direktor); [[Andi Eigenmann]], [[Bela Padilla]], [[Yassi Pressman]], [[Arci Muñoz]], Kim Molina, [[Sam Milby]] |Komedyang romantiko |<ref>{{Cite news|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/07/08/16/camp-sawi-teasers-perfectly-capture-the-pain-of-heartbreak|title='Camp Sawi' teasers perfectly capture the pain of heartbreak|last=News|first=ABS-CBN|newspaper=ABS-CBN News|language=en-US|access-date=2016-11-25|language=en}}</ref> |- | Setyembre 14 | ''[[Barcelona: A Love Untold]]'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Olivia Lamasan (direktor); [[Kathryn Bernardo]], [[Daniel Padilla]] |style="text-align:left;" | Romantiko, Drama |<ref>{{cite news|url=http://www.pep.ph/guide/movies/23409/kathryn-bernardo-and-daniel-padilla-will-shoot-new-movie-in-spain|title=Kathryn Bernardo and Daniel Padilla will shoot new movie in Spain|website=Philippine Entertainment Portal|date=Abril 7, 2016|access-date=Abril 7, 2016|language=en}}</ref> |- | Setyembre 21 | ''Hermano Puli (Ang Hapis at Himagsik ni Apolinario Dela Cruz)'' | Teamwork Film Productions | style="text-align:left;" | Gil Portes (direktor); [[Aljur Abrenica]], [[Alessandra de Rossi]] | style="text-align:left;" | Makasaysayan |<ref>{{Cite news|url=http://newscentral.ph/breaking-news/hermano-puli-is-closing-film-of-cinemalaya-2016/|title='Hermano Puli' is closing film of Cinemalaya 2016|date=2016-07-22|newspaper=NewsCentral.PH|language=en|access-date=2016-11-25|archive-date=2016-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125174148/http://newscentral.ph/breaking-news/hermano-puli-is-closing-film-of-cinemalaya-2016/|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2| Setyembre 28 | ''My Rebound Girl'' | [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | Emmanuel dela Cruz (direktor); [[Alex Gonzaga]], [[Joseph Marco]] | style="text-align:left;" | Romantiko | <ref>{{cite news|url=http://www.abante-tonite.com/alex-natanggal-ang-kati-sa-tapik-tapik-ni-joseph.htm|title=Alex, natanggal ang kati sa tapik-tapik ni Joseph|publisher=Abante Tonite|language=fil|last=Diones|first=Allan|date=Setyembre 15, 2016|access-date=Setyembre 15, 2016}}</ref> |- | ''Ang Babaeng Humayo'' | Cinema One Originals, Sine Olivia Pilipinas | style="text-align:left;" | Lav Diaz (direktor); [[Charo Santos-Concio]], [[John Lloyd Cruz]] | style="text-align:left;" | Drama | <ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-37330945 |title=Venice film festival: Philippines drama wins top prize |date=11 Setyembre 2016 |work=BBC News |access-date=11 Setyembre 2016|language=en}}</ref> |- | Oktubre 5 | ''[[Siphayo]]'' | BG Productions International | style="text-align:left;" |Joel Lamangan (direktor); [[Nathalie Hart]], [[Luis Alandy]], [[Joem Bascon]] | Drama, Pananabik | <ref>{{cite news |url=http://entertainment.mb.com.ph/2016/10/03/nathalie-goes-daring-in-siphayo/ |title=Nathalie goes daring in 'Siphayo' |author=Martinez-Belen, Crispina |work=[[Manila Bulletin]] |date=3 Oktubre 2016 |access-date=8 Oktubre 2016 |language=en |archive-date=12 Marso 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312202317/http://entertainment.mb.com.ph/2016/10/03/nathalie-goes-daring-in-siphayo/ |url-status=dead }}</ref> |- | Oktubre 12 | ''The Third Party'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" |Jason Paul Laxamana (direktor); [[Angel Locsin]], [[Zanjoe Marudo]], [[Sam Milby]] | style="text-align:left;" | Komedya, Romansa | <ref>http://www.netizenspatrol.com/2016/07/15/new-movie-the-third-party-starring-sam-milby-zanjoe-marudo-and-angel-locsin/</ref> |- |style="background:#90EE90;" rowspan=7|Oktubre 13 |style="background:#90EE90;" | ''Ang Manananggal sa Unit 23B'' |style="background:#90EE90;" rowspan=7| QCinema |style="background:#90EE90;" | Prime Cruz (direktor); [[Ryza Cenon]], [[Martin del Rosario]], Cholo Barretto, Vangie Labalan |style="background:#90EE90;" | Romansang madilim |rowspan=7 style="background:#90EE90;" | <ref>{{cite news | url=http://www.rappler.com/entertainment/news/147530-full-lineup-qcinema-film-festival-2016| title=Full Lineup: QCinema Film Festival 2016| work=Rappler | date=Oktubre 5, 2016 | access-date=Nobyembre 27, 2016|language=en}}</ref> |- |style="background:#90EE90;" | ''Baboy Halas'' |style="background:#90EE90;" | Bagane Fiola (direktor); Omeles Laglagan, Ailyn Laglagan, Vangelyn Panihao, Jhea Mae Laglagan |style="background:#90EE90;" | Drama |- |style="background:#90EE90;" | ''Best. Partee. Ever.'' |style="background:#90EE90;" | Howard Yambao (direktor); JC De Vera, [[Mercedes Cabral]], Jordan Herrera, Kristoffer King, Aaron Rivera, Angela Cortez |style="background:#90EE90;" | Drama |- |style="background:#90EE90;" | ''Hinulid'' |style="background:#90EE90;" | Kristian Sendon Cordero (direktor); [[Nora Aunor]], Jess Mendoza, Raffi Banzuela, Jesus Volante, Delia Enverga, Ken Balmes |style="background:#90EE90;" | Drama |- |style="background:#90EE90;" | ''Patay na si Hesus'' |style="background:#90EE90;" | Victor Villanueva (direktor); [[Jaclyn Jose]], Chai Fonacier, Melde Montañez, Vincent Viado, Mailes Kanapi, Olive Nieto, Sheenly Gener |style="background:#90EE90;" | Maitim na komedya |- |style="background:#90EE90;" | ''Purgatoryo'' |style="background:#90EE90;" | Roderick Cabrido (direktor); Bernardo Bernardo, Kristoffer King, Jess Mendoza, Arnold Reyes, Rollie, Innnocencio, Elora Españo |style="background:#90EE90;" | Drama |- |style="background:#90EE90;" | ''Women of the Weeping River'' |style="background:#90EE90;" | Sheron Dayoc (direktor); Laila Putli Ulao, Sharifa Pearlsia Ali-Dans, Taha Daranda, Dalma Baginda, Hasim Kasim, Mohammad Yusop Hajiraini |style="background:#90EE90;" | Drama |- | Oktubre 19 | ''Bakit Lahat ng Gwapo may Boyfriend?'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" |Jun Robles Lana (direktor); [[Anne Curtis]], [[Dennis Trillo]], [[Paolo Ballesteros]] | style="text-align:left;" | Komedya, Romansa | <ref>{{Cite news |url=http://www.gmanetwork.com/entertainment/gma/articles/2016-06-07/23538/LOOK-Dennis-Trillo-and-Paolo-Ballesteros-team-up-with-Anne-Curtis-in-Bakit-Lahat-Ng-Gwapo-May-Boyfriend |title=LOOK: Dennis Trillo and Paolo Ballesteros team up with Anne Curtis in 'Bakit Lahat Ng Gwapo May Boyfriend?' |publisher=[[GMA Network]] |author=Aedrianne Acar |date=7 Hunyo 2016 |access-date=26 Setyembre 2016|language=en}}</ref> |- |Nobyembre 2 |''The Escort'' |[[Regal Entertainment]] |Enzo Williams (direktor); [[Lovi Poe]], [[Derek Ramsay]], [[Christopher de Leon]], [[Jean Garcia]] |Pananabik na erotika |<ref>{{Cite news|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/584931/showbiz/chikaminute/lovi-poe-says-the-escort-is-her-most-daring-role-yet|title=Lovi Poe says 'The Escort' is her most daring role yet|work=GMA News Online|access-date=2017-03-18|language=en-US|language=en}}</ref> |- |style="background:#D3D3D3;" rowspan=10|Nobyembre 14 | style="background:#D3D3D3;" | ''2 Cool 2 Be 4gotten'' | style="background:#D3D3D3;" rowspan=10| Cinema One Originals | style="background:#D3D3D3;" | Petersen Vargas (direktor); [[Khalil Ramos]], Ethan Salvador, [[Jameson Blake]] | style="background:#D3D3D3;" | Kabataang drama |rowspan=10 style="background:#D3D3D3;" |<ref>{{cite news | url=http://www.rappler.com/entertainment/movies/150962-cinema-one-originals-festival-2016-lineup| title=Full lineup: Cinema One Originals Festival 2016| work=Rappler | date=Nobyembre 14, 2016 | access-date=Nobyembre 27, 2016|language=en}}</ref> |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Baka Bukas'' | style="background:#D3D3D3;" | Samantha Lee (direktor); [[Jasmine Curtis-Smith]], [[Louise delos Reyes]] | style="background:#D3D3D3;" | Romansa |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Every Room is a Planet'' | style="background:#D3D3D3;" | Malay Javier (direktor); Rap Fernandez, Valeen Montenegro, [[Antoinette Taus]] | style="background:#D3D3D3;" | Romansa |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Forbidden Memory'' | style="background:#D3D3D3;" | Teng Mangansakan (dokumentarista) | style="background:#D3D3D3;" | Dokumentaryo |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Lily'' | style="background:#D3D3D3;" | Keith Deligero (direktor), [[Shaina Magdayao]], Rocky Salumbides, Natileigh Sitoy | style="background:#D3D3D3;" | Kapapanibakan |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Malinak Ya Labi'' | style="background:#D3D3D3;" | Jose Abdel Langit (direktor); [[Angeline Quinto]], [[Allen Dizon]], Richard Quan, Menggie Cobrarrubias, Luz Fernandez, Raquel Villavicencio | style="background:#D3D3D3;" | Drama |- | style="background:#D3D3D3;" | ''People Power Bombshell: The Diary of Vietnam Rose'' | style="background:#D3D3D3;" | John Torres (dokumentarista) | style="background:#D3D3D3;" | Dokumentaryo |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Piding'' | style="background:#D3D3D3;" | Paolo Picones, Gym Lumbera (mga dokumentarista) | style="background:#D3D3D3;" | Dokumentaryo |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Si Magdalola at ang mga Gago'' | style="background:#D3D3D3;" | Jules Katanyag (direktor), Peewee O'Hara, Rhen Escaño, Gio Gahol, Josh Bulot | style="background:#D3D3D3;" | Katatakutan |- | style="background:#D3D3D3;" | ''Tisay'' | style="background:#D3D3D3;" | Borgy Torre (direktor); [[Nathalie Hart]], [[JC de Vera]], [[Joel Torre]] | style="background:#D3D3D3;" | Drama |- |rowspan=2|Nobyembre 9 |''Area'' |BG Productions International |Louie Ignacio (direktor); [[Ai-Ai delas Alas]], [[Allen Dizon]], Sue Prado |Erotika, Drama |<ref>{{Cite web|url=http://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/21381/aiai-delas-alas-tackles-social-issue-in-new-indie-film/story/|title=Aiai Delas Alas tackles social issue in new indie film {{!}} Showbiz News {{!}} GMA Entertainment - Online Home of Kapuso Shows and Stars - Story|website=www.gmanetwork.com|access-date=2017-03-18|language=en}}</ref> |- |''Upline Downline'' |Alliance for Networkers of the Philippines Organization |George Vail Cabrisante (direktor); [[Matt Evans]], [[Ritz Azul]], [[Alex Castro]] |Drama | |- | Nobyembre 16 | ''The Unmarried Wife'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" |[[Maryo J. de los Reyes]] (direktor); [[Dingdong Dantes]], [[Paulo Avelino]], [[Angelica Panganiban]] | style="text-align:left;" | Drama | <ref>{{Citation|last=ABS-CBN Star Cinema|title=Official Trailer {{!}} 'The Unmarried Wife' {{!}} Dingdong Dantes, Paulo Avelino, and Angelica Panganiban|date=2016-10-29 |via=[[YouTube]] |url=https://www.youtube.com/watch?v=xjRwPWmiUwk|access-date=2016-11-25|language=en}}</ref> |- |Nobyembre 23 |''Working Beks'' |[[Viva Films]] |[[Jose Javier Reyes]] (direktor); [[John Lapus]], [[TJ Trinidad]], [[Joey Paras]], [[Edgar Allan Guzman]], Prince Stefan, Marlon Rivera |Komedya |<ref>{{Cite web|url=http://www.fashionpulis.com/2016/07/insta-scoop-meet-cast-of-working-beks.html|title=Insta Scoop: Meet the Cast of 'Working Beks' of Viva Films|website=www.fashionpulis.com|access-date=2016-11-25|language=en}}</ref> |- | rowspan=2|Nobyembre 30 |''[[The Super Parental Guardians]]'' | [[Star Cinema]] | Joyce Bernal (direktor); [[Vice Ganda]], [[Coco Martin]], Awra Briguela, Onyok Pineda |Aksyon, Komedya | |- |''Enteng Kabisote 10 and the Abangers'' |OctoArts Films, M-Zet Productions, [[APT Entertainment]] | Marlon N. Rivera, Tony Y. Reyes (mga direktor); [[Vic Sotto]], Epi Quizon, [[Oyo Sotto]] |Komedya, Pantasya | |- |Disyembre 14 |''Mano Po 7: Tsinoy'' |[[Regal Entertainment]] | Ian Loreños (direktor); [[Richard Yap]], [[Jean Garcia]], [[Janella Salvador]], [[Marlo Mortel]], [[Enchong Dee]], [[Jessy Mendiola]], [[Jake Cuenca]], [[Kean Cipriano]], Jana Agoncillo |Dramang pampamilya | |- | style="background:#ADD8E6;" rowspan="8" | Disyembre 25 | style="background:#ADD8E6;" |''Ang Babae sa Septic Tank 2: #ForeverIsNotEnough'' | style="background:#ADD8E6;" | Martinez Rivera Films, Quantum Films, Tuko Film Productions, Buchi Boy Films, MJM Production | style="background:#ADD8E6;" | Marlon Rivera (direktor); [[Eugene Domingo]], [[Jericho Rosales]], [[Kean Cipriano]], Cai Cortez, [[Khalil Ramos]], [[Joel Torre]] | style="background:#ADD8E6;" | Komedya | style="background:#ADD8E6;" rowspan="8"|<ref>{{cite news | url=http://www.rappler.com/entertainment/news/152823-mmff-2016-entries-full-list| title=FULL LIST: 8 MMFF 2016 entries revealed| work=Rappler | date=Nobyembre 18, 2016 | access-date=Nobyembre 28, 2016|language=en}}</ref> |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Die Beautiful'' | style="background:#ADD8E6;" | The IdeaFirst Company, Octobertrain Films | style="background:#ADD8E6;" | [[Jun Lana]] (direktor); [[Paolo Ballesteros]], [[Joel Torre]], Gladys Reyes, [[Luis Alandy]], [[Albie Casiño]] | style="background:#ADD8E6;" | Komedya |- | style="background:#ADD8E6;" | ''[[Kabisera]]'' | style="background:#ADD8E6;" | Firestarters Productions,<br> Silver Story Production | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Arturo San Agustin, Real Florido (mga direktor); [[Nora Aunor]], [[Ricky Davao]], JC De Vera, [[Jason Abalos]], RJ Agustin, Victor Neri, Ronwaldo Martin | style="background:#ADD8E6; text-align:left;" | Drama |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Oro'' | style="background:#ADD8E6;" | Feliz Film Productions | style="background:#ADD8E6;" | Alvin Yapan (direktor); [[Irma Adlawan]], [[Joem Bascon]], [[Mercedes Cabral]] | style="background:#ADD8E6;" | Pampolitikang pananabik |- | style="background:#ADD8E6;" | ''[[Saving Sally]]'' | style="background:#ADD8E6;" | Rocketsheep Studios | style="background:#ADD8E6;" | Avid Liongoren (direktor); [[Rhian Ramos]], Enzo Marcos | style="background:#ADD8E6;" | Totoong-tao/<br>animasyon, Romansa, Kathang-isip na pang-agham |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Seklusyon'' | style="background:#ADD8E6;" | Reality Entertainment | style="background:#ADD8E6;" | Erik Matti (direktor); Rhed Bustamante, [[Neil Ryan Sese]], [[Ronnie Alonte]], Lou Veloso, Phoebe Walker, [[Dominic Roque]], Elora Españo, John Vic De Guzman, JR Versales | style="background:#ADD8E6;" | Katatakutan |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Sunday Beauty Queen'' | style="background:#ADD8E6;" | Voyage Studios, Tuko Film Productions, Buchi Boy Films | style="background:#ADD8E6;" | Babyruth Villarama Gutierrez (direktor); Rudelyn Acosta, Cherrie Mae Bretana, Mylyn Jacobo, Hazel Perdido, Leo Selomenio | style="background:#ADD8E6;" | Dramang dokumentaryo |- | style="background:#ADD8E6;" | ''Vince & Kath & James'' | style="background:#ADD8E6;" | [[Star Cinema]] | style="background:#ADD8E6;" | Theodore Boborol (direktor); [[Julia Barretto]], [[Joshua Garcia]], [[Ronnie Alonte]] | style="background:#ADD8E6;" | Komedyang romantiko |- |} ==2017== ;Susing kulay {{plainlist| * {{Color box|#fffde9|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Sinag Maynila Film Festival * {{Color box|#e3edff|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinemalaya Philippine Independent Film Festival * {{Color box|#efeaea|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Pista ng Pelikulang Pilipino * {{Color box|#ddffe1|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa ToFarm (The Outstanding Farmers in the Philippines) Film Festival * {{Color box|#cef8ff|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinema One Originals Film Festival * {{Color box|#e3e5e8|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa QCinema International Film Festival * {{Color box|#f7ebdd|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa [[Metro Manila Film Festival]] }} {| class="wikitable sortable" |+ "align=bottom" | |- style="background:#ffffba; text-align:center;" ! colspan="2" style="width:05%"| Nagbukas ! style="width:17%"| Pamagat ! style="width:16%"| Gumawa ! style="width:50%"| Mga gumanap at trabahador ! style="width:10%"| Uri ! style="width:02%"| Sanggunian |- ! rowspan="6" style="text-align:center; background:#6698c6" |E<br />N<br />E<br />R<br />O | style="text-align:center; background:#bae1ff" |4 |''Mang Kepweng Returns'' |[[Viva Films]], Cineko Productions | style="text-align:left;" | GB Sampedro (direktor); [[Vhong Navarro]], [[Jaclyn Jose]], [[James Blanco]], [[Sunshine Cruz]]. [[Kim Domingo]] | style="text-align:left;" | Pantasya, Komedya |<ref>{{cite news | url=http://www.journal.com.ph/entertainment/showbiz/carla-tom-to-spend-new-year-together-in-the-us | title=Carla, Tom to spend New Year together in the US | newspaper=People's Journal | date=Disyembre 25, 2016 | access-date=Disyembre 26, 2016 | language=en | archive-date=Disyembre 26, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161226221036/http://www.journal.com.ph/entertainment/showbiz/carla-tom-to-spend-new-year-together-in-the-us | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.abante.com.ph/source-vhong-apektado-ang-christmas-vacation-dahil-sa-mang-kepweng-returns.htm | title=THE SOURCE: Vhong, apektado ang Christmas vacation dahil sa Mang Kepweng Returns! (Vhong's christmas vacation affected due to Mang Kepweng Returns!) | newspaper=[[Abante]] | language=tl | last=Gabinete | first=Jojo | date=Disyembre 25, 2016 | access-date=Disyembre 26, 2016 | archive-date=Disyembre 26, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161226220327/http://www.abante.com.ph/source-vhong-apektado-ang-christmas-vacation-dahil-sa-mang-kepweng-returns.htm | url-status=dead }}</ref><ref name="new local films">{{cite news|url=http://www.showbiz-portal.com/2017/01/new-local-films-that-are-all-set-to.html|title=New Local Films That Are All Set To Open Right After The Metro Filmfest|publisher=Showbiz Manila|last=Bautista|first=Mario|access-date=Enero 8, 2017|language=en|archive-date=Enero 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170108185925/http://www.showbiz-portal.com/2017/01/new-local-films-that-are-all-set-to.html|url-status=dead}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#bae1ff" |11 |''Extra Service'' |[[Star Cinema]], Skylight Films | style="text-align:left;" | Chris Martinez (direktor); [[Arci Muñoz]], Coleen Garcia, [[Jessy Mendiola]] | style="text-align:left;" | Aksyon, Pakikipagsapalaran |<ref name="new local films" /><ref>{{cite news | url=http://www.thestandard.com.ph/showbitz/simply-red-by-isah-v-red/225019/welcome-2017-with-extra-service-.html | title=Welcome 2017 with 'Extra Service' | newspaper=Manila Standard | last=Red | first=Isah V. | date=Disyembre 25, 2016 | access-date=Disyembre 26, 2016 | language=en | archive-date=Disyembre 26, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161226220102/http://www.thestandard.com.ph/showbitz/simply-red-by-isah-v-red/225019/welcome-2017-with-extra-service-.html | url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#bae1ff" |19 |''Darkroom'' |[[Viva Films]], Blackops Studios Asia, Psyops8 | style="text-align:left;" | Pedring A. Lopez (direktor); [[Ella Cruz]], Bret Jackson, AJ Muhlach, Donnalyn Bartolome, Andrew Muhlach, Rose Van Ginkel, Caleb Santos, Samantha Capulong, Jack Reid | style="text-align:left;" | Katatakutan |<ref name="new local films" /><ref>{{cite AV media| url=https://www.youtube.com/watch?v=IIu2mSjX0pU | title=Darkroom Teaser | publisher=Viva Entertainment | via=[[YouTube]] | date=Disyembre 23, 2016 | access-date=Disyembre 26, 2016|language=en}}</ref> |- |''Ilawod'' | Quantum Films, MJM Productions, Tuko Film Productions, Buchi Boy Entertainment | style="text-align:left;" | Dan Villegas (direktor); [[Ian Veneracion]], [[Iza Calzado]], [[Xyriel Manabat]], Therese Malvar, [[Epy Quizon]], Harvey Bautista | style="text-align:left;" | Katatakutan |<ref name="new local films" /><ref>{{cite web| url=https://pelikulamania.com/2016/12/26/meet-the-water-element-ilawod-in-dan-villegas-first-horror-pic/ | title=The Elemental of Water "Ilawod" Haunts in Dan Villegas' First Horror Pic | publisher=Pelikula Mania | last=Tabares | first=Nazamel | date=Disyembre 26, 2016 | access-date=Enero 2, 2017|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#bae1ff" |25 |''Foolish Love'' |[[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" |Joel Lamangan (direktor); [[Angeline Quinto]], [[Jake Cuenca]], Miho Nishida, [[Tommy Esguerra]] | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko |<ref name="new local films" /> |- |''Across the Crescent Moon'' | Gold Barn International | style="text-align:left;" | Baby Nebrida (direktor); [[Matteo Guidicelli]], Alexandra Godinez, [[Joem Bascon]], Ivan Carapiet, [[Christopher de Leon]], [[Dina Bonnevie]] | style="text-align:left;" | Aksyon, Drama |<ref>{{cite AV media| url=https://www.youtube.com/watch?v=2xX9YipGQcw | title=Across The Crescent Moon Theatrical Trailer 4K | publisher=EDGE Manila| via=[[YouTube]] | date=Nobyembre 21, 2016 | access-date=Enero 8, 2017|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://tempo.com.ph/2017/01/14/across-the-crescent-moon-meaningful-action-drama/|title='Across the Crescent Moon': Meaningful action-drama|publisher=Tempo|date=Enero 13, 2017|access-date=Enero 14, 2017|language=en|archive-date=Enero 14, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170114073549/http://tempo.com.ph/2017/01/14/across-the-crescent-moon-meaningful-action-drama/|url-status=dead}}</ref> |- ! rowspan="5" style="text-align:center; background:#d0d069" |P<br />E<br />B<br />R<br />E<br />R<br />O | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba" |1 |''Sakaling Hindi Makarating'' <br /><small>*(komersyal na paglabas, 2017)</small> | Unitel Productions, Media East Productions | Ice Idanan (direktor); [[Alessandra de Rossi]], Therese Malvar, Leslie Lina, Pepe Herrera, JC Santos | Drama, Dokumentaryo |<ref>{{cite news|url=https://cinemabravo.com/2016/10/22/award-winning-film-sakaling-hindi-makarating-to-have-nationwide-release-in-february/|title=Award-winning film 'Sakaling Hindi Makarating' to have nationwide release in February|publisher=Cinema Bravo|date=Oktubre 22, 2016|access-date=Enero 12, 2017|language=en}}</ref> |- |''Swipe'' | Aliud Entertainment, Ledge Films, Viva Films | Ed Lejano (direktor, manunulat); Mercedes Cabral, Meg Imperial, Alex Medina, Luis Alandy, Gabby Eigenmann, Ma. Isabel Lopez | Drama, Kinakasabikan |<ref>{{cite news|url=http://www.fashionpulis.com/2017/01/fb-scoop-official-trailer-of-swipe.html|title=FB Scoop: Official Trailer of 'Swipe'|publisher=Fashion Pulis|date=Enero 9, 2017|access-date=Enero 12, 2017|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffffba" |8 |''Moonlight Over Baler'' | T-Rex Entertainment | style="text-align:left;" | Gil Portes (direktor); [[Elizabeth Oropesa]], [[Vin Abrenica]], [[Ellen Adarna]], Sophie Albert | style="text-align:left;" | Makasaysayan, Romansa |<ref>{{cite news|url=http://www.tribune.net.ph/life-style/moonlight-over-baler-to-open-in-love-month|title='Moonlight Over Baler' to open in 'love month'|newspaper=The Daily Tribune|date=Enero 7, 2017|access-date=Enero 8, 2017|language=en|archive-date=Enero 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170108203512/http://www.tribune.net.ph/life-style/moonlight-over-baler-to-open-in-love-month|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba" |15 |''I'm Drunk, I Love You'' | Tuko Film Productions, Buchi Boy Entertainment | style="text-align:left;" | JP Habac (direktor); [[Maja Salvador]], [[Paulo Avelino]] | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko |<ref>{{cite news|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/01/11/17/watch-new-trailer-for-maja-paulo-romcom|title=WATCH: New trailer for Maja-Paulo romcom |publisher=[[ABS-CBN News]]|date=Enero 12, 2017|access-date=Enero 12, 2017|language=en}}</ref> |- |''[[My Ex and Whys]]'' |[[Star Cinema]] | style="text-align:left;" |Cathy Garcia Molina (direktor); [[Liza Soberano]] & [[Enrique Gil]] | style="text-align:left;" |[[romantic comedy|Komedyang romantiko]], [[Drama]] |<ref>{{cite news|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/01/13/17/watch-first-teaser-for-new-liza-soberano-enrique-gil-flick|title=WATCH: First teaser for new Liza Soberano-Enrique Gil flick|publisher=[[ABS-CBN News]]|date=Enero 14, 2017|access-date=Enero 14, 2017|language=en}}</ref> |- ! rowspan="12" style="text-align:center; background:#c47a81" |M<br />A<br />R<br />S<br />O | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba" |1 |''Tatlong Bibe'' | Regis Films and Entertainment | style="text-align:left;" | Joven Tan (direktor); [[Lyca Gairanod]], Marco Masa, Raikko Mateo, Dionisia Pacquiao | style="text-align:left;" |Pamilyang drama |<ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/psn-showbiz/2017/01/10/1661240/mommy-dionisia-may-gagawing-launching-movie|title=Mommy Dionisia, may gagawing launching movie! (Mommy Dionesia will have a launching movie!)|newspaper=Pilipino Star Ngayon|language=tl|last=Asis|first=Salve|date=Enero 10, 2017|access-date=Enero 10, 2017|language=en}}</ref> |- |''Baka Bukas''<br /><small>*(komersyal na paglabas, 2017)</small> |[[Star Cinema]], Cinema One Originals | style="text-align:left;" | Samantha Lee (direktor); [[Jasmine Curtis-Smith]], [[Louise delos Reyes]] | style="text-align:left;" | Romansa |<ref>{{cite news|url=http://www.wheninmanila.com/jasmine-curtis-smith-lgbt-indie-movie-baka-bukas-march-1/|title=Jasmine Curtis Smith's LGBT Indie Movie 'Baka Bukas' to Show on March 1|publisher=When In Manila|last=Rodriguez|first=Angeline|date=Pebrero 23, 2017|access-date=Pebrero 24, 2017|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffb3ba" |8 |''Pwera Usog'' |[[Regal Entertainment]] | Jason Paul Laxamana (direktor); Devon Seron, [[Joseph Marco]], [[Sofia Andres]], [[Aiko Melendez]], [[Albie Casiño]] | Katatakutan |<ref>{{cite web|url=https://pelikulamania.com/2017/01/18/prank-went-horribly-wrong-in-the-teaser-trailer-of-jason-paul-laxamanas-pwera-usog/|title=Prank Went Horribly Wrong in the Teaser Trailer of Jason Paul Laxamana's "Pwera Usog"|last=Tabares|first=Nazamel|date=2017-01-18|website=Pelikula Mania|access-date=2017-02-18|language=en}}</ref> |- | rowspan="5" style="text-align:center; background:#ffb3ba" |9 | style="background:#FFFFE0;" |''Kristo'' | rowspan="5" style="background:#FFFFE0;" |Solar Entertainment, Brillante Mendoza | style="background:#FFFFE0;" |HF Yambao (direktor); Angela Cortez, Julio Diaz, Kristoffer King | style="background:#FFFFE0;" | Drama | rowspan="5" style="background:#FFFFE0;" |<ref>{{cite news | url=https://www.rappler.com/entertainment/news/161326-sinag-maynila-2017-movies |title=FULL LIST: Sinag Maynila 2017 lineup | work=[[Rappler]] | date=13 Pebrero 2017 | access-date=13 Pebrero 2017 |language=en}}</ref> |- style="background:#FFFFE0;" ||''Beyond the Block'' || Ricardo Carranza (direktor); || Sayaw, Dokudrama |- style="background:#FFFFE0;" ||''Ladyfish'' || Jason Orfalas (direktor); [[JC Santos]], [[Martin Escudero]], Brenda Mage, Ruby Ruiz || Komedya |- style="background:#FFFFE0;" ||''Bhoy Intsik'' ||Joel Lamangan (direktor); RS Francisco, Ronwaldo Martin, Elora Espano, Jim Pebangco || Krimen, Drama |- style="background:#FFFFE0;" ||''Tu Pug Imatuy (The Right To Kill)'' || Arnel Barbarona (direktor); Malona Sulatan, Jong Monzon, Luis Georlin Banaag III || Drama |- | style="text-align:center; background:#ffb3ba" |15 |''2 Cool 2 Be 4gotten''<br /><small>*(komersyal na paglabas, 2017)</small> |[[Star Cinema]], Cinema One Originals |Peterson Vargas (direktor); [[Khalil Ramos]], Ethan Salvador, Jameson Blake |Kabataang drama |<ref>{{cite web|url=http://entertainment.inquirer.net/216700/baka-bukas-2-cool-2-4gotten-commercially-released|title='Baka Bukas' and '2 Cool 2 Be 4gotten' to be commercially released|last=Abanilla|first=Clarizel|website=entertainment.inquirer.net|language=en|access-date=2017-03-05|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffb3ba" |22 |''Higanti'' |Gitana Film Productions |Rommel Ricafort (direktor); [[Assunta De Rossi]], [[Jay Manalo]], [[Meg Imperial]], [[Katrina Halili]], Jon Lucas, [[DJ Durano]], Kiko Matos |Aksyon, Drama |<ref>{{Cite news|url=http://www.philstar.com/entertainment/2016/10/08/1631291/assunta-and-jay-hubog-higanti|title=Assunta and Jay: From Hubog to Higanti|last=Donato|first=Jerry|work=philstar.com|access-date=2017-03-26|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba" |29 |''Northern Lights: A Journey to Love'' |[[Star Cinema]], [[Regal Entertainment]], Spring Films | Dondon Santos (direktor); [[Piolo Pascual]], Yen Santos, Raiko Matteo | Drama |<ref>{{cite web|url=http://entertainment.abs-cbn.com/TV/Updates/42030317-official-trailer-northern-lights-a-journey-to-love-piolo-pascual-yen-santos|title=Official Trailer {{!}} 'Northern Lights: A Journey To Love' {{!}} Piolo Pascual, Yen Santos - Videos..|website=entertainment.abs-cbn.com|access-date=2017-03-05|language=en}}</ref> |- |''Hiwaga: Ang Paglalakbay sa Liwanag ng Buhay'' |M7 Films |Sir Rca (direktor); John McEarl. Anne Catherine Cubelo, Jiane Abalos, Michaella Torres |Pantasya, Drama |<ref>{{cite web|url=http://entertainment.inquirer.net/220049/piolo-scarjo-starrers-smurfs-lead-movies-opening-this-week|title=Piolo, ScarJo starrers, Smurfs lead movies opening this week|website=entertainment.inquirer.net|language=en|date=2017-03-29|language=en}}</ref> |- ! rowspan="2" style="text-align:center; background:#6698c6" |A<br />B<br />R<br />I<br />L | style="text-align:center; background:#bae1ff" |15 | ''Can't Help Falling in Love'' | [[Star Cinema]] |Mae Cruz-Alviar (direktor); [[Kathryn Bernardo]], [[Daniel Padilla]] | Komedyang romantiko |<ref>{{cite web|url=http://pushmobile.abs-cbn.com/features/77617/kathniels-soap-and-movie-finally-gets-a-release-date/single/ |title=Kathniel's new movie to be release on cinema this April' |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215023306/http://pushmobile.abs-cbn.com/features/77617/kathniels-soap-and-movie-finally-gets-a-release-date/single/ |archive-date=Pebrero 15, 2017 |url-status=dead |author=Push |language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#bae1ff" |26 |''1st Sem'' <br /><small>*(komersyal na paglabas, 2017)</small> |Team Campry Entertainment |Dexter Hemedez, Allan Ibanez (direktor); [[Lotlot de Leon]], Darwin Yu, Miguel Bagtas, Alan Paule |Komedya, Drama |<ref>{{Cite news|url=http://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/69780/april-2017-movie-release-dates-a00001-20170403-lfrm|title=10 Must-See Movies This April|work=SPOT.PH|access-date=2017-04-21|language=en|language=en}}</ref> |- ! rowspan="5" style="text-align:center; background:#d0d069" |M<br />A<br />Y O | style="text-align:center; background:#ffffba" |3 |''Luck at First Sight'' |[[Viva Films]], N²&nbsp;Productions |Dan Villegas (direktor); [[Jericho Rosales]], [[Bela Padilla]], Jeric Raval, [[Dennis Padilla]], Cholo Baretto, Kim Molina |Romansa, Drama |<ref>{{cite web|url=http://mymovieworld-coolman0304.blogspot.com/2017/03/luck-at-first-sight-full-trailer.html|title=Luck at First Sight - Full Trailer|date=2017-03-26|access-date=2017-03-26|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba" |10 |''Bliss'' |Artikulo Uno Productions |Jerrold Tarog (direktor); [[Iza Calzado]], [[Ian Veneracion]], [[TJ Trinidad]], Adrienne Vergara |Pananabik |<ref>{{cite web|url=http://www.wheninmanila.com/watch-jerrold-tarog-releases-trailer-for-psychological-thriller-bliss/|title=WATCH: Jerrold Tarog Releases Trailer For Psychological Thriller 'Bliss'|date=2017-03-28|access-date=2017-03-29|language=en}}</ref> |- |''Our Mighty Yaya'' |[[Regal Entertainment]] |[[Jose Javier Reyes]] (direktor); [[Ai-Ai delas Alas]], [[Megan Young]], [[Sofia Andres]], [[Zoren Legaspi]], [[Eula Valdez]] |Komedya |<ref>{{cite web|url=http://www.fashionpulis.com/2017/04/insta-scoop-trailer-of-our-mighty-yaya.html|title=Insta Scoop: Trailer of 'Our Mighty Yaya' with Aiai delas Alas|website=www.fashionpulis.com|access-date=2017-04-10|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffffba" |17 |''Dear Other Self'' |[[Star Cinema]] |Veronica Velasco (direktor); [[Jodi Sta. Maria]], [[Joseph Marco]], [[Xian Lim]] |Komedyang romantiko |<ref>{{Cite news|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/04/26/17/watch-first-trailer-of-jodis-new-movie-dear-other-self|title=WATCH: First trailer of Jodi's new movie, 'Dear Other Self'|last=News|first=ABS-CBN|work=ABS-CBN News|access-date=2017-04-27|language=en-US|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffffba" |24 |''Ang Araw sa Likod Mo'' |An Earth Below Productions |Dominic Nuesa (direktor); Ping Medina, Bong Cabrera, Mike Liwag |Adbokasiya, Digmaan |<ref>{{Cite news|url=http://www.philstar.com/entertainment/2017/04/15/1690552/advocacy-film-ang-araw-sa-likod-mo-open-philippine-cinemas-soon|title=Advocacy film 'Ang Araw Sa Likod Mo' to open in Philippine cinemas soon|work=philstar.com|access-date=2017-04-21|language=en}}</ref> |- ! rowspan="2" style="text-align:center; background:#c47a81" |H<br />U<br />N<br />Y O | style="text-align:center; background:#ffb3ba" |14 |''Can We Still Be Friends?'' |[[Star Cinema]] |Prime Cruz (direktor); [[Gerald Anderson]], [[Arci Muñoz]] |Romansa |<ref>{{Cite news|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/171317-gerald-anderson-arci-munoz-exes-can-we-still-be-friends|title=Can you be friends with an ex? Gerald Anderson, Arci Muñoz weigh in|work=[[Rappler]]|access-date=2017-06-04|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffb3ba" |28 |''Ang Pagsanib kay Leah Dela Cruz'' |[[Viva Films]], Reality Entertainment |Katski Flores (direktor); [[Shy Carlos]], Sarah Lahbati |Katatakutan |<ref>{{Cite news|url=http://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/70358/ang-pagsanib-kay-leah-dela-cruz-cine-adarna-a00001-20170605|title=Here's Your Chance to See This Creepy Pinoy Horror Before It's Out in Theaters|work=SPOT.ph|access-date=2017-06-10|language=en}}</ref> |- ! rowspan="9" style="text-align:center; background:#6698c6" |H<br />U<br />L<br />Y O | rowspan="7" style="text-align:center; background:#bae1ff" |12 | ''Bloody Crayons'' | [[Star Cinema]] | Topel Lee (direktor); [[Janella Salvador]], [[Elmo Magalona]], [[Sofia Andres]], [[Diego Loyzaga]], [[Jane Oineza]], [[Maris Racal]], [[Yves Flores]], [[Empoy Marquez]], [[Ronnie Alonte]] | Katatakutan, Pananabik, Misteryo |<ref>{{cite web|url=http://www.sunstar.com.ph/cebu/entertainment/2017/06/30/bloody-crayons-soon-550199|title='Bloody Crayons' soon|date=2017-06-29|website=Sun.Star Cebu|access-date=2017-07-01|author=Roger Serna|language=en|archive-date=2017-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630005626/http://www.sunstar.com.ph/cebu/entertainment/2017/06/30/bloody-crayons-soon-550199|url-status=dead}}</ref> |-style="background:#ddffe1;" | ''Baklad'' | rowspan=6|ToFarm | Topel Lee (direktor); Ronwaldo Martin, Elora Españo, Rafa Siguion-Reyna | Drama, Madilim na komedya | rowspan=6|<ref>{{cite web|url=http://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/70726/spot-ph-guide-tofarm-film-festival-2017-a00001-20170711|title=The SPOT.ph Guide to TOFARM Film Festival 2017|date=2017-07-11|website=SPOT.ph|access-date=2017-08-18|author=Aimee Dacanay|language=en}}</ref> |-style="background:#ddffe1;" | ''High Tide'' | Tara Illenberger (direktor); Arthur Solinap, Sunshine Teodoro, Dalin Sarmiento | Drama, Pakikipagsapalaran |-style="background:#ddffe1;" | ''Instalado'' | Jason Paul Laxamana (direktor); [[McCoy de Leon]], Junjun Quintana, [[Francis Magundayao]] | Kathang-isip na pang-agham |-style="background:#ddffe1;" | ''Kamunggai'' | Vic Acedillo, Jr. (direktor); Dulce, [[Bayang Barrios]], Skyzx Labastilla | Komedya, Magaan na drama |-style="background:#ddffe1;" | ''Sinandomeng'' | Byron Bryant (direktor); Sue Prado, Julio Diaz, Lou Veloso, Lui Quiambao | Komedya |-style="background:#ddffe1;" |''What Home Feels Like'' |Joseph Abello (direktor); Bembol Roco, [[Irma Adlawan]] |Drama |- | style="text-align:center; background:#bae1ff" |19 | ''Kita Kita'' | Spring Films | Sigrid Bernardo (direktor); [[Alessandra De Rossi]], [[Empoy Marquez]] | Komedyang romantiko |<ref>{{cite web|url=http://entertainment.inquirer.net/226477/watch-kita-kita-starring-alessandra-de-rossi-empoy-releases-full-trailer|title=WATCH: 'Kita Kita' starring Alessandra de Rossi, Empoy releases full trailer|date=2017-05-18|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|access-date=2017-05-18|author=Niña V. Guno|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#bae1ff" |26 | ''Finally Found Someone'' | [[Star Cinema]], [[Viva Films]] | Theodore Boborol (direktor); [[John Lloyd Cruz]], [[Sarah Geronimo]] | Romansa |<ref>{{cite web|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/174917-john-lloyd-cruz-sarah-geronimo-finally-found-someone-trailer|title=WATCH: John Lloyd Cruz, Sarah G in first 'Finally Found Someone' teaser|date=2017-07-06|website=[[Rappler]]|access-date=2017-07-12|language=en}}</ref> |-style="background:#e3edff;" ! rowspan="24" style="text-align:center; background:#d0d069" |A<br />G<br />O<br />S<br />T<br />O | rowspan="9" style="text-align:center; background:#ffffba" |5 |''Baconaua'' | rowspan=9|Cinemalaya | Joseph Israel Laban (direktor); Elora Españo, [[Therese Malvar]], JM Salvado, Bembol Roco | Paparating na edad na drama | rowspan=9|<ref>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/07/13/17/cinemalaya-2017-full-list-of-films-with-trailers-photos|title=Cinemalaya 2017: Full list of films with trailers, photos |publisher=[[ABS-CBN News]]|date=2017-07-13 |access-date=2017-08-10|language=en}}</ref> |-style="background:#e3edff;" |''Bagahe'' | Zig Dulay (direktor); Angeli Bayani |Panlipunang drama |-style="background:#e3edff;" |''Ang Guro Kong 'Di Marunong Magbasa'' | Perry Escaño (direktor); [[Alfred Vargas]], Mon Confiado, [[James Blanco]], Miggs Cuaderno, Micko Laurente, Marc Justine Alvarez | Aksyon, Drama |-style="background:#e3edff;" |''Kiko Boksingero'' | Thop Nazareno (direktor); Noel Comia, Jr., [[Yayo Aguila]], Yul Servo | Pamilyang drama |-style="background:#e3edff;" |''Nabubulok'' | Sonny Calvento (direktor); [[Gina Alajar]], [[JC Santos]], Billy Ray Gallion, Jameson Blake | Drama, Krimen |-style="background:#e3edff;" |''Ang Pamilyang Hindi Lumuluha'' | Mes de Guzman (direktor); [[Sharon Cuneta]] | Maitim na komedya |-style="background:#e3edff;" |''Requited'' | Nerissa Picadizo (direktor); [[Jake Cuenca]], Anna Luna | Drama |-style="background:#e3edff;" |''[[Respeto]]'' | Treb Monteras II (direktor); [[Abra (rapper)|Abra]], Dido de la Paz, Loonie | Hip-hop, Drama |-style="background:#e3edff;" |''Sa Gabing Nanahimik ang mga Kuliglig'' |Iar Arondaing (direktor); [[Angel Aquino]], Jake Macapagal |Panlipunang drama |- | style="text-align:center; background:#ffffba" |9 |''Double Barrel'' |[[Viva Films]] |Toto Natividad (direktor); AJ Muhlach, Phoebe Walker, Jeric Raval |Aksyon, Krimen |<ref>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/07/24/17/aj-muhlach-phoebe-walker-have-steamy-love-scene-in-double-barrel|title=AJ Muhlach, Phoebe Walker have steamy love scene in 'Double Barrel'|date=2017-07-25|publisher=[[ABS-CBN News]]|access-date=2017-08-18|language=en}}</ref> |-style="background:#efeaea;" | rowspan=12 style="text-align:center; background:#ffffba" |16 |''100 Tula Para Kay Stella'' | [[Viva Films]] | Jason Paul Laxamana (direktor); [[Bela Padilla]], [[JC Santos]] | Romansa, Drama | rowspan=12|<ref>{{cite web|url=http://www.rappler.com/entertainment/news/174369-pista-ng-pelikulang-pilipino-entries-fdcp|title=FULL LIST: Pista ng Pelikulang Pilipino entries |publisher=[[ABS-CBN News]]|date=2017-06-30 |access-date=2017-08-18|language=en}}</ref> |-style="background:#efeaea;" |''AWOL'' | Skylight Films, CineBro | Enzo Williams (direktor); [[Gerald Anderson]], Bembol Roco, [[Dianne Medina]] | Aksyon |-style="background:#efeaea;" |''Bar Boys'' |SM Lifestyle Entertainment, TropicFrills Film Productions | Kip Oebanda (direktor); [[Carlo Aquino]], [[Rocco Nacino]], [[Enzo Pineda]], [[Kean Cipriano]] | Komedya, Drama |-style="background:#efeaea;" |''Birdshot'' <br /><small>*(komersyal na paglabas, 2017)</small> |Tuko Film Productions, Buchi Boy Films, CJ Entertainment |Mikhail Red (direktor); Mary Joy Apostol, Arnold Reyes, Ku Aquino, [[John Arcilla]] |Misteryo, Pananabik |-style="background:#efeaea;" |''Hamog'' <br /><small>*(komersyal na paglabas, 2017)</small> |Cinema One Originals |Ralston Jover (direktor); [[Zaijan Jaranilla]], Teri Malvar, Sam Quintana, Bon Lentejas, Kyline Alcantara |Krimen, Drama |-style="background:#efeaea;" |''Ang Manananggal sa Unit 23B''<br /><small>*(komersyal na paglabas, 2017)</small> |QCinema, The IdeaFirst Company, Indioboy Productions |Prime Cruz (direktor); [[Ryza Cenon]], [[Martin del Rosario]] |Maitim na romansa |-style="background:#efeaea;" |''Paglipay'' <br /><small>*(komersyal na paglabas, 2017)</small> |ToFarm, Universal Harvester |Zig Dulay (direktor); Garry Cabalic, Joan dela Cruz, Anna Luna |Drama |-style="background:#efeaea;" |''Patay na si Hesus''<br /><small>*(komersyal na paglabas, 2017)</small> |QCinema, T-Rex Productions |Victor Villanueva (direktor); [[Jaclyn Jose]], Chai Fonacier, Melde Montañez, Vincent Viado |Maitim na komedya |-style="background:#efeaea;" |''Pauwi Na''<br /><small>*(komersyal na paglabas, 2017)</small> |ToFarm |Paolo Villaluna (direktor); Bembol Roco, [[Cherry Pie Picache]], Meryll Soriano |Komedya, Drama |-style="background:#efeaea;" |''Salvage'' <br /><small>*(komersyal na paglabas, 2017)</small> |Cinema One Originals |Sherad Anthony Sanchez (direktor); [[Jessy Mendiola]], [[JC de Vera]] |Katatakutan |-style="background:#efeaea;" |''Star na si Van Damme Stallone'' <br /><small>*(komersyal na paglabas, 2017)</small> |CineFilipino |Randolph Longjas (direktor); [[Candy Pangilinan]], Paolo Pingol |Pamilyang drama |-style="background:#efeaea;" |''Triptiko'' |Michelena Brothers Production, Barrio's Pictures |Miguel Franco Michelena (direktor); [[Joseph Marco]], [[Kylie Padilla]], [[Kean Cipriano]], [[Albie Casiño]] |Romansa, Pananabik |- | style="text-align:center; background:#ffffba" |23 |''Woke Up Like This'' |[[Regal Entertainment]] |Joel Ferrer (direktor); [[Vhong Navarro]], [[Lovi Poe]] |Komedya |<ref>{{cite web|url=http://thestandard.com.ph/showbitz/simply-red-by-isah-v-red/244598/vhong-navarro-lovi-poe-in-gender-swap-movie.html|title=Vhong Navarro, Lovi Poe in gender swap movie|date=2017-08-16|website=Manila Standard|access-date=2017-08-18|language=en|archive-date=2017-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819104036/http://thestandard.com.ph/showbitz/simply-red-by-isah-v-red/244598/vhong-navarro-lovi-poe-in-gender-swap-movie.html|url-status=dead}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffffba" |30 |''Love You to the Stars and Back'' |[[Star Cinema]] |Antoinette Jadaone (direktor); [[Julia Barretto]] and [[Joshua Garcia]] |Romansa, Drama |<ref>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/08/11/17/watch-first-trailer-for-love-you-to-the-stars-and-back|title=WATCH: First trailer for 'Love You to the Stars and Back'|date=2017-08-11|publisher=[[ABS-CBN News]]|access-date=2017-08-18|language=en}}</ref> |- ! rowspan="7" style="text-align:center; background:#c47a81" |S<br />E<br />T<br />Y<br />E<br />M<br />B<br />R<br />E | style="text-align:center; background:#ffb3ba" |6 |''FanGirl FanBoy'' |[[Viva Films]], N²&nbsp;Productions |Barry Gonzalez (direktor); Julian Trono, [[Ella Cruz]] |Komedyang romantiko |<ref>{{cite web|url=https://cinemabravo.com/2017/08/17/julian-trono-ella-cruz-topbill-teen-romantic-comedy-fangirlfanboy/|title=Julian Trono, Ella Cruz topbill teen romantic comedy 'Fangirl/Fanboy'|date=2017-08-17|website=Cinema Bravo|access-date=2017-08-29|language=en}}</ref> |- |rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba" |13 |''DAD: Durugin ang Droga'' |Yebahdabadoo Entertainment |Dinkydoo Clarion (direktor); [[Allen Dizon]], Alma Concepcion, Efren Reyes, Jackie Aquino, Jeffrey Santos, [[Rey "PJ" Abellana]], Sharmaine Suarez, Jeric Raval |Drama, Adbokasiya |<ref>{{cite web|url=http://www.hatawtabloid.com/2017/08/03/dad-durugin-ang-droga-advocacy-film-ni-dinky-doo/|title=DAD: Durugin Ang Droga, advocacy film ni Dinky Doo|date=2017-08-03|website=Hataw Tabloid|access-date=2017-09-09|language=en}}</ref> |- |''[[Loving in Tandem]]'' |[[Star Cinema]] |Giselle Andres (direktor); [[Maymay Entrata]], Edward Barber, [[Kisses Delavin]], Marco Gallo |Komedyang romantiko |<ref>{{cite web|url=http://www.philstar.com/entertainment/2017/08/31/1734483/watch-kissmarc-mayward-release-loving-tandem-official-trailer|title=WATCH: KissMarc, MayWard release 'Loving in Tandem' official trailer|date=2017-08-31|website=[[Philippine Star]]|access-date=2017-09-06|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffb3ba" |15 |''I Found My Heart in Santa Fe'' |BluArt Productions |Bona Fajardo (direktor); [[Roxanne Barcelo]], [[Will Devaughn]] |Komedyang romantiko |<ref>{{Cite news|url=http://www.uniquelypinoy.com/2017/09/found-heart-santa-fe-features-real-life-celebrity-couple/|title='I Found My Heart in Santa Fe' features Real-Life Celebrity Couple - UP!|date=2017-09-01|work=UP!|access-date=2017-10-01|language=en|archive-date=2017-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001075150/http://www.uniquelypinoy.com/2017/09/found-heart-santa-fe-features-real-life-celebrity-couple/|url-status=dead}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffb3ba" |20 |''Amalanhig: The Vampire Chronicle'' |[[Viva Films]], Vic Val Blue Sapphire Productions |Francis Posadas (direktor); Jerico Estregan, [[Sanya Lopez]] |Katatakutan, Aksyon |<ref>{{cite web|url=http://www.pep.ph/guide/movies/26689/er-ejercito-takes-a-swipe-at-sanya-lopez-for-not-attending-presscon-of-movie-with-his-son-jerico|title=ER Ejercito takes a swipe at Sanya Lopez for not attending presscon of movie with his son Jerico|date=2017-09-04|website=Philippine Entertainment Portal|access-date=2017-09-09|language=en}}</ref> |- |rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba" |27 |''Last Night'' |[[Star Cinema]], Spring Films, N²&nbsp;Productions |Joyce Bernal (direktor); [[Piolo Pascual]] and [[Toni Gonzaga]] |Komedyang romantiko |<ref>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/09/10/17/watch-first-trailer-of-piolo-toni-reunion-movie-released|title=WATCH: First trailer of Piolo-Toni reunion movie released|date=2017-09-10|publisher=[[ABS-CBN News]]|access-date=2017-09-10|language=en}}</ref> |- |''You with Me'' |Gitana Film Productions |Rommel Ricafort (direktor); Devon Seron, Hyun Woo, Jin Ju-Hyeong |Romansa |<ref>{{cite web|url=http://entertainment.inquirer.net/228303/pbbs-devon-seron-star-opposite-2-korean-heartthrobs|title=PBB's Devon Seron to star opposite 2 Korean heartthrobs|date=2017-05-31|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|access-date=2017-09-09|language=en}}</ref> |- ! rowspan="17" style="text-align:center; background:#6698c6" |O<br />K<br />T<br />U<br />B<br />R<br />E | rowspan="2" style="text-align:center; background:#bae1ff" |4 |''The Debutantes'' |[[Regal Entertainment]], The IdeaFirst Company |Prime Cruz (direktor); [[Sue Ramirez]], [[Miles Ocampo]], Michelle Vito, Jane de Leon, Chanel Morales |Katatakutan, Misteryo |<ref>{{cite web|url=http://www.philstar.com/entertainment/2017/10/01/1744252/regals-millennial-babies|title=Regal's Millennial Babies|date=2017-10-01|website=[[Philippine Star]]|access-date=2017-10-01|language=en}}</ref> |- |''New Generation Heroes'' |Golden Tiger Films |Anthony Hernandez (direktor); [[Aiko Melendez]], [[Anita Linda]], Jao Mapa, Joyce Peñas |Adbokasiya, Drama |<ref>{{Cite web|url=http://www.klikd2.com/2017/09/new-generation-heroes-film-dedicated-to.html|title=New Generation Heroes: A film dedicated to teachers|website=KlikD2|date=2017-10-01|access-date=2017-10-01|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#bae1ff" |11 |''Balatkayo'' |BG Productions International |Neal Tan (direktor); [[Aiko Melendez]], [[Polo Ravales]], [[Rico Barrera]], [[Nathalie Hart]], James Robert |Drama |<ref>{{Cite web|url=http://mymovieworld-coolman0304.blogspot.ca/2017/01/balatkayo-official-trailer.html|title=Balatkayo Official Trailer and Poster - In Cinemas October 11 2017|website=My Movie World|date=2017-09-24|access-date=2017-10-01|language=en}}</ref> |- |''Seven Sundays'' |[[Star Cinema]] |Cathy Garcia-Molina (direktor); [[Ronaldo Valdez]], [[Aga Muhlach]], [[Dingdong Dantes]], Cristine Reyes, [[Enrique Gil]] |Pamilyang drama, Komedya |<ref>{{Cite web|url=http://cnnphilippines.com/entertainment/2017/09/28/Aga-Muhlach-Dingdong-Dantes-star-in-Seven-Sundays-trailer.html|title=WATCH: Aga Muhlach, Dingdong Dantes star in 'Seven Sundays' trailer|website=[[CNN Philippines]]|date=2017-09-28|access-date=2017-10-01|language=en|archive-date=2017-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002071524/http://cnnphilippines.com/entertainment/2017/09/28/Aga-Muhlach-Dingdong-Dantes-star-in-Seven-Sundays-trailer.html|url-status=dead}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#bae1ff" |13 |''Riding in Tandem'' |CineBro | Toto Natividad (direktor); [[Jason Abalos]], [[Khalil Ramos]] | Aksyon, Krimen |<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=x2HWbzkW3Es|title='Riding in Tandem' Trailer: Jason Abalos, Khalil Ramos|via=[[YouTube]] |date=2017-10-10|access-date=2017-10-11|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#bae1ff" |17 |''The Helper'' | Cheeky Monkey Productions, Treacle | Joanna Bowers (direktor); Liza Avelino, Joy Carbonell, Jane Engelmann | Dokumentaryo | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#bae1ff" |18 |''Bes and the Beshies'' |Cineko Productions, [[Regal Entertainment]] | Joel Lamangan (direktor); [[Ai-Ai delas Alas]], [[Zsa Zsa Padilla]], [[Carmi Martin]], Beauty Gonzalez |Komedya |<ref>{{Cite web|url=https://www.rappler.com/entertainment/news/183081-ai-ai-delas-alas-bes-and-the-beshies-movie-zsazsa-padilla|title=Ai-Ai delas Alas plays single mom in 'Bes and the Beshies'|website=[[Rappler]]|date=2017-09-23|access-date=2017-10-01|language=en}}</ref> |- |''Si Tokhang at ang Tropang Buang'' |KIB Production, Red Post Production House |Roland Sanchez (direktor); Leo Martinez, [[Rey "PJ" Abellana]], [[Dennis Padilla]], Mon Confiado, [[K Brosas]], Long Mejia, Erlinda Villalobos |Komedyang satiriko |<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wmaTTEcX1TQ|title=Si Tokhang at ang Tropang Buang (2017) Trailer |via=[[YouTube]] |date=2017-10-01|access-date=2017-10-07|language=en}}</ref> |-style="background:#e3e5e8;" | rowspan=8 style="text-align:center; background:#bae1ff" |19 |''Balangiga: Howling Wilderness'' | rowspan=8|QCinema | Khavn (direktor); Justine Samson, Warren Tuaño, Pio del Rio, Lourd de Veyra, Jun Sabayton, Roxlee, Daniel Palisa, Althea Vega | Epikong makasaysayan | rowspan=8|<ref>{{cite web|url=http://www.pep.ph/guide/movies/26843/what-to-expect-from-qcinema-2017|title=What to expect from QCinema 2017 |website=Philippine Entertainment Portal|date=2017-10-05|access-date=2017-10-07|language=en}}</ref> |-style="background:#e3e5e8;" |''The Chanters'' | James Robin Mayo (direktor); Jally Nae Gilbaliga, Romulo Caballero | Komedya, Drama |-style="background:#e3e5e8;" |''Dapol Tan Payawar na Tayug 1931'' | Christopher Gozum (direktor); Perry Dizon, Soliman Cruz, Cedrick Juan, Fe GingGing Hyde | Kasaysayan |-style="background:#e3e5e8;" |''Dormitoryo'' | Emerson Reyes (direktor); Jun Sabayton, [[Wowie de Guzman]], [[Vandolph Quizon]], Kate Alejandrino, Charles Salazar, Max Celada, Sheenly Gener, [[Ces Quesada]] |Komedya |-style="background:#e3e5e8;" |''Kulay Lila ang Gabi na Binudburan pa ng mga Bituin'' | Jobin Ballesteros (direktor); Max Eigenmann, Rafael Alonso, Jay Castillo, Frida Fridur | Drama |-style="background:#e3e5e8;" |''Medusae'' | Pam Miras (direktor); [[Desiree del Valle]], Carl Palaganas | Drama, Misteryo |-style="background:#e3e5e8;" |''Neomanila'' | Mikhail Red (direktor); Eula Valdes, Rocky Salumbides, Timothy Castillo | Neo-noir, Pananabik |-style="background:#e3e5e8;" |''The Write Moment'' |Dominic Lim (direktor); [[Jerald Napoles]], Valeen Montenegro | Komedyang romantiko, Drama |- | style="text-align:center; background:#bae1ff" |25 |''The Barker'' |Blank Pages Productions, [[Viva Films]] |[[Dennis Padilla]] (direktor); [[Empoy Marquez]], [[Shy Carlos]] |Komedyang romantiko, Aksyon |<ref>{{Cite web|url=https://www.fandango.lat/ph/news/shy-carlos-falls-for-empoy-marquezs-irresistible-charm-in-the-barker-31717|title=Shy Carlos falls for Empoy Marquez's irresistible charm in 'The Barker'|website=Fandango|date=2017-09-29|access-date=2017-10-01|language=en}}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! rowspan="18" style="text-align:center; background:#d0d069" |N<br />O<br />B<br />Y<br />E<br />M<br />B<br />R E | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba" |1 |''[[The Ghost Bride]]'' |[[Star Cinema]] |Chito S. Roño (direktor); [[Kim Chiu]], [[Matteo Guidicelli]], [[Alice Dixson]], [[Christian Bables]] |Katatakutan |<ref>{{Cite web|url=https://starcinema.abs-cbn.com/2017/10/17/news/meet-the-stars-of-the-ghost-bride-31543|title=Meet the stars of 'The Ghost Bride'|website=[[Star Cinema]]|date=2017-10-17|access-date=2017-10-29|language=en}}</ref> |- |''Spirit of the Glass 2: The Haunted'' |OctoArts Films, T-Rex Entertainment |[[Jose Javier Reyes]] (direktor); Cristine Reyes, [[Daniel Matsunaga]], [[Maxine Medina]], [[Benjamin Alves]], [[Ashley Ortega]], Enrico Cuenca, [[Janine Gutierrez]] |Katatakutan |<ref>{{Cite web|url=http://pop.inquirer.net/2017/10/halloween-screamfest-spirit-glass-2-haunted/|title=Halloween screamfest with "Spirit of the Glass 2: The Haunted"|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=2017-10-24|access-date=2017-10-29|language=en}}</ref> |- |rowspan=2 style="text-align:center; background:#ffffba" |8 |''#12'' |[[Viva Films]] |Dondon Santos (direktor); [[Alessandra de Rossi]], Ivan Padilla |Romansa, Drama |<ref>{{Cite web|url=https://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/71781/alessandra-de-rossi-12-trailer-a00001-20171016|title=WATCH: Alessandra de Rossi's New Movie Will Break Your Heart|website=Spot.PH|date=2017-10-16|access-date=2017-10-29|language=en}}</ref> |- |''This Time I’ll Be Sweeter'' |[[Regal Entertainment]] |Joel Lamangan (direktor); [[Barbie Forteza]], Ken Chan |Romansa |<ref>{{Cite web|url=http://cebudailynews.inquirer.net/150369/barbie-forteza-ken-chan-star-first-film-together|title=Barbie Forteza and Ken Chan star in first film together|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=2017-10-12|access-date=2017-10-29|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffffba" |12 |''Guerrero'' |EBC Films |Carlo Ortega Cuevas (direktor); Genesis Gomez, Julio Cesar Sabenorio, Joyselle Cabanlong |Drama |<ref>{{cite web|url=http://www.eaglenews.ph/movie-press-indie-filmmakers-notice-charm-and-subtle-humor-of-ebc-films-guerrero-opens-nov-12-in-theaters-nationwide/|title=Movie press, indie filmmakers notice charm and subtle humor of EBC Films' "GUERRERO"; Movie to be shown on Nov. 12 in theaters nationwide|website=Eagle News|date=2017-10-31|access-date=2017-11-04|language=en|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107020629/http://www.eaglenews.ph/movie-press-indie-filmmakers-notice-charm-and-subtle-humor-of-ebc-films-guerrero-opens-nov-12-in-theaters-nationwide/|url-status=dead}}</ref> |-style="background:#cef8ff;" | rowspan=9 style="text-align:center; background:#ffffba" |13 |''Bundok Banahaw, Sacred and Profane'' | rowspan=9|Cinema One Originals | Dempster Samarista (dokumentarista) | Dokumentaryo | rowspan=9|<ref>{{cite web|url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/186837-cinema-one-originals-2017-line-up|title=5 things to know about Cinema One Originals 2017 |website=[[Rappler]]|date=2017-11-04|access-date=2017-11-04|language=en}}</ref> |-style="background:#cef8ff;" |''Changing Partners'' | Dan Villegas (direktor); [[Agot Isidro]], [[Jojit Lorenzo]], Sandino Martin, Anna Luna | Musikal, Romansa |-style="background:#cef8ff;" |''Si Chedeng at si Apple'' | Fatrick Tabada, Rae Red (mga direktor); [[Gloria Diaz]], [[Elizabeth Oropesa]] | Maitim na komedya |-style="background:#cef8ff;" |''Haunted: A Last Visit to the Red House'' |Phyllis Grande (dokumentarista) |Dokumentaryo |-style="background:#cef8ff;" |''Historiographika Errata'' | Richard Somes (direktor); [[Joem Bascon]], Max Eigenmann, Alex Medina, [[Nathalie Hart]] | Makasaysayang satiro |-style="background:#cef8ff;" |''Nay'' | Kip Oebanda (direktor); [[Sylvia Sanchez]], [[Enchong Dee]], Jameson Blake | Katatakutan |-style="background:#cef8ff;" |''Nervous Translation'' | Shireen Seno (direktor); Jana Agoncillo |Pamilyang drama |-style="background:#cef8ff;" |''Paki'' | Giancarlo Abrahan (direktor); Dexter Doria, Noel Trinidad, Eula Valdes, [[Ricky Davao]], Shamaine Buencamino, Ina Feleo, Paolo Paraiso | Dramedy |-style="background:#cef8ff;" |''Throwback Today'' |Joseph Teoxon (direktor); [[Carlo Aquino]], Annicka Dolonius, Kat Galang |Kathang-isip na pang-agham |- | style="text-align:center; background:#ffffba" |15 |''Fallback'' |Cineko Productions, [[Star Cinema]] |Jason Paul Laxamana (direktor); [[Rhian Ramos]], [[Zanjoe Marudo]] |Komedyang romantiko |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.inquirer.net/247571/watch-fallback-movie-sees-rhian-ramos-torn-between-zanjoe-marudo-daniel-matsunaga|title=WATCH: 'Fallback' movie sees Rhian Ramos torn between Zanjoe Marudo, Daniel Matsunaga|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=2017-10-24|access-date=2017-10-31|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffffba" |22 |''[[Trip Ubusan: The Lolas vs. Zombies]]'' |[[APT Entertainment]], M-Zet Productions |[[Mark A. Reyes]] (direktor); [[Jose Manalo]], [[Wally Bayola]], [[Paolo Ballesteros]] |Komedyang katatakutan |<ref>{{Cite web|url=https://entertainment.inquirer.net/248917/watch-jowapao-to-star-in-own-movie-trip-ubusan-the-lolas-vs-zombies|title=WATCH: JoWaPao to star in own movie, 'Trip Ubusan: The Lolas vs. Zombies'|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=2017-11-02|access-date=2017-11-02|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba" |29 | ''Barbi, D' Wonder Beki'' | OctoArts Films, M-Zet Productions, T-Rex Entertainment | Tony Y. Reyes (direktor); [[Paolo Ballesteros]], [[Joey De Leon]] | Aksyon, Komedya |<ref>{{Cite web|url=http://www.pep.ph/guide/movies/27001/paolo-ballesteros-describes-difficulties-of-doing-emtrip-ubusan-the-lolas-vs-zombiesem-and-embarbi-d|title=Paolo Ballesteros describes difficulties of doing Trip Ubusan The Lolas vs. Zombies and Barbi D'Wonder Beki|website=Philippine Entertainment Portal|date=2017-11-05|access-date=2017-11-09|language=en}}</ref> |- |''Unexpectedly Yours'' |[[Star Cinema]] | Cathy Garcia-Molina (direktor); [[Sharon Cuneta]], [[Robin Padilla]], [[Julia Barretto]], [[Joshua Garcia]] | Komedyang romantiko |<ref>{{Cite web|url=http://www.pep.ph/guide/movies/27028/look-sharon-cuneta-and-robin-padilla-have-comic-moments-inem-unexpectedly-yours|title=LOOK: Sharon Cuneta and Robin Padilla have comic moments in Unexpectedly Yours|website=Philippine Entertainment Portal|date=2017-11-10|access-date=2017-11-11|language=en|archive-date=2017-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112021915/http://www.pep.ph/guide/movies/27028/look-sharon-cuneta-and-robin-padilla-have-comic-moments-inem-unexpectedly-yours|url-status=dead}}</ref> |- ! rowspan="10" style="text-align:center; background:#c47a81" |D<br />I<br />S<br />Y<br />E M<br />B<br />R<br />E | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba" |6 |''Kamandag ng Droga'' |[[Viva Films]] |[[Carlo J. Caparas]] (direktor); [[Christopher de Leon]], Sarah Lahbati, [[Lorna Tolentino]], [[Mark Neumann]], [[Meg Imperial]], [[Ronnie Lazaro]], CJ Caparas | Dramang krimen |<ref>{{cite web|url=http://www.philstar.com/psn-showbiz/2017/12/03/1764719/kamandag-nina-lorna-christopher-sarah-ilalabas-na|title=Kamandag nina Lorna, Christopher, Sarah ilalabas na!|website=Pilipino Star Ngayon|date=2017-12-03|access-date=2017-12-18|language=en}}</ref> |- |''Smaller and Smaller Circles'' |Tuko Film Productions, Buchi Boy Entertainment |Raya Martin (direktor); [[Nonie Buencamino]], Sid Lucero, Bembol Roco, [[Carla Humphries]] |Dramang krimen |<ref>{{cite web|url=http://lifestyle.inquirer.net/277345/smaller-smaller-circles-stunning-screen|title='Smaller and Smaller Circles' is stunning on the screen|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=2017-10-30|access-date=2017-10-30|language=en}}</ref> |-style="background:#f7ebdd;" | rowspan=8 style="text-align:center; background:#ffb3ba" |25 | ''All of You'' | Quantum Films, MJM Productions | Dan Villegas (direktor); [[Jennylyn Mercado]], [[Derek Ramsay]] | Romansa, Komedya | rowspan="8"|<ref>{{cite web|url=http://cnnphilippines.com/entertainment/2017/11/17/mmff-lineup-2017.html|title=MMFF announces complete lineup for 2017|website=[[CNN Philippines]]|date=2017-11-17|access-date=2017-12-18|language=en|archive-date=2017-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20171220224202/http://cnnphilippines.com/entertainment/2017/11/17/mmff-lineup-2017.html|url-status=dead}}</ref> |-style="background:#f7ebdd;" | ''Deadma Walking'' | T-Rex Entertainment | Julius Alfonso (direktor); [[Joross Gamboa]], [[Edgar Allan Guzman]] | Komedya, Drama, Musikal |-style="background:#f7ebdd;" | ''[[Gandarrapiddo: The Revenger Squad]]'' | [[Star Cinema]], [[Viva Films]] | Joyce Bernal (direktor); [[Vice Ganda]], [[Daniel Padilla]], [[Pia Wurtzbach]] | Aksyon, Komedya |-style="background:#f7ebdd;" | ''Haunted Forest'' | [[Regal Entertainment]] | Ian Loreños (direktor); [[Jane Oineza]], [[Jameson Blake]], [[Maris Racal]], Jon Lucas | Katatakutan, Pananabik |-style="background:#f7ebdd;" | ''Ang Larawan'' | Culturtain Musicat Productions | Loy Arcenas (direktor); Joanna Ampil, [[Rachel Alejandro]], [[Paulo Avelino]] | Musikal |-style="background:#f7ebdd;" | ''[[Meant to Beh]]'' | OctoArts Films, M-Zet Productions, [[APT Entertainment]] | Chris Martinez (direktor); [[Vic Sotto]], [[Dawn Zulueta]] | Pamilya, Komedya |-style="background:#f7ebdd;" | ''[[Panday (komiks)|Ang Panday]]'' | CCM Productions, [[Star Cinema]], [[Viva Films]] | [[Coco Martin]] (direktor); [[Coco Martin]] | Aksyon, Pantasya |-style="background:#f7ebdd;" | ''Siargao'' | Ten17P | Paul Soriano (direktor); [[Jericho Rosales]], [[Erich Gonzales]], [[Jasmine Curtis-Smith]] | Romansa, Drama |} ==2018== ;Susing kulay {{plainlist| * {{Color box|#fffde9|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Sinag Maynila Film Festival * {{Color box|#ffecd6|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa CineFilipino * {{Color box|#e3edff|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinemalaya Philippine Independent Film Festival * {{Color box|#efeaea|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Pista ng Pelikulang Pilipino * {{Color box|#ddffe1|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa ToFarm (The Outstanding Farmers in the Philippines) Film Festival * {{Color box|#cef8ff|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinema One Originals Film Festival * {{Color box|#e3e5e8|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa QCinema International Film Festival * {{Color box|#f7ebdd|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa [[Metro Manila Film Festival]] }} {| class="wikitable sortable" |+ "align=bottom" | |- style="background:#b0e0e6; text-align:center" ! colspan="2" | Nagbukas ! style="width:17%"| Pamagat ! style="width:16%"| Gumawa ! Mga gumanap at trabahador ! Uri ! style="width:1%" | Sanggunian |- ! rowspan="5" style="text-align:center; background:#6698c6; width:1%" | E<br />N<br />E<br />R<br />O | rowspan="2" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 17 | ''Mama's Girl'' | [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | Connie Macatuno (direktor); [[Sofia Andres]], [[Diego Loyzaga]], [[Jameson Blake]], [[Sylvia Sanchez]] | style="text-align:left;" | Romansa, Komedya | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news | url=http://bandera.inquirer.net/163863/diego-loyzaga-sofia-andres-bibida-sa-mamas-girl-sylvia-sanchez-hahataw-na-naman.html | title=Diego Loyzaga, Sofia Andres bibida sa 'Mama's Girl'; Sylvia Sanchez hahataw na naman | website=Bandera | date=Setyembre 19, 2017 | access-date=Setyembre 19, 2017}}</ref> |- | ''Ang Dalawang Mrs. Reyes'' | [[Star Cinema]], Quantum Films, The IdeaFirst Company | style="text-align:left;" | [[Jun Lana]] (direktor); [[Judy Ann Santos]], [[Angelica Panganiban]] | style="text-align:left;" | Komedya | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web| url=https://starcinema.abs-cbn.com/2017/12/5/news/star-cinema-to-welcome-2018-with-ang-dalawang-mrs-33375 | title=Star Cinema to welcome 2018 with 'Ang Dalawang Mrs. Reyes' | website=[[Star Cinema]] | date=Disyembre 5, 2017 | access-date=Disyembre 5, 2017|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 24 | ''Fallen Not Forgotten'' | Caelestis Productions | style="text-align:left;" | Adrian Belic, Sally Jo Bellosillo (mga dokumentarista) | style="text-align:left;" | Dokumentaryo | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=http://cnnphilippines.com/news/2018/01/11/SAF-44-Fallen-not-forgotten.html | title=SAF 44: Fallen, but not forgotten | publisher=[[CNN Philippines]] | date=Enero 11, 2018 | access-date=Enero 13, 2018 | language=en | archive-date=Enero 14, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180114130621/http://cnnphilippines.com/news/2018/01/11/SAF-44-Fallen-not-forgotten.html | url-status=dead }}</ref> |- | ''Mr. & Mrs. Cruz'' | [[Viva Films]], The IdeaFirst Company | style="text-align:left;" | Sigrid Andrea Bernardo (direktor); [[Ryza Cenon]], [[JC Santos]] | style="text-align:left;" | Romansa, Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web| url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/12/17/17/jc-santos-ryza-cenon-find-love-in-palawan-in-mr-and-mrs-cruz-trailer | title=JC Santos, Ryza Cenon find love in Palawan in 'Mr. and Mrs. Cruz' trailer | website=[[ABS-CBN News]] | date=Disyembre 17, 2017 | access-date=Disyembre 17, 2017|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 31 | ''Changing Partners'' <br />^{*(2018 commercial release)} | Cinema One Originals, [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Dan Villegas (direktor); [[Agot Isidro]], [[Jojit Lorenzo]], Sandino Martin, Anna Luna | style="text-align:left;" | Musikal, Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/186837-cinema-one-originals-2017-line-up|title=5 things to know about Cinema One Originals 2017 |website=[[Rappler]]|date=2017-11-04|access-date=2017-11-04|language=en}}</ref> |- ! rowspan="5" style="text-align:center; background:#d0d069; width:1%" | P<br />E<br />B<br />R<br />E<br />R<br />O | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 7 | ''Meet Me in St. Gallen'' | [[Viva Films]], Spring Films | style="text-align:left;" | Irene Villamor (direktor); [[Bela Padilla]], [[Carlo Aquino]] | style="text-align:left;" | Romansa, Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web| url=http://push.abs-cbn.com/2017/12/27/fresh-scoops/watch-carlo-aquino-bela-padilla-in-first-meet-m-173859 | title=WATCH: Carlo Aquino, Bela Padilla in first 'Meet Me In St. Gallen' trailer | website=Push | date=Disyembre 27, 2017 | access-date=Disyembre 27, 2017|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 14 | ''My Fairy Tail Love Story'' | [[Regal Entertainment]], The Idea First Company | style="text-align:left;" | Perci Intalan (direktor); [[Janella Salvador]], [[Elmo Magalona]], [[Kiko Estrada]] | style="text-align:left;" | Romansa, Pantasya | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web| url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/01/19/18/watch-first-trailer-for-janella-elmos-my-fairy-tail-love-story | title=WATCH: First trailer for Janella, Elmo's 'My Fairy Tail Love Story' | publisher=ABS-CBN News | date=Enero 19, 2018 | access-date=Enero 19, 2018|language=en}}</ref> |- | ''Sin Island'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Gino M. Santos (direktor); Coleen Garcia, [[Xian Lim]], [[Nathalie Hart]] | style="text-align:left;" | Katatakutang nananabik | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Watch: Coleen Garcia, Xian Lim get dark and steamy in 'Sin Island' trailer|url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/195068-sin-island-movie-trailer-xian-lim-coleen-garcia|website=[[Rappler]]|date=2 Pebrero 2018 |access-date=Pebrero 5, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 21 |''The Significant Other'' | Cineko Productions, [[Star Cinema]] | Joel Lamangan (direktor); [[Lovi Poe]], [[Tom Rodriguez]], [[Erich Gonzales]] | Drama, Romansa | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web| url=https://pelikulamania.com/2018/02/01/erich-gonzales-tom-rodriguez-lovi-poe-sizzles-in-the-significant-other-poster-trailer/| title=Erich Gonzales, Tom Rodriguez, Lovi Poe Sizzles in "The Significant Other" Poster, Trailer | website=Pelikula Mania | date=Pebrero 1, 2018 | access-date=Pebrero 11, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 28 | ''Amnesia Love'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Albert Langitan (direktor); [[Paolo Ballesteros]], Yam Concepcion | style="text-align:left;" | Romansa, Komedya | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web | url=http://www.malaya.com.ph/business-news/entertainment/paolo-ballesteros-plays-another-unforgettable-character-%E2%80%98amnesia-love%E2%80%99 | title=Paolo Ballesteros plays another unforgettable character in 'Amnesia Love' | website=[[Malaya (pahayagan)|Malaya]] | date=Pebrero 9, 2018 | access-date=Pebrero 11, 2018 | language=en }}{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! rowspan="10" style="text-align:center; background:#c47a81; width:1%" | M<br />A<br />R<br />S<br />O | rowspan="7" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 7 | ''Magbuwag ta Kay...'' <br />^{*(2018 commercial re-release)} | [[Viva Films]], Heritage Productions | style="text-align:left;" | Reuben Joseph Aquino, Janice Perez (mga direktor); Rowell Ucat, Akiko Solon | style="text-align:left;" | Romansa, Komedya | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/vivaportal/photos/a.10151904199436128.1073741867.135331151127/10155155680781128/?type=3&theater|title=#MagbuwagTaKay (Let's Break Up, Kay) starring Rowell Ucat aka Medyo Maldito and Akiko Solon is coming to SM cinemas nationwide on March 7.|date=Pebrero 24, 2018|publisher=[[Viva Films]] |via=[[Facebook]] |access-date=Pebrero 25, 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/kalingawan/2017/11/21/roy-ucat-ug-akiko-solon-magbuwag-ta-kay-making-575938|title=Roy Ucat ug Akiko Solon, Magbuwag ta Kay: The making|author=Ciar, Troy|date=Nobyembre 21, 2017|publisher=Super Balita Cebu|access-date=Pebrero 25, 2018|language=en|archive-date=Marso 1, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164410/http://www.sunstar.com.ph/superbalita-cebu/kalingawan/2017/11/21/roy-ucat-ug-akiko-solon-magbuwag-ta-kay-making-575938|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.istorya.net/forums/content/mtk-magbuwag-ta-kay-first-independent-film-shown-nationwide-1859|title=#MTK (Magbuwag Ta Kay), first independent film to be shown nationwide|date=Nobyembre 28, 2017|publisher=Istorya|website=Istorya.net|access-date=Pebrero 25, 2018|language=en|archive-date=Marso 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180302103920/https://www.istorya.net/forums/content/mtk-magbuwag-ta-kay-first-independent-film-shown-nationwide-1859/|url-status=dead}}</ref> |- | ''Ang Pambansang Third Wheel'' | [[Viva Films]], The IdeaFirst Company | style="text-align:left;" | Ivan Payawal (direktor); [[Yassi Pressman]], [[Sam Milby]] | style="text-align:left;" | Romansa, Komedya | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/05/27/17/yassi-pressman-sam-milby-to-star-in-movie-together|title=Yassi Pressman, Sam Milby to star in movie together|publisher=[[ABS-CBN News]]|date=Mayo 27, 2017|access-date=Enero 31, 2018|language=en}}</ref> |- | style="background:#fffde9;" | ''Abomination'' <br />^{*(2018 commercial release)} | style="background:#fffde9;" rowspan=5|Solar Entertainment, Brillante Mendoza | style="background:#fffde9;" |[[Yam Laranas]] (direktor); Tippy Dos Santos, Toni Moynihan, Justine Peña, Paul Holmes, Lukas Magallano | style="background:#fffde9;" | Krimen, Misteryo, Nananabik | style="background:#fffde9; ; text-align:center;" rowspan=5|<ref>{{cite web | url=https://www.pep.ph/guide/movies/27555/pep-guide-to-sinag-maynila-2018 |title=PEP Guide to Sinag Maynila 2018| website=Philippine Entertainment Portal | date=Pebrero 26, 2018 | access-date=Marso 4, 2018|language=en}}</ref> |- style="background:#fffde9;" || ''Bomba'' <br />^{*(2018 commercial release)} || Ralston Jover (direktor); [[Allen Dizon]], Angellie Nicholle Sanoy, [[Allan Paule]], Sue Prado, Kate Brios, Joel Saracho || Drama |- style="background:#fffde9;" || ''El Peste'' || Richard Somes (direktor); Mon Confiado, Jean Judith Javier, Alvin Anson, Leon Miguel, Tikoy Aguiluz, Jim Libiran || Katatakutan, Drama |- style="background:#fffde9;" || ''Melodrama/Random/Melbourne!'' || Matthew Victor Pastor (direktor); Celina Yuen, Bridget O'Brien, Rachel Javier, Khoa Le, Matt Furlani, Vlady T || Drama, Musikal, Nananabik |- style="background:#fffde9;" || ''Tale of the Lost Boys'' <br />^{*(2018 commercial release)} || [[Joselito Altarejos]] (direktor); Oliver Aquino, Ta Su || Drama |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 14 | ''My Perfect You'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Cathy Garcia-Molina (direktor); [[Gerald Anderson]], [[Pia Wurtzbach]] | style="text-align:left;" | Romansa, Komedya | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/01/18/18/pia-wurtzbach-paired-with-gerald-in-my-perfect-you|title=Pia Wurtzbach paired with Gerald in 'My Perfect You'|publisher=[[ABS-CBN News]]|date=18 Enero 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.lionheartv.net/2018/01/pia-wurtzbach-gerald-anderson-star-romantic-comedy-perfect/|title=Pia Wurtzbach, Gerald Anderson to star in a romantic-comedy "My Perfect You"|publisher=LionhearTV|date=19 Enero 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 21 | ''Simplicity'' | iDOLTap Productions and Studios Inc. | style="text-align:left;" | David Hulbert, Kazuhiko Parungao (mga direktor); Mary Joy Apostol, Alexa Miro, Nami Onuma, Riva Quenery, Kelly Welt | style="text-align:left;" | Komedya, Musikal | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=T3V5WX8gUj0|title=Simplicity (2018) teaser |date = Disyembre 18, 2017 |via=[[YouTube]]|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 31 | ''Never Not Love You'' | [[Viva Films]], Project 8 Corner San Joaquin Projects | style="text-align:left;" | Antoinette Jadaone (direktor); James Reid, [[Nadine Lustre]] | style="text-align:left;" | Romansa, Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=http://push.abs-cbn.com/2017/12/22/fresh-scoops/get-yout-first-look-at-james-reid-and-nadine-lustr-173559|title=Get yout first look at James Reid and Nadine Lustre's upcoming film|author=Lim, Lance Paolo|publisher=[[ABS-CBN Corporation]]|website=PUSH.ph|date=Disyembre 22, 2017|access-date=Enero 8, 2017|language=en}}</ref> |- ! rowspan="3" style="text-align:center; background:#6698c6; width:1%" | A<br />B<br />R<br />I<br />L | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 11 | ''Almost a Love Story'' | BG Productions International | style="text-align:left;" | Louie Ignacio (direktor); [[Barbie Forteza]], [[Derrick Monasterio]] | style="text-align:left;" | Romansa | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/8962/in-photos-the-stars-of-almost-a-love-story/photo/|title=IN PHOTOS: The stars of 'Almost a Love Story'|website=[[GMA Network]]|date=Marso 22, 2018|access-date=Abril 4, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 18 | ''DOTGA: Da One That Ghost Away'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Tony Y. Reyes (direktor); [[Ryan Bang]], [[Maymay Entrata]], Edward Barber, [[Kim Chiu]] | style="text-align:left;" | Katatakutan, Komedya | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://entertainment.inquirer.net/267773/watch-kim-chiu-ryan-bang-fight-off-supernatural-beings-run-away-dotga-da-one-ghost-away|title=WATCH: Kim Chiu, Ryan Bang fight off supernatural beings (and run away from them) in 'DOTGA: Da One that Ghost Away'|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|last=Hallare|first=Katrina|date=Marso 28, 2018|access-date=Marso 31, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 20 | ''Throwback Today'' <br />^{*(2018 commercial release)} | Cinema One Originals, [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" |Joseph Teoxon (direktor); [[Carlo Aquino]], Annicka Dolonius, Kat Galang | style="text-align:left;" | Kathang-isip pang-agham | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/73497/watch-throwback-today-trailer-a1894-20180419|title=WATCH: Trailer For Carlo Aquino's Movie Throwback Today|website=Spot.ph|last=Capacillo|first=Jeremiah|date=Abril 19, 2018|access-date=Abril 26, 2018|language=en}}</ref> |- ! rowspan="17" style="text-align:center; background:#d0d069; width:1%" | M<br />A<br />Y<br />O | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 2 | ''Single/Single: Love Is Not Enough'' | [[Cinema One]], [[The Philippine Star]], [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Veronica Velasco, Pablo Biglang-Awa, Jr. (mga direktor); [[Shaina Magdayao]], [[Matteo Guidicelli]] | style="text-align:left;" | Romansa, Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://starcinema.abs-cbn.com/2018/4/20/news/check-out-the-singlesingle-movie-poster-38760|title=Check out the 'Single/Single' movie poster!|website=[[Star Cinema]]|last=Aquino|first=Danielle|date=Abril 20, 2018|access-date=Abril 26, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="10" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 9 | ''My 2 Mommies'' | [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | [[Eric Quizon]] (direktor); [[Solenn Heussaff]], [[Paolo Ballesteros]], [[Maricel Soriano]] | style="text-align:left;" | Komedya, Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://entertainment.inquirer.net/269388/solenn-heussaff-paolo-ballesteros-star-2-mommies|title=Solenn Heussaff, Paolo Ballesteros star in 'My 2 Mommies'|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|last=Abanilla|first=Clarizel G.|date=Abril 10, 2018|access-date=Abril 26, 2018|language=en}}</ref> |- | ''Squad Goals: #FBois'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Mark Meily (direktor); Julian Trono, Vitto Marquez, Andrew Muhlach, Daniel Huschka, Jack Reid | style="text-align:left;" | Nakatuon sa kabataan | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://www.malaya.com.ph/business-news/entertainment/five-bright-young-boys-%E2%80%98squad-goals-fbois%E2%80%99|title=The five bright young boys of 'Squad Goals #FBois'|website=[[Malaya (pahayagan)|Malaya]]|date=Pebrero 27, 2018|access-date=Abril 26, 2018|language=en}}{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | style="background:#ffecd6;" | ''Delia and Sammy'' | style="background:#ffecd6;" rowspan=8|CineFilipino | style="background:#ffecd6;" |Therese Cayaba (direktor); [[Rosemarie Gil]], [[Jaime Fabregas]], Nico Antonio | style="background:#ffecd6;" | Drama | style="background:#ffecd6; text-align:center;" rowspan=8|<ref>{{cite web | url=https://cinemabravo.com/2018/04/07/guide-cinefilipino-film-festival-2018/ |title=GUIDE: CineFilipino Film Festival 2018| website=CinemaBravo | date=Abril 7, 2018 | access-date=Abril 25, 2018|language=en}}</ref> |- style="background:#ffecd6;" || ''The Eternity Between Seconds'' || Alec Figuracion (direktor); [[TJ Trinidad]], [[Yeng Constantino]] || Romansa |- style="background:#ffecd6;" || ''Excuse Me Po'' || Ronald Batallones (direktor); [[Elizabeth Oropesa]] || Drama, Krimen |- style="background:#ffecd6;" || ''Gusto Kita with All My Hypothalamus'' || Dwein Baltazar (direktor); Nicco Manalo, Dylan Rae Talon, Soliman Cruz, Anthony Falcon || Romansa |- style="background:#ffecd6;" || ''Hitboy'' || Bor Ocampo (direktor); Adrian Cabido || Aksyon, Krimen |- style="background:#ffecd6;" || ''Mata Tapang'' || Rod Marmol (direktor); [[Edgar Allan Guzman]], [[Arron Villaflor]] || Drama, Komedya |- style="background:#ffecd6;" || ''Mga Mister ni Rosario'' || Alpha Habon (direktor); [[Joross Gamboa]], Kate Alejandrino || Komedyang romantiko |- style="background:#ffecd6;" || ''Poon'' || Roni Benaid (direktor); [[Glydel Mercado]], [[Shy Carlos]] || Katatakutan |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 16 | ''Kasal'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Ruel Bayani (direktor); [[Bea Alonzo]], [[Paulo Avelino]], [[Derek Ramsay]] | style="text-align:left;" | Romansa, Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/04/24/18/which-is-the-groom-bea-derek-paulo-recite-vows-in-kasal-teaser|title=Derek, Paulo recite vows in 'Kasal' teaser|publisher=[[ABS-CBN News]]|date=Abril 24, 2018|access-date=Abril 25, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 23 | ''Citizen Jake'' | Cinema Artists Philippines, Solar Pictures | style="text-align:left;" | Mike de Leon (direktor); [[Atom Araullo]] | style="text-align:left;" | Noir, Krimen, Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|title=Mike De Leon's 'Citizen Jake' to be screened in March|url=http://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/638676/mike-de-leon-s-lsquo-citizen-jake-rsquo-to-be-screened-in-march/|access-date=Enero 9, 2018|work=[[GMA News]]|date=Enero 5, 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/05/01/18/citizen-jake-to-finally-hit-cinemas-starting-may-23|title='Citizen Jake' to finally hit cinemas starting May 23|publisher=[[ABS-CBN News]]|date=Mayo 1, 2018|access-date=Mayo 1, 2018|language=en}}</ref> |- | ''So Connected'' | [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | Jason Paul Laxamana (direktor); [[Jameson Blake]], [[Janella Salvador]] | style="text-align:left;" | Romansa | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://entertainment.inquirer.net/270727/watch-janella-salvador-jameson-blakes-connected-full-trailer-released|title=WATCH: Janella Salvador and Jameson Blake's 'So Connected' full trailer released|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=Abril 19, 2018|access-date=Abril 26, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 30 | ''Ang Misyon: A Marawi Siege Story'' | GreatCzar Media Productions, [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Caesar Soriano (direktor); [[Martin Escudero]] | style="text-align:left;" | Makasaysayan | style="text-align:center;" | <ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=Zg7si-K29Dk&t=9s|title=ANG MISYON: A Marawi Siege Story Trailer|via=[[YouTube]]|publisher=Caesar Soriano|date=Mayo 10, 2018|access-date=Mayo 11, 2018|language=en}}</ref> |- | ''Ang Panahon ng Halimaw'' | Sine Olivia Pilipinas, Epicmedia Productions, Globe Studios | style="text-align:left;" | Lav Diaz (direktor); [[Piolo Pascual]], [[Shaina Magdayao]] | style="text-align:left;" | Musikal, Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://pelikulamania.com/2018/04/23/watch-full-qa-with-the-cast-and-crew-of-ang-panahon-ng-halimaw-at-their-ph-premiere/|title=WATCH: Full Q&A with the Cast and Crew of "Ang Panahon ng Halimaw" at their PH Premiere|website=Pelikula Mania|date=Abril 23, 2018|access-date=Mayo 4, 2018|language=en}}</ref> |- | ''Sid & Aya: Not a Love Story'' | [[Viva Films]], N²&nbsp;Productions | style="text-align:left;" | Irene Villamor (direktor); [[Dingdong Dantes]], [[Anne Curtis]] | style="text-align:left;" | Romansa, Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://www.rappler.com/entertainment/news/199466-sid-and-aya-not-a-love-story-teaser-trailer-dingdong-dantes-anne-curtis|title=WATCH: Dingdong Dantes and Anne Curtis in 'Sid and Aya: Not a Love Story' trailer|website=[[Rappler]]|date=Abril 3, 2018|access-date=Abril 26, 2018|language=en}}</ref> |- ! rowspan="3" style="text-align:center; background:#c47a81; width:1%" | H<br />U<br />N<br />Y<br />O | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 20 | ''Cry No Fear'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Richard Somes (direktor); [[Ella Cruz]], Donnalyn Bartolome | style="text-align:left;" | Katatakutan | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://entertainment.inquirer.net/278066/ella-cruz-donnalyn-bartolome-star-suspense-thriller-movie-cry-no-fear|title=Ella Cruz, Donnalyn Bartolome star in suspense-thriller movie "Cry No Fear"|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=Hunyo 8, 2018|access-date=Hunyo 15, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 27 | ''The Write Moment'' <br />^{*(2018 commercial release)} | [[Viva Films]], The IdeaFirst Company | style="text-align:left;" | Dominic Lim (direktor); [[Jerald Napoles]], Valeen Montenegro | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko, Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/06/20/18/qcinema-entry-the-write-moment-gets-commercial-run|title=QCinema entry 'The Write Moment' gets commercial run|publisher=[[ABS-CBN News]]|last=Buan-Deveza|first=Reyma|date=Hunyo 20, 2018|access-date=Hunyo 28, 2018|language=en}}</ref> |- | ''Walwal'' | [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | [[Jose Javier Reyes]] (direktor); [[Elmo Magalona]], [[Donny Pangilinan]], [[Kiko Estrada]], [[Jerome Ponce]] | style="text-align:left;" | Drama, Nakatuon sa kabataan | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/05/14/18/youth-alcohol-reckless-abandon-in-walwal-teaser|title=Youth, alcohol, reckless abandon in 'Walwal' teaser|website=[[ABS-CBN News]]|date=Mayo 14, 2018|access-date=Mayo 16, 2018|language=en}}</ref> |- ! rowspan="4" style="text-align:center; background:#6698c6; width:1%" | H<br />U<br />L<br />Y<br />O | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 4 | ''The Maid in London'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Danni Ugali (direktor); [[Andi Eigenmann]] | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko, Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://entertainment.inquirer.net/280338/matt-evans-andi-eigenmann-star-new-film-maid-london-matt-evans-andi-eigenmann-showbiz-movie-entertainment|title=Matt Evans, Andi Eigenmann star in new film 'The Maid in London'|publisher=[[Philippine Daily Inquirer]]|last=Abanilla|first=Clarizel|date=Hunyo 23, 2018|access-date=Hunyo 30, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 11 | ''I Love You, Hater'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Giselle Andres (direktor); [[Julia Barretto]], [[Joshua Garcia]], [[Kris Aquino]] | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|title=Julia, Joshua in first team-up with Kris in 'I Love You Hater'|url=https://entertainment.mb.com.ph/2018/06/02/julia-joshua-in-first-team-up-with-kris-in-i-love-you-hater/|access-date=Hunyo 2, 2018|website=Manila Bulletin|date=Hunyo 2, 2018|language=en}}{{Dead link|date=Marso 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 18 | ''Jacqueline Comes Home (The Chiong Story)'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Ysabelle Peach Caparas (direktor); [[Meg Imperial]], Donnalyn Bartolome | style="text-align:left;" | Krimeng Nananabik | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/the-freeman/cebu-entertainment/2018/07/09/1831974/jacqueline-comes-home-the-chiong-story-reveals-cast-playdate|title='Jacqueline Comes Home (The Chiong Story)' reveals cast, playdate|publisher=The Freeman|last=Rule|first=Karla|date=Hulyo 9, 2018|access-date=Hulyo 9, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 25 | ''Kusina Kings'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" | Victor Villanueva (direktor); [[Zanjoe Marudo]], [[Empoy Marquez]] | style="text-align:left;" | Komedya | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/07/10/18/watch-zanjoe-empoy-cook-up-laughs-in-kusina-kings-trailer|title=WATCH: Zanjoe, Empoy cook up laughs in 'Kusina Kings' trailer|publisher=ABS-CBN News|date=Hulyo 10, 2018|access-date=Hulyo 10, 2018|language=en}}</ref> |- ! rowspan="24" style="text-align:center; background:#d0d069; width:1%" | A<br />G<br />O<br />S<br />T<br />O | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 1 | ''BuyBust'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Erik Matti (direktor); [[Anne Curtis]], Brandon Vera | style="text-align:left;" | Aksyong Nananabik | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web |title=Anne Curtis' 'Buy Bust' to premiere in New York film fest |url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/06/13/18/anne-curtis-buy-bust-to-premiere-in-new-york-film-fest |website=[[ABS-CBN News]] |date=Hunyo 13, 2018|access-date=Hunyo 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613095359/http://news.abs-cbn.com/entertainment/06/13/18/anne-curtis-buy-bust-to-premiere-in-new-york-film-fest|archive-date=Hunyo 13, 2018|url-status=live|language=en}}</ref> |- | ''Harry & Patty'' | Cineko Productions | style="text-align:left;" | Julius Alfonso (direktor); [[Kakai Bautista]], [[Ahron Villena]] | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/the-freeman/cebu-entertainment/2018/05/11/1814093/former-frenemies-star-rom-com-flick|title=Former frenemies star in rom-com flick|publisher=The Freeman|last=Calderon|first=Ricky|date=Mayo 11, 2018|access-date=Hulyo 12, 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/AhronVillenaOfficial/photos/a.267018810144169.1073741831.248850925294291/962316983947678/?type=3&theater|title=Harry & Patty Promotional Poster|publisher=[[Facebook]]|author=Ahron Villena|date=Hulyo 11, 2018|access-date=Hulyo 12, 2018|language=en}}</ref> |-style="background:#e3edff;" | rowspan="10" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 3 |''Distance'' | rowspan="10" |Cinemalaya |Perci Intalan (direktor); [[Iza Calzado]], [[Nonie Buencamino]], [[Therese Malvar]] |Pamilyang drama | style="text-align:center;" rowspan=10|<ref>{{cite news|title=Cinemalaya 2018: The 10 full-length films|url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/206439-cinemalaya-2018-full-length-films-list|access-date=Hulyo 16, 2018|website=[[Rappler]]|date=Hulyo 4, 2018|language=en}}</ref> |-style="background:#e3edff;" |''Kung Paano Hinihintay ang Dapithapon'' |Carlo Enciso Catu (direktor); [[Dante Rivero]], Menggie Cobarrubias, [[Perla Bautista]] |Drama |-style="background:#e3edff;" |''Kuya Wes'' |James Robin Mayo (direktor); [[Ogie Alcasid]], [[Ina Raymundo]] |Komedya, Drama |-style="background:#e3edff;" |''Liway'' |Kip Oebanda (direktor); [[Glaiza de Castro]], Dominic Roco |Kapanahunang drama |-style="background:#e3edff;" |''The Lookout'' |Afi Africa (direktor); Andres Vasquez, [[Yayo Aguila]], Jay Garcia, Elle Ramirez |Aksyon, Nananabik |-style="background:#e3edff;" |''Mamang'' |Denise O'Hara (direktor); [[Celeste Legaspi]], Ketchup Eusebio |Drama |-style="background:#e3edff;" |''ML'' |Benedict Mique, Jr. (direktor); [[Eddie Garcia]], [[Tony Labrusca]] |Nananabik |-style="background:#e3edff;" |''Musmos na Sumibol sa Gubat ng Digma'' |Iar Arondaing (direktor); Junayka Sigrid Santarin, JM Salvado, Star Orjaliza |Panlipunang drama |-style="background:#e3edff;" |''Pan de Salawal'' |Che Espiritu (direktor); Bodjie Pascua, Miel Espinosa |Pamilyang komedya |-style="background:#e3edff;" |''School Service'' |Louie Ignacio (direktor); [[Ai-Ai delas Alas]], Joel Lamangan |Drama, Nananabik |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 8 | ''Dito Lang Ako'' | Mixsonic Productions, Lightscape Digital | style="text-align:left;" | Roderick Lindayag (direktor); Michelle Vito, Jon Lucas, Akihiro Blanco, [[Boots Anson-Roa]], [[Freddie Webb]] | style="text-align:left;" | Makasaysayan, Romansa | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://www.wazzuppilipinas.com/2018/07/dito-lang-ako-movie-to-be-shown-pn.html|title=Dito Lang Ako Movie To Be Shown on August 8|publisher=Wazzup Pilipinas|access-date=Hulyo 14, 2018|language=en}}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |-style="background:#efeaea;" | rowspan="8" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 15 |''Ang Babaeng Allergic sa Wifi'' | [[Cignal|Cignal Entertainment]], Octobertrain Films, The IdeaFirst Company | [[Jun Lana]] (direktor); [[Sue Ramirez]], [[Jameson Blake]], Markus Paterson | Komedyang romantiko | style="text-align:center;" rowspan=8|<ref>{{cite web|url=https://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/74383/pista-ng-pelikulang-pilipino-2018-a00220-20180710-lfrm|title=The SPOT.ph Guide to Pista ng Pelikulang Pilipino 2018 |website=SPOT.ph|date=Hulyo 10, 2018|access-date=Hulyo 16, 2018|language=en}}</ref> |-style="background:#efeaea;" |''Bakwit Boys'' | T-Rex Entertainment | Jason Paul Laxamana (direktor); Devon Seron, Vance Larena, Nikko Natividad, Ryle Santiago, Mackie Empuerto | Romansang musikal, Drama |-style="background:#efeaea;" | ''The Day After Valentine's'' | [[Viva Films]] | Jason Paul Laxamana (direktor); [[Bela Padilla]], [[JC Santos]] | Romansa, Drama |-style="background:#efeaea;" |''Madilim ang Gabi'' <br />^{*(2018 commercial release)} | Deus Lux Mea Films, Sound Investment Equity, Swift Productions, Oro de Siete Productions | [[Adolfo Alix, Jr.]]; [[Gina Alajar]], [[Phillip Salvador]], Bembol Roco, [[Felix Roco]] | Krimen, Drama |-style="background:#efeaea;" |''Pinay Beauty'' | Quantum Films, MJM Productions, Epic Media | Jay Abello (direktor); Chai Fonacier, [[Edgar Allan Guzman]], Janus del Prado, Nico Antonio, Hannah Ledesma, Mariko Ledesma, [[Maxine Medina]] | Komedya, Drama |-style="background:#efeaea;" |''Signal Rock'' | CSR Films PH, [[Regal Entertainment]] | Chito Roño (direktor); [[Christian Bables]] | Pamilyang drama |-style="background:#efeaea;" |''Unli Life'' |[[Regal Entertainment]] | Miko Livelo (direktor); [[Vhong Navarro]], [[Wynwyn Marquez]], [[Joey Marquez]] | Komedya |-style="background:#efeaea;" |''We Will Not Die Tonight'' |Strawdogs Studio Production, EG Films, Outpost Visual Frontier | Richard Somes (direktor); [[Erich Gonzales]] |Aksyon, Nananabik |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 22 | ''The Lease'' | Utmost Creatives | style="text-align:left;" | Paolo Bertola (direktor); Garie Concepcion, Ruben Maria Soriquez | style="text-align:left;" | Sikolohiyakal na Nananabik, Katatakutan | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://gololy.ph/?p=8097#.W1C60tUzbmF|title=Garie Concepcion Stars in The Lease, Her First Movie Lead|publisher=Gololy|date=Hulyo 10, 2018|access-date=Hulyo 20, 2018|language=en}}</ref> |- | ''Miss Granny'' | [[Viva Films]], N²&nbsp;Productions | style="text-align:left;" |Joyce Bernal (direktor); [[Sarah Geronimo]], [[Nova Villa]], James Reid, [[Xian Lim]] | style="text-align:left;" |Drama, Komedya | style="text-align:center;" |<ref>{{Citation|last=Viva Ent|title=Miss Granny [Teaser] Starring Sarah Geronimo, James Reid, Xian Lim and Nova Villa!|date=2018-04-20 |via=YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=W9Agtc_YxcI|access-date=2018-07-07|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://entertainment.inquirer.net/284721/watch-sarah-geronimo-goes-retro-jams-james-reid-miss-granny-trailer|title=WATCH: Sarah Geronimo goes retro, jams with James Reid in 'Miss Granny' trailer|publisher=[[Philippine Daily Inquirer]]|last=Hallare|first=Katrina|date=Hulyo 21, 2018|access-date=Hulyo 21, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 29 | ''The Hows of Us'' | [[Star Cinema]] | style="text-align:left;" |Cathy Garcia-Molina (direktor); [[Kathryn Bernardo]], [[Daniel Padilla]] | style="text-align:left;" | Romansa, Drama | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|title=KathNiel's biggest revelations about their upcoming film "The Hows Of Us" date|url=http://entertainment.abs-cbn.com/tv/shows/kathniel/videos/2018/04/19/53041918-kathniels-biggest-revelations-about-their-upcoming-film-the-hows-of-us|access-date=Abril 20, 2018|website=ABS-CBN.com|date=Abril 20, 2018|language=en|archive-date=Mayo 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180524152032/http://entertainment.abs-cbn.com/tv/shows/kathniel/videos/2018/04/19/53041918-kathniels-biggest-revelations-about-their-upcoming-film-the-hows-of-us|url-status=dead}}</ref> |- ! rowspan="15" style="text-align:center; background:#c47a81; width:1%" | S<br />E<br />T<br />Y<br />E<br />M<br />B<br />R<br />E | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 5 | ''Goyo: Ang Batang Heneral'' | TBA Studios, Artikulo Uno Productions, Globe Studios | style="text-align:left;" | Jerrold Tarog (direktor); [[Paulo Avelino]] | style="text-align:left;" | Talambuhay, Epiko | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|title='Goyo: Ang Batang Heneral' now has a release date|url=https://www.rappler.com/entertainment/news/201596-goyo-ang-batang-heneral-release-date|access-date=Mayo 2, 2018|website=Rappler|date=Mayo 2, 2018|language=en}}</ref> |- | ''Petmalu'' | Red Nine Entertainment, Larger Than Life Studios | style="text-align:left;" | Joven Tan (direktor); [[Diego Loyzaga]], [[Marlo Mortel]], Michelle Vito, Vitto Marquez, Charles Kieron, Brian Gazmen, [[Jairus Aquino]], [[Karen Reyes]], Vivoree Esclito | style="text-align:left;" | Nakatuon sa kabataan | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://balita.net.ph/2018/08/16/petmalu-bagong-barkada-movie/|title='Petmalu', bagong barkada movie|publisher=Balita|last=Catan|first=Angeli|date=Agosto 16, 2018|access-date=Setyembre 4, 2018|language=en|archive-date=Nobiyembre 23, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231123100654/http://balita.net.ph/2018/08/16/petmalu-bagong-barkada-movie/|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="8" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 12 | ''The Hopeless Romantic'' | [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | Topel Lee (direktor); Pepe Herrera, [[Ritz Azul]] | style="text-align:left;" | Komedyang romantiko | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/08/29/18/pepe-herera-at-ritz-azul-magsasama-sa-isang-pelikula|title=Pepe Herera at Ritz Azul magsasama sa isang pelikula|publisher=Patrol.ph|date=Agosto 29, 2018|access-date=Setyembre 4, 2018|language=en}}</ref> |- | ''Wander Bra'' | Bluerock Entertainment, [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Joven Tan (direktor); [[Kakai Bautista]], [[Myrtle Sarrosa]] | style="text-align:left;" | Komedya, Pantasya | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/entertainment/2018/08/31/1847221/myrtle-power-do-good|title=Myrtle on the power to do good|publisher=[[The Philippine Star]]|date=Agosto 31, 2018|access-date=Setyembre 4, 2018|language=en}}</ref> |-style="background:#ddffe1;" | ''1957'' | rowspan=6|ToFarm | Hubert Tibi (direktor); Ronwaldo Martin, Richard Quan, Menggie Cobarrubias | Makasaysayang drama | style="text-align:center;" rowspan="6"|<ref>{{cite news|url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/211206-tofarm-festival-2018-movie-lineup|title=FULL LIST: ToFarm Film Festival lineup|website=[[Rappler]]|date=Setyembre 5, 2018|access-date=Setyembre 9, 2018|language=en}}</ref> |-style="background:#ddffe1;" | ''Alimuom'' | Keith Sicat (direktor); Ina Feleo, [[Epy Quizon]], Mon Confiado, Dido de la Paz, Kiko Matos, Elora Españo | Pantasya, Kathang-isip pang-agham |-style="background:#ddffe1;" | ''Mga Anak ng Kamote'' | Carlo Enciso Catu (direktor); [[Katrina Halili]], Alex Medina, [[Carl Guevara]], Kiko Matos, Rash Juzen | Drama |-style="background:#ddffe1;" | ''Kauyagan (Way of Life)'' | Julienne Ilagan (direktor); [[Bayang Barrios]], Perry Dizon, Waway Saway, Jefferson Bringas, Salima Saway | Drama |-style="background:#ddffe1;" | ''Sol Searching'' | Roman Perez Jr. (direktor); [[Pokwang]], [[Joey Marquez]] | Madilim na komedya |-style="background:#ddffe1;" | ''Tanabata’s Wife'' | Charlson Ong, Lito Casaje (mga direktor); Miyuki Kamimura, Mai Fanglayan | Romansa |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 19 | ''Abay Babes'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Don Cuaresma (direktor); Cristine Reyes, [[Nathalie Hart]], [[Meg Imperial]], [[Roxanne Barcelo]], Kylie Verzosa | style="text-align:left;" | Komedya | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://cinemabravo.com/2018/09/07/abay-babes-movie/|title=Cristine, Kylie, Nathalie, Meg, Roxanne star in sexy rom-com 'Abay Babes'|website=Cinema Bravo|date=Setyembre 7, 2018|access-date=Setyembre 9, 2018|language=en}}</ref> |- | ''Nakalimutan Ko Nang Kalimutan Ka'' | Wilbros Films | style="text-align:left;" | Fifth Solomon (direktor); [[Alex Gonzaga]], [[Vin Abrenica]] | style="text-align:left;" | Drama | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://cebudailynews.inquirer.net/190558/alex-gonzaga-drama-new-film-vin-abrenica|title=Alex Gonzaga does drama in a new film with Vin Abrenica|publisher=Cebu Daily News|last=Padayag|first=Michelle Joy|date=Agosto 22, 2018|access-date=Agosto 26, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 21 | ''Hapi Ang Buhay: The Musical'' | EBC Films | style="text-align:left;" | Carlo Ortega Cuevas (direktor); John Stevenson Tabangay, Edward Rudolf Flores, Ervil Escano, Jr., Dennis Rey Garcia, Wilson Tapalla, Mia Suarez, Mike Magat, [[Antonio Aquitania]], Victor Neri | style="text-align:left;" | Komedya | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=http://balita.net.ph/2018/09/29/hapi-ang-buhay-the-musical-nakaka-good-vibes/|title='Hapi Ang Buhay The Musical', nakaka-good vibes|publisher=Balita|language=en|date=Setyembre 29, 2018|access-date=Oktubre 9, 2018|archive-date=Oktubre 9, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181009172148/http://balita.net.ph/2018/09/29/hapi-ang-buhay-the-musical-nakaka-good-vibes/|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 26 | ''Exes Baggage'' | Black Sheep Productions | style="text-align:left;" | Dan Villegas (direktor); [[Angelica Panganiban]], [[Carlo Aquino]] | style="text-align:left;" | Romansa | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/09/01/18/watch-angelica-carlo-dig-up-the-past-in-new-exes-baggage-teaser|title=WATCH: Angelica, Carlo dig up the past in new 'Exes Baggage' teaser|website=[[ABS-CBN News]]|date=Setyembre 1, 2018|access-date=Setyembre 9, 2018|language=en}}</ref> |- | ''The Trigonal: Fight for Justice'' | Cinefenio Film Studios, [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Vincent Soberano (direktor); Ian Ignacio, [[Rhian Ramos]] | style="text-align:left;" | Aksyon, Nananabik | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=https://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/75008/the-trigonal-fight-for-justice-premiere-date-a00220-20180905|title=WATCH: Trailer For The Trigonal: Fight For Justice|website=SPOT.ph|date=Setyembre 5, 2018|access-date=Setyembre 9, 2018|language=en}}</ref> |- ! rowspan="23" style="text-align:center; background:#6698c6; width:1%" | O<br />K<br />T<br />U<br />B<br />R<br />E | rowspan="2" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 3 | ''Para sa Broken Hearted'' | [[Viva Films]], Sari-Sari Films | Digo Ricio (direktor); [[Yassi Pressman]], [[Shy Carlos]], [[Louise delos Reyes]], [[Marco Gumabao]], [[Sam Concepcion]] | Romansa, Drama | <ref>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/entertainment/08/28/18/ang-sakit-teaser-of-para-sa-broken-hearted-released|title=Ang sakit! Teaser of 'Para sa Broken Hearted' released|date=Agosto 28, 2018|website=[[ABS-CBN Corporation]] News|publisher=ABS-CBN(Entertainment)|access-date=Agosto 29, 2018|language=en}}</ref> |- | ''Tres'' | Imus Productions, CineScreen | Dondon Santos, Richard Somes (mga direktor); [[Jolo Revilla]], Bryan Revilla, Luigi Revilla, Princess Cadavona | Aksyon | <ref>{{cite news|url=https://www.philstar.com/entertainment/2018/09/23/1853743/sons-also-rise|title=The sons also rise|publisher=[[The Philippine Star]]|last=Lo|first=Ricky|date=Setyembre 23, 2018|access-date=Setyembre 26, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 10 | ''Wild and Free'' | [[Regal Entertainment]] | Connie S.A Macatuno (direktor); [[Derrick Monasterio]], [[Sanya Lopez]] | Romansa, Drama | <ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/04/18/maiinit-na-eksena-sa-wild-and-free-ramdam-ni-sanya-lopez|title=Maiinit na eksena sa 'Wild and Free', ramdam ni Sanya Lopez|language=fil|date=Oktubre 4, 2018|website=ABS-CBN News|access-date=Oktubre 9, 2018}}</ref> |-style="background:#cef8ff;" | rowspan="9" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 12 | ''Asuang'' | rowspan=9|Cinema One Originals | Raynier Brizuela (direktor); Alwyn Uytingco, Jon Lucas, Chai Fonacier, Nats Sitoy, Jun Sabayton | Pantasya, Komedya | rowspan=9| <ref>{{cite web|url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/213932-cinema-one-originals-full-list|title=FULL LIST: Cinema One Originals Festival 2018 entries|date=Oktubre 10, 2018|website=Spot.PH|access-date=Nobyembre 12, 2018|language=en}}</ref> |-style="background:#cef8ff;" | ''Bagyong Bheverlynn'' | Charliebebs Gohetia (direktor); [[Ruffa Mae Quinto]], [[Edgar Allan Guzman]] | Komedyang romantiko |-style="background:#cef8ff;" | ''Double Twisting Double Back'' | Joseph Abello (direktor); [[Joem Bascon]], [[Tony Labrusca]] | Nananabik, Sports |-style="background:#cef8ff;" | ''Hospicio'' | Bobby Bonifacio (direktor); [[Loisa Andalio]], Mary Joy Apostol, Ana Abad Santos | Katatakutan |-style="background:#cef8ff;" | ''Mamu; and A Mother Too'' | Rod Singh (direktor); Iyah Mina, [[Arron Villaflor]], EJ Jallorina | Komedya, Drama |-style="background:#cef8ff;" | ''Never Tear Us Apart'' | Whammy Alcazaren (direktor); [[Ricky Davao]], Meryll Soriano, [[Jasmine Curtis-Smith]] | Drama, Katatakutan |-style="background:#cef8ff;" | ''Paglisan'' | Carl Joseph Papa (direktor); [[Ian Veneracion]], Eula Valdes | Animasyon, Musikal |-style="background:#cef8ff;" | ''Pang MMK'' | [[John Lapus]] (direktor); Neil Coleta, [[Nikki Valdez]], [[Joel Torre]], [[Ricky Davao]], [[Cherry Pie Picache]] | Komedya |-style="background:#cef8ff;" | ''A Short History of a Few Bad Things'' | Keith Deligero (direktor); Victor Neri, Jay Gonzaga | Pelikulang noir, Procedural, Krimen |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 17 | ''First Love'' | Ten17P, [[Star Cinema]], [[Viva Films]] | Paul Soriano (direktor); [[Aga Muhlach]], [[Bea Alonzo]] | Romansa, Drama | <ref>{{cite news|url=https://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/75223/first-love-full-trailer-a00220-20180924|title=The Full Trailer of Aga Muhlach and Bea Alonzo's New Film Will Tug at Your Heartstrings|website=Spot.ph|author=Aldana, Ina|date=Setyembre 24, 2018|access-date=Oktubre 9, 2018|language=en}}</ref> |- style="background:#e3e5e8;" | rowspan="8" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 21 |''All Grown Up'' | rowspan="8" |QCinema | Wena Sanchez (dokumentarista) | Dokumentaryo | rowspan="8" | <ref>{{cite news|url=https://pop.inquirer.net/64264/6th-annual-qcinema-announces-2018-roster-of-films|title=6th annual QCinema announces 2018 roster of films|website=Inquirer.net|date=Oktubre 19, 2018|access-date=Nobyembre 5, 2018|language=en}}</ref> |- style="background:#e3e5e8;" |''Billie & Emma'' | Samantha Lee (direktor); Gabby Padilla, Zar Donato, Beauty Gonzalez, Cielo Aquino, Ryle Santiago | rowspan="2"|Paparating na edad, Drama |-style="background:#e3e5e8;" | ''Dog Days'' | Timmy Harn (direktor); Ybes Bagadiong, Bie Ruaro, Charles Salazar, Miguel Reyes, Adrienne Vergara |-style="background:#e3e5e8;" | ''Hintayan ng Langit'' | Dan Villegas (direktor); [[Eddie Garcia]], [[Gina Pareño]], Karl Medina, Kat Galang, Joel Saracho, Che Ramos, Mel Kimura, Dolly de Leon | Drama, Komedya |-style="background:#e3e5e8;" | ''Masla a Papanok'' | Gutierrez Mangansakan II (direktor); Quennie Lyne Demoral, Krigi Hager, Ameir Arsad Hassan | Makasaysayang drama |-style="background:#e3e5e8;" |Come on Irene |Keisuke Yoshida (direktor); Yusuke Iseya, Nats Sitoy, Ken Yasuda |Drama |-style="background:#e3e5e8;" | ''Oda sa Wala'' | Dwein Baltazar (direktor); Marietta Subong, [[Joonee Gamboa]], Anthony Falcon, Dido Dela Paz | Drama |-style="background:#e3e5e8;" |''Pag-ukit sa Paniniwala'' | Hiyas Baldemor Bagabaldo (dokumentarista) | Dokumentaryo |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 31 | ''To Love Some Buddy'' | Black Sheep Productions | Jason Paul Laxamana (direktor); [[Maja Salvador]], [[Zanjoe Marudo]] | Komedyang romantiko | <ref>{{cite web|url=https://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/75445/to-love-some-buddy-full-trailer-a00220-20181016|title=This New Movie Is About Dating Your Best Friend and It's All Too Real|date=Oktubre 16, 2018|website=Spot.PH|access-date=Nobyembre 12, 2018|language=en}}</ref> |- | ''All Souls Night'' | [[Viva Films]], Aliud Entertainment | Aloy Adlawan, Jules Katanyag (mga direktor); [[Andi Eigenmann]] | Katatakutan, Pananabikan, Nananabik | <ref>{{cite web|url=http://www.manilastandard.net/showbitz/columns0/very-wang/278949/andi-eigenmann-in-theatrical-terrifier-all-souls-night-.html|title=Andi Eigenmann in theatrical terrifier 'All Souls Night'|date=Oktubre 26, 2018|website=Manila Standard|access-date=Nobyembre 12, 2018|language=en|archive-date=Oktubre 30, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030052754/http://manilastandard.net/showbitz/columns0/very-wang/278949/andi-eigenmann-in-theatrical-terrifier-all-souls-night-.html|url-status=dead}}</ref> |- ! rowspan="9" style="text-align:center; background:#d0d069; width:1%" | N<br />O<br />B<br />Y<br />E<br />M<br />B<br />R<br />E | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 7 | ''Class of 2018'' | T-Rex Entertainment | Charliebebs Gohetia (direktor); [[Sharlene San Pedro]], [[Nash Aguas]] | Katatakutan, Nananabik, Romansa | <ref>{{cite news|url=https://cinemabravo.com/2018/09/14/class-of-2018-movie-teaser/|title=Zombies are looming in teen horror- thriller Class of 2018, starring Nash Aguas, Sharlene San Pedro|publisher=Cinema Bravo|date=Setyembre 14, 2018|access-date=Oktubre 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181026182618/https://cinemabravo.com/2018/09/14/class-of-2018-movie-teaser/|archive-date=Oktubre 26, 2018|url-status=dead|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 14 | ''Kung Paano Siya Nawala'' | TBA Studios | Joel Ruiz (direktor); [[JM de Guzman]], [[Rhian Ramos]] | Romansa | <ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/45347/exclusive-rhian-ramos-considers-kung-paano-siya-nawala-as-a-passion-project/story|title=EXCLUSIVE: Rhian Ramos considers 'Kung Paano Siya Nawala' as a passion project|date=Nobyembre 2, 2018|website=[[GMA News]]|access-date=Nobyembre 12, 2018|language=en}}</ref> |- | ''Through Night and Day'' | [[Viva Films]], MAVX Productions, OctoArts Films | Veronica Velasco (direktor); [[Alessandra de Rossi]], [[Paolo Contis]] | Romansa | <ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/06/18/through-night-and-day-trailer-shows-that-travel-is-the-best-test-of-true-love|title='Through Night and Day' trailer shows that travel is the best test of true love|date=Nobyembre 6, 2018|website=[[ABS-CBN News]]|access-date=Nobyembre 12, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 17 | ''Glorious'' | [[iWant]] Originals | Connie Macatuno (direktor); [[Angel Aquino]], [[Tony Labrusca]] | Romansa | |- | ''Ma'' |[[iWant]] Originals |Kenneth Dagatan (direktor); Anna Luna, [[Glydel Mercado]] | Katatakutan | |- |''Aria'' |Holy Angel University |Carlo Enciso Catu (direktor) | Makasaysayang drama | |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 21 | ''Recipe for Love'' | [[Regal Entertainment]] | [[Jose Javier Reyes]] (direktor); [[Christian Bables]], Cora Waddell | Romansa | <ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/30/18/watch-cora-waddell-christian-bables-star-in-recipe-for-love|title=WATCH: Cora Waddell, Christian Bables star in 'Recipe for Love'|date=Oktubre 30, 2018|website=[[ABS-CBN News]]|access-date=Nobyembre 12, 2018|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 28 | ''Ang Pangarap Kong Holdap'' | MAVX Productions | Marius Talampas (direktor); Pepe Herrera, [[Jerald Napoles]], Jelson Bay, [[Paolo Contis]] | Komedya, Krimen | <ref>{{cite web|url=https://entertainment.inquirer.net/302475/watch-4-men-comically-plan-perfect-crime-in-ang-pangarap-kong-holdap|title=WATCH: 4 men comically plan perfect crime in 'Ang Pangarap Kong Holdap'|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=Nobyembre 2, 2018|access-date=Nobyembre 12, 2018|language=en}}</ref> |- | ''Three Words to Forever'' | [[Star Cinema]] | Cathy Garcia-Molina (direktor); [[Sharon Cuneta]], [[Richard Gomez]], [[Kathryn Bernardo]] | Pamilyang drama | <ref>{{cite web|url=https://entertainment.inquirer.net/303880/watch-sharon-richard-fake-happy-relationship-for-family-in-three-words-to-forever-trailer|title=WATCH: Sharon, Richard fake happy relationship for family in 'Three Words to Forever' trailer|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=Nobyembre 10, 2018|access-date=Nobyembre 12, 2018|language=en}}</ref> |- ! rowspan="10" style="text-align:center; background:#c47a81; width:1%" | D<br />I<br />S<br />Y<br />E<br />M<br />B<br />R<br />E | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 5 |''Kahit Ayaw Mo Na'' |[[Viva Films]], BluArt Productions |Bona Fajardo (direktor); [[Empress Schuck]], [[Kristel Fulgar]], [[Andrea Brillantes]] |Drama |<ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/08/18/watch-kristel-empress-andrea-star-in-new-movie-kahit-ayaw-mo-na|title=WATCH: Kristel, Empress, Andrea star in new movie 'Kahit Ayaw Mo Na'|website=[[ABS-CBN News]]|date=Nobyembre 8, 2018|access-date=Disyembre 28, 2018|language=en}}</ref> |- |''Everybody Loves Baby Wendy'' |[[iWant]] Originals |Wenn V. Deramas (direktor); [[Alex Gonzaga]] |Komedya | |- style="background:#f7ebdd;" | rowspan="8" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 25 |''Aurora'' |[[Viva Films]], Aliud Entertainment |[[Yam Laranas]] (direktor); [[Anne Curtis]], [[Marco Gumabao]], Ricardo Cepeda, Marita Zobel | Katatakutan, Nananabik | rowspan="8" |<ref>{{cite news|url=https://www.rappler.com/entertainment/news/206085-mmff-2018-first-four-movies|title=MMFF announces first 4 movies for 2018 film festival|publisher=[[Rappler]]|date=Hunyo 29, 2018|access-date=Hunyo 30, 2018|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/09/18/kim-dennis-toni-alex-movies-complete-mmff-2018-lineup|title=Kim-Dennis, Toni-Alex movies complete MMFF 2018 lineup|website=[[ABS-CBN News]]|date=Oktubre 9, 2018|access-date=Oktubre 9, 2018|language=en}}</ref> |-style="background:#f7ebdd;" | ''Fantastica: The Princesses, The Prince and The Perya'' | [[Star Cinema]], [[Viva Films]] | Barry Gonzalez (direktor); [[Vice Ganda]], [[Richard Gutierrez]], [[Dingdong Dantes]], [[Maymay Entrata]], Edward Barber, [[Bela Padilla]] | Pantasya, Komedya |-style="background:#f7ebdd;" | ''[[The Girl in the Orange Dress]]'' | Quantum Films, MJM Productions | Jay Abello (direktor); [[Jericho Rosales]], [[Jessy Mendiola]] | Romansa, Komedya |-style="background:#f7ebdd;" | ''[[Jack Em Popoy: The Puliscredibles]]'' | CCM Productions, M-Zet Productions, [[APT Entertainment]] | Michael Tuviera (direktor); [[Vic Sotto]], [[Maine Mendoza]], [[Coco Martin]] | Aksyon, Komedya |-style="background:#f7ebdd;" | ''[[Mary, Marry Me]]'' | Ten17P, TINCAN | RC Delos Reyes (direktor); [[Toni Gonzaga]], [[Alex Gonzaga]], [[Sam Milby]] | Drama, Komedya |-style="background:#f7ebdd;" | ''One Great Love'' | [[Regal Entertainment]] | [[Eric Quizon]] (direktor); [[Dennis Trillo]], [[Kim Chiu]], and [[JC de Vera]] | Romansa |-style="background:#f7ebdd;" | ''Otlum'' | Horseshoe Productions | Joven Tan (direktor); [[Ricci Rivero]], [[Jerome Ponce]] | Katatakutan, Komedya |-style="background:#f7ebdd;" | ''[[Rainbow's Sunset]]'' | Heaven's Best Entertainment | Joel Lamangan (direktor); [[Eddie Garcia]], Tony Mabesa, [[Gloria Romero]] | Romansa, Drama |} ==2019== ;Susing kulay {{plainlist| * {{Color box|#fffde9|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Sinag Maynila Film Festival * {{Color box|#ffecd6|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinemalaya Philippine Independent Film Festival * {{Color box|#d8f2de|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Pista ng Pelikulang Pilipino * {{Color box|#D8BFD8|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa ToFarm (The Outstanding Farmers in the Philippines) Film Festival * {{Color box|#cef8ff|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa Cinema One Originals Film Festival * {{Color box|#e3e5e8|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa QCinema International Film Festival * {{Color box|#f7ebdd|border=darkgray}} – isang lahok na pelikula sa [[Metro Manila Film Festival]]}} {| class="wikitable sortable" |+ "align=bottom" | |- style="background:#ffffba; text-align:center" ! colspan="2" | Nagbukas ! style="width:17%"| Pamagat ! style="width:16%"| Gumawa ! Mga gumanap at trabahador ! Sanggunian |- ! rowspan="9" style="text-align:center; background:#6698c6" |E<br />N<br />E<br />R<br />O | style="text-align:center; background:#bae1ff"| 8 | ''Boy Tokwa: Lodi ng Gwapo'' | VST Productions | style="text-align:left;" | Tony Y. Reyes (direktor); [[Jose Manalo]] | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#bae1ff"| 11 | ''The Gift'' | [[iWant]] Originals | style="text-align:left;" | Onat Diaz (direktor); [[Nash Aguas]], [[Sharlene San Pedro]] | |- | ''S.P.A.R.K.'' | [[iWant]] Originals | style="text-align:left;" | Carlo Artillaga (direktor); [[Andrea Brillantes]], Grae Fernandez | |- | style="text-align:center; background:#bae1ff"| 16 |''Sakaling Maging Tayo'' |Black Sheep Productions | style="text-align:left;" | JP Mabac (direktor); [[McCoy de Leon]], [[Elisse Joson]] | <ref>{{cite web |last1=Aldana |first1=Ida |title=The Director of I'm Drunk, I Love You Is Working on a New Hugot-Worthy Movie |url=https://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/75915/sakaling-maging-tayo-premiere-date-a00220-20181204 |website=Spot.ph |date=4 Disyembre 2018 | access-date=14 Abril 2019|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#bae1ff"| 23 | ''Born Beautiful'' | Cignal Entertainment, Octobertrain Films, The IdeaFirst Company | style="text-align:left;" | Perci M. Intalan (direktor); [[Martin del Rosario]] |<ref>{{cite web |last1=Galvez |first1=Daphne |title='Born Beautiful' out in cinemas on Jan. 23 |url=https://entertainment.inquirer.net/311273/born-beautiful-out-in-cinemas-on-jan-23 |website=Inquirer.net |date=27 Disyembre 2018 | access-date=14 Abril 2019|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#bae1ff"| 25 |''Allergy in Love'' |[[iWant]] Originals |[[Joross Gamboa]] (direktor); Cholo Barretto, Chienna Filomeno | |- | rowspan="3" style="text-align:center; background:#bae1ff"| 30 | ''Bato: The Gen. Ronald dela Rosa Story'' | ALV Films | style="text-align:left;" | [[Adolfo Alix, Jr.]] (direktor); [[Robin Padilla]], Beauty Gonzalez | |- | '''Tol'' | Reality Entertainment | style="text-align:left;" | Miko Livelo (direktor); [[Arjo Atayde]], Ketchup Eusebio, [[Joross Gamboa]] | |- | ''Ang Sikreto ng Piso'' | JPP Dreamworld Productions | style="text-align:left;" | Perry Escano (direktor); [[Ariel Rivera]], [[Gelli de Belen]] | |- ! rowspan="8" style="text-align:center; background:#d0d069" |P<br />E<br />B<br />R<br />E<br />R<br />O | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba"|6 | ''Elise'' | [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | Joel Ferrer (direktor); [[Enchong Dee]], [[Janine Gutierrez]] | <ref>{{cite web |last1=San Miguel |first1=Lucy |title=Enchong Dee And Janine Gutierrez Give Us First Love Feels In The Movie 'Elise' |url=https://www.cosmo.ph/entertainment/enchong-dee-and-janine-gutierrez-movie-elise-about-first-love-a3482-20190116 |publisher=Cosmopolitan |date=16 Enero 2019 | access-date=14 Abril 2019|language=en}}</ref> |- | ''Hanggang Kailan?'' | [[Viva Films]], BluArt Productions | style="text-align:left;" | Bona Fajardo (direktor); [[Xian Lim]], [[Louise delos Reyes]] | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:center; background:#ffffba"|13 | ''Alone/Together'' | Black Sheep Productions, Project 8 Corner San Joaquin Projects | style="text-align:left;" | Antoinette Jadaone (direktor); [[Liza Soberano]], [[Enrique Gil]] | <ref>{{cite web |last1=Shi |first1=Stephanie |title=The Trailer For Liza Soberano And Enrique Gil's Movie 'Alone/Together' Is Here! |url=https://www.cosmo.ph/entertainment/trailer-liza-soberano-enrique-gil-movie-alone-together-a434-20190120 |publisher=Cosmopolitan |date=23 Enero 2019 |access-date=14 Abril 2019|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffffba"|14 |''Apple of My Eye'' |[[iWant]] Originals |James Robin Mayo (direktor); [[Marco Gumabao]], [[Krystal Reyes]] | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba"|20 | ''Time & Again'' | [[Regal Entertainment]] | Jose Javier Reyes (direktor); [[Wynwyn Marquez]], [[Enzo Pineda]] | |- | ''Exit Point'' | Rocketts Media Production Distributed by [[Viva Films]] and OctoArts Films | [[Ronnie Ricketts|Ronnie Rickets]] (direktor); Ronnie Ricketts | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba"|27 | ''Familia Blondina'' | Arctic Sky Entertainment, Cine Screen | Jerry Lopez Sineneng (direktor); [[Karla Estrada]], Jobert Austria, Kira Balinger, [[Marco Gallo]], [[Xia Vigor]], Chantal Videla, Shane Weinberg, [[Awra Briguela]], [[Heaven Peralejo]], Negi | |- | ''Second Coming'' | Reality Entertainment | Jet Leyco (direktor); [[Jodi Sta. Maria]], [[Marvin Agustin]], [[John Arcilla]] | <ref>{{cite web |last1=Hallare |first1=Katrina |title=WATCH: Jodi Sta. Maria hunted by a child killer in 'Second Coming' |url=https://entertainment.inquirer.net/318065/watch-jodi-sta-maria-hunted-by-a-child-killer-in-second-coming |website=Inquirer.net |date=13 Pebrero 2019 | access-date=14 Abril 2019|language=en}}</ref> |- ! rowspan="7" style="text-align:center; background:#c47a81" |M<br />A<br />R<br />S<br />O | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba"|13 | ''Ulan'' | [[Viva Films]] | Irene Villamor (direktor); [[Carlo Aquino]], [[Nadine Lustre]], [[Marco Gumabao]], AJ Muhlach | |- | ''Neomanila'' | TBA Studios |Mikhail Red (direktor); [[Eula Valdez]], Timothy Castillo, Rocky Salumbides | <ref>{{cite news |title=Acclaimed action-thriller 'Neomanila' comes home to Philippine Cinema |url=http://manilastandard.net/showbitz/tv-movies/289770/acclaimed-action-thriller-neomanila-comes-home-to-philippine-cinema.html |newspaper=Manila Standard |access-date=14 Abril 2019|language=en}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba"|20 | ''Papa Pogi'' | [[Regal Entertainment]] | style="text-align:left;" | Alex Calleja (direktor); Teddy Corpuz, [[Myrtle Sarrosa]] | |- | ''Pansamantagal'' | Horseshoe Productions | Joven Tan (direktor); Gelli de Belen, [[Bayani Agbayani]], DJ Chacha, [[Edgar Allan Guzman]] | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba"|27 | ''Eerie'' | [[Star Cinema]], Pelikula Red, Media East |Mikhail Red (direktor); [[Bea Alonzo]], [[Jake Cuenca]], [[Maxene Magalona]], [[Charo Santos-Concio]] | <ref>{{cite web |title=Mikhail Red's 'Eerie' gets Asia-wide release |url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/225846-mikhail-red-eerie-movie-gets-asia-wide-release |website=Rappler.ph |access-date=14 Abril 2019|language=en}}</ref> |- | ''Maria'' | [[Viva Films]], BlackOps Studios Asia, Psyops8 | Pedring Lopez (direktor); Cristine Reyes, Germaine De Leon, Jennifer Lee | <ref>{{cite web |title=WATCH: Cristine Reyes out for blood in action-packed 'Maria' trailer |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/02/15/19/watch-cristine-reyes-out-for-blood-in-action-packed-maria-trailer |website=ABS-CBN News |date=15 Pebrero 2019 |access-date=14 Abril 2019|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffb3ba" | 29 | ''Mystified'' | iflix, Sanggre Productions | Mark Reyes (direktor); [[Karylle]], [[Iza Calzado]], [[Sunshine Dizon]], [[Diana Zubiri]] | |- ! rowspan="8" style="text-align:center; background:#6698c6; width:1%" | A<br>B<br>R<br>I<br>L | rowspan="5" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 3 | rowspan="1" style="background:#fffde9;" | ''Akin ang Korona'' | rowspan="5" style="background:#fffde9;" |Sinag Maynila | rowspan="1" style="background:#fffde9;" | Zig Dulay (direktor); Nar Cabico | rowspan="5" style="background:#fffde9;" | <ref>{{Cite web|url=https://push.abs-cbn.com/2019/4/4/fresh-scoops/director-brillante-mendoza-formally-opens-sinag-ma-205580|title=Director Brillante Mendoza formally opens Sinag Maynila indie film festival|date=2019-04-04|website=push.asb-cbn.com|language=en-US|access-date=5 Abril 2019|language=en}}</ref> |- style="background:#fffde9;" | ''Jesusa'' | Ronald Carballo (direktor); [[Sylvia Sanchez]] |- style="background:#fffde9;" | ''Jino To Mari'' | Joselito “Jay” Altarejos (direktor); Angela Cortez, Oliver Aquino |- style="background:#fffde9;" | ''Pailalim'' | Daniel Palacio (direktor); [[Joem Bascon]], Mara Lopez |- style="background:#fffde9;" | ''Persons of Interest'' | Ralston Jover (direktor); [[Allen Dizon]], Liza Lorena |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#bae1ff"| 10 | ''Last Fool Show'' | [[Star Cinema]], N² Productions, Emba Productions | Eduardo Roy Jr. (direktor); [[JM de Guzman]], [[Arci Muñoz]] | <ref>{{cite web |last1=Hallare |first1=Katrina |title=WATCH: Arci Muñoz, JM de Guzman's doomed romance inspires film-within-a-film in 'Last Fool Show' |url=https://entertainment.inquirer.net/323605/p2fb-watch-arci-munoz-jm-de-guzmans-doomed-romance-inspires-film-within-a-film-in-last-fool-show |website=Inquirer.net |date=27 Marso 2019 | access-date=14 Abril 2019|language=en}}</ref> |- | ''Stranded'' | [[Regal Entertainment]] | Ice Idanan (direktor); [[Jessy Mendiola]], [[Arjo Atayde]] | <ref>{{cite web |last1=Atilano |first1=Joseph R. |title=Arjo Atayde, Jessy Mendiola topbill Regal Entertainment's 'Stranded' |url=https://entertainment.inquirer.net/323852/arjo-atayde-jessy-mendiola-topbill-regal-entertainments-stranded |website=Inquirer.net |date=29 Marso 2019 | access-date=14 Abril 2019|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff"| 26 | ''12 Days to Destiny'' | Blade Entertainment, Witty Jack Media | CJ Santos (direktor); Mary Joy Apostol, Akihiro Blanco | <ref>{{cite web |url=https://www.manilatimes.net/2019/09/10/weekly/fast-times/blade-movie-goes-viral-worldwide/ |title=Blade movie goes viral Worldwide |publisher=Manila Times |language=en |access-date=2022-06-06 |archive-date=2020-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129034836/https://www.manilatimes.net/2019/09/10/weekly/fast-times/blade-movie-goes-viral-worldwide/ |url-status=dead }}</ref> |- ! rowspan="10" style="text-align:center; background:#d0d069; width:1%" | M<br>A<br>Y<br />O | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1% " | 1 | ''Maledicto'' | Fox Networks Group Philippines | style="text-align:left;" | Mark Miley (direktor); [[Tom Rodriguez]], [[Jasmine Curtis-Smith]], [[Miles Ocampo]], Inah de Belen, [[Eric Quizon]], [[Martin Escudero]] | |- | rowspan="3" style="text-align:center; background:#ffffba"| 8 | ''S.O.N.S. (Sons of Nanay Sabel)'' | [[Viva Films]] | style="text-align:left;" | Dado C. Lumibao (direktor); [[Ai-Ai delas Alas]], [[Ex Battalion]] | |- | ''Tayo sa Huling Buwan ng Taon'' | TBA Studios | Nestor Abrogena Jr. (direktor); Nicco Manalo, Emmanuelle Vera, Anna Luna, Alex Medina | |- | ''Man & Wife'' | Cineko Productions, Cinescreen | Laurice Guillen (direktor); [[Gabby Concepcion|Gabby Conception]], [[Jodi Sta. Maria|Jodie Sta. Maria]] | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba"| 15 | ''Between Maybes'' | Black Sheep Productions | Jason Paul Laxamana (direktor); [[Gerald Anderson]], [[Julia Barretto]] | <ref>{{cite web |title='Between Maybes' starring Julia Barretto, Gerald Anderson sets May release |date=11 Abril 2019 |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/04/11/19/between-maybes-starring-julia-barretto-gerald-anderson-sets-may-release |publisher=ABS-CBN News |access-date=14 Abril 2019|language=en}}</ref> |- | ''Kuwaresma'' | Realty Entertainment, Globe Studios | Erik Matti (direktor); [[Sharon Cuneta]], [[John Arcilla]], Kent Gonzales | |- | style="text-align:center; background:#ffffba"| 22 | ''The Last Interview: The Mayor Antonio Halili Story'' | GreatCzar Media Production | Caesar Soriano (direktor); [[John Estrada]], [[Ara Mina]], [[Yayo Aguila]], [[Martin Escudero]] | <ref>{{cite web |title='The Last Interview' pays tribute to Mayor Antonio Halili |date=20 Marso 2019 |url=https://www.manilatimes.net/the-last-interview-pays-tribute-to-mayor-antonio-halili/528095/ |access-date=21 Mayo 2019 |language=en }}{{Dead link|date=Abril 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center; background:#ffffba"| 29 | ''[[Quezon's Game]]'' | Kinetek, [[Star Cinema]] | Matthew Rosen (direktor); [[Raymond Bagatsing]], [[Rachel Alejandro]] | |- | ''Finding You'' | [[Regal Entertainment]] | Easy Ferrer (direktor); [[Jerome Ponce]], Barbie Imperial, [[Jane Oineza]] | |- | ''Banal'' | [[APT Entertainment]] | J.A Tadena (direktor); [[Andrea Brillantes]], [[Bianca Umali]], [[Miguel Tanfelix]] | |- ! rowspan="7" style="text-align:center; background:#c47a81; width:1%" | H<br>U<br>N<br>Y<br />O | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 5 | ''Sunshine Family'' | Spring Films, Film Line | Kim Tai-Sik (direktor); [[Nonie Buencamino]], Shamaine Buencamino, [[Sue Ramirez]], [[Marco Masa]] | |- | style="text-align:center; background:#ffb3ba"| 8 | ''OFW: The Movie'' | Active Media Production | Neal Tan (direktor); [[Rafael Rosell]], [[Dianne Medina]], [[Kakai Bautista]], [[Christian Vasquez]], [[Sylvia Sanchez]] | <ref>{{cite web |title='OFW movie' veers away from sad tales, focuses on success |date=17 Abril 2019 |url=https://www.manilatimes.net/new-ofw-movie-veers-away-from-sad-tales-focuses-on-success/541498/ |access-date=15 Mayo 2019 |language=en |archive-date=14 Mayo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190514184139/https://www.manilatimes.net/new-ofw-movie-veers-away-from-sad-tales-focuses-on-success/541498/ |url-status=dead }}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffb3ba"| 12 | ''Clarita'' | Black Sheep Productions | style="text-align:left;" | Derick Cabrido (direktor); [[Jodi Sta. Maria|Jodi Sta Maria]], [[Arron Villaflor]] | <ref>{{cite web |last1=Rodriguez |first1=Mia |title=We Need to Talk About the Clarita Trailer |url=https://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/77943/3-scary-things-from-clarita-trailer-a4362-20190521 |website=Spot.ph |date=21 Mayo 2019 |access-date=4 Setyembre 2019|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://starcinema.abs-cbn.com/2019/6/28/news/clarita-kumita-na-ng-higit-p70m-50443|title='Clarita,' kumita na ng higit P70M!|first=Star Cinema|last=News|access-date=28 Hunyo 2019}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffb3ba"| 19 |''Feelenial: Feeling Millennial'' | Cignal Entertainment, DSL Productions | Richie Del Carmen (direktor); [[Ai-Ai delas Alas]], [[Bayani Agbayani]] | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba"| 26 | ''Because I Love You'' | [[Regal Entertainment]] | Joel Lamangan (direktor); [[David Licauco]], [[Shaira Diaz]], Michelle Dee | |- | ''Kontradiksyon'' | BellFilms | Njel De Mesa (direktor); [[Jake Cuenca]], [[Kris Bernal]], [[Katrina Halili]], Arnold Reyes | <ref>{{cite web |title=Jake Cuenca, Kris Bernal, and Katrina Halili Star in an Action-Drama Film About War on Drugs |date=18 Hunyo 2019 |url=https://www.wheninmanila.com/jake-cuenca-kris-bernal-and-katrina-halili-star-in-an-action-drama-film-about-war-on-drugs/ |access-date=26 Hunyo 2019|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#ffb3ba"| 29 |''MOMOL Nights'' |[[iWant]] Originals |Benedict Mique (direktor); Kit Thompson, Kim Molina | |- ! rowspan="4" style="text-align:center; background:#6698c6; width:1%" | H<br>U<br>L<br>Y<br />O | style="text-align:center; background:#bae1ff;" | 14 | ''Misterio de la Noche'' | Throne Room Productions | [[Adolfo Alix Jr.]] (direktor); [[Solenn Heussaff]], [[Benjamin Alves]], [[Gina Alajar]] | |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 17 |''My Letters to Happy'' | I Am Who I Am Foundation | Pertee Briñas (direktor); [[Glaiza de Castro]], [[TJ Trinidad]] | |- | style="text-align:center; background:#bae1ff;" | 24 | ''Family History'' | [[GMA Pictures]], Mic Test Entertainment | [[Michael V.]] (direktor); [[Michael V.]], [[Dawn Zulueta]] | <ref>{{cite news |last1=Wang |first1=Nickey |title=Michael V makes 'Family History' |url=http://manilastandard.net/showbitz/columns0/very-wang/291158/michael-v-makes-family-history-.html |website=Manila Standard |date=28 Marso 2019 |access-date=4 Setyembre 2019|language=en}}</ref> |- | style="text-align:center; background:#bae1ff;" | 31 | ''[[Hello, Love, Goodbye]]'' | [[Star Cinema]] | Cathy Garcia-Molina (direktor); [[Kathryn Bernardo]], [[Alden Richards]] | <ref>{{cite web |last1=Ramos |first1=Christina Marie |title=Kathryn Bernardo, Alden Richards to star in Cathy Garcia-Molina film |url=https://entertainment.inquirer.net/321492/kathryn-bernardo-alden-richards-to-star-in-cathy-garcia-molina-film |website=Inquirer.net |date=12 Marso 2019 |access-date=4 Setyembre 2019|language=en}}</ref> |- ! rowspan="17" style="text-align:center; background:#d0d069; width:1%" | A<br>G<br>O<br>S<br>T<br>O | rowspan="10" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 2 | style="background:#ffecd6;" | ''ANi (The Harvest)'' | rowspan="10" style="background:#ffecd6;" |Cinemalaya Foundation | style="background:#ffecd6;" | Kim Zuñiga and Sandro Del Rosario (mga direktor); [[Ricky Davao]], Zyren dela Cruz, Miguel Valdes | style="background:#ffecd6;" rowspan="10" |<ref>{{Cite web|url=https://unreel.ph/news/cinemalaya-2019-entries/|title=FULL LIST: Full-length feature Cinemalaya 2019 entries|date=2018-08-12|website=Unreel.ph|language=en|access-date=12 Pebrero 2019|archive-date=2019-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190212131217/https://unreel.ph/news/cinemalaya-2019-entries/|url-status=dead}}</ref> |- style="background:#ffecd6;" | ''Belle Douleur (A Beautiful Pain)'' | Atty. Joji V. Alonso (direktor); [[Mylene Dizon]], [[Kit Thompson]] |- style="background:#ffecd6;" | ''Children Of The River (Annak Ti Karayan)'' | Maricel Cariaga (direktor); Noel Comia Jr., Ricky Oriarte, Dave Justin Francis, Junyka Santarin |- style="background:#ffecd6;" | ''Edward'' | Thop Nazareno (direktor); Louise Abuel, Dido dela Paz, Elijah Canlas, [[Manuel Chua]], [[Ella Cruz]] |- style="background:#ffecd6;" | ''F#*@BOIS'' | Eduardo Roy (direktor); Royce Cabrera, Kokoy de Santos, [[Ricky Davao]] |- style="background:#ffecd6;" | ''Iska'' | Theodore Boborol (direktor); Ruby Ruiz, Soliman Cruz |- style="background:#ffecd6;" | ''John Denver Trending'' | Arden Rod Condez (direktor); Jansen Magpusao, Meryll Soriano, Glenn Mas, Sammy Rubido |- style="background:#ffecd6;" | ''Malamaya (The Color of Ash)'' | Danica Sta Lucia and Leilani Chavez (mga direktor); [[Sunshine Cruz]], [[Enzo Pineda]], [[Raymond Bagatsing]], Bernadette Allyson |- style="background:#ffecd6;" | ''Pandanggo sa Hukay'' | Sheryl Rose M. Andes (direktor); [[Iza Calzado]] |- style="background:#ffecd6;" | ''Tabon'' | [[Xian Lim]] (direktor); Christopher Roxas, Ynna Asistio, Dexter Doria, Bapbap Reyes |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba"| 7 | ''Indak'' | [[Viva Films]] | Paul Alexei Basinillo (direktor); [[Sam Concepcion]], [[Nadine Lustre]] | <ref>{{cite web |title=Nadine Lustre, Sam Concepcion to star in dance film 'Indak' |url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/217370-nadine-lustre-sam-concepcion-indak-movie |website=Rappler |access-date=4 Setyembre 2019|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba"| 14 | ''And Ai, Thank You'' | Reality Entertainment, Horseshoe Studios | Joven Tan (direktor); [[Ai-Ai delas Alas]], [[Dennis Padilla]], [[Rufa Mae Quinto]] | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba"| 21 | ''Just a Stranger'' | [[Viva Films]] | Jason Paul Laxamana (direktor); [[Anne Curtis]], [[Marco Gumabao]] | <ref>{{cite web |last1=San Miguel |first1=Lucy |title=Anne Curtis Will Star As 'Mae' In Upcoming Film 'Just A Stranger' |url=https://www.cosmo.ph/entertainment/anne-curtis-as-mae-in-upcoming-film-just-a-stranger-a3482-20190107 |website=Cosmo.ph |date=7 Enero 2019 |access-date=4 Setyembre 2019|language=en}}</ref> |- | ''Mina-Anud'' | [[Regal Entertainment]], Epic Media | Kerwin Go (direktor); [[Dennis Trillo]], [[Jerald Napoles]], Dionne Monsanto, [[Matteo Guidicelli]] | <ref>{{cite web |last1=Ruiz |first1=Marah |title=WATCH: Dennis Trillo and Jerald Napoles play bumbling drug dealers in comedy 'Mina-Anud' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/47242/watch-dennis-trillo-and-jerald-napoles-play-bumbling-drug-dealers-in-comedy-mina-anud/story |website=GMANetwork.com |date=7 Enero 2019 |access-date=4 Setyembre 2019|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba"| 23 | ''Sarah Geronimo: This 15 Me'' | [[Netflix]] | Paul Basinillo (direktor); [[Sarah Geronimo]] | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba"| 28 | ''Abandoned'' | [[iWant]] Originals | Kip Oebanda (direktor); Beauty Gonzales, [[Seth Fedelin]] | <ref>{{cite web |title=WATCH: Ghosts capture Beauty Gonzalez in 'Abandoned' trailer |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/08/23/19/watch-ghosts-capture-beauty-gonzalez-in-abandoned-trailer |website=ABS-CBN News |access-date=4 Setyembre 2019|language=en}}</ref> |- | ''The Ghosting'' | Reality Entertainment | Joey de Guzman (direktor); [[Andrea Brillantes]], [[Khalil Ramos]] | |- ! rowspan="15" style="text-align:center; background:#c47a81; width:1%" | S<br>E<br>T<br>Y<br>E<br>M<br>B<br>R<br>E | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 4 | ''Sanggano, Sanggago't Sanggwapo'' | [[Viva Films]] | [[Al Tantay]] (direktor); [[Andrew E.]], [[Dennis Padilla]], [[Janno Gibbs]], [[Eddie Garcia]] | |- style="background:#d8f2de; | rowspan="11" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 13 | ''Lola Igna'' | Found Films, EMBA Production | Eduardo Roy Jr (direktor); [[Yves Flores]], Meryll Soriano, [[Maria Isabel Lopez]], Angie Ferro | |- style="background:#d8f2de" | ''Circa'' | Noble Wolf, ABAJ Film Productions, Swift Productions, RSVP | [[Adolfo Alix Jr.|Adolf Alix]] (direktor); [[Anita Linda]], [[Gina Alajar]], [[Laurice Guillen]], [[Jacklyn Jose]], [[Elizabeth Oropesa]], [[Ricky Davao]], [[Enchong Dee]], [[Eddie Garcia]] |<ref name="PPP2019">{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/movies/144241/pista-ng-pelikulang-pilipino-2019-official-entries-revealed|title=Pista ng Pelikulang Pilipino 2019 official entries revealed|last1=Franco|first1=Bernie V.|date=11 Hulyo 2019|website=Philippine Entertainment Portal|language=en|access-date=6 Hunyo 2022|archive-date=11 Hulyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190711153243/https://www.pep.ph/guide/movies/144241/pista-ng-pelikulang-pilipino-2019-official-entries-revealed|url-status=dead}}</ref> |- style="background:#d8f2de" |''Pagbalik'' |Nuances Entertainment Productions, PRO. PRO |Hubert Tibi and Maria S. Ranillo (mga direktor); [[Gloria Sevilla]], [[Suzette Ranillo]], Vince Ranillo, Alora Sasam | |- style="background:#d8f2de" | ''LSS (Last Song Syndrome)'' | Globe Studios, Dokimos Media Studios, Ben&Ben | Jade Castro (direktor); [[Gabbi Garcia]], [[Khalil Ramos]], [[Tuesday Vargas]], Ben&Ben | <ref>{{cite web |last1=Chua |first1=Zsarlene B. |title=First 3 PPP festival films identified |url=https://www.bworldonline.com/first-3-ppp-festival-films-identified/ |website=Business World |date=2 Abril 2019 |access-date=16 Setyembre 2019|language=en}}</ref> |- style="background:#d8f2de | ''[[The Panti Sisters]]'' |Black Sheep Productions, The IdealFirst Company Incorporated, Quantum Films, ALV Films | Jun Robles Lana (direktor); [[Paolo Ballesteros]], [[Christian Bables]], [[Martin del Rosario]] | <ref name="PPP2019" /> |- style="background:#d8f2de | ''Cuddle Weather'' | [[Regal Entertainment]], Project 8 corner San Joaquin Projects | Rod Marmol (direktor); [[Sue Ramirez]], [[RK Bagatsing]] | <ref name="PPP2019" /> |- style="background:#d8f2de | ''G!'' | Cineko Productions | Dondon Santos (direktor); Kira Balinger, [[McCoy de Leon]], [[Jameson Blake]], Paulo Angeles, Mark Oblea | <ref name="PPP2019" /> |- style="background:#d8f2de | ''I'm Ellenya L.'' | Spring Films, N² Productions, Cobalt Entertainment | Boy 2 Quizon (direktor); [[Maris Racal]], Iñigo Pascual | <ref>{{cite web|url=https://entertainment.inquirer.net/276326/inigo-pascual-maris-racal-star-im-ellenya-l|title=Inigo Pascual, Maris Racal star in 'I'm Ellenya L.'|last1=Abanilla|first1=Clarizel G.|date=26 Mayo 2018|website=Inquirer.net|access-date=11 Hulyo 2019|language=en}}</ref><ref name="PPP2019" /> |- style="background:#d8f2de | <ref name="PPP2019" /> |''Watch Me Kill'' | CineBandits Entertainment, Greenlight, [[Viva Films]] | Tyrone Acierto (direktor); [[Jean Garcia]], [[Jay Manalo]] | <ref name="PPP2019" /> |- style="background:#d8f2de | ''Open'' | Black Sheep Productions, T-Rex Entertainment | Andoy Ranay (direktor); [[Arci Muñoz]], [[JC Santos]] | <ref name="PPP2019"/><ref>{{cite web |last1=Bayle |first1=Alfred |title=Arci Muñoz teams up with JC Santos for new film |url=https://entertainment.inquirer.net/294047/arci-munoz-teams-jc-santos-new-film |website=Inquirer.net |date=18 Setyembre 2018 |access-date=11 Hulyo 2019|language=en}}</ref> |- | ''Mga Mata sa Dilim'' | [[iWant]] originals | Enzo Williams (direktor); [[Derek Ramsay]], [[Jessy Mendiola]], Joko Diaz | <ref>{{cite web |last1=Abanilla |first1=Clarizel |title=Derek Ramsay, Jessy Mendiola, and Joko Diaz to star in 'Mga Mata sa Dilim' |url=https://entertainment.inquirer.net/279710/derek-ramsay-jessy-mendiola-joko-diaz-star-mga-mata-sa-dilim |website=Inquirer.net | date=19 Hulyo 2019 |access-date=16 Setyembre 2019|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 20 |''Marineros: Men in the Middle of the Sea'' |Golden Tiger Films, Premier Dreams Production |Anthony Hernandez (direktor); [[Michael de Mesa|Michael de Masa]], Paul Hernandez, Claire Ruiz, Jon Lucas, [[Valerie Concepcion]], [[Jef Gaitan]], [[Ahron Villena]] | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 25 | ''Jowable'' | [[Viva Films]], VinCentiments |Darryl Yap (direktor); Kim Molina, [[Cai Cortez]], Chad Kinis, [[Kakai Bautista]], [[Jerald Napoles]] | <ref>{{cite web |last1=Rosales |first1=Clara |title=Singles, This Trailer Talks of Your Woes in an Endearingly Funny Way |url=https://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/79045/jowable-trailer-a4373-20190906 |website=Spot.ph |date=6 Setyembre 2019 |access-date=16 Setyembre 2019|language=en}}</ref> |- | ''Kiko En Lala'' | Backyard Productions, [[GMA Pictures]] | [[Adolf Alix|Adolf Alix, Jr.]] (direktor); Super Tekla, [[Kim Domingo]], [[Derrick Monasterio]], Divine Tetay, [[Donita Nose]], [[Kiray Celis]], Jo Berry | |- ! rowspan="7" style="text-align:center; background:#6698c6; width:1%" | O<br>K<br>T<br>U<br>B<br>R<br>E | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 2 | ''Ang Henerasyong Sumuko Sa Love'' | [[Regal Entertainment]] | Jason Paul Laxamana (direktor); [[Jerome Ponce]], [[Jane Oineza]], [[Albie Casiño]], [[Myrtle Sarrosa]], [[Tony Labrusca]] | <ref>{{cite web |last1=Rosales |first1=Clara |title=This Film About Adulthood Will Make You Question Where You Are Now |url=https://www.spot.ph/entertainment/movies-music-tv/78985/ang-henerasyong-sumuko-sa-love-trailer-a4373-20190902 |website=Spot.ph | date=3 Setyembre 2019 | access-date=4 Setyembre 2019|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 9 | ''Black Lipstick'' | Obra Cinema Film Productions | Julius Ruslin Alfonso (direktor); [[Kyline Alcantara]] | <ref>{{cite web |last1=Policarpio |first1=Allan |title=Kyline Alcantara gets her big break in 'Black Lipstick' |url=https://entertainment.inquirer.net/346649/kyline-alcantara-gets-her-big-break-in-black-lipstick |website=Inquirer.net |access-date=Oktubre 2, 2019 |date=Setyembre 28, 2019|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 16 | ''Isa Pa with Feelings'' | Black Sheep Productions, [[APT Entertainment]] | Prime Cruz (direktor); [[Carlo Aquino]], [[Maine Mendoza]] | <ref>{{cite web |last1=Olarte |first1=Steph Esguerra |title=WATCH: The Official Trailer Of 'Isa Pa, With Feelings' |url=https://www.cosmo.ph/entertainment/official-trailer-isa-pa-with-feelings-maine-mendoza-carlo-aquino-a1031-20190928 |website=Cosmo.ph |access-date=Oktubre 2, 2019 |date=Setyembre 28, 2019|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 23 | ''Unforgettable'' | [[Viva Films]], TheIdeaFirst Company | [[Jun Lana]] and Perci Intalan (mga direktor); [[Sarah Geronimo]] | <ref>{{cite web |title=WATCH: Sarah Geronimo brings 'Happy' the dog home in 'Unforgettable' teaser |url=https://www.rappler.com/entertainment/movies/239034-sarah-geronimo-unforgettable-teaser-trailer |website=Rappler.com |date=1 Setyembre 2019 |access-date=4 Setyembre 2019|language=en}}</ref> |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 25 |''You Have Arrived'' |[[iWant]] originals |Shugo Praico (direktor); [[Elisse Joson]], Barbie Imperial, Arielle Roces | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#bae1ff; width:1%" | 30 | ''Hellcome Home'' | [[Star Cinema]] | Bobby Bonifacio Jr. (direktor); [[Dennis Trillo]], Alyssa Muhlach, Beauty Gonzalez, [[Raymond Bagatsing]] | |- |''Santigwar'' |Reality Entertainment, Horseshoe Studios |Joven Tan (direktor); [[Alexa Ilacad]], [[Marlo Mortel]], Marco Gallo | |- ! rowspan="20" style="text-align:center; background:#d0d069; width:1%" | N<br>O<br>B<br>Y<br>E<br>M<br>B<br>R<br />E | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 6 | ''Cara X Jagger'' | [[APT Entertainment]] | Ice Idanan (direktor); [[Ruru Madrid]], [[Jasmine Curtis-Smith]] | |- | ''Nuuk'' | Mavx Productions, [[Viva Films]], OctoArts Films | Veronica Velasco (direktor); [[Aga Muhlach]], [[Alice Dixson]] | |- | rowspan="3" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 8 |''Barbara Reimagined'' |[[iWant]] originals |Chris Ad. Castillo and Benedict Mique (direktor); [[J. C. de Vera|JC de Vera]], [[Nathalie Hart]], Mariel de Leon | |- | style="background:#cef8ff;" | ''Sila-Sila'' | rowspan="8" style="background:#cef8ff;" | Cinema One | style="background:#cef8ff;" | Gian Carlo Abraham (direktor); Gio Gahol, Topher Fabregas | style="background:#cef8ff;" | <ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2019/3/13/list-cinema-one-originals-2019-entries?lang=en|title=LIST: Cinema One Originals 2019 finalists|date=Marso 13, 2019|work=ABS-CBN Corporate|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/22/19/list-8-official-entries-for-2019-cinema-one-originals|title=LIST: 8 official entries for 2019 Cinema One Originals|date=Oktubre 22, 2019|work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> |- style="background:#cef8ff;" | ''O'' | Kevin Dayrit (direktor); Anna Luna, Jasmine Curtis, Lauren Young, Sarah Carlos | <ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- style="background:#cef8ff;" | rowspan="3" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 9 | ''Tia Madre'' | Eve Baswel (direktor); Jana Agoncillo, [[Cherie Gil]] | <ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- style="background:#cef8ff;" | ''Tayo Muna Habang Hindi Pa Tayo'' | Denise O’Hara (direktor); [[JC Santos]], [[Jane Oineza]] | <ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- style="background:#cef8ff;" | ''Utopia'' | Dustin Celestino (manunulat - direktor); [[Joem Bascon]], [[Enzo Pineda]], [[Arron Villaflor]], Karen Toyoshima | <ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- style="background:#cef8ff;" | rowspan="3" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 10 | ''Metamorphosis'' | J.E. Tiglao (direktor); Gold Aceron, Ivan Padilla, Iana Bernardez, [[Yayo Aguila]], [[Ricky Davao]] | <ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- style="background:#cef8ff;" | ''Lucid'' | Natts Jadaone, Victor Villanueva and Dan Villegas (mga direktor); [[Alessandra De Rossi]], [[JM De Guzman]] | <ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- style="background:#cef8ff;" | ''Yours Truly, Shirley'' | Nigel Santos (direktor); Rayt Carreon, [[Dennis Padilla]], [[Regine Velasquez]] | <ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" |13 |''The Annulment'' |[[Regal Entertainment]] |[[Mac Alejandre]] (direktor); [[Lovi Poe]], [[Joem Bascon]] | |- |''Two Love You'' |OgieD Productions Inc., Lonewolf Films, [[Viva Films]], CMB Film Services |Benedict Mique (direktor); Yen Santos, Lassy Marquez, MC Muah | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" |20 |''Adan'' |[[Viva Films]], Alliud Entertainment |Roman Perez, Jr. (direktor); Cindy Miranda, Rhen Escaño | |- |''Damaso'' |Reality Entertainment, Regis Film |Joven Tan (direktor); [[Aiko Melendez]], [[Nyoy Volante]], [[Marlo Mortel]] | |- | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 23 |''Silly Red Shoes'' |[[iWant]] originals |James Mayo (direktor); [[Francine Diaz]], [[Kyle Echarri]] | |- | rowspan="4" style="text-align:center; background:#ffffba; width:1%" | 27 | ''The Heiress'' | [[Regal Entertainment]] | Frasco Mortiz (direktor); [[Maricel Soriano]], [[Sunshine Cruz]], [[Janella Salvador]] | |- | ''Unbreakable'' | [[Star Cinema]] | Mae Cruz-Alviar (direktor); [[Bea Alonzo]], [[Richard Gutierrez]], [[Angelica Panganiban]] | |- |''Wild Little Love'' | [[iWant]] originals | Benedict Mique (direktor); [[Andrea Brillantes]], [[Seth Fedelin]] | |- | ''King of Reality Shows'' | [[Solar Entertainment Corporation|Solar Pictures]] | Ariel Villasanta (direktor); Maverick Relova, Ariel Villasanta | |- ! rowspan="14" style="text-align:center; background:#c47a81; width:1%" |D<br>I<br>S<br>Y<br>E<br>M<br>B<br>R<br />E | rowspan="1" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 1 |''Dead Kids'' |[[Netflix]], Globe Studios, Pelikula Red |Mikhail Red (direktor); [[Sue Ramirez]], [[Khalil Ramos]], Markus Paterson | |- | rowspan="2" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 4 |''Mañanita'' |[[Viva Films]], Ten17P |Paul Soriano (direktor); [[Bela Padilla]] | |- |''Love is Love'' |[[Solar Entertainment Corporation|Solar Pictures]] |GB Sampedro (direktor); [[JC de Vera]], [[Roxanne Barcelo]], [[Raymond Bagatsing]], [[Jay Manalo]], [[Rufa Mae Quinto]] | |- | style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 11 |''My Bakit List'' |[[Viva Films]], BluArt Productions |Bona Fajardo (direktor); [[Louise delos Reyes]], Ivan Padilla, Prince Stefan | |- | rowspan="8" style="text-align:center; background:#ffb3ba; width:1%" | 25 | style="background:#f7ebdd " |''Sunod'' | style="background:#f7ebdd " |Ten17P, Globe Studios | style="background:#f7ebdd " | Carlo Ledesma (direktor); [[Carmina Villaroel]], [[Mylene Dizon]], [[Susan Africa]], Kate Alejandrino | style="background:#f7ebdd " |<ref>{{cite web |last1=Hallare |first1=Katrina |title='Sunod' replaces Kris Aquino's '(K)ampon' as MMFF entry |url=https://entertainment.inquirer.net/344152/sunod-replaces-kris-aquinos-kampon-as-mmff-entry |website=Inquirer.net | date=4 Setyembre 2019|language=en}}</ref> |-style="background:#f7ebdd |''[[Miracle in Cell No. 7 (pelikula ng 2019)|Miracle in Cell No.7]]'' |[[Viva Films]] | Nuel C. Naval (direktor); [[Aga Muhlach]], [[Bela Padilla]], [[Xia Vigor]] |<ref>{{cite web|url=https://www.pep.ph/guide/movies/144294/nadine-lustre-to-work-with-aga-muhlach-in-new-project|title=Nadine Lustre to work with Aga Muhlach in new project|last1=Anarcon|first1=James Patrick|date=3 Hulyo 2019|website=Philippine Entertainment Portal|access-date=11 Hulyo 2019|language=en|archive-date=11 Hulyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190711153813/https://www.pep.ph/guide/movies/144294/nadine-lustre-to-work-with-aga-muhlach-in-new-project|url-status=dead}}</ref><ref name="MMFF2019" /><ref>{{cite web|url=https://entertainment.inquirer.net/339665/bela-padilla-to-replace-nadine-lustre-as-lead-in-miracle-in-cell-no-7-remake-mmff-spox|title=Bela Padilla to replace Nadine Lustre as lead in 'Miracle in Cell No. 7' remake — MMFF spox|last1=Galvez|first1=Daphne|date=25 Hulyo 2019|website=Inquirer.net|language=en}}</ref> |-style="background:#f7ebdd |''[[Mission Unstapabol: The Don Identity]]'' | [[APT Entertainment]], M - Zet Productions | Linnet Zurbano (direktor); [[Vic Sotto]], [[Maine Mendoza]], [[Pokwang]], [[Jake Cuenca]] | <ref name="MMFF2019"/> |-style="background:#f7ebdd |''[[The Mall, The Merrier]]'' | [[Star Cinema]], [[Viva Films]] | Barry Gonzales (direktor); [[Vice Ganda]], [[Anne Curtis]] | <ref>{{cite web |last1=Llanera |first1=Melba R. |title=Anne Curtis confirms MMFF 2019 movie with Vice Ganda |url=https://www.pep.ph/guide/movies/143054/anne-curtis-confirms-mmff-2019-movie-with-vice-ganda |website=Philippine Entertainment Portal |date=4 Mayo 2019 |access-date=11 Hulyo 2019 |language=en |archive-date=11 Hulyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711153815/https://www.pep.ph/guide/movies/143054/anne-curtis-confirms-mmff-2019-movie-with-vice-ganda |url-status=dead }}</ref><ref name="MMFF2019">{{cite web |last1=Dimaculangan |first1=Jocelyn |title=The first four MMFF 2019 entries are... |url=https://www.pep.ph/guide/movies/144486/the-first-four-mmff-2019-entries-are |website=Philippine Entertainment Portal |access-date=11 Hulyo 2019 |language=en |archive-date=10 Hulyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710134308/https://www.pep.ph/guide/movies/144486/the-first-four-mmff-2019-entries-are |url-status=dead }}</ref> |-style="background:#f7ebdd |''[[Mindanao (pelikula)|Mindanao]]'' | Center Stage Productions | Brillante Mendoza (direktor); [[Judy Ann Santos]], [[Allen Dizon]] | <ref name="MMFF 2019 Batch 2">{{cite web |last1=Siazon |first1=Rachelle |title=MMFF 2019 Final Four revealed; which movies didn't make it? |url=https://www.pep.ph/guide/movies/146861/mmff-2019-final-four-revealed-which-movies-didn-t-make-it-a716-20191016? |website=Philippine Entertainment Portal |date=Oktubre 16, 2019|language=en}}</ref> |-style="background:#f7ebdd |''[[3pol Trobol: Huli Ka Balbon!|3pol Trobol: Huli Ka Balbon]]'' | CCM Productions | Rodel Nacianceno (direktor); [[Coco Martin]], [[Jennylyn Mercado]], [[Ai-Ai delas Alas]] | <ref name="MMFF 2019 Batch 2"/> |-style="background:#f7ebdd |''[[Culion (pelikula)|Culion]]'' | iOptions Ventures Corp. | Alvin Yapan (direktor); [[Iza Calzado]], [[Jasmine Curtis-Smith]], Meryll Soriano | <ref name="MMFF 2019 Batch 2"/> |-style="background:#f7ebdd |''[[Write About Love]]'' | TBA Studios | Crisanto B. Aquino (direktor); [[Miles Ocampo]], [[Rocco Nacino]], [[Yeng Constantino]], [[Joem Bascon]] | <ref name="MMFF 2019 Batch 2"/> |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== *[https://www.imdb.com/Sections/Countries/Philippines/ Pelikulang Pilipino] sa Internet Movie Database [[Kategorya:Talaan ng mga pelikulang Pilipino]] m1yoaoolglmv2uedvbxd8r7tii7ijkz 0 315640 2214642 2208062 2026-07-04T11:56:52Z ~2026-38204-23 163660 /* Mga edisyon ng programa */ 2214642 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|name=Frontline Pilipinas|location=[[TV5 Media Center]], [[Mandaluyong]], Pilipinas|related=''[[One Balita Pilipinas]]'' <br> ''[[The Big Story (TV program)|The Big Story]]''|website=http://www.tv5.com.ph/shows/frontline-pilipinas|last_aired=kasalukuyan|first_aired={{start date|2020|10|5}}|camera=|picture_format=[[1080i]] ([[HDTV]])|network=[[TV5 (Pilipinas)|TV5]]|runtime=60-75 minuto|executive_producer=Ryan Juego|image= |language=Filipino|country=Pilipinas|theme_music_composer=Michael Llave|opentheme=Musika ng "Frontline Pilipinas"|presenter=[[Cheryl Cosim]] <br> [[Julius Babao]] <br> [[Jiggy Manicad]]|director=Benedict Carlos|company=[[News5]]|genre=[[Programang pambalitaan|Pambalitaan]] <br> [[Live na telebisyon]]|caption=|preceded_by=''[[Aksyon (TV program)|Aksyon]]'' <br> ''[[TEN: The Evening News]]''}} Ang '''Frontline Pilipinas''' ay isang Pilipinong programang pambalitaan ng [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5]], ang mga orihinal na tagapagbalita dito ay sina Raffy Tulfo at [[Cheryl Cosim]], nagpasinyaya ang programa noong 5 Oktubre 2020, na sumunod sa ''[[Aksyon (programa sa telebisyon)|Aksyon]]'' . Kasabay itong pinapalabas sa [[One PH]], [[DWFM|Radyo5 92.3 News FM]] at minsan sa [[One News (Pilipinas)|One News]] . Sa kasalukuyan, sina Cosim, [[Julius Babao]] at [[Jiggy Manicad]] ang nagsisilbing pangunahing mga tagapagbalita.<ref name="Launch2">{{Cite web|date=2020-09-30|title=TV5 launches newest primetime newscast 'Frontline Pilipinas'|url=https://mb.com.ph/2020/09/30/tv5-launches-newest-primetime-newscast-frontline-pilipinas/|access-date=2021-04-06|website=Manila Bulletin}}</ref><ref>{{Cite news|title=Seasoned broadcast journalists play frontliners in new primetime newscast|language=en|work=Manila Standard|url=https://www.manilastandard.net/showbitz/tv-movies/335900/seasoned-broadcast-journalists-play-frontliners-in-new-primetime-newscast.html|access-date=2021-05-12}}</ref> Ang programa, kasama ang iba pang mga programa ng [[News5]], ay nagpapatuloy sa tradisyon ng interpretasyon ng sign language na pinasimunuan ng [[News5]] sa paglulunsad ng ''[[Aksyon (programa sa telebisyon)|Aksyon]]'' isang dekada na ang nakalilipas. == Kasaysayan == ''Nagpasinyaya ang'' Frontline Pilipinas noong 5 Oktubre 2020, sa ganap na 6:30pm kasama sina Raffy Tulfo at [[Cheryl Cosim]] bilang mga orihinal na tagapagbalita, kasama ang hepe ng [[News5]] na si [[Luchi Cruz-Valdes]], pangunahing korespondent na si Ed Lingao, at Lourd de Veyra bilang mga ''segment anchors'' para sa ''Deretsahan'', ''NEWS ExplainED'', at ''Word of the Lourd'', ayon sa pagkakabanggit.<ref>{{Citation|title=LIVE: Frontline Pilipinas Mediacon|url=https://m.youtube.com/watch?v=e284UmLlW70|access-date=2021-05-12}}</ref><ref>{{Cite web|last=Neil|date=2020-10-05|title=TV5 launches flagship news program Frontline Pilipinas|url=https://www.bworldonline.com/tv5-launches-flagship-news-program-frontline-pilipinas/|access-date=2021-05-12|website=BusinessWorld|language=en-US}}</ref> Ang programa ay nagsilbing kapalit sa pinakamatagal na programang pambalitaan ng TV5 na ''[[Aksyon (programa sa telebisyon)|Aksyon]]'', na natapos noong 13 Marso 2020 dahil sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas|COVID-19]] at sa pagpapatupad ng [[Pinag-ibayong kuwarentenang pampamayanan sa Luzon|enhanced community quarantine sa Luzon]],<ref>{{cite AV media|url=https://m.youtube.com/watch?v=7PucNkXXZVA|title=Aksyon Final Airing (March 16, 2020)|publisher=[[News5]] [[YouTube]] Channel|date=March 16, 2020|accessdate=March 16, 2020}}</ref><ref>{{Citation|title=Frontline Pilipinas, magbabalita na dito sa TV5!|url=https://www.youtube.com/watch?v=jltR8eEIZ8M|access-date=2021-03-27}}</ref> Nang sumunod na linggo, ang programa ay lumipat sa oras na 6:00pm para magbigay daan para sa 2020 PBA Philippine Cup at mga bagong programa sa gabi.<ref>{{Citation|title=Frontline Pilipinas {{!}} October 9, 2020|url=https://www.youtube.com/watch?v=t32c7pykbiM|access-date=2021-03-27}}</ref><ref>{{Cite web|title=Mas pinaaga na ang pagsagap mo ng latest balita't impormasyon, dahil mapapapanood mo na ang Frontline Pilipinas, weekdays at 6 PM dito sa TV5!|url=https://twitter.com/tv5manila/status/1310436573125771265|url-status=live|access-date=2021-03-27|website=Twitter}}</ref> Noong 15 Pebrero 2021, sumali ang dating atleta at TV host na si Gretchen Ho sa programa bilang ''Sports'' ''segment anchor''.''<ref>{{Cite web|title=Simula sa Lunes, February 15, makakasama na natin si Gretchen Ho sa #FrontlinePilipinas dito lang sa TV5!|url=https://twitter.com/tv5manila/status/1360531253414383624|url-status=live|access-date=2021-05-12|website=Twitter|language=en}}</ref>'' Noong 22 Pebrero 2021, pinalawig ang oras ng programa sa 1 oras at 15 minuto bilang bahagi ng mga pagbabago sa programa ng TV5.<ref>{{Cite web|title=Catch Gretchen Ho sa Frontline Pilipinas at abangan din ang 'English Only Please' sa unang gabi ng ating Primetime Sine Festival sa TV5!|url=https://twitter.com/tv5manila/status/1363775541187403779|url-status=live|access-date=2021-04-06|website=Twitter}}</ref> Noong 5 Abril 2021, lumipat ang programa sa oras na 5:30pm sa mas pinaikling oras para bigyang-daan ang pagbabalik ng programang pang-aliw na ''Sing Galing!''.<ref>{{Cite web|title=Ang mga paborito ninyong subaybayan sa primetime, dinagdagan pa natin! #TodoMaxPrimetimeSingko tayo eh!|url=https://twitter.com/tv5manila/status/1378952297464561667|url-status=live|access-date=2021-05-12|website=Twitter|language=en}}</ref> Noong 16 Hulyo 2021, lalo pang pinaikli sa 30 minuto ang takbo ng programa tuwing Miyerkules at Biyernes upang bigyang-daan ang broadcast ng 2021 PBA season. Noong 20 Setyembre 2021, inilipat muli ang programa sa mas maagang oras mula 5:15&nbsp;ng hapon hanggang 6:30n.g. tuwing Lunes, Martes, at Huwebes habang ang oras nito sa Miyerkules at Biyernes ay mananatili sa 5:15n.h. hanggang 6:00n.g.. Noong 1 Oktubre 2021, nagpaalam si Raffy Tulfo sa programapara tumakbong senador.<ref name="m.youtube.com">{{Cite web|title=Frontline Pilipinas Mas pinaaga na ang paghahatid ng mga balita|url=https://m.youtube.com/watch?v=LB-Umwe7bjM|url-status=live|access-date=2021-08-03|website=YouTube}}</ref><ref name="ReferenceA">{{Cite web|title=Raffy Tulfo, nagpaalam na sa 'Frontline Pilipinas'|url=https://m.youtube.com/watch?v=_3kZt0pEWME|url-status=live|access-date=2021-08-03|website=YouTube}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://mb.com.ph/2021/10/02/tulfo-files-coc-for-senator-vows-to-create-laws-for-poor-filipinos/|title=Tulfo files COC for senator, vows to create laws|website=Manila Bulletin|date=2021-10-02|access-date=2021-10-03}}</ref> Si Julius Babao ay pinangalanan bilang kanyang kapalit, na sumali sa programa noong 7 Pebrero 2022<ref name="m.youtube.com"/>, mula sa naunang petsa na Enero 17, na ipinagpaliban dahil sa pagtaas ng bilang ng mga kaso ng COVID-19 na dala ng [[SARS-CoV-2 Omicron variant|variant ng omicron]]. Opisyal na bilang pangatlong anchor na si [[Jiggy Manicad]] noong Enero 8.<ref name="ReferenceA"/> == Panahon ng Cosim-Babao == Bilang pagpapakita ng pagbabago sa programa, inilunsad muli ang Frontline sa Umaga ng may bagong introduksyon kasama si Gretchen Ho bilang kaisa-isang tagapagbalita nito. Kinagabihan, ipinakita rin ang pagbabago sa grapika at introduksiyon ng Frontline Pilipinas, kasabay ng pagpasok ni Julius Babao bilang kapalit ni Raffy Tulfo. == Mga edisyon ng programa == === Frontline Pilipinas (edisyong panggabi) === ==== Mga pangunahing tagapagbalita ==== * [[Cheryl Cosim]] (mula noong 2020) * [[Julius Babao]] (mula noong 2022) ==== Iba pang nagtatanghal ==== * Jervi "Kaladkaren" Wrightson (mula noong 2023, Showbiz Eto Na) ==== Dating tagapagbalita ==== * Raffy Tulfo (2020–2021, Action Man) * [[Jiggy Manicad]] (2024–2025) ==== Mga segment ==== * Una Sa Lahat * Headlines * Abroad<ref name="News5 Everywhere on YouTube3">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=pi3pXpUDxdk|title=COVID-19 vaccine trials ng Johnson & Johnson, pansamantalang itinigil|trans-title=COVID-19 vaccine trials from Johnson & Johnson, suspended temporarily|publisher=News5 Everywhere on YouTube|language=fil|date=October 13, 2020|access-date=October 14, 2020}}</ref> * News Explained<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=n8-cQQPWRQQ|title=NEWS ExplainED: Battle for House Speakership|publisher=News5 Everywhere on YouTube|language=fil|date=October 6, 2020|access-date=October 6, 2020}}</ref> * Deretsahan <ref>{{Cite web|title=Deretsahan: Sharon Dacera - YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=nKLDNTkKoF4|access-date=2021-02-15|website=www.youtube.com}}</ref> * Showbiz <ref name="youtube.com3">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=q4a1Nat3nPw|title=Bagong shows at Kapatid stars, mapapanood na ngayong October|trans-title=This October, look out for new shows and Kapatid stars!|publisher=News5 Everywhere on YouTube|language=fil|date=October 5, 2020|access-date=October 5, 2020}}</ref> * Sports <ref name="Calvin Abueva, naghahanda para sa p3">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=r6iQNngOkAo|title=Calvin Abueva, naghahanda para sa pagbabalik sa PBA|trans-title=Calvin Abueva, prepares for the return of PBA|publisher=News5 Everywhere on YouTube|language=fil|date=October 6, 2020|access-date=October 6, 2020}}</ref> * Word of the Lourd <ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=eK6KLU8EmQU|title=World Without Facebook|publisher=News5 Everywhere on YouTube|language=fil|date=October 5, 2020|access-date=October 5, 2020}}</ref> === Frontline sa Umaga (edisyon sa umaga) === Ang '''''Frontline sa Umaga''''' ay ang pang-umagang edisyon ng ''Frontline Pilipinas'' na sumahimpapawid mula noong 10 Mayo 2021, kasama sina [[Paolo Bediones]] at Marga Vargas bilang orihinal nitong tagapagbalita. Sa pag-ere nito sa umaga, sinundan nito ang ''[[Aksyon (TV series)#Aksyon sa Umaga (Morning Edition)|Aksyon sa Umaga]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Oq4IznTYOBM|title=Paolo Bediones, nagbabalik sa TV5 para sa 'Frontline sa Umaga'|trans-title=Paolo Bediones, returns to TV5 with 'Frontline on Mornings'|publisher=News5 Everywhere on YouTube|language=fil|date=April 29, 2021|access-date=April 29, 2021}}</ref> Umere ang programa sa oras na 6:00 n.u. sa loob ng 30 minuto mula Mayo 10 hanggang 1 Oktubre 2021.<ref>{{Cite web|title=Paolo Bediones, kabado sa pagbabalik-TV niya pagkatapos ng limang taon|url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/158032/paolo-bediones-tv-comeback-a734-20210428|access-date=2021-05-10|website=PEP.ph|language=en}}</ref> Noong 4 Oktubre 2021, lumipat ang programa sa oras na 10:50&nbsp;a.m. at pinahaba sa 40 minuto, upang pumalit sa ''[[Idol in Action]]''; pinalitan ang dating oras ng programa ng ''Mag-Badyet Tayo!'' at tatlumpung minutong simulcast ng''[[Ted Failon at DJ Chacha sa Radyo5]]''.<ref>{{Citation|title=FRONTLINE SA UMAGA {{!}} October 1, 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=HCV-dnRPpHc|language=en|access-date=October 1, 2021}}</ref> Noong 24 Disyembre 2021. nilisan ni Vargas sa programa at humalili pansamantala sa kanyang pwesto si Maricel Halili. Noong Enero 17, nilisan na rin ni Bediones ang programa dahil sa mga nakabinbing kaso na isinampa ng mga dating empleyado ng Ei2 Technologies, Inc.<ref>{{Cite web|title=Paolo Bediones to face court battle versus disgruntled staff and crew|first=Alex|last=Brosas|date=January 26, 2022|website=INQUIRER.net|url=https://lifestyle.inquirer.net/395738/paolo-bediones-to-face-court-battle-versus-disgruntled-staff-and-crew/|access-date=February 8, 2022}}</ref> Noong 7 Pebrero 2022, pinangalanan na si [[Gretchen Ho]] bilang bagong tagapagbalita sa programa.<ref>Anarcon, James Patrick (January 26, 2022). "Gretchen Ho transfers to TV5, joins Frontline Pilipinas". Philippine Entertainment Forum. Nakuha noong February 8, 2022.</ref>{{Infobox television|name=Frontline sa Umaga|executive_producer=Tony Castelltort|website=|last_aired=present|first_aired={{start date|2021|5|10}}|camera=[[Multiple-camera setup]]|picture_format=[[1080i]] ([[HDTV]])|network=[[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]|runtime=30-40 minutes|location=[[TV5 Media Center]], [[Mandaluyong]], Philippines|language=Filipino|image=<!-- Frontline sa Umaga (title card).png -->|country=Philippines|opentheme="Frontline sa Umaga" Theme Music|theme_music_composer=Michael Llave|presenter=[[Gretchen Ho]]|director=Benedict Carlos|company=[[News5]]|genre=[[News broadcasting|Newscast]]|caption=Title card|preceded_by=''[[Aksyon sa Umaga]]'' <br> ''[[Good Morning Club]]'' <br> ''[[Sapul sa Singko]]''}} ==== Pangunahing tagapagbalita ==== * Gretchen Ho (mula noong 2022) * Jes delos Santos (mula noong 2023) ==== Dating tagapagbalita ==== * [[Paolo Bediones]] (2021– 2022)<ref>{{Cite web|title=Paolo Bediones returns to TV after 5-year hiatus|url=https://www.manilatimes.net/2021/05/05/lifestyle-entertainment/show-times/paolo-bediones-returns-to-tv-after-5-year-hiatus/869924|access-date=May 5, 2021|website=manilatimes.net|archive-date=Mayo 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210505110341/https://www.manilatimes.net/2021/05/05/lifestyle-entertainment/show-times/paolo-bediones-returns-to-tv-after-5-year-hiatus/869924/|url-status=dead}}</ref> * Marga Vargas (2021– 2022)<ref>{{Cite web|title=FRONTLINE SA UMAGA {{!}} December 24, 2021.|url=https://www.youtube.com/watch?v=iQuLQUQKeJM|url-status=live|access-date=December 24, 2021|website=YouTube|language=en}}</ref> ==== Mga segment ==== * Una Sa Lahat<ref>{{Citation|title=Resort sa Caloocan, dinagsa sa Mother's Day|url=https://www.youtube.com/watch?v=pmdGsh7DANk|language=en|access-date=2021-05-10}}</ref> * Headlines * Abroad<ref>{{Citation|title=REPLAY FRONTLINE SA UMAGA May 10, 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=KWFcjuRRlI4|language=en|access-date=2021-05-10}}</ref> * Anong Presyo? (Business) <ref name=":0">{{Citation|title=FRONTLINE SA UMAGA October 5, 2021|url=https://m.youtube.com/watch?v=Oe7JWYygNf0|language=en|access-date=2021-05-10}}</ref> * Bantay Trapiko <ref name=":1">{{Citation|title=FRONTLINE SA UMAGA May 11, 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=clbz0oV3iPU|language=en|access-date=2021-05-11}}</ref> (Traffic) * Happy News <ref name=":0" /> (Features) * Showbiz<ref name=":1" /> (Entertainment) * Sports * Weather<ref name=":1" /> (Weather) * Police Beats (Police Report) * Frontline Pilipinas Mamaya === Frontline Tonight (edisyong late-night) === {{Infobox television|name=Frontline Tonight|camera=[[Multiple-camera setup]]|location=[[TV5 Media Center]], [[Mandaluyong]], Philippines|last_aired=present|first_aired={{start date|2021|9|27}}|picture_format=[[1080i]] ([[HDTV]])|network=[[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]|company=[[News5]]|runtime=30 minutes|opentheme="Frontline Tonight" Theme Music|image=|theme_music_composer=Michael Llave|executive_producer=Tony Castelltort|language=Filipino|country=Philippines|presenter=Ed Lingao <br> Mae Anne Los Baños|director=Raffy Ramano|genre=[[News broadcasting|Newscast]]|caption=Title card|preceded_by=''[[Aksyon Tonite]]'' <br> ''[[Pilipinas News]]'' <br> ''[[Aksyon JournalisMO ]]''}} Ang '''Frontline Tonight''', ay isang edisyong panggabi ng Frontline Pilipinas na sumahimpapawid mula 27 Setyembre 2021. sa ''TodoMax Primetime Singko'' ng himpilan. Ito ay pinepresenta nina [[News5|Ed Lingao]] at Mae Ann Los Baños. Ito ang unang programang pambalitaan ng TV5 sa ''late-night'' mula ng matapos ang ''[[Aksyon (programa sa telebisyon)|Aksyon Tonite]]'' noong 2019. ==== Mga pangunahing tagapagbalita ==== * Ed Lingao (mula noong 2021) * Mae Ann Los Baños (mula noong 2021) ==== Mga segment ==== * Una Sa Lahat * Headlines * News ExplainED * Abroad{{fact}} * Frontline Balita{{fact}} * Showbiz{{fact}} * Sports{{fact}} * Pampa-Good Night * Samu't Sari * Negosyong Patok * Countdown sa Pasko * Balitang Success * Diretsahan Na == ''News5 Alerts'' == {{Infobox television|name=News5 Alerts|runtime=1–2 minutes|website=http://news.tv5.com.ph|last_aired=present|first_aired={{start date|2020|10|5}}|camera=[[Multiple-camera setup]]|picture_format=[[1080i]] ([[HDTV]])|network=[[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]|location=[[TV5 Media Center]], [[Mandaluyong]], Philippines|image=<!-- News5 Alerts (Title card).png -->|language=Filipino|country=Philippines|company=[[News5]]|opentheme="News5 Alerts" theme music|theme_music_composer=Michael Llave|genre=[[Breaking news|News bulletin]]|caption=Title card|related=''[[One Balita Pilipinas|One Balita Ngayon]]'' <br> ''[[One News (TV channel)|One News Now]]''}} Ang '''''News5 Alerts''''' ay isang oras-oras na ulat sa TV5 na nagsimula noong 5 Oktubre 2020, na pumalit sa ''[[Aksyon (programa sa telebisyon)|Aksyon Alerts]].<ref>{{cite web|date=October 6, 2020|title=NEWS ALERTS: October 6, 2020 (2:00 PM)|url=https://www.youtube.com/watch?v=27ZIByG0OWg|access-date=October 6, 2020|publisher=News5 on YouTube|language=fil}}</ref>'' === Mga taga-presenta === * Ed Lingao <ref>{{Citation|title=NEWS5 ALERTS {{!}} December 3, 2020|url=https://www.youtube.com/watch?v=S--HByBiwgk|language=en|access-date=2021-05-10}}</ref> * Maeanne Los Baños <ref>{{Citation|title=NEWS5 ALERTS {{!}} May 7, 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=0agwYE0aPaI|language=en|access-date=2021-05-10}}</ref> * Maricel Halili <ref>{{Citation|title=NEWS5 ALERTS {{!}} May 10, 2021 {{!}} 2:00 PM|url=https://www.youtube.com/watch?v=ZTkuzfuTaXY|language=en|access-date=2021-05-10}}</ref> * Mon Gualvez == Mga panrehiyong edisyon == * ''Dateline Zamboanga'' ( Zamboanga ) <small>(co-produced by Golden Broadcast Professionals )</small> * ''Frontline Eastern Visayas'' ( Tacloban ) <small>(co-produced by Allied Broadcasting Center )</small> == Mga parangal == {| class="wikitable" |+Mga parangal na natanggap ng ''Frontline Pilipinas'' !Taon ! Mga parangal ! Kategorya ! Nominado ! {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- | rowspan="3" | 2020 | rowspan="3" | Guild of Educators, Mentors, and Students (GEMS) Hiyas ng Sining Awards | Pinakamahusay na Programa sa Balita | ''Frontline Pilipinas'' ! rowspan="3" | |- | Pinakamahusay na Lalakeng Newscaster | ''Raffy Tulfo'' |- | Pinakamahusay na Babaeng Newscaster | ''Cheryl Cosim'' |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.tv5.com.ph/shows/frontline-pilipinas Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506210057/https://www.tv5.com.ph/shows/frontline-pilipinas |date=2021-05-06 }} [[Kategorya:Pages using infobox television with non-matching title]] 2bv6mbc4pypa9tslg55e7jsi4jau4fy 2214643 2214642 2026-07-04T11:58:17Z ~2026-38204-23 163660 /* */ 2214643 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|name=Frontline Pilipinas|location=[[TV5 Media Center]], [[Mandaluyong]], Pilipinas|related=''[[One Balita Pilipinas]]'' <br> ''[[The Big Story (TV program)|The Big Story]]''|website=http://www.tv5.com.ph/shows/frontline-pilipinas|last_aired=kasalukuyan|first_aired={{start date|2020|10|5}}|camera=|picture_format=[[1080i]] ([[HDTV]])|network=[[TV5 (Pilipinas)|TV5]]|runtime=60-75 minuto|executive_producer=Ryan Juego|image= |language=Filipino|country=Pilipinas|theme_music_composer=Michael Llave|opentheme=Musika ng "Frontline Pilipinas"|presenter=[[Cheryl Cosim]] <br> [[Julius Babao]] |director=Benedict Carlos|company=[[News5]]|genre=[[Programang pambalitaan|Pambalitaan]] <br> [[Live na telebisyon]]|caption=|preceded_by=''[[Aksyon (TV program)|Aksyon]]'' <br> ''[[TEN: The Evening News]]''}} Ang '''Frontline Pilipinas''' ay isang Pilipinong programang pambalitaan ng [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5]], ang mga orihinal na tagapagbalita dito ay sina Raffy Tulfo at [[Cheryl Cosim]], nagpasinyaya ang programa noong 5 Oktubre 2020, na sumunod sa ''[[Aksyon (programa sa telebisyon)|Aksyon]]'' . Kasabay itong pinapalabas sa [[One PH]], [[DWFM|Radyo5 92.3 News FM]] at minsan sa [[One News (Pilipinas)|One News]] . Sa kasalukuyan, sina Cosim, at [[Julius Babao]] ang nagsisilbing pangunahing mga tagapagbalita.<ref name="Launch2">{{Cite web|date=2020-09-30|title=TV5 launches newest primetime newscast 'Frontline Pilipinas'|url=https://mb.com.ph/2020/09/30/tv5-launches-newest-primetime-newscast-frontline-pilipinas/|access-date=2021-04-06|website=Manila Bulletin}}</ref><ref>{{Cite news|title=Seasoned broadcast journalists play frontliners in new primetime newscast|language=en|work=Manila Standard|url=https://www.manilastandard.net/showbitz/tv-movies/335900/seasoned-broadcast-journalists-play-frontliners-in-new-primetime-newscast.html|access-date=2021-05-12}}</ref> Ang programa, kasama ang iba pang mga programa ng [[News5]], ay nagpapatuloy sa tradisyon ng interpretasyon ng sign language na pinasimunuan ng [[News5]] sa paglulunsad ng ''[[Aksyon (programa sa telebisyon)|Aksyon]]'' isang dekada na ang nakalilipas. == Kasaysayan == ''Nagpasinyaya ang'' Frontline Pilipinas noong 5 Oktubre 2020, sa ganap na 6:30pm kasama sina Raffy Tulfo at [[Cheryl Cosim]] bilang mga orihinal na tagapagbalita, kasama ang hepe ng [[News5]] na si [[Luchi Cruz-Valdes]], pangunahing korespondent na si Ed Lingao, at Lourd de Veyra bilang mga ''segment anchors'' para sa ''Deretsahan'', ''NEWS ExplainED'', at ''Word of the Lourd'', ayon sa pagkakabanggit.<ref>{{Citation|title=LIVE: Frontline Pilipinas Mediacon|url=https://m.youtube.com/watch?v=e284UmLlW70|access-date=2021-05-12}}</ref><ref>{{Cite web|last=Neil|date=2020-10-05|title=TV5 launches flagship news program Frontline Pilipinas|url=https://www.bworldonline.com/tv5-launches-flagship-news-program-frontline-pilipinas/|access-date=2021-05-12|website=BusinessWorld|language=en-US}}</ref> Ang programa ay nagsilbing kapalit sa pinakamatagal na programang pambalitaan ng TV5 na ''[[Aksyon (programa sa telebisyon)|Aksyon]]'', na natapos noong 13 Marso 2020 dahil sa pandemya ng [[Pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas|COVID-19]] at sa pagpapatupad ng [[Pinag-ibayong kuwarentenang pampamayanan sa Luzon|enhanced community quarantine sa Luzon]],<ref>{{cite AV media|url=https://m.youtube.com/watch?v=7PucNkXXZVA|title=Aksyon Final Airing (March 16, 2020)|publisher=[[News5]] [[YouTube]] Channel|date=March 16, 2020|accessdate=March 16, 2020}}</ref><ref>{{Citation|title=Frontline Pilipinas, magbabalita na dito sa TV5!|url=https://www.youtube.com/watch?v=jltR8eEIZ8M|access-date=2021-03-27}}</ref> Nang sumunod na linggo, ang programa ay lumipat sa oras na 6:00pm para magbigay daan para sa 2020 PBA Philippine Cup at mga bagong programa sa gabi.<ref>{{Citation|title=Frontline Pilipinas {{!}} October 9, 2020|url=https://www.youtube.com/watch?v=t32c7pykbiM|access-date=2021-03-27}}</ref><ref>{{Cite web|title=Mas pinaaga na ang pagsagap mo ng latest balita't impormasyon, dahil mapapapanood mo na ang Frontline Pilipinas, weekdays at 6 PM dito sa TV5!|url=https://twitter.com/tv5manila/status/1310436573125771265|url-status=live|access-date=2021-03-27|website=Twitter}}</ref> Noong 15 Pebrero 2021, sumali ang dating atleta at TV host na si Gretchen Ho sa programa bilang ''Sports'' ''segment anchor''.''<ref>{{Cite web|title=Simula sa Lunes, February 15, makakasama na natin si Gretchen Ho sa #FrontlinePilipinas dito lang sa TV5!|url=https://twitter.com/tv5manila/status/1360531253414383624|url-status=live|access-date=2021-05-12|website=Twitter|language=en}}</ref>'' Noong 22 Pebrero 2021, pinalawig ang oras ng programa sa 1 oras at 15 minuto bilang bahagi ng mga pagbabago sa programa ng TV5.<ref>{{Cite web|title=Catch Gretchen Ho sa Frontline Pilipinas at abangan din ang 'English Only Please' sa unang gabi ng ating Primetime Sine Festival sa TV5!|url=https://twitter.com/tv5manila/status/1363775541187403779|url-status=live|access-date=2021-04-06|website=Twitter}}</ref> Noong 5 Abril 2021, lumipat ang programa sa oras na 5:30pm sa mas pinaikling oras para bigyang-daan ang pagbabalik ng programang pang-aliw na ''Sing Galing!''.<ref>{{Cite web|title=Ang mga paborito ninyong subaybayan sa primetime, dinagdagan pa natin! #TodoMaxPrimetimeSingko tayo eh!|url=https://twitter.com/tv5manila/status/1378952297464561667|url-status=live|access-date=2021-05-12|website=Twitter|language=en}}</ref> Noong 16 Hulyo 2021, lalo pang pinaikli sa 30 minuto ang takbo ng programa tuwing Miyerkules at Biyernes upang bigyang-daan ang broadcast ng 2021 PBA season. Noong 20 Setyembre 2021, inilipat muli ang programa sa mas maagang oras mula 5:15&nbsp;ng hapon hanggang 6:30n.g. tuwing Lunes, Martes, at Huwebes habang ang oras nito sa Miyerkules at Biyernes ay mananatili sa 5:15n.h. hanggang 6:00n.g.. Noong 1 Oktubre 2021, nagpaalam si Raffy Tulfo sa programapara tumakbong senador.<ref name="m.youtube.com">{{Cite web|title=Frontline Pilipinas Mas pinaaga na ang paghahatid ng mga balita|url=https://m.youtube.com/watch?v=LB-Umwe7bjM|url-status=live|access-date=2021-08-03|website=YouTube}}</ref><ref name="ReferenceA">{{Cite web|title=Raffy Tulfo, nagpaalam na sa 'Frontline Pilipinas'|url=https://m.youtube.com/watch?v=_3kZt0pEWME|url-status=live|access-date=2021-08-03|website=YouTube}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://mb.com.ph/2021/10/02/tulfo-files-coc-for-senator-vows-to-create-laws-for-poor-filipinos/|title=Tulfo files COC for senator, vows to create laws|website=Manila Bulletin|date=2021-10-02|access-date=2021-10-03}}</ref> Si Julius Babao ay pinangalanan bilang kanyang kapalit, na sumali sa programa noong 7 Pebrero 2022<ref name="m.youtube.com"/>, mula sa naunang petsa na Enero 17, na ipinagpaliban dahil sa pagtaas ng bilang ng mga kaso ng COVID-19 na dala ng [[SARS-CoV-2 Omicron variant|variant ng omicron]]. Opisyal na bilang pangatlong anchor na si [[Jiggy Manicad]] noong Enero 8.<ref name="ReferenceA"/> == Panahon ng Cosim-Babao == Bilang pagpapakita ng pagbabago sa programa, inilunsad muli ang Frontline sa Umaga ng may bagong introduksyon kasama si Gretchen Ho bilang kaisa-isang tagapagbalita nito. Kinagabihan, ipinakita rin ang pagbabago sa grapika at introduksiyon ng Frontline Pilipinas, kasabay ng pagpasok ni Julius Babao bilang kapalit ni Raffy Tulfo. == Mga edisyon ng programa == === Frontline Pilipinas (edisyong panggabi) === ==== Mga pangunahing tagapagbalita ==== * [[Cheryl Cosim]] (mula noong 2020) * [[Julius Babao]] (mula noong 2022) ==== Iba pang nagtatanghal ==== * Jervi "Kaladkaren" Wrightson (mula noong 2023, Showbiz Eto Na) ==== Dating tagapagbalita ==== * Raffy Tulfo (2020–2021, Action Man) * [[Jiggy Manicad]] (2024–2025) ==== Mga segment ==== * Una Sa Lahat * Headlines * Abroad<ref name="News5 Everywhere on YouTube3">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=pi3pXpUDxdk|title=COVID-19 vaccine trials ng Johnson & Johnson, pansamantalang itinigil|trans-title=COVID-19 vaccine trials from Johnson & Johnson, suspended temporarily|publisher=News5 Everywhere on YouTube|language=fil|date=October 13, 2020|access-date=October 14, 2020}}</ref> * News Explained<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=n8-cQQPWRQQ|title=NEWS ExplainED: Battle for House Speakership|publisher=News5 Everywhere on YouTube|language=fil|date=October 6, 2020|access-date=October 6, 2020}}</ref> * Deretsahan <ref>{{Cite web|title=Deretsahan: Sharon Dacera - YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=nKLDNTkKoF4|access-date=2021-02-15|website=www.youtube.com}}</ref> * Showbiz <ref name="youtube.com3">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=q4a1Nat3nPw|title=Bagong shows at Kapatid stars, mapapanood na ngayong October|trans-title=This October, look out for new shows and Kapatid stars!|publisher=News5 Everywhere on YouTube|language=fil|date=October 5, 2020|access-date=October 5, 2020}}</ref> * Sports <ref name="Calvin Abueva, naghahanda para sa p3">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=r6iQNngOkAo|title=Calvin Abueva, naghahanda para sa pagbabalik sa PBA|trans-title=Calvin Abueva, prepares for the return of PBA|publisher=News5 Everywhere on YouTube|language=fil|date=October 6, 2020|access-date=October 6, 2020}}</ref> * Word of the Lourd <ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=eK6KLU8EmQU|title=World Without Facebook|publisher=News5 Everywhere on YouTube|language=fil|date=October 5, 2020|access-date=October 5, 2020}}</ref> === Frontline sa Umaga (edisyon sa umaga) === Ang '''''Frontline sa Umaga''''' ay ang pang-umagang edisyon ng ''Frontline Pilipinas'' na sumahimpapawid mula noong 10 Mayo 2021, kasama sina [[Paolo Bediones]] at Marga Vargas bilang orihinal nitong tagapagbalita. Sa pag-ere nito sa umaga, sinundan nito ang ''[[Aksyon (TV series)#Aksyon sa Umaga (Morning Edition)|Aksyon sa Umaga]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Oq4IznTYOBM|title=Paolo Bediones, nagbabalik sa TV5 para sa 'Frontline sa Umaga'|trans-title=Paolo Bediones, returns to TV5 with 'Frontline on Mornings'|publisher=News5 Everywhere on YouTube|language=fil|date=April 29, 2021|access-date=April 29, 2021}}</ref> Umere ang programa sa oras na 6:00 n.u. sa loob ng 30 minuto mula Mayo 10 hanggang 1 Oktubre 2021.<ref>{{Cite web|title=Paolo Bediones, kabado sa pagbabalik-TV niya pagkatapos ng limang taon|url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/158032/paolo-bediones-tv-comeback-a734-20210428|access-date=2021-05-10|website=PEP.ph|language=en}}</ref> Noong 4 Oktubre 2021, lumipat ang programa sa oras na 10:50&nbsp;a.m. at pinahaba sa 40 minuto, upang pumalit sa ''[[Idol in Action]]''; pinalitan ang dating oras ng programa ng ''Mag-Badyet Tayo!'' at tatlumpung minutong simulcast ng''[[Ted Failon at DJ Chacha sa Radyo5]]''.<ref>{{Citation|title=FRONTLINE SA UMAGA {{!}} October 1, 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=HCV-dnRPpHc|language=en|access-date=October 1, 2021}}</ref> Noong 24 Disyembre 2021. nilisan ni Vargas sa programa at humalili pansamantala sa kanyang pwesto si Maricel Halili. Noong Enero 17, nilisan na rin ni Bediones ang programa dahil sa mga nakabinbing kaso na isinampa ng mga dating empleyado ng Ei2 Technologies, Inc.<ref>{{Cite web|title=Paolo Bediones to face court battle versus disgruntled staff and crew|first=Alex|last=Brosas|date=January 26, 2022|website=INQUIRER.net|url=https://lifestyle.inquirer.net/395738/paolo-bediones-to-face-court-battle-versus-disgruntled-staff-and-crew/|access-date=February 8, 2022}}</ref> Noong 7 Pebrero 2022, pinangalanan na si [[Gretchen Ho]] bilang bagong tagapagbalita sa programa.<ref>Anarcon, James Patrick (January 26, 2022). "Gretchen Ho transfers to TV5, joins Frontline Pilipinas". Philippine Entertainment Forum. Nakuha noong February 8, 2022.</ref>{{Infobox television|name=Frontline sa Umaga|executive_producer=Tony Castelltort|website=|last_aired=present|first_aired={{start date|2021|5|10}}|camera=[[Multiple-camera setup]]|picture_format=[[1080i]] ([[HDTV]])|network=[[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]|runtime=30-40 minutes|location=[[TV5 Media Center]], [[Mandaluyong]], Philippines|language=Filipino|image=<!-- Frontline sa Umaga (title card).png -->|country=Philippines|opentheme="Frontline sa Umaga" Theme Music|theme_music_composer=Michael Llave|presenter=[[Gretchen Ho]]|director=Benedict Carlos|company=[[News5]]|genre=[[News broadcasting|Newscast]]|caption=Title card|preceded_by=''[[Aksyon sa Umaga]]'' <br> ''[[Good Morning Club]]'' <br> ''[[Sapul sa Singko]]''}} ==== Pangunahing tagapagbalita ==== * Gretchen Ho (mula noong 2022) * Jes delos Santos (mula noong 2023) ==== Dating tagapagbalita ==== * [[Paolo Bediones]] (2021– 2022)<ref>{{Cite web|title=Paolo Bediones returns to TV after 5-year hiatus|url=https://www.manilatimes.net/2021/05/05/lifestyle-entertainment/show-times/paolo-bediones-returns-to-tv-after-5-year-hiatus/869924|access-date=May 5, 2021|website=manilatimes.net|archive-date=Mayo 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210505110341/https://www.manilatimes.net/2021/05/05/lifestyle-entertainment/show-times/paolo-bediones-returns-to-tv-after-5-year-hiatus/869924/|url-status=dead}}</ref> * Marga Vargas (2021– 2022)<ref>{{Cite web|title=FRONTLINE SA UMAGA {{!}} December 24, 2021.|url=https://www.youtube.com/watch?v=iQuLQUQKeJM|url-status=live|access-date=December 24, 2021|website=YouTube|language=en}}</ref> ==== Mga segment ==== * Una Sa Lahat<ref>{{Citation|title=Resort sa Caloocan, dinagsa sa Mother's Day|url=https://www.youtube.com/watch?v=pmdGsh7DANk|language=en|access-date=2021-05-10}}</ref> * Headlines * Abroad<ref>{{Citation|title=REPLAY FRONTLINE SA UMAGA May 10, 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=KWFcjuRRlI4|language=en|access-date=2021-05-10}}</ref> * Anong Presyo? (Business) <ref name=":0">{{Citation|title=FRONTLINE SA UMAGA October 5, 2021|url=https://m.youtube.com/watch?v=Oe7JWYygNf0|language=en|access-date=2021-05-10}}</ref> * Bantay Trapiko <ref name=":1">{{Citation|title=FRONTLINE SA UMAGA May 11, 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=clbz0oV3iPU|language=en|access-date=2021-05-11}}</ref> (Traffic) * Happy News <ref name=":0" /> (Features) * Showbiz<ref name=":1" /> (Entertainment) * Sports * Weather<ref name=":1" /> (Weather) * Police Beats (Police Report) * Frontline Pilipinas Mamaya === Frontline Tonight (edisyong late-night) === {{Infobox television|name=Frontline Tonight|camera=[[Multiple-camera setup]]|location=[[TV5 Media Center]], [[Mandaluyong]], Philippines|last_aired=present|first_aired={{start date|2021|9|27}}|picture_format=[[1080i]] ([[HDTV]])|network=[[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]|company=[[News5]]|runtime=30 minutes|opentheme="Frontline Tonight" Theme Music|image=|theme_music_composer=Michael Llave|executive_producer=Tony Castelltort|language=Filipino|country=Philippines|presenter=Ed Lingao <br> Mae Anne Los Baños|director=Raffy Ramano|genre=[[News broadcasting|Newscast]]|caption=Title card|preceded_by=''[[Aksyon Tonite]]'' <br> ''[[Pilipinas News]]'' <br> ''[[Aksyon JournalisMO ]]''}} Ang '''Frontline Tonight''', ay isang edisyong panggabi ng Frontline Pilipinas na sumahimpapawid mula 27 Setyembre 2021. sa ''TodoMax Primetime Singko'' ng himpilan. Ito ay pinepresenta nina [[News5|Ed Lingao]] at Mae Ann Los Baños. Ito ang unang programang pambalitaan ng TV5 sa ''late-night'' mula ng matapos ang ''[[Aksyon (programa sa telebisyon)|Aksyon Tonite]]'' noong 2019. ==== Mga pangunahing tagapagbalita ==== * Ed Lingao (mula noong 2021) * Mae Ann Los Baños (mula noong 2021) ==== Mga segment ==== * Una Sa Lahat * Headlines * News ExplainED * Abroad{{fact}} * Frontline Balita{{fact}} * Showbiz{{fact}} * Sports{{fact}} * Pampa-Good Night * Samu't Sari * Negosyong Patok * Countdown sa Pasko * Balitang Success * Diretsahan Na == ''News5 Alerts'' == {{Infobox television|name=News5 Alerts|runtime=1–2 minutes|website=http://news.tv5.com.ph|last_aired=present|first_aired={{start date|2020|10|5}}|camera=[[Multiple-camera setup]]|picture_format=[[1080i]] ([[HDTV]])|network=[[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]|location=[[TV5 Media Center]], [[Mandaluyong]], Philippines|image=<!-- News5 Alerts (Title card).png -->|language=Filipino|country=Philippines|company=[[News5]]|opentheme="News5 Alerts" theme music|theme_music_composer=Michael Llave|genre=[[Breaking news|News bulletin]]|caption=Title card|related=''[[One Balita Pilipinas|One Balita Ngayon]]'' <br> ''[[One News (TV channel)|One News Now]]''}} Ang '''''News5 Alerts''''' ay isang oras-oras na ulat sa TV5 na nagsimula noong 5 Oktubre 2020, na pumalit sa ''[[Aksyon (programa sa telebisyon)|Aksyon Alerts]].<ref>{{cite web|date=October 6, 2020|title=NEWS ALERTS: October 6, 2020 (2:00 PM)|url=https://www.youtube.com/watch?v=27ZIByG0OWg|access-date=October 6, 2020|publisher=News5 on YouTube|language=fil}}</ref>'' === Mga taga-presenta === * Ed Lingao <ref>{{Citation|title=NEWS5 ALERTS {{!}} December 3, 2020|url=https://www.youtube.com/watch?v=S--HByBiwgk|language=en|access-date=2021-05-10}}</ref> * Maeanne Los Baños <ref>{{Citation|title=NEWS5 ALERTS {{!}} May 7, 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=0agwYE0aPaI|language=en|access-date=2021-05-10}}</ref> * Maricel Halili <ref>{{Citation|title=NEWS5 ALERTS {{!}} May 10, 2021 {{!}} 2:00 PM|url=https://www.youtube.com/watch?v=ZTkuzfuTaXY|language=en|access-date=2021-05-10}}</ref> * Mon Gualvez == Mga panrehiyong edisyon == * ''Dateline Zamboanga'' ( Zamboanga ) <small>(co-produced by Golden Broadcast Professionals )</small> * ''Frontline Eastern Visayas'' ( Tacloban ) <small>(co-produced by Allied Broadcasting Center )</small> == Mga parangal == {| class="wikitable" |+Mga parangal na natanggap ng ''Frontline Pilipinas'' !Taon ! Mga parangal ! Kategorya ! Nominado ! {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- | rowspan="3" | 2020 | rowspan="3" | Guild of Educators, Mentors, and Students (GEMS) Hiyas ng Sining Awards | Pinakamahusay na Programa sa Balita | ''Frontline Pilipinas'' ! rowspan="3" | |- | Pinakamahusay na Lalakeng Newscaster | ''Raffy Tulfo'' |- | Pinakamahusay na Babaeng Newscaster | ''Cheryl Cosim'' |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.tv5.com.ph/shows/frontline-pilipinas Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506210057/https://www.tv5.com.ph/shows/frontline-pilipinas |date=2021-05-06 }} [[Kategorya:Pages using infobox television with non-matching title]] lqj304ir9yrp5qp247crknlpc7716rk 0 320008 2214579 2173380 2026-07-03T18:58:44Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2214579 wikitext text/x-wiki {{Infobox public transit |name = Wuppertaler Schwebebahn |image = File:Schwebebahn G15.jpg |imagesize = 250px |alt = |caption = Schwebebahn between Adlerbrücke and Alter Markt |image2 = File:Schwebebahn-Piktogramm (ab 1980).svg |imagesize2 = 150px |caption2 = |locale = [[Wuppertal]], Germany |transit_type = [[Suspension railway]] |system_length = {{convert|13.3|km|mi|abbr=on}} |began_operation = {{Start date and age|1901|3|1|df=y}} |lines = 1 |stations = 20 |ridership = 82,000<ref name="Schwebebahn"/> |operator = {{lang|de|Wuppertaler Stadtwerke}} (WSW) |map = [[File:Wuppertaler Schwebebahn Karte.png|300px]] }} Ang '''Wuppertaler Schwebebahn''' ("Suspendidong Daambakal ng Wuppertal") ay isang [[suspendidong daambakal]] sa [[Wuppertal]], Alemanya. Ang orihinal na pangalan nito ay '''Einschienige Hängebahn System Eugen Langen''' ("Sistemang Eugen Langen Monorail Overhead"). Ito ang pinakamatandang electrikong nakaangat na daangbakal na may mga nakabitin na sasakyan sa mundo at isang natatanging sistema sa Alemanya. Idinisenyo ni [[Eugen Langen]] at unang inaalok sa mga lungsod ng [[Berlin]], [[Munich]], at [[Breslavia|Breslau]] na lahat ay tinanggihan ito,<ref name="Kuffner1998">{{Cite news |last=Küffner |first=Georg |date=25 August 1998 |title=Die Große Erneuerung ist schon arg in Verzug |language=de |trans-title=The Great Renewal is already badly behind schedule |work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] (Frankfurt General Newspaper) |url=http://home.arcor.de/nobe/faz980825.html |access-date=26 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105161612/http://home.arcor.de/nobe/faz980825.html |archive-date=5 November 2014}}</ref> ang pagtalaga na may matataas na estasyon ay itinayo sa [[Barmen]], [[Elberfeld]], at [[istasyon ng Wuppertal-Vohwinkel|Vohwinkel]] sa pagitan ng 1897 at 1903; ang unang track ay binuksan noong 1901. Ang linya ng tren ay kinikilala sa paglago ng mga orihinal na lungsod at ang kanilang pagsasama sa wakas sa Wuppertal.<ref name="Kuffner1998" /> Ang ''{{Lang|de|Schwebebahn}}'' ay ginagamit pa rin bilang isang normal na paraan ng lokal na [[pampublikong sasakyan]], na naglilipat ng 25 milyong pasahero taun-taon, ayon sa taunang ulat noong 2008.<ref>{{Cite web |title=2008 Annual report |url=http://www.wsw-online.de/unternehmen/Download/Geschaeftsberichte/gb2008.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215085000/http://www.wsw-online.de/unternehmen/Download/Geschaeftsberichte/gb2008.pdf |archive-date=15 February 2010 |website=WSW Group of companies |page=44 |language=de}}</ref> Ang mga bagong bagon ng riles ay kinuha noong 2015, na tinatawag na Generation 15, at ang unang bagong kotse ay pumasok sa serbisyo noong Disyembre 2016. Ang Schwebebahn ay tumatakbo sa isang ruta na {{Convert|13.3|km|mi}}, sa taas na humigit-kumulang {{Convert|12|m|ft}} sa itaas ng Ilog [[Wupper]] sa pagitan {{Lang|de|Oberbarmen}} at {{Lang|de|Sonnborner Straße}} ({{Convert|10|km|mi}}) at humigit-kumulang {{Convert|8|m|ft}} sa itaas ng lambak na kalsada sa pagitan {{Lang|de|Sonnborner Straße}} at {{Lang|de|Vohwinkel}} ({{Convert|3.3|km|mi}}).<ref name="Urbanrail">{{Cite web |last=Robert Schwandl |title=Wuppertal |url=http://www.urbanrail.net/eu/de/w/wuppertal.htm |access-date=21 November 2015 |website=UrbanRail.net}}</ref><ref name="Uniwuppertal">{{Cite web |title=Uni Wuppertal – Wuppertal's Suspension Railway: overview and history |url=http://www.uni-wuppertal.de/wuppertal/schwebebahn/allgemein-en.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061008161818/http://www.uni-wuppertal.de/wuppertal/schwebebahn/allgemein-en.html |archive-date=8 October 2006 |access-date=20 February 2007}}</ref> Sa isang punto ang riles ay tumatawid sa daang [[Bundesautobahn 46|A46]]. Ang buong biyahe ay tumatagal ng halos 30 minuto.<ref name="Uniwuppertal" /> Gumagana ang Schwebebahn sa loob ng [[Verkehrsverbund Rhein-Ruhr]] (VRR) at tumatanggap ng mga tiket na ibinigay ng mga kumpanya ng VRR. == Kasaysayan == May nauna sa Wuppertaler Schwebebahn: noong 1824, si [[Henry Robinson Palmer]] ng Britanya ay nagpakita ng isang sistema ng riles na naiiba sa lahat ng mga naunang konstruksiyon. Ito ay isang mababang mababang nakalambiting iisang-riles kung saan ang mga karwahe ay dinadala ng mga kabayo. Nagustuhan ni [[Friedrich Harkort]], isang [[Prusya|Prusong]] na pang-industriyang negosyante at politiko, ang ideya. Nakita niya ang malaking pakinabang para sa transportasyon ng karbon sa unang bahagi ng industriyalisadong rehiyon sa loob at paligid ng lambak ng Wupper. Si Harkort ay nagkaroon ng kanyang sariling gilingan ng asero sa [[Elberfeld]]; nagtayo siya ng isang demonstration segment ng sistemang Palmer at itinakda ito noong 1826 sa batayan ng kung ano ngayon ang opisina ng buwis sa Wuppertal. Sinubukan niyang maakit ang atensiyon ng publiko sa kanyang mga plano sa riles. {{Gallery|File:Sonnborner Eisenbahnbrücke 001.jpg|Pagtatayo ng Schwebebahn, 1900|File:Wuppertaler Schwebebahn c1913 LOC 03961u.jpg|{{lang|de|Werther Brücke}} station in 1913|File:Schwebebahn ueber Strasse.jpg|Isang tren [[GTW 72]] na tumatawid ng interseksiyon|File:Wuppertal-100508-12833-Uferstraße.jpg|Isang tren sa Wuppertal noong 2010|File:Wuppertal kaiserwagen.jpg|The ''{{lang|de|[[Kaiserwagen]]}}''|File:©-WSW-th-160114-GTW01-03.jpg|Generation 15 train sa depot ng Vohwinkel}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://www.wsw-online.de/mobilitaet WSW Mobility] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140925154533/http://www.wsw-online.de/mobilitaet |date=2014-09-25 }} * [http://www.urbanrail.net/eu/de/w/wuppertal.htm Wuppertal] at ''UrbanRail.net'' * [http://www.monorails.org/tMspages/Wuprtal.html The Monorail Society] * [https://www.youtube.com/watch?v=2Ud1aZFE0fU 1903 Film of "The Flying Train"] * [https://www.youtube.com/watch?v=9IFh6wFTJiQ&list=RDCMUC2LVhJH_9cT2XKp0VAfsKOQ&index=13 ''Tim Travel'' about the Schwebebahn] * [https://public-transport.net/tram/Wuppertal/ gallery of the Schwebebahn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230328150438/https://public-transport.net/tram/Wuppertal/ |date=2023-03-28 }} {{Coord|51|16|1.52|N|7|10|53.13|E|display=inline,title}} [[Kategorya:Wuppertal]] 058pjambnse9j3yce0hunevhj6qjvnz 0 324813 2214608 2212810 2026-07-04T05:41:34Z LknFenix 125962 + link sa [[Hainanese chicken rice]] 2214608 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Frans_SNYDERS,_The_Pantry.JPG|right|thumb|400x400px| Frans Snyders, ''The Pantry'' (Ang Paminggalan)]] Ang '''pambansang putahe''' ay pagkain na may matinding kaugnayan sa isang partikular na bansa.<ref name="Natg">{{Cite web |date=13 Setyembre 2011 |title=Top Ten National Dishes |trans-title=Nangungunang Sampung Pambansang Pagkain |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/top-10/national-food-dishes/ |access-date=6 Marso 2013 |publisher=National Geographic Magazine (Travel section) |language=en}}</ref> Maraming dahilan kung bakit maituturing na pambansang putahe ang isang pagkain: * Isa itong [[Pagkaing isteypol|isteypol]], na gawa sa seleksyon ng mga pagkain na lagap sa lokalidad na maaaring ihanda sa katangi-tanging paraan, tulad ng ''fruits de mer'', na inihahain sa kanlurang baybayin ng [[Pransiya]].<ref name="Natg" /> * Naglalaman ito ng sangkap na yaring-lokal, tulad ng [[paprika]] na itinatanim sa [[Pirineos]] sa Europa. <ref name="Natg" /> * Inihahain ito bilang pestibong kulinaryong tradisyon na bahagi ng pamanang kultural&#x2014;halimbawa, [[Barbikyu|barbikyuhan]] sa tag-init na kamping o ''fondue'' sa mga [[Pagdiriwang|handaang-hapunan]] &#x2014; o bilang bahagi ng [[Relihiyon|gawaing panrelihiyon]], gaya ng mga selebrasyon ng Korban Pesach o Iftar. <ref name="Natg" /> * Itinaguyod ito bilang isang pambansang pagkain ng bansa mismo, tulad ng pagtaguyod sa ''fondue'' bilang pambansang pagkain ng [[Suwisa]] ng Suwisang Unyon ng Keso (''Schweizerische Käseunion'') noong dekada 1930. Bahagi ng pambansang identidad at pagtingin sa sariling bansa ang mga putaheng ito.<ref name="Janer2008">{{Cite book|title=Latino food culture|url=https://archive.org/details/latinofoodcultur0000jane|series=Food cultures in America|author=Zilkia Janer|publisher=ABC-CLIO|year=2008|isbn=9780313340277|pages=[https://archive.org/details/latinofoodcultur0000jane/page/70 71]–73|lang=en|trans-title=Kulturang pagkain ng mga Latino}}</ref> Noong panahon ng mga imperyo sa Europa, bumuo ang mga bansa ng pambansang putahe upang maiba sila sa kani-kanilang mga karibal.<ref>{{Cite journal |last1=Howes |first1=David |last2=Lalonde |first2=Marc |date=Hunyo 1991 |title=The history of sensibilities: Of the standard of taste in mid-eighteenth century England and the circulation of smells in post-revolutionary France |url=https://archive.org/details/sim_dialectical-anthropology_1991_16_2/page/125 |trans-title=Ang kasaysayan ng mga sensibilidad: Ukol sa pamantayan ng lasa sa Inglatera noong gitna ng ikalabing walong siglo at sirkulasyon ng mga amoy sa post-rebolusyonaryong Pransiya |journal=Dialectical Anthropology |language=en |volume=16 |issue=2 |pages=125–135 |doi=10.1007/BF00250241 |issn=0304-4092 |s2cid=143715189}}</ref> Sa ilang bansa, tulad ng [[Mehiko]], [[Tsina]] o [[Indiya]], wala ni isang mang pambansang putahe dahil sa pagkasari-saring ng kani-kanilang populasyong etniko, kultura, at lutuin.<ref name=Janer2008 /> Isa pa, dahil nakahabi ang mga pambansang putahe sa diwa ng identidad ng bansa, maaaring lumitaw ang mga matitinding emosyon at salungatan sa pagbili ng pambansang putahe. ==Ayon sa bansa== Hindi ito tiyak na talaan ng mga pambansang putahe, ngunit listahan ng ilang mga pagkain na iminumungkahi bilang mga pambansang putahe. ===A=== [[Talaksan:Empanadas argentinas fritas.jpg|thumb|[[empanada|Empanadang]] [[Argentina|Arhentino]]]] [[Talaksan:Wiener-Schnitzel02.jpg|thumb|right|Wiener schnitzel]] * [[Albanya]]: tavë kosi,<ref>{{cite web |last1=Stein |first1=Rick |title=Albanian baked lamb with rice (Tavë kosi) |trans-title=Albanes na hinurnong tupa at kanin (Tavë kosi) |url=https://www.bbc.co.uk/food/recipes/albanian_baked_lamb_with_92485 |access-date=24 Hunyo 2020 |website=BBC |language=en}}</ref> flia * [[Alemanya]]: schnitzel, schweinshaxe, bratwurst, sauerbraten,<ref>{{cite web |title=What's On The Menu?: Germany's Favorite Dishes |trans-title=Anong Nasa Menu?: Mga Paboritong Pagkain ng Alemanya |url=http://www.germanfoods.org/schools/delicious/traditionaldishes.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707024527/http://www.germanfoods.org/schools/delicious/traditionaldishes.cfm |archive-date=7 Hulyo 2010 |access-date=8 Hulyo 2010 |publisher=German Foods |language=en}}</ref> [[Doner kebab|döner kebab]],<ref>{{cite web |author=Kinzer |first=Stephen |date=26 Hunyo 1996 |title=For Germans, a Kebab Filled With Social Significance |trans-title=Para sa Mga Aleman, isang Kebab na Nilalaman ng Kahalagahang Panlipunan |url=http://www.nytimes.com/1996/06/26/garden/for-germans-a-kebab-filled-with-social-significance.html |url-access=subscription |access-date=20 Agosto 2020 |work=[[The New York Times]] |language=en}}</ref> [[currywurst]],<ref>{{cite web |author=Slackman |first=Michael |date=26 Enero 2011 |title=National Dish Comes Wrapped in Foreign Flavoring |trans-title=Pambansang Pagkain, Nakabalot sa Banyagang Lasa |url=https://www.nytimes.com/2011/01/27/world/europe/27berlin.html |url-access=subscription |access-date=20 Agosto 2020 |work=[[The New York Times]] |language=en}}</ref> eisbein na may [[sauerkraut]]<ref>{{Cite book|author=Pierce|first=Eleanor B.|title=Menu Translator: Pan Am's Guide to Food and Drink Specialties Abroad and at Home|url=https://archive.org/details/menutranslatorpa0000elea|year=1968|page=[https://archive.org/details/menutranslatorpa0000elea/page/76 76]|lang=en|trans-title=Tagasalinwika ng Menu: Gabay ni Pan Am sa Espesyal na Pagkain at Inumin sa Ibang Bansa at sa Inang Bayan}}</ref><ref>{{Cite book |title=Fodor's 89 Germany |year=1989 |page=70}}</ref><ref>{{Cite book|author=Sinclair|first=Charles|title=Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z|publisher=A & C Black|page=324|lang=en|trans-title=Diksiyonaryo ng Pagkain: Pandaigdigang Pagkain at Salitang Panluto mula A hanggang Z}}</ref> * [[Alherya]]: [[couscous]],<ref name="Joe">{{Cite web |author=Knight |first=Ciara |date=9 Nobyembre 2017 |title=The national dish of every country at the World Cup, ranked from worst to best |trans-title=Ang pambansang pagkain ng mga bansa sa World Cup, niranggo mula pinakamasama hanggang pinakamahusay |url=https://www.joe.co.uk/food/the-national-dish-of-every-country-at-the-world-cup-ranked-from-worst-to-best-183729 |access-date=20 Agosto 2020 |website=JOE.co.uk |language=en-US}}</ref> rechta * [[Andora]]: escudella i carn d'olla<ref>{{cite web |author=Fox |first=Esme |date=23 Agosto 2017 |title=The 10 Most Traditional Dishes From Andorra |trans-title=Ang 10 Pinakatradisyonal na Pagkain mula sa Andora |url=https://theculturetrip.com/europe/andorra/articles/the-10-most-traditional-dishes-from-andorra/ |access-date=21 Agosto 2010 |publisher=Culture Trip |language=en |archive-date=27 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027125553/https://theculturetrip.com/europe/andorra/articles/the-10-most-traditional-dishes-from-andorra/ |url-status=dead }}</ref> * [[Angola]]: moamba de galinha<ref>Hamilton, Cherie (2001) ''Cuisines of Portuguese Encounters'' [Mga Lutuin ng Mga Engkuwentrong Portuges] (sa wikang Ingles)''.'' New York: Hippocrene Books. pa. 219</ref> * [[Apganistan]]: kabuli palaw<ref>{{cite web |last=Lee |first=Shoshanna |date=3 Nobyembre 2009 |title=Kabuli Pulao With Raisins And Carrots |trans-title=Kabuli Pulao na May Pasas at Karots |url=http://www.tastedefined.com/2009/11/kabuli-pulao-with-raisins-and-carrots.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100903190418/http://www.tastedefined.com/2009/11/kabuli-pulao-with-raisins-and-carrots.html |archive-date=3 Setyembre 2010 |access-date=15 Agosto 2011 |language=en}}</ref> * [[Arhentina]]: asado,<ref>{{cite web |date=28 Abril 2010 |title=El asado |url=http://www.viaresto.clarin.com/Notas/El-asado-660.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203103920/http://viaresto.com/Notas/El-asado-660.aspx |archive-date=3 Disyembre 2013 |access-date=25 Pebrero 2012}}</ref><ref name="Joe" /> [[empanada]],<ref>{{Cite news |last1=Genova |first1=Facundo Di |date=5 Oktubre 2018 |title=El mapa definitivo de las empanadas argentinas con sus 14 versiones |language=es |newspaper=La Nación |url=https://www.lanacion.com.ar/lifestyle/el-mapa-definitivo-empanadas-argentinas-sus-14-nid2175466 |access-date=3 Agosto 2020}}</ref> matambre,<ref>{{cite book|author=Goyan Kittler|first1=Pamela|url=https://books.google.com/books?id=N78aCgAAQBAJ&q=national+dish|title=Food and Culture|last2=Sucher|first2=Kathryn P.|last3=Nelms|first3=Marcia|publisher=Cengage Learning|year=2016|isbn=978-1-305-88687-2|page=307|access-date=23 Agosto 2020|trans-title=Pagkain at Kultura|lang=en}}</ref><ref>{{cite web |author=Hibberd |first=Amy |date=19 Enero 2006 |title=World traveler offers tips for making Argentinian specialty |trans-title=Biyaherong makamundo, nagbigay ng mga tip sa paggawa ng Arhentinong espesyalidad |url=https://www.heraldtribune.com/story/news/2006/01/19/world-traveler-offers-tips-for-making-argentinian-specialty/28457449007/ |access-date=9 Oktubre 2022 |publisher=[[Sarasota Herald-Tribune|Herald Tribune]] |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=21 Abril 2020 |title=How Different Countries Use Beef |trans-title=Paano Ginagamit ng mga Iba't Ibang Bansa Ang Baka |url=https://alanitrading.com/2020/04/21/how-different-countries-use-beef |access-date=23 Agosto 2020 |work=Alani Trading |language=en |archive-date=3 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203082626/https://alanitrading.com/2020/04/21/how-different-countries-use-beef |url-status=dead }}</ref> locro<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2008 |title=Gastronomia |url=http://www.argentina.ar/_es/turismo/C791-gastronomia.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727003909/http://www.argentina.ar/_es/turismo/C791-gastronomia.php |archive-date=27 Hulyo 2008 |access-date=25 Pebrero 2012 |website=Argentina |language=es}}</ref> * [[Armenya]]: khorovats, harisa<ref name="Al Jazeera">{{cite web |author=Gaedtke |first1=Felix |last2=Parameswaran |first2=Gayatri |date=8 Mayo 2013 |title=Food feuds continue to simmer in the Caucasus |trans-title=Labanan sa pagkain, kumukulo pa rin sa Kaukaso |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2013/05/201355102059629831.html |access-date=20 Agosto 2020 |publisher=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> (hindi dapat ipagkamali sa harissa, masang [[Kampanang sili|kampana]] ng [[Hilagang Aprika]]) * [[Aserbayan]]: dolma<ref name="Al Jazeera" /> * [[Australya]]: litson tupa,<ref>{{Cite news |date=6 Marso 2013 |title=Roast Lamb crowned 'Australia's National Dish' |language=Liston Tupa, kinoronahang 'Pambansang Pagkain ng Australya' |trans-title=e |work=Sunshine Coast Daily |url=https://www.sunshinecoastdaily.com.au/news/roast-lamb-crowned-australias-national-dish/1781137/ |access-date=6 Oktubre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131006180221/https://www.sunshinecoastdaily.com.au/news/roast-lamb-crowned-australias-national-dish/1781137/ |archive-date=6 Oktubre 2013}}</ref> meat pie,<ref name="AU">{{cite news |date=1 Enero 2015 |title=The question that won't die: is the meat pie Australia's national dish? |language=en |trans-title=Ang tanong na hindi mawawala: pambansang pagkain ba ng Australya ang meat pie? |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/jan/02/the-question-that-wont-die-is-the-meat-pie-australias-national-dish |access-date=21 Agosto 2020}}</ref><ref>{{cite web |last=Lindsay |first=Emma |title=Our greatest Aussie recipes |trans-title=Ang aming mga pinakamahusay na resiping Australyano |url=http://www.weightwatchers.com.au/util/art/index_art.aspx?tabnum=1&art_id=42481 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100127182253/http://www.weightwatchers.com.au/util/art/index_art.aspx?tabnum=1&art_id=42481 |archive-date=27 Enero 2010 |access-date=5 Hunyo 2011 |website=Weight Watcher, Australia and New Zealand |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Harland |first1=Robert |date=4 Oktubre 2016 |title=Aussie meat pies |trans-title=Mga meat pie ng Australya |url=https://www.sunstar.com.ph/article/13106/Local-News/Aussie-meat-pies |access-date=24 Hunyo 2020 |website=[[SunStar]] |language=en}}</ref> pavlova,<ref name="Pavlova">{{cite journal |last1=Symons |first1=Michael |date=15 Abril 2010 |title=The confection of a nation the social invention and social construction of the Pavlova |trans-title=Ang kumpites ng nasyon ang imbensyong panlipunan at pagbubuong panlipunan ng Pavlova |url=https://www.academia.edu/11401553 |journal=Social Semiotics |language=en |volume=20 |issue=2 |page=197 |doi=10.1080/10350330903566004 |access-date=25 Nobyembre 2019 |s2cid=144496353}}</ref> [[vegemite]] sa tinapay<ref>{{cite web |last=Marks |first=Kathy |date=14 Hunyo 2009 |title=Cautious change to Australia's 'national dish' |trans-title=Maingat na pagbabago sa 'pambansang pagkain' ng Australya |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/cautious-change-to-australias-national-dish-1705216.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/cautious-change-to-australias-national-dish-1705216.html |archive-date=18 Hunyo 2022 |access-date=23 Setyembre 2018 |website=[[Independent.co.uk]] |language=en}}</ref> * [[Austria|Austriya]]: wiener schnitzel<ref name="Geographic">{{cite web |date=13 Setyembre 2011 |title=Top 10 National Dishes |trans-title=Unang 10 Pambansang Pagkain |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/top-10/national-food-dishes/ |url-access=registration |access-date=20 Agosto 2020 |publisher=[[National Geographic]] |language=en}}</ref><br /> ===B=== * [[Bahamas]]: crack conch na may kani't gisantes<ref>{{cite web |title=National Dishes & Local Favorites from the Islands of the Caribbean |trans-title=Mga Pambansang Pagkain & Lokal na Paborito mula sa mga Kapuluang Karibe |url=http://www.caribbeanamericanfoods.com/?page=island_dishes |archive-url=https://web.archive.org/web/20100622063510/http://www.caribbeanamericanfoods.com/?page=island_dishes |archive-date=22 Hunyo 2010 |access-date=4 Hulyo 2010 |publisher=Caribbeanamericanfoods.com |language=en}}</ref> * [[Bahreyn]]: kabsa<ref>{{Cite web |last=Killebrew |first=Kimberly |date=25 Marso 2013 |title=Chicken Machboos (Bahraini Chicken & Rice) |trans-title=Manok na Machboos (Bahraines na Kani't Manok) |url=https://www.daringgourmet.com/chicken-machboos-bahraini-chicken-rice/ |access-date=17 Setyembre 2020 |website=The Daring Gourmet |language=en-US}}</ref><ref>[http://www.worldcuisine.org.uk/tag/bahrain-national-dish Bahrain's National Dish] [Pambansang Pagkain ng Bahreyn] (sa wikang Ingles). {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610155501/http://www.worldcuisine.org.uk/tag/bahrain-national-dish|date=06-10-11}}</ref> * [[Banglades]]: kani't isda (lalo na ilish)<ref>{{cite web |author=Banerji |first=Chitrita |date=3 Hulyo 2007 |title=A Bengali bounty |trans-title=Saganang Bengali |url=http://www.salon.com/life/food/eat_drink/2007/07/03/eating_india |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203204751/http://www.salon.com/life/food/eat_drink/2007/07/03/eating_india/ |archive-date=3 Disyembre 2010 |access-date=20 Agosto 2020 |work=Salon.com |language=en}}</ref> * [[Barbados]]: cou-cou at [[isdanlawin]]<ref name="Geographic"/> *[[Biyelorusya]]: draniki<ref>{{Cite web |last=Camilla |date=3 Hulyo 2014 |title=The national dish of Belarus is Draniki - See recipe |trans-title=Draniki ang pambansang ulam ng Belarus - Tingnan ang resipi |url=https://ingmar.app/blog/national-dish-of-belarus-draniki/ |access-date=19 Hulyo 2021 |website=Ingmar - Recipes with your ingredients |language=en}}</ref> * [[Belhika]]: frites<ref>{{Cite news |date=15 Marso 2020 |title=Belgium's national dish, fried potato sticks, are spared effects of national coronavirus lockdown |language=en |trans-title=Pambansang pagkain ng Belhika, mga pritong istik na patatas, naligtas mula sa epekto ng pambansang coronavirus lockdown |newspaper=Gulf Today |url=https://www.gulftoday.ae/lifestyle/2020/03/15/belgiums-national-dish-fried-potato-sticks-are-spared-from-the-national-coronavirus-lockdown |access-date=20 Agosto 2020}}</ref> (partikular ang pagpapares sa tahong<ref name="lonelypl">{{cite book|author=Masters|first=Tom|url=https://archive.org/details/isbn_9781741048551|title=Europe on a Shoestring|date=1 Oktubre 2009|publisher=Lonely planet|isbn=978-1-74104-855-1|access-date=15 Hulyo 2010|url-access=registration|trans-title=Europa habang nagtitipid}}</ref><ref name="Joe"/> o isteyk<ref name="SW158">{{cite book|last1=Schehr|first1=Lawrence R.|last2=Weiss|first2=Allen S.|title=French Food: On the Table On the Page and in French Culture|publisher=Routledge|location=Abingdon|year=2001|page=158|isbn=0-415-93628-4|lang=en|trans-title=Pagkaing Pranses: Sa Lamesa Sa Pahina at sa Kulturang Pranses}}</ref>), carbonade flamande,<ref name="Belgian">{{Cite journal |last=Scholliers |first=Peter |date=1 May 2010 |title=Upgrading the Local: Belgian Cuisine in Global Waves |trans-title=Pag-upgrade sa Lokal: Lutuing Belhiko sa Mga Pandaigdigang Alon |url=https://www.researchgate.net/publication/51094975 |journal=Gastronomica: The Journal of Food and Culture |language=en |volume=10 |issue=2 |pages=51–52 |doi=10.1525/gfc.2010.10.2.49 |pmid=21539048 |access-date=25 Agosto 2010}}</ref> waterzooi,<ref name=Belgian/> chocolate mousse<ref>{{Cite web |title=Belgian Chocolate Mousse |trans-title=Belhikong Chocolate Mousse |url=https://www.visitflanders.com/en/themes/flemish-food/flemish-dishes-and-specialities/flemish-dishes/belgian-chocolate-mousse/#:~:text=Chocolate%20mousse%20is%20one%20of,one%20and%20only%20national%20dessert. |access-date=25 Agosto 2020 |work=Belgium Tourist Office |language=en}}</ref> * [[Butan]]: ema datshi<ref>{{Cite web |date= |title=Food |trans-title=Pagkain |url=https://www.bhutan.travel/page/food |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233846/https://www.bhutan.travel/page/food |archive-date=17 Nobyembre 2018 |publisher=Tourism Council of Bhutan |language=en}}</ref> * [[Bolibya]]: salteñas<ref name="Herald">{{cite web |author=Groundwater |first=Ben |date=24 Setyembre 2014 |title=The world's 12 best national dishes |trans-title=12 primerang pambansang pagkain ng mundo |url=http://www.theherald.com.au/story/2581479/the-worlds-12-best-national-dishes/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141003014838/http://www.theherald.com.au/story/2581479/the-worlds-12-best-national-dishes/ |archive-date=3 October 2014 |access-date=17 Setyembre 2020 |publisher=The Herald |language=en}}</ref> * [[Bosniya at Hersegobina]]: bosanski ionac,<ref>{{cite web |last=Ackerson |first=Eric |date=14 Pebrero 2010 |title=Bosanksi Lonac – Bosnia & Herzegovina National Dish |trans-title=Bosanksi Lonac – Pambansang Ulam ng Bosniya & Hersegobina |url=http://myhungrytum.com/2010/02/14/bosanksi-lonac-bosnia-herzegovina-national-dish-day-38dish-21/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20101118053858/http://myhungrytum.com/2010/02/14/bosanksi-lonac-bosnia-herzegovina-national-dish-day-38dish-21/ |archive-date=18 Nobyembre 2010 |access-date=18 Setyembre 2010 |language=en}}</ref> ćevapi<ref>{{cite web |author=Bedford |first=Sam |date=14 Agosto 2018 |title=The 21 Best Dishes to Eat in Bosnia and Herzegovina |trans-title=21 Pinakamainam Kainin sa Bosniya at Hersegobina |url=https://theculturetrip.com/europe/bosnia-herzegovina/articles/the-21-best-dishes-in-bosnia-and-herzegovina/ |access-date=8 Setyembre 2020 |publisher=Culture Trip |language=en |archive-date=19 Enero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119182350/https://theculturetrip.com/europe/bosnia-herzegovina/articles/the-21-best-dishes-in-bosnia-and-herzegovina/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |author=Gamulin |first=Tamara |date=24 Marso 2018 |title=Ćevapi – the dish driving people crazy for decades |trans-title=Ćevapi – ulam na nakakabaliw sa mga tao nang ilang dekada na |url=https://www.croatiaweek.com/cevapi-the-dish-driving-people-crazy-for-decades/ |access-date=8 Setyembre 2020 |publisher=Croatia Week |language=en}}</ref> ===K=== * [[Cambodia|Kambodya]]: isdang amok,<ref>{{cite magazine|last=Gillan|first=Audrey|title=Cambodia: the art of amok|url=https://www.nationalgeographic.co.uk/2017/09/cambodia-art-amok|date=7 Setyembre 2017|magazine=[[National Geographic]]|access-date=4 Oktubre 2019|lang=en|trans-title=Kambodya: ang sining ng amok}}</ref><ref>{{cite news |last=Dunston |first=Lara |date=23 Mayo 2017 |title=Cambodian Fish Amok Recipe – an Authentic Steamed Fish Curry in the Old Style |language=en |trans-title=Resipi ng Kamboyanong Isdang Amok – isang Tunay na Pinasingawang Isdang Kinari sa Lumang Istilo |website=Grantourismo Travels |url=https://grantourismotravels.com/cambodian-fish-amok-recipe/ |access-date=4 Oktubre 2019}}</ref> num banhchok,<ref>{{cite web |last=Dunston |first=Lara |date=7 Pebrero 2020 |title=Nom Banh Chok Fermented Rice Noodles Are Cambodia in a Bowl |trans-title=Nom Banh Chok Binurong Misua Ay Kambodya sa Mangkok |url=https://grantourismotravels.com/nom-banh-chok-fermented-rice-noodles-cambodia/ |access-date=7 Enero 2021 |website=Grantourismo Travels |language=en}}</ref> samlar kako<ref>{{cite web |title=Khmer Foods |trans-title=Mga Pagkaing Khmer |url=http://www.tourismcambodia.com/tripplanner/food-and-drink/khmer-foods.htm |access-date=8 Agosto 2014 |work=Tourism of Cambodia |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Dunston |first=Lara |date=26 Hunyo 2020 |title=Samlor Korko Recipe - How to Make Cambodian Stirring Pot Soup |trans-title=Resipi ng Samlor Korko - Paano Gumawa ng Kalderong Sabaw ng mga Kamboyano |url=https://grantourismotravels.com/samlor-korko-recipe-cambodian-soup/ |access-date=7 Enero 2021 |website=Grantourismo Travels |language=en}}</ref> * [[Kamerun]]: ndolé<ref name="nyt">{{cite news |last=Brady |first=Emily |date=5 Nobyembre 2008 |title=The Years of Living Nervously |language=en |trans-title=Ang Mga Taon ng Pamumuhay na Kinakabahan |work=[[New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2008/12/07/nyregion/thecity/07asyl.html?pagewanted=1&ref=thecity |access-date=7 Disyembre 2008}}</ref> * [[Korea (Hilaga)|Korea, Hilaga]]: [[Naengmyeon|raengmyŏn]],<ref>{{cite web |last=Yoon |first=Tae |date=25 Setyembre 2018 |title=A Chef's Quest to Bring North Korean Cold Noodles to America |trans-title=Hangarin ng Kusinero na Dalhin Ang Malamig na Pansit ng Hilagang Korea sa Amerika |url=https://www.eater.com/2018/9/25/17855140/pyongyang-naengmyeon-jungsik-yim-north-korea-cold-noodles |access-date=20 Agosto 2020 |publisher=Eater.com |language=en}}</ref> [[kimchi]]<ref name="Kimchi">{{cite web |author=Jeong |first=Sophie |date=2 Nobyembre 2018 |title=North Korea's latest peace offering: Kimchi |trans-title=Pinakabagong handog ng North Korea para sa kapayapaan: Kimchi sa Amerika |url=https://edition.cnn.com/travel/article/north-korea-kimchi-festival/index.html |access-date=21 Agosto 2020 |publisher=CNN Travel |language=en}}</ref> * [[Korea (Timog)|Korea, Timog]]: [[kimchi]],<ref>{{Cite news |last=Williamson |first=Lucy |date=4 Pebrero 2014 |title=Kimchi: South Korea's efforts to boost its national dish |language=en |trans-title=Kimchi: Ang pagsisikap ng Timog Korea na pasikatin ang pambansang pagkain nito |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25840493 |access-date=20 Mayo 2017}}<br />{{cite book |last=Ku |first=Robert Ji-Song |url=https://books.google.com/books?id=nh_HDwAAQBAJ&pg=PA6 |title=Dubious Gastronomy: The Cultural Politics of Eating Asian in the USA |date=31 Disyembre 2013 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-3921-5 |page=6 |language=en |trans-title=Kahina-hinalang Gastronomiya: Ang Pulitikang Kultural ng Pagkaing Asyano sa Amerika}}</ref> [[bulgogi]],<ref>{{Cite news |last=Govender |first=Serusha |date=6 Mayo 2014 |title=10 National Dishes Around the World |language=en |trans-title=10 Pambansang Pagkain sa Buong Mundo |work=The Daily Meal |url=https://www.thedailymeal.com/10-national-dishes-around-world/6514 |access-date=20 Mayo 2017}}</ref> [[bibimbap]],<ref>{{Cite news |last=Jeffery |first=Nicole |date=20 May 2017 |title=Pyeongchang Winter Olympics: the next cool spot |language=en |trans-title=Olimpikong Taglamig sa Pyeongchang: ang susunod na astig na lugar |work=The Australian |url=http://www.theaustralian.com.au/life/travel/pyeongchang-winter-olympics-the-next-cool-spot/news-story/4f5f9f25423111d937a01069722c0a37 |access-date=20 May 2017}}</ref> [[jajangmyeon]],<ref>{{Cite news |title=Jajangmyun (Noodles With Black Bean Sauce) |language=en |trans-title=Jajangmyun (Pansit Na May Sarsang Itim na Balatong) |work=Scott Meola |publisher=James Beard Foundation |url=https://www.jamesbeard.org/recipes/jajangmyun-noodles-with-black-bean-sauce |access-date=21 Agosto 2020}}</ref><ref>{{Cite web |author=Smith |first=K. Annabelle |date=13 Pebrero 2013 |title=Korea's Black Day: When Sad, Single People Get Together And Eat Black Food |trans-title=Itim na Araw ng Korea: Kapag Malungkot, Nagtitipun-tipon Ang Mga Nag-iisa at Kumakain ng Itim na Pagkain |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/koreas-black-day-when-sad-single-people-get-together-and-eat-black-food-16537918/?no-ist |access-date=21 Agosto 2020 |publisher=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref> [[bingsu]],<ref>{{cite news |author=Le |first=Joel |date=11 Hulyo 2017 |title=Beat the heat with bingsu, South Korea's national dessert of shaved ice, milk, condensed milk and toppings |language=en |trans-title=Magpalamig kasama ang bingsu, ang pambansang panghimagas ng Timog Korea na gawa sa ginadgad na yelo, gatas, kondensada at mga lahok |work=Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/food/beat-the-heat-with-bingsu-south-koreas-national-dessert-of-shaved-ice-milk-condensed |access-date=26 Agosto 2020 |archive-date=11 Hulyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170711064518/https://www.straitstimes.com/lifestyle/food/beat-the-heat-with-bingsu-south-koreas-national-dessert-of-shaved-ice-milk-condensed |url-status=dead }}</ref> [[tteokbokki]] ===H=== * [[Hapon]]: [[sushi]],<ref>{{cite web |author=Ng |first=Karmun |date=30 May 2014 |title=10 things you need to know about sushi |url=https://my.asiatatler.com/dining/10-things-you-need-to-know-about-sushi#:~:text=Whether%20you're%20a%20sushi,you%20might%20not%20have%20known. |access-date=28 August 2020 |publisher=Malaysia Tatler |archive-date=21 Mayo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521211100/https://my.asiatatler.com/dining/10-things-you-need-to-know-about-sushi#:~:text=Whether%20you're%20a%20sushi,you%20might%20not%20have%20known. |url-status=dead }}</ref> [[Japanese curry|karing Hapones]],<ref name="curry rice research">{{cite web |script-title = ja:「カレーライス」に関するアンケート |publisher = ネットリサーチ ディムスドライブ |url = http://www.dims.ne.jp/timelyresearch/2008/081014/ |language = ja |access-date = 16 October 2008 |archive-date = 23 Oktubre 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211023222609/http://www.dims.ne.jp/timelyresearch/2008/081014/ |url-status = dead }}</ref> [[ramen]],<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/jun/18/ramen-japan-national-dish|title=Ramen: Japan's super slurpy noodles|access-date=5 June 2011 | location=London|work=The Guardian|first=Justin|last=McCurry|date=18 June 2010}}</ref> [[tempura]],<ref>{{cite web |last=Amoroso |first=Phoebe |date=14 November 2016 |title=Tempura temptations: How deep-fried seafood seduced Japan |url=https://www.nhk.or.jp/dwc/food/articles/42.html |access-date=21 August 2020 |publisher=[[NHK]] |archive-date=21 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521211058/https://www.nhk.or.jp/dwc/food/articles/42.html |url-status=dead }}</ref> [[wagashi]],<ref>{{cite news |url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/279145/sweet-treats-from-japan |title=Sweet treats from Japan |work=Bangkok Post |date= 10 February 2012|access-date=25 August 2020}}</ref> [[sashimi]], [[sinabawang miso]] ===L=== * [[Laos]]: [[Laab|laab/larb]],<ref>{{cite web |author=Andrews |first=Mark |date=16 Enero 2020 |title=Is that Thai food, or Lao? 5 typical dishes from Laos that will help you see the difference |url=https://www.scmp.com/magazines/style/leisure/article/3046167/thai-food-or-lao-5-typical-dishes-laos-will-help-you-see |access-date=23 Agosto 2020 |publisher=South China Morning Post|language=en|trans-title=Pagkaing Taylandes ba iyan, o Lao? 5 tipikal na putahe mula sa Laos na makakatulong sa iyo na makita ang pagkakaiba}}</ref> [[Malagkit|malagkit na kanin]],<ref>{{cite web |last=Ives |first=Mike |date=1 Pebrero 2011 |title=A Taste of Sticky Rice, Laos' National Dish |url=https://www.smithsonianmag.com/travel/a-taste-of-sticky-rice-laos-national-dish-136291/ |access-date=3 Oktubre 2013 |website=Smithsonianmag.com |publisher=Smithsonian Magazine|language=en|trans-title=Isang Tikim ng Malagkit na Kanin, Pambansang Putahe ng Laos}}</ref> tam mak hoong<ref>{{Cite web |last1=Schulz |first1=Daniela |last2=Drescher |first2=Stephanie |date=24 Mayo 2017 |title=Papaya salad with shrimp, Laos |url=https://www.dw.com/en/papaya-salad-with-shrimp-laos/a-37837972 |access-date=30 Nobyembre 2020 |publisher=[[Deutsche Welle]] |language=en-GB|trans-title=Ensaladang papaya na may hipon, Laos}}</ref> ===M=== [[Talaksan:Nasi Lemak, Mamak, Sydney.jpg|thumb|[[Nasi lemak]], isang pambansang putahe ng [[Malasya]].]] * [[Malasya]]: [[nasi lemak]],<ref>{{cite news |author=Rules |first=Dwayne A. |date=7 Abril 2011 |title=Nasi lemak, our 'national dish' |language=en |trans-title=Nasi lemak, aming 'pambansang putahe' |newspaper=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |url=http://www.thestar.com.my/Travel/Malaysia/2011/04/07/Nasi-lemak-our-national-dish.aspx |access-date=6 Nobyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702211527/http://www.thestar.com.my/Travel/Malaysia/2011/04/07/Nasi-lemak-our-national-dish.aspx/ |archive-date=2 Hulyo 2014}}</ref> [[Sate|satay]]<ref>{{cite news |author=Specter |first=Michael |date=2 Disyembre 1984 |title=In Malaysia, Spicy Satay |language=en |trans-title=Sa Malasya, Maanghang na Sate |work=[[The New York Times]] |url=http://www.nytimes.com/1984/12/02/travel/in-malaysia-spicy-satay.html}}</ref><ref>{{Cite book |last=Eliot |first=Joshua |title=Indonesia, Malaysia & Singapore Handbook |publisher=Trade & Travel Publications |year=1994 |place=New York |page=352 |language=en |trans-title=Hanbuk ng Indonesya, Malasya & Singapura}}</ref><ref>{{Cite book |last=Erickson|first=Joan|title=Southeast Asia Sunset travel guides|publisher=Lane Publishing Company |year=1982 |isbn=978-037-606-764-7 |page=78}}</ref> ===P=== [[Talaksan:Pork adobo with shallots.jpg|thumb|[[Adobo|Adobo,]] isang pambansang ulam ng [[Pilipinas]]]] * [[Pakistan]]: [[Biryani|bryani]], nihari, manok karahi, gulab jamun<ref>{{cite news |date=6 Enero 2019 |title=Gulab Jamun is now officially the national dessert of Pakistan |language=en |trans-title=Gulab Jamun, opisyal na pambansang panghimagas ng Pakistan ngayon |newspaper=Daily Times |url=https://dailytimes.com.pk/341045/gulab-jamun-is-now-officially-the-national-dessert-of-pakistan/ |access-date=20 Agosto 2020 |archive-date=21 Mayo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521211112/https://dailytimes.com.pk/341045/gulab-jamun-is-now-officially-the-national-dessert-of-pakistan/ |url-status=dead }}</ref> * [[Palestina]]: maqluba,<ref>{{cite book|publisher=Rowman & Littlefield|date=15 Hulyo 2016|last=Long|first=Lucy|title=Ethnic American Cooking: Recipes for Living in a New World|url=https://books.google.com/books?id=HTWNDAAAQBAJ&q=papua+new+guinea+%22national+dish%22&pg=PA226|isbn=978-144-226-734-3|page=226|lang=en|trans-title=Pagluluto ng Etnikong Amerikano: Mga Resipi para sa Pamumuhay sa Bagong Mundo}}</ref> musakhan,<ref>{{cite web |last=Salah |first=Maha |date=4 Marso 2018 |title=Musakhan |url=https://www.middleeastmonitor.com/20180304-musakhan/ |access-date=20 Agosto 2020 |work=Memo Middle Earth Monitor |language=en}}</ref> falafel<ref>{{cite book|last=Williams|first=Emma|title=It's Easier to Reach Heaven than the End of the Street|year=2006|publisher=Bloomsbury Publishing|location=Great Britain|isbn=978-0-7475-8559-6|page=378|url=https://books.google.com/books?id=yve-_E5VwGAC&q=falafel+national+dish+palestine&pg=PA378|lang=en|trans-title=Mas Madaling Makapunta sa Langit kaysa sa Dulo ng Kalye}}</ref><ref>{{cite book|last=Karmi|first=Ghada|title=In Search of Fatima|year=2002|publisher=Verso New Left Books|location=U.S.|isbn=1-85984-561-4|page=39|url=https://books.google.com/books?id=DuiB5iJ26KcC&q=falafel+national+dish|lang=en|trans-title=Sa Paghahanap kay Fatima}}</ref> * [[Panama]]: sancocho<ref name="Joe"/> * [[Peru]]: [[ceviche]]<ref>{{cite web |title=Ceviche – the Peruvian national dish |trans-title=Ceviche – ang pambansang pagkain ng Peru |url=http://www.perutravelguide.org/ceviche-the-peruvian-national-dish.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080607073905/http://www.perutravelguide.org/ceviche-the-peruvian-national-dish.html |archive-date=7 Hunyo 2008 |access-date=11 Hulyo 2010 |publisher=Peru Travel Guide |language=en}}</ref> * [[Pidyi]]: fiji kokoda (ceviche ng Pidyi)<ref>{{cite web |date=2 Hulyo 2015 |title=Fiji Kokoda |url=https://www.internationalcuisine.com/fiji-kokoda/ |access-date=15 Disyembre 2021}}</ref> * [[Pilipinas]]: [[adobo]],<ref name="CNNP2017">{{cite news |last=Bueno |first=Anna |date=21 Hunyo 2017 |title=Adobo, sinigang, or sisig: What's your pick for the Philippines' national dish? |language=en |trans-title=Adobo, sinigang, o sisig: Ano ang pipiliin mo bilang pambansang pagkain ng Pilipinas? |work=CNN Philippines |url=https://cnnphilippines.com/life/leisure/food/2017/06/14/national-dish.html |access-date=26 Disyembre 2019 |archive-date=16 Disyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216023107/https://cnnphilippines.com/life/leisure/food/2017/06/14/national-dish.html |url-status=dead }}</ref><ref name="PhilStar2018">{{cite news |last=Gonzalez |first=Manny |date=12 Hulyo 2018 |title=Why don't we have official national dishes? |language=en |trans-title=Bakit wala tayong mga opisyal na pambansang pagkain? |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/lifestyle/food-and-leisure/2018/07/12/1832621/why-dont-we-have-official-national-dishes |access-date=26 December 2019}}</ref><ref name="Gapultos2013">{{cite book|last=Gapultos|first=Marvin|title=The Adobo Road Cookbook: A Filipino Food Journey|url=https://books.google.com/books?id=OBTQAgAAQBAJ&pg=PT210|date=23 Abril 2013|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-1-4629-1169-1|page=210|lang=en|trans-title=Ang Aklat-luto ng Kalyeng Adobo: Isang Lakbay sa Pagkaing Pilipino}}</ref><ref>{{cite book|author=DeWitt, Dave|title=1,001 Best Hot and Spicy Recipes|publisher=[[Agate Publishing]]|year=2010|page=428|isbn=978-1-57284-113-0|url=https://books.google.com/books?id=sNLKs8LO35kC&q=Philippine+Adobo+variation&pg=PA428|lang=en|trans-title=1,001 Pinakamahusay na Mainit at Maanghang na Resipi}}<br />{{cite book|last=Deere|first=Kiki|title=Journey Through the Philippines: An Unforgettable Journey from Manila to Mindanao|url=https://books.google.com/books?id=ZgbiDgAAQBAJ&pg=PT43|date=20 Hunyo 2017|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-1-4629-1886-7|page=43|lang=en|trans-title=Paglalakbay sa Pilipinas: Isang Di-malilimutang Biyahe mula Manila hanggang Mindanao}}<br />{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=5 Enero 2011 |title=The Cheat: The Adobo Experiment |language=en |trans-title=The Cheat: Isang Eksperimento sa Adobo |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2011/01/09/magazine/09Food-t-000.html |access-date=5 Hunyo 2011}}<br />{{cite web |last=Dee |first=Ching |date=3 Setyembre 2019 |title=Your Foodie Guide To Manila |trans-title=Ang Gabay Foodie para sa Maynila |url=https://stories.forbestravelguide.com/your-foodie-guide-to-manila |access-date=26 Disyembre 2019 |website=Forbes Travel Guide |publisher=The Five Star Travel Corporation |language=en}}<br />{{cite news |last=Villafuerte |first=Sai |date=16 Setyembre 2019 |title=Filipino Chefs Are Taking Back Control of Their Cuisine |language=en |trans-title=Mga Kusinerong Pilipino, Sinusupilin Muli Ang Kanilang Lutuin |work=Vice |url=https://www.vice.com/en_us/article/wjwem4/filipino-chefs-are-taking-back-control-of-their-cuisine-v26n3 |access-date=26 Disyembre 2019}}</ref> [[sinigang]],<ref name=CNNP2017 /><ref name="Gapultos2013" /> [[sisig]],<ref name=CNNP2017 /><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=18 Setyembre 2018 |title=Try These Innovative Sisig Dishes That Might Just Win a National Competition |language=en |trans-title=Subukan Itong Mga Makabagong Sisig Na Posibleng Manalo sa Pambansang Paligsahan |work=Pepper |location=Philippines |url=https://www.pepper.ph/try-these-innovative-sisig-dishes-that-might-just-win-a-national-competition/ |access-date=26 Disyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226152442/https://www.pepper.ph/try-these-innovative-sisig-dishes-that-might-just-win-a-national-competition/ |archive-date=26 Disyembre 2019}}<br />{{cite book|last1=Fecks|first1=Noah|last2=Wagtouicz|first2=Paul|title=The Way We Ate: 100 Chefs Celebrate a Century at the American Table|url=https://books.google.com/books?id=edabAQAAQBAJ&pg=PA154|date=29 October 2013|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-4767-3272-5|page=154}}</ref> [[pansit]],<ref name=CNNP2017 /><ref>{{cite book|last=McKinnon|first=Leila|title=Australia's Favourite Recipes|url=https://books.google.com/books?id=1kWIR605IsEC&pg=PT76|date=1 Nobyembre 2012|publisher=Pan Macmillan Australia|isbn=978-1-74334-955-7|page=76|lang=en|trans-title=Mga Paboritong Resipi ng Australya}}<br />{{cite magazine|last=Stafford|first=Paul|date=20 Agosto 2018|title=Like A Local: 10 Of The Most Unique Foods Of The Philippines|url=https://www.travelmag.com/articles/unique-foods-philippines/5/|magazine=Travel Magazine|access-date=26 Disyembre 2019|lang=en|trans-title=Parang Isang Lokal: 10 Mga Pinakatangi-tanging Pagkain ng Pilipinas|archive-date=26 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226155519/https://www.travelmag.com/articles/unique-foods-philippines/5/|url-status=dead}}</ref> [[halo-halo]]<ref name=PhilStar2018 /> * [[Pinlandiya]]: ruisleipä,<ref>{{cite web|title=The people have spoken - rye bread is the national food|url=http://yle.fi/uutiset/osasto/news/the_people_have_spoken_-_rye_bread_is_the_national_food/9413195|website=yle.fi|publisher=Yle|access-date=8 February 2017|date=19 January 2017}}</ref> karjalanpaisti, lohikeitto * [[Polonya]]: bigos,<ref name="Joe"/> [[pierogi]],<ref>"Kapusta kiszona ([[sauerkraut]]) ang batayan ng pambansang pagkain ng Polonya, bigos (sauerkraut at samu't saring uri ng karne), kapuśniak (sabaw sa sauerkraut) (isinalin mula sa Ingles)" [sa:] Polish Holiday Cookery by Robert Strybel, 2003, p. 14; "Bigos, the national dish of Poland — a hunter's stew of mixed meats and vegetables" [in:] The food lover's companion to Portland by Lisa Shara Hall, Roger J. Porter, 1996</ref> kotlet schabowy,<ref>"Two national specialities you'll find everywhere are bigos (cabbage stewed with meat and spices) and pierogi" [in:] Poland: the rough guide, 1991 and kotlet schabowy is a close cousin of the Teutonic [[Wiener Schnitzel]]" [in:] Joey Porcelli, Clay Fong . The Gyros Journey: Affordable Ethnic Eateries Along the Front Range, 2006</ref> [[barszcz]], rosół * [[Portugal]]: bacalhau,<ref>{{cite news |title=PORTUGUESE CUISINE The Food of Portugal |language=en |trans-title=LUTUING PORTUGES Ang Pagkain ng Portugal |publisher=Go Lisbon |url=https://www.golisbon.com/food/food.html |access-date=20 Agosto 2020}}</ref> caldo verde,<ref>{{cite web |title=Top 10 foods to try in the Algarve |trans-title=Unang 10 pagkain na Susubukan sa Algarve |url=https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/top-10-foods-try-algarve |access-date=20 Agosto 2020 |website=BBC Goodfood |publisher=BBC |language=en}}</ref> cozido à portuguesa,<ref name="Joe"/><ref name="Holland">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9wm5BAAAQBAJ&pg=PT71|title=The World on a Plate: 40 Cuisines, 100 Recipes, and the Stories Behind Them|last=Holland|first=Mina|publisher=[[Penguin Books]]|year=2015|isbn=978-0-14-312765-9|location=New York|page=78|language=en|orig-date=2014|trans-title=Ang Mundo sa Plato: 40 Lutuin, 100 Resipi, at ang Mga Kuwento sa Likod Nila}}</ref><ref name="Poelzl">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=cRqJAAAAQBAJ&pg=PA150|title=Culture Shock! Portugal: A Survival Guide to Customs and Etiquette|last=Poelzl|first=Volker|publisher=[[Marshall Cavendish]]|year=2007|isbn=978-0-7614-5672-8|location=Tarrytown, NY|page=150|lang=en|trans-title=Gulat sa Kultura! Portugal: Gabay Pamuhay ukol sa Kaugalian at Etiketa}}</ref> pastel de belem, sardinha assada (Inihaw na sardinas)<ref>[https://wetravelportugal.com/national-dish-portugal/ National Dish of Portugal] [Pambansang Pagkain ng Portugal] (sa wikang Ingles). wetravelportugal.com. Retrieved 24 Abril 2021.</ref> * [[Pransiya]]: pot-au-feu,<ref>{{cite news |last=Apple Jr. |first=R. W. |date=18 Pebrero 2004 |title=Four Nations Where Forks Do Knives' Work |language=en |trans-title=Apat na Bansa Kung Saan Ipinangkukutsilyo Ang Tindor |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2004/02/18/dining/four-nations-where-forks-do-knives-work.html?pagewanted=2 |url-access=subscription |access-date=6 Hulyo 2011}}</ref><ref name="away.com">{{cite web |date=20 Oktubre 2009 |title=Food Journeys of a Lifetime: Top Ten Great National Dishes |trans-title=Mga Panghabambuhay na Biyaheng Pagkain: Sampung Pinakadakilang Pambansang Pagkain |url=http://away.com/feature/excerpt/national-geographic/top-ten-great-national-dishes-1.html?page=1 |archive-url=https://archive.today/20130117110045/http://away.com/feature/excerpt/national-geographic/top-ten-great-national-dishes-1.html?page=1 |archive-date=17 Enero 2013 |access-date=3 Oktubre 2013 |publisher=Away.com |language=en}}</ref> bœuf bourguignon,<ref name="LP">{{cite web |author=Butler |first=Alex |date=20 Nobyembre 2017 |title=If you want to eat like the French, reach for some beef bourguignon |trans-title=Kung gusto mo kumain tulad ng mga Pranses, kumuha ng bakang bourguignon |url=https://www.lonelyplanet.com/articles/beef-bourguignon-france |access-date=15 Nobyembre 2020 |work=[[Lonely Planet]] |language=en}}{{dead link|date=August 2023|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{cite web |author=Cloake |first=Felicity |date=24 Agosto 2020 |others=Photographs by Ant Duncan |title=The story behind the classic French dish boeuf bourguignon |trans-title=Ang kwento sa klasikong pagkaing Pranses boeuf bourguignon |url=https://www.nationalgeographic.co.uk/travel/2020/08/the-story-behind-the-classic-french-dish-boeuf-bourguignon |access-date=15 Nobyembre 2020 |publisher=National Geographic |language=en}}</ref> blanquette de veau,<ref name="LP"/> steak frites,<ref name="LP"/> baguette,<ref>{{cite news |author=Druckerman |first=Pamela |date=22 Enero 2019 |title=It's crunch-time for the baguette |language=en |trans-title=Crunch-time na para sa baguette |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/1843/2019/01/22/its-crunch-time-for-the-baguette |url-access=subscription |access-date=26 Agosto 2020}}</ref> [[crêpe]],<ref>{{cite web |author=Husain |first=Amna |date=8 Nobyembre 2012 |title=Sweet, savory concoctions whisk into city food scene |trans-title=Matamis, malinamnam na timpla, bumati sa eksena ng pagkaing lungsod |url=https://www.thesouthend.wayne.edu/article_6d0bd2f5-d2ce-5291-8a7b-980b948dc12e.html |access-date=21 Agosto 2020 |publisher=The South End |language=en}}</ref> crème caramel,<ref>{{Cite book|author=Potts|first=Olivia|url=https://books.google.com/books?id=_4J6DwAAQBAJ&q=france+%22national+dessert%22&pg=PT91|title=A Half Baked Idea|date=25 July 2019|publisher=Penguin UK|isbn=978-024-138-047-5|oclc=0241380472|access-date=25 August 2020|lang=en|trans-title=Isang Ideyang Hilaw}}</ref> poule au pot (makasaysayan) <ref>{{cite web |date=21 Nobyembre 2019 |title=Traditional recipe: Authentic poule au pot |trans-title=Tradisyonal na resipi: Awtentikong poule au pot |url=https://www.nouvelle-aquitaine-tourisme.com/en/news/traditional-recipe-authentic-poule-au-pot |access-date=23 Agosto 2020 |work=Nouvelle-Aquitaine Regional Tourism Board |language=en}}</ref> ===S=== * [[Singapura]]: [[alimango sa sili]],<ref>{{cite web |date=26 Enero 2010 |title=The quest for Singapore's next national dish |trans-title=Ang paghahanap para sa susunod na pambansang putahe ng Singapura |url=http://www.cnngo.com/singapore/none/hunt-singapores-next-national-dish-630473 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120614233721/http://www.cnngo.com/singapore/none/hunt-singapores-next-national-dish-630473 |archive-date=14 Hunyo 2012 |access-date=7 Hulyo 2010 |publisher=CNN |language=en}}</ref> [[Hainanese chicken rice]],<ref>{{cite news |last=Kugiya |first=Hugo |date=18 Marso 2010 |title=Singapore's national dish: Hainan chicken rice |language=en |trans-title=Pambansang ulam ng Singapura: kani't manok ng Hainan |work=Crosscut.com |url=http://crosscut.com/2010/03/18/food/19683/Singapore-s-national-dish:-Hainan-chicken-rice/ |access-date=3 Oktubre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110831041040/http://crosscut.com/2010/03/18/food/19683/Singapore-s-national-dish%3A-Hainan-chicken-rice/ |archive-date=31 Agosto 2011}}</ref> Hokkien mee<ref>{{Cite book |author=Peter Turner |title=Malaysia, Singapore & Brunei: A Lonely Planet Travel Survival Kit |url=https://archive.org/details/malaysiasingapor0000turn |author2=Chris Taylor |author3=Hugh Finlay |publisher=Lonely Planet Publications |year=1996 |isbn=978-086-442-393-1 |page=[https://archive.org/details/malaysiasingapor0000turn/page/78 78] |language=en |trans-title=Malaysia, Singapura & Brunay: Travel Survival Kit ng Lonely Planet}}</ref> ===T=== * [[Taylandiya]]: [[pad thai]], pad gaprao, [[tom yum|tom yum kung]],<ref>{{cite web |title=Typical Thai Meals & Eating Habits |trans-title=Mga Tipikal na Pagkain & Kaugalian sa Pagkain ng Mga Taylandes |url=http://www.bangkok.com/thai-food/typical-thai-meals-and-eating-habits.htm |access-date=7 Hulyo 2010 |publisher=Bangkok.com |language=en}}</ref> som tam<ref>{{cite web |author=Phavitch Theeraphong and Sopida Rodsom |date=21 Pebrero 2018 |title=Best places to eat somtum in Bangkok |trans-title=Pinakamagandang mga lugar para kumain ng somtum sa Bangkok |url=https://www.timeout.com/bangkok/restaurants/best-somtum-places-in-bangkok |access-date=20 August 2020 |publisher=Time Out |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Lutuin]] amd2im6hr83u2chgs5b1ef21kxmapr2 2214625 2214608 2026-07-04T06:32:05Z LknFenix 125962 + link sa [[manok at kaning Hainanes]] 2214625 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Frans_SNYDERS,_The_Pantry.JPG|right|thumb|400x400px| Frans Snyders, ''The Pantry'' (Ang Paminggalan)]] Ang '''pambansang putahe''' ay pagkain na may matinding kaugnayan sa isang partikular na bansa.<ref name="Natg">{{Cite web |date=13 Setyembre 2011 |title=Top Ten National Dishes |trans-title=Nangungunang Sampung Pambansang Pagkain |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/top-10/national-food-dishes/ |access-date=6 Marso 2013 |publisher=National Geographic Magazine (Travel section) |language=en}}</ref> Maraming dahilan kung bakit maituturing na pambansang putahe ang isang pagkain: * Isa itong [[Pagkaing isteypol|isteypol]], na gawa sa seleksyon ng mga pagkain na lagap sa lokalidad na maaaring ihanda sa katangi-tanging paraan, tulad ng ''fruits de mer'', na inihahain sa kanlurang baybayin ng [[Pransiya]].<ref name="Natg" /> * Naglalaman ito ng sangkap na yaring-lokal, tulad ng [[paprika]] na itinatanim sa [[Pirineos]] sa Europa. <ref name="Natg" /> * Inihahain ito bilang pestibong kulinaryong tradisyon na bahagi ng pamanang kultural&#x2014;halimbawa, [[Barbikyu|barbikyuhan]] sa tag-init na kamping o ''fondue'' sa mga [[Pagdiriwang|handaang-hapunan]] &#x2014; o bilang bahagi ng [[Relihiyon|gawaing panrelihiyon]], gaya ng mga selebrasyon ng Korban Pesach o Iftar. <ref name="Natg" /> * Itinaguyod ito bilang isang pambansang pagkain ng bansa mismo, tulad ng pagtaguyod sa ''fondue'' bilang pambansang pagkain ng [[Suwisa]] ng Suwisang Unyon ng Keso (''Schweizerische Käseunion'') noong dekada 1930. Bahagi ng pambansang identidad at pagtingin sa sariling bansa ang mga putaheng ito.<ref name="Janer2008">{{Cite book|title=Latino food culture|url=https://archive.org/details/latinofoodcultur0000jane|series=Food cultures in America|author=Zilkia Janer|publisher=ABC-CLIO|year=2008|isbn=9780313340277|pages=[https://archive.org/details/latinofoodcultur0000jane/page/70 71]–73|lang=en|trans-title=Kulturang pagkain ng mga Latino}}</ref> Noong panahon ng mga imperyo sa Europa, bumuo ang mga bansa ng pambansang putahe upang maiba sila sa kani-kanilang mga karibal.<ref>{{Cite journal |last1=Howes |first1=David |last2=Lalonde |first2=Marc |date=Hunyo 1991 |title=The history of sensibilities: Of the standard of taste in mid-eighteenth century England and the circulation of smells in post-revolutionary France |url=https://archive.org/details/sim_dialectical-anthropology_1991_16_2/page/125 |trans-title=Ang kasaysayan ng mga sensibilidad: Ukol sa pamantayan ng lasa sa Inglatera noong gitna ng ikalabing walong siglo at sirkulasyon ng mga amoy sa post-rebolusyonaryong Pransiya |journal=Dialectical Anthropology |language=en |volume=16 |issue=2 |pages=125–135 |doi=10.1007/BF00250241 |issn=0304-4092 |s2cid=143715189}}</ref> Sa ilang bansa, tulad ng [[Mehiko]], [[Tsina]] o [[Indiya]], wala ni isang mang pambansang putahe dahil sa pagkasari-saring ng kani-kanilang populasyong etniko, kultura, at lutuin.<ref name=Janer2008 /> Isa pa, dahil nakahabi ang mga pambansang putahe sa diwa ng identidad ng bansa, maaaring lumitaw ang mga matitinding emosyon at salungatan sa pagbili ng pambansang putahe. ==Ayon sa bansa== Hindi ito tiyak na talaan ng mga pambansang putahe, ngunit listahan ng ilang mga pagkain na iminumungkahi bilang mga pambansang putahe. ===A=== [[Talaksan:Empanadas argentinas fritas.jpg|thumb|[[empanada|Empanadang]] [[Argentina|Arhentino]]]] [[Talaksan:Wiener-Schnitzel02.jpg|thumb|right|Wiener schnitzel]] * [[Albanya]]: tavë kosi,<ref>{{cite web |last1=Stein |first1=Rick |title=Albanian baked lamb with rice (Tavë kosi) |trans-title=Albanes na hinurnong tupa at kanin (Tavë kosi) |url=https://www.bbc.co.uk/food/recipes/albanian_baked_lamb_with_92485 |access-date=24 Hunyo 2020 |website=BBC |language=en}}</ref> flia * [[Alemanya]]: schnitzel, schweinshaxe, bratwurst, sauerbraten,<ref>{{cite web |title=What's On The Menu?: Germany's Favorite Dishes |trans-title=Anong Nasa Menu?: Mga Paboritong Pagkain ng Alemanya |url=http://www.germanfoods.org/schools/delicious/traditionaldishes.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707024527/http://www.germanfoods.org/schools/delicious/traditionaldishes.cfm |archive-date=7 Hulyo 2010 |access-date=8 Hulyo 2010 |publisher=German Foods |language=en}}</ref> [[Doner kebab|döner kebab]],<ref>{{cite web |author=Kinzer |first=Stephen |date=26 Hunyo 1996 |title=For Germans, a Kebab Filled With Social Significance |trans-title=Para sa Mga Aleman, isang Kebab na Nilalaman ng Kahalagahang Panlipunan |url=http://www.nytimes.com/1996/06/26/garden/for-germans-a-kebab-filled-with-social-significance.html |url-access=subscription |access-date=20 Agosto 2020 |work=[[The New York Times]] |language=en}}</ref> [[currywurst]],<ref>{{cite web |author=Slackman |first=Michael |date=26 Enero 2011 |title=National Dish Comes Wrapped in Foreign Flavoring |trans-title=Pambansang Pagkain, Nakabalot sa Banyagang Lasa |url=https://www.nytimes.com/2011/01/27/world/europe/27berlin.html |url-access=subscription |access-date=20 Agosto 2020 |work=[[The New York Times]] |language=en}}</ref> eisbein na may [[sauerkraut]]<ref>{{Cite book|author=Pierce|first=Eleanor B.|title=Menu Translator: Pan Am's Guide to Food and Drink Specialties Abroad and at Home|url=https://archive.org/details/menutranslatorpa0000elea|year=1968|page=[https://archive.org/details/menutranslatorpa0000elea/page/76 76]|lang=en|trans-title=Tagasalinwika ng Menu: Gabay ni Pan Am sa Espesyal na Pagkain at Inumin sa Ibang Bansa at sa Inang Bayan}}</ref><ref>{{Cite book |title=Fodor's 89 Germany |year=1989 |page=70}}</ref><ref>{{Cite book|author=Sinclair|first=Charles|title=Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z|publisher=A & C Black|page=324|lang=en|trans-title=Diksiyonaryo ng Pagkain: Pandaigdigang Pagkain at Salitang Panluto mula A hanggang Z}}</ref> * [[Alherya]]: [[couscous]],<ref name="Joe">{{Cite web |author=Knight |first=Ciara |date=9 Nobyembre 2017 |title=The national dish of every country at the World Cup, ranked from worst to best |trans-title=Ang pambansang pagkain ng mga bansa sa World Cup, niranggo mula pinakamasama hanggang pinakamahusay |url=https://www.joe.co.uk/food/the-national-dish-of-every-country-at-the-world-cup-ranked-from-worst-to-best-183729 |access-date=20 Agosto 2020 |website=JOE.co.uk |language=en-US}}</ref> rechta * [[Andora]]: escudella i carn d'olla<ref>{{cite web |author=Fox |first=Esme |date=23 Agosto 2017 |title=The 10 Most Traditional Dishes From Andorra |trans-title=Ang 10 Pinakatradisyonal na Pagkain mula sa Andora |url=https://theculturetrip.com/europe/andorra/articles/the-10-most-traditional-dishes-from-andorra/ |access-date=21 Agosto 2010 |publisher=Culture Trip |language=en |archive-date=27 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027125553/https://theculturetrip.com/europe/andorra/articles/the-10-most-traditional-dishes-from-andorra/ |url-status=dead }}</ref> * [[Angola]]: moamba de galinha<ref>Hamilton, Cherie (2001) ''Cuisines of Portuguese Encounters'' [Mga Lutuin ng Mga Engkuwentrong Portuges] (sa wikang Ingles)''.'' New York: Hippocrene Books. pa. 219</ref> * [[Apganistan]]: kabuli palaw<ref>{{cite web |last=Lee |first=Shoshanna |date=3 Nobyembre 2009 |title=Kabuli Pulao With Raisins And Carrots |trans-title=Kabuli Pulao na May Pasas at Karots |url=http://www.tastedefined.com/2009/11/kabuli-pulao-with-raisins-and-carrots.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100903190418/http://www.tastedefined.com/2009/11/kabuli-pulao-with-raisins-and-carrots.html |archive-date=3 Setyembre 2010 |access-date=15 Agosto 2011 |language=en}}</ref> * [[Arhentina]]: asado,<ref>{{cite web |date=28 Abril 2010 |title=El asado |url=http://www.viaresto.clarin.com/Notas/El-asado-660.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203103920/http://viaresto.com/Notas/El-asado-660.aspx |archive-date=3 Disyembre 2013 |access-date=25 Pebrero 2012}}</ref><ref name="Joe" /> [[empanada]],<ref>{{Cite news |last1=Genova |first1=Facundo Di |date=5 Oktubre 2018 |title=El mapa definitivo de las empanadas argentinas con sus 14 versiones |language=es |newspaper=La Nación |url=https://www.lanacion.com.ar/lifestyle/el-mapa-definitivo-empanadas-argentinas-sus-14-nid2175466 |access-date=3 Agosto 2020}}</ref> matambre,<ref>{{cite book|author=Goyan Kittler|first1=Pamela|url=https://books.google.com/books?id=N78aCgAAQBAJ&q=national+dish|title=Food and Culture|last2=Sucher|first2=Kathryn P.|last3=Nelms|first3=Marcia|publisher=Cengage Learning|year=2016|isbn=978-1-305-88687-2|page=307|access-date=23 Agosto 2020|trans-title=Pagkain at Kultura|lang=en}}</ref><ref>{{cite web |author=Hibberd |first=Amy |date=19 Enero 2006 |title=World traveler offers tips for making Argentinian specialty |trans-title=Biyaherong makamundo, nagbigay ng mga tip sa paggawa ng Arhentinong espesyalidad |url=https://www.heraldtribune.com/story/news/2006/01/19/world-traveler-offers-tips-for-making-argentinian-specialty/28457449007/ |access-date=9 Oktubre 2022 |publisher=[[Sarasota Herald-Tribune|Herald Tribune]] |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=21 Abril 2020 |title=How Different Countries Use Beef |trans-title=Paano Ginagamit ng mga Iba't Ibang Bansa Ang Baka |url=https://alanitrading.com/2020/04/21/how-different-countries-use-beef |access-date=23 Agosto 2020 |work=Alani Trading |language=en |archive-date=3 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203082626/https://alanitrading.com/2020/04/21/how-different-countries-use-beef |url-status=dead }}</ref> locro<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2008 |title=Gastronomia |url=http://www.argentina.ar/_es/turismo/C791-gastronomia.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727003909/http://www.argentina.ar/_es/turismo/C791-gastronomia.php |archive-date=27 Hulyo 2008 |access-date=25 Pebrero 2012 |website=Argentina |language=es}}</ref> * [[Armenya]]: khorovats, harisa<ref name="Al Jazeera">{{cite web |author=Gaedtke |first1=Felix |last2=Parameswaran |first2=Gayatri |date=8 Mayo 2013 |title=Food feuds continue to simmer in the Caucasus |trans-title=Labanan sa pagkain, kumukulo pa rin sa Kaukaso |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2013/05/201355102059629831.html |access-date=20 Agosto 2020 |publisher=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> (hindi dapat ipagkamali sa harissa, masang [[Kampanang sili|kampana]] ng [[Hilagang Aprika]]) * [[Aserbayan]]: dolma<ref name="Al Jazeera" /> * [[Australya]]: litson tupa,<ref>{{Cite news |date=6 Marso 2013 |title=Roast Lamb crowned 'Australia's National Dish' |language=Liston Tupa, kinoronahang 'Pambansang Pagkain ng Australya' |trans-title=e |work=Sunshine Coast Daily |url=https://www.sunshinecoastdaily.com.au/news/roast-lamb-crowned-australias-national-dish/1781137/ |access-date=6 Oktubre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131006180221/https://www.sunshinecoastdaily.com.au/news/roast-lamb-crowned-australias-national-dish/1781137/ |archive-date=6 Oktubre 2013}}</ref> meat pie,<ref name="AU">{{cite news |date=1 Enero 2015 |title=The question that won't die: is the meat pie Australia's national dish? |language=en |trans-title=Ang tanong na hindi mawawala: pambansang pagkain ba ng Australya ang meat pie? |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/jan/02/the-question-that-wont-die-is-the-meat-pie-australias-national-dish |access-date=21 Agosto 2020}}</ref><ref>{{cite web |last=Lindsay |first=Emma |title=Our greatest Aussie recipes |trans-title=Ang aming mga pinakamahusay na resiping Australyano |url=http://www.weightwatchers.com.au/util/art/index_art.aspx?tabnum=1&art_id=42481 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100127182253/http://www.weightwatchers.com.au/util/art/index_art.aspx?tabnum=1&art_id=42481 |archive-date=27 Enero 2010 |access-date=5 Hunyo 2011 |website=Weight Watcher, Australia and New Zealand |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Harland |first1=Robert |date=4 Oktubre 2016 |title=Aussie meat pies |trans-title=Mga meat pie ng Australya |url=https://www.sunstar.com.ph/article/13106/Local-News/Aussie-meat-pies |access-date=24 Hunyo 2020 |website=[[SunStar]] |language=en}}</ref> pavlova,<ref name="Pavlova">{{cite journal |last1=Symons |first1=Michael |date=15 Abril 2010 |title=The confection of a nation the social invention and social construction of the Pavlova |trans-title=Ang kumpites ng nasyon ang imbensyong panlipunan at pagbubuong panlipunan ng Pavlova |url=https://www.academia.edu/11401553 |journal=Social Semiotics |language=en |volume=20 |issue=2 |page=197 |doi=10.1080/10350330903566004 |access-date=25 Nobyembre 2019 |s2cid=144496353}}</ref> [[vegemite]] sa tinapay<ref>{{cite web |last=Marks |first=Kathy |date=14 Hunyo 2009 |title=Cautious change to Australia's 'national dish' |trans-title=Maingat na pagbabago sa 'pambansang pagkain' ng Australya |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/cautious-change-to-australias-national-dish-1705216.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/cautious-change-to-australias-national-dish-1705216.html |archive-date=18 Hunyo 2022 |access-date=23 Setyembre 2018 |website=[[Independent.co.uk]] |language=en}}</ref> * [[Austria|Austriya]]: wiener schnitzel<ref name="Geographic">{{cite web |date=13 Setyembre 2011 |title=Top 10 National Dishes |trans-title=Unang 10 Pambansang Pagkain |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/top-10/national-food-dishes/ |url-access=registration |access-date=20 Agosto 2020 |publisher=[[National Geographic]] |language=en}}</ref><br /> ===B=== * [[Bahamas]]: crack conch na may kani't gisantes<ref>{{cite web |title=National Dishes & Local Favorites from the Islands of the Caribbean |trans-title=Mga Pambansang Pagkain & Lokal na Paborito mula sa mga Kapuluang Karibe |url=http://www.caribbeanamericanfoods.com/?page=island_dishes |archive-url=https://web.archive.org/web/20100622063510/http://www.caribbeanamericanfoods.com/?page=island_dishes |archive-date=22 Hunyo 2010 |access-date=4 Hulyo 2010 |publisher=Caribbeanamericanfoods.com |language=en}}</ref> * [[Bahreyn]]: kabsa<ref>{{Cite web |last=Killebrew |first=Kimberly |date=25 Marso 2013 |title=Chicken Machboos (Bahraini Chicken & Rice) |trans-title=Manok na Machboos (Bahraines na Kani't Manok) |url=https://www.daringgourmet.com/chicken-machboos-bahraini-chicken-rice/ |access-date=17 Setyembre 2020 |website=The Daring Gourmet |language=en-US}}</ref><ref>[http://www.worldcuisine.org.uk/tag/bahrain-national-dish Bahrain's National Dish] [Pambansang Pagkain ng Bahreyn] (sa wikang Ingles). {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610155501/http://www.worldcuisine.org.uk/tag/bahrain-national-dish|date=06-10-11}}</ref> * [[Banglades]]: kani't isda (lalo na ilish)<ref>{{cite web |author=Banerji |first=Chitrita |date=3 Hulyo 2007 |title=A Bengali bounty |trans-title=Saganang Bengali |url=http://www.salon.com/life/food/eat_drink/2007/07/03/eating_india |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203204751/http://www.salon.com/life/food/eat_drink/2007/07/03/eating_india/ |archive-date=3 Disyembre 2010 |access-date=20 Agosto 2020 |work=Salon.com |language=en}}</ref> * [[Barbados]]: cou-cou at [[isdanlawin]]<ref name="Geographic"/> *[[Biyelorusya]]: draniki<ref>{{Cite web |last=Camilla |date=3 Hulyo 2014 |title=The national dish of Belarus is Draniki - See recipe |trans-title=Draniki ang pambansang ulam ng Belarus - Tingnan ang resipi |url=https://ingmar.app/blog/national-dish-of-belarus-draniki/ |access-date=19 Hulyo 2021 |website=Ingmar - Recipes with your ingredients |language=en}}</ref> * [[Belhika]]: frites<ref>{{Cite news |date=15 Marso 2020 |title=Belgium's national dish, fried potato sticks, are spared effects of national coronavirus lockdown |language=en |trans-title=Pambansang pagkain ng Belhika, mga pritong istik na patatas, naligtas mula sa epekto ng pambansang coronavirus lockdown |newspaper=Gulf Today |url=https://www.gulftoday.ae/lifestyle/2020/03/15/belgiums-national-dish-fried-potato-sticks-are-spared-from-the-national-coronavirus-lockdown |access-date=20 Agosto 2020}}</ref> (partikular ang pagpapares sa tahong<ref name="lonelypl">{{cite book|author=Masters|first=Tom|url=https://archive.org/details/isbn_9781741048551|title=Europe on a Shoestring|date=1 Oktubre 2009|publisher=Lonely planet|isbn=978-1-74104-855-1|access-date=15 Hulyo 2010|url-access=registration|trans-title=Europa habang nagtitipid}}</ref><ref name="Joe"/> o isteyk<ref name="SW158">{{cite book|last1=Schehr|first1=Lawrence R.|last2=Weiss|first2=Allen S.|title=French Food: On the Table On the Page and in French Culture|publisher=Routledge|location=Abingdon|year=2001|page=158|isbn=0-415-93628-4|lang=en|trans-title=Pagkaing Pranses: Sa Lamesa Sa Pahina at sa Kulturang Pranses}}</ref>), carbonade flamande,<ref name="Belgian">{{Cite journal |last=Scholliers |first=Peter |date=1 May 2010 |title=Upgrading the Local: Belgian Cuisine in Global Waves |trans-title=Pag-upgrade sa Lokal: Lutuing Belhiko sa Mga Pandaigdigang Alon |url=https://www.researchgate.net/publication/51094975 |journal=Gastronomica: The Journal of Food and Culture |language=en |volume=10 |issue=2 |pages=51–52 |doi=10.1525/gfc.2010.10.2.49 |pmid=21539048 |access-date=25 Agosto 2010}}</ref> waterzooi,<ref name=Belgian/> chocolate mousse<ref>{{Cite web |title=Belgian Chocolate Mousse |trans-title=Belhikong Chocolate Mousse |url=https://www.visitflanders.com/en/themes/flemish-food/flemish-dishes-and-specialities/flemish-dishes/belgian-chocolate-mousse/#:~:text=Chocolate%20mousse%20is%20one%20of,one%20and%20only%20national%20dessert. |access-date=25 Agosto 2020 |work=Belgium Tourist Office |language=en}}</ref> * [[Butan]]: ema datshi<ref>{{Cite web |date= |title=Food |trans-title=Pagkain |url=https://www.bhutan.travel/page/food |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233846/https://www.bhutan.travel/page/food |archive-date=17 Nobyembre 2018 |publisher=Tourism Council of Bhutan |language=en}}</ref> * [[Bolibya]]: salteñas<ref name="Herald">{{cite web |author=Groundwater |first=Ben |date=24 Setyembre 2014 |title=The world's 12 best national dishes |trans-title=12 primerang pambansang pagkain ng mundo |url=http://www.theherald.com.au/story/2581479/the-worlds-12-best-national-dishes/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141003014838/http://www.theherald.com.au/story/2581479/the-worlds-12-best-national-dishes/ |archive-date=3 October 2014 |access-date=17 Setyembre 2020 |publisher=The Herald |language=en}}</ref> * [[Bosniya at Hersegobina]]: bosanski ionac,<ref>{{cite web |last=Ackerson |first=Eric |date=14 Pebrero 2010 |title=Bosanksi Lonac – Bosnia & Herzegovina National Dish |trans-title=Bosanksi Lonac – Pambansang Ulam ng Bosniya & Hersegobina |url=http://myhungrytum.com/2010/02/14/bosanksi-lonac-bosnia-herzegovina-national-dish-day-38dish-21/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20101118053858/http://myhungrytum.com/2010/02/14/bosanksi-lonac-bosnia-herzegovina-national-dish-day-38dish-21/ |archive-date=18 Nobyembre 2010 |access-date=18 Setyembre 2010 |language=en}}</ref> ćevapi<ref>{{cite web |author=Bedford |first=Sam |date=14 Agosto 2018 |title=The 21 Best Dishes to Eat in Bosnia and Herzegovina |trans-title=21 Pinakamainam Kainin sa Bosniya at Hersegobina |url=https://theculturetrip.com/europe/bosnia-herzegovina/articles/the-21-best-dishes-in-bosnia-and-herzegovina/ |access-date=8 Setyembre 2020 |publisher=Culture Trip |language=en |archive-date=19 Enero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119182350/https://theculturetrip.com/europe/bosnia-herzegovina/articles/the-21-best-dishes-in-bosnia-and-herzegovina/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |author=Gamulin |first=Tamara |date=24 Marso 2018 |title=Ćevapi – the dish driving people crazy for decades |trans-title=Ćevapi – ulam na nakakabaliw sa mga tao nang ilang dekada na |url=https://www.croatiaweek.com/cevapi-the-dish-driving-people-crazy-for-decades/ |access-date=8 Setyembre 2020 |publisher=Croatia Week |language=en}}</ref> ===K=== * [[Cambodia|Kambodya]]: isdang amok,<ref>{{cite magazine|last=Gillan|first=Audrey|title=Cambodia: the art of amok|url=https://www.nationalgeographic.co.uk/2017/09/cambodia-art-amok|date=7 Setyembre 2017|magazine=[[National Geographic]]|access-date=4 Oktubre 2019|lang=en|trans-title=Kambodya: ang sining ng amok}}</ref><ref>{{cite news |last=Dunston |first=Lara |date=23 Mayo 2017 |title=Cambodian Fish Amok Recipe – an Authentic Steamed Fish Curry in the Old Style |language=en |trans-title=Resipi ng Kamboyanong Isdang Amok – isang Tunay na Pinasingawang Isdang Kinari sa Lumang Istilo |website=Grantourismo Travels |url=https://grantourismotravels.com/cambodian-fish-amok-recipe/ |access-date=4 Oktubre 2019}}</ref> num banhchok,<ref>{{cite web |last=Dunston |first=Lara |date=7 Pebrero 2020 |title=Nom Banh Chok Fermented Rice Noodles Are Cambodia in a Bowl |trans-title=Nom Banh Chok Binurong Misua Ay Kambodya sa Mangkok |url=https://grantourismotravels.com/nom-banh-chok-fermented-rice-noodles-cambodia/ |access-date=7 Enero 2021 |website=Grantourismo Travels |language=en}}</ref> samlar kako<ref>{{cite web |title=Khmer Foods |trans-title=Mga Pagkaing Khmer |url=http://www.tourismcambodia.com/tripplanner/food-and-drink/khmer-foods.htm |access-date=8 Agosto 2014 |work=Tourism of Cambodia |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Dunston |first=Lara |date=26 Hunyo 2020 |title=Samlor Korko Recipe - How to Make Cambodian Stirring Pot Soup |trans-title=Resipi ng Samlor Korko - Paano Gumawa ng Kalderong Sabaw ng mga Kamboyano |url=https://grantourismotravels.com/samlor-korko-recipe-cambodian-soup/ |access-date=7 Enero 2021 |website=Grantourismo Travels |language=en}}</ref> * [[Kamerun]]: ndolé<ref name="nyt">{{cite news |last=Brady |first=Emily |date=5 Nobyembre 2008 |title=The Years of Living Nervously |language=en |trans-title=Ang Mga Taon ng Pamumuhay na Kinakabahan |work=[[New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2008/12/07/nyregion/thecity/07asyl.html?pagewanted=1&ref=thecity |access-date=7 Disyembre 2008}}</ref> * [[Korea (Hilaga)|Korea, Hilaga]]: [[Naengmyeon|raengmyŏn]],<ref>{{cite web |last=Yoon |first=Tae |date=25 Setyembre 2018 |title=A Chef's Quest to Bring North Korean Cold Noodles to America |trans-title=Hangarin ng Kusinero na Dalhin Ang Malamig na Pansit ng Hilagang Korea sa Amerika |url=https://www.eater.com/2018/9/25/17855140/pyongyang-naengmyeon-jungsik-yim-north-korea-cold-noodles |access-date=20 Agosto 2020 |publisher=Eater.com |language=en}}</ref> [[kimchi]]<ref name="Kimchi">{{cite web |author=Jeong |first=Sophie |date=2 Nobyembre 2018 |title=North Korea's latest peace offering: Kimchi |trans-title=Pinakabagong handog ng North Korea para sa kapayapaan: Kimchi sa Amerika |url=https://edition.cnn.com/travel/article/north-korea-kimchi-festival/index.html |access-date=21 Agosto 2020 |publisher=CNN Travel |language=en}}</ref> * [[Korea (Timog)|Korea, Timog]]: [[kimchi]],<ref>{{Cite news |last=Williamson |first=Lucy |date=4 Pebrero 2014 |title=Kimchi: South Korea's efforts to boost its national dish |language=en |trans-title=Kimchi: Ang pagsisikap ng Timog Korea na pasikatin ang pambansang pagkain nito |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25840493 |access-date=20 Mayo 2017}}<br />{{cite book |last=Ku |first=Robert Ji-Song |url=https://books.google.com/books?id=nh_HDwAAQBAJ&pg=PA6 |title=Dubious Gastronomy: The Cultural Politics of Eating Asian in the USA |date=31 Disyembre 2013 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-3921-5 |page=6 |language=en |trans-title=Kahina-hinalang Gastronomiya: Ang Pulitikang Kultural ng Pagkaing Asyano sa Amerika}}</ref> [[bulgogi]],<ref>{{Cite news |last=Govender |first=Serusha |date=6 Mayo 2014 |title=10 National Dishes Around the World |language=en |trans-title=10 Pambansang Pagkain sa Buong Mundo |work=The Daily Meal |url=https://www.thedailymeal.com/10-national-dishes-around-world/6514 |access-date=20 Mayo 2017}}</ref> [[bibimbap]],<ref>{{Cite news |last=Jeffery |first=Nicole |date=20 May 2017 |title=Pyeongchang Winter Olympics: the next cool spot |language=en |trans-title=Olimpikong Taglamig sa Pyeongchang: ang susunod na astig na lugar |work=The Australian |url=http://www.theaustralian.com.au/life/travel/pyeongchang-winter-olympics-the-next-cool-spot/news-story/4f5f9f25423111d937a01069722c0a37 |access-date=20 May 2017}}</ref> [[jajangmyeon]],<ref>{{Cite news |title=Jajangmyun (Noodles With Black Bean Sauce) |language=en |trans-title=Jajangmyun (Pansit Na May Sarsang Itim na Balatong) |work=Scott Meola |publisher=James Beard Foundation |url=https://www.jamesbeard.org/recipes/jajangmyun-noodles-with-black-bean-sauce |access-date=21 Agosto 2020}}</ref><ref>{{Cite web |author=Smith |first=K. Annabelle |date=13 Pebrero 2013 |title=Korea's Black Day: When Sad, Single People Get Together And Eat Black Food |trans-title=Itim na Araw ng Korea: Kapag Malungkot, Nagtitipun-tipon Ang Mga Nag-iisa at Kumakain ng Itim na Pagkain |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/koreas-black-day-when-sad-single-people-get-together-and-eat-black-food-16537918/?no-ist |access-date=21 Agosto 2020 |publisher=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref> [[bingsu]],<ref>{{cite news |author=Le |first=Joel |date=11 Hulyo 2017 |title=Beat the heat with bingsu, South Korea's national dessert of shaved ice, milk, condensed milk and toppings |language=en |trans-title=Magpalamig kasama ang bingsu, ang pambansang panghimagas ng Timog Korea na gawa sa ginadgad na yelo, gatas, kondensada at mga lahok |work=Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/food/beat-the-heat-with-bingsu-south-koreas-national-dessert-of-shaved-ice-milk-condensed |access-date=26 Agosto 2020 |archive-date=11 Hulyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170711064518/https://www.straitstimes.com/lifestyle/food/beat-the-heat-with-bingsu-south-koreas-national-dessert-of-shaved-ice-milk-condensed |url-status=dead }}</ref> [[tteokbokki]] ===H=== * [[Hapon]]: [[sushi]],<ref>{{cite web |author=Ng |first=Karmun |date=30 May 2014 |title=10 things you need to know about sushi |url=https://my.asiatatler.com/dining/10-things-you-need-to-know-about-sushi#:~:text=Whether%20you're%20a%20sushi,you%20might%20not%20have%20known. |access-date=28 August 2020 |publisher=Malaysia Tatler |archive-date=21 Mayo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521211100/https://my.asiatatler.com/dining/10-things-you-need-to-know-about-sushi#:~:text=Whether%20you're%20a%20sushi,you%20might%20not%20have%20known. |url-status=dead }}</ref> [[Japanese curry|karing Hapones]],<ref name="curry rice research">{{cite web |script-title = ja:「カレーライス」に関するアンケート |publisher = ネットリサーチ ディムスドライブ |url = http://www.dims.ne.jp/timelyresearch/2008/081014/ |language = ja |access-date = 16 October 2008 |archive-date = 23 Oktubre 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211023222609/http://www.dims.ne.jp/timelyresearch/2008/081014/ |url-status = dead }}</ref> [[ramen]],<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/jun/18/ramen-japan-national-dish|title=Ramen: Japan's super slurpy noodles|access-date=5 June 2011 | location=London|work=The Guardian|first=Justin|last=McCurry|date=18 June 2010}}</ref> [[tempura]],<ref>{{cite web |last=Amoroso |first=Phoebe |date=14 November 2016 |title=Tempura temptations: How deep-fried seafood seduced Japan |url=https://www.nhk.or.jp/dwc/food/articles/42.html |access-date=21 August 2020 |publisher=[[NHK]] |archive-date=21 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521211058/https://www.nhk.or.jp/dwc/food/articles/42.html |url-status=dead }}</ref> [[wagashi]],<ref>{{cite news |url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/279145/sweet-treats-from-japan |title=Sweet treats from Japan |work=Bangkok Post |date= 10 February 2012|access-date=25 August 2020}}</ref> [[sashimi]], [[sinabawang miso]] ===L=== * [[Laos]]: [[Laab|laab/larb]],<ref>{{cite web |author=Andrews |first=Mark |date=16 Enero 2020 |title=Is that Thai food, or Lao? 5 typical dishes from Laos that will help you see the difference |url=https://www.scmp.com/magazines/style/leisure/article/3046167/thai-food-or-lao-5-typical-dishes-laos-will-help-you-see |access-date=23 Agosto 2020 |publisher=South China Morning Post|language=en|trans-title=Pagkaing Taylandes ba iyan, o Lao? 5 tipikal na putahe mula sa Laos na makakatulong sa iyo na makita ang pagkakaiba}}</ref> [[Malagkit|malagkit na kanin]],<ref>{{cite web |last=Ives |first=Mike |date=1 Pebrero 2011 |title=A Taste of Sticky Rice, Laos' National Dish |url=https://www.smithsonianmag.com/travel/a-taste-of-sticky-rice-laos-national-dish-136291/ |access-date=3 Oktubre 2013 |website=Smithsonianmag.com |publisher=Smithsonian Magazine|language=en|trans-title=Isang Tikim ng Malagkit na Kanin, Pambansang Putahe ng Laos}}</ref> tam mak hoong<ref>{{Cite web |last1=Schulz |first1=Daniela |last2=Drescher |first2=Stephanie |date=24 Mayo 2017 |title=Papaya salad with shrimp, Laos |url=https://www.dw.com/en/papaya-salad-with-shrimp-laos/a-37837972 |access-date=30 Nobyembre 2020 |publisher=[[Deutsche Welle]] |language=en-GB|trans-title=Ensaladang papaya na may hipon, Laos}}</ref> ===M=== [[Talaksan:Nasi Lemak, Mamak, Sydney.jpg|thumb|[[Nasi lemak]], isang pambansang putahe ng [[Malasya]].]] * [[Malasya]]: [[nasi lemak]],<ref>{{cite news |author=Rules |first=Dwayne A. |date=7 Abril 2011 |title=Nasi lemak, our 'national dish' |language=en |trans-title=Nasi lemak, aming 'pambansang putahe' |newspaper=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |url=http://www.thestar.com.my/Travel/Malaysia/2011/04/07/Nasi-lemak-our-national-dish.aspx |access-date=6 Nobyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702211527/http://www.thestar.com.my/Travel/Malaysia/2011/04/07/Nasi-lemak-our-national-dish.aspx/ |archive-date=2 Hulyo 2014}}</ref> [[Sate|satay]]<ref>{{cite news |author=Specter |first=Michael |date=2 Disyembre 1984 |title=In Malaysia, Spicy Satay |language=en |trans-title=Sa Malasya, Maanghang na Sate |work=[[The New York Times]] |url=http://www.nytimes.com/1984/12/02/travel/in-malaysia-spicy-satay.html}}</ref><ref>{{Cite book |last=Eliot |first=Joshua |title=Indonesia, Malaysia & Singapore Handbook |publisher=Trade & Travel Publications |year=1994 |place=New York |page=352 |language=en |trans-title=Hanbuk ng Indonesya, Malasya & Singapura}}</ref><ref>{{Cite book |last=Erickson|first=Joan|title=Southeast Asia Sunset travel guides|publisher=Lane Publishing Company |year=1982 |isbn=978-037-606-764-7 |page=78}}</ref> ===P=== [[Talaksan:Pork adobo with shallots.jpg|thumb|[[Adobo|Adobo,]] isang pambansang ulam ng [[Pilipinas]]]] * [[Pakistan]]: [[Biryani|bryani]], nihari, manok karahi, gulab jamun<ref>{{cite news |date=6 Enero 2019 |title=Gulab Jamun is now officially the national dessert of Pakistan |language=en |trans-title=Gulab Jamun, opisyal na pambansang panghimagas ng Pakistan ngayon |newspaper=Daily Times |url=https://dailytimes.com.pk/341045/gulab-jamun-is-now-officially-the-national-dessert-of-pakistan/ |access-date=20 Agosto 2020 |archive-date=21 Mayo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521211112/https://dailytimes.com.pk/341045/gulab-jamun-is-now-officially-the-national-dessert-of-pakistan/ |url-status=dead }}</ref> * [[Palestina]]: maqluba,<ref>{{cite book|publisher=Rowman & Littlefield|date=15 Hulyo 2016|last=Long|first=Lucy|title=Ethnic American Cooking: Recipes for Living in a New World|url=https://books.google.com/books?id=HTWNDAAAQBAJ&q=papua+new+guinea+%22national+dish%22&pg=PA226|isbn=978-144-226-734-3|page=226|lang=en|trans-title=Pagluluto ng Etnikong Amerikano: Mga Resipi para sa Pamumuhay sa Bagong Mundo}}</ref> musakhan,<ref>{{cite web |last=Salah |first=Maha |date=4 Marso 2018 |title=Musakhan |url=https://www.middleeastmonitor.com/20180304-musakhan/ |access-date=20 Agosto 2020 |work=Memo Middle Earth Monitor |language=en}}</ref> falafel<ref>{{cite book|last=Williams|first=Emma|title=It's Easier to Reach Heaven than the End of the Street|year=2006|publisher=Bloomsbury Publishing|location=Great Britain|isbn=978-0-7475-8559-6|page=378|url=https://books.google.com/books?id=yve-_E5VwGAC&q=falafel+national+dish+palestine&pg=PA378|lang=en|trans-title=Mas Madaling Makapunta sa Langit kaysa sa Dulo ng Kalye}}</ref><ref>{{cite book|last=Karmi|first=Ghada|title=In Search of Fatima|year=2002|publisher=Verso New Left Books|location=U.S.|isbn=1-85984-561-4|page=39|url=https://books.google.com/books?id=DuiB5iJ26KcC&q=falafel+national+dish|lang=en|trans-title=Sa Paghahanap kay Fatima}}</ref> * [[Panama]]: sancocho<ref name="Joe"/> * [[Peru]]: [[ceviche]]<ref>{{cite web |title=Ceviche – the Peruvian national dish |trans-title=Ceviche – ang pambansang pagkain ng Peru |url=http://www.perutravelguide.org/ceviche-the-peruvian-national-dish.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080607073905/http://www.perutravelguide.org/ceviche-the-peruvian-national-dish.html |archive-date=7 Hunyo 2008 |access-date=11 Hulyo 2010 |publisher=Peru Travel Guide |language=en}}</ref> * [[Pidyi]]: fiji kokoda (ceviche ng Pidyi)<ref>{{cite web |date=2 Hulyo 2015 |title=Fiji Kokoda |url=https://www.internationalcuisine.com/fiji-kokoda/ |access-date=15 Disyembre 2021}}</ref> * [[Pilipinas]]: [[adobo]],<ref name="CNNP2017">{{cite news |last=Bueno |first=Anna |date=21 Hunyo 2017 |title=Adobo, sinigang, or sisig: What's your pick for the Philippines' national dish? |language=en |trans-title=Adobo, sinigang, o sisig: Ano ang pipiliin mo bilang pambansang pagkain ng Pilipinas? |work=CNN Philippines |url=https://cnnphilippines.com/life/leisure/food/2017/06/14/national-dish.html |access-date=26 Disyembre 2019 |archive-date=16 Disyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216023107/https://cnnphilippines.com/life/leisure/food/2017/06/14/national-dish.html |url-status=dead }}</ref><ref name="PhilStar2018">{{cite news |last=Gonzalez |first=Manny |date=12 Hulyo 2018 |title=Why don't we have official national dishes? |language=en |trans-title=Bakit wala tayong mga opisyal na pambansang pagkain? |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/lifestyle/food-and-leisure/2018/07/12/1832621/why-dont-we-have-official-national-dishes |access-date=26 December 2019}}</ref><ref name="Gapultos2013">{{cite book|last=Gapultos|first=Marvin|title=The Adobo Road Cookbook: A Filipino Food Journey|url=https://books.google.com/books?id=OBTQAgAAQBAJ&pg=PT210|date=23 Abril 2013|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-1-4629-1169-1|page=210|lang=en|trans-title=Ang Aklat-luto ng Kalyeng Adobo: Isang Lakbay sa Pagkaing Pilipino}}</ref><ref>{{cite book|author=DeWitt, Dave|title=1,001 Best Hot and Spicy Recipes|publisher=[[Agate Publishing]]|year=2010|page=428|isbn=978-1-57284-113-0|url=https://books.google.com/books?id=sNLKs8LO35kC&q=Philippine+Adobo+variation&pg=PA428|lang=en|trans-title=1,001 Pinakamahusay na Mainit at Maanghang na Resipi}}<br />{{cite book|last=Deere|first=Kiki|title=Journey Through the Philippines: An Unforgettable Journey from Manila to Mindanao|url=https://books.google.com/books?id=ZgbiDgAAQBAJ&pg=PT43|date=20 Hunyo 2017|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-1-4629-1886-7|page=43|lang=en|trans-title=Paglalakbay sa Pilipinas: Isang Di-malilimutang Biyahe mula Manila hanggang Mindanao}}<br />{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=5 Enero 2011 |title=The Cheat: The Adobo Experiment |language=en |trans-title=The Cheat: Isang Eksperimento sa Adobo |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2011/01/09/magazine/09Food-t-000.html |access-date=5 Hunyo 2011}}<br />{{cite web |last=Dee |first=Ching |date=3 Setyembre 2019 |title=Your Foodie Guide To Manila |trans-title=Ang Gabay Foodie para sa Maynila |url=https://stories.forbestravelguide.com/your-foodie-guide-to-manila |access-date=26 Disyembre 2019 |website=Forbes Travel Guide |publisher=The Five Star Travel Corporation |language=en}}<br />{{cite news |last=Villafuerte |first=Sai |date=16 Setyembre 2019 |title=Filipino Chefs Are Taking Back Control of Their Cuisine |language=en |trans-title=Mga Kusinerong Pilipino, Sinusupilin Muli Ang Kanilang Lutuin |work=Vice |url=https://www.vice.com/en_us/article/wjwem4/filipino-chefs-are-taking-back-control-of-their-cuisine-v26n3 |access-date=26 Disyembre 2019}}</ref> [[sinigang]],<ref name=CNNP2017 /><ref name="Gapultos2013" /> [[sisig]],<ref name=CNNP2017 /><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=18 Setyembre 2018 |title=Try These Innovative Sisig Dishes That Might Just Win a National Competition |language=en |trans-title=Subukan Itong Mga Makabagong Sisig Na Posibleng Manalo sa Pambansang Paligsahan |work=Pepper |location=Philippines |url=https://www.pepper.ph/try-these-innovative-sisig-dishes-that-might-just-win-a-national-competition/ |access-date=26 Disyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226152442/https://www.pepper.ph/try-these-innovative-sisig-dishes-that-might-just-win-a-national-competition/ |archive-date=26 Disyembre 2019}}<br />{{cite book|last1=Fecks|first1=Noah|last2=Wagtouicz|first2=Paul|title=The Way We Ate: 100 Chefs Celebrate a Century at the American Table|url=https://books.google.com/books?id=edabAQAAQBAJ&pg=PA154|date=29 October 2013|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-4767-3272-5|page=154}}</ref> [[pansit]],<ref name=CNNP2017 /><ref>{{cite book|last=McKinnon|first=Leila|title=Australia's Favourite Recipes|url=https://books.google.com/books?id=1kWIR605IsEC&pg=PT76|date=1 Nobyembre 2012|publisher=Pan Macmillan Australia|isbn=978-1-74334-955-7|page=76|lang=en|trans-title=Mga Paboritong Resipi ng Australya}}<br />{{cite magazine|last=Stafford|first=Paul|date=20 Agosto 2018|title=Like A Local: 10 Of The Most Unique Foods Of The Philippines|url=https://www.travelmag.com/articles/unique-foods-philippines/5/|magazine=Travel Magazine|access-date=26 Disyembre 2019|lang=en|trans-title=Parang Isang Lokal: 10 Mga Pinakatangi-tanging Pagkain ng Pilipinas|archive-date=26 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226155519/https://www.travelmag.com/articles/unique-foods-philippines/5/|url-status=dead}}</ref> [[halo-halo]]<ref name=PhilStar2018 /> * [[Pinlandiya]]: ruisleipä,<ref>{{cite web|title=The people have spoken - rye bread is the national food|url=http://yle.fi/uutiset/osasto/news/the_people_have_spoken_-_rye_bread_is_the_national_food/9413195|website=yle.fi|publisher=Yle|access-date=8 February 2017|date=19 January 2017}}</ref> karjalanpaisti, lohikeitto * [[Polonya]]: bigos,<ref name="Joe"/> [[pierogi]],<ref>"Kapusta kiszona ([[sauerkraut]]) ang batayan ng pambansang pagkain ng Polonya, bigos (sauerkraut at samu't saring uri ng karne), kapuśniak (sabaw sa sauerkraut) (isinalin mula sa Ingles)" [sa:] Polish Holiday Cookery by Robert Strybel, 2003, p. 14; "Bigos, the national dish of Poland — a hunter's stew of mixed meats and vegetables" [in:] The food lover's companion to Portland by Lisa Shara Hall, Roger J. Porter, 1996</ref> kotlet schabowy,<ref>"Two national specialities you'll find everywhere are bigos (cabbage stewed with meat and spices) and pierogi" [in:] Poland: the rough guide, 1991 and kotlet schabowy is a close cousin of the Teutonic [[Wiener Schnitzel]]" [in:] Joey Porcelli, Clay Fong . The Gyros Journey: Affordable Ethnic Eateries Along the Front Range, 2006</ref> [[barszcz]], rosół * [[Portugal]]: bacalhau,<ref>{{cite news |title=PORTUGUESE CUISINE The Food of Portugal |language=en |trans-title=LUTUING PORTUGES Ang Pagkain ng Portugal |publisher=Go Lisbon |url=https://www.golisbon.com/food/food.html |access-date=20 Agosto 2020}}</ref> caldo verde,<ref>{{cite web |title=Top 10 foods to try in the Algarve |trans-title=Unang 10 pagkain na Susubukan sa Algarve |url=https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/top-10-foods-try-algarve |access-date=20 Agosto 2020 |website=BBC Goodfood |publisher=BBC |language=en}}</ref> cozido à portuguesa,<ref name="Joe"/><ref name="Holland">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9wm5BAAAQBAJ&pg=PT71|title=The World on a Plate: 40 Cuisines, 100 Recipes, and the Stories Behind Them|last=Holland|first=Mina|publisher=[[Penguin Books]]|year=2015|isbn=978-0-14-312765-9|location=New York|page=78|language=en|orig-date=2014|trans-title=Ang Mundo sa Plato: 40 Lutuin, 100 Resipi, at ang Mga Kuwento sa Likod Nila}}</ref><ref name="Poelzl">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=cRqJAAAAQBAJ&pg=PA150|title=Culture Shock! Portugal: A Survival Guide to Customs and Etiquette|last=Poelzl|first=Volker|publisher=[[Marshall Cavendish]]|year=2007|isbn=978-0-7614-5672-8|location=Tarrytown, NY|page=150|lang=en|trans-title=Gulat sa Kultura! Portugal: Gabay Pamuhay ukol sa Kaugalian at Etiketa}}</ref> pastel de belem, sardinha assada (Inihaw na sardinas)<ref>[https://wetravelportugal.com/national-dish-portugal/ National Dish of Portugal] [Pambansang Pagkain ng Portugal] (sa wikang Ingles). wetravelportugal.com. Retrieved 24 Abril 2021.</ref> * [[Pransiya]]: pot-au-feu,<ref>{{cite news |last=Apple Jr. |first=R. W. |date=18 Pebrero 2004 |title=Four Nations Where Forks Do Knives' Work |language=en |trans-title=Apat na Bansa Kung Saan Ipinangkukutsilyo Ang Tindor |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2004/02/18/dining/four-nations-where-forks-do-knives-work.html?pagewanted=2 |url-access=subscription |access-date=6 Hulyo 2011}}</ref><ref name="away.com">{{cite web |date=20 Oktubre 2009 |title=Food Journeys of a Lifetime: Top Ten Great National Dishes |trans-title=Mga Panghabambuhay na Biyaheng Pagkain: Sampung Pinakadakilang Pambansang Pagkain |url=http://away.com/feature/excerpt/national-geographic/top-ten-great-national-dishes-1.html?page=1 |archive-url=https://archive.today/20130117110045/http://away.com/feature/excerpt/national-geographic/top-ten-great-national-dishes-1.html?page=1 |archive-date=17 Enero 2013 |access-date=3 Oktubre 2013 |publisher=Away.com |language=en}}</ref> bœuf bourguignon,<ref name="LP">{{cite web |author=Butler |first=Alex |date=20 Nobyembre 2017 |title=If you want to eat like the French, reach for some beef bourguignon |trans-title=Kung gusto mo kumain tulad ng mga Pranses, kumuha ng bakang bourguignon |url=https://www.lonelyplanet.com/articles/beef-bourguignon-france |access-date=15 Nobyembre 2020 |work=[[Lonely Planet]] |language=en}}{{dead link|date=August 2023|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{cite web |author=Cloake |first=Felicity |date=24 Agosto 2020 |others=Photographs by Ant Duncan |title=The story behind the classic French dish boeuf bourguignon |trans-title=Ang kwento sa klasikong pagkaing Pranses boeuf bourguignon |url=https://www.nationalgeographic.co.uk/travel/2020/08/the-story-behind-the-classic-french-dish-boeuf-bourguignon |access-date=15 Nobyembre 2020 |publisher=National Geographic |language=en}}</ref> blanquette de veau,<ref name="LP"/> steak frites,<ref name="LP"/> baguette,<ref>{{cite news |author=Druckerman |first=Pamela |date=22 Enero 2019 |title=It's crunch-time for the baguette |language=en |trans-title=Crunch-time na para sa baguette |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/1843/2019/01/22/its-crunch-time-for-the-baguette |url-access=subscription |access-date=26 Agosto 2020}}</ref> [[crêpe]],<ref>{{cite web |author=Husain |first=Amna |date=8 Nobyembre 2012 |title=Sweet, savory concoctions whisk into city food scene |trans-title=Matamis, malinamnam na timpla, bumati sa eksena ng pagkaing lungsod |url=https://www.thesouthend.wayne.edu/article_6d0bd2f5-d2ce-5291-8a7b-980b948dc12e.html |access-date=21 Agosto 2020 |publisher=The South End |language=en}}</ref> crème caramel,<ref>{{Cite book|author=Potts|first=Olivia|url=https://books.google.com/books?id=_4J6DwAAQBAJ&q=france+%22national+dessert%22&pg=PT91|title=A Half Baked Idea|date=25 July 2019|publisher=Penguin UK|isbn=978-024-138-047-5|oclc=0241380472|access-date=25 August 2020|lang=en|trans-title=Isang Ideyang Hilaw}}</ref> poule au pot (makasaysayan) <ref>{{cite web |date=21 Nobyembre 2019 |title=Traditional recipe: Authentic poule au pot |trans-title=Tradisyonal na resipi: Awtentikong poule au pot |url=https://www.nouvelle-aquitaine-tourisme.com/en/news/traditional-recipe-authentic-poule-au-pot |access-date=23 Agosto 2020 |work=Nouvelle-Aquitaine Regional Tourism Board |language=en}}</ref> ===S=== * [[Singapura]]: [[alimango sa sili]],<ref>{{cite web |date=26 Enero 2010 |title=The quest for Singapore's next national dish |trans-title=Ang paghahanap para sa susunod na pambansang putahe ng Singapura |url=http://www.cnngo.com/singapore/none/hunt-singapores-next-national-dish-630473 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120614233721/http://www.cnngo.com/singapore/none/hunt-singapores-next-national-dish-630473 |archive-date=14 Hunyo 2012 |access-date=7 Hulyo 2010 |publisher=CNN |language=en}}</ref> [[manok at kaning Hainanes]],<ref>{{cite news |last=Kugiya |first=Hugo |date=18 Marso 2010 |title=Singapore's national dish: Hainan chicken rice |language=en |trans-title=Pambansang ulam ng Singapura: kani't manok ng Hainan |work=Crosscut.com |url=http://crosscut.com/2010/03/18/food/19683/Singapore-s-national-dish:-Hainan-chicken-rice/ |access-date=3 Oktubre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110831041040/http://crosscut.com/2010/03/18/food/19683/Singapore-s-national-dish%3A-Hainan-chicken-rice/ |archive-date=31 Agosto 2011}}</ref> Hokkien mee<ref>{{Cite book |author=Peter Turner |title=Malaysia, Singapore & Brunei: A Lonely Planet Travel Survival Kit |url=https://archive.org/details/malaysiasingapor0000turn |author2=Chris Taylor |author3=Hugh Finlay |publisher=Lonely Planet Publications |year=1996 |isbn=978-086-442-393-1 |page=[https://archive.org/details/malaysiasingapor0000turn/page/78 78] |language=en |trans-title=Malaysia, Singapura & Brunay: Travel Survival Kit ng Lonely Planet}}</ref> ===T=== * [[Taylandiya]]: [[pad thai]], pad gaprao, [[tom yum|tom yum kung]],<ref>{{cite web |title=Typical Thai Meals & Eating Habits |trans-title=Mga Tipikal na Pagkain & Kaugalian sa Pagkain ng Mga Taylandes |url=http://www.bangkok.com/thai-food/typical-thai-meals-and-eating-habits.htm |access-date=7 Hulyo 2010 |publisher=Bangkok.com |language=en}}</ref> som tam<ref>{{cite web |author=Phavitch Theeraphong and Sopida Rodsom |date=21 Pebrero 2018 |title=Best places to eat somtum in Bangkok |trans-title=Pinakamagandang mga lugar para kumain ng somtum sa Bangkok |url=https://www.timeout.com/bangkok/restaurants/best-somtum-places-in-bangkok |access-date=20 August 2020 |publisher=Time Out |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Lutuin]] ogcjlxop4gregbzr87kmjva2fzqlyja 0 329939 2214609 2212330 2026-07-04T05:42:21Z LknFenix 125962 + link sa [[Hainanese chicken rice]] 2214609 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Smith_Street_2.JPG|thumb|275x275px| Isang ''hawker centre'' sa Kalye Smith, Singapura. Bahagi ng laganap na kultura sa lutuin ng mga Singapurense ang pagkakain sa mga hokeran.]] Hinango ang '''lutuing Singapurense''' mula sa ilang pangkat etniko sa [[Singapore|Singapura]] at nabuo sa daan-daang taon ng mga pagbabago sa politika, ekonomiya, at lipunan sa kosmopolitang estadong-lungsod. Kabilang sa mga impluwensiya nito ang mga lutuin ng mga Malay/[[Lutuing Indones|Indones]], [[Lutuing Tsino|Tsino]] at Indiyano pati na rin ang mga tradisyon ng mga [[Lutuing Peranakan|Peranakan]] at taga-Kanluran (lalo na Eurasyano na naimpluwensiyahan ng mga lutuing Ingles at Portuges, na kilala bilang Kristang). Makikita rin ang impluwensiya mula sa mga kalapit na rehiyon tulad ng [[Lutuing Hapones|Hapon]], [[Lutuing Koreano|Korea]], at [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]]. Sa Singapura, itinuturing ang pagkain na mahalaga sa pambansang pagkakakilanlan nito at tagapagkaisa ng kultura. Idineklara ng panitikang Singapurense na pambansang libangan ang kainan at pambansang kinahuhumalingan ang pagkain. Madalas na pinag-uusapan ng mga Singapurense ang pagkain. May mga paghihigpit sa diyeta ayon sa relihiyon; hindi kumakain ang mga [[Muslim]] ng baboy at hindi kumakain ang mga Hindu ng baka, at marami-rami ang mga [[Panggugulayin|behetaryano]]/begano. Nagsisikain ang mga tao mula sa mga iba't ibang komunidad habang iniisip ang kultura ng bawat isa at pinipili ang pagkain na katanggap-tanggap para sa lahat. == Kasaysayan == [[Talaksan:John_Edmund_Taylor,_A_Chinese_Soup_Seller_Trading_in_Singapore_(c_1880,_Wellcome_V0037508).jpg|thumb| Tsinong tagabenta ng sabaw sa Singapura noong 1880.]] Mula nang itinatag ang Singapura bilang daungang Briton noong 1819, naimpluwensiyahan ang lutuing Singapurense ng iba't ibang kultura dahil sa puwesto nito bilang internasyonal na daungan ng pagpapadala.<ref>{{Cite web |title=A history of Singapore cuisine |trans-title=Isang kasaysayan ng lutuing Singapurense |url=https://www.seasonedpioneers.com/a-history-of-singapore-cuisine/ |access-date=Setyembre 25, 2021 |publisher=Seasoned Pioneers |language=en}}</ref> Sa usapang heograpiya, matatagpuan ito sa gitna ng mga karagatang Pasipiko at Indiyano at malatangway at malapulo rin ang hugis nito, kung saan umiral at umiiral ang mga iba't ibang kultura at kalakalan. Napapaligiran ang Singapura ng iba't ibang Asyanong bansa, kaya napakasari-sari ang pagkain at kultura rito.<ref name="Sood, BBC Travel">{{Cite web |last=Sood |first=Suemedha |date=15 Disyembre 2010 |title=Singaporean Food's past and Present |trans-title=Nakaraan at Kasalukuyan ng Pagkaing Singapurense |url=http://www.bbc.com/travel/story/20101214-travelwise-singaporean-foods-past-and-present |access-date=22 Hunyo 2017 |publisher=BBC Travel |language=en}}</ref> Matatagpuan sa timog nito ang Indonesya, habang matatagpuan sa hilaga nito ang Taylandiya, Tsina, Pilipinas at Malaysia, at sa kanluran naman, matatagpuan ang Indiya. Binubuo ang kultura ng Singapura ng mga samu't saring impluwensiya mula sa iba't ibang kontinente at bansa. Kaya masasabing napayaman sa kultura ang lutuing Singapurense. Naimpluwensiyahan din ang lutuing Singapurense ng kasaysayang kolonyal nito, dahil itinatag ito bilang [[Straits Settlements|kolonya]] ng [[Imperyong Britaniko|Britanya]] mula noong pasimula ng ika-19 na siglo hanggang sa gitna ng ika-20 siglo kung kailan naging bahagi ito ng Malaysia bago naging malaya; inokupahan din ang Singapura ng [[Imperyo ng Hapon]] noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="Tarulevicz">{{cite book |last1=Tarulevicz |first1=Nicole |title=Eating Her Curries and Kway: A Cultural History of Food in Singapore |date=Disyembre 2013 |publisher=University of Illinois Press |isbn=978-0252095368 |page=11 |language=en |trans-title=Kinakain Ang Kanyang Kari at Kway: Isang Kasaysayang Kultural ng Pagkain sa Singapura}}</ref> Pinaniniwalaan na ang ilang mga pagkain na bahagi ng lutuing Singapurense ngayon ay nauna pa sa pagdating ng Raffles noong 1819; kabilang sa mga putaheng ito ang [[laksa]], [[biryani]] at [[ikmo]]. Subalit hindi tiyak kung kailan dumating itong mga pagkain sa Singapura, dahil kalat-kalat at di-tumpak ang mga makasaysayang rekord sa mga ito dahil kadalasang ginawa ang mga pagkaing ito ng mga naunang imigrante sa Singapura sa bahay at hindi inihain sa isang establisimyento.<ref name="sgFood">{{cite web |last=Pakiam |first=Geoffrey |last2=Yeo |first2=Michael |date=Oktubre 1, 2020 |title=Culinary Biographies: Charting Singapore's History Through Cooking and Consumption |trans-title=Mga Talambuhay sa Kulinarya: Pagmamapa sa Kasaysayan ng Singapura sa Pagluluto at Pagkokonsumo |url=https://www.iseas.edu.sg/wp-content/uploads/2021/02/NHB-HRG-024-Culinary-Biographies-Final-Report-20201018a.pdf |publisher=ISEAS – Yusof Ishak Institute |language=en |accessdate=Setyembre 25, 2021}}</ref> Nabuo ang ilan sa mga putahe sa pag-aangkop ng mga iba't ibang pagkaing inihanda ng mga naunang imigrante sa Singapura ayon sa mga kagustuhan sa sangkap at lasa;<ref name="sgFood"/> kabilang sa mga halimbawa ng ganitong putahe ang kinaring ulo ng isda,<ref name="FHCSG">{{cite news |date=10 Disyembre 2017 |title=The man behind fish head curry |language=en |trans-title=Ang tao sa likod ng kinaring ulo ng isda |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/singapore/the-man-behind-fish-head-curry |quote=Dumating siya ('''M.J. Gomez''') sa '''Singapura''' mula sa Trivandrum, ang kabisera ng Kerala, noong d. 1930 bago siya umuwi para magpakasal. Pagkasilang sa kanyang unang anak, isang babae, bumalik siya sa Singapura, para lamang mahuli rito sa panahon ng digmaan. Bumalik muli sa Singapura si G. Gomez, at kalaunan, idinala niya ang kanyang pamilya. Nakatira sila sa '''Kalye Sophia''', kung saan sinimulan niya ang kanyang restoran, '''Gomez Curry''', na kalaunan ay inilipat sa malapit na '''Kalye Selegie'''. (Isinalin mula sa Ingles) |access-date=24 Hulyo 2024 |archive-date=11 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011091245/https://www.straitstimes.com/singapore/the-man-behind-fish-head-curry |url-status=dead }}</ref> ''kaya toast''<ref>{{cite web |title=Kaya Toast |url=https://www.tasteatlas.com/kaya-toast |publisher=TasteAtlas |language=en |accessdate=Hulyo 16, 2020}}</ref> at [[Hainanese chicken rice]],<ref name="farleyBBC6nov20152">{{cite web |last1=Farley |first1=David |title=The Dish Worth the 15-Hour Flight |trans-title=Ang Ulam na Sulit sa 15 Oras na Paglipad |url=http://www.bbc.com/travel/story/20151105-the-singapore-dish-worth-a-15-hour-flight |publisher=BBC |language=en}}</ref> na bahagi ng mga isteypol sa lutuing Singapurense ngayon.<ref name="sgCuisine">{{cite web |title=Singapore Famous Local Food & Cuisine |trans-title=Singapura Mga Sikat na Pagkaing Lokal & Lutuin |url=https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/ |publisher=Visit Singapore Official Site |language=en |accessdate=Setyembre 25, 2021 |archive-date=2024-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408084153/https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/ |url-status=dead }}</ref> ===Mga hawker centre=== [[Talaksan:Bugis Village 13.JPG|thumb|right|Isang ''hawker centre'' sa nayon ng Bugis]] Isang malaking bahagi ng lutuing Singapurense ang mga ''hawker centre'' (o hokeran kung isasatagalog), kung saan unang itinayo ang mga tindahan noong gitna ng ika-19 na siglo, at karamihan sa mga ito ay mga tindahan ng mga iba't ibang uri ng pagkaing kalye.<ref>{{cite web |title=Hawker Culture in Singapore – Heritage Plan |trans-title=Kultura ng Hawker sa Singapura – Plano ng Pamana |url=https://www.oursgheritage.gov.sg/hawker-culture-in-singapore |publisher=Our SG Heritage |language=en |accessdate=Setyembre 25, 2021 |archive-date=2022-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625221054/https://www.oursgheritage.gov.sg/hawker-culture-in-singapore |url-status=dead }}</ref> Dati, nagbenta ang mga tindero sa mga tabi-tabi ng kalye mula sa kanilang mga kariton o bisikleta at naghain ng mga pagkaing mumurahin at pangmadalian sa mga kuli, empleyado sa opisina at mga hindi nagluluto sa bahay.<ref>{{cite web |date=Nobyembre 6, 1905 |title=Our Street Hawkers, p. 2 |trans-title=Aming Mga Hawker sa Kalye, pa. 2 |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/easterndaily19051106-1.2.14 |publisher=Eastern Daily Mail and Straits Morning Advertiser, Archived by National Library Board |language=en |accessdate=Setyembre 27, 2021}}</ref><ref name="hawkerHistory">{{cite web |date=2 Hunyo 2022 |title=Hawker centres – Where did they come from? |trans-title=Mga hawker centre – Saan nanggaling ang mga ito? |url=https://expatliving.sg/want-to-know-the-history-of-your-local-hawker-centre-the-rise-of-singapores-iconic-kitchens-uncovered/ |publisher=Expat Living |language=en}}</ref> Bagama't nakakain ang mga unang imigrante sa Singapura ng mga pagkaing mura at agaran dahil sa mga nagtitinda sa kalye, hindi malinis ang mga tindahang ito, dahil sa kakulangan ng imprastrakturang pansuporta tulad ng pagtatapon ng basura at patuluyang suplay ng sariwang tubig, at mga limitadong kaugalian ukol sa kalinisan.<ref name="hawkerHistory"/> Mula noong d. 1960, sinimulan ng pamahalaan ng Singapura na ang paghihigpit ng mga patakaran at regulasyon para sa mga nagtitinda sa kalye, at inilipat sila sa mga mas permanenteng lokasyon sa pagtatayo ng mga palengke at hokeran sa buong bansa.<ref>{{Cite book |last=Yeoh |first=Brenda S.A. |url=https://nuspress.nus.edu.sg/products/contesting-space-in-colonial-singapore |title=Contesting Space in Colonial Singapore: Power Relations and the Urban Built Environment |date=2003 |publisher=NUS Press |isbn=9789971692681 |pages=262–266 |language=en |trans-title=Paglalaban para sa Puwesto sa Kolonyal na Singapura: Ugnayan ng Kapangyarihan at Itinayong Kapaligirang Urbano}}</ref> Ngayon, kapag kumakain sa labas, kadalasan kumakain ang mga Singapurense sa mga hokeran, ''kopi tiam'' (kapihan), o kainan sa halip ng mga restoran, dahil sa kalwanan, pagkasari-sari at kagaanan sa bulsa. Karaniwang nagtatampok ang mga ito ng dose-dosenang tindahan sa iisang kompleks, at nag-aalok ang bawat tindahan ng kani-kanilang mga espesyalidad. Kabilang sa mga kilalang hokeran ang Telok Ayer Market, Maxwell Food Center, Lau Pa Sat at Newton Food Centre. Parang kainan na walang erkon ang mga kapihan na karaniwang matatagpuan sa buong pulo, kadalasan sa ilalim ng mga bloke ng ''HDB flat''. Sa larangan ng pagkain, naging depinisyon ng kulturang Singapurense ang mga hokeran at walang-bubong na kainan. Nag-aalok ang mga sikat na merkado tulad ng Old Airport Road Food Centre sa Geylang, Golden Mile Food Centre sa Beach Road at Maxwell Road Food Centre sa [[Barrio Tsino, Singapur|Chinatown]] ng mga pinakamaayos na pagluluto ng mga Tsino, Malasyo at Indiyano na pinagsama-sama upang makabuo ng mga pagkain na katangi-tangi sa Singapura.<ref name="Sood, BBC Travel"/> Kabilang sa mga pagkain na kilalang-kilala sa mga hokeran at ''kopitiam'' ang ''kaya toast'', [[alimango sa sili]], kinaring ulo ng isda, laksa, roti prata<ref name="sgCuisine"/> at ''chicken rice'' ng Hainan na malawakang itinuturing bilang isa sa mga pambansang pagkain ng Singapura.<ref>{{Cite web |last=Celjo |first=Farah |date=21 Enero 2019 |title=Dipping sauce and a little controversy: who knew chicken rice had such 'wow' factor |trans-title=Sawsawan at kaunting kontrobersiya: nakaka-'wow' pala ang chicken rice |url=https://www.sbs.com.au/food/article/2019/01/21/dipping-sauce-and-little-controversy-who-knew-chicken-rice-had-such-wow-factor |access-date=2020-11-14 |website=[[SBS (Australian TV channel)|SBS Food]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Benton |first=G. A. |title=10 Best Restaurants of 2019: #4 Service Bar |trans-title=10 Pinakamasarap na Restoran ng 2019: #4 Service Bar |url=https://www.columbusmonthly.com/foodanddining/20191031/10-best-restaurants-of-2019-4-service-bar |access-date=2020-11-14 |website=[[Columbus Monthly]] |language=en |archive-date=2021-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925100235/https://www.columbusmonthly.com/foodanddining/20191031/10-best-restaurants-of-2019-4-service-bar |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |date=Enero 24, 2017 |title=A Brief History of Hainanese Chicken Rice, Singapore's National Dish |trans-title=Isang Maikling Kasaysayan ng Chicken Rice ng Hainan, Pambansang Pagkain ng Singapura |url=https://theculturetrip.com/asia/singapore/articles/a-brief-history-of-hainanese-chicken-rice-singapores-national-dish/ |publisher=The Culture Trip |accessdate=Hulyo 15, 2020 |archive-date=Hulyo 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716230247/https://theculturetrip.com/asia/singapore/articles/a-brief-history-of-hainanese-chicken-rice-singapores-national-dish/ |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Lutuing Singapurense]] nsgrzfugy17tkvodl931qhxuoat61rj 2214626 2214609 2026-07-04T06:32:43Z LknFenix 125962 + link sa [[manok at kaning Hainanes]] 2214626 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Smith_Street_2.JPG|thumb|275x275px| Isang ''hawker centre'' sa Kalye Smith, Singapura. Bahagi ng laganap na kultura sa lutuin ng mga Singapurense ang pagkakain sa mga hokeran.]] Hinango ang '''lutuing Singapurense''' mula sa ilang pangkat etniko sa [[Singapore|Singapura]] at nabuo sa daan-daang taon ng mga pagbabago sa politika, ekonomiya, at lipunan sa kosmopolitang estadong-lungsod. Kabilang sa mga impluwensiya nito ang mga lutuin ng mga Malay/[[Lutuing Indones|Indones]], [[Lutuing Tsino|Tsino]] at Indiyano pati na rin ang mga tradisyon ng mga [[Lutuing Peranakan|Peranakan]] at taga-Kanluran (lalo na Eurasyano na naimpluwensiyahan ng mga lutuing Ingles at Portuges, na kilala bilang Kristang). Makikita rin ang impluwensiya mula sa mga kalapit na rehiyon tulad ng [[Lutuing Hapones|Hapon]], [[Lutuing Koreano|Korea]], at [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]]. Sa Singapura, itinuturing ang pagkain na mahalaga sa pambansang pagkakakilanlan nito at tagapagkaisa ng kultura. Idineklara ng panitikang Singapurense na pambansang libangan ang kainan at pambansang kinahuhumalingan ang pagkain. Madalas na pinag-uusapan ng mga Singapurense ang pagkain. May mga paghihigpit sa diyeta ayon sa relihiyon; hindi kumakain ang mga [[Muslim]] ng baboy at hindi kumakain ang mga Hindu ng baka, at marami-rami ang mga [[Panggugulayin|behetaryano]]/begano. Nagsisikain ang mga tao mula sa mga iba't ibang komunidad habang iniisip ang kultura ng bawat isa at pinipili ang pagkain na katanggap-tanggap para sa lahat. == Kasaysayan == [[Talaksan:John_Edmund_Taylor,_A_Chinese_Soup_Seller_Trading_in_Singapore_(c_1880,_Wellcome_V0037508).jpg|thumb| Tsinong tagabenta ng sabaw sa Singapura noong 1880.]] Mula nang itinatag ang Singapura bilang daungang Briton noong 1819, naimpluwensiyahan ang lutuing Singapurense ng iba't ibang kultura dahil sa puwesto nito bilang internasyonal na daungan ng pagpapadala.<ref>{{Cite web |title=A history of Singapore cuisine |trans-title=Isang kasaysayan ng lutuing Singapurense |url=https://www.seasonedpioneers.com/a-history-of-singapore-cuisine/ |access-date=Setyembre 25, 2021 |publisher=Seasoned Pioneers |language=en}}</ref> Sa usapang heograpiya, matatagpuan ito sa gitna ng mga karagatang Pasipiko at Indiyano at malatangway at malapulo rin ang hugis nito, kung saan umiral at umiiral ang mga iba't ibang kultura at kalakalan. Napapaligiran ang Singapura ng iba't ibang Asyanong bansa, kaya napakasari-sari ang pagkain at kultura rito.<ref name="Sood, BBC Travel">{{Cite web |last=Sood |first=Suemedha |date=15 Disyembre 2010 |title=Singaporean Food's past and Present |trans-title=Nakaraan at Kasalukuyan ng Pagkaing Singapurense |url=http://www.bbc.com/travel/story/20101214-travelwise-singaporean-foods-past-and-present |access-date=22 Hunyo 2017 |publisher=BBC Travel |language=en}}</ref> Matatagpuan sa timog nito ang Indonesya, habang matatagpuan sa hilaga nito ang Taylandiya, Tsina, Pilipinas at Malaysia, at sa kanluran naman, matatagpuan ang Indiya. Binubuo ang kultura ng Singapura ng mga samu't saring impluwensiya mula sa iba't ibang kontinente at bansa. Kaya masasabing napayaman sa kultura ang lutuing Singapurense. Naimpluwensiyahan din ang lutuing Singapurense ng kasaysayang kolonyal nito, dahil itinatag ito bilang [[Straits Settlements|kolonya]] ng [[Imperyong Britaniko|Britanya]] mula noong pasimula ng ika-19 na siglo hanggang sa gitna ng ika-20 siglo kung kailan naging bahagi ito ng Malaysia bago naging malaya; inokupahan din ang Singapura ng [[Imperyo ng Hapon]] noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="Tarulevicz">{{cite book |last1=Tarulevicz |first1=Nicole |title=Eating Her Curries and Kway: A Cultural History of Food in Singapore |date=Disyembre 2013 |publisher=University of Illinois Press |isbn=978-0252095368 |page=11 |language=en |trans-title=Kinakain Ang Kanyang Kari at Kway: Isang Kasaysayang Kultural ng Pagkain sa Singapura}}</ref> Pinaniniwalaan na ang ilang mga pagkain na bahagi ng lutuing Singapurense ngayon ay nauna pa sa pagdating ng Raffles noong 1819; kabilang sa mga putaheng ito ang [[laksa]], [[biryani]] at [[ikmo]]. Subalit hindi tiyak kung kailan dumating itong mga pagkain sa Singapura, dahil kalat-kalat at di-tumpak ang mga makasaysayang rekord sa mga ito dahil kadalasang ginawa ang mga pagkaing ito ng mga naunang imigrante sa Singapura sa bahay at hindi inihain sa isang establisimyento.<ref name="sgFood">{{cite web |last=Pakiam |first=Geoffrey |last2=Yeo |first2=Michael |date=Oktubre 1, 2020 |title=Culinary Biographies: Charting Singapore's History Through Cooking and Consumption |trans-title=Mga Talambuhay sa Kulinarya: Pagmamapa sa Kasaysayan ng Singapura sa Pagluluto at Pagkokonsumo |url=https://www.iseas.edu.sg/wp-content/uploads/2021/02/NHB-HRG-024-Culinary-Biographies-Final-Report-20201018a.pdf |publisher=ISEAS – Yusof Ishak Institute |language=en |accessdate=Setyembre 25, 2021}}</ref> Nabuo ang ilan sa mga putahe sa pag-aangkop ng mga iba't ibang pagkaing inihanda ng mga naunang imigrante sa Singapura ayon sa mga kagustuhan sa sangkap at lasa;<ref name="sgFood"/> kabilang sa mga halimbawa ng ganitong putahe ang kinaring ulo ng isda,<ref name="FHCSG">{{cite news |date=10 Disyembre 2017 |title=The man behind fish head curry |language=en |trans-title=Ang tao sa likod ng kinaring ulo ng isda |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/singapore/the-man-behind-fish-head-curry |quote=Dumating siya ('''M.J. Gomez''') sa '''Singapura''' mula sa Trivandrum, ang kabisera ng Kerala, noong d. 1930 bago siya umuwi para magpakasal. Pagkasilang sa kanyang unang anak, isang babae, bumalik siya sa Singapura, para lamang mahuli rito sa panahon ng digmaan. Bumalik muli sa Singapura si G. Gomez, at kalaunan, idinala niya ang kanyang pamilya. Nakatira sila sa '''Kalye Sophia''', kung saan sinimulan niya ang kanyang restoran, '''Gomez Curry''', na kalaunan ay inilipat sa malapit na '''Kalye Selegie'''. (Isinalin mula sa Ingles) |access-date=24 Hulyo 2024 |archive-date=11 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011091245/https://www.straitstimes.com/singapore/the-man-behind-fish-head-curry |url-status=dead }}</ref> ''kaya toast''<ref>{{cite web |title=Kaya Toast |url=https://www.tasteatlas.com/kaya-toast |publisher=TasteAtlas |language=en |accessdate=Hulyo 16, 2020}}</ref> at [[manok at kaning Hainanes]],<ref name="farleyBBC6nov20152">{{cite web |last1=Farley |first1=David |title=The Dish Worth the 15-Hour Flight |trans-title=Ang Ulam na Sulit sa 15 Oras na Paglipad |url=http://www.bbc.com/travel/story/20151105-the-singapore-dish-worth-a-15-hour-flight |publisher=BBC |language=en}}</ref> na bahagi ng mga isteypol sa lutuing Singapurense ngayon.<ref name="sgCuisine">{{cite web |title=Singapore Famous Local Food & Cuisine |trans-title=Singapura Mga Sikat na Pagkaing Lokal & Lutuin |url=https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/ |publisher=Visit Singapore Official Site |language=en |accessdate=Setyembre 25, 2021 |archive-date=2024-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408084153/https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/ |url-status=dead }}</ref> ===Mga hawker centre=== [[Talaksan:Bugis Village 13.JPG|thumb|right|Isang ''hawker centre'' sa nayon ng Bugis]] Isang malaking bahagi ng lutuing Singapurense ang mga ''hawker centre'' (o hokeran kung isasatagalog), kung saan unang itinayo ang mga tindahan noong gitna ng ika-19 na siglo, at karamihan sa mga ito ay mga tindahan ng mga iba't ibang uri ng pagkaing kalye.<ref>{{cite web |title=Hawker Culture in Singapore – Heritage Plan |trans-title=Kultura ng Hawker sa Singapura – Plano ng Pamana |url=https://www.oursgheritage.gov.sg/hawker-culture-in-singapore |publisher=Our SG Heritage |language=en |accessdate=Setyembre 25, 2021 |archive-date=2022-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625221054/https://www.oursgheritage.gov.sg/hawker-culture-in-singapore |url-status=dead }}</ref> Dati, nagbenta ang mga tindero sa mga tabi-tabi ng kalye mula sa kanilang mga kariton o bisikleta at naghain ng mga pagkaing mumurahin at pangmadalian sa mga kuli, empleyado sa opisina at mga hindi nagluluto sa bahay.<ref>{{cite web |date=Nobyembre 6, 1905 |title=Our Street Hawkers, p. 2 |trans-title=Aming Mga Hawker sa Kalye, pa. 2 |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/easterndaily19051106-1.2.14 |publisher=Eastern Daily Mail and Straits Morning Advertiser, Archived by National Library Board |language=en |accessdate=Setyembre 27, 2021}}</ref><ref name="hawkerHistory">{{cite web |date=2 Hunyo 2022 |title=Hawker centres – Where did they come from? |trans-title=Mga hawker centre – Saan nanggaling ang mga ito? |url=https://expatliving.sg/want-to-know-the-history-of-your-local-hawker-centre-the-rise-of-singapores-iconic-kitchens-uncovered/ |publisher=Expat Living |language=en}}</ref> Bagama't nakakain ang mga unang imigrante sa Singapura ng mga pagkaing mura at agaran dahil sa mga nagtitinda sa kalye, hindi malinis ang mga tindahang ito, dahil sa kakulangan ng imprastrakturang pansuporta tulad ng pagtatapon ng basura at patuluyang suplay ng sariwang tubig, at mga limitadong kaugalian ukol sa kalinisan.<ref name="hawkerHistory"/> Mula noong d. 1960, sinimulan ng pamahalaan ng Singapura na ang paghihigpit ng mga patakaran at regulasyon para sa mga nagtitinda sa kalye, at inilipat sila sa mga mas permanenteng lokasyon sa pagtatayo ng mga palengke at hokeran sa buong bansa.<ref>{{Cite book |last=Yeoh |first=Brenda S.A. |url=https://nuspress.nus.edu.sg/products/contesting-space-in-colonial-singapore |title=Contesting Space in Colonial Singapore: Power Relations and the Urban Built Environment |date=2003 |publisher=NUS Press |isbn=9789971692681 |pages=262–266 |language=en |trans-title=Paglalaban para sa Puwesto sa Kolonyal na Singapura: Ugnayan ng Kapangyarihan at Itinayong Kapaligirang Urbano}}</ref> Ngayon, kapag kumakain sa labas, kadalasan kumakain ang mga Singapurense sa mga hokeran, ''kopi tiam'' (kapihan), o kainan sa halip ng mga restoran, dahil sa kalwanan, pagkasari-sari at kagaanan sa bulsa. Karaniwang nagtatampok ang mga ito ng dose-dosenang tindahan sa iisang kompleks, at nag-aalok ang bawat tindahan ng kani-kanilang mga espesyalidad. Kabilang sa mga kilalang hokeran ang Telok Ayer Market, Maxwell Food Center, Lau Pa Sat at Newton Food Centre. Parang kainan na walang erkon ang mga kapihan na karaniwang matatagpuan sa buong pulo, kadalasan sa ilalim ng mga bloke ng ''HDB flat''. Sa larangan ng pagkain, naging depinisyon ng kulturang Singapurense ang mga hokeran at walang-bubong na kainan. Nag-aalok ang mga sikat na merkado tulad ng Old Airport Road Food Centre sa Geylang, Golden Mile Food Centre sa Beach Road at Maxwell Road Food Centre sa [[Barrio Tsino, Singapur|Chinatown]] ng mga pinakamaayos na pagluluto ng mga Tsino, Malasyo at Indiyano na pinagsama-sama upang makabuo ng mga pagkain na katangi-tangi sa Singapura.<ref name="Sood, BBC Travel"/> Kabilang sa mga pagkain na kilalang-kilala sa mga hokeran at ''kopitiam'' ang ''kaya toast'', [[alimango sa sili]], kinaring ulo ng isda, laksa, roti prata<ref name="sgCuisine"/> at ''chicken rice'' ng Hainan na malawakang itinuturing bilang isa sa mga pambansang pagkain ng Singapura.<ref>{{Cite web |last=Celjo |first=Farah |date=21 Enero 2019 |title=Dipping sauce and a little controversy: who knew chicken rice had such 'wow' factor |trans-title=Sawsawan at kaunting kontrobersiya: nakaka-'wow' pala ang chicken rice |url=https://www.sbs.com.au/food/article/2019/01/21/dipping-sauce-and-little-controversy-who-knew-chicken-rice-had-such-wow-factor |access-date=2020-11-14 |website=[[SBS (Australian TV channel)|SBS Food]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Benton |first=G. A. |title=10 Best Restaurants of 2019: #4 Service Bar |trans-title=10 Pinakamasarap na Restoran ng 2019: #4 Service Bar |url=https://www.columbusmonthly.com/foodanddining/20191031/10-best-restaurants-of-2019-4-service-bar |access-date=2020-11-14 |website=[[Columbus Monthly]] |language=en |archive-date=2021-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925100235/https://www.columbusmonthly.com/foodanddining/20191031/10-best-restaurants-of-2019-4-service-bar |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |date=Enero 24, 2017 |title=A Brief History of Hainanese Chicken Rice, Singapore's National Dish |trans-title=Isang Maikling Kasaysayan ng Chicken Rice ng Hainan, Pambansang Pagkain ng Singapura |url=https://theculturetrip.com/asia/singapore/articles/a-brief-history-of-hainanese-chicken-rice-singapores-national-dish/ |publisher=The Culture Trip |accessdate=Hulyo 15, 2020 |archive-date=Hulyo 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716230247/https://theculturetrip.com/asia/singapore/articles/a-brief-history-of-hainanese-chicken-rice-singapores-national-dish/ |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Lutuing Singapurense]] b40d9svoolh0wqhjgguw9i02u8do625 0 333002 2214636 2172407 2026-07-04T09:16:12Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil walang sapat na impornasyon sa matagal na panahon 2214636 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Presidential Broadcast Service]] jenc2f5govx4dd1pb5doe7dfojibmqu 0 333840 2214641 2198206 2026-07-04T10:47:25Z Allyriana000 119761 2214641 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant | photo = | caption = | winner = '''[[Valerie Holmes]]''' | represented = {{flagu|Reyno Unido}} | date = 13 Setyembre 1969 | venue = Nippon Budokan, [[Tokyo]], Hapon | congeniality = Mireille Colling <br> {{flagicon|Luxembourg}} Luksemburgo | photogenic = Satu Östring <br> {{flagicon|Finland}} Pinlandiya | entrants = 47 | placements = 15 | debuts = {{Hlist|Hamayka|Malta|Reyno Unido}} | withdraws = {{Hlist|Eskosya|Gales|Inglatera|Konggo-Kinshasa|Porto Riko|Timog Aprika|Turkiya|Urugway|Yugoslavia}} | returns = {{Hlist|Guam|Lupangyelo|Mehiko|Maruekos|Portugal|Tunisya}} | before = [[Miss International 1968|1968]] | next = [[Miss International 1970|1970]] | image size = 200px }} Ang '''Miss International 1969''' ay ang ikasiyam na edisyon ng [[Miss International]] pageant, na ginanap sa Nippon Budokan, [[Tokyo]], Hapon noong 13 Setyembre 1969. Ito ang kauna-unahang edisyon sa ilalim ng International Cultural Association. Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Maria da Glória Carvalho]] ng [[Brasil]] si [[Valerie Holmes]] ng [[United Kingdom|Reyno Unido]] bilang Miss International 1969.<ref>{{Cite news |date=15 Setyembre 1969 |title=Title to U.K. girl |pages=2 |work=Press |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19690915.2.14.6 |access-date=13 Abril 2025 |via=Papers Past}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Setyembre 1969 |title=Victory smile |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19690915-1.1.3 |access-date=14 Abril 2025 |via=National Library Board}}</ref> Ito ang unang beses na nanalo ang Reyno Unido bilang Miss International.<ref>{{Cite web |date=12 Nobyembre 2024 |title=De faixa a coroa: Miss International 2024: Vietnã conquista sua 1ª coroa e Brasil não se classifica |url=https://f5.folha.uol.com.br/colunistas/de-faixa-a-coroa/2024/11/miss-international-2024-vietna-conquista-sua-1a-coroa-e-brasil-nao-se-classifica.shtml |access-date=13 Abril 2025 |website=Folha de S.Paulo |language=pt-BR}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si Satu Östring ng Pinlandiya, habang nagtapos bilang second runner-up si Maria Margarita Cuadra Lacayo ng Nikaragwa.'''<ref name=":2">{{Cite news |date=16 Setyembre 1969 |title=Miss International is a British girl |language=en |pages=3 |work=The Age |url=https://books.google.com.ph/books?id=zQYRAAAAIBAJ&lpg=PA3&dq=%22Miss%20International%22&pg=PA3#v=onepage&q=%22Miss%20International%22&f=false |access-date=13 Abril 2025 |via=Google Books}}</ref>'''<ref>{{Cite news |date=15 Setyembre 1969 |title=London lass wins Miss International crown in Tokyo tilt |language=en |pages=1 |work=Hokubei Mainichi |url=https://hojishinbun.hoover.org/?a=d&d=hbmn19690915-01.1.6 |access-date=5 Marso 2026 |via=Hoji Shinbun Digital Collection}}</ref> Mga kandidata mula sa apatnampu't-pitong mga bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss International 1969''' | * '''{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]''' – '''[[Valerie Holmes]]<ref name=":5">{{Cite news |date=13 Setyembre 1969 |title=Londoner Is Miss International |language=en |pages=8 |work=Hawai Hōchi |url=https://hojishinbun.hoover.org/?a=d&d=thi19690913-01.1.8 |access-date=5 Marso 2026 |via=Hoji Shinbun Digital Collection}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Satu Östring<ref name=":5" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] – Maria Margarita Cuadra Lacayo<ref name=":5" /> |- |3rd runner-up | * {{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] – Jeanette Biffiger<ref name=":5" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] – Usanee Phenphimol<ref name=":5" /> |- |Top 15 | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Janine Forbes<ref name=":5" /> * {{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] – Cristina Keusch<ref name=":5" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Maria Lúcia Alexandrino dos Santos<ref name=":5" /> * {{Flagicon image|Flag of Spain (1977–1981).svg}} [[Espanya]] – Mery de Lara<ref name=":5" /> * {{Flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[Estados Unidos]] – Gayle Kovaly<ref name=":5" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Akemi Okemoto<ref name=":5" /> * {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] - Mary Kelly<ref name=":5" /> * {{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] – Deirdre Bruton<ref name=":5" /> * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Ingeborg Sorensen * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – Margaret Rose Montinola<ref name=":5" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Satu Östring<ref>{{Cite news |date=15 Setyembre 1969 |title=Victory smile |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19690915-1.1.3 |access-date=12 Marso 2026 |via=National Library Board}}</ref> |- |Miss Friendship | * {{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] – Mireille Colling |} == Mga kandidata == Apatnapu't-pitong kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite news |date=13 Setyembre 1969 |title=Brunette Wins International beauty contest |language=en |pages=1 |work=The Hawaii Times |url=https://hojishinbun.hoover.org/?a=d&d=tht19690913-01.1.1 |access-date=5 Marso 2026 |via=Hoji Shinbun Digital Collection}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}} !Bayan |- |{{Flagicon|ARG}} [[Argentina|Arhentina]] |Graciela Eva Arévalo |23 |Corrientes |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |Janine Forbes<ref>{{Cite news |date=27 Agosto 1969 |title=Janine flies away in search of a crown |language=en |pages=7 |work=The Age |url=https://books.google.com.ph/books?id=chdVAAAAIBAJ&lpg=PA7&dq=%22Miss%20International%22&pg=PA7#v=onepage&q=%22Miss%20International%22&f=false |access-date=13 Abril 2025 |via=Google Books}}</ref> |19 |[[Melbourne]] |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Crystl Holler |– |[[Viena]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Josyjane Minet |20 |[[Bruselas]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |Cristina Keusch<ref>{{Cite news |date=15 Setyembre 1969 |title=Inglesa gano titulo "Miss Internacional" |language=es |trans-title=Englishwoman won the title "Miss International" |pages=24 |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=aSshAAAAIBAJ&lpg=PA24&dq=%22Miss%20International%22&pg=PA24#v=onepage&q=%22Miss%20International%22&f=false |access-date=12 Marso 2026 |via=Google Books}}</ref> |19 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Maria Lúcia dos Santos<ref>{{Cite news |date=29 Agosto 1969 |title=Brasileiro e favorita em Tóquio |language=py |trans-title=Brazilian a favorite in Tokyo |pages=23 |work=Jornal do Brasil |url=https://books.google.com.ph/books?id=d9kRAAAAIBAJ&lpg=PA23&dq=Gayle%20Kovaly&pg=PA23#v=onepage&q=Gayle%20Kovaly&f=false |access-date=12 Marso 2026 |via=Google Books}}</ref> |21 |Lins |- |'''{{Flagicon|BOL|civil}}''' [[Bulibya]] |Erika Kohlenberger |22 |[[Santa Cruz de la Sierra]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka|Ceylon]] |Shirline Clara Perera |20 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |Gitte Broge |20 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |Alexandra Swanberg |19 |Guayaquil |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1977–1981).svg}} [[Espanya]] |Mery de Lara |21 |Las Palmas |- |{{Flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[Estados Unidos]] |Gayle Kovaly |20 |[[Talaan ng mga lungsod at bayan sa California|Long Beach]] |- |{{Flagicon image|Flag of Greece (1822-1978).svg}} [[Gresya]] |Rea Nikolaou<ref name=":0">{{Cite web |date=26 Agosto 1969 |title=Valerie Holmes Mary Kelly Mireille Collins Editorial Stock Photo - Stock Image |url=https://www.shutterstock.com/editorial/image-editorial/valerie-holmes-mary-kelly-mireille-collins-rea-1932032a |access-date=13 Abril 2025 |website=Shutterstock Editorial |language=en}}</ref> |– |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Mercedes Rubic<ref>{{Cite news |date=5 Setyembre 1969 |title=Miss Guam International Introduced To Tokyo |language=en |pages=6 |work=Guam Daily News |url=https://www.newspapers.com/article/guam-daily-news-miss-guam-international/163650423/ |access-date=12 Marso 2026 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |Agana |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Akemi Okemoto<ref>{{Cite news |date=5 Abril 1969 |title=Japanese beauties for world contests |pages=3 |work=Press |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19690405.2.25 |access-date=13 Abril 2025 |via=Papers Past}}</ref> |– |[[Hiroshima]] |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Cecile McSmith |– |[[Hong Kong]] |- |{{Flagicon|IND}} [[Indiya]] |Wendy Leslie Vaz |19 |[[Maharashtra]] |- |{{Flagicon|Indonesya}} [[Indonesya]] |Irma Hardisurya<ref>{{Cite web |date=17 Hulyo 2023 |title=Momen Pemilihan Miss Indonesia Tahun 1969, Peserta Pakai Busana Renang |trans-title=At the 1969 Miss Indonesia Pageant, Participants Wore Swimsuits |url=https://www.merdeka.com/trending/momen-pemilihan-miss-indonesia-tahun-1969-peserta-pakai-busana-renang-5034-mvk.html |access-date=5 Marso 2026 |website=Merdeka |language=id}}</ref> |22 |[[Jakarta]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Mary Kelly<ref name=":0" /> |– |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Sara Dvir |– |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Juliana Lamberti |– |[[Roma]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Nancy Wilson<ref>{{Cite news |date=3 Hulyo 1968 |title=19 whacks for Nancy |language=en |pages=26 |work=The Windsor Star |url=https://books.google.com.ph/books?id=kEQ_AAAAIBAJ&lpg=PA26&dq=%22Miss%20International%22&pg=PA26#v=onepage&q=%22Miss%20International%22&f=false |access-date=13 Abril 2025 |via=Google Books}}</ref> |20 |Chatham |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Brigitta Komorowski<ref name=":1">{{Cite news |date=15 Setyembre 1969 |title="Miss International" contestants in Japan |pages=2 |work=Press |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/CHP19690915.2.14.1 |access-date=13 Abril 2025 |via=Papers Past}}</ref> |22 |[[Berlin]] |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Fabiola Pimiento<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1969 |title=Fabiola Pimiento irá a Tokio por Colombia |language=es |trans-title=Fabiola Pimiento will go to Tokyo representing Colombia |pages=24 |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=lN4eAAAAIBAJ&lpg=PA24&dq=Fabiola%20Pimiento&pg=PA24#v=onepage&q=Fabiola%20Pimiento&f=false |access-date=12 Marso 2026 |via=Google Books}}</ref> |18 |[[Cesar]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Sonia Kohkemper<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1969 |title=Concurso Unimundo electas |language=es |trans-title=Unimundo contest elected |pages=23 |work=La República |url=https://prensacr.info/data/610cfb6f445c2c4dd5b7f5fb |access-date=12 Marso 2026 |via=Prensa CR}}</ref> |20 |Cartago |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Mireille Colling |– |Lungsod ng Luksemburgo |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |Helen Knutsdóttir |19 |[[Reikiavik]] |- |'''{{flagicon|MYS}}''' [[Malaysia]] |Pauline Chai<ref name=":4">{{Cite news |date=29 Agosto 1969 |title=Neighbourly rivals in Tokyo to vie for beauty title |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19690829-1.1.5 |access-date=14 Abril 2025 |via=National Library Board}}</ref> |21 |[[Perak]] |- |{{Flagicon|MLT}} [[Malta]] |Rose Barpy |– |[[Valeta]] |- |{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |Rahima Hachti<ref name=":1" /> |– |[[Rabat]] |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Ana María Magaña |18 |[[Lungsod ng Mehiko]] |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Maria Margarita Cuadra Lacayo |19 |Granada |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Ingeborg Sorensen |21 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Deirdre Bruton<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 1969 |title=Girls' luggage left behind |language=en |pages=17 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=AgBkAAAAIBAJ&lpg=PA17&dq=%22Miss%20International%22&pg=PA17#v=onepage&q=%22Miss%20International%22&f=false |access-date=12 Marso 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Cambridge |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Els van der Kolk<ref>{{Cite news |date=16 Setyembre 1969 |title=Miss Holland in Tokyo |language=nl |pages=5 |work=Het vrije volk |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010957008:mpeg21:p005 |access-date=12 Marso 2026 |via=Delpher}}</ref> |– |[[Amsterdam]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] |Margaret Rose Montinola<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=2 Marso 2016 |title=Whatever happened to Binky Montinola? |url=https://www.philstar.com/entertainment/2016/03/02/1558775/whatever-happened-binky-montinola |access-date=5 Marso 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |20 |[[Maynila]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Satu Östring<ref>{{Cite web |date=24 Hulyo 2016 |title=Satu ei uskaltanut sirkukseen USA:ssa |url=https://www.hs.fi/ihmiset/art-2000002912191.html |access-date=14 Disyembre 2022 |website=Helsingin Sanomat |language=fi}}</ref> |22 |Tampere |- |'''{{Flagicon|POR}}''' [[Portugal]] |Maria Isabela Rosa Pinho<ref name=":1" /> |18 |[[Lisboa]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Sophie Yallant |22 |[[Paris]] |- |'''{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]''' |'''Valerie Holmes'''<ref>{{Cite news |date=2 Marso 1970 |title=Pin-up on parade |language=en |pages=2 |work=The Age |url=https://books.google.com.ph/books?id=IZIQAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=%22Miss%20International%22&pg=PA2#v=onepage&q=%22Miss%20International%22&f=false |access-date=14 Abril 2025 |via=Google Books}}</ref> |22 |[[Londres]] |- |{{Flagicon|SIN}} [[Singapore|Singapura]] |Jenny Serwan Wong<ref name=":4" /> |– |Singapura |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Bodil Jensen |– |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Jeanette Biffiger<ref>{{Cite web |last=Meier |first=Simone |date=15 Oktubre 2015 |title=Sorry, wir können nicht anders. Wir müssen mal den Missen-Zirkus dissen |url=https://www.watson.ch/!650149858 |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Watson |language=de}}</ref> |20 |[[Zürich]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[French Polynesia|Tahiti]] |Dominique Viloria Poemoana |– |Papeete |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Usanee Phenphimol<ref name=":3">{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Oktubre 2010 |title=RP only Asian country with Miss Int'l winners |url=https://qa.philstar.com/entertainment/2010/10/22/622844/rp-only-asian-country-miss-intl-winners |access-date=14 Abril 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |– |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Yoo-kyoung |– |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |Rekeja Dekhil |21 |[[Tunis]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|https://www.missinternational.org/en/}} {{Miss International}} 368itw5g5fyocjk8abgjzpwy7mn2ru9 0 333994 2214597 2196119 2026-07-04T03:48:20Z Filipinayzd 3409 updated 2214597 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Nelson Legacion | image = Nelson Legacion.jpg | caption = Official portrait, 2022 | office = 9th Mayor of [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | term_start = June 30, 2019 | term_end = | predecessor = John G. Bongat | successor = <!-- Add if applicable --> | office1 = Vice Mayor of [[Naga, Camarines Sur|Naga]] | term_start1 = June 30, 2013 | term_end1 = June 30, 2019 | predecessor1 = [[Gabriel Bordado|Gabriel H. Bordado Jr.]] | successor1 = Cecilia Veluz-De Asis | office2 = [[Naga, Camarines Sur|Naga]] City Councilor | term_start2 = June 30, 2007 | term_end2 = June 30, 2013 | birth_name = Nelson Salvadora Legacion | birth_date = {{birth date and age|1968|3|1}}<ref>https://comelec.gov.ph/php-tpls-attachments/2025NLE/COC_2025NLE/COC_Local/COC_Local_R5/CAMARINES_SUR/OPES_CAMARINES_SUR/HOR_D3_LEGACION_NELSON_S.pdf</ref> | birth_place = [[Buhi, Camarines Sur]], Philippines | nationality = Filipino | party = [[Lakas–CMD]] (2024–present) | otherparty = [[Liberal Party (Philippines)|Liberal]] (2007–2024) | spouse = Marion Eloisa Escueta | children = 4 | residence = [[Naga, Camarines Sur]] | alma_mater = Saint Anthony Mary Claret College (AB)<br>[[University of Nueva Caceres]] (LLB) | occupation = Lawyer | profession = Lawyer, Politician }} Si '''Nelson Salvadora Legacion'''<ref>Certified List of Candidates For Congressional and Local Positions For The May 13, 2013. 2013 National, Local and Armm Elections</ref> (ipinanganak noong Marso 1, 1968) ay isang Pilipinong politiko at abogado na nagsisilbing kasalukuyang kinatawan ng Camarines Sru at nagsilbing mayor ng Naga, Camarines Sur sa Pilipinas. Siya ay naging miyembro ng Liberal Party at dating nagsilbi bilang City Legal Officer sa ilalim ni dating Interior Secretary Jesse Robredo, City Councilor, at Vice Mayor.<ref>{{cite web |url=https://www.adnu.edu.ph/ccd/bantay-bayan-2019/local/metronaga/naga-city/ |title=Bantay Bayan 2019 |access-date=November 25, 2024}}</ref><ref name=ursua>{{cite web |url=https://www2.naga.gov.ph/hon-nelson-s-legacion/ |title=Hon. Nelson S. Legacion |first=Bob|last=Ursua |date=April 22, 2021}}</ref> Si Legacion ay ipinanganak sa Buhi, Camarines Sur, Pilipinas. Natapos niya ang kanyang AB Philosophy degree sa Saint Anthony Mary Claret College at kalaunan ay nakuha niya ang kanyang Bachelor of Laws mula sa Unibersidad ng Nueva Caceres. Nakapasa siya sa Philippine Bar Examination noong 1995.<ref name=ursua/> Matapos makapasa sa bar, nagsilbi si Legacion bilang City Legal Officer ng Naga City Local Government Unit sa ilalim ng noo'y Mayor Jesse Robredo. Kalaunan ay pumasok siya sa lokal na pulitika at nagsilbi bilang Konsehal ng Lungsod (2007–2013) at Bise Alkalde (2013).<ref>{{cite web |url=https://www.adnu.edu.ph/ccd/bantay-bayan-2019/local/metronaga/naga-city/ |title=Bantay Bayan 2019 |access-date=November 25, 2024}}</ref> Si Legacion ay ikinasal kay Marion Eloisa Escueta, na isa ring abogado. Mayroon silang apat na anak, at may isang apo na lalaki na si Noah (ipinanganak noong Mayo 22, 2021), mula sa kanilang ikalawang anak, na si Neal.<ref name=ursua/> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Category:Mga Bikolano|Legacion, Nelson]] a80gs2sne72f89titnulk5zo8nnigm5 0 334061 2214640 2188584 2026-07-04T10:38:32Z Allyriana000 119761 2214640 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant | winner = [[Pilar Medina]] | represented = {{flagu|Espanya|1977}} | date = 1 Hulyo 1977 | image = | presenters = Bill Graham | venue = Imperial Garden Theater, [[Tokyo]], Hapon | congeniality = Jacki Mary Dreher <br> {{flagu|Kanada}} | photogenic = Marta Hernández <br> {{Flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} Porto Riko | entrants = 48 | placements = 5 | withdraws = {{Hlist|Luksemburgo|Pilipinas|Tahiti}} | returns = {{Hlist|Dinamarka|Irlanda|Libano|Malta|Noruwega|Turkiya}} | before = [[Miss International 1976|1976]] | next = [[Miss International 1978|1978]] | image size = 200px | caption = | best national costume = [[Pilar Medina]] <br> {{flagu|Espanya|1977}} }} Ang '''Miss International 1977''' ay ang ika-17 edisyon ng [[Miss International]] pageant na ginanap sa Imperial Garden Theater sa [[Tokyo]], Hapon noong 1 Hulyo 1977. Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Sophie Perin]] ng Pransiya si [[Pilar Medina]] ng Espanya bilang Miss International 1977.<ref>{{Cite news |date=3 Hulyo 1977 |title=Pilar beats them all |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19770703-1.2.15.22 |access-date=29 Abril 2025 |via=National Library Board}}</ref> Ito ang unang beses na nanalo ang Espanya bilang Miss International. Nagtapos bilang first runner-up si Dagmar Winkler ng Kanlurang Alemanya, habang nagtapos bilang second runner-up si Indri Hapsari Soeharto ng Indonesya.<ref name=":0">{{Cite news |date=2 Hulyo 1977 |title=Winner |language=en |pages=10 |work=The Portsmouth Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=OelbAAAAIBAJ&lpg=PA10&dq=%22Miss%20International%22&pg=PA10#v=onepage&q=%22Miss%20International%22&f=false |access-date=29 Abril 2025 |via=Google Books}}</ref> Mga kandidata mula sa apatnapu't-walong bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bill Graham ang kompetisyon. == Kasaysayan == [[Talaksan:Imperial Garden Theater Japan.jpg|thumb|Imperial Garden Theater, ang lokasyon ng Miss International 1977]] === Pagpili ng mga kalahok === Ang mga kalahok mula sa apatnapu't-walong bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. '''Mga unang pagsali at pag-urong''' Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Noruwega na huling sumali noong [[Miss International 1973|1973]]; at Dinamarka, Irlanda, Libano, Malta, at Turkiye na huling sumali noong [[Miss International 1975|1975]]. Hindi sumali ang mga bansang Luksemburgo at Tahiti matapos na mabigo ang kanilang organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok. Kusang bumitiw si Maria Cristina de la Rosa Alberto ng Pilipinas sa kompetisyon dahil sa kaniyang natunghayang diskriminasyong panlahi at kawalang-dangal sa mga kandidata mula sa mga isponsor.<ref>{{Cite news |date=26 Hunyo 1977 |title=Manila govt to back beauty queen's action |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19770626-1.1.3 |access-date=29 Abril 2025 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 Hunyo 1977 |title=Filipino beauty pulls out of parade |language=en |pages=32 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19770625-1.1.32 |access-date=29 Abril 2025 |via=National Library Board}}</ref> == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss International 1977''' | * '''{{Flagicon image|Flag of Spain (1977–1981).svg}} [[Espanya]]''' – '''[[Pilar Medina]]<ref name=":0" />''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] – Dagmar Winkler<ref name=":0" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|INA}} [[Indonesya]] – Indri Hapsari Soeharto<ref name=":0" /> |- |3rd runner-up | * {{flagicon|Hawaii}} [[Hawaii]] – Prunella JulIe Nickson<ref name=":0" /> |- |4th runner-up | * {{Flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[Estados Unidos]] – Laura Jean Bobbit<ref name=":0" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * '''{{Flagicon|Puerto Rico|variant=1952}}''' [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Marta Hernández |- |Miss Friendship | * {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Jacki Mary Dreher |- |Best National Costume | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1977–1981).svg}} [[Espanya]] – [[Pilar Medina]] |- |Miss Kimono | * {{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] – Lena Jernberg |} == Mga kandidata == Apatnapu't-limang kandidata ang lumahok para sa titulo. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}} !Bayan |- |{{Flagicon|ARG}} [[Argentina|Arhentina]] |Susan Heier |19 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |Pamela Joy Cail |22 |[[Melbourne]] |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Eva Prevolnik |– |[[Viena]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Yvette Aelbrecht<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=24 Disyembre 2022 |website=De Morgen |language=nl-NL}}</ref> |19 |[[Bruselas]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |Betty Zulay Paredes |18 |Lara |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Patrícia Viotti de Andrade |18 |[[Brasilia]] |- |'''{{Flagicon|BOL|civil}}''' [[Bulibya]] |Miriam Coimbra |– |[[Santa Cruz de la Sierra]] |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |Christa Yvonne Drube |– |[[Copenhague]] |- |'''{{Flagicon image|Flag of Spain (1977–1981).svg}} [[Espanya]]''' |'''[[Pilar Medina]]''' |21 |[[Madrid]] |- |{{Flagicon image|Flag of the United States (1912-1959).svg}} [[Estados Unidos]] |Laura Jean Bobbit |19 |[[Fresno, California|Fresno]] |- |{{Flagicon image|Flag of Greece (1822-1978).svg}} [[Gresya]] |Lia Aga |– |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Linda Sandlin |– |Agana |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Mieko Kojima |– |[[Saitama]] |- |{{flagicon|Hawaii}} [[Hawaii]] |Prunella JulIe Nickson<ref>{{Cite news |date=11 Mayo 1977 |title=S'pore girl is Miss Hawaii |language=en |pages=7 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19770511-1.2.35 |access-date=29 Abril 2025 |via=National Library Board}}</ref> |18 |[[Honolulu]] |- |{{Flagicon|HON|1949}} [[Honduras]] |Marlene Villela |21 |[[Tegucigalpa]] |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Dorothy Yu<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1977 |title=Now Miss HK complains |language=en |pages=7 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/newnation19770629-1.1.7 |access-date=29 Abril 2025 |via=National Library Board}}</ref> |20 |[[Hong Kong]] |- |{{Flagicon|IND}} [[Indiya]] |Joan Stephens |– |[[New Delhi]] |- |{{flagicon|INA}} [[Indonesya]] |Indri Hapsari Soeharto |18 |[[Jakarta]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Anne Marie McDaid |– |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Ronit Makover |– |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Livia Jannoni<ref>{{Cite web |last=Cassinis |first=Alessandro |date=4 Oktubre 2017 |title=Miss Italia 1975 compie 60 anni: «Dissi “no” a Berlusconi e ad un emiro» |trans-title=Miss Italia 1975 turns 60: «I said “no” to Berlusconi and an emir» |url=https://www.ilsecoloxix.it/cultura-e-spettacoli/2017/10/04/news/miss-italia-1975-compie-60-anni-dissi-no-a-berlusconi-e-ad-un-emiro-1.32352835 |access-date=29 Abril 2025 |website=Il Secolo XIX |language=it}}</ref> |20 |[[Genova]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Jacki Mary Dreher |– |– |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Dagmar Winkler<ref>{{Cite news |date=14 Nobyembre 1977 |title=Madalena is clear favourite for the Miss World title |pages=4 |work=Daily Post |url=https://www.newspapers.com/article/daily-post-merseyside-ed-miss-world-7/128194882/ |access-date=12 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}</ref> |23 |[[Nuremberg]] |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Silvia Alicia Pombo<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1977 |title=Colombia en Tokio |language=es |trans-title=Colombia in Tokyo |pages=1 |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=ilA0AAAAIBAJ&lpg=PA1&dq=Silvia%20Alicia%20Pombo&pg=PA1#v=onepage&q=Silvia%20Alicia%20Pombo&f=false |access-date=29 Abril 2025 |via=Google Books}}</ref> |– |[[Bogotá]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Hannia Chavarria<ref>{{Cite news |date=12 Hunyo 1977 |title=Tres bellas por el mundo |language=es |trans-title=Three beauties in the world |pages=25 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=T9AoAAAAIBAJ&lpg=PA25&dq=Hannia%20Chavarria&pg=PA25#v=onepage&q=Hannia%20Chavarria&f=false |access-date=29 Abril 2025 |via=Google Books}}</ref> |18 |Heredia |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Katia Fakhry |21 |Beirut |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |Gudrun Helgadóttir |– |[[Reikiavik]] |- |'''{{flagicon|MYS}}''' [[Malaysia]] |Dorothea Chuah |– |[[Kuala Lumpur]] |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Rose Bugejja |– |[[Valeta]] |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Ernestina Sodi Miranda |17 |[[Lungsod ng Mehiko]] |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Marie Gretchen Griffith |– |Masaya |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Bente Lihaug |22 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Carolyn Judith Grant |– |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Willy Muis |– |[[Amsterdam]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Arja -Liisa Lehtinen |– |[[Helsinki]] |- |'''{{Flagicon|Puerto Rico|variant=1952}}''' [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Marta Hernández |– |San Juan |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Catherine Pouchele |– |[[Flandes]] |- |{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] |Sian Adey-Jones<ref name=":12">{{Cite news |date=25 Mayo 1976 |title=The best of British! |language=en |pages=7 |work=Evening Standard |url=https://www.newspapers.com/clip/110282874/miss-universe-1976/ |access-date=3 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |Bodfari |- |{{Flagicon|SIN}} [[Singapore|Singapura]] |Theresa Leu San<ref>{{Cite news |date=5 Hulyo 1977 |title=Forced to dance? 'No' |language=en |pages=1 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/newnation19770705-1.2.5 |access-date=29 Abril 2025 |via=National Library Board}}</ref> |18 |Singapura |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |Sobodhini Nagesan |19 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Lena Jernberg |– |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Brigitte Bocquet |– |– |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Umpa Phuhoi |20 |Nonthaburi |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Shin Byoung-ok |– |[[Seoul]] |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Silvia Ebner |– |[[Santiago de Chile]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Mine Koldas |18 |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Dinorah González |– |[[Montevideo]] |- |{{flagicon|Yugoslavia}} [[Yugoslavia]] |Svetlana Višnjić |19 |[[Belgrado]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.miss-international.org/en/}} {{Miss International}} [[Kategorya:Miss International]] i3irstcf3hqah60m0a9lkkkm9juropi 0 334071 2214583 2214218 2026-07-03T22:02:15Z Tabilay 153890 /* */ 2214583 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas<br>[[Mallorca]], Espanya |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|$]] 2,235,123 |singlesrecord = {{tennis record|won=221|lost=134}} |singlestitles = 2 WTA 125, 5 ITF |highestsinglesranking = Blg. 29 (ika 16 ng Marso, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 32 (ika 29 ng Hunyo, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=48}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 126 (ika 29 ng Hunyo, 2026) |updated = ika 29 ng Hunyo, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 3R (2026) |USOpenresult = 2R (2025) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=**Pagbigkas sa Ingles:** /iːˈɑːlɑː/ - /iː/ = **ii** gaya sa *sisiw* - /ˈɑː/ = **ah** na may diin, gaya sa *ama* - /l/ = **l** gaya sa *lupa* - /ɑː/ = **ah** na mahaba, gaya sa *asa* - Binibigkas bilang **ii-AH-lah** **Pagbigkas sa Filipino:** /ɛˈjalɐ/ - /ɛ/ = **eh** gaya sa *ehersisyo* - /ˈja/ = **ya** na may diin, gaya sa *yakap* - /l/ = **l** gaya sa *liwanag* - /ɐ/ = **uh/ah** na maikli, gaya sa hulíng tunog ng *bata* - Binibigkas bilang **eh-YA-lah**}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod ng Quezon]]) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng [[Tennis|tenis]]. Naabot niya ang pinakamataas na puwesto sa kanyang karera sa isahan (''singles''), bilang ika-29 sa mundo ayon sa WTA noong Marso 16, 2026, na naging dahilan upang siya ang pinakamataas na nirangguhang Pilipina sa kasaysayan ng Paligsahang WTA. Nagwagi siya ng mga titulong dyunyor na ''Grand Slam'': dalawahan sa Australian Open ng 2020 at French Open ng 2021, at isahan sa US Open ng 2022. Mayroon siyang limang pangisahan at tatlong pangdalawahan na titulo sa circuitong ITF, at mula 2025 hanggang 2026 ay nagtala ng mahahalagang tagumpay kabilang ang semifinal sa WTA 1000 Miami Open, final sa WTA 250 Eastbourne Open, at dalawang WTA 125 na kampeonato sa Guadalajara Open 2025 at Birmingham Open 2026. Si Eala ay lumahok sa mga Grand Slam simula 2023. Sa isahan, nagsimula siya sa qualifying rawnds noong 2023 at 2024, at nakapasok sa main draw noong 2025 at 2026. Ang kanyang pinakamagandang resulta ay ang ikatlong rawnd ng Wimbledon noong 2026. Sa dalawahan nakipagkompetensya siya noong 2025 at 2026, kung saan ang pinakamagandang resulta ay ang ikalawang rawnd ng French Open noong 2025. == Maagang yugto ng buhay == Si Alex Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang ehekutibo sa negosyo,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> at Rosemarie Maniego-Eala, dating CFO ng Globe Telecom hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1985|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 1985]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating tagapangulo ng Komisyon sa Isports ng Pilipinas at komisyoner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=Agosto 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=Nobyembre 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]|language=en}}</ref> at ang tagadisenyo ng moda na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State Nittany Lions mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]|language=en}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=Marso 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal|language=en}}</ref> Nagsimula si Eala sa tenis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=Gulf News |date=Agosto 28, 2025|language=en}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang tagasanay.<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=Agosto 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at Colegio San Agustin sa [[Makati]], bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Manacor, [[Espanya]], kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=Disyembre 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]|language=en}}</ref> == Estilo ng paglalaro == Si Eala ay kilala bilang isang agresibong ''baseliner'' (manlalaro sa likod ng korte) na gumagamit ng kanyang ''forehand'' (harapang palo) at matatag na dalawahang kamay na ''backhand'' (likurang palo) upang kontrolin ang mga palitan,<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref> habang ang kaliwang kamay na ''topspin'' (paakyat na ikot) ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim. Bagaman mahusay ang kanyang larong pagbabalik at pagganap sa ''hard court'' (o palaruang matigas), nananatiling kahinaan ang kanyang ''serve'' na kulang sa bilis at pagbabago.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang makasaysayang tagumpay bilang unang Pilipino sa WTA 1000 ''semis'' at tinalo ang tatlong pangunahing kampeon sa Miami Open ng 2025, ngunit binibigyang-diin ng mga eksperto at dating propesyonal sa larangan ng tenis na ang pagpapaayos ng kanyang ''serve'', sa bilis at taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng kanyang pisikal na kondisyon ang susi sa kanyang pangmatagalang tagumpay. Itinampok nina dating mga propesyonal na manlalaro ng tenis na sina Greg Rusedski, Andrea Petkovic, at Martina Navratilova ang pangangailangan para sa higit na lakas, pagiging maaasahan, at pagkakaiba-iba sa kanyang ''serve'', kasabay ng mas mahusay na pangangatawan at kondisyon.<ref>{{Cite web |date=Marso 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=Marso 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa 8-at mas batang dibisyon ng ''Little Mo International Tennis Grand Slam'' sa [[Estados Unidos]].<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> Noong 2015, nagwagi siya sa ''Dubrovnik Dub Bowl'' para sa 11-at mas batang palaro na naganap sa [[Croatia]].<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, nakamit niya ang kampeonato sa ''Les Petits As – Le Mondial Lacoste'' sa [[Pransiya]], bilang kauna-unahang kampeon na nakapasok sa torneo sa pamamagitan ng ''wild card''.<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> Noong 2019, napanalunan niya ang titulo sa dalawahang pambabae ng ''Orange Bowl'' kasama si Laskevich.<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa dalawahang pambabae ng ''Australian Open'' kasama si Nugroho. Noong 2021, nakuha niya ang titulong dalawahan sa ''French Open'' kasama si Selekhmeteva,<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref> at nagwagi ng isahan at dalawahan sa ''Trofeo Bonfiglio'' sa [[Milan]].<ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior singles na ''Grand Slam'' sa ''US Open'', matapos talunin si Havlíčková sa final.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal na karera === ==== 2020 ==== ===== '''Isahan''' ===== [[File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|thumb|Si Eala habang nagsasanay bilang paghahanda para sa US Open ng 2024.]] Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng ITF sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto ng W25 Las Palmas, W15 Castellón, at W15 Monastir, habang nagtapos sa unang yugto ng W15 Las Palmas at W15 Melilla.<ref name="WTAEALAPROF">{{cite web |title=WTA Official: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches |access-date=Oktubre 5, 2025 |publisher=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> ==== 2021 ==== ===== '''Isahan''' ===== Sa WTA, unang sumabak si Eala sa Miami Open ngunit hindi nakalusot sa pagpapakuwalipika. Sa Cluj-Napoca 250, nakapasok siya sa pangunahing torneo at umabot hanggang sa pangalawang yugto.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang torneo ng ITF sa dalawahan. Sa W25 Madrid, nakarating siya sa ''quarterfinal'', at sa W25 Platja d’Aro, umabot siya sa ''final''.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==== 2022 ==== ===== '''Isahan''' ===== Sa WTA, lumahok siya sa Miami 1000 at Madrid 1000 ngunit natalo sa unang yugto at sa pagpapakuwalipika.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa ITF, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar, at sa ''quarterfinal'' ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Sa WTA, nakapaglaro siya sa Miami 1000 at sa pagpapakuwalipika ng Madrid 1000.<ref name="ITFMATCHES">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times|language=en}}</ref> Sa ITF, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang ''semifinal'' sa W25 Palma del Río. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng pitong torneo, habang dalawang torneo ang nagtapos sa maagang yugto.<ref name="ITFMATCHES" /> ==== 2023 ==== ===== '''Isahan''' ===== Lumahok siya sa rawnd ng pagpapakuwalipika ng Australian Open ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng Thailand 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Monastir 250. Lumaban din siya bilang ''wildcard'' sa Miami 1000 at Madrid 1000.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa sirkitong ITF, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa W15 Yecla at kasunod sa W25 Roehampton.<ref name="WTAEALAPROF" /> Nakarating siya sa ''final'' ng W25 Aldershot at W40 Petange; sa ''semifinal'' ng W100 Vitoria-Gasteiz at W60 Nantes; at sa ''quarterfinal'' ng W60 Barcelona at W100 Tokyo.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan.<ref name="WTAEALAPROF" /> Umabot siya sa apat na ''semifinal'' (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange) at apat na ''quarterfinal'' (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow). Nakarating din siya sa ilang pangalawang yugto kabilang ang Monastir 250. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na palaruan, maliban sa W60 Chiasso na ginanap sa luwad.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==== 2024 ==== ===== '''Isahan''' ===== Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa nagkuwalipika ng apat na ''Grand Slam'' (Australian Open, French Open, Wimbledon, US Open). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang ''quarterfinal'' sa Veneto 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa WTA Tour, umabot siya sa ikalawang yugto ng Miami 1000, ngunit natalo sa unang yugto ng Madrid 1000, Wuhan 1000, Guadalajara 500, Abu Dhabi 500, at sa pagpapakuwalipika ng Ningbo 500. Nabigo rin sa pagpapakuwalipika ng Nottingham 250, at sa unang yugto ng Guangzhou 250 at Jiangxi 250. Bukod sa ''semifinal'' sa Canberra 125, umabot siya sa ikalawang yugto ng Oeiras 125 at Guadalajara 125, ngunit natalo sa unang yugto ng Makarska 125 at Warsaw 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> Nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 Vitoria-Gasteiz. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W100 Dubai at W50 Indore, at sa ''quarterfinal'' ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan.<ref name="WTAEALAPROF" /> Pinakamahusay ang kanyang resulta sa ''semifinal'' ng Canberra 125. Nagtala rin siya ng limang ''quarterfinal'': sa Ningbo 500, Warsaw 125, Guadalajara 125, W100 Dubai, at W75 Porto 3.<ref name="WTAEALAPROF" /> Nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa W50 Pune, sinundan ng magkasunod na panalo sa W75 Croissy-Beaubourg at W100 Vitoria-Gasteiz—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W75 Trnava.<ref name="WTAEALAPROF" /> Bukod dito, nagtapos siya sa unang yugto ng Oeiras 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==== 2025 ==== ===== '''Isahan''' ===== Noong 2025, ang pinakamalaking tagumpay ni Eala ay sa Miami 1000, kung saan umabot siya sa ''semifinal'' matapos talunin ang Blg. 2 sa mundo. Sa damuhan, nakarating siya sa unang pangwakas ng WTA sa Eastbourne 250. Sa US Open, nakamit niya ang unang panalo sa ''main draw'' at umabot sa ikalawang yugto. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa Guadalajara 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: ''quarterfinal'' sa São Paulo 250, Ilkley 125, at Suzhou 125; ''semifinal'' sa Jingshan 125 at Canberra 125. Umabot siya sa pangalawang yugto ng Madrid 1000, Hong Kong 250, Mumbai 125, at Oeiras 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo siya sa unang yugto ng French Open, Wimbledon, at Australian Open (sa pagpapakuwalipika). Nabigo rin sa unang yugto ng Rome 1000, Montreal 1000, at sa pagpapakuwalipika ng Wuhan 1000. Natalo siya sa unang yugto ng Nottingham 250, Singapore 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Birmingham 250.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa ITF, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 Bengaluru, W75 Trnava 1, at W75 Trnava 2.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.<ref name="WTAEALAPROF" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa Guangzhou 250, kung saan umabot siya sa ''semifinal''. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng Italian 1000.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng French Open, at natalo sa unang yugto ng Wimbledon.<ref name="WTAEALAPROF" /> Lumahok din siya sa Birmingham 250 at Hong Kong 250, kapwa nagtapos sa unang yugto. Sa mga naghahamon, nakapaglaro siya sa Mumbai 125 at Oeiras 125, na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==== 2026 ==== ===== '''Isahan''' ===== Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 ''season'' sa Auckland 250, umabot sa ''semifinal''. Nabigo siya sa unang yugto ng Australian Open.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Enero 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks|language=en}}</ref> Sa Philippines 125, nakapasok siya sa ''quarterfinal''. Umabot din siya sa ''quarterfinal'' ng Abu Dhabi 1000, Dubai 1000, at ika-apat na rawnd ng Indian Wells at Miami 1000.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa Europa, nakarating siya sa ikalawang yugto ng Linz 500, unang yugto ng Stuttgart 500, ikalawang yugto ng Madrid 1000, ikatlong yugto ng Rome 1000, at unang rawnd ng Strasbourg 500. Sa French Open, natalo siya sa unang rawnd.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa damuhan, nakamit niya ang ikalawang WTA 125 na titulo sa Birmingham. Pagkaraan nito, nabigo siya sa ikalawang yugto ng Queen's Club 500.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa Berlin 500, bilang wild card, umabot siya sa ''semifinal'' matapos talunin ang ilang seeded players, ngunit natalo sa kalaunang kampeon.<ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 21, 2026 |title=Alex Eala's Berlin Open campaign ends in loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/21/alex-eala-s-berlin-open-campaign-ends-in-loss-to-linda-noskov-0118 |work=ABS-CBN News}}</ref> Pagkatapos, nagtamo siya ng maagang pagkatalo sa unang round ng Bad Homburg 500.<ref>{{Cite news |title=Maagang nabigo si Eala sa Bad Homburg matapos matalo kay Mertens |url=https://www.spin.ph/tennis/eala-drops-out-of-bad-homburg-early-after-falling-to-mertens-a6035-20260623 |access-date=Hunyo 22, 2026 |website=Spin.ph |language=tl |date=Hunyo 22, 2026 |last=Reyes |first=Kate}}</ref> ===== '''Dalawahan''' ===== Sa Auckland 250, nakipagtambal si Eala kay Jović at umabot sila sa ''semifinal''.<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=Enero 9, 2026|access-date=Enero 9, 2026|work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Sa Australian Open, nakipares siya kay Martins ngunit natalo sa unang rawnd.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=Enero 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=Enero 20, 2026 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Sa Abu Dhabi 1000, kasama si Tjen, umabot sila sa ''semifinal''.<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=Pebrero 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=Pebrero 6, 2026|language=en}}</ref> Kasama si Sönmez, naalis siya sa ikalawang yugto ng Madrid 1000,<ref>{{cite news |last=Reyes |first=Kate M. |date=25 Abril 2026 |title=Alex Eala, Zeynep Sonmez ousted in Madrid Open doubles |website=SPIN.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-zeynep-sonmez-ousted-in-madrid-open-doubles-a5019-20260425 |access-date=25 Abril 2026|language=en}}</ref> at kasama si Baptiste, natalo rin sa unang yugto ng Rome 1000.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa Birmingham 125, natalo sila sa unang yugto ng dalawahan.<ref name="WTAEALAPROF" /> Umabot sila ni Williams sa quarterfinals ng Bad Homburg 500.<ref>{{Cite news |last=Flores-Colina|first=Celest|date=June 25, 2026|title=Alex Eala-Venus Williams tandem exits Bad Homburg Open doubles|url=https://sports.inquirer.net/683552/alex-eala-venus-williams-tandem-exits-bad-homburg-open-doubles|access-date=June 25, 2026|website=INQUIRER.net|language=en}}</ref> Kasama si Bartůňková sa Wimbledon, natalo sila sa unang yugto ng dalawahan.<ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=July 3, 2026 |title=Eala, Bartunkova fall short in Birmingham Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/1/tennis-eala-bartunkova-fall-short-in-birmingham-open-doubles-2000 |access-date=July 3, 2026}}</ref> Kasama si Bartůňková sa Wimbledon, natalo sila sa unang yugto ng dalawahan.<ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=July 3, 2026 |title=Eala, Bartunkova fall short in Birmingham Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/1/tennis-eala-bartunkova-fall-short-in-birmingham-open-doubles-2000 |access-date=July 3, 2026}}</ref> == Ibang larangan == === Pambansang koponan === [[File:Alex_Eala_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_(cropped).jpg|thumb|Si Eala kasama ang mga tansong medalya na napanalunan niya sa Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021.]] Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2021|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021]] ([[bronse]] sa isahan, koponan, at magkahalong dalawahan) sa [[Palarong Asyano 2022|Palarong Asyano ng 2022]] (bronse sa magkahalong dalawahan at isahang pangkababaihan).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=Mayo 20, 2022 |title=Si Alex Eala ay nakuntento sa tansong medalya sa women’s singles. |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=Mayo 20, 2022|language=en}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=Setyembre 29, 2023 |title=Si Alex Eala ay nakakuha ng ikalawang tansong medalya sa Palarong Asya kasama si Alcantara sa dalawan. |language=en-US |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=Setyembre 29, 2023}}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa pangatlong pangkat na nagresulta sa promosyon sa pangalawang pangkat ng Kopang Billie Jean.<ref>{{cite news |last=Morales |first=Luisa |date=Disyembre 2, 2024 |title=Si Alex Eala ay nagagalak na pamunuan ang Team Philippines sa pag-angat sa BJK Cup sa Bahrain. |language=en |website=One Sports |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |access-date=Disyembre 2, 2024 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2025|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa isahang pangkababaihan, pati tansong medalya sa ipinaghalong dalawahan at koponan.<ref name=":13">{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Disyembre 18, 2025 |title=Si Alex Eala ay nagwagi ng gintong medalya sa tennis sa SEA Games, at tinapos ang mahabang tagtuyot para sa Pilipinas. |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |access-date=Disyembre 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> === Mga isponsorsip === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=Hulyo 25, 2025 |title=Nagbubukas si Alex Eala Tungkol sa Buhay |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet|access-date=Hulyo 25, 2025|language=en}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga pag-endorso mula sa Babolat, Nike, at [[Bangko ng Kapuluang Pilipinas|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Si Alex Eala ay pumirma bilang pinakabagong endorser ng BPI.|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/|language=en}}</ref> bago naging tagapagsulong ng tatak ng [[Milo (inumin)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=Pebrero 23, 2026 |title=Inilunsad ang MILO Active Pilipinas kasama si Eala bilang bagong ambassador. |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html|access-date=Pebrero 23, 2026|language=en}}</ref> == Kagamitan == Si Alex Eala ay gumamit ng iba’t ibang henerasyon ng raket na Babolat Pure Aero sa iba't ibang yugto ng kanyang karera. Noong kabataan pa niya, sumabak siya sa Les Petit As gamit ang Pure Aero 2016, isang [[raketa]] na kilala sa mas matigas na pakiramdam at mas bukas na ayos ng kuwerdas, na nagbibigay ng mas malakas na kapit sa bola, mas mataas na anggulo ng paglunsad ng bola mula sa raketa{{Efn|1=Ang "launch angle" ay sinusukat laban sa isang pahalang na linya sa court. Positibo ito kapag ang anggulo ay nasa itaas ng linya, at negatibo kapag nasa ibaba. Kapag pareho ang iba pang kondisyon ng tira, ang raket na may mas mataas na power potential ay tatama sa bola nang mas mabilis at may mas mababang launch angle. Ang mas mahinang raket ay maglalabas ng bola sa mas mataas na anggulo. Posibleng magbawi ang dalawang epekto at mapunta ang bola sa parehong lugar. Posible rin na mas malakas ang isang epekto kaysa sa isa — halimbawa, ang mas mahinang raket (mas mababang launch speed) ay puwedeng mag-launch sa mas mataas na anggulo at kahit mas lumayo ang bagsak. Kaya minsan nakakalito pag pinag-uusapan ang power. Pero ang power ay tumutukoy sa bilis, hindi sa layo. Sa kabutihang-palad, sa karamihan ng panahon, ang mas malakas na raket ay tumatama nang mas mabilis at mas malayo, bagama’t hindi palaging mas malayo. https://twu.tennis-warehouse.com/learning_center/trajectory_info.php}}, at mas mabilis na pag-ikot, ngunit may mas mababang kontrol. Nang manalo siya sa 2022 US Open Juniors, gumamit naman siya ng 2019 na bersyon ng Pure Aero, na bahagyang mas malambot ang pakiramdam ngunit nanatiling bukas pa rin ang huwaran ng kuwerdas.<ref name=":Babolat0">{{Cite web |last=Jonsson |first=Stefan |date=2025-03-27 |title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile |url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135 |access-date=2026-06-27 |website=Tennisnerd.net |language=en-US}}</ref> Noong 2023, madalas siyang inilalarawan na gumagamit ng Pure Aero (2023), na malamang ay naka-kuwerdas gamit ang Babolat RPM Blast. Ang henerasyong ito ay nagpakilala ng NF²-Tech na may mga hiblang lino upang mabawasan ang panginginig at mapabuti ang ginhawa. Ang pinakamahalagang pagbabago kumpara sa mga naunang modelo ay ang mas siksik na pattern ng kuwerdas, na nagbigay ng mas matigas na string bed at mas malaking kontrol. Tulad ng ibang propesyonal na manlalaro, gumagamit pa rin siya ng lumang molde ng frame mula 2016 at pininturahan lamang ito ng kosmetikong disenyo ng 2023.<ref name=":Babolat0" /> Ang Pure Aero 2023 ay may 645 cm² na laki ng ulo, 68.58 cm na haba, 300 g na bigat na hindi naka-kuwerdas, 32.0 cm na balanse, 318 g na swingweight, 23/26/23 mm na lapad ng beam, at 65 RA na katigasan. Ang 16×19 na pattern ng kuwerdas nito ay mas siksik kaysa sa mga naunang bersyon, na nagbibigay sa mga manlalaro ng mas malaking kumpiyansa na umatake nang agresibo nang hindi lumalabas ang bola sa korte.<ref name=":Babolat0" /> Ipinapakita ng mga independiyenteng pagsusuri ang ebolusyon ng raketa: * Ang Tennis Warehouse ay naglarawan sa Pure Aero 2023 bilang mas mapagpatawad at mas kontrolado, na may mas madaling pagmamaniobra at mas pinahusay na katumpakan dahil sa muling idinisenyong puwang ng kuwerdas. Pinuri ng mga playtester ang kakayahan nitong lumikha ng spin at ang “madaling gamitin” na paghawak, bagaman napansin nila ang bahagyang mas kaunting dagdag na lakas kumpara sa mga naunang bersyon.<ref name=":1">{{Cite web |title=Babolat Pure Aero 2023 Racquet Review - Tennis Warehouse |url=https://www.tennis-warehouse.com/learning_center/racquet_reviews/BAROreview.html |access-date=2026-06-27 |website=www.tennis-warehouse.com}}</ref> * Binigyang-diin ng Tennisnerd ang mas siksik na string bed na nagbigay ng mas mahusay na kontrol at konsistensya, habang nagbabala na ang paggamit ng matitigas na poly strings sa mataas na tension ay maaaring magdulot ng pananakit ng braso. Kinilala rin ang NF² flax inserts sa pagpapahusay ng pakiramdam, at inihambing ang raket sa mga Aero Pro Drive models mula 2010 hanggang 2013.<ref>{{Cite web |last=Eriksson |first=Jonas |date=2022-08-03 |title=Babolat Pure Aero 2023 Review |url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/racquet-reviews/babolat-pure-aero-2023-review/27564 |access-date=2026-06-27 |website=Tennisnerd.net |language=en-US}}</ref> * Ang Mijnracket ay nag-ulat na ang raket ay nagbigay ng kontroladong lakas sa baseline at ikot (RPM) na may pinahusay na pakiramdam at dampening. Napansin ng reviewer ang mas mataas na launch angle na nangangailangan ng pagbabago sa grip, epektibong performance sa serve, at pangkalahatang pagkakahawig sa Aero Pro Drive 2013.<ref>{{Cite web |date=2022-09-18 |title=Babolat Pure Aero 2023 tested |url=https://mijnracket.nl/en/blogs/news/babolat-pure-aero-2023-getest |access-date=2026-06-27 |website=Mijnracket |language=en}}</ref> Sa kabuuan, ipinapakita ng kasaysayan ng raket ni Eala ang paglipat mula sa hilaw na spin at lakas ng mga naunang Pure Aero patungo sa mas kontrolado at mas dampened na tugon ng modelong 2023, na kaayon ng pag-unlad niya tungo sa mas tiyak at mas matured na istilo ng paglalaro.<ref name=":Babolat0" /> == Pansariling buhay == Ang paboritong pagkaing nagbibigay-ginhawa (''comfort food'') ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]], at mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa [[kape]].<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=Pebrero 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |access-date=31 Marso 2026 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |language=en}}</ref> Nagsasalita siya ng [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Kastila|Kastila]], at [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang paborito niyang torneo ay ang [[Mga Kampeonatong Wimbledon|Wimbledon]].<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=Hulyo 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=Hulyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Itinuturing niya si [[Maria Sharapova]] bilang isa sa kanyang mga impluwensiya, at nagsanay siya kasama sina [[Rafael Nadal]] at ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=Hulyo 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=Nobyembre 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Inquirer |language=en}}</ref> Ang kanyang pambihirang pag-usbong sa Miami Open ng 2025 ay nagtatag sa kanya bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na nagbunsod ng paghahambing sa kanya kay [[Manny Pacquiao]]. Sa pakikipag-usap niya sa mga tagahanga sa wikang Tagalog, nakatulong siya sa pagpapalaganap ng kasikatan ng tenis sa mga Pilipino sa loob at labas ng bansa.<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times |language=en}}</ref> == Mga parangal == [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] Si Eala ay nakatanggap ng maraming pagkilala sa loob at labas ng bansa, kabilang ang pagkilala ng Philippine Sportswriters Association na walong ulit na pinarangalan (2019–2026) dahil sa kanyang mga "natatanging" tagumpay sa tenis sa taunang Gawad PSA (PSA Annual Awards).<ref>Sipi para sa Taunang Gawad PSA ni Eala: * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=Pebrero 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |language=en |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Marso 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |language=en |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Pebrero 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=Oktubre 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=Mayo 7, 2023}} * {{Cite news |date=Pebrero 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Pebrero 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Enero 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |language=en |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=Pebrero 17, 2026}}</ref> Isinama siya ng Asyang Tatler sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya noong 2021.<ref>{{Cite magazine |date= |title=Tatler Asia's Most Influential: Philippines |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021 |access-date=Oktubre 20, 2025 |magazine=Tatler Asia |language=en}}</ref> Ginawaran siya ng Mga Gantimpalang Tanglaw ng [[Misyong diplomatiko ng Pilipinas|Embahada ng Pilipinas]] sa [[Madrid]] noong 2025 bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>{{cite news |author=Castillejo |first=Dyan |date=Abril 28, 2025 |title=Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain |language=en |work=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/4/28/tennis-alex-eala-honored-by-ph-ambassador-to-spain-1257 |url-status=live |access-date=Abril 28, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Kinilala rin siya ng Asyang Forbes sa kanilang talang Tatlongpung na Wala Pang Tatlumpung Taong Gulang na mga ikono sa Libangan at Palakasan dahil sa kanyang papel sa pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tenis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=Mayo 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |language=en |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=Mayo 27, 2026}}</ref> == Mga tala == === Mga torneyong sinalihan ni Eala === Ito ang mga torneo na sinalihan ni Eala.<ref>{{Cite web |last=Teodoro Robert |first=Abilay |date=June 15, 2026 |title=Alex Eala Tournaments |url=https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches |access-date=June 15, 2026 |website=TV Philippines Wiki |language=en}}</ref> === Djunyor === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+Larong Isahan !Palaro !2019 !2020 !2021 !2022 |- |Australian Open |R2 |R3 |A |A |- |French Open |A |SF |A |A |- |Wimbledon |A |A |R2 |A |- |US Open |A |A |A |W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+Larong Dalawahang !Palaro !2019 !2020 !2021 !2022 |- |Australian Open |A |W |A |A |- |French Open |A |A |W |A |- |Wimbledon |A |A |R2 |A |- |US Open |A |A |SF |– |} === Pandaigdigang Torneo ng Kababaihan ng ITF === ==== Titulo sa ITF==== {| class="wikitable" !Year !Palaro !Lebel !Uri !Katuwang |- |2021 |W15 Manacor |ITF |Larong Isahan |– |- |2022 |W25 Chiang Rai |ITF |Larong Isahan |– |- |2023 |W25 Yecla |ITF |Larong Isahan |– |- |2023 |W25 Roehampton |ITF |Larong Isahan |– |- |2024 |W100 Vitoria-Gasteiz |ITF |Larong Isahan |– |- |2024 |W50 Pune |ITF |Larong Dalawahang |Darja Semeņistaja |- |2024 |W75 Croissy-Beaubourg |ITF |Larong Dalawahang |Estelle Cascino |- |2024 |W100 Vitoria-Gasteiz |ITF |Larong Dalawahang |Estelle Cascino |} ===== Larong Isahan ng ITF ===== ====== '''2020 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Las Palmas de Gran Canaria 2 |W15 |Luwad |Rawnd 1 |Anna Zarycka |2–6, 4–6 |- |Las Palmas de Gran Canaria |W25 |Luwad |Rawnd 2 |Lara Salden |0–6, 6–2, 2–6 |- |Melilla |W15 |Luwad |Rawnd 1 |Anastasia Charaeva |3–6, 3–6 |- |Monastir 9 |W15 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Nina Stadler |6–4, 6–7, 5–7 |} ====== ''' 2021 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |W15 Manacor |W15 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Yvonne Cavalle-Reimers |5–7, 6–1, 6–2 |- |W15 Manacor 2 |W15 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Ylena In-Albon |0–6, 3–6 |- |W15 Manacor 3 |W15 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Oksana Selekhmeteva |2–6, 3–6 |- |W25 Grenoble |W25 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Maja Chwalińska |0–6, 4–6 |- |W25 Manacor 4 |W25 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Jana Fett |6–4, 3–6, 5–7 |- |W15 Manacor 5 |W15 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Simona Waltert |4–6, 6–2, 5–7 |- |W60 Bellinzona |W60 |Luwad |Rawnd 2 |Simona Waltert |5–7, 6–3, 2–6 |- |W25 Platja d’Aro |W25 |Luwad |Rawnd 2 |Irene Burillo Escorihuela |2–6, 4–6 |- |W25 Madrid 2 |W25 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Andrea Lázaro García |6–2, 4–6, 4–6 |- |W25 Milovice |W25 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Daria Astakhova |2–6, 2–6 |} ====== ''' 2022 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |W25 Chiang Rai |W25 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Luksika Kumkhum |6–4, 6–2 |- |W25 Chiang Rai 2 |W25 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Erika Sema |3–6, 6–2, 3–6 |- |W25 Madrid 1 |W25 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Anna-Lena Robbe |6–7(3), 3–6 |- |W60 Madrid 2 |W60 |Matigas (Konkreto) |''Runner-up'' |Marina Bassols Ribera |4–6, 5–7 |- |W60 Vitoria-Gasteiz |W60 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Jessika Ponchet |4–6, 4–6 |- |W25 El Espinar |W25 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Eva Guerrero Alvarez |2–6, 6–3, 2–6 |- |W100 Grodzisk Mazowiecki |W100 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Katharina Hobgarski |4–6, 3–6 |- |W60 Templeton |W60 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Katarzyna Kawa |6–2, 4–6, 0–6 |- |W80 Rancho Santa Fe |W80 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Marcela Zacarías |2–6, 5–7 |- |W60 Hamburg |W60 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Ysaline Bonaventure |4–6, 0–6 |- |W80 PoiLebels |W80 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Ysaline Bonaventure |1–6, 6–3, 3–6 |- |W100 Shrewsbury |W100 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 2 |Maia Lumsden |1–6, 5–7 |} ====== ''' 2023 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |W25 Yecla |W25 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Valentina Ryser |6–3, 7–5 |- |W25 Roehampton |W25 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Arina Rodionova |6–2, 6–3 |- |W25 Aldershot |W25 |Matigas (Konkreto) |''Runner-up'' |Destanee Aiava |6–3, 4–6, 1–6 |- |W40 Petange |W40 |Matigas (Konkreto) |''Runner-up'' |Océane Dodin |1–6, 5–7 |} ====== ''' 2024 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |W100 Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Victoria Jiménez Kasintseva |6–4, 6–4 |- |W100 Dubai |W100 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Polina Kudermetova |6–4, 2–6, 2–6 |- |W100 Takasaki |W100 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Mananchaya Sawangkaew |6–4, 1–6, 2–6 |- |W100 Cary |W100 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Renata Zarazúa |6–3, 4–6, 3–6 |- |W100 Landisville |W100 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Olivia Gadecki |1–6, 6–0, 3–6 |- |W75 Porto |W75 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Anna Bondar |4–6, 7–6, 1–6 |- |W75 Trnava 1 |W75 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Anastasia Gureva |2–6, 6–3, 6–7 |- |W75 Trnava 2 |W75 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tereza Martincová |6–3, 4–6, 6–7 |- |W75 Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Mona Barthel |6–4, 4–6, 1–6 |- |W75 Zagreb |W75 |Luwad |Rawnd 1 |Tena Lukas |5–7, 6–3, 4–6 |- |W60 Bellinzona |W60 |Luwad |Rawnd 1 |Selena Janicijevic |3–6, 1–6 |- |W50 Indore |W50 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Polina Kudermetova |4–6, 7–6, 2–6 |- |W50 Pune |W50 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Darja Semenistaja |6–7, 0–6 |} ===== Larong Dalawahan ng ITF ===== ====== ''' 2021 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga Kalaban !Tala |- |W25 Madrid |W25 |Matigas (Konkreto) |Victoria Jiménez Kasintseva |''Quarterfinal'' |Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey |5–7, 6–4, 6–10 |- |W25 Platja d’Aro |W25 |Luwad |Oksana Selekhmeteva |''Runner-up'' |Justina Mikulskytė / Oana Simion |3–6, 5–7 |} ====== ''' 2022 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga Kalaban !Tala |- |W25 Manacor |W25 |Matigas (Konkreto) |Elsa Jacquemot |''Quarterfinal'' |Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi |6–2, 4–6, 3–10 |- |W25 Macon |W25 |Matigas (Konkreto) |Jéssica Bouzas Maneiro |''Quarterfinal'' |Audrey Albie / Aubane Droguet |4–6, 2–6 |- |W25 Chiang Rai 1 |W25 |Matigas (Konkreto) |Indy De Vroome |Rawnd 1 |Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted |6–4, 5–7, 6–10 |- |W25 Chiang Rai 2 |W25 |Matigas (Konkreto) |Kyōka Okamura |''Quarterfinal'' |Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova |6–4, 7–6(4), 2–6 |- |W25 Madrid 1 |W25 |Matigas (Konkreto) |Jéssica Bouzas Maneiro |''Quarterfinal'' |Olga Helmi / Adithya Karunaratne |0–6, 4–6 |- |W60 Madrid 2 |W60 |Matigas (Konkreto) |Liang En-shuo |''Quarterfinal'' |Tímea Babos / Valeria Savinykh |2–6, 4–6 |- |W25 Palma del Río |W25 |Luwad |Marina Bassols Ribera |''Semifinal'' |Valeria Savinykh / Fanny Stollár |2–6, 0–6 |- |W25 Corroios-Seixal |W25 |Matigas (Konkreto) |Lizette Cabrera |''Quarterfinal'' |Justina Mikulskytė / Hong Yi Cody Wong |5–7, 4–6 |- |W60 Templeton |W60 |Matigas (Konkreto) |Annaëlle Robbe |Rawnd 2 |Madison Brengle |6–3, 6–7, 6–10 |- |W80 PoiLebels |W80 |Matigas (Konkreto) |Petra Marcinko |''Quarterfinal'' |Miriam Skoch / Markéta Vondroušová |5–7, 2–6 |} ====== ''' 2023 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga Kalaban !Tala |- |W60 Trnava 2 |W60 |Matigas (Konkreto) |Justina Mikulskyte |''Semifinal'' |Alicia Barnett / Olivia Nicholls |4–6, 1–6 |- |W60 Chiasso |W60 |Luwad |Barbora Palicova |Rawnd 1 |Beatrice Gumulya / Anna Sisková |3–6, 6–4, 11–13 |- |W25 Zaragoza |W25 |Matigas (Konkreto) |Beatrice Gumulya |''Quarterfinal'' |Alana Parnaby / Victoria Rodríguez |6–4, 3–6, 6–10 |- |W100 Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas (Konkreto) |Marina Bassols Ribera |''Quarterfinal'' |Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča |5–7, 6–1, 9–11 |- |W60 Barcelona |W60 |Matigas (Konkreto) |Emilie Lindh Gallagher |Rawnd 1 |Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča |6–4, 3–6, 3–10 |- |W25 Roehampton 2 |W25 |Matigas (Konkreto) |Destanee Aiava |''Quarterfinal'' |Talia Gibson / Petra Hule |1–6, 5–7 |- |W25 Aldershot |W25 |Matigas (Konkreto) |Urszula Radwanska |''Semifinal'' |Erina Hayashi / Saki Imamura |4–6, 4–6 |- |W100 Tokyo 2 |W100 |Matigas (Konkreto) |Natsumi Kawaguchi |''Semifinal'' |Alicia Barnett / Olivia Nicholls |0–6, 7–5, 6–10 |- |W60 Glasgow 2 |W60 |Matigas (Konkreto) |Barbora Palicova |''Quarterfinal'' |Freya Christie / Olivia Gadecki |— |- |W60 Nantes |W60 |Matigas (Konkreto) |Jessy Rompies |Rawnd 1 |Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold |6–1, 3–6, 6–10 |- |W40 Petange |W40 |Matigas (Konkreto) |Zeynep Sonmez |''Semifinal'' |Danielle Collins / Isabelle Haverlag |2–6, 4–7 |} ====== ''' 2024 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga Kalaban !Tala |- |W50 Pune |W50 |Matigas (Konkreto) |Darja Semeņistaja |Kampeon |Naiktha Bains / Fanny Stollár |7–6(8), 6–3 |- |W75 Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas (Konkreto) |Estelle Cascino |Kampeon |Maia Lumsden / Jessika Ponchet |7–5, 7–6(4) |- |W100 Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas (Konkreto) |Estelle Cascino |Kampeon |Lia Karatancheva / Diāna Marcinkēviča |6–3, 2–6, 10–4 |- |W75 Porto 3 |W75 |Matigas (Konkreto) |Alicia Barnett |''Quarterfinal'' |Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett |3–6, 4–6 |- |W75 Trnava |W75 |Matigas (Konkreto) |Zeynep Sönmez |''Semifinal'' |Lulu Sun / Moyuka Uchijima |2–6, 2–6 |- |W100 Dubai |W100 |Matigas (Konkreto) |Valentini Grammatikopoulou |''Quarterfinal'' |Isabelle Haverlag / Erika Pridankina |7–5, 4–6, 3–10 |} === Mga pangunahing torneo === ==== 2021 ==== {| class="wikitable" !Palaro !Palaruan !Lebel !Kalaban !Yugto (Rawnd) !Tala |- |Miami Open |Matigas (Konkreto) |1000 |Viktória Hrunčáková |Qualipikasyon Rawnd 1 |6–4, 4–6, 2–6 |- |Romanian Open (Cluj-Napoca) |Luwad |250 |Mayar Sherif |Rawnd 2 |2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Madison Brengle |2–6, 1–6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Kuwalipikasyon 1 |Anna Bondár |0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Australian Open |''Grand Slam'' |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Misaki Doi |6–4, 1–6, 3–6 |- |Thailand Open (Hua Hin) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tatjana Maria (6) |2–6, 2–6 |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Irina-Camelia Begu |2–6, 5–7 |- |Mutua Madrid Open |1000 |Luwad |Rawnd 1 |Tatjana Maria |1–6, 1–6 |- |Japan Open (Osaka) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Himari Sakatsume (Q) |0–6, 3–6 |- |Guangzhou Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tatjana Maria (3) |3–6, 0–6 |- |Jasmin Open (Monastir) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Elise Mertens (2) |5–7, 0–6 |} ===== '''Larong Dalawahan''' ===== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Katambal !Kalaban !Tala |- |Jasmin Open (Monastir) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Oana Gavrila |Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs |3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== ===== '''Larong Isahan ''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Australian Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Rebecca Peterson (18) |2–6, 5–7 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Kuwalipikasyon 3 |Julia Riera (2) |6–4, 6–7, 4–6 |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Kuwalipikasyon 3 |Lulu Sun (23) |6–7, 5–7 |- |US Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 3 |Elena-Gabriela Ruse (20) |6–3, 1–6, 4–6 |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 2 |Emiliana Arango |6–2, 5–7, 1–6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Rawnd 1 |Sorana Cîrstea (27) |3–6, 7–6, 4–6 |- |Wuhan Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Kateřina Siniaková |3–6, 1–6 |- |Abu Dhabi Open |500 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Magda Linette |6–7, 1–6 |- |Guadalajara Open |500 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Marie Bouzková (6) |2–6, 2–6 |- |Ningbo Open |500 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Priscilla Hon |4–6, 3–6 |- |Jiangxi Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Marie Bouzková (1) |5–7, 6–7 |- |Guangzhou Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Bernarda Pera |0–6, 3–6 |- |Nottingham Open |250 |Damo |Kuwalipikasyon 2 |Ena Shibahara |7–6, 0–6, 2–6 |- |Canberra International |125 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Céline Naef (5) |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |125 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Tatjana Maria (4) |5–7, 2–6 |- |Polish Open (Warsaw) |125 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Isabella Shinikova |2–6, 4–6 |- |Veneto Open (Gaiba) |125 |Damo |''Quarterfinal'' |Sara Errani (4) |0–6, 6–7 |- |Makarska Open |125 |Luwad |Rawnd 1 |Maria Timofeeva (Q) |6–1, 3–6, 2–6 |} ===== '''Larong Dalawahan''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Canberra International |125 |Matigas (Konkreto) |Laura Pigossi |''Semifinal'' |Kaylah McP / Astra Sharma |6–7(1), 3–6 |- |Oeiras Ladies Open |125 |Luwad |Taylah Preston |Rawnd 1 |Valeria Lepchenko / Anna Falei |4–6, 4–6 |- |Polish Open |125 |Matigas (Konkreto) |Daniela Semenistaja |''Quarterfinal'' |Weronika Falkowska / Martyna Kubka |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |125 |Matigas (Konkreto) |Kimberly Birrell |''Quarterfinal'' |Katarzyna Piter / Fanny Stollar |4–6, 4–6 |- |Ningbo Open |500 |Matigas (Konkreto) |En Shuo Liang |''Quarterfinal'' |Giuliana Olmos / Alexandra Panova |1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== ===== '''Larong Isahan ''' ===== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Australian Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Jana Fett (133) |5–7, 2–6 |- |Singapore Open |250 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 2 |Simona Waltert (179) |3–6, 2–6 |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Jessica Pegula (4) |6–7, 7–5, 3–6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Rawnd 2 |Iga Świątek (2) |6–4, 4–6, 2–6 |- |Italian Open |1000 |Luwad |Rawnd 1 |Marta Kostyuk (27) |0–6, 1–6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Rawnd 1 |Emiliana Arango (85) |0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Rawnd 1 |Linda Fruhvirtová |5-7, 7-6(5), 1-6 |- |Nottingham Open |250 |Damo |Rawnd 1 |Magda Linette (31) |4–6, 3–6 |- |Eastbourne Open |250 |Damo |''Runner-up'' |Maya Joint |4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Rawnd 1 |Barbora Krejčíková (16) |6–3, 2–6, 1–6 |- |National Bank Open (Montreal) |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Markéta Vondroušová (63) |6–3, 1–6, 2–6 |- |US Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Cristina Bucșa (95) |4–6, 3–6 |- |São Paulo Open |250 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Janice Tjen (130) |4–6, 1–6 |- |China Open (Wuhan) |1000 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Moyuka Uchijima (91) |4–6, 6–3, 2–6 |- |Japan Women's Open (Osaka) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tereza Valentová (78) |1–6, 2–6 |- |Guangzhou Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Claire Liu (305) |6–2, 4–6, 4–6 |- |Hong Kong Tennis Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Victoria Mboko (21) |6–3, 3–6, 4–6 |- |Canberra International |125 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Shuai Wei (134) |5–7, 2–6 |- |Mumbai Open |125 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Mai Hontama (166) |6–7, 2–6 |- |Oeiras Ladies Open |125 |Luwad |Rawnd 2 |Panna Udvardy (137) |6–7, 4–6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Rawnd 1 |Linda Fruhvirtová (152) |5–7, 7–6, 1–6 |- |Ilkley Open |125 |Damo |''Quarterfinal'' |Rebecca Marino (107) |6–1, 0–6, 6–7 |- |Guadalajara 125 Open |125 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Panna Udvardy (134) |1–6, 7–5, 6–3 |- |Jingshan Tennis Open |125 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Lulu Sun (146) |6–3, 4–6, 2–6 |- |Suzhou Open |125 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Viktorija Golubic (70) |6–2, 2–6, 6–7 |} ===== '''Mga pag-atras''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Dahilan |- |Cincinnati Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Pinsala sa balikat |- |Monterrey Open |500 |Matigas (Konkreto) |Pinsala sa balikat |} ===== '''Larong Dalawahan ''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga kalaban !Tala |- |Guangzhou Open |250 |Matigas (Konkreto) |Nadiia Kichenok |''Semifinal'' |Katarzyna Piter / Janice Tjen |7–6(4), 3–6, 5–10 |- |Italian Open |1000 |Luwad |Coco Gauff |''Quarterfinal'' |Jasmine Paolini / Sara Errani |5–7, 6–3, 7–10 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Renata Zarazúa |Rawnd 2 |Olga Danilović / Anastasia Potapova |1–6, 3–6 |- |Hong Kong Open |250 |Matigas (Konkreto) |Chan Hao‑ching |Rawnd 1 |Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich |6–3, 1–6, 7–10 |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Eva Lys |Rawnd 1 |Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason |4–6, 2–6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Rebeka Masarova |Rawnd 1 |Storm Hunter / Ellen Perez |4–6, 4–6 |- |Mumbai Open |125 |Matigas (Konkreto) |Tsao Chia‑yi |Rawnd 1 |Amina Anshba / Elena Pridankina |4–6, 4–6 |- |Oeiras Ladies Open |125 |Luwad |Katie Volynets |Rawnd 1 |Carmen Corley / Olivia Gadecki |3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== ===== '''Larong Isahan ''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Auckland Open |250 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Wang Xinyu |7–5, 5–7, 6–4 |- |Australian Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Alycia Parks |6–0, 3–6, 2–6 |- |Philippines Womens Open |125 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Camila Osorio |4-6, 4-6 |- |Abu Dhabi Open |500 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Ekaterina Alexandrova |3-6, 3-6 |- |Qatar Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tereza Valentová |6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Kampeonships |1000 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 4 |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 4 |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |500 |Luwad |Rawnd 2 |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |500 |Luwad |Rawnd 1 |Leylah Fernandez |1-6, 4-6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Rawnd 2 |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |1000 |Luwad |Rawnd 3 |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |500 |Luwad |Rawnd 1 |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Rawnd 1 |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Kampeon |Nikola Bartůňková |5-7, 6-3, 7-5 |- |Queen's Club Kampeonships |500 |Damo |Rawnd 2 |Iva Jovic |2-6, 2-6 |- |Berlin Open |500 |Damo |''Semifinal'' |Linda Nosková |2-6, 4-6 |- |Bad Homburg Open |500 |Damo |Rawnd 1 |Elise Mertens |3-6, 3-6 |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Rawnd 3 |Iga Świątek | |} ===== '''Larong Dalawahan''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga kalaban !Tala |- |Auckland Open |250 |Matigas (Konkreto) |Iva Jovic |''Semifinal'' |Xu Yifan / Yang Zhaoxuan |5–7, 3–6 |- |Australian Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Ingrid Martins |Rawnd 1 |Shuko Aoyama / Magda Linette |6–7(3), 6–2, 3–6 |- |Abu Dhabi Open |500 |Matigas (Konkreto) |Janice Tjen |''Semifinal'' |Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls |4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Iva Jovic |Rawnd 1 |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Zeynep Sönmez |Rawnd 2 |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |1000 |Luwad |Hailey Baptiste |Rawnd 1 |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Nikola Bartůňková |Rawnd 1 |Harriet Dart / Maia Lumsden |4-6, 6-2, 9-11 |- |Bad Homburg Open |500 |Damo |Venus Williams |Quarterfinals |Tereza Mihalikova / Olivia Nicholles |3-6, 2-6 |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Nikola Bartůňková |Rawnd 1 |Sofia Kenin / Jelena Ostapenko |6-3, 3-6, 1-6 |} === Rekord laban sa Pinakamataas na 20 na Manlalaro === ==== '''Panalo''' ==== {| class="wikitable" ! Kategorya !! Karaniwan |- | Ace% || ~2.3% |- | ''Double Fault''% || ~3.4% |- | Unang Pumasok na Serve || ~65.0% |- | Unang Panalong Puntos ng Serve || ~62.0% |- | Pangalawang Panalong Puntos ng Serve || ~50.0% |- | Nailigtas na BP o ''Break Points''|| ~47% |- | [[Rasyo]] ng Pangingibabaw || ~1.20 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Kalaban !! Torneo !! Lebel !! Palaruan !! Rawnd !! Ranggo ng Kalaban !! Iskor !! DR !! Ace% !! DF% !! Unang pasok !! Unang panalo !! Ikalawang panalo !! Naligtas na BP |- | Madison Keys || Miami || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R32 || Blg. 5 || 6–4, 6–2 || 1.32 || 1.6% || 1.6% || 66.1% || 58.5% || 52.4% || 40.0% (2/5) |- | Iga Swiatek || Miami || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || QF || Blg. 2 || 6–2, 7–5 || 1.27 || 1.5% || 4.5% || 66.7% || 52.3% || 50.0% || 44.4% (4/9) |- | Jelena Ostapenko || Eastbourne || WTA 500 || Damo || R16 || Blg. 3 || 0–6, 6–2, 3–2 RET || 1.08 || 0.0% || 3.8% || 63.5% || 57.6% || 63.2% || – |- | Clara Tauson || US Open || Grand Slam || Matigas (Konkreto) || R128 || Blg. 14 || 6–3, 2–6, 7–6(11) || 0.97 || 0.0% || 5.3% || 68.1% || 59.4% || 43.3% || 44.4% (4/9) |- | Jasmine Paolini || Dubai || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R32 || Blg. 6 || 6–1, 7–6(5) || 1.32 || 3.1% || 3.1% || 63.1% || 73.2% || 50.0% || 50.0% (2/4) |- | Coco Gauff || Indian Wells || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R32 || Blg. 4 || 6–2, 2–0 RET || 1.46 || 0.0% || 0.0% || 68.0% || 58.8% || 50.0% || 33.3% (1/3) |- | Elena Rybakina || Berlin || WTA 500 || Damo || R16 || Blg. 2 || 7–5, 6–4 || 1.19 || 6.0% || 4.5% || 68.7% || 71.7% || 57.1% || 50.0% (1/2) |- | Elina Svitolina || Berlin || WTA 500 || Damo || QF || Blg. 6 || 6–3, 6–4 || 1.16 || 5.3% || 3.5% || 50.9% || 79.3% || 32.1% || 50.0% (3/6) |} ==== '''Talo''' ==== {| class="wikitable" ! Estadistika !! Karaniwan |- | Ace% || ~1.7% |- | Double Fault% || ~4.3% |- | Unang Serve In || ~62.5% |- | Unang Serve Points Won || ~50.0% |- | Pangalawang Serve Points Won || ~41.0% |- | Break Points Saved || ~39% |- | Ratio ng Pangingibabaw || ~0.65 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Kalaban !! Torneo !! Lebel !! Korte !! Rawnd !! Ranggo ng Kalaban !! Iskor !! DR !! Ace% !! DF% !! Unang pasok !! Unang panalo !! Ikalawang panalo !! Naligtas na BP |- | Jessica Pegula || Miami || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || SF || Blg. 4 || 7–6(3), 5–7, 3–6 || 0.87 || 2.0% || 3.9% || 72.5% || 62.2% || 42.9% || 28.6% (2/7) |- | Iga Swiatek || Madrid || WTA 1000 || Luwad || R64 || Blg. 2 || 6–4, 4–6, 2–6 || 0.77 || 3.0% || 5.0% || 69.0% || 50.7% || 41.9% || 56.3% (9/16) |- | Barbora Krejcikova || Wimbledon || Grand Slam || Damo || R128 || Blg. 17 || 6–3, 2–6, 1–6 || 0.82 || 1.1% || 1.1% || 54.3% || 50.0% || 50.0% || 62.5% (10/16) |- | Ekaterina Alexandrova || Abu Dhabi || WTA 500 || Matigas (Konkreto) || QF || Blg. 11 || 3–6, 3–6 || 0.79 || 0.0% || 1.6% || 69.8% || 45.5% || 52.6% || 44.4% (4/9) |- | Coco Gauff || Dubai || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || QF || Blg. 3 || 0–6, 2–6 || 0.61 || 0.0% || 2.5% || 57.5% || 30.4% || 41.2% || 33.3% (3/9) |- | Linda Noskova || Indian Wells || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R16 || Blg. 14 || 2–6, 0–6 || 0.36 || 0.0% || 6.8% || 56.8% || 36.0% || 47.4% || 37.5% (3/8) |- | Karolina Muchova || Miami || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R16 || Blg. 13 || 0–6, 2–6 || 0.39 || 0.0% || 4.8% || 52.4% || 36.4% || 50.0% || 0.0% (0/4) |- | Elena Rybakina || Rome || WTA 1000 || Luwad || R32 || Blg. 2 || 4–6, 3–6 || 0.80 || 1.3% || 6.6% || 67.1% || 56.9% || 44.0% || 42.9% (3/7) |- | Iva Jovic || Roland Garros || Grand Slam || Luwad || R128 || Blg. 17 || 4–6, 2–6 || – || – || – || – || – || – || – |- | Iva Jovic || Queen’s Club || WTA 500 || Damo || R16 || Blg. 19 || 2–6, 2–6 || 0.56 || 2.0% || 2.0% || 66.0% || 51.5% || 29.4% || 28.6% (2/7) |- | Linda Noskova || Berlin || WTA 500 || Damo || SF || Blg. 8 || 2–6, 4–6 || 0.60 || 4.1% || 6.1% || 51.0% || 52.0% || 37.5% || 16.7% (1/6) |} Si Eala ay nakapagtala ng 18 laban laban sa mga Top 20 na manlalaro, kung saan siya ay nanalo ng 7 at natalo ng 11. Noong 2025, nakamit niya ang unang malaking tagumpay sa Miami Open 1000 matapos talunin sina Keys at Świątek bago matalo kay Pegula sa ''semifinal'', at nagwagi rin laban kay Tauson sa US Open, ngunit nabigo kina Krejčíková sa Wimbledon at Świątek sa Madrid. Noong 2026, tinalo niya sina Paolini sa Dubai at Rybakina at Svitolina sa Berlin, subalit natalo kina Gauff, Nosková, Muchová, Rybakina sa Rome, at Jovic sa Roland Garros at Queen’s Club. Ang kanyang pinakamalakas na kampanya ay sa Berlin Open 500, kung saan tinalo niya ang dalawang Top 10 na manlalaro bago matalo kay Nosková sa ''semifinal''.<ref name=":1"/> Sa kanyang mga panalo, ang katamtamang [[estadistika]] ng laban ay: 2.3% aces, 3.4% double faults, 65% first serve in, 62% first-serve points won, 50% second-serve points won, at 47% break points saved, na may rasyo ng pagdomina na ~1.20. Sa kanyang mga pagkatalo, ang average ay: 1.7% aces, 4.3% double faults, 62.5% first serve in, 50% first-serve points won, 41% second-serve points won, at 39% break points saved, na may dominance ratio na ~0.65.<ref name=":1" /> === Mga resulta ng ''Grand Slam'' na paligsahan === ==== Isahan (Isahan) ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! 2025 !! 2026 |- | Australian Open | – | 1R |- | Roland Garros | 1R | 1R |- | Wimbledon | 1R | – |- | US Open | 2R | – |} ==== Babaeng-Doble (Dalawahang Pangkababaihan) ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! 2025 !! 2026 |- | Australian Open | – | 1R |- | Roland Garros | 2R | 1R |- | Wimbledon | 1R | – |- | US Open | – | – |} === Taunang ranggo ng WTA === Posisyon sa pagtatapos ng bawat ''season'': {| class="wikitable" style="text-align:right;" !width="70"| Taon !!width="70"| Ranggo sa<br />Isahan !! width="70" | Ranggo sa<br />Dalawahan |- |style="text-align:center;"| 2021 || 529 || 780 |- |style="text-align:center;"| 2022 || 219 || 594 |- |style="text-align:center;"| 2023 || 205 || 436 |- |style="text-align:center;"| 2024 || 158 || 230 |- |style="text-align:center;"| 2025 || 50 || 161 |} Mula 2021 hanggang patuloy na bumaba ang ranggo ni Alexandra Eala sa isahan (529 → 50) at dalawahang kategorya (780 → 161), na nagpapakita ng pagbabago sa kanyang pagganap at tuon sa mas piling torneo.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)] * [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches Mga listahan ng torneo ni Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)] {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] 6o58utqltt7nxj8k4bx8rpx55y05jtj 3 335792 2214557 2211933 2026-07-03T13:23:11Z Tabilay 153890 /* */ 2214557 wikitext text/x-wiki == Manwal ng Estilo == {{{icon|[[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]]}}} Maligayang pagdating sa [[Wikipedia]], at salamat po sa iyong mga kontribusyon. Bagama't ang lahat ay malugod na inaanyayahan na mag-ambag ng nakabubuo sa ensiklopedya, pakitandaan na mayroong [[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manwal ng Estilo]] na dapat sundin upang mapanatili ang pare-pareho at ensikolpedikong hitsura. Ang paglihis sa istilong ito ay nakakagambala sa pagkakapareho ng mga artikulo at maaaring magdulot ng mga problema sa pagiging pagkamadaling pagbasa o naa-access. Mangyaring tingnan ang [[Unang Pahina]] upang matuto nang higit pa tungkol sa pag-aambag sa ensiklopedyang ito. Maraming salamat po. ''Pakitandaan na hindi po kami gumagamit ng [[:en:all caps|all caps]] para sa mga section header''. [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] ([[Usapang tagagamit:AsianStuff03|kausapin]]) 00:50, 18 Setyembre 2025 (UTC) :Inaayos na po [[Tagagamit:Tabilay|Tabilay]] ([[Usapang tagagamit:Tabilay|kausapin]]) 01:34, 18 Setyembre 2025 (UTC) == Mga pagbabago mo sa [[Alexandra Eala]] == Hi, magandang araw. Maraming salamat sa pagtulong mo sa pag-edit sa artikulong [[Alexandra Eala]]. Ako'y tumutulong din sa pagpapabuti ng artikulo. Binabalik ko sa dating bersyon dahil ang laki-laki ng litratro at hindi maayos ang Infobox. Tumutulong lamang ako para mapabuti ang artikulo. Inaayos ko lamang ang mga banyagang salita at sinasalin sa Tagalog. Tinatanggal ko ang mga link sa Ingles na Wikipedia kasi nasa Wikipediang Tagalog tayo. Kung wala pang artikulo sa Tagalog, mas mabuting tanggalin na lamang. Sana maunawaan mo na kahit sino puwedeng mag-edit ng Wikipedia. Walang nagmamay-ari ng artikulo. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:37, 14 Hunyo 2026 (UTC) :pero sabi ko inaayos ko infobox dahil sa error sa script dahil ang infobox na script ay ingles, hindi tagalog. kaya witable ginawa ko.. masyado mo tinatatagalalize ang wiki na ito, para bang allergic ka sa ingles na loanword [[Tagagamit:Tabilay|Tabilay]] ([[Usapang tagagamit:Tabilay|kausapin]]) 05:44, 14 Hunyo 2026 (UTC) ::At hindi ko nakikita ambag mo pag update sa pangaraw na araw na larangan. kahit yung mahabang table na pinahirapan ko sa sariling pawis binaboy mo. [[Tagagamit:Tabilay|Tabilay]] ([[Usapang tagagamit:Tabilay|kausapin]]) 05:46, 14 Hunyo 2026 (UTC) :::Tungkol sa pagsasalinwika, tinutupad ko lamang ang konsenso ng pamayanang Wikipediang Tagalog na nakalagay dito: [[Wikipedia:Pagsasalinwika]]. Wala akong binababoy na ambag, pinapabuti ko nga. 'Yung talaan na sinasabi mo na nawala, maaari namang ibalik 'yun dahil may kasaysayan naman. Walang nasasayang dito. Puwede mo namang sabihin 'yan ng maayos sa akin na ibalik ko. Tulungan tayo dito. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:56, 14 Hunyo 2026 (UTC) ::::Ah, ikaw pala ang nagtanggal nung talaan ayon dito: https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Alexandra_Eala&diff=prev&oldid=2211046 --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:03, 14 Hunyo 2026 (UTC) :::::bakit? ambag ko yan :::::may problema ka? [[Tagagamit:Tabilay|Tabilay]] ([[Usapang tagagamit:Tabilay|kausapin]]) 06:08, 14 Hunyo 2026 (UTC) ::::::Kasi sabi mo ako ang nagtanggal. ''Anyway'', 'yung sinasabi mong ''error'' sa ''template'', naaayos ko na. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:11, 14 Hunyo 2026 (UTC) :::::::ok :::::::Ang karamihan ng ambag ko ay salin sa fandom page na sinimulan ko mula sa simula. Kung gusto mo paltan mo mga inambag ko at akoy aalis na sa pahinang ito. [[Tagagamit:Tabilay|Tabilay]] ([[Usapang tagagamit:Tabilay|kausapin]]) 06:15, 14 Hunyo 2026 (UTC) :::::::https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala [[Tagagamit:Tabilay|Tabilay]] ([[Usapang tagagamit:Tabilay|kausapin]]) 06:16, 14 Hunyo 2026 (UTC) ::::::::''Technically'', di ko naman siya pinapalitan lahat. Inaayos ko lamang siya batay sa pamantayan ng Wikipediang Tagalog. Hindi kita pipigiling kung gusto mo pa siyang baguhin. Maayos naman ang ilang mga ''edit'' mo. May mga ilan lamang na sumabog ang pahina tulad ng malaking litrato. Nanghaharang lamang ako ng mga ''editor'' na ''disruptive''. Wala akong karapatan magpaalis ng mga lehitimong ''editor'' na nag-aambag ng maayos. Malaya sinuman ang mag-''edit'' ng artikulo basta't sumusunod sa patakaran ng pamayanan ng Wikipediang Tagalog. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:32, 14 Hunyo 2026 (UTC) :::::::::medyo nahalata ko, kinopy paste mo yin junior section ng English wikipedia, word for word exact translation pati yung mga footnotes na nakalagay duon. Yan ang rason kays di ko sya linagay sa tagalog wiki (kahit nakalagay da logd ambag ko yung segment na yun, di ko basta malalagay sa wiki ng inang levushe) siguro mas mabuti mabuti i rephrase mo, unless mag attributes ka ng contento sa main wiki. salamat. [[Tagagamit:Tabilay|Tabilay]] ([[Usapang tagagamit:Tabilay|kausapin]]) 14:26, 16 Hunyo 2026 (UTC) ::::::::::paki reword kung gusto mo manatili ito sa tagalog wiki, o magkaksproblema tayo sa wiki Admins [[Tagagamit:Tabilay|Tabilay]] ([[Usapang tagagamit:Tabilay|kausapin]]) 14:28, 16 Hunyo 2026 (UTC) :::::::::::Di ko gusto yung pagsalin mo sa qualify rounds mo.. :::::::::::## Pangkalahatang-ideya :::::::::::Ang mga qualifier ay mga manlalaro na nakakapasok sa main draw ng torneo sa pamamagitan ng pagkapanalo sa qualifying competition na ginaganap bago magsimula ang pangunahing paligsahan. Hindi sila direktang tinanggap sa main draw dahil sa ranggo o binibigyan ng wildcard. :::::::::::## Estruktura ng qualifying :::::::::::- **Qualifying draw:** Isang hiwalay at mas maliit na knockout bracket na ginaganap bago ang pangunahing torneo.   :::::::::::- **Mga round:** Karaniwang 2–3 round para sa karamihan ng propesyonal na torneo; ang Grand Slams ay may tatlong round.   :::::::::::- **Bilang ng mga qualifying spot:** Nakapirmi sa bawat torneo (hal., 16 qualifiers sa 128-player main draw ng Grand Slam).   :::::::::::- **Seeding sa qualifying:** Ang mga may pinakamataas na ranggo sa qualifying draw ay sinusundan ng seed para hindi magtagpo agad. :::::::::::## Paano nakapasok ang mga manlalaro sa qualifying :::::::::::- **Ranking cutoff:** Ang mga manlalarong may ranggo na mas mababa sa main-draw cutoff (ngunit sapat para sa qualifying cutoff) ang awtomatikong pumapasok.   :::::::::::- **Wildcards:** Maaaring magbigay ang mga organizer ng wildcard para sa qualifying sa mga manlalarong hindi karaniwang makakapasok.   :::::::::::- **Alternates:** Kung may mag-withdraw mula sa qualifying bago magsimula, ang susunod sa entry list ang papalit sa puwesto. :::::::::::## Mula qualifying hanggang main draw :::::::::::- **Qualifiers:** Ang mga manlalarong nanalo sa lahat ng kanilang qualifying matches ay nakakakuha ng puwesto sa main draw at tinatatakan bilang “Q.”   :::::::::::- **Lucky losers:** Ang mga natalo sa final qualifying round ay maaaring mapasama sa main draw kung may mag-withdraw pagkatapos magwakas ang qualifying; karaniwang pinipili batay sa ranggo o pamamagitan ng lottery rules.   :::::::::::- **Pagkakalagay sa main draw:** Ang mga qualifier ay inilalagay sa mga itinakdang slot ng main draw, kadalasan sa pamamagitan ng draw; maaari silang makaharap ang mga seeded o unseeded na manlalaro sa unang round. :::::::::::## Bakit may qualifying :::::::::::- Nagbibigay ng batay-sa-merit na paraan para sa mga lower-ranked o bumabalik na manlalaro na makapasok sa malalaking torneo.   :::::::::::- Pinapanatili ang kompetisyon sa main draw habang nagbibigay-daan sa mga organizer na isama ang lokal o promising na manlalaro sa pamamagitan ng wildcards. :::::::::::## Mga praktikal na halimbawa :::::::::::- Grand Slams: 128-player main draw na may 16 qualifiers (pagkatapos ng tatlong panalo sa qualifying).   :::::::::::- ATP/WTA 250–1000 events: mas kaunting qualifying spots at karaniwang 1–3 qualifying rounds depende sa laki ng field. [[Tagagamit:Tabilay|Tabilay]] ([[Usapang tagagamit:Tabilay|kausapin]]) 14:25, 18 Hunyo 2026 (UTC) ::::::::::::lahat ng qualifiers ay para makasali ka sa main draw o rawnd 1. ::::::::::::Ang panalo sa Qualifiers 1 pupunts sa Qualifiers 2, winner pupunta sa qualifier 3, ::::::::::::winner pupunta sa round 4. depending sa laki ng daw, ang ending ay palaging main draw round 1 and end game sa qualies. gets? ::::::::::::ang wildcard at lucky loser naman pwedevmanyari sa discretion ng tournament organizer or may nag pull out sa Tournament.... gets mo na? ::::::::::::So aayusin mo ba ang huling edit mo. ::::::::::::Sabi ko naman kung di ka sigurado wag mo nang galawin itong segment na ito. ::::::::::::Salamat [[Tagagamit:Tabilay|Tabilay]] ([[Usapang tagagamit:Tabilay|kausapin]]) 14:33, 18 Hunyo 2026 (UTC) 7z8xo34izd1nsp2amwcsph7cfcb2vxf 2214558 2214557 2026-07-03T13:23:53Z Tabilay 153890 2214558 wikitext text/x-wiki == Manwal ng Estilo == {{{icon|[[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]]}}} Maligayang pagdating sa [[Wikipedia]], at salamat po sa iyong mga kontribusyon. Bagama't ang lahat ay malugod na inaanyayahan na mag-ambag ng nakabubuo sa ensiklopedya, pakitandaan na mayroong [[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manwal ng Estilo]] na dapat sundin upang mapanatili ang pare-pareho at ensikolpedikong hitsura. Ang paglihis sa istilong ito ay nakakagambala sa pagkakapareho ng mga artikulo at maaaring magdulot ng mga problema sa pagiging pagkamadaling pagbasa o naa-access. Mangyaring tingnan ang [[Unang Pahina]] upang matuto nang higit pa tungkol sa pag-aambag sa ensiklopedyang ito. Maraming salamat po. ''Pakitandaan na hindi po kami gumagamit ng [[:en:all caps|all caps]] para sa mga section header''. [[Tagagamit:AsianStuff03|AsianStuff03]] ([[Usapang tagagamit:AsianStuff03|kausapin]]) 00:50, 18 Setyembre 2025 (UTC) :Inaayos na po [[Tagagamit:Tabilay|Tabilay]] ([[Usapang tagagamit:Tabilay|kausapin]]) 01:34, 18 Setyembre 2025 (UTC) 37hnoxbyqcc49l1fnsvi4tr6crdhmik 2214559 2214558 2026-07-03T13:24:24Z Tabilay 153890 Tinatanggal ang lahat ng nilalaman mula sa pahina 2214559 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 336328 2214613 2214544 2026-07-04T05:47:33Z Ivan P. Clarin 84769 /* 10. Bagyong Inday (Bavi) */ 2214613 wikitext text/x-wiki {{Infobox hurricane season | Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png | Basin = WPac | Year = 2026 | First storm formed = Enero 13, 2026 | Last storm dissipated = Nagaganap | Strongest storm name = Sinlaku | Strongest storm winds = 115 | Strongest storm pressure = 905 | Average wind speed = 10 | Total depressions = 8 | Total storms = 6 | Total hurricanes = 1 | Total super = 1 total | Fatalities = 31 total | Damages = 483 | five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]'' | Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026 | East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026 | North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026 }} Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA ==Pangalan sa mga bagyo== Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may "W" na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko. ==Mga sistema== ===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas=== ====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Enero 13 | Dissipated = Enero 22 | image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg | track = Nokaen 2026 path.png | 10-min winds = 40 | 1-min winds = 50 | Pressure = 996 }} {{clear}} ====2. Bagyong Basyang (''Penha'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Pebrero 3 | Dissipated = Pebrero 7 | image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg | track = Penha 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = 40 | Pressure = 1000 }} {{clear}} ====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Mayo 5 | Dissipated = Mayo 15 | image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg | track = Hagupit 2026 path.png | 10-min winds = 40 | 1-min winds = 40 | Pressure = 998 }} {{clear}} ====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Mayo 26 | Dissipated = Hunyo 3 | image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg | track = Jangmi 2026 path.png | 10-min winds = 60 | 1-min winds = 70 | Pressure = 975 }} {{clear}} ====7. Tropikal Depresyon Ester==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 3 | Dissipated = Hunyo 6 | image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg | track = Ester 2026 path.png | 10-min winds = 30 | 1-min winds = | Pressure = 1002 }} {{clear}} ====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 18 | Dissipated = Hunyo 27 | image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png | track = JMA TD 11 path.png | 10-min winds = 100 | 1-min winds = 125 | Pressure = 925 }} {{clear}} ====9. Bagyong Gardo (''Higos'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 22 | Dissipated = Hunyo 27 | image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg | track = Higos 2026 path.png | 10-min winds = 45 | 1-min winds = 50 | Pressure = 998 }} {{clear}} ====10. Bagyong Inday (''Bavi'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 30 | Dissipated = kasalukuyan | image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png | track = Bavi 2026 path.png | 10-min winds = 100 | 1-min winds = 140 | Pressure = 925 }} {{clear}} ====11. Bagyong Henry (''Maysak'')==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Hunyo 30 | Dissipated = kasalukuyan | image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png | track = Maysak 2026 path.png | 10-min winds = 40 | 1-min winds = 35 | Pressure = 996 }} {{clear}} =====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2025===== {| class="wikitable sortable" |- | '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]''' | {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}} |- | Enero || Ada |- | Pebrero || Basyang |- | Marso || rowspan="2"| <center>{{grey|N/A}}</center> |- | Abril |- | Mayo || Caloy, Domeng |- | Hunyo || Ester, Francisco, Gardo |- | Hulyo || Henry, Inday |- | Agosto || rowspan="5"| <center>{{grey|N/A}}</center> |- | Setyembre |- | Oktubre |- | Nobyembre |- | Disyembre |} ===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas=== ====3. Bagyong Nuri==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Marso 10 | Dissipated = Marso 13 | image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg | track = Nuri 2026 path.png | 10-min winds = 35 | 1-min winds = 30 | Pressure = 998 }} {{clear}} ====4. Bagyong Sinlaku==== {{Infobox hurricane | Basin = WPac | Formed = Abril 8 | Dissipated = Abril 20 | image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg | track = Sinlaku 2026 path.png | 10-min winds = 115 | 1-min winds = 160 | Pressure = 905 }} {{clear}} ===Pilipinas=== {{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}} Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon. {| style="width:100%;" | * ADA (2601) * BASYANG (2602) * CALOY (2605) * DOMENG (2606) * ESTER | * FRANCISCO (2607) * GARDO (2608) * HENRY (2610) * {{tcname unused|INDAY}} * {{tcname unused|JOSIE}} | * {{tcname unused|KIYAPO}} * {{tcname unused|LUIS}} * {{tcname unused|MAYMAY}} * {{tcname unused|NENENG}} * {{tcname unused|OBET}} | * {{tcname unused|PILANDOK}} * {{tcname unused|QUEENIE}} * {{tcname unused|ROSAL}} * {{tcname unused|SAMUEL}} * {{tcname unused|TOMAS}} | * {{tcname unused|UMBERTO}} * {{tcname unused|VENUS}} * {{tcname unused|WALDO}} * {{tcname unused|YAYANG}} * {{tcname unused|ZENY}} |} <div style="text-align:center">'''Auxiliary list'''</div> {| style="width:90%;" | * {{tcname unused|Agila}} * {{tcname unused|Bagwis}} | * {{tcname unused|Chito}} * {{tcname unused|Diego}} | * {{tcname unused|Elena}} * {{tcname unused|Felino}} | * {{tcname unused|Gunding}} * {{tcname unused|Harriet}} | * {{tcname unused|Indang}} * {{tcname unused|Jessa}} |} {{clear}} ==Mga sanggunian== [[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]] szdqxb1k2nzo7d2xxuy9xqz13xeaab2 0 336654 2214638 2213819 2026-07-04T09:53:32Z Jojit fb 38 ni-redirect na lamang sa kaugnay na artikulo dahil hindi na-establish and notabilidad 2214638 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ukranya#Kasaysayan]] rtdd6kvzhduewed9tacupprh373bvx9 0 336868 2214584 2213036 2026-07-04T03:04:28Z Ivan P. Clarin 84769 2214584 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name= {{Color|brown|Newly Weds Foods}} | logo = | traded_as = New Food Coatings, inspiring new taste | logo_size = | caption = | image = Newly Weds Foods Inc. - Hermosa - Chicago, IL.jpg | image_caption = Ang pangunahing gusali ng Newly Weds Foods sa Chicago. | type = Pribadong kompanya | foundation = [[Chicago]], {{flag|United States}}<br />({{start date and age|1932}}) | key_people = Charles Angell | area_served = [[Asya]]-[[Pasipiko]] (NWAFP) | industry = [[Pagkain]] {{Color box|yellow|Volume-2}} | products = [[harina]], [[galapong]], [[karne]] | homepage = {{URL|http://www.newlywedsfoods.com/}} | divisions = Coatings, Food seasonings & batters | subsid = Red Wood Holdings, LLC. | owner = Paul M. Angell | revenue = $2.7 bilyon | net_income = $1.5 bilyon | num_employees = | location_country = [[Australia]]<br>[[Tsina]]<br>[[Philippines]]<br>[[Thailand]] | location_city = [[Sydney]]<br>[[Beijing]]<br>[[Bangkok]]<br>[[Canlubang]] (2002) }} Ang '''Newly Weds Foods''' at '''New Food Coatings''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Estados Unidos]] na pagmamayari ng Redwood Holdings (LLC), isang pribadong kompanya ni Paul M. Angell. ==Kompanya== ====Ahensya, Laguna==== * {{Color|darkblue|SMSI}} * {{Color|yellow|O}}ne {{Color|yellow|Source}} * {{Color|green|REVIER}} ==Tignan ito== * [[Edward Keller Phils Inc.]] * [[Tolman Manufacturing Inc.]] {{Mga kompanya sa Laguna}} ==Sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pagkain|Estados Unidos}} [[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]] qiew6yicek5m89f2o72e4n10gpldbtr 0 336869 2214586 2212265 2026-07-04T03:06:29Z Ivan P. Clarin 84769 2214586 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name= {{Color|maroon|Purechem Corporation}}–{{Color|magenta|Ferna}} | logo = | traded_as = Purechem–Ferna Corporation | logo_size = | caption = | image = | image_caption = | foundation = 244 Encarnation St, San Rafael Village, [[Navotas]], [[Pilipinas]]<br>({{start date|1974: Purechem}})<br>({{start date|1996: Ferna}}) | key_people = Ester King-Co | area_served = [[Zenith Foods Corporation|ZFC: CBF]], [[Newly Weds Foods|NWF]], [[Mix Plant, Inc.|MPI]], [[Tolman Manufacturing Inc.|TMI]] | industry = [[Pagkain]] {{Color box|lightgreen|Volume-1}} | products = [[Sustansiyang kimikal]], [[Pastelerya]] | homepage = | divisions = Wofex | subsid = {{Color box|magenta|{{white|FERNA}}}} Corporation (1996) | owner = Fernando Go Co<br>Ester King-Co | revenue = $5 milyon | net_income = | num_employees = 250~500 | location_country = [[Pilipinas]] | location_city = Enterprise Dr. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], Pilipinas-(2026) }} Ang '''Purechem Qlty Corporation''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Navotas]], Pilipinas na pagmamayari nang mag-asawang Fernando Go Co at Ester King–Co, sa lungsod ng Navotas sa Kalakhang Maynila ay binubuo ng dalawang komisaryo ang Purechem na itinatag noong 1974 at Ferna taong 1996. ==Kompanya== ===Purechem Corporation=== {{Infobox brand | name = {{Color|maroon|Purechem}} {{Color|grey|Qlty First}}<br>{{Color|grey|since 1974}} | logo = | logo_caption = | image = | caption = | key_people = Fernando Go Co (Chairman)<br>Ester King-Co | producttype = Food flavor ingredients | currentowner = Co family | producedby = | country = [[Pilipinas]] | introduced = {{start date and years ago|1974}} | foundation = Canlubang, Calamba, Laguna (2026) | location_city = Enterprise Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027 | markets = Sustansyang kemikal | previousowners = | trademarkregistrations = | ambassadors = | tagline = Committed to Quality | module = <!-- or: misc --> | module1 = <!-- or: misc1 --> | website = {{URL|http://purechem.com.ph/}}<br>{{URL|http://sales@purechem.com.ph}} }} Ang '''Purechem Qlty Corporation''' ay ang kompanyang pagkaing kemikal ay nakahimpil sa lungsod ng Navotas at sa Canlubang, Laguna. ===FERNA Corporation=== {{Infobox brand | name = {{Color|magenta|FERNA}}<br>{{small|The Food Ingredients Specialist!}} | logo = | logo_caption = | image = | caption = | key_people = Fernando Go Co (Chairman)<br>Ester King-Co | producttype = Food flavor ingredients | currentowner = Co family | producedby = Purechem Qlty Corp. | country = [[Pilipinas]] | introduced = {{start date and years ago|1996|8|26}} | foundation = San Rafael Village, [[Navotas]], [[Pilipinas]] (1996) | location_city = Enterprise Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027 | markets = Pastelerya, pagkain at inumin, Sustansiyang kemikal | previousowners = | trademarkregistrations = | ambassadors = | tagline = The Food Ingredients Specialist! | module = <!-- or: misc --> | module1 = <!-- or: misc1 --> | website = {{URL|http://ferna.com.ph/}}<br>{{URL|talents@ferna.com.ph}} }} Ang '''FERNA Corporation''' ay ang sangay na kompanya na humahawak ng Purechem sa Navotas, [[Kalakhang Maynila]], ay ang mga pagkaing [[tinapay]], [[keyk]], [[arnibal]] at iba pa. ; Direkta * {{Color|magenta|FERNA}} ==Tignan ito== * [[Zenith Foods Corporation]] * [[Mix Plant, Inc.]] {{Mga kompanya sa Laguna}} ==Sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pagkain|Pilipinas}} <br>{{stub|Pagkain|Tsina}} [[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]] h6af2bphcbv5wh7ld1himkfcxubd0yb 2214588 2214586 2026-07-04T03:10:06Z Ivan P. Clarin 84769 2214588 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name= {{Color|maroon|Purechem Corporation}}–{{Color|magenta|Ferna}} | logo = | traded_as = Purechem–Ferna Corporation | logo_size = | caption = | image = | image_caption = | foundation = 244 Encarnation St, San Rafael Village, [[Navotas]], [[Pilipinas]]<br>({{start date|1974: Purechem}})<br>({{start date|1996: Ferna}}) | key_people = Ester King-Co | area_served = [[Zenith Foods Corporation|ZFC: CBF]], [[Newly Weds Foods|NWF]], [[Mix Plant, Inc.|MPI]], [[Tolman Manufacturing Inc.|TMI]] | industry = [[Pagkain]] | products = [[Sustansiyang kimikal]], [[Pastelerya]] | homepage = | divisions = Wofex | subsid = {{Color box|magenta|{{white|FERNA}}}} Corporation (1996) | owner = Fernando Go Co<br>Ester King-Co | revenue = $5 milyon | net_income = | num_employees = 250~500 | location_country = [[Pilipinas]] | location_city = Enterprise Dr. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], Pilipinas-(2026) }} Ang '''Purechem Qlty Corporation''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Navotas]], Pilipinas na pagmamayari nang mag-asawang Fernando Go Co at Ester King–Co, sa lungsod ng Navotas sa Kalakhang Maynila ay binubuo ng dalawang komisaryo ang Purechem na itinatag noong 1974 at Ferna taong 1996. ==Kompanya== ===Purechem Corporation=== {{Infobox brand | name = {{Color|maroon|Purechem}} {{Color|grey|Qlty First}}<br>{{Color|grey|since 1974}} | logo = | logo_caption = | image = | caption = | key_people = Fernando Go Co (Chairman)<br>Ester King-Co | producttype = Food flavor ingredients | currentowner = Co family | producedby = | country = [[Pilipinas]] | introduced = {{start date and years ago|1974}} | foundation = Canlubang, Calamba, Laguna (2026) | location_city = Enterprise Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027 | industry = [[Pagkain]] {{Color box|lightgreen|Volume-1}} | markets = | previousowners = | trademarkregistrations = | ambassadors = | tagline = Committed to Quality | module = <!-- or: misc --> | module1 = <!-- or: misc1 --> | website = {{URL|http://purechem.com.ph/}}<br>{{URL|http://sales@purechem.com.ph}} }} Ang '''Purechem Qlty Corporation''' ay ang kompanyang pagkaing kemikal ay nakahimpil sa lungsod ng Navotas at sa Canlubang, Laguna. ===FERNA Corporation=== {{Infobox brand | name = {{Color|magenta|FERNA}}<br>{{small|The Food Ingredients Specialist!}} | logo = | logo_caption = | image = | caption = | key_people = Fernando Go Co (Chairman)<br>Ester King-Co | producttype = Food flavor ingredients | currentowner = Co family | producedby = Purechem Qlty Corp. | country = [[Pilipinas]] | introduced = {{start date and years ago|1996|8|26}} | foundation = San Rafael Village, [[Navotas]], [[Pilipinas]] (1996) | location_city = Enterprise Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027 | industry = [[Pagkain]] {{Color box|lightgreen|Volume-1}} | markets = Pastelerya, pagkain at inumin, Sustansiyang kemikal | previousowners = | trademarkregistrations = | ambassadors = | tagline = The Food Ingredients Specialist! | module = <!-- or: misc --> | module1 = <!-- or: misc1 --> | website = {{URL|http://ferna.com.ph/}}<br>{{URL|talents@ferna.com.ph}} }} Ang '''FERNA Corporation''' ay ang sangay na kompanya na humahawak ng Purechem sa Navotas, [[Kalakhang Maynila]], ay ang mga pagkaing [[tinapay]], [[keyk]], [[arnibal]] at iba pa. ; Direkta * {{Color|magenta|FERNA}} ==Tignan ito== * [[Zenith Foods Corporation]] * [[Mix Plant, Inc.]] {{Mga kompanya sa Laguna}} ==Sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pagkain|Pilipinas}} <br>{{stub|Pagkain|Tsina}} [[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]] o8mozj9s78wzpb7frp6aula8vv18unj 2214589 2214588 2026-07-04T03:10:37Z Ivan P. Clarin 84769 2214589 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name= {{Color|maroon|Purechem Corporation}}–{{Color|magenta|Ferna}} | logo = | traded_as = Purechem–Ferna Corporation | logo_size = | caption = | image = | image_caption = | foundation = 244 Encarnation St, San Rafael Village, [[Navotas]], [[Pilipinas]]<br>({{start date|1974: Purechem}})<br>({{start date|1996: Ferna}}) | key_people = Ester King-Co | area_served = [[Zenith Foods Corporation|ZFC: CBF]], [[Newly Weds Foods|NWF]], [[Mix Plant, Inc.|MPI]], [[Tolman Manufacturing Inc.|TMI]] | industry = [[Pagkain]]<br>{{Color box|lightgreen|Volume-1}} | products = [[Sustansiyang kimikal]], [[Pastelerya]] | homepage = | divisions = Wofex | subsid = {{Color box|magenta|{{white|FERNA}}}} Corporation (1996) | owner = Fernando Go Co<br>Ester King-Co | revenue = $5 milyon | net_income = | num_employees = 250~500 | location_country = [[Pilipinas]] | location_city = Enterprise Dr. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], Pilipinas-(2026) }} Ang '''Purechem Qlty Corporation''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Navotas]], Pilipinas na pagmamayari nang mag-asawang Fernando Go Co at Ester King–Co, sa lungsod ng Navotas sa Kalakhang Maynila ay binubuo ng dalawang komisaryo ang Purechem na itinatag noong 1974 at Ferna taong 1996. ==Kompanya== ===Purechem Corporation=== {{Infobox brand | name = {{Color|maroon|Purechem}} {{Color|grey|Qlty First}}<br>{{Color|grey|since 1974}} | logo = | logo_caption = | image = | caption = | key_people = Fernando Go Co (Chairman)<br>Ester King-Co | producttype = Food flavor ingredients | currentowner = Co family | producedby = | country = [[Pilipinas]] | introduced = {{start date and years ago|1974}} | foundation = Canlubang, Calamba, Laguna (2026) | location_city = Enterprise Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027 | industry = [[Pagkain]] {{Color box|lightgreen|Volume-1}} | markets = | previousowners = | trademarkregistrations = | ambassadors = | tagline = Committed to Quality | module = <!-- or: misc --> | module1 = <!-- or: misc1 --> | website = {{URL|http://purechem.com.ph/}}<br>{{URL|http://sales@purechem.com.ph}} }} Ang '''Purechem Qlty Corporation''' ay ang kompanyang pagkaing kemikal ay nakahimpil sa lungsod ng Navotas at sa Canlubang, Laguna. ===FERNA Corporation=== {{Infobox brand | name = {{Color|magenta|FERNA}}<br>{{small|The Food Ingredients Specialist!}} | logo = | logo_caption = | image = | caption = | key_people = Fernando Go Co (Chairman)<br>Ester King-Co | producttype = Food flavor ingredients | currentowner = Co family | producedby = Purechem Qlty Corp. | country = [[Pilipinas]] | introduced = {{start date and years ago|1996|8|26}} | foundation = San Rafael Village, [[Navotas]], [[Pilipinas]] (1996) | location_city = Enterprise Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027 | industry = [[Pagkain]] {{Color box|lightgreen|Volume-1}} | markets = Pastelerya, pagkain at inumin, Sustansiyang kemikal | previousowners = | trademarkregistrations = | ambassadors = | tagline = The Food Ingredients Specialist! | module = <!-- or: misc --> | module1 = <!-- or: misc1 --> | website = {{URL|http://ferna.com.ph/}}<br>{{URL|talents@ferna.com.ph}} }} Ang '''FERNA Corporation''' ay ang sangay na kompanya na humahawak ng Purechem sa Navotas, [[Kalakhang Maynila]], ay ang mga pagkaing [[tinapay]], [[keyk]], [[arnibal]] at iba pa. ; Direkta * {{Color|magenta|FERNA}} ==Tignan ito== * [[Zenith Foods Corporation]] * [[Mix Plant, Inc.]] {{Mga kompanya sa Laguna}} ==Sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pagkain|Pilipinas}} <br>{{stub|Pagkain|Tsina}} [[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]] macfkw8vyx7zzjfxmhhzvhwn9dpkfl8 0 337036 2214592 2213032 2026-07-04T03:13:45Z Ivan P. Clarin 84769 2214592 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name= {{Color|red|zenith}}<br>{{Color|gold|FOODS}} | logo =[[File:Jollibee Foods Corporation logo.svg|170px]] | traded_as = ZFC JFC | logo_size = Ang logo ng Jollibee | caption = | image = | image_caption = | foundation = [[Mandaue]], [[Cebu]]<br>[[Canlubang]], [[Laguna]], [[Pilipinas]]<br>ZFC: C2 (1996)<br>ZFC: C3 (2003)<br>ZFC: CBF (2017) | key_people = Tony Tan Caktiong (Chairman)<br>Fernando S. Yu (CEO) | area_served = [[Pilipinas]] | subsid = [[Jollibee|Jollibee Foods Corporation]] | industry = [[Pagkain]]<br>{{Color box|gold|Volume-3}} | products = {{hlist|hamburgers|chicken joy|fries|coffee|desserts|breakfast|dumplings|pizzas|cakes|coffee|pastries}} | homepage = {{URL|http://www.jollibee.com.ph/}} | owner = Jollibee Foods Corporation | revenue = $244.03 milyon | net_income = 0.66% | num_employees = | location_country = [[Pilipinas]] | location_city = Prosperity Ave. CIP-1, Canlubang, [[Calamba, Laguna]] 4027 }} Ang '''Zenith Foods Corporation''' o '''ZFC''' ay isang sentrong komisaryo ng '''[[Jollibee]] Foods Corporation''' na mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], Pilipinas na pagmamayari nang kompanyang Jollibee Group sa ilalim ni Tony Tan Caktiong, sa mga taggapang lungsod ng [[Pasig]] at Cubao, [[Lungsod Quezon]] ika taong Enero 1978. ==Kompanya== ===Zenith Foods Corporation: C3=== {{Infobox brand | name = {{Color box|red|{{white|C3: Jollibee}}}} | logo = | logo_caption = Ang logo ng Jollibee | image = Jollibee restaurant (SLEX Shell service area, Muntinlupa)(2018-08-26).jpg | caption = Ang Jollibee branch sa [[Muntinlupa]]. | key_people = Tony Tan Caktioing (Chairman)<br>Fernando S. Yu (CEO) | producttype = Fast food chain | currentowner = Jollibee Foods Corporation | producedby = Zenith Foods Corporation (commisarry) | country = [[Pilipinas]] | introduced = {{start date and years ago|2003}} | foundation = [[Sentrong Ortigas]], [[Pasig]] | headquarters = Canlubang, Calamba, Laguna (2003) | location_city = Prosperity Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027 | markets = | previousowners = | trademarkregistrations = | ambassadors = | tagline = "Langhap-Sarap" | website = {{URL|www.jollibee.com.ph}} | module = <!-- or: misc --> | module1 = <!-- or: misc1 --> }} Ang ''''Zenith Foods Corporation: C3'''' o Jollibee Foods Corporation, ay ang sentrong kompanya ng Jollibee Foods Corporation sa kalye ng Prosperity sa CIP-1, Canlubang, ang sentrong tindahan ng ZFC JFC sa [[Laguna]]. ; Direkta * Jollibee Group Careers ; Ahensya * {{Color|yellowgreen|Goldenhand Manpower Services Inc.}} * {{Color|darkblue|ROMAC}} * {{Color|teal|Staff Search Asia}} * {{Color|red|Top Serve Service Solutions, Inc.}} ===Zenith Foods Corporation: CBF=== {{Infobox brand | name = {{Color box|red|{{white|CBF: Red Ribbon}}}} | logo = | logo_caption = Ang logo ng Red Ribbon Bakeshop | image = 2080SM Center Pulilan Bulacan 12.jpg | caption = | key_people = Tony Tan Caktioing (Chairman)<br>Fernando S. Yu (CEO) | producttype = Fast food chain | currentowner = Jollibee Foods Corporation | producedby = Zenith Foods Corporation (commisarry) | country = [[Pilipinas]] | introduced = {{start date and years ago|2017}} | foundation = Payatas, [[Quezon City]] | headquarters = Canlubang, Calamba, Laguna (2017) | location_city = Unity Ave., CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027 | markets = Pilipinas | previousowners = | trademarkregistrations = | ambassadors = | tagline = "Whatever the celebration, it's more beautiful with a Red Ribbon" | website = | module = <!-- or: misc --> | module1 = <!-- or: misc1 --> | website = {{URL|http://www.redribbon.ph/}} }} Ang ''''Zenith Foods Corporation: CBF'''' o Canlubang Baking Facility: Red Ribbon ay isa sa mga komisaryo ng Jollibee Foods Corporation na itinatag noong 2017 sa kalye ng Unity sa CIP-1, Canlubang, ay pagawaan na mga pagkain [[tinapay]] at [[keyk]]. ; Direkta * {{Color|blue|Careers}} at {{Color|red|Fast}} {{Color|blue|Logistics}} * {{Color|red|zenith}} {{Color|gold|Foods}} ; Ahensya * {{Color|lightgreen|Jolly Management Solutions Inc.}} * {{Color|darkblue|ROMAC}} * {{Color|darkgreen|1Seven Manpower Services Inc.}} * {{Color|darkgrey|Amare}} * {{Color|indigo|Bright League Solutions}} * {{Color|gold|Great}} {{Color|red|Work Force}} * QFORTE * {{Color|darkblue|REINLAB}} ==Larawan== <gallery> File:Jollibee restaurants (Rizal, Nueva Ecija) 02.jpg|[[Jollibee]] File:Redribbonjf.JPG|[[Red Ribbon Bakeshop]] File:Chowkingjf.JPG|[[Chowking]] File:Mang Inasal first store Robinsons Iloilo (De Leon, Iloilo City; 10-22-2022).jpg|[[Mang Inasal]] File:Greenwich at Ayala Center Cebu (04-23-2023).jpg|[[Greenwich Pizza]] File:Coffee Bean Aeon Laketown Kaze 20150909.JPG|Coffee Bean & Tea Leaf File:A modern Burger King fast food restaurant in Ooltewah, Tennessee.jpg|[[Burger King]] File:Smashburger (8739490082).jpg|Smash Burger </gallery> ==Tignan ito== * [[GenOSI, Inc.]] * [[Mix Plant, Inc.]] * [[Purechem Corporation]] {{Mga kompanya sa Laguna}} ==Sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pagkain|Pilipinas}} [[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]] 1x7unyfaydtacr0niyb99gdcad87wwf 0 337039 2214587 2212281 2026-07-04T03:08:04Z Ivan P. Clarin 84769 2214587 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name= {{Color|teal|TolMan Manufacturing Inc.}} | logo = | traded_as = {{Color box|teal|{{white|TolMan}}}} | logo_size = | caption = | image = | image_caption = | foundation = [[Makati]], [[Pilipinas]]<br>({{start date|2003}}) | key_people = Emmanuel V. Dueñas | area_served = Calamba, Laguna, Pilipinas | industry = [[Pagkain]], Food & beverages, Tetra Pak<br>{{Color box|yellow|Volume-2}} | products = [[Nestlé]], [[Del Monte Foods]], Delfi, Sunkist, Flavorade | homepage = Tolman Manufacturing Incorporated | divisions = Tetra Pak, Food Prep Productions | subsid = Actron Industries, Bakersfield | affiliation = Actron Industries Inc. | revenue = $2 milyon | net_income = {{grey|N/A}} | num_employees = | location_country = [[Pilipinas]] | location_city = Wisdom Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], Pilipinas<br>({{start date|2003}}) | website = {{URL|http://allnationsec.net/}} }} Ang '''TolMan Manufacturing Inc.''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Calamba, Laguna]], Pilipinas na pagmamayari nang Actron Industries Inc, sa lungsod ng [[Makati]] sa Kalakhang Maynila.<ref>https://ph.jobstreet.com/companies/tolman-manufacturing-168554522932656</ref> ==Kompanya== Ang kompanya ay nagseserbisyo na mga pagkain [[Sustansiyang kimikal]], [[Katas (inumin)]], [[gatas]], [[harina]] at [[tsokolate]]. Ang punong tanggapan ay itinatag noong 2003, sa CIP-1, Canlubang, Calamba, Laguna 4027. Ang facility kung saan ito itinayo ay nagsusukat ng 10,000-sqm<ref>{{Cite web |last=Jr |first=Christina Mendez,Conrado Diaz |title=Tolman builds P300-M processing plant |url=https://www.philstar.com/business/2003/04/20/203091/tolman-builds-p300-m-processing-plant |access-date=2026-04-28 |website=Philstar.com}}</ref>. ====Ahensya==== * {{Color|blue|ETS2}} * {{Color|red|P}}oints Manpower * {{Color|purple|Royal 168}} {{Color|green|Services Inc.}} ==Larawan== <gallery> File:Nestlé1.jpg|[[Nestlé]] File:Logo Del Monte.svg|[[Del Monte Foods]] File:Sunkist 2013.png|Sunkist File:Goya Chocolate bars in a Filipino Store.jpg|Delfi </gallery> ==Tignan ito== * [[Edward Keller Phils Inc.]] * [[Newly Weds Foods]] {{Mga kompanya sa Laguna}} ==Sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pagkain|Pilipinas}} [[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]] bcviypiun21rets84qwxl38i036i18i 0 337205 2214585 2213786 2026-07-04T03:05:19Z Ivan P. Clarin 84769 2214585 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name= {{Color|gold|𝑒kpi}} | logo = | traded_as = ({{Color|red|EKPI DKSH}}) | logo_size = | caption = | image = | image_caption = | foundation = [[Zurich]], {{flag|Switzerland}}<br>({{start date|1887}}) | key_people = [[Edward Keller|Edward Anton Keller]]<br>Wilhelm Heinrich Keller | area_served = [[Zenith Foods Corporation|Zenith Foods: C3 & CBF]] | industry = [[Pagkain]], Food & beverages {{Color box|gold|Volume-3}} | products = [[Sustansyang kemikal]], [[harina]] | homepage = Ekpi Philippines, Inc. | divisions = {{Color box|red|{{white|DKSH}}}} Group | subsid = {{Color box|gold|{{white|ekpi}}}} Productions | affiliation = DKSH Holdings. Ltd Co. | revenue = CHF 11.0 bilyon noong 2017 | net_income = ₱10.37 milyon | num_employees = ~500 | tagline = We Share Your Passion to Deliver An Exceptional Taste Experience! | location_country = [[Pilipinas]] | location_city = Prosperity Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] (1990) | website = {{URL|http://ekpifood.ph/}} }} Ang '''{{Color|gold|EDWARD KELLER PHILIPPINES INC.}} ({{Color|yellow|EKPI}})''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na nakabase sa [[Manila]], Pilipinas na itinatag sa [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] na pagmamayari ng Swiss entrepreneur na si [[Edward Keller|Edward Anton Keller]].<ref>https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.edward_keller_(philippines)_inc.fb6b40488b77e22d51144e11e215c45a.html</ref> ==Kompanya== Ang kompanya ay nagseserbisyo na mga pagkain [[Sustansiyang kimikal]], [[Katas (inumin)]], [[harina]], [[kakaw]], etc.<ref>https://www.dkshdiscover.com/medias/EKPI-Quick-Overview-Introduction.pdf?context=bWFzdGVyfHJvb3R8MTE2OTA0NnxhcHBsaWNhdGlvbi9wZGZ8YURFekwyZzFZeTg1T0RNek9EYzROemd4T1RneUwwVkxVRWtnVVhWcFkyc2dUM1psY25acFpYY2dTVzUwY205a2RXTjBhVzl1TG5Ca1pnfGFmNWViZmJlMGMyY2JjYzA4NThhODA2M2ZlMDQxN2Q1YjY5NjNiZjhmN2QxOWZlOTk4MzE4MDMwZWY2ODE2Y2Y</ref> ====Direkta==== * {{Color|red|DKSH}} {{Color|gold|ekpi}} ====Ahensya at kooperatiba==== * {{Color|steelblue|asiapro}} * {{Color|green|Job Clean Inc.}} * {{Color|darkblue|Megatekton Manufacturing Corporation}} * {{Color|green|Philman Power Center., Inc.–Laguna}} ==Larawan== <gallery> File:Flours.jpg|[[harina]] File:Olympus EP3 - Mang Inasal Roasted Chicken (14456257212).jpg|[[Mang Inasal]] File:KFC Hot Wings Fries.jpg|[[KFC]] File:Swiss MIss Chocolate Vanilla Swirl pudding cup.jpg|Swiss Miss File:McDonalds-Chicken-McNuggets.jpg|[[McDonald's]] nuggets File:2pcs Chicken Joy Bohol.jpg|[[Jollibee]] meals </gallery> ==Tignan ito== * [[Newly Weds Foods]] * [[Tolman Manufacturing Inc.]] {{Mga kompanya sa Laguna}} ==Sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pagkain|Pilipinas}} [[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Aleman]] 62ncag6gzqpjgwbyp8k6l502sbw5n23 0 337320 2214555 2204011 2026-07-03T12:18:01Z TentingZones1 122212 /* Eskudo de armas at kasaysayan ng pagkakatatag */ dagdag 2214555 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |name = Bischofswerda |image_photo = Bischofswerda Schiebocktage Rathaus.jpg |image_coa = Wappen Bischofswerda.svg |coordinates = {{coord|51|7|39|N|14|10|47|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bischofswerda in BZ.svg |state = Sachsen |district = [[Bautzen (distrito)|Bautzen]] |Verwaltungsgemeinschaft = Bischofswerda |elevation = 304 |area = 46.21 |postal_code = 01877 |area_code = 03594 |licence = BZ, BIW, HY, KM |Gemeindeschlüssel = 14625040 |website = [http://www.bischofswerda.de/ www.bischofswerda.de] |mayor = Holm Große<ref>[https://wahlen.sachsen.de/download/Buergermeister/statistik-sachsen_wahlen_buergermeister_uebersicht_aktuell.xlsx Gewählte Bürgermeisterinnen und Bürgermeister im Freistaat Sachsen, Stand: 17. Juli 2022], Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen.</ref> |leader_term = 2022&ndash;29 |party = Independent }} Ang '''Bischofswerda''' ay isang malaking bayan ng distrito sa [[distrito ng Bautzen]], na matatagpuan sa kanlurang gilid ng [[Upper Lusatia]] sa [[Sahonya]], [[Alemanya]]. Ito ang luklukan ng [[komunidad administratibo ng Bischofswerda]]. Ang pangalan ng bayan ay nagmula sa Gitnang Mataas na Alemanya at nangangahulugang "panirahan ng obispo na matatagpuan sa tabi ng tubig". Sa mga lokal at residente ng nakapalibot na lugar, ang hindi opisyal na pangalang ''Schiebock'' ay karaniwang ginagamit din para sa bayan. Iniuugnay ito ng katutubong etimolohiya sa terminong ''Schiebbock'', isang partikular na uri ng kartilya na dating ginagamit sa pagdadala ng mga kalakal patungo sa pamilihan ng bayan. Gayunpaman, ang pangalan ay talagang nagmula sa lumang pangalan ng lugar na Sorbian na ''Přibok'' (binibigkas na ''Pschiebock''), na nangangahulugang "sa gilid (ng lumang kalsada)." ==Heograpiya== [[File:Bischofswerda von Belmsdorf.jpg|thumb|View ng Bischofswerda mula sa Belmsdorfer Berg]] Ang maliit na bayan ay matatagpuan mga 30 km sa silangan ng [[Dresden]] sa distrito ng Bautzen. Bagama't hindi bahagi ng makasaysayang [[Margraviate ng Upper Lusatia]], tinatawag nito ang sarili nito na "Tarangkahan patungong Upper Lusatia" dahil dito nagtatagpo ang kakahuyan, na na-clear lamang noong Middle Ages, at ang bukas na rehiyon ng Sorbian ng Milska, na nanirahan mula pa noong sinaunang panahon. Ang hangganan sa pagitan ng dalawang rehiyong ito, isang malawak at mababang saddle ng lupa sa pagitan ng mga Klosterberg at [[Butterberg massif]], ay naghihiwalay sa ilang natural na lugar at bumubuo ng watershed sa pagitan ng mga catchment area ng [[Black Elster River]] sa silangan at ng [[Wesenitz River]] sa kanluran. Ang Bischofswerda ay nasa [[Northwest Lusatian Hills]] at nasa hangganan ng [[Upper Lusatian Plain]] sa hilagang-silangan at ng [[Lusatian Highlands]] sa timog-silangan. Dito, binabago ng Wesenitz River ang dating hilagang-kanlurang direksyon nito patungo sa hilagang-silangan hanggang sa Horka Ponds sa silangan ng bayan, at mula roon ay dumadaloy patungong timog-kanluran. Ang dahilan ng kapansin-pansing pagbabago sa direksyon, na nagresulta sa paglikha ng daluyan ng tubig ng isang malawak at malubog na kapatagan kung saan ilang mga lawa ang kalaunan ay tinakpan ng dam, ay nasa panahon ng Pleistocene. Ang Wesenitz loop, kasama ang malubog na paligid nito, ay bumuo ng isang natural na linya ng depensa sa timog ng lungsod, kaya naman ang pader ng lungsod sa lugar na ito ay hindi gaanong madetalye ang pagtatayo. Ang mga sumusunod na distrito ay kabilang sa Bischofswerda (mga pangalang Sorbian sa loob ng panaklong; mga bilang ng populasyon ayon sa senso noong 2011): * Belmsdorf ''(Baldrijanecy)'', seit 1950, 344 Einwohner * Bischofswerda ''(Biskopicy)'', 9007 Einwohner * Geißmannsdorf ''(Dźibrachćicy)'', mula noong 1974, 562 Einwohner ** Pickau ''(Špikawy)'' * [[Goldbach (Bischofswerda)|Goldbach]], mula noong 1996, 424 mga residente * [[Großdrebnitz]] ''(Drjewnica)'', mula noong 1996, 847 Einwohner ** Kleindrebnitz ''(Mała Drjewnica)'' ** Neudrebnitz ''(Nowa Drjewnica)'' * Kynitzsch ''(Kinič)'', mula noong 1994, 39 Einwohner * Neu-Schönbrunn ''(Nowy Šumborn)'', mula noong 1994, 21 Einwohner * [[Schönbrunn/Lausitz|Schönbrunn]] ''(Šumborn)'', mula noong 1994, 414 Einwohner * [[Weickersdorf (Bischofswerda)|Weickersdorf]] ''(Wukranćicy)'', mula noong 1996, 282 Einwohner ==Istorya== [[File:Bischofswerda Grundriss 1793.jpg|thumb|Bischofswerda um 1793]] [[File:DresdnerTorFronfesteBischofswerda220409FotoAndreKaiser.JPG|thumb|Ehem. Dresdner Tor mit Turm der Fronfeste von 1286]] [[File:Sachsen 1805 1815 pg292 Der Brand von Bischoffswerda im Mai 1815.jpg|thumb|Der Brand von Bischofswerda im Mai 1813]] Maaaring itinatag ang Bischofswerda noong mga taong 970 at 1076. Sinasabing itinaas ni Obispo [[Benno ng Meissen]] ang katayuan ng pamayanan ng ''Werda'' bilang lungsod noong 1076. Unang nabanggit ang Bischofswerda sa isang dokumento noong 1227. Isang simbahang parokya ang naitala na noong 1229. Sa pagitan ng 1218 at 1227, sinuri ang plasa ng pamilihan, kaya natukoy ang mga linya ng gusali. Ang tore ng lungsod (Fronfeste) ay itinayo noong 1286. Ang toreng ito ay nagsilbing bilangguan hanggang 1852. Ang 1286 din ang taon kung kailan itinayo ang unang bulwagan ng bayan. Natanggap ng Bischofswerda ang unang pader ng lungsod noong 1288. Bago ang 1305, isang pamilyang taga-baryo ang lumipat mula ''sa Bischofswerda'' patungong Görlitz, kung saan kalaunan ay naging bahagi sila ng mga maharlika. Ang Bischofswerda ay unang tinukoy bilang isang lungsod sa isang dokumento mula 1361. Noong 1429, sinunog ng mga Hussite ang lungsod. Ang pangalawang sunog sa bayan ay naganap noong 1469. Noong 1494, isang lawa ng obispo ang nilikha sa pamamagitan ng pagpapailalim sa dam sa Ilog Wesenitz para sa pagsasaka ng isda, at noong 1503, isang serbeserya ang itinatag sa utos ng obispo. Nagtayo ng mga gilingan sa dalawang labasan ng lawa ng obispo kung saan ito dumadaloy patungo sa Wesenitz. Noong 1544, binili ng konseho ng lungsod ang manor ng Pücke (Pickau) kasama ang mga hardinero at mga nagtitinda ng bahay-bakasyunan nito, ang kaugnay na nayon ng Geißmannsdorf, dalawang sakahan mula sa Schönbrunn kasama ang inabandunang nayon ng [[Teupitz]], at ang Scherfling kasama ang mga matataas at mababang korte nito mula sa pamilyang von Bolderitz sa halagang 5,200 Meissen [[guilder]]. Ang Kynitzsch, "isang maliit na nayon na binubuo ng isang gilingan at apat na hardinero," ay naging bahagi ng mga lupain ng lungsod noong 1546. Hanggang noong ika-16 na siglo, ang mga [[obispo]] ng [[Meissen]] ang mga panginoon ng lungsod. Noong 1559, ang huling [[obispo ng Meissen]], si [[Johann von Haugwitz]], ay napilitang ibigay ang lungsod, kasama ang [[Stolpen]], sa [[Elector ng Saxony]]. Noong 1596, muling nasunog ang lungsod. Lahat ng mga gusali ay nawasak maliban sa anim na maliliit na bahay at isang tuluyan. Sa simula ng [[Zeit des Nationalsozialismus|panahon ng mga Nazi]], ang mga kalaban sa politika ng rehimeng Nazi ay ikinulong at minamaltrato sa munisipyo. Mula sa dating hukuman ng distrito, ang mga bilanggo ay inilipat sa "protective custody camp" ng Bautzen. Mula 1952 hanggang 1994, ang Bischofswerda ang [[kabisera ng distrito]] ng bagong tatag na [[distrito ng Bischofswerda]]. Malapit sa Bischofswerda ay ang [[Operationsbasis Bischofswerda|Bischofswerda Operations Base]], isa sa apat na sentral na [[depot ng mga sandatang nukleyar]] ng [[Group of Soviet Forces sa Germany]]. ===Mga porma ng pangalan=== Ang pangalang Bischofswerda na may Latinized na pagtatapos ay naging karaniwan lamang noong 1671. Hanggang noon, ang baybay ng pangalan (''Bischopeswerde'', ''zcu Bisschoffwarten'', ''Bischwerde'', ''Bischoffswerde'', atbp.) ay iba-iba, ngunit kadalasan ay nagtatapos sa 'e'. ==Eskudo de armas at kasaysayan ng pagkakatatag== [[File:Bischofswerda Mittelschule Wappen 2010.jpg|thumb|Paglalarawan ng eskudo de armas ng lungsod sa gusali ng paaralan sa Kirchstraße.]] [[File:Siegelmarke Stadtrath Bischofswerda W0209103.jpg|thumb|[[Selyo]] ng konseho ng lungsod ng Bischofswerda.]] Ang eskudo de armas ng lungsod ng Bischofswerda ay batay sa isang selyo mula 1392 na nagtatampok ng isang [[krusyo]] at dalawang [[bituin (heraldiko)|bituin]]. Simula noong hindi bababa sa 1559, ginamit ng lungsod ang bagong eskudo de armas, na nananatiling may bisa hanggang ngayon, na may mga krusyo na may krusyo at apat na anim na tulis na bituin. Ang eksaktong pinagmulan ng eskudo de armas ay hindi na mapapatunayan dahil sa mga nawawalang dokumento. Dalawa sa tatlong lokal na historyador ang nag-uugnay sa pangalan at selyo ng lungsod kay [[Obispo Benno]], na sinasabing nagtatag ng Bischofswerda habang nangangaral sa rehiyon ng Meissen. Ang "Isla ng Obispo"—ang hulaping -''werda'' ay nagmula sa ''Werder'' at tumutukoy sa isang isla o lupang napapalibutan ng nakatayong tubig—ay noong panahong iyon isang pamayanan na napapalibutan ng 17 lawa sa ruta ng kalakalan mula [[Pirna]] sa pamamagitan ng [[Stolpen]] hanggang [[Bautzen]] at [[Görlitz]]. Sa isang hindi matukoy na punto noong ika-16 na siglo, idinagdag ang pangalawang krusyo at dalawang karagdagang bituin. Maaaring nilayon ito upang bigyang-diin ang mga pag-aari ng obispo. Ang iba naman ay binibigyang-kahulugan ang krus bilang simbolo ng "Kautusan" at "Ebanghelyo." Bagama't ang eksaktong kahulugan ng apat na bituin ay hindi pa alam ngayon, ang mga ito ay binibigyang-kahulugan sa iba't ibang paraan bilang "ang nakakaalam," "ang mangmang," "ang mga nagmamay-ari," at "ang mga walang pag-aari," o gayundin bilang "mga guro sa simbahan at paaralan," "mga tagapakinig," "mga pinuno," at "mga nasasakupan." Ang kanilang anim na tulis na disenyo ay sinasabing sumisimbolo sa anim na araw ng paglikha. Maging ang kroniko ng lungsod na si [[Karl Wilhelm Mittag]] ay kinuwestiyon ang alamat ng pinagmulan dahil sa kakulangan ng ebidensya. Ang isang natatanging katangian ng eskudo ng lungsod ay madalas itong hawak ng isang anghel. Noong 1879, inilarawan ni [[Hermann Knothe]] ang isang pamilyang patrician mula sa Bischofswerda, na naroon na sa Bautzen simula pa noong ika-13 siglo at lumipat mula sa Bischofswerda patungong Görlitz. Tulad ng lungsod, mayroon silang dalawang krusiyang naka-krus sa kanilang eskudo. Ayon kay [[Walter von Boetticher]], ibinatay ng pamilyang ito ang kanilang eskudo sa kanilang bayan. ==Kultura at mga tanawin== [[File:Bischofswerdaaltmarkt.jpg|thumb|Altmarkt mit Stahlskulptur (Uwe Hempel, 2007)]] [[File:Bischofswerdarathaus.jpg|mini|hochkant|Rathaus]] [[File:BIW Christuskirche S h.JPG|thumb|Christuskirche, ehem. Marienkirche]] [[File:Bischofswerdastbenno.jpg|thumb|St. Benno]] [[File:BIW Kreuzkirche S.JPG|thumb|Kreuzkirche, ehem. Begräbniskirche]] [[File:BIW Bischofssitz h.JPG|thumb|Bischofssitz]] Bagama't nawasak ng sunog noong Mayo 12, 1813 ang buong bayan sa loob ng mga pader ng lungsod (maliban sa tatlong gusali), ang plano ng bayan noong medyebal na Bischofswerda ay lubos na napreserba. Nakaligtas ang tore ng dating Tarangkahan ng Dresden. Halos buo pa rin ang mga nakapaloob na gusali sa loob ng lungsod mula noong mga taon pagkatapos ng 1813. Partikular na sulit na makita ang Lumang Liwasan ng Pamilihan, na medyo malaki para sa isang maliit na bayan, kasama ang neoclassical town hall nito mula noong 1818, ang Paradiesbrunnen (kilala bilang ''Evabrunnen''), at iba't ibang bahay ng mga residente. Noong 2007, ang Lumang Liwasan ng Pamilihan ay ganap na muling idinisenyo, na nagtatampok ng isang media tower na nagpapakita ng patuloy na nagbabagong mga mensahe. Isang metal prism, na kinokontrol ng isang light barrier, ang naka-install sa toreng ito. Kapag na-trigger ng isang bisita, ang prism ay gumagalaw sa loob ng media tower at nagbabago ang hugis nito. Ang mga pundasyon ng lumang bulwagan ng bayan, na nahukay noong muling idinisenyo ang lumang market square, ay nalantad at napapalibutan ng isang glass wall na nagpapakita ng iba't ibang impormasyon tungkol sa kasaysayan ng lungsod. Tatlong kartilya ang nagpapahiwatig ng palayaw ng lungsod. ===Bulwagan ng bayan=== Ang Bischofswerda ay may lumang bulwagan ng bayan, na nagmula noong 1286 sa ibang lokasyon. Noong 1549, isang pangalawang bulwagan ng bayan ang itinayo, na nagsilbing lugar ng pagpupulong ng konseho. Ang town hall na ito ay nakatayo sa lugar ng kasalukuyang town hall, ang dalawang gable nito ay nakaharap sa plasa ng palengke. Ang lumang town hall ay giniba noong 1763. Ang mga bahagi ng pundasyon nito ay muling natuklasan sa panahon ng pagkukumpuni sa lumang plasa ng palengke noong 2007 at isinama sa bagong disenyo ng plasa ng palengke. Ang kasalukuyang town hall ay itinayo noong 1818. Ang disenyo ay gawa ni [[Gottlob Friedrich Thormeyer]], na kitang-kitang isinama ang mga elemento ng pangalawang town hall. Halimbawa, ang isang frame ng pinto sa silong ay may [[chronogramm]] na "1770," na nagpapatunay sa pagsasama ng mga bahagi ng istruktura mula sa nauna noong 1549 at ang mga pagbabago ay ginawa rin noong panahong iyon. Itinayo ni Thormeyer ang bulwagan ng bayan na may tatlong palapag at isang panlabas na hagdanan patungo sa unang palapag. Ito ay may bubong na may balakang na may maliit na tore ng kampanilya. Mula 1851 hanggang 1852, sumailalim sa mga renobasyon ang munisipyo upang matugunan ang mga nagbabagong pangangailangan, ngunit ang mga pagbabagong ito ay hindi nakaapekto sa panlabas na harapan. Simula noong 2007, paulit-ulit na natuklasan ng mga gawaing pagpapanumbalik sa munisipyo ang mga orihinal na dekorasyon sa dingding, na isasama sa renobasyon noong 2009. Ang mga bahagi ng maylstown ng [[poste ng Saxon]] mula sa dating Tarangkahan ng Bautzen, na itinayo noong 1724 at pansamantalang napapaderan sa munisipyo, ay nakadispley doon, habang ang isang replika mula 1934/2009 ay nakatayo sa dating Badtor sa lugar ng mill pond. ===''Bischofssitz''=== Ang tinaguriang Bischofssitz ('''Tirahan ng Obispo''') sa Dresden Street ay itinayo sa istilong Neoclassical na may bilog na tore ng hagdan at isang simboryo ng Welsche (Italianate). Dito matatagpuan ang aklatan ng lungsod at ang Galeriya ni Carl Lohse. ===Mga Parke=== Ang sentro ng lungsod ay may apat na parke: Parke ng Luther, Parke ng Schiller, Parke ng Goethe, at Parke ng Käthe Kollwitz. Ang mga parkeng ito ay nilikha sa malubog na lugar na nakapalibot sa dating daloy ng Ilog Wesenitz. Ang Luther Park ay matatagpuan sa lugar ng isang ekstensyon ng dating ''Goldbacher Teiches''. ===Mga Museo=== * Ang lungsod ay nagkaroon muli ng museo ng lungsod simula noong 1993, na konektado sa Carl Lohse Gallery (Dresdener Straße 1). * Isang museo ng parmasya ang matatagpuan sa silong ng parmasya ng lungsod sa Altmarkt 14 at bukas sa publiko sa pamamagitan ng Vereinbarung.<ref>[[Eckart Roloff]] und Karin Henke-Wendt: ''Ein Keller, der noch viel erzählt.'' (Das Apothekenmuseum in der Stadt-Apotheke Bischofswerda). In: ''Besuchen Sie Ihren Arzt oder Apotheker. Eine Tour durch Deutschlands Museen für Medizin und Pharmazie.'' S. Hirzel Verlag, Stuttgart 2015, S. 180–181, ISBN 978-3-7776-2510-2.</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Bischofswerda]] [[Kategorya:Mga bayan sa Alemanya]] gtdauawqs9r9j6rlre4gol5h5kdsjm4 0 337710 2214590 2212263 2026-07-04T03:11:24Z Ivan P. Clarin 84769 2214590 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name= [[File:One chef's hat.png|30px]] {{Color|darkred|the<br>mix plant}} | logo = | traded_as = Mix Plant | logo_size = | caption = | image = | image_caption = | foundation = [[Makati]], Philippines<br />({{start date and age|1989}}) | key_people =Edita G. De Guzman | area_served = [[Kalakhang Maynila]], [[Laguna]] | industry = [[Pagkain]] {{Color box|gold|Volume-3}} | products = [[Sustansiyang kimikal]], [[Pastelerya]] | homepage = {{URL|http://www.mixplant.com.ph}} | divisions = Wofex | subsid = | owner = Edita G. De Guzman | revenue = $15.6 milyon | net_income = | num_employees = | location_country = Pilipinas | location_city = Integrity Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], 4027, [[Pilipinas]] }} Ang '''Mix Plant, Inc.''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na pagmamayari ni Edita G. De Guzman sa mga lungsod ng Makati at Quezon ang planta ay nasa Canlubang, Laguna.<ref>https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.mix_plant_inc.dd8ef6e5efeb5475fd71534b56c1a901.html</ref>Ang kompanya ay sumusuplay ng keyk at tinapay.<ref>https://mixplant.com.ph/about</ref> ==Kompanya== ; Direkta * {{Color|crimson|Careers at Mix Plant Inc.}} ; Ahensya & Kooperatiba * Synergy Exports Labor Service Cooperative ==Tignan ito== * [[Zenith Foods Corporation|Zenith Foods Corp: CBF]] * [[Purechem Corporation]] {{Mga kompanya sa Laguna}} ==Sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pagkain|Pilipinas}} [[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]] 7x4xw4p6ze1t8yk1kp9hokvdzjtzprw 2214591 2214590 2026-07-04T03:11:47Z Ivan P. Clarin 84769 2214591 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name= [[File:One chef's hat.png|30px]] {{Color|darkred|the<br>mix plant}} | logo = | traded_as = Mix Plant | logo_size = | caption = | image = | image_caption = | foundation = [[Makati]], Philippines<br />({{start date and age|1989}}) | key_people =Edita G. De Guzman | area_served = [[Kalakhang Maynila]], [[Laguna]] | industry = [[Pagkain]]<br>{{Color box|gold|Volume-3}} | products = [[Sustansiyang kimikal]], [[Pastelerya]] | homepage = {{URL|http://www.mixplant.com.ph}} | divisions = Wofex | subsid = | owner = Edita G. De Guzman | revenue = $15.6 milyon | net_income = | num_employees = | location_country = Pilipinas | location_city = Integrity Ave. CIP-1, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]], 4027, [[Pilipinas]] }} Ang '''Mix Plant, Inc.''', ay isang kompanya ng mga [[pagkain]] na pagmamayari ni Edita G. De Guzman sa mga lungsod ng Makati at Quezon ang planta ay nasa Canlubang, Laguna.<ref>https://www.dnb.com/business-directory/company-profiles.mix_plant_inc.dd8ef6e5efeb5475fd71534b56c1a901.html</ref>Ang kompanya ay sumusuplay ng keyk at tinapay.<ref>https://mixplant.com.ph/about</ref> ==Kompanya== ; Direkta * {{Color|crimson|Careers at Mix Plant Inc.}} ; Ahensya & Kooperatiba * Synergy Exports Labor Service Cooperative ==Tignan ito== * [[Zenith Foods Corporation|Zenith Foods Corp: CBF]] * [[Purechem Corporation]] {{Mga kompanya sa Laguna}} ==Sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pagkain|Pilipinas}} [[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]] 7brumot7vmzshxnxgjkxbiw0hx3omo0 0 338419 2214593 2211169 2026-07-04T03:14:55Z Ivan P. Clarin 84769 2214593 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name= {{Color|darkblue|GenOSI}} | logo =[[File:McDonald's logo.svg|170px]] | traded_as = | logo_size = Ang logo ng McDo | caption = | image = | image_caption = | foundation = [[Cainta]], [[Rizal]], [[Pilipinas]] (1990) | key_people = Sheldon Lavin (Chairman) & (CEO) | area_served = [[Pilipinas]] | subsid = | industry = [[Pagkain]]<br>{{Color box|redorange|Volume-4}} | products = {{hlist|hamburgers|chicken|breakfast}} | homepage = {{URL|http://www.mcdonalds.com.ph/}} | owner = McDonald's | revenue = $1 milyon | net_income = $5 milyon | num_employees = | location_country = [[Pilipinas]] | location_city = C.A. Yulo Ave. Silangan, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027 }} Ang '''GenOSI, Inc.''', ay isang sentrong komisaryo ng pagkain ng [[McDonald's]] [[Pilipinas]] na naka base sa Silangan, [[Canlubang]], lungsod ng Calamba sa ilalim ni Chairman & CEO, Sheldon Lavin at Steve Lavin ang komisaryo ay naglalayong nagserbisyo sa McDonald's sa Pilipinas. Noong ika June 13, 1990 sa bayan ng [[Cainta]] sa Rizal. ==Larawan== <gallery> File:9795Plaridel, Bulacan during Modified Enhanced Community Quarantine 03.jpg|[[McDonald's]] File:A modern Burger King fast food restaurant in Ooltewah, Tennessee.jpg|[[Burger King]] File:Chili's, Pooler.jpg|Chili's Grill & Bar File:TGI Fridays in Easton, PA.jpg|TGI Fridays File:Outback Steakhouse CA.JPG|Outback Steakhouse </gallery> ==Tignan ito== * [[Zenith Foods Corporation]] {{Mga kompanya sa Laguna}} ==Sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pagkain|Pilipinas}} [[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]] rg9sgzpwjgcpw0bsfsyzkpxerqklkqm 2214594 2214593 2026-07-04T03:15:28Z Ivan P. Clarin 84769 2214594 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name= {{Color|darkblue|GenOSI}} | logo =[[File:McDonald's logo.svg|170px]] | traded_as = | logo_size = Ang logo ng McDo | caption = | image = | image_caption = | foundation = [[Cainta]], [[Rizal]], [[Pilipinas]] (1990) | key_people = Sheldon Lavin (Chairman) & (CEO) | area_served = [[Pilipinas]] | subsid = | industry = [[Pagkain]]<br>{{Color box|orangered|Volume-4}} | products = {{hlist|hamburgers|chicken|breakfast}} | homepage = {{URL|http://www.mcdonalds.com.ph/}} | owner = McDonald's | revenue = $1 milyon | net_income = $5 milyon | num_employees = | location_country = [[Pilipinas]] | location_city = C.A. Yulo Ave. Silangan, [[Canlubang]], [[Calamba, Laguna]] 4027 }} Ang '''GenOSI, Inc.''', ay isang sentrong komisaryo ng pagkain ng [[McDonald's]] [[Pilipinas]] na naka base sa Silangan, [[Canlubang]], lungsod ng Calamba sa ilalim ni Chairman & CEO, Sheldon Lavin at Steve Lavin ang komisaryo ay naglalayong nagserbisyo sa McDonald's sa Pilipinas. Noong ika June 13, 1990 sa bayan ng [[Cainta]] sa Rizal. ==Larawan== <gallery> File:9795Plaridel, Bulacan during Modified Enhanced Community Quarantine 03.jpg|[[McDonald's]] File:A modern Burger King fast food restaurant in Ooltewah, Tennessee.jpg|[[Burger King]] File:Chili's, Pooler.jpg|Chili's Grill & Bar File:TGI Fridays in Easton, PA.jpg|TGI Fridays File:Outback Steakhouse CA.JPG|Outback Steakhouse </gallery> ==Tignan ito== * [[Zenith Foods Corporation]] {{Mga kompanya sa Laguna}} ==Sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pagkain|Pilipinas}} [[Kategorya:Mga kompanya ng pagkain]] [[Kategorya:Mga kompanya sa Pilipinas]] 7zv9u5keaqc5yyr00h74zgktdhcj46w 0 338600 2214568 2212150 2026-07-03T15:22:10Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 3 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2214568 wikitext text/x-wiki {{Infobox school|name=The Philippine School – Dubai|image=The Philippine School, Dubai Front Exterior View.jpg|caption=Tanawin sa harap ng Paaralan|country=United Arab Emirates|address=32nd St (Service Road), Muhaisnah 2, Dubai|established=2008|type=Institusyong Edukasyon|chairman=Ali Mohammad A. H. Ali|director=Leticia Maniaul|principal=Dr. Rommel Pelayo|key_people=|faculty=(tinatayang) 100-200|enrollment=(tinatayang) 3000-3200|language=English, Filipino at Arabe|system=Pilipino/Pilipinas|website=[http://www.tpsdxb.com The Philippine School - Dubai]|free_label1=Katayuan sa DepEd|free_text1=Katanggap-tanggap|free_label2=Katayuan sa KHDA|free_text2=Magaling}}'''The Philippine School''' ( {{Langx|ar|المدرسة الفلبينية -}} ) o kilala sa pagpapaikli bilang '''TPS''' o '''TPSDXB''' ay isang [[paaralan]] sa [[Dubai]] na nagsisilbi para sa mga anak ng mga [[Migranteng Manggagawang Pilipino|Migranteng Pilipino]] (o kilala rin bilang "Overseas Filipino Worker") na naninirahan sa [[Emiratos Arabes Unidos|United Arab Emirates]], ang mga estudyante nito ay kilala bilang mga '''TPSIANS''' . Ang Philippine School ay sumasaklaw sa mga antas ng baitang mula [[K–12|kindergarten hanggang sa ika-12 baitang]] . <ref>{{Cite web |title=The Philippine School Dubai Guide {{!}} Bayut |url=https://www.bayut.com/schools/the-philippine-school-dubai/ |access-date=2021-09-01 |website=Guides for Schools in the UAE {{!}} Bayut |language=en}}</ref> Ang Philippine School ay itinatag noong Pebrero 2008 sa lugar ng Al Twar <ref name=":0" /> at binuksan ang unang taon akademiko nito noong Setyembre ng sumunod na taon. Noong 2010, lumipat ang lugar ito sa Al Rashidiya at pagkatapos sa Taong Akademiko 2016–2017, lumipat ito sa kasalukuyang kampus nito sa Al Muhaisnah 2. <ref name=":0">{{Cite news |title=Student Handbook: The Philippine School (Revised 2024). |language=en |url=https://tpsdxb.com/school-history/ |access-date=2026-06-19 |archive-date=2023-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527111158/https://tpsdxb.com/school-history/ |url-status=dead }}</ref> Sa kasalukuyan, ang mga estudyante ng TPS ay nagdala ng karangalan sa paaralan sa pamamagitan ng pakikilahok sa mga akademikong kompetisyon, paligsahan, at mga aktibidad sa pagitan ng mga paaralan. <ref>{{Cite news |date=March 30, 2021 |title=Philippine School Dubai wins High School Challenge organised by DCT |language=en |work=Gulf News |url=https://gulfnews.com/uae/education/philippine-school-dubai-wins-high-school-challenge-organised-by-dct-1.78209727 |access-date=2021-09-01}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-11-26 |title=Filipino students in UAE win over 90 medals from World Scholar's Cup in Yale University |url=https://filipinotimes.net/feature/2019/11/26/filipino-students-uae-win-90-medals-world-scholars-cup-yale-university/ |access-date=2021-09-01 |website=The Filipino Times |language=en-US}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news |title=The Philippine School Dubai Winners of the DCT High School Challenge |language=en |work=www.hozpitalityplus.com |url=https://www.hozpitalityplus.com/read-article/4580_the-philippine-school-dubai-winners-of-the-dct-high-school-challenge.html |access-date=2021-09-01}}</ref> Bilang tugon sa walang katapusang pagsulong ng edukasyon, nagpasa ang TPS ng inspeksyon sa [[Dubai School Inspection Bureau]]. Tapat sa pananaw nito na maging isang ''Nangunguna sa Kahusayan sa Akademiko at Paghubog ng mga Halaga'', ang Paaralang Pilipino ay patuloy na nagbibigay ng natatanging pagsasanay sa akademiko para sa mga bata sa pamamagitan ng karanasan, integratibo, multikultural, at pag-aaral na nakatuon sa mga halaga <ref name=":0"/> Ang Philippine School, Dubai ay akreditado at awtorisado ng [[Kagawaran ng Edukasyon|Kagawaran ng Edukasyon (DepEd)]] sa ilalim ng mga sumusunod na lisensya <ref name=":0"/> Unang Yugto - Government Recognition No. 001, Series 2017 Pangalawang Yugto - Government Recognition No. 001, Series 2017 Pangatlong Yugto - Government Recognition No. 001, Series 2017 Pang-apat na Yugto - SHS Permit No. 19, S. 2016<ref name=":0"/><ref name=":1"/> [[Talaksan:The_Philippine_School,_Dubai,_Government_Recognition_No._001,_Series_2017.png|thumb|The Philippine School, Dubai,  Government Recognition No. 001, Series 2017]] == Kurikulum == Ang Philippine School nag-aalok ng Kurikulum ng Pilipinas na ng mga paksa at ang Kurikulumong UAE para mag sumunod sa KHDA at ang [[Kagawaran ng Edukasyon|DepEd]]. Ang Philippine School iniayon ang kurikulum nito sa kurikulum sa Pilipinas para sa maayos na paglipat ng mga estudyante sa ibang paaralan kung siya na kailangan na umuwi ng Pilipinas. Ang mga sumusunod ay ang mga asignaturang inaalok ng paaralan.<ref name=":0"/><ref>{{Cite web |title=Subject Offerings – TPS Dubai |url=https://tpsdxb.com/subject-offerings/ |access-date=2026-06-19 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911055724/https://tpsdxb.com/subject-offerings/ |url-status=dead }}</ref> * English * Filipino * Science * Mathematics * ICT (Information and Communications Technology) * MAPEH (Music, Arts, Physical Education and Health) * HELE (Para lang sa Elementary, Home Economics and Livelihood Education) * TLE (Para lang sa High School, Technology and Livelihood Education) * AP (Araling Panlipunan) * Makabansa * EsP (Edukasyon sa Pagkakatao) * GMRC (Good Manners and Right Conduct) * MSCS (Moral, Social and Cultural Studies) * Islamic Education (Para lamang sa estudyanteng muslim sa halip na EsP) Para sa mga Seniors (Phase 4), Mayroon silang ibang paksa sa halip na mga asignaturang nabanggit sa itaas. Nag-aalok din ang paaralan ng mga interest club upang suportahan ang mga pangunahing asignaturang ibinibigay. == Pasilidad ng Paaralan == Ang Philippine School inialay ng maraming pasilidad na pwedeng gamitin ang mga estudyante. Lahat na inalay na ng pasilidad ay nakalista na sa baba. * TLE Lab * ICT Lab * Covered Court * Playground * Music Room * Arts Room * Science Laboratory * Resource Room * Guidance Office * School Clinic == Transportasyon == Ang Philippine School ay pwedeng mapuputahan galing sa Dubai Bus alin ang inaalay na ang Road and Transportation Authority (o ang RTA) {| class="wikitable" !Ruta !Hanggahan A !Hanggahan B !Dalas |- align="left" | align="center" style="background:blue;color:white" |'''F05''' |Al Rashidiya Bus Station |Mizhar 1 |Every 10-15 Minutes |} Ang paaralan ay pwedeng mapuputahan sa pamamagitan ng private vehicles, Dubai Bus<ref>{{Cite web |title=RTA F05 bus - Dubai |url=https://transitapp.com/en/region/dubai/rta/bus-f05 |access-date=2026-06-19 |website=transitapp.com |language=en}}</ref>, taxis o small vehicles. Pag-order ng pagkain online (ex., Talabat, Noon, Deliveroo, and Keeta) papungtang kampus ay bawal, pero hindi kasama sa mga espesyal na okasyon.<ref name=":0"/> == References == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.thephilippineschooldubai.com/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241224140246/http://www.thephilippineschooldubai.com/ |date=2024-12-24 }} * [https://www.khda.gov.ae/en/search/Details.aspx?InsID=560 Ang Karunungan at Pamamahala sa Pag-unlad ng Tawo (Government of Dubai)] * Ocon, Benedict M. "Images and Perceptions on ASEAN Identity of Selected Filipino Students" (PDF). Ang Institute of Teacher Education Tuanku Bainun Campus. Mga gawa ng International Conference on The Future of Education (IConFEd) 2018, Institute of Teacher Education Tuanku Bainun Campus, Penang, Malaysia, July 10-12, 2018. p. 728. Pag-aaral ng isang guro sa The Philippine School, Dubai na may kinalaman sa mga estudyante sa paaralan{{Cite web |last=Ocon |first=Benedict M. |title=Images and Perceptions on ASEAN Identity of Selected Filipino Students |url=http://www.ipgktb.edu.my/iconfed/compilation_of_paper_iconfed2018_volum2/Compilation%20of%20Paper%20IConFEd2018_S2/BI/THEMES%20B/B19_Images%20And%20Perceptions%20On%20Asean%20Identity.pdf |website=Institute of Teacher Education Tuanku Bainun Campus |series=Proceedings of International Conference on The Future of Education IConFEd) 2018, Institute of Teacher Education Tuanku Bainun Campus, Penang, Malaysia, 10–12 July 2018 |page=728 }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} <templatestyles src="Module:Portal bar/styles.css"></templatestyles> {{International schools in the United Arab Emirates}}{{Philippine international schools}} [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] b1oogs4e7rd7bkpg2bmuopq4wf3ky73 3 338732 2214560 2026-07-03T13:26:09Z Tabilay 153890 Bagong pahina: {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas<br>[[Mallorca]], Espanya |birth_date = {{birth date and age|2005|5|... 2214560 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas<br>[[Mallorca]], Espanya |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|$]] 2,235,123 |singlesrecord = {{tennis record|won=221|lost=134}} |singlestitles = 2 WTA 125, 5 ITF |highestsinglesranking = Blg. 29 (ika 16 ng Marso, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 32 (ika 29 ng Hunyo, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=48}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 126 (ika 29 ng Hunyo, 2026) |updated = ika 29 ng Hunyo, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 3R (2026) |USOpenresult = 2R (2025) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Ingles: /iːˈɑːlɑː/<br> /iː/ = "ii" gaya ng sa ''see''; /ˈɑː/ = diin na "ah" gaya ng sa ''father''; /l/ = "l" gaya ng sa ''light''; /ɑː/ = mahaba na "ah" gaya ng sa ''spa''. <br> Binibigkas bilang ''ii-AH-lah'' <br><br> Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/<br> /ɛ/ = "eh" gaya ng sa ''bed''; /ˈja/ = diin na "ya" gaya ng sa ''yard''; /l/ = "l" gaya ng sa ''light''; /ɐ/ = maikling "uh/ah" tunog, katulad ng huling patinig sa ''sofa'' o ''comma''. <br> Binibigkas bilang ''eh-YA-lah''}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod ng Quezon]]) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng [[Tennis|tenis]]. Naabot niya ang pinakamataas na puwesto sa kanyang karera sa isahan (''singles''), bilang ika-29 sa mundo ayon sa WTA noong Marso 16, 2026, na naging dahilan upang siya ang pinakamataas na nirangguhang Pilipina sa kasaysayan ng Paligsahang WTA. Nagwagi siya ng mga titulong dyunyor na ''Grand Slam'': dalawahan sa Australian Open ng 2020 at French Open ng 2021, at isahan sa US Open ng 2022. Mayroon siyang limang pangisahan at tatlong pangdalawahan na titulo sa circuitong ITF, at mula 2025 hanggang 2026 ay nagtala ng mahahalagang tagumpay kabilang ang semifinal sa WTA 1000 Miami Open, final sa WTA 250 Eastbourne Open, at dalawang WTA 125 na kampeonato sa Guadalajara Open 2025 at Birmingham Open 2026. Si Eala ay lumahok sa mga Grand Slam simula 2023. Sa isahan, nagsimula siya sa qualifying rawnds noong 2023 at 2024, at nakapasok sa main draw noong 2025 at 2026. Ang kanyang pinakamagandang resulta ay ang ikatlong rawnd ng Wimbledon noong 2026. Sa dalawahan nakipagkompetensya siya noong 2025 at 2026, kung saan ang pinakamagandang resulta ay ang ikalawang rawnd ng French Open noong 2025. == Maagang yugto ng buhay == Si Alex Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang ehekutibo sa negosyo,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> at Rosemarie Maniego-Eala, dating CFO ng Globe Telecom hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1985|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 1985]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating tagapangulo ng Komisyon sa Isports ng Pilipinas at komisyoner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=Agosto 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=Nobyembre 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]|language=en}}</ref> at ang tagadisenyo ng moda na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State Nittany Lions mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]|language=en}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=Marso 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal|language=en}}</ref> Nagsimula si Eala sa tenis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=Gulf News |date=Agosto 28, 2025|language=en}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang tagasanay.<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=Agosto 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at Colegio San Agustin sa [[Makati]], bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Manacor, [[Espanya]], kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=Disyembre 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]|language=en}}</ref> == Estilo ng paglalaro == Si Eala ay kilala bilang isang agresibong ''baseliner'' (manlalaro sa likod ng korte) na gumagamit ng kanyang ''forehand'' (harapang palo) at matatag na dalawahang kamay na ''backhand'' (likurang palo) upang kontrolin ang mga palitan,<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref> habang ang kaliwang kamay na ''topspin'' (paakyat na ikot) ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim. Bagaman mahusay ang kanyang larong pagbabalik at pagganap sa ''hard court'' (o palaruang matigas), nananatiling kahinaan ang kanyang ''serve'' na kulang sa bilis at pagbabago.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang makasaysayang tagumpay bilang unang Pilipino sa WTA 1000 ''semis'' at tinalo ang tatlong pangunahing kampeon sa Miami Open ng 2025, ngunit binibigyang-diin ng mga eksperto at dating propesyonal sa larangan ng tenis na ang pagpapaayos ng kanyang ''serve'', sa bilis at taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng kanyang pisikal na kondisyon ang susi sa kanyang pangmatagalang tagumpay. Itinampok nina dating mga propesyonal na manlalaro ng tenis na sina Greg Rusedski, Andrea Petkovic, at Martina Navratilova ang pangangailangan para sa higit na lakas, pagiging maaasahan, at pagkakaiba-iba sa kanyang ''serve'', kasabay ng mas mahusay na pangangatawan at kondisyon.<ref>{{Cite web |date=Marso 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=Marso 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa 8-at mas batang dibisyon ng ''Little Mo International Tennis Grand Slam'' sa [[Estados Unidos]].<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> Noong 2015, nagwagi siya sa ''Dubrovnik Dub Bowl'' para sa 11-at mas batang palaro na naganap sa [[Croatia]].<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, nakamit niya ang kampeonato sa ''Les Petits As – Le Mondial Lacoste'' sa [[Pransiya]], bilang kauna-unahang kampeon na nakapasok sa torneo sa pamamagitan ng ''wild card''.<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> Noong 2019, napanalunan niya ang titulo sa dalawahang pambabae ng ''Orange Bowl'' kasama si Laskevich.<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa dalawahang pambabae ng ''Australian Open'' kasama si Nugroho. Noong 2021, nakuha niya ang titulong dalawahan sa ''French Open'' kasama si Selekhmeteva,<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref> at nagwagi ng isahan at dalawahan sa ''Trofeo Bonfiglio'' sa [[Milan]].<ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior singles na ''Grand Slam'' sa ''US Open'', matapos talunin si Havlíčková sa final.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal na karera === ==== 2020 ==== ===== '''Isahan''' ===== [[File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|thumb|Si Eala habang nagsasanay bilang paghahanda para sa US Open ng 2024.]] Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng ITF sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto ng W25 Las Palmas, W15 Castellón, at W15 Monastir, habang nagtapos sa unang yugto ng W15 Las Palmas at W15 Melilla.<ref name="WTAEALAPROF">{{cite web |title=WTA Official: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches |access-date=Oktubre 5, 2025 |publisher=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> ==== 2021 ==== ===== '''Isahan''' ===== Sa WTA, unang sumabak si Eala sa Miami Open ngunit hindi nakalusot sa pagpapakuwalipika. Sa Cluj-Napoca 250, nakapasok siya sa pangunahing torneo at umabot hanggang sa pangalawang yugto.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang torneo ng ITF sa dalawahan. Sa W25 Madrid, nakarating siya sa ''quarterfinal'', at sa W25 Platja d’Aro, umabot siya sa ''final''.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==== 2022 ==== ===== '''Isahan''' ===== Sa WTA, lumahok siya sa Miami 1000 at Madrid 1000 ngunit natalo sa unang yugto at sa pagpapakuwalipika.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa ITF, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar, at sa ''quarterfinal'' ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Sa WTA, nakapaglaro siya sa Miami 1000 at sa pagpapakuwalipika ng Madrid 1000.<ref name="ITFMATCHES">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times|language=en}}</ref> Sa ITF, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang ''semifinal'' sa W25 Palma del Río. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng pitong torneo, habang dalawang torneo ang nagtapos sa maagang yugto.<ref name="ITFMATCHES" /> ==== 2023 ==== ===== '''Isahan''' ===== Lumahok siya sa rawnd ng pagpapakuwalipika ng Australian Open ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng Thailand 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Monastir 250. Lumaban din siya bilang ''wildcard'' sa Miami 1000 at Madrid 1000.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa sirkitong ITF, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa W15 Yecla at kasunod sa W25 Roehampton.<ref name="WTAEALAPROF" /> Nakarating siya sa ''final'' ng W25 Aldershot at W40 Petange; sa ''semifinal'' ng W100 Vitoria-Gasteiz at W60 Nantes; at sa ''quarterfinal'' ng W60 Barcelona at W100 Tokyo.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan.<ref name="WTAEALAPROF" /> Umabot siya sa apat na ''semifinal'' (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange) at apat na ''quarterfinal'' (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow). Nakarating din siya sa ilang pangalawang yugto kabilang ang Monastir 250. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na palaruan, maliban sa W60 Chiasso na ginanap sa luwad.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==== 2024 ==== ===== '''Isahan''' ===== Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa nagkuwalipika ng apat na ''Grand Slam'' (Australian Open, French Open, Wimbledon, US Open). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang ''quarterfinal'' sa Veneto 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa WTA Tour, umabot siya sa ikalawang yugto ng Miami 1000, ngunit natalo sa unang yugto ng Madrid 1000, Wuhan 1000, Guadalajara 500, Abu Dhabi 500, at sa pagpapakuwalipika ng Ningbo 500. Nabigo rin sa pagpapakuwalipika ng Nottingham 250, at sa unang yugto ng Guangzhou 250 at Jiangxi 250. Bukod sa ''semifinal'' sa Canberra 125, umabot siya sa ikalawang yugto ng Oeiras 125 at Guadalajara 125, ngunit natalo sa unang yugto ng Makarska 125 at Warsaw 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> Nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 Vitoria-Gasteiz. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W100 Dubai at W50 Indore, at sa ''quarterfinal'' ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan.<ref name="WTAEALAPROF" /> Pinakamahusay ang kanyang resulta sa ''semifinal'' ng Canberra 125. Nagtala rin siya ng limang ''quarterfinal'': sa Ningbo 500, Warsaw 125, Guadalajara 125, W100 Dubai, at W75 Porto 3.<ref name="WTAEALAPROF" /> Nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa W50 Pune, sinundan ng magkasunod na panalo sa W75 Croissy-Beaubourg at W100 Vitoria-Gasteiz—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W75 Trnava.<ref name="WTAEALAPROF" /> Bukod dito, nagtapos siya sa unang yugto ng Oeiras 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==== 2025 ==== ===== '''Isahan''' ===== Noong 2025, ang pinakamalaking tagumpay ni Eala ay sa Miami 1000, kung saan umabot siya sa ''semifinal'' matapos talunin ang Blg. 2 sa mundo. Sa damuhan, nakarating siya sa unang pangwakas ng WTA sa Eastbourne 250. Sa US Open, nakamit niya ang unang panalo sa ''main draw'' at umabot sa ikalawang yugto. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa Guadalajara 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: ''quarterfinal'' sa São Paulo 250, Ilkley 125, at Suzhou 125; ''semifinal'' sa Jingshan 125 at Canberra 125. Umabot siya sa pangalawang yugto ng Madrid 1000, Hong Kong 250, Mumbai 125, at Oeiras 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo siya sa unang yugto ng French Open, Wimbledon, at Australian Open (sa pagpapakuwalipika). Nabigo rin sa unang yugto ng Rome 1000, Montreal 1000, at sa pagpapakuwalipika ng Wuhan 1000. Natalo siya sa unang yugto ng Nottingham 250, Singapore 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Birmingham 250.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa ITF, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 Bengaluru, W75 Trnava 1, at W75 Trnava 2.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.<ref name="WTAEALAPROF" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa Guangzhou 250, kung saan umabot siya sa ''semifinal''. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng Italian 1000.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng French Open, at natalo sa unang yugto ng Wimbledon.<ref name="WTAEALAPROF" /> Lumahok din siya sa Birmingham 250 at Hong Kong 250, kapwa nagtapos sa unang yugto. Sa mga naghahamon, nakapaglaro siya sa Mumbai 125 at Oeiras 125, na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==== 2026 ==== ===== '''Isahan''' ===== Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 ''season'' sa Auckland 250, umabot sa ''semifinal''. Nabigo siya sa unang yugto ng Australian Open.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Enero 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks|language=en}}</ref> Sa Philippines 125, nakapasok siya sa ''quarterfinal''. Umabot din siya sa ''quarterfinal'' ng Abu Dhabi 1000, Dubai 1000, at ika-apat na rawnd ng Indian Wells at Miami 1000.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa Europa, nakarating siya sa ikalawang yugto ng Linz 500, unang yugto ng Stuttgart 500, ikalawang yugto ng Madrid 1000, ikatlong yugto ng Rome 1000, at unang rawnd ng Strasbourg 500. Sa French Open, natalo siya sa unang rawnd.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa damuhan, nakamit niya ang ikalawang WTA 125 na titulo sa Birmingham. Pagkaraan nito, nabigo siya sa ikalawang yugto ng Queen's Club 500.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa Berlin 500, bilang wild card, umabot siya sa ''semifinal'' matapos talunin ang ilang seeded players, ngunit natalo sa kalaunang kampeon.<ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 21, 2026 |title=Alex Eala's Berlin Open campaign ends in loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/21/alex-eala-s-berlin-open-campaign-ends-in-loss-to-linda-noskov-0118 |work=ABS-CBN News}}</ref> Pagkatapos, nagtamo siya ng maagang pagkatalo sa unang round ng Bad Homburg 500.<ref>{{Cite news |title=Maagang nabigo si Eala sa Bad Homburg matapos matalo kay Mertens |url=https://www.spin.ph/tennis/eala-drops-out-of-bad-homburg-early-after-falling-to-mertens-a6035-20260623 |access-date=Hunyo 22, 2026 |website=Spin.ph |language=tl |date=Hunyo 22, 2026 |last=Reyes |first=Kate}}</ref> ===== '''Dalawahan''' ===== Sa Auckland 250, nakipagtambal si Eala kay Jović at umabot sila sa ''semifinal''.<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=Enero 9, 2026|access-date=Enero 9, 2026|work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Sa Australian Open, nakipares siya kay Martins ngunit natalo sa unang rawnd.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=Enero 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=Enero 20, 2026 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Sa Abu Dhabi 1000, kasama si Tjen, umabot sila sa ''semifinal''.<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=Pebrero 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=Pebrero 6, 2026|language=en}}</ref> Kasama si Sönmez, naalis siya sa ikalawang yugto ng Madrid 1000,<ref>{{cite news |last=Reyes |first=Kate M. |date=25 Abril 2026 |title=Alex Eala, Zeynep Sonmez ousted in Madrid Open doubles |website=SPIN.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-zeynep-sonmez-ousted-in-madrid-open-doubles-a5019-20260425 |access-date=25 Abril 2026|language=en}}</ref> at kasama si Baptiste, natalo rin sa unang yugto ng Rome 1000.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa Birmingham 125, natalo sila sa unang yugto ng dalawahan.<ref name="WTAEALAPROF" /> Umabot sila ni Williams sa quarterfinals ng Bad Homburg 500.<ref>{{Cite news |last=Flores-Colina|first=Celest|date=June 25, 2026|title=Alex Eala-Venus Williams tandem exits Bad Homburg Open doubles|url=https://sports.inquirer.net/683552/alex-eala-venus-williams-tandem-exits-bad-homburg-open-doubles|access-date=June 25, 2026|website=INQUIRER.net|language=en}}</ref> Kasama si Bartůňková sa Wimbledon, natalo sila sa unang yugto ng dalawahan.<ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=July 3, 2026 |title=Eala, Bartunkova fall short in Birmingham Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/1/tennis-eala-bartunkova-fall-short-in-birmingham-open-doubles-2000 |access-date=July 3, 2026}}</ref> Kasama si Bartůňková sa Wimbledon, natalo sila sa unang yugto ng dalawahan.<ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=July 3, 2026 |title=Eala, Bartunkova fall short in Birmingham Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/1/tennis-eala-bartunkova-fall-short-in-birmingham-open-doubles-2000 |access-date=July 3, 2026}}</ref> == Ibang larangan == === Pambansang koponan === [[File:Alex_Eala_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_(cropped).jpg|thumb|Si Eala kasama ang mga tansong medalya na napanalunan niya sa Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021.]] Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2021|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021]] ([[bronse]] sa isahan, koponan, at magkahalong dalawahan) sa [[Palarong Asyano 2022|Palarong Asyano ng 2022]] (bronse sa magkahalong dalawahan at isahang pangkababaihan).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=Mayo 20, 2022 |title=Si Alex Eala ay nakuntento sa tansong medalya sa women’s singles. |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=Mayo 20, 2022|language=en}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=Setyembre 29, 2023 |title=Si Alex Eala ay nakakuha ng ikalawang tansong medalya sa Palarong Asya kasama si Alcantara sa dalawan. |language=en-US |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=Setyembre 29, 2023}}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa pangatlong pangkat na nagresulta sa promosyon sa pangalawang pangkat ng Kopang Billie Jean.<ref>{{cite news |last=Morales |first=Luisa |date=Disyembre 2, 2024 |title=Si Alex Eala ay nagagalak na pamunuan ang Team Philippines sa pag-angat sa BJK Cup sa Bahrain. |language=en |website=One Sports |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |access-date=Disyembre 2, 2024 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2025|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa isahang pangkababaihan, pati tansong medalya sa ipinaghalong dalawahan at koponan.<ref name=":13">{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Disyembre 18, 2025 |title=Si Alex Eala ay nagwagi ng gintong medalya sa tennis sa SEA Games, at tinapos ang mahabang tagtuyot para sa Pilipinas. |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |access-date=Disyembre 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> === Mga isponsorsip === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=Hulyo 25, 2025 |title=Nagbubukas si Alex Eala Tungkol sa Buhay |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet|access-date=Hulyo 25, 2025|language=en}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga pag-endorso mula sa Babolat, Nike, at [[Bangko ng Kapuluang Pilipinas|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Si Alex Eala ay pumirma bilang pinakabagong endorser ng BPI.|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/|language=en}}</ref> bago naging tagapagsulong ng tatak ng [[Milo (inumin)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=Pebrero 23, 2026 |title=Inilunsad ang MILO Active Pilipinas kasama si Eala bilang bagong ambassador. |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html|access-date=Pebrero 23, 2026|language=en}}</ref> == Kagamitan == Si Alex Eala ay gumamit ng iba’t ibang henerasyon ng raket na Babolat Pure Aero sa iba't ibang yugto ng kanyang karera. Noong kabataan pa niya, sumabak siya sa Les Petit As gamit ang Pure Aero 2016, isang [[raketa]] na kilala sa mas matigas na pakiramdam at mas bukas na ayos ng kuwerdas, na nagbibigay ng mas malakas na kapit sa bola, mas mataas na anggulo ng paglunsad ng bola mula sa raketa{{Efn|1=Ang "launch angle" ay sinusukat laban sa isang pahalang na linya sa court. Positibo ito kapag ang anggulo ay nasa itaas ng linya, at negatibo kapag nasa ibaba. Kapag pareho ang iba pang kondisyon ng tira, ang raket na may mas mataas na power potential ay tatama sa bola nang mas mabilis at may mas mababang launch angle. Ang mas mahinang raket ay maglalabas ng bola sa mas mataas na anggulo. Posibleng magbawi ang dalawang epekto at mapunta ang bola sa parehong lugar. Posible rin na mas malakas ang isang epekto kaysa sa isa — halimbawa, ang mas mahinang raket (mas mababang launch speed) ay puwedeng mag-launch sa mas mataas na anggulo at kahit mas lumayo ang bagsak. Kaya minsan nakakalito pag pinag-uusapan ang power. Pero ang power ay tumutukoy sa bilis, hindi sa layo. Sa kabutihang-palad, sa karamihan ng panahon, ang mas malakas na raket ay tumatama nang mas mabilis at mas malayo, bagama’t hindi palaging mas malayo. https://twu.tennis-warehouse.com/learning_center/trajectory_info.php}}, at mas mabilis na pag-ikot, ngunit may mas mababang kontrol. Nang manalo siya sa 2022 US Open Juniors, gumamit naman siya ng 2019 na bersyon ng Pure Aero, na bahagyang mas malambot ang pakiramdam ngunit nanatiling bukas pa rin ang huwaran ng kuwerdas.<ref name=":Babolat0">{{Cite web |last=Jonsson |first=Stefan |date=2025-03-27 |title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile |url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135 |access-date=2026-06-27 |website=Tennisnerd.net |language=en-US}}</ref> Noong 2023, madalas siyang inilalarawan na gumagamit ng Pure Aero (2023), na malamang ay naka-kuwerdas gamit ang Babolat RPM Blast. Ang henerasyong ito ay nagpakilala ng NF²-Tech na may mga hiblang lino upang mabawasan ang panginginig at mapabuti ang ginhawa. Ang pinakamahalagang pagbabago kumpara sa mga naunang modelo ay ang mas siksik na pattern ng kuwerdas, na nagbigay ng mas matigas na string bed at mas malaking kontrol. Tulad ng ibang propesyonal na manlalaro, gumagamit pa rin siya ng lumang molde ng frame mula 2016 at pininturahan lamang ito ng kosmetikong disenyo ng 2023.<ref name=":Babolat0" /> Ang Pure Aero 2023 ay may 645 cm² na laki ng ulo, 68.58 cm na haba, 300 g na bigat na hindi naka-kuwerdas, 32.0 cm na balanse, 318 g na swingweight, 23/26/23 mm na lapad ng beam, at 65 RA na katigasan. Ang 16×19 na pattern ng kuwerdas nito ay mas siksik kaysa sa mga naunang bersyon, na nagbibigay sa mga manlalaro ng mas malaking kumpiyansa na umatake nang agresibo nang hindi lumalabas ang bola sa korte.<ref name=":Babolat0" /> Ipinapakita ng mga independiyenteng pagsusuri ang ebolusyon ng raketa: * Ang Tennis Warehouse ay naglarawan sa Pure Aero 2023 bilang mas mapagpatawad at mas kontrolado, na may mas madaling pagmamaniobra at mas pinahusay na katumpakan dahil sa muling idinisenyong puwang ng kuwerdas. Pinuri ng mga playtester ang kakayahan nitong lumikha ng spin at ang “madaling gamitin” na paghawak, bagaman napansin nila ang bahagyang mas kaunting dagdag na lakas kumpara sa mga naunang bersyon.<ref name=":1">{{Cite web |title=Babolat Pure Aero 2023 Racquet Review - Tennis Warehouse |url=https://www.tennis-warehouse.com/learning_center/racquet_reviews/BAROreview.html |access-date=2026-06-27 |website=www.tennis-warehouse.com}}</ref> * Binigyang-diin ng Tennisnerd ang mas siksik na string bed na nagbigay ng mas mahusay na kontrol at konsistensya, habang nagbabala na ang paggamit ng matitigas na poly strings sa mataas na tension ay maaaring magdulot ng pananakit ng braso. Kinilala rin ang NF² flax inserts sa pagpapahusay ng pakiramdam, at inihambing ang raket sa mga Aero Pro Drive models mula 2010 hanggang 2013.<ref>{{Cite web |last=Eriksson |first=Jonas |date=2022-08-03 |title=Babolat Pure Aero 2023 Review |url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/racquet-reviews/babolat-pure-aero-2023-review/27564 |access-date=2026-06-27 |website=Tennisnerd.net |language=en-US}}</ref> * Ang Mijnracket ay nag-ulat na ang raket ay nagbigay ng kontroladong lakas sa baseline at ikot (RPM) na may pinahusay na pakiramdam at dampening. Napansin ng reviewer ang mas mataas na launch angle na nangangailangan ng pagbabago sa grip, epektibong performance sa serve, at pangkalahatang pagkakahawig sa Aero Pro Drive 2013.<ref>{{Cite web |date=2022-09-18 |title=Babolat Pure Aero 2023 tested |url=https://mijnracket.nl/en/blogs/news/babolat-pure-aero-2023-getest |access-date=2026-06-27 |website=Mijnracket |language=en}}</ref> Sa kabuuan, ipinapakita ng kasaysayan ng raket ni Eala ang paglipat mula sa hilaw na spin at lakas ng mga naunang Pure Aero patungo sa mas kontrolado at mas dampened na tugon ng modelong 2023, na kaayon ng pag-unlad niya tungo sa mas tiyak at mas matured na istilo ng paglalaro.<ref name=":Babolat0" /> == Pansariling buhay == Ang paboritong pagkaing nagbibigay-ginhawa (''comfort food'') ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]], at mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa [[kape]].<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=Pebrero 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |access-date=31 Marso 2026 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |language=en}}</ref> Nagsasalita siya ng [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Kastila|Kastila]], at [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang paborito niyang torneo ay ang [[Mga Kampeonatong Wimbledon|Wimbledon]].<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=Hulyo 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=Hulyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Itinuturing niya si [[Maria Sharapova]] bilang isa sa kanyang mga impluwensiya, at nagsanay siya kasama sina [[Rafael Nadal]] at ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=Hulyo 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=Nobyembre 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Inquirer |language=en}}</ref> Ang kanyang pambihirang pag-usbong sa Miami Open ng 2025 ay nagtatag sa kanya bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na nagbunsod ng paghahambing sa kanya kay [[Manny Pacquiao]]. Sa pakikipag-usap niya sa mga tagahanga sa wikang Tagalog, nakatulong siya sa pagpapalaganap ng kasikatan ng tenis sa mga Pilipino sa loob at labas ng bansa.<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times |language=en}}</ref> == Mga parangal == [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] Si Eala ay nakatanggap ng maraming pagkilala sa loob at labas ng bansa, kabilang ang pagkilala ng Philippine Sportswriters Association na walong ulit na pinarangalan (2019–2026) dahil sa kanyang mga "natatanging" tagumpay sa tenis sa taunang Gawad PSA (PSA Annual Awards).<ref>Sipi para sa Taunang Gawad PSA ni Eala: * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=Pebrero 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |language=en |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Marso 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |language=en |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Pebrero 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=Oktubre 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=Mayo 7, 2023}} * {{Cite news |date=Pebrero 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Pebrero 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Enero 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |language=en |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=Pebrero 17, 2026}}</ref> Isinama siya ng Asyang Tatler sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya noong 2021.<ref>{{Cite magazine |date= |title=Tatler Asia's Most Influential: Philippines |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021 |access-date=Oktubre 20, 2025 |magazine=Tatler Asia |language=en}}</ref> Ginawaran siya ng Mga Gantimpalang Tanglaw ng [[Misyong diplomatiko ng Pilipinas|Embahada ng Pilipinas]] sa [[Madrid]] noong 2025 bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>{{cite news |author=Castillejo |first=Dyan |date=Abril 28, 2025 |title=Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain |language=en |work=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/4/28/tennis-alex-eala-honored-by-ph-ambassador-to-spain-1257 |url-status=live |access-date=Abril 28, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Kinilala rin siya ng Asyang Forbes sa kanilang talang Tatlongpung na Wala Pang Tatlumpung Taong Gulang na mga ikono sa Libangan at Palakasan dahil sa kanyang papel sa pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tenis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=Mayo 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |language=en |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=Mayo 27, 2026}}</ref> == Mga tala == === Mga torneyong sinalihan ni Eala === Ito ang mga torneo na sinalihan ni Eala.<ref>{{Cite web |last=Teodoro Robert |first=Abilay |date=June 15, 2026 |title=Alex Eala Tournaments |url=https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches |access-date=June 15, 2026 |website=TV Philippines Wiki |language=en}}</ref> === Djunyor === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+Larong Isahan !Palaro !2019 !2020 !2021 !2022 |- |Australian Open |R2 |R3 |A |A |- |French Open |A |SF |A |A |- |Wimbledon |A |A |R2 |A |- |US Open |A |A |A |W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+Larong Dalawahang !Palaro !2019 !2020 !2021 !2022 |- |Australian Open |A |W |A |A |- |French Open |A |A |W |A |- |Wimbledon |A |A |R2 |A |- |US Open |A |A |SF |– |} === Pandaigdigang Torneo ng Kababaihan ng ITF === ==== Titulo sa ITF==== {| class="wikitable" !Year !Palaro !Lebel !Uri !Katuwang |- |2021 |W15 Manacor |ITF |Larong Isahan |– |- |2022 |W25 Chiang Rai |ITF |Larong Isahan |– |- |2023 |W25 Yecla |ITF |Larong Isahan |– |- |2023 |W25 Roehampton |ITF |Larong Isahan |– |- |2024 |W100 Vitoria-Gasteiz |ITF |Larong Isahan |– |- |2024 |W50 Pune |ITF |Larong Dalawahang |Darja Semeņistaja |- |2024 |W75 Croissy-Beaubourg |ITF |Larong Dalawahang |Estelle Cascino |- |2024 |W100 Vitoria-Gasteiz |ITF |Larong Dalawahang |Estelle Cascino |} ===== Larong Isahan ng ITF ===== ====== '''2020 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Las Palmas de Gran Canaria 2 |W15 |Luwad |Rawnd 1 |Anna Zarycka |2–6, 4–6 |- |Las Palmas de Gran Canaria |W25 |Luwad |Rawnd 2 |Lara Salden |0–6, 6–2, 2–6 |- |Melilla |W15 |Luwad |Rawnd 1 |Anastasia Charaeva |3–6, 3–6 |- |Monastir 9 |W15 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Nina Stadler |6–4, 6–7, 5–7 |} ====== ''' 2021 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |W15 Manacor |W15 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Yvonne Cavalle-Reimers |5–7, 6–1, 6–2 |- |W15 Manacor 2 |W15 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Ylena In-Albon |0–6, 3–6 |- |W15 Manacor 3 |W15 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Oksana Selekhmeteva |2–6, 3–6 |- |W25 Grenoble |W25 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Maja Chwalińska |0–6, 4–6 |- |W25 Manacor 4 |W25 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Jana Fett |6–4, 3–6, 5–7 |- |W15 Manacor 5 |W15 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Simona Waltert |4–6, 6–2, 5–7 |- |W60 Bellinzona |W60 |Luwad |Rawnd 2 |Simona Waltert |5–7, 6–3, 2–6 |- |W25 Platja d’Aro |W25 |Luwad |Rawnd 2 |Irene Burillo Escorihuela |2–6, 4–6 |- |W25 Madrid 2 |W25 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Andrea Lázaro García |6–2, 4–6, 4–6 |- |W25 Milovice |W25 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Daria Astakhova |2–6, 2–6 |} ====== ''' 2022 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |W25 Chiang Rai |W25 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Luksika Kumkhum |6–4, 6–2 |- |W25 Chiang Rai 2 |W25 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Erika Sema |3–6, 6–2, 3–6 |- |W25 Madrid 1 |W25 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Anna-Lena Robbe |6–7(3), 3–6 |- |W60 Madrid 2 |W60 |Matigas (Konkreto) |''Runner-up'' |Marina Bassols Ribera |4–6, 5–7 |- |W60 Vitoria-Gasteiz |W60 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Jessika Ponchet |4–6, 4–6 |- |W25 El Espinar |W25 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Eva Guerrero Alvarez |2–6, 6–3, 2–6 |- |W100 Grodzisk Mazowiecki |W100 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Katharina Hobgarski |4–6, 3–6 |- |W60 Templeton |W60 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Katarzyna Kawa |6–2, 4–6, 0–6 |- |W80 Rancho Santa Fe |W80 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Marcela Zacarías |2–6, 5–7 |- |W60 Hamburg |W60 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Ysaline Bonaventure |4–6, 0–6 |- |W80 PoiLebels |W80 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Ysaline Bonaventure |1–6, 6–3, 3–6 |- |W100 Shrewsbury |W100 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 2 |Maia Lumsden |1–6, 5–7 |} ====== ''' 2023 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |W25 Yecla |W25 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Valentina Ryser |6–3, 7–5 |- |W25 Roehampton |W25 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Arina Rodionova |6–2, 6–3 |- |W25 Aldershot |W25 |Matigas (Konkreto) |''Runner-up'' |Destanee Aiava |6–3, 4–6, 1–6 |- |W40 Petange |W40 |Matigas (Konkreto) |''Runner-up'' |Océane Dodin |1–6, 5–7 |} ====== ''' 2024 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |W100 Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Victoria Jiménez Kasintseva |6–4, 6–4 |- |W100 Dubai |W100 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Polina Kudermetova |6–4, 2–6, 2–6 |- |W100 Takasaki |W100 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Mananchaya Sawangkaew |6–4, 1–6, 2–6 |- |W100 Cary |W100 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Renata Zarazúa |6–3, 4–6, 3–6 |- |W100 Landisville |W100 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Olivia Gadecki |1–6, 6–0, 3–6 |- |W75 Porto |W75 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Anna Bondar |4–6, 7–6, 1–6 |- |W75 Trnava 1 |W75 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Anastasia Gureva |2–6, 6–3, 6–7 |- |W75 Trnava 2 |W75 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tereza Martincová |6–3, 4–6, 6–7 |- |W75 Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Mona Barthel |6–4, 4–6, 1–6 |- |W75 Zagreb |W75 |Luwad |Rawnd 1 |Tena Lukas |5–7, 6–3, 4–6 |- |W60 Bellinzona |W60 |Luwad |Rawnd 1 |Selena Janicijevic |3–6, 1–6 |- |W50 Indore |W50 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Polina Kudermetova |4–6, 7–6, 2–6 |- |W50 Pune |W50 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Darja Semenistaja |6–7, 0–6 |} ===== Larong Dalawahan ng ITF ===== ====== ''' 2021 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga Kalaban !Tala |- |W25 Madrid |W25 |Matigas (Konkreto) |Victoria Jiménez Kasintseva |''Quarterfinal'' |Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey |5–7, 6–4, 6–10 |- |W25 Platja d’Aro |W25 |Luwad |Oksana Selekhmeteva |''Runner-up'' |Justina Mikulskytė / Oana Simion |3–6, 5–7 |} ====== ''' 2022 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga Kalaban !Tala |- |W25 Manacor |W25 |Matigas (Konkreto) |Elsa Jacquemot |''Quarterfinal'' |Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi |6–2, 4–6, 3–10 |- |W25 Macon |W25 |Matigas (Konkreto) |Jéssica Bouzas Maneiro |''Quarterfinal'' |Audrey Albie / Aubane Droguet |4–6, 2–6 |- |W25 Chiang Rai 1 |W25 |Matigas (Konkreto) |Indy De Vroome |Rawnd 1 |Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted |6–4, 5–7, 6–10 |- |W25 Chiang Rai 2 |W25 |Matigas (Konkreto) |Kyōka Okamura |''Quarterfinal'' |Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova |6–4, 7–6(4), 2–6 |- |W25 Madrid 1 |W25 |Matigas (Konkreto) |Jéssica Bouzas Maneiro |''Quarterfinal'' |Olga Helmi / Adithya Karunaratne |0–6, 4–6 |- |W60 Madrid 2 |W60 |Matigas (Konkreto) |Liang En-shuo |''Quarterfinal'' |Tímea Babos / Valeria Savinykh |2–6, 4–6 |- |W25 Palma del Río |W25 |Luwad |Marina Bassols Ribera |''Semifinal'' |Valeria Savinykh / Fanny Stollár |2–6, 0–6 |- |W25 Corroios-Seixal |W25 |Matigas (Konkreto) |Lizette Cabrera |''Quarterfinal'' |Justina Mikulskytė / Hong Yi Cody Wong |5–7, 4–6 |- |W60 Templeton |W60 |Matigas (Konkreto) |Annaëlle Robbe |Rawnd 2 |Madison Brengle |6–3, 6–7, 6–10 |- |W80 PoiLebels |W80 |Matigas (Konkreto) |Petra Marcinko |''Quarterfinal'' |Miriam Skoch / Markéta Vondroušová |5–7, 2–6 |} ====== ''' 2023 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga Kalaban !Tala |- |W60 Trnava 2 |W60 |Matigas (Konkreto) |Justina Mikulskyte |''Semifinal'' |Alicia Barnett / Olivia Nicholls |4–6, 1–6 |- |W60 Chiasso |W60 |Luwad |Barbora Palicova |Rawnd 1 |Beatrice Gumulya / Anna Sisková |3–6, 6–4, 11–13 |- |W25 Zaragoza |W25 |Matigas (Konkreto) |Beatrice Gumulya |''Quarterfinal'' |Alana Parnaby / Victoria Rodríguez |6–4, 3–6, 6–10 |- |W100 Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas (Konkreto) |Marina Bassols Ribera |''Quarterfinal'' |Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča |5–7, 6–1, 9–11 |- |W60 Barcelona |W60 |Matigas (Konkreto) |Emilie Lindh Gallagher |Rawnd 1 |Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča |6–4, 3–6, 3–10 |- |W25 Roehampton 2 |W25 |Matigas (Konkreto) |Destanee Aiava |''Quarterfinal'' |Talia Gibson / Petra Hule |1–6, 5–7 |- |W25 Aldershot |W25 |Matigas (Konkreto) |Urszula Radwanska |''Semifinal'' |Erina Hayashi / Saki Imamura |4–6, 4–6 |- |W100 Tokyo 2 |W100 |Matigas (Konkreto) |Natsumi Kawaguchi |''Semifinal'' |Alicia Barnett / Olivia Nicholls |0–6, 7–5, 6–10 |- |W60 Glasgow 2 |W60 |Matigas (Konkreto) |Barbora Palicova |''Quarterfinal'' |Freya Christie / Olivia Gadecki |— |- |W60 Nantes |W60 |Matigas (Konkreto) |Jessy Rompies |Rawnd 1 |Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold |6–1, 3–6, 6–10 |- |W40 Petange |W40 |Matigas (Konkreto) |Zeynep Sonmez |''Semifinal'' |Danielle Collins / Isabelle Haverlag |2–6, 4–7 |} ====== ''' 2024 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga Kalaban !Tala |- |W50 Pune |W50 |Matigas (Konkreto) |Darja Semeņistaja |Kampeon |Naiktha Bains / Fanny Stollár |7–6(8), 6–3 |- |W75 Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas (Konkreto) |Estelle Cascino |Kampeon |Maia Lumsden / Jessika Ponchet |7–5, 7–6(4) |- |W100 Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas (Konkreto) |Estelle Cascino |Kampeon |Lia Karatancheva / Diāna Marcinkēviča |6–3, 2–6, 10–4 |- |W75 Porto 3 |W75 |Matigas (Konkreto) |Alicia Barnett |''Quarterfinal'' |Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett |3–6, 4–6 |- |W75 Trnava |W75 |Matigas (Konkreto) |Zeynep Sönmez |''Semifinal'' |Lulu Sun / Moyuka Uchijima |2–6, 2–6 |- |W100 Dubai |W100 |Matigas (Konkreto) |Valentini Grammatikopoulou |''Quarterfinal'' |Isabelle Haverlag / Erika Pridankina |7–5, 4–6, 3–10 |} === Mga pangunahing torneo === ==== 2021 ==== {| class="wikitable" !Palaro !Palaruan !Lebel !Kalaban !Yugto (Rawnd) !Tala |- |Miami Open |Matigas (Konkreto) |1000 |Viktória Hrunčáková |Qualipikasyon Rawnd 1 |6–4, 4–6, 2–6 |- |Romanian Open (Cluj-Napoca) |Luwad |250 |Mayar Sherif |Rawnd 2 |2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Madison Brengle |2–6, 1–6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Kuwalipikasyon 1 |Anna Bondár |0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Australian Open |''Grand Slam'' |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Misaki Doi |6–4, 1–6, 3–6 |- |Thailand Open (Hua Hin) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tatjana Maria (6) |2–6, 2–6 |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Irina-Camelia Begu |2–6, 5–7 |- |Mutua Madrid Open |1000 |Luwad |Rawnd 1 |Tatjana Maria |1–6, 1–6 |- |Japan Open (Osaka) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Himari Sakatsume (Q) |0–6, 3–6 |- |Guangzhou Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tatjana Maria (3) |3–6, 0–6 |- |Jasmin Open (Monastir) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Elise Mertens (2) |5–7, 0–6 |} ===== '''Larong Dalawahan''' ===== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Katambal !Kalaban !Tala |- |Jasmin Open (Monastir) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Oana Gavrila |Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs |3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== ===== '''Larong Isahan ''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Australian Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Rebecca Peterson (18) |2–6, 5–7 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Kuwalipikasyon 3 |Julia Riera (2) |6–4, 6–7, 4–6 |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Kuwalipikasyon 3 |Lulu Sun (23) |6–7, 5–7 |- |US Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 3 |Elena-Gabriela Ruse (20) |6–3, 1–6, 4–6 |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 2 |Emiliana Arango |6–2, 5–7, 1–6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Rawnd 1 |Sorana Cîrstea (27) |3–6, 7–6, 4–6 |- |Wuhan Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Kateřina Siniaková |3–6, 1–6 |- |Abu Dhabi Open |500 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Magda Linette |6–7, 1–6 |- |Guadalajara Open |500 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Marie Bouzková (6) |2–6, 2–6 |- |Ningbo Open |500 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Priscilla Hon |4–6, 3–6 |- |Jiangxi Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Marie Bouzková (1) |5–7, 6–7 |- |Guangzhou Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Bernarda Pera |0–6, 3–6 |- |Nottingham Open |250 |Damo |Kuwalipikasyon 2 |Ena Shibahara |7–6, 0–6, 2–6 |- |Canberra International |125 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Céline Naef (5) |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |125 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Tatjana Maria (4) |5–7, 2–6 |- |Polish Open (Warsaw) |125 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Isabella Shinikova |2–6, 4–6 |- |Veneto Open (Gaiba) |125 |Damo |''Quarterfinal'' |Sara Errani (4) |0–6, 6–7 |- |Makarska Open |125 |Luwad |Rawnd 1 |Maria Timofeeva (Q) |6–1, 3–6, 2–6 |} ===== '''Larong Dalawahan''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Canberra International |125 |Matigas (Konkreto) |Laura Pigossi |''Semifinal'' |Kaylah McP / Astra Sharma |6–7(1), 3–6 |- |Oeiras Ladies Open |125 |Luwad |Taylah Preston |Rawnd 1 |Valeria Lepchenko / Anna Falei |4–6, 4–6 |- |Polish Open |125 |Matigas (Konkreto) |Daniela Semenistaja |''Quarterfinal'' |Weronika Falkowska / Martyna Kubka |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |125 |Matigas (Konkreto) |Kimberly Birrell |''Quarterfinal'' |Katarzyna Piter / Fanny Stollar |4–6, 4–6 |- |Ningbo Open |500 |Matigas (Konkreto) |En Shuo Liang |''Quarterfinal'' |Giuliana Olmos / Alexandra Panova |1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== ===== '''Larong Isahan ''' ===== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Australian Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Jana Fett (133) |5–7, 2–6 |- |Singapore Open |250 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 2 |Simona Waltert (179) |3–6, 2–6 |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Jessica Pegula (4) |6–7, 7–5, 3–6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Rawnd 2 |Iga Świątek (2) |6–4, 4–6, 2–6 |- |Italian Open |1000 |Luwad |Rawnd 1 |Marta Kostyuk (27) |0–6, 1–6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Rawnd 1 |Emiliana Arango (85) |0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Rawnd 1 |Linda Fruhvirtová |5-7, 7-6(5), 1-6 |- |Nottingham Open |250 |Damo |Rawnd 1 |Magda Linette (31) |4–6, 3–6 |- |Eastbourne Open |250 |Damo |''Runner-up'' |Maya Joint |4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Rawnd 1 |Barbora Krejčíková (16) |6–3, 2–6, 1–6 |- |National Bank Open (Montreal) |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Markéta Vondroušová (63) |6–3, 1–6, 2–6 |- |US Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Cristina Bucșa (95) |4–6, 3–6 |- |São Paulo Open |250 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Janice Tjen (130) |4–6, 1–6 |- |China Open (Wuhan) |1000 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Moyuka Uchijima (91) |4–6, 6–3, 2–6 |- |Japan Women's Open (Osaka) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tereza Valentová (78) |1–6, 2–6 |- |Guangzhou Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Claire Liu (305) |6–2, 4–6, 4–6 |- |Hong Kong Tennis Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Victoria Mboko (21) |6–3, 3–6, 4–6 |- |Canberra International |125 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Shuai Wei (134) |5–7, 2–6 |- |Mumbai Open |125 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Mai Hontama (166) |6–7, 2–6 |- |Oeiras Ladies Open |125 |Luwad |Rawnd 2 |Panna Udvardy (137) |6–7, 4–6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Rawnd 1 |Linda Fruhvirtová (152) |5–7, 7–6, 1–6 |- |Ilkley Open |125 |Damo |''Quarterfinal'' |Rebecca Marino (107) |6–1, 0–6, 6–7 |- |Guadalajara 125 Open |125 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Panna Udvardy (134) |1–6, 7–5, 6–3 |- |Jingshan Tennis Open |125 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Lulu Sun (146) |6–3, 4–6, 2–6 |- |Suzhou Open |125 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Viktorija Golubic (70) |6–2, 2–6, 6–7 |} ===== '''Mga pag-atras''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Dahilan |- |Cincinnati Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Pinsala sa balikat |- |Monterrey Open |500 |Matigas (Konkreto) |Pinsala sa balikat |} ===== '''Larong Dalawahan ''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga kalaban !Tala |- |Guangzhou Open |250 |Matigas (Konkreto) |Nadiia Kichenok |''Semifinal'' |Katarzyna Piter / Janice Tjen |7–6(4), 3–6, 5–10 |- |Italian Open |1000 |Luwad |Coco Gauff |''Quarterfinal'' |Jasmine Paolini / Sara Errani |5–7, 6–3, 7–10 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Renata Zarazúa |Rawnd 2 |Olga Danilović / Anastasia Potapova |1–6, 3–6 |- |Hong Kong Open |250 |Matigas (Konkreto) |Chan Hao‑ching |Rawnd 1 |Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich |6–3, 1–6, 7–10 |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Eva Lys |Rawnd 1 |Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason |4–6, 2–6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Rebeka Masarova |Rawnd 1 |Storm Hunter / Ellen Perez |4–6, 4–6 |- |Mumbai Open |125 |Matigas (Konkreto) |Tsao Chia‑yi |Rawnd 1 |Amina Anshba / Elena Pridankina |4–6, 4–6 |- |Oeiras Ladies Open |125 |Luwad |Katie Volynets |Rawnd 1 |Carmen Corley / Olivia Gadecki |3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== ===== '''Larong Isahan ''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Auckland Open |250 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Wang Xinyu |7–5, 5–7, 6–4 |- |Australian Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Alycia Parks |6–0, 3–6, 2–6 |- |Philippines Womens Open |125 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Camila Osorio |4-6, 4-6 |- |Abu Dhabi Open |500 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Ekaterina Alexandrova |3-6, 3-6 |- |Qatar Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tereza Valentová |6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Kampeonships |1000 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 4 |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 4 |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |500 |Luwad |Rawnd 2 |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |500 |Luwad |Rawnd 1 |Leylah Fernandez |1-6, 4-6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Rawnd 2 |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |1000 |Luwad |Rawnd 3 |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |500 |Luwad |Rawnd 1 |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Rawnd 1 |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Kampeon |Nikola Bartůňková |5-7, 6-3, 7-5 |- |Queen's Club Kampeonships |500 |Damo |Rawnd 2 |Iva Jovic |2-6, 2-6 |- |Berlin Open |500 |Damo |''Semifinal'' |Linda Nosková |2-6, 4-6 |- |Bad Homburg Open |500 |Damo |Rawnd 1 |Elise Mertens |3-6, 3-6 |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Rawnd 3 |Iga Świątek | |} ===== '''Larong Dalawahan''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga kalaban !Tala |- |Auckland Open |250 |Matigas (Konkreto) |Iva Jovic |''Semifinal'' |Xu Yifan / Yang Zhaoxuan |5–7, 3–6 |- |Australian Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Ingrid Martins |Rawnd 1 |Shuko Aoyama / Magda Linette |6–7(3), 6–2, 3–6 |- |Abu Dhabi Open |500 |Matigas (Konkreto) |Janice Tjen |''Semifinal'' |Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls |4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Iva Jovic |Rawnd 1 |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Zeynep Sönmez |Rawnd 2 |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |1000 |Luwad |Hailey Baptiste |Rawnd 1 |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Nikola Bartůňková |Rawnd 1 |Harriet Dart / Maia Lumsden |4-6, 6-2, 9-11 |- |Bad Homburg Open |500 |Damo |Venus Williams |Quarterfinals |Tereza Mihalikova / Olivia Nicholles |3-6, 2-6 |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Nikola Bartůňková |Rawnd 1 |Sofia Kenin / Jelena Ostapenko |6-3, 3-6, 1-6 |} === Rekord laban sa Pinakamataas na 20 na Manlalaro === ==== '''Panalo''' ==== {| class="wikitable" ! Kategorya !! Karaniwan |- | Ace% || ~2.3% |- | ''Double Fault''% || ~3.4% |- | Unang Pumasok na Serve || ~65.0% |- | Unang Panalong Puntos ng Serve || ~62.0% |- | Pangalawang Panalong Puntos ng Serve || ~50.0% |- | Nailigtas na BP o ''Break Points''|| ~47% |- | [[Rasyo]] ng Pangingibabaw || ~1.20 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Kalaban !! Torneo !! Lebel !! Palaruan !! Rawnd !! Ranggo ng Kalaban !! Iskor !! DR !! Ace% !! DF% !! Unang pasok !! Unang panalo !! Ikalawang panalo !! Naligtas na BP |- | Madison Keys || Miami || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R32 || Blg. 5 || 6–4, 6–2 || 1.32 || 1.6% || 1.6% || 66.1% || 58.5% || 52.4% || 40.0% (2/5) |- | Iga Swiatek || Miami || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || QF || Blg. 2 || 6–2, 7–5 || 1.27 || 1.5% || 4.5% || 66.7% || 52.3% || 50.0% || 44.4% (4/9) |- | Jelena Ostapenko || Eastbourne || WTA 500 || Damo || R16 || Blg. 3 || 0–6, 6–2, 3–2 RET || 1.08 || 0.0% || 3.8% || 63.5% || 57.6% || 63.2% || – |- | Clara Tauson || US Open || Grand Slam || Matigas (Konkreto) || R128 || Blg. 14 || 6–3, 2–6, 7–6(11) || 0.97 || 0.0% || 5.3% || 68.1% || 59.4% || 43.3% || 44.4% (4/9) |- | Jasmine Paolini || Dubai || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R32 || Blg. 6 || 6–1, 7–6(5) || 1.32 || 3.1% || 3.1% || 63.1% || 73.2% || 50.0% || 50.0% (2/4) |- | Coco Gauff || Indian Wells || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R32 || Blg. 4 || 6–2, 2–0 RET || 1.46 || 0.0% || 0.0% || 68.0% || 58.8% || 50.0% || 33.3% (1/3) |- | Elena Rybakina || Berlin || WTA 500 || Damo || R16 || Blg. 2 || 7–5, 6–4 || 1.19 || 6.0% || 4.5% || 68.7% || 71.7% || 57.1% || 50.0% (1/2) |- | Elina Svitolina || Berlin || WTA 500 || Damo || QF || Blg. 6 || 6–3, 6–4 || 1.16 || 5.3% || 3.5% || 50.9% || 79.3% || 32.1% || 50.0% (3/6) |} ==== '''Talo''' ==== {| class="wikitable" ! Estadistika !! Karaniwan |- | Ace% || ~1.7% |- | Double Fault% || ~4.3% |- | Unang Serve In || ~62.5% |- | Unang Serve Points Won || ~50.0% |- | Pangalawang Serve Points Won || ~41.0% |- | Break Points Saved || ~39% |- | Ratio ng Pangingibabaw || ~0.65 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Kalaban !! Torneo !! Lebel !! Korte !! Rawnd !! Ranggo ng Kalaban !! Iskor !! DR !! Ace% !! DF% !! Unang pasok !! Unang panalo !! Ikalawang panalo !! Naligtas na BP |- | Jessica Pegula || Miami || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || SF || Blg. 4 || 7–6(3), 5–7, 3–6 || 0.87 || 2.0% || 3.9% || 72.5% || 62.2% || 42.9% || 28.6% (2/7) |- | Iga Swiatek || Madrid || WTA 1000 || Luwad || R64 || Blg. 2 || 6–4, 4–6, 2–6 || 0.77 || 3.0% || 5.0% || 69.0% || 50.7% || 41.9% || 56.3% (9/16) |- | Barbora Krejcikova || Wimbledon || Grand Slam || Damo || R128 || Blg. 17 || 6–3, 2–6, 1–6 || 0.82 || 1.1% || 1.1% || 54.3% || 50.0% || 50.0% || 62.5% (10/16) |- | Ekaterina Alexandrova || Abu Dhabi || WTA 500 || Matigas (Konkreto) || QF || Blg. 11 || 3–6, 3–6 || 0.79 || 0.0% || 1.6% || 69.8% || 45.5% || 52.6% || 44.4% (4/9) |- | Coco Gauff || Dubai || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || QF || Blg. 3 || 0–6, 2–6 || 0.61 || 0.0% || 2.5% || 57.5% || 30.4% || 41.2% || 33.3% (3/9) |- | Linda Noskova || Indian Wells || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R16 || Blg. 14 || 2–6, 0–6 || 0.36 || 0.0% || 6.8% || 56.8% || 36.0% || 47.4% || 37.5% (3/8) |- | Karolina Muchova || Miami || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R16 || Blg. 13 || 0–6, 2–6 || 0.39 || 0.0% || 4.8% || 52.4% || 36.4% || 50.0% || 0.0% (0/4) |- | Elena Rybakina || Rome || WTA 1000 || Luwad || R32 || Blg. 2 || 4–6, 3–6 || 0.80 || 1.3% || 6.6% || 67.1% || 56.9% || 44.0% || 42.9% (3/7) |- | Iva Jovic || Roland Garros || Grand Slam || Luwad || R128 || Blg. 17 || 4–6, 2–6 || – || – || – || – || – || – || – |- | Iva Jovic || Queen’s Club || WTA 500 || Damo || R16 || Blg. 19 || 2–6, 2–6 || 0.56 || 2.0% || 2.0% || 66.0% || 51.5% || 29.4% || 28.6% (2/7) |- | Linda Noskova || Berlin || WTA 500 || Damo || SF || Blg. 8 || 2–6, 4–6 || 0.60 || 4.1% || 6.1% || 51.0% || 52.0% || 37.5% || 16.7% (1/6) |} Si Eala ay nakapagtala ng 18 laban laban sa mga Top 20 na manlalaro, kung saan siya ay nanalo ng 7 at natalo ng 11. Noong 2025, nakamit niya ang unang malaking tagumpay sa Miami Open 1000 matapos talunin sina Keys at Świątek bago matalo kay Pegula sa ''semifinal'', at nagwagi rin laban kay Tauson sa US Open, ngunit nabigo kina Krejčíková sa Wimbledon at Świątek sa Madrid. Noong 2026, tinalo niya sina Paolini sa Dubai at Rybakina at Svitolina sa Berlin, subalit natalo kina Gauff, Nosková, Muchová, Rybakina sa Rome, at Jovic sa Roland Garros at Queen’s Club. Ang kanyang pinakamalakas na kampanya ay sa Berlin Open 500, kung saan tinalo niya ang dalawang Top 10 na manlalaro bago matalo kay Nosková sa ''semifinal''.<ref name=":1"/> Sa kanyang mga panalo, ang katamtamang [[estadistika]] ng laban ay: 2.3% aces, 3.4% double faults, 65% first serve in, 62% first-serve points won, 50% second-serve points won, at 47% break points saved, na may rasyo ng pagdomina na ~1.20. Sa kanyang mga pagkatalo, ang average ay: 1.7% aces, 4.3% double faults, 62.5% first serve in, 50% first-serve points won, 41% second-serve points won, at 39% break points saved, na may dominance ratio na ~0.65.<ref name=":1" /> === Mga resulta ng ''Grand Slam'' na paligsahan === ==== Isahan (Isahan) ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! 2025 !! 2026 |- | Australian Open | – | 1R |- | Roland Garros | 1R | 1R |- | Wimbledon | 1R | – |- | US Open | 2R | – |} ==== Babaeng-Doble (Dalawahang Pangkababaihan) ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! 2025 !! 2026 |- | Australian Open | – | 1R |- | Roland Garros | 2R | 1R |- | Wimbledon | 1R | – |- | US Open | – | – |} === Taunang ranggo ng WTA === Posisyon sa pagtatapos ng bawat ''season'': {| class="wikitable" style="text-align:right;" !width="70"| Taon !!width="70"| Ranggo sa<br />Isahan !! width="70" | Ranggo sa<br />Dalawahan |- |style="text-align:center;"| 2021 || 529 || 780 |- |style="text-align:center;"| 2022 || 219 || 594 |- |style="text-align:center;"| 2023 || 205 || 436 |- |style="text-align:center;"| 2024 || 158 || 230 |- |style="text-align:center;"| 2025 || 50 || 161 |} Mula 2021 hanggang patuloy na bumaba ang ranggo ni Alexandra Eala sa isahan (529 → 50) at dalawahang kategorya (780 → 161), na nagpapakita ng pagbabago sa kanyang pagganap at tuon sa mas piling torneo.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)] * [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches Mga listahan ng torneo ni Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)] <nowiki> {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] </nowiki> 554ytogiszytq5zuemc3msd8depzalg 2214561 2214560 2026-07-03T13:29:19Z Tabilay 153890 Tinatanggal ang lahat ng nilalaman mula sa pahina 2214561 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2214562 2214561 2026-07-03T13:30:00Z Tabilay 153890 /* Profile */ bagong seksiyon 2214562 wikitext text/x-wiki == Profile == Ako [[Tagagamit:Tabilay|Tabilay]] ([[Usapang tagagamit:Tabilay|kausapin]]) 13:30, 3 Hulyo 2026 (UTC) 9djwc4rnj8igkvxcl4x81r8bjdvsih6 2 338733 2214563 2026-07-03T13:33:43Z Tabilay 153890 Sandbox v1 2214563 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg |image_upright = .8 |caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |residence = [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas<br>[[Mallorca]], Espanya |birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = Marso 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan) |careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|$]] 2,235,123 |singlesrecord = {{tennis record|won=221|lost=134}} |singlestitles = 2 WTA 125, 5 ITF |highestsinglesranking = Blg. 29 (ika 16 ng Marso, 2026) |currentsinglesranking = Blg. 32 (ika 29 ng Hunyo, 2026) |doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=48}} |doublestitles = 3 ITF |highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026) |currentdoublesranking = Blg. 126 (ika 29 ng Hunyo, 2026) |updated = ika 29 ng Hunyo, 2026 |AustralianOpenresult = 1R (2026) |FrenchOpenresult = 1R (2025,2026) |Wimbledonresult = 3R (2026) |USOpenresult = 2R (2025) |AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) |WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}} {{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}} {{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Ingles: /iːˈɑːlɑː/<br> /iː/ = "ii" gaya ng sa ''see''; /ˈɑː/ = diin na "ah" gaya ng sa ''father''; /l/ = "l" gaya ng sa ''light''; /ɑː/ = mahaba na "ah" gaya ng sa ''spa''. <br> Binibigkas bilang ''ii-AH-lah'' <br><br> Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/<br> /ɛ/ = "eh" gaya ng sa ''bed''; /ˈja/ = diin na "ya" gaya ng sa ''yard''; /l/ = "l" gaya ng sa ''light''; /ɐ/ = maikling "uh/ah" tunog, katulad ng huling patinig sa ''sofa'' o ''comma''. <br> Binibigkas bilang ''eh-YA-lah''}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod ng Quezon]]) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng [[Tennis|tenis]]. Naabot niya ang pinakamataas na puwesto sa kanyang karera sa isahan (''singles''), bilang ika-29 sa mundo ayon sa WTA noong Marso 16, 2026, na naging dahilan upang siya ang pinakamataas na nirangguhang Pilipina sa kasaysayan ng Paligsahang WTA. Nagwagi siya ng mga titulong dyunyor na ''Grand Slam'': dalawahan sa Australian Open ng 2020 at French Open ng 2021, at isahan sa US Open ng 2022. Mayroon siyang limang pangisahan at tatlong pangdalawahan na titulo sa circuitong ITF, at mula 2025 hanggang 2026 ay nagtala ng mahahalagang tagumpay kabilang ang semifinal sa WTA 1000 Miami Open, final sa WTA 250 Eastbourne Open, at dalawang WTA 125 na kampeonato sa Guadalajara Open 2025 at Birmingham Open 2026. Si Eala ay lumahok sa mga Grand Slam simula 2023. Sa isahan, nagsimula siya sa qualifying rawnds noong 2023 at 2024, at nakapasok sa main draw noong 2025 at 2026. Ang kanyang pinakamagandang resulta ay ang ikatlong rawnd ng Wimbledon noong 2026. Sa dalawahan nakipagkompetensya siya noong 2025 at 2026, kung saan ang pinakamagandang resulta ay ang ikalawang rawnd ng French Open noong 2025. == Maagang yugto ng buhay == Si Alex Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Michael Eala, isang ehekutibo sa negosyo,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |publisher=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> at Rosemarie Maniego-Eala, dating CFO ng Globe Telecom hanggang 2024 at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1985|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 1985]]. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating tagapangulo ng Komisyon sa Isports ng Pilipinas at komisyoner ng [[Philippine Basketball Association]],<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cordero |first=Abac |date=Agosto 30, 2022 |title=Noli Eala named new Philippine Sports Commission chairman |url=https://www.philstar.com/sports/2022/08/30/2206206/noli-eala-named-new-philippine-sports-commission-chairman |access-date=Nobyembre 5, 2025 |work=[[The Philippine Star]]|language=en}}</ref> at ang tagadisenyo ng moda na si Rhett Eala.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=[[GMA News]] |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State Nittany Lions mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=[[ABS-CBN News]]|language=en}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |date=Marso 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |website=Philippine Entertainment Portal|language=en}}</ref> Nagsimula si Eala sa tenis sa edad na apat,<ref>{{cite news |last1=Hilotin |title=Alex Eala: Rapid rise in tennis rankings, what's next? |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/alex-eala-rapid-rise-in-tennis-rankings-whats-next-1.500248201 |work=Gulf News |date=Agosto 28, 2025|language=en}}</ref> ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang tagasanay.<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Payo |date=Agosto 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |work=[[Rappler]]|language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa [[San Juan, Metro Manila|San Juan]] at Colegio San Agustin sa [[Makati]], bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Manacor, [[Espanya]], kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=[[ABS-CBN News]] |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=Disyembre 19, 2025 |title=Alex Eala Biography: Acing Her Path to the Tennis Court |url=https://www.globe.com.ph/blog/alex-eala-journey-to-pro |website=[[Globe Telecom|Globe]]|language=en}}</ref> == Estilo ng paglalaro == Si Eala ay kilala bilang isang agresibong ''baseliner'' (manlalaro sa likod ng korte) na gumagamit ng kanyang ''forehand'' (harapang palo) at matatag na dalawahang kamay na ''backhand'' (likurang palo) upang kontrolin ang mga palitan,<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref> habang ang kaliwang kamay na ''topspin'' (paakyat na ikot) ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim. Bagaman mahusay ang kanyang larong pagbabalik at pagganap sa ''hard court'' (o palaruang matigas), nananatiling kahinaan ang kanyang ''serve'' na kulang sa bilis at pagbabago.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang makasaysayang tagumpay bilang unang Pilipino sa WTA 1000 ''semis'' at tinalo ang tatlong pangunahing kampeon sa Miami Open ng 2025, ngunit binibigyang-diin ng mga eksperto at dating propesyonal sa larangan ng tenis na ang pagpapaayos ng kanyang ''serve'', sa bilis at taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng kanyang pisikal na kondisyon ang susi sa kanyang pangmatagalang tagumpay. Itinampok nina dating mga propesyonal na manlalaro ng tenis na sina Greg Rusedski, Andrea Petkovic, at Martina Navratilova ang pangangailangan para sa higit na lakas, pagiging maaasahan, at pagkakaiba-iba sa kanyang ''serve'', kasabay ng mas mahusay na pangangatawan at kondisyon.<ref>{{Cite web |date=Marso 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=Marso 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> == Karera == === Dyunyor === Noong 2013, naging kampeon si Eala sa 8-at mas batang dibisyon ng ''Little Mo International Tennis Grand Slam'' sa [[Estados Unidos]].<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> Noong 2015, nagwagi siya sa ''Dubrovnik Dub Bowl'' para sa 11-at mas batang palaro na naganap sa [[Croatia]].<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> Noong 2018, nakamit niya ang kampeonato sa ''Les Petits As – Le Mondial Lacoste'' sa [[Pransiya]], bilang kauna-unahang kampeon na nakapasok sa torneo sa pamamagitan ng ''wild card''.<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> Noong 2019, napanalunan niya ang titulo sa dalawahang pambabae ng ''Orange Bowl'' kasama si Laskevich.<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa dalawahang pambabae ng ''Australian Open'' kasama si Nugroho. Noong 2021, nakuha niya ang titulong dalawahan sa ''French Open'' kasama si Selekhmeteva,<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref> at nagwagi ng isahan at dalawahan sa ''Trofeo Bonfiglio'' sa [[Milan]].<ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior singles na ''Grand Slam'' sa ''US Open'', matapos talunin si Havlíčková sa final.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal na karera === ==== 2020 ==== ===== '''Isahan''' ===== [[File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|thumb|Si Eala habang nagsasanay bilang paghahanda para sa US Open ng 2024.]] Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng ITF sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto ng W25 Las Palmas, W15 Castellón, at W15 Monastir, habang nagtapos sa unang yugto ng W15 Las Palmas at W15 Melilla.<ref name="WTAEALAPROF">{{cite web |title=WTA Official: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches |access-date=Oktubre 5, 2025 |publisher=Women's Tennis Association|language=en}}</ref> ==== 2021 ==== ===== '''Isahan''' ===== Sa WTA, unang sumabak si Eala sa Miami Open ngunit hindi nakalusot sa pagpapakuwalipika. Sa Cluj-Napoca 250, nakapasok siya sa pangunahing torneo at umabot hanggang sa pangalawang yugto.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang torneo ng ITF sa dalawahan. Sa W25 Madrid, nakarating siya sa ''quarterfinal'', at sa W25 Platja d’Aro, umabot siya sa ''final''.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==== 2022 ==== ===== '''Isahan''' ===== Sa WTA, lumahok siya sa Miami 1000 at Madrid 1000 ngunit natalo sa unang yugto at sa pagpapakuwalipika.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa ITF, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar, at sa ''quarterfinal'' ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Sa WTA, nakapaglaro siya sa Miami 1000 at sa pagpapakuwalipika ng Madrid 1000.<ref name="ITFMATCHES">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times|language=en}}</ref> Sa ITF, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang ''semifinal'' sa W25 Palma del Río. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng pitong torneo, habang dalawang torneo ang nagtapos sa maagang yugto.<ref name="ITFMATCHES" /> ==== 2023 ==== ===== '''Isahan''' ===== Lumahok siya sa rawnd ng pagpapakuwalipika ng Australian Open ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng Thailand 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Monastir 250. Lumaban din siya bilang ''wildcard'' sa Miami 1000 at Madrid 1000.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa sirkitong ITF, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa W15 Yecla at kasunod sa W25 Roehampton.<ref name="WTAEALAPROF" /> Nakarating siya sa ''final'' ng W25 Aldershot at W40 Petange; sa ''semifinal'' ng W100 Vitoria-Gasteiz at W60 Nantes; at sa ''quarterfinal'' ng W60 Barcelona at W100 Tokyo.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan.<ref name="WTAEALAPROF" /> Umabot siya sa apat na ''semifinal'' (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange) at apat na ''quarterfinal'' (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow). Nakarating din siya sa ilang pangalawang yugto kabilang ang Monastir 250. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na palaruan, maliban sa W60 Chiasso na ginanap sa luwad.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==== 2024 ==== ===== '''Isahan''' ===== Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa nagkuwalipika ng apat na ''Grand Slam'' (Australian Open, French Open, Wimbledon, US Open). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang ''quarterfinal'' sa Veneto 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa WTA Tour, umabot siya sa ikalawang yugto ng Miami 1000, ngunit natalo sa unang yugto ng Madrid 1000, Wuhan 1000, Guadalajara 500, Abu Dhabi 500, at sa pagpapakuwalipika ng Ningbo 500. Nabigo rin sa pagpapakuwalipika ng Nottingham 250, at sa unang yugto ng Guangzhou 250 at Jiangxi 250. Bukod sa ''semifinal'' sa Canberra 125, umabot siya sa ikalawang yugto ng Oeiras 125 at Guadalajara 125, ngunit natalo sa unang yugto ng Makarska 125 at Warsaw 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> Nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 Vitoria-Gasteiz. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W100 Dubai at W50 Indore, at sa ''quarterfinal'' ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan.<ref name="WTAEALAPROF" /> Pinakamahusay ang kanyang resulta sa ''semifinal'' ng Canberra 125. Nagtala rin siya ng limang ''quarterfinal'': sa Ningbo 500, Warsaw 125, Guadalajara 125, W100 Dubai, at W75 Porto 3.<ref name="WTAEALAPROF" /> Nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa W50 Pune, sinundan ng magkasunod na panalo sa W75 Croissy-Beaubourg at W100 Vitoria-Gasteiz—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W75 Trnava.<ref name="WTAEALAPROF" /> Bukod dito, nagtapos siya sa unang yugto ng Oeiras 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==== 2025 ==== ===== '''Isahan''' ===== Noong 2025, ang pinakamalaking tagumpay ni Eala ay sa Miami 1000, kung saan umabot siya sa ''semifinal'' matapos talunin ang Blg. 2 sa mundo. Sa damuhan, nakarating siya sa unang pangwakas ng WTA sa Eastbourne 250. Sa US Open, nakamit niya ang unang panalo sa ''main draw'' at umabot sa ikalawang yugto. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa Guadalajara 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: ''quarterfinal'' sa São Paulo 250, Ilkley 125, at Suzhou 125; ''semifinal'' sa Jingshan 125 at Canberra 125. Umabot siya sa pangalawang yugto ng Madrid 1000, Hong Kong 250, Mumbai 125, at Oeiras 125.<ref name="WTAEALAPROF" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo siya sa unang yugto ng French Open, Wimbledon, at Australian Open (sa pagpapakuwalipika). Nabigo rin sa unang yugto ng Rome 1000, Montreal 1000, at sa pagpapakuwalipika ng Wuhan 1000. Natalo siya sa unang yugto ng Nottingham 250, Singapore 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Birmingham 250.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa ITF, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 Bengaluru, W75 Trnava 1, at W75 Trnava 2.<ref name="WTAEALAPROF" /> ===== '''Dalawahan''' ===== Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.<ref name="WTAEALAPROF" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa Guangzhou 250, kung saan umabot siya sa ''semifinal''. Nakarating din siya sa ''quarterfinal'' ng Italian 1000.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng French Open, at natalo sa unang yugto ng Wimbledon.<ref name="WTAEALAPROF" /> Lumahok din siya sa Birmingham 250 at Hong Kong 250, kapwa nagtapos sa unang yugto. Sa mga naghahamon, nakapaglaro siya sa Mumbai 125 at Oeiras 125, na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==== 2026 ==== ===== '''Isahan''' ===== Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 ''season'' sa Auckland 250, umabot sa ''semifinal''. Nabigo siya sa unang yugto ng Australian Open.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Enero 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks|language=en}}</ref> Sa Philippines 125, nakapasok siya sa ''quarterfinal''. Umabot din siya sa ''quarterfinal'' ng Abu Dhabi 1000, Dubai 1000, at ika-apat na rawnd ng Indian Wells at Miami 1000.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa Europa, nakarating siya sa ikalawang yugto ng Linz 500, unang yugto ng Stuttgart 500, ikalawang yugto ng Madrid 1000, ikatlong yugto ng Rome 1000, at unang rawnd ng Strasbourg 500. Sa French Open, natalo siya sa unang rawnd.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa damuhan, nakamit niya ang ikalawang WTA 125 na titulo sa Birmingham. Pagkaraan nito, nabigo siya sa ikalawang yugto ng Queen's Club 500.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa Berlin 500, bilang wild card, umabot siya sa ''semifinal'' matapos talunin ang ilang seeded players, ngunit natalo sa kalaunang kampeon.<ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 21, 2026 |title=Alex Eala's Berlin Open campaign ends in loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/21/alex-eala-s-berlin-open-campaign-ends-in-loss-to-linda-noskov-0118 |work=ABS-CBN News}}</ref> Pagkatapos, nagtamo siya ng maagang pagkatalo sa unang round ng Bad Homburg 500.<ref>{{Cite news |title=Maagang nabigo si Eala sa Bad Homburg matapos matalo kay Mertens |url=https://www.spin.ph/tennis/eala-drops-out-of-bad-homburg-early-after-falling-to-mertens-a6035-20260623 |access-date=Hunyo 22, 2026 |website=Spin.ph |language=tl |date=Hunyo 22, 2026 |last=Reyes |first=Kate}}</ref> ===== '''Dalawahan''' ===== Sa Auckland 250, nakipagtambal si Eala kay Jović at umabot sila sa ''semifinal''.<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=Enero 9, 2026|access-date=Enero 9, 2026|work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Sa Australian Open, nakipares siya kay Martins ngunit natalo sa unang rawnd.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=Enero 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=Enero 20, 2026 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Sa Abu Dhabi 1000, kasama si Tjen, umabot sila sa ''semifinal''.<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=Pebrero 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=Pebrero 6, 2026|language=en}}</ref> Kasama si Sönmez, naalis siya sa ikalawang yugto ng Madrid 1000,<ref>{{cite news |last=Reyes |first=Kate M. |date=25 Abril 2026 |title=Alex Eala, Zeynep Sonmez ousted in Madrid Open doubles |website=SPIN.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-zeynep-sonmez-ousted-in-madrid-open-doubles-a5019-20260425 |access-date=25 Abril 2026|language=en}}</ref> at kasama si Baptiste, natalo rin sa unang yugto ng Rome 1000.<ref name="WTAEALAPROF" /> Sa Birmingham 125, natalo sila sa unang yugto ng dalawahan.<ref name="WTAEALAPROF" /> Umabot sila ni Williams sa quarterfinals ng Bad Homburg 500.<ref>{{Cite news |last=Flores-Colina|first=Celest|date=June 25, 2026|title=Alex Eala-Venus Williams tandem exits Bad Homburg Open doubles|url=https://sports.inquirer.net/683552/alex-eala-venus-williams-tandem-exits-bad-homburg-open-doubles|access-date=June 25, 2026|website=INQUIRER.net|language=en}}</ref> Kasama si Bartůňková sa Wimbledon, natalo sila sa unang yugto ng dalawahan.<ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=July 3, 2026 |title=Eala, Bartunkova fall short in Birmingham Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/1/tennis-eala-bartunkova-fall-short-in-birmingham-open-doubles-2000 |access-date=July 3, 2026}}</ref> Kasama si Bartůňková sa Wimbledon, natalo sila sa unang yugto ng dalawahan.<ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=July 3, 2026 |title=Eala, Bartunkova fall short in Birmingham Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/1/tennis-eala-bartunkova-fall-short-in-birmingham-open-doubles-2000 |access-date=July 3, 2026}}</ref> == Ibang larangan == === Pambansang koponan === [[File:Alex_Eala_(cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_(cropped).jpg|thumb|Si Eala kasama ang mga tansong medalya na napanalunan niya sa Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021.]] Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2021|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2021]] ([[bronse]] sa isahan, koponan, at magkahalong dalawahan) sa [[Palarong Asyano 2022|Palarong Asyano ng 2022]] (bronse sa magkahalong dalawahan at isahang pangkababaihan).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=Mayo 20, 2022 |title=Si Alex Eala ay nakuntento sa tansong medalya sa women’s singles. |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=Mayo 20, 2022|language=en}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=Setyembre 29, 2023 |title=Si Alex Eala ay nakakuha ng ikalawang tansong medalya sa Palarong Asya kasama si Alcantara sa dalawan. |language=en-US |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=Setyembre 29, 2023}}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa pangatlong pangkat na nagresulta sa promosyon sa pangalawang pangkat ng Kopang Billie Jean.<ref>{{cite news |last=Morales |first=Luisa |date=Disyembre 2, 2024 |title=Si Alex Eala ay nagagalak na pamunuan ang Team Philippines sa pag-angat sa BJK Cup sa Bahrain. |language=en |website=One Sports |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |access-date=Disyembre 2, 2024 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 2025|Palaro ng Timog Silangang Asya ng 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa isahang pangkababaihan, pati tansong medalya sa ipinaghalong dalawahan at koponan.<ref name=":13">{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=Disyembre 18, 2025 |title=Si Alex Eala ay nagwagi ng gintong medalya sa tennis sa SEA Games, at tinapos ang mahabang tagtuyot para sa Pilipinas. |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |access-date=Disyembre 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> === Mga isponsorsip === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=Hulyo 25, 2025 |title=Nagbubukas si Alex Eala Tungkol sa Buhay |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet|access-date=Hulyo 25, 2025|language=en}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga pag-endorso mula sa Babolat, Nike, at [[Bangko ng Kapuluang Pilipinas|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Si Alex Eala ay pumirma bilang pinakabagong endorser ng BPI.|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/|language=en}}</ref> bago naging tagapagsulong ng tatak ng [[Milo (inumin)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=Pebrero 23, 2026 |title=Inilunsad ang MILO Active Pilipinas kasama si Eala bilang bagong ambassador. |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html|access-date=Pebrero 23, 2026|language=en}}</ref> == Kagamitan == Si Alex Eala ay gumamit ng iba’t ibang henerasyon ng raket na Babolat Pure Aero sa iba't ibang yugto ng kanyang karera. Noong kabataan pa niya, sumabak siya sa Les Petit As gamit ang Pure Aero 2016, isang [[raketa]] na kilala sa mas matigas na pakiramdam at mas bukas na ayos ng kuwerdas, na nagbibigay ng mas malakas na kapit sa bola, mas mataas na anggulo ng paglunsad ng bola mula sa raketa{{Efn|1=Ang "launch angle" ay sinusukat laban sa isang pahalang na linya sa court. Positibo ito kapag ang anggulo ay nasa itaas ng linya, at negatibo kapag nasa ibaba. Kapag pareho ang iba pang kondisyon ng tira, ang raket na may mas mataas na power potential ay tatama sa bola nang mas mabilis at may mas mababang launch angle. Ang mas mahinang raket ay maglalabas ng bola sa mas mataas na anggulo. Posibleng magbawi ang dalawang epekto at mapunta ang bola sa parehong lugar. Posible rin na mas malakas ang isang epekto kaysa sa isa — halimbawa, ang mas mahinang raket (mas mababang launch speed) ay puwedeng mag-launch sa mas mataas na anggulo at kahit mas lumayo ang bagsak. Kaya minsan nakakalito pag pinag-uusapan ang power. Pero ang power ay tumutukoy sa bilis, hindi sa layo. Sa kabutihang-palad, sa karamihan ng panahon, ang mas malakas na raket ay tumatama nang mas mabilis at mas malayo, bagama’t hindi palaging mas malayo. https://twu.tennis-warehouse.com/learning_center/trajectory_info.php}}, at mas mabilis na pag-ikot, ngunit may mas mababang kontrol. Nang manalo siya sa 2022 US Open Juniors, gumamit naman siya ng 2019 na bersyon ng Pure Aero, na bahagyang mas malambot ang pakiramdam ngunit nanatiling bukas pa rin ang huwaran ng kuwerdas.<ref name=":Babolat0">{{Cite web |last=Jonsson |first=Stefan |date=2025-03-27 |title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile |url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135 |access-date=2026-06-27 |website=Tennisnerd.net |language=en-US}}</ref> Noong 2023, madalas siyang inilalarawan na gumagamit ng Pure Aero (2023), na malamang ay naka-kuwerdas gamit ang Babolat RPM Blast. Ang henerasyong ito ay nagpakilala ng NF²-Tech na may mga hiblang lino upang mabawasan ang panginginig at mapabuti ang ginhawa. Ang pinakamahalagang pagbabago kumpara sa mga naunang modelo ay ang mas siksik na pattern ng kuwerdas, na nagbigay ng mas matigas na string bed at mas malaking kontrol. Tulad ng ibang propesyonal na manlalaro, gumagamit pa rin siya ng lumang molde ng frame mula 2016 at pininturahan lamang ito ng kosmetikong disenyo ng 2023.<ref name=":Babolat0" /> Ang Pure Aero 2023 ay may 645 cm² na laki ng ulo, 68.58 cm na haba, 300 g na bigat na hindi naka-kuwerdas, 32.0 cm na balanse, 318 g na swingweight, 23/26/23 mm na lapad ng beam, at 65 RA na katigasan. Ang 16×19 na pattern ng kuwerdas nito ay mas siksik kaysa sa mga naunang bersyon, na nagbibigay sa mga manlalaro ng mas malaking kumpiyansa na umatake nang agresibo nang hindi lumalabas ang bola sa korte.<ref name=":Babolat0" /> Ipinapakita ng mga independiyenteng pagsusuri ang ebolusyon ng raketa: * Ang Tennis Warehouse ay naglarawan sa Pure Aero 2023 bilang mas mapagpatawad at mas kontrolado, na may mas madaling pagmamaniobra at mas pinahusay na katumpakan dahil sa muling idinisenyong puwang ng kuwerdas. Pinuri ng mga playtester ang kakayahan nitong lumikha ng spin at ang “madaling gamitin” na paghawak, bagaman napansin nila ang bahagyang mas kaunting dagdag na lakas kumpara sa mga naunang bersyon.<ref name=":1">{{Cite web |title=Babolat Pure Aero 2023 Racquet Review - Tennis Warehouse |url=https://www.tennis-warehouse.com/learning_center/racquet_reviews/BAROreview.html |access-date=2026-06-27 |website=www.tennis-warehouse.com}}</ref> * Binigyang-diin ng Tennisnerd ang mas siksik na string bed na nagbigay ng mas mahusay na kontrol at konsistensya, habang nagbabala na ang paggamit ng matitigas na poly strings sa mataas na tension ay maaaring magdulot ng pananakit ng braso. Kinilala rin ang NF² flax inserts sa pagpapahusay ng pakiramdam, at inihambing ang raket sa mga Aero Pro Drive models mula 2010 hanggang 2013.<ref>{{Cite web |last=Eriksson |first=Jonas |date=2022-08-03 |title=Babolat Pure Aero 2023 Review |url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/racquet-reviews/babolat-pure-aero-2023-review/27564 |access-date=2026-06-27 |website=Tennisnerd.net |language=en-US}}</ref> * Ang Mijnracket ay nag-ulat na ang raket ay nagbigay ng kontroladong lakas sa baseline at ikot (RPM) na may pinahusay na pakiramdam at dampening. Napansin ng reviewer ang mas mataas na launch angle na nangangailangan ng pagbabago sa grip, epektibong performance sa serve, at pangkalahatang pagkakahawig sa Aero Pro Drive 2013.<ref>{{Cite web |date=2022-09-18 |title=Babolat Pure Aero 2023 tested |url=https://mijnracket.nl/en/blogs/news/babolat-pure-aero-2023-getest |access-date=2026-06-27 |website=Mijnracket |language=en}}</ref> Sa kabuuan, ipinapakita ng kasaysayan ng raket ni Eala ang paglipat mula sa hilaw na spin at lakas ng mga naunang Pure Aero patungo sa mas kontrolado at mas dampened na tugon ng modelong 2023, na kaayon ng pag-unlad niya tungo sa mas tiyak at mas matured na istilo ng paglalaro.<ref name=":Babolat0" /> == Pansariling buhay == Ang paboritong pagkaing nagbibigay-ginhawa (''comfort food'') ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]], at mas gusto niya ang [[matcha]] kaysa [[kape]].<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=Pebrero 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |access-date=31 Marso 2026 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |language=en}}</ref> Nagsasalita siya ng [[Wikang Ingles|Ingles]], [[Wikang Kastila|Kastila]], at [[Wikang Tagalog|Tagalog]], at ang paborito niyang torneo ay ang [[Mga Kampeonatong Wimbledon|Wimbledon]].<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=Hulyo 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=Hulyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Itinuturing niya si [[Maria Sharapova]] bilang isa sa kanyang mga impluwensiya, at nagsanay siya kasama sina [[Rafael Nadal]] at ang kanyang kapatid na si Miko.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=Hulyo 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=Nobyembre 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Inquirer |language=en}}</ref> Ang kanyang pambihirang pag-usbong sa Miami Open ng 2025 ay nagtatag sa kanya bilang isa sa mga pinakatanyag na atleta ng Pilipinas, na nagbunsod ng paghahambing sa kanya kay [[Manny Pacquiao]]. Sa pakikipag-usap niya sa mga tagahanga sa wikang Tagalog, nakatulong siya sa pagpapalaganap ng kasikatan ng tenis sa mga Pilipino sa loob at labas ng bansa.<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times |language=en}}</ref> == Mga parangal == [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] Si Eala ay nakatanggap ng maraming pagkilala sa loob at labas ng bansa, kabilang ang pagkilala ng Philippine Sportswriters Association na walong ulit na pinarangalan (2019–2026) dahil sa kanyang mga "natatanging" tagumpay sa tenis sa taunang Gawad PSA (PSA Annual Awards).<ref>Sipi para sa Taunang Gawad PSA ni Eala: * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=Pebrero 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |language=en |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Marso 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |language=en |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Pebrero 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=Oktubre 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=Mayo 7, 2023}} * {{Cite news |date=Pebrero 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Pebrero 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Enero 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |language=en |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |date=Oktubre 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=Oktubre 12, 2025}} * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=Pebrero 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=Pebrero 17, 2026}}</ref> Isinama siya ng Asyang Tatler sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya noong 2021.<ref>{{Cite magazine |date= |title=Tatler Asia's Most Influential: Philippines |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021 |access-date=Oktubre 20, 2025 |magazine=Tatler Asia |language=en}}</ref> Ginawaran siya ng Mga Gantimpalang Tanglaw ng [[Misyong diplomatiko ng Pilipinas|Embahada ng Pilipinas]] sa [[Madrid]] noong 2025 bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>{{cite news |author=Castillejo |first=Dyan |date=Abril 28, 2025 |title=Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain |language=en |work=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/4/28/tennis-alex-eala-honored-by-ph-ambassador-to-spain-1257 |url-status=live |access-date=Abril 28, 2025 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Kinilala rin siya ng Asyang Forbes sa kanilang talang Tatlongpung na Wala Pang Tatlumpung Taong Gulang na mga ikono sa Libangan at Palakasan dahil sa kanyang papel sa pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tenis.<ref>{{Cite news |last=Watson |first=Rana Wehbe |date=Mayo 27, 2026 |title=30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z Athletes And Music Artists Rewriting The Playbook |language=en |work=Forbes Asia |url=https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ |access-date=Mayo 27, 2026}}</ref> == Mga tala == === Mga torneyong sinalihan ni Eala === Ito ang mga torneo na sinalihan ni Eala.<ref>{{Cite web |last=Teodoro Robert |first=Abilay |date=June 15, 2026 |title=Alex Eala Tournaments |url=https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches |access-date=June 15, 2026 |website=TV Philippines Wiki |language=en}}</ref> === Djunyor === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+Larong Isahan !Palaro !2019 !2020 !2021 !2022 |- |Australian Open |R2 |R3 |A |A |- |French Open |A |SF |A |A |- |Wimbledon |A |A |R2 |A |- |US Open |A |A |A |W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+Larong Dalawahang !Palaro !2019 !2020 !2021 !2022 |- |Australian Open |A |W |A |A |- |French Open |A |A |W |A |- |Wimbledon |A |A |R2 |A |- |US Open |A |A |SF |– |} === Pandaigdigang Torneo ng Kababaihan ng ITF === ==== Titulo sa ITF==== {| class="wikitable" !Year !Palaro !Lebel !Uri !Katuwang |- |2021 |W15 Manacor |ITF |Larong Isahan |– |- |2022 |W25 Chiang Rai |ITF |Larong Isahan |– |- |2023 |W25 Yecla |ITF |Larong Isahan |– |- |2023 |W25 Roehampton |ITF |Larong Isahan |– |- |2024 |W100 Vitoria-Gasteiz |ITF |Larong Isahan |– |- |2024 |W50 Pune |ITF |Larong Dalawahang |Darja Semeņistaja |- |2024 |W75 Croissy-Beaubourg |ITF |Larong Dalawahang |Estelle Cascino |- |2024 |W100 Vitoria-Gasteiz |ITF |Larong Dalawahang |Estelle Cascino |} ===== Larong Isahan ng ITF ===== ====== '''2020 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Las Palmas de Gran Canaria 2 |W15 |Luwad |Rawnd 1 |Anna Zarycka |2–6, 4–6 |- |Las Palmas de Gran Canaria |W25 |Luwad |Rawnd 2 |Lara Salden |0–6, 6–2, 2–6 |- |Melilla |W15 |Luwad |Rawnd 1 |Anastasia Charaeva |3–6, 3–6 |- |Monastir 9 |W15 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Nina Stadler |6–4, 6–7, 5–7 |} ====== ''' 2021 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |W15 Manacor |W15 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Yvonne Cavalle-Reimers |5–7, 6–1, 6–2 |- |W15 Manacor 2 |W15 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Ylena In-Albon |0–6, 3–6 |- |W15 Manacor 3 |W15 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Oksana Selekhmeteva |2–6, 3–6 |- |W25 Grenoble |W25 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Maja Chwalińska |0–6, 4–6 |- |W25 Manacor 4 |W25 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Jana Fett |6–4, 3–6, 5–7 |- |W15 Manacor 5 |W15 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Simona Waltert |4–6, 6–2, 5–7 |- |W60 Bellinzona |W60 |Luwad |Rawnd 2 |Simona Waltert |5–7, 6–3, 2–6 |- |W25 Platja d’Aro |W25 |Luwad |Rawnd 2 |Irene Burillo Escorihuela |2–6, 4–6 |- |W25 Madrid 2 |W25 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Andrea Lázaro García |6–2, 4–6, 4–6 |- |W25 Milovice |W25 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Daria Astakhova |2–6, 2–6 |} ====== ''' 2022 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |W25 Chiang Rai |W25 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Luksika Kumkhum |6–4, 6–2 |- |W25 Chiang Rai 2 |W25 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Erika Sema |3–6, 6–2, 3–6 |- |W25 Madrid 1 |W25 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Anna-Lena Robbe |6–7(3), 3–6 |- |W60 Madrid 2 |W60 |Matigas (Konkreto) |''Runner-up'' |Marina Bassols Ribera |4–6, 5–7 |- |W60 Vitoria-Gasteiz |W60 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Jessika Ponchet |4–6, 4–6 |- |W25 El Espinar |W25 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Eva Guerrero Alvarez |2–6, 6–3, 2–6 |- |W100 Grodzisk Mazowiecki |W100 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Katharina Hobgarski |4–6, 3–6 |- |W60 Templeton |W60 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Katarzyna Kawa |6–2, 4–6, 0–6 |- |W80 Rancho Santa Fe |W80 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Marcela Zacarías |2–6, 5–7 |- |W60 Hamburg |W60 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Ysaline Bonaventure |4–6, 0–6 |- |W80 PoiLebels |W80 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Ysaline Bonaventure |1–6, 6–3, 3–6 |- |W100 Shrewsbury |W100 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 2 |Maia Lumsden |1–6, 5–7 |} ====== ''' 2023 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |W25 Yecla |W25 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Valentina Ryser |6–3, 7–5 |- |W25 Roehampton |W25 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Arina Rodionova |6–2, 6–3 |- |W25 Aldershot |W25 |Matigas (Konkreto) |''Runner-up'' |Destanee Aiava |6–3, 4–6, 1–6 |- |W40 Petange |W40 |Matigas (Konkreto) |''Runner-up'' |Océane Dodin |1–6, 5–7 |} ====== ''' 2024 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |W100 Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Victoria Jiménez Kasintseva |6–4, 6–4 |- |W100 Dubai |W100 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Polina Kudermetova |6–4, 2–6, 2–6 |- |W100 Takasaki |W100 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Mananchaya Sawangkaew |6–4, 1–6, 2–6 |- |W100 Cary |W100 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Renata Zarazúa |6–3, 4–6, 3–6 |- |W100 Landisville |W100 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Olivia Gadecki |1–6, 6–0, 3–6 |- |W75 Porto |W75 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Anna Bondar |4–6, 7–6, 1–6 |- |W75 Trnava 1 |W75 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Anastasia Gureva |2–6, 6–3, 6–7 |- |W75 Trnava 2 |W75 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tereza Martincová |6–3, 4–6, 6–7 |- |W75 Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Mona Barthel |6–4, 4–6, 1–6 |- |W75 Zagreb |W75 |Luwad |Rawnd 1 |Tena Lukas |5–7, 6–3, 4–6 |- |W60 Bellinzona |W60 |Luwad |Rawnd 1 |Selena Janicijevic |3–6, 1–6 |- |W50 Indore |W50 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Polina Kudermetova |4–6, 7–6, 2–6 |- |W50 Pune |W50 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Darja Semenistaja |6–7, 0–6 |} ===== Larong Dalawahan ng ITF ===== ====== ''' 2021 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga Kalaban !Tala |- |W25 Madrid |W25 |Matigas (Konkreto) |Victoria Jiménez Kasintseva |''Quarterfinal'' |Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey |5–7, 6–4, 6–10 |- |W25 Platja d’Aro |W25 |Luwad |Oksana Selekhmeteva |''Runner-up'' |Justina Mikulskytė / Oana Simion |3–6, 5–7 |} ====== ''' 2022 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga Kalaban !Tala |- |W25 Manacor |W25 |Matigas (Konkreto) |Elsa Jacquemot |''Quarterfinal'' |Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi |6–2, 4–6, 3–10 |- |W25 Macon |W25 |Matigas (Konkreto) |Jéssica Bouzas Maneiro |''Quarterfinal'' |Audrey Albie / Aubane Droguet |4–6, 2–6 |- |W25 Chiang Rai 1 |W25 |Matigas (Konkreto) |Indy De Vroome |Rawnd 1 |Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted |6–4, 5–7, 6–10 |- |W25 Chiang Rai 2 |W25 |Matigas (Konkreto) |Kyōka Okamura |''Quarterfinal'' |Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova |6–4, 7–6(4), 2–6 |- |W25 Madrid 1 |W25 |Matigas (Konkreto) |Jéssica Bouzas Maneiro |''Quarterfinal'' |Olga Helmi / Adithya Karunaratne |0–6, 4–6 |- |W60 Madrid 2 |W60 |Matigas (Konkreto) |Liang En-shuo |''Quarterfinal'' |Tímea Babos / Valeria Savinykh |2–6, 4–6 |- |W25 Palma del Río |W25 |Luwad |Marina Bassols Ribera |''Semifinal'' |Valeria Savinykh / Fanny Stollár |2–6, 0–6 |- |W25 Corroios-Seixal |W25 |Matigas (Konkreto) |Lizette Cabrera |''Quarterfinal'' |Justina Mikulskytė / Hong Yi Cody Wong |5–7, 4–6 |- |W60 Templeton |W60 |Matigas (Konkreto) |Annaëlle Robbe |Rawnd 2 |Madison Brengle |6–3, 6–7, 6–10 |- |W80 PoiLebels |W80 |Matigas (Konkreto) |Petra Marcinko |''Quarterfinal'' |Miriam Skoch / Markéta Vondroušová |5–7, 2–6 |} ====== ''' 2023 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga Kalaban !Tala |- |W60 Trnava 2 |W60 |Matigas (Konkreto) |Justina Mikulskyte |''Semifinal'' |Alicia Barnett / Olivia Nicholls |4–6, 1–6 |- |W60 Chiasso |W60 |Luwad |Barbora Palicova |Rawnd 1 |Beatrice Gumulya / Anna Sisková |3–6, 6–4, 11–13 |- |W25 Zaragoza |W25 |Matigas (Konkreto) |Beatrice Gumulya |''Quarterfinal'' |Alana Parnaby / Victoria Rodríguez |6–4, 3–6, 6–10 |- |W100 Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas (Konkreto) |Marina Bassols Ribera |''Quarterfinal'' |Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča |5–7, 6–1, 9–11 |- |W60 Barcelona |W60 |Matigas (Konkreto) |Emilie Lindh Gallagher |Rawnd 1 |Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča |6–4, 3–6, 3–10 |- |W25 Roehampton 2 |W25 |Matigas (Konkreto) |Destanee Aiava |''Quarterfinal'' |Talia Gibson / Petra Hule |1–6, 5–7 |- |W25 Aldershot |W25 |Matigas (Konkreto) |Urszula Radwanska |''Semifinal'' |Erina Hayashi / Saki Imamura |4–6, 4–6 |- |W100 Tokyo 2 |W100 |Matigas (Konkreto) |Natsumi Kawaguchi |''Semifinal'' |Alicia Barnett / Olivia Nicholls |0–6, 7–5, 6–10 |- |W60 Glasgow 2 |W60 |Matigas (Konkreto) |Barbora Palicova |''Quarterfinal'' |Freya Christie / Olivia Gadecki |— |- |W60 Nantes |W60 |Matigas (Konkreto) |Jessy Rompies |Rawnd 1 |Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold |6–1, 3–6, 6–10 |- |W40 Petange |W40 |Matigas (Konkreto) |Zeynep Sonmez |''Semifinal'' |Danielle Collins / Isabelle Haverlag |2–6, 4–7 |} ====== ''' 2024 ''' ====== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga Kalaban !Tala |- |W50 Pune |W50 |Matigas (Konkreto) |Darja Semeņistaja |Kampeon |Naiktha Bains / Fanny Stollár |7–6(8), 6–3 |- |W75 Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas (Konkreto) |Estelle Cascino |Kampeon |Maia Lumsden / Jessika Ponchet |7–5, 7–6(4) |- |W100 Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas (Konkreto) |Estelle Cascino |Kampeon |Lia Karatancheva / Diāna Marcinkēviča |6–3, 2–6, 10–4 |- |W75 Porto 3 |W75 |Matigas (Konkreto) |Alicia Barnett |''Quarterfinal'' |Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett |3–6, 4–6 |- |W75 Trnava |W75 |Matigas (Konkreto) |Zeynep Sönmez |''Semifinal'' |Lulu Sun / Moyuka Uchijima |2–6, 2–6 |- |W100 Dubai |W100 |Matigas (Konkreto) |Valentini Grammatikopoulou |''Quarterfinal'' |Isabelle Haverlag / Erika Pridankina |7–5, 4–6, 3–10 |} === Mga pangunahing torneo === ==== 2021 ==== {| class="wikitable" !Palaro !Palaruan !Lebel !Kalaban !Yugto (Rawnd) !Tala |- |Miami Open |Matigas (Konkreto) |1000 |Viktória Hrunčáková |Qualipikasyon Rawnd 1 |6–4, 4–6, 2–6 |- |Romanian Open (Cluj-Napoca) |Luwad |250 |Mayar Sherif |Rawnd 2 |2–6, 2–6 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Madison Brengle |2–6, 1–6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Kuwalipikasyon 1 |Anna Bondár |0–6, 0–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Australian Open |''Grand Slam'' |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Misaki Doi |6–4, 1–6, 3–6 |- |Thailand Open (Hua Hin) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tatjana Maria (6) |2–6, 2–6 |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Irina-Camelia Begu |2–6, 5–7 |- |Mutua Madrid Open |1000 |Luwad |Rawnd 1 |Tatjana Maria |1–6, 1–6 |- |Japan Open (Osaka) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Himari Sakatsume (Q) |0–6, 3–6 |- |Guangzhou Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tatjana Maria (3) |3–6, 0–6 |- |Jasmin Open (Monastir) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Elise Mertens (2) |5–7, 0–6 |} ===== '''Larong Dalawahan''' ===== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Katambal !Kalaban !Tala |- |Jasmin Open (Monastir) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Oana Gavrila |Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs |3–6, 4–6 |} ==== 2024 ==== ===== '''Larong Isahan ''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Australian Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Rebecca Peterson (18) |2–6, 5–7 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Kuwalipikasyon 3 |Julia Riera (2) |6–4, 6–7, 4–6 |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Kuwalipikasyon 3 |Lulu Sun (23) |6–7, 5–7 |- |US Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 3 |Elena-Gabriela Ruse (20) |6–3, 1–6, 4–6 |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 2 |Emiliana Arango |6–2, 5–7, 1–6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Rawnd 1 |Sorana Cîrstea (27) |3–6, 7–6, 4–6 |- |Wuhan Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Kateřina Siniaková |3–6, 1–6 |- |Abu Dhabi Open |500 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Magda Linette |6–7, 1–6 |- |Guadalajara Open |500 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Marie Bouzková (6) |2–6, 2–6 |- |Ningbo Open |500 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Priscilla Hon |4–6, 3–6 |- |Jiangxi Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Marie Bouzková (1) |5–7, 6–7 |- |Guangzhou Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Bernarda Pera |0–6, 3–6 |- |Nottingham Open |250 |Damo |Kuwalipikasyon 2 |Ena Shibahara |7–6, 0–6, 2–6 |- |Canberra International |125 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Céline Naef (5) |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |125 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Tatjana Maria (4) |5–7, 2–6 |- |Polish Open (Warsaw) |125 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Isabella Shinikova |2–6, 4–6 |- |Veneto Open (Gaiba) |125 |Damo |''Quarterfinal'' |Sara Errani (4) |0–6, 6–7 |- |Makarska Open |125 |Luwad |Rawnd 1 |Maria Timofeeva (Q) |6–1, 3–6, 2–6 |} ===== '''Larong Dalawahan''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Canberra International |125 |Matigas (Konkreto) |Laura Pigossi |''Semifinal'' |Kaylah McP / Astra Sharma |6–7(1), 3–6 |- |Oeiras Ladies Open |125 |Luwad |Taylah Preston |Rawnd 1 |Valeria Lepchenko / Anna Falei |4–6, 4–6 |- |Polish Open |125 |Matigas (Konkreto) |Daniela Semenistaja |''Quarterfinal'' |Weronika Falkowska / Martyna Kubka |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |125 |Matigas (Konkreto) |Kimberly Birrell |''Quarterfinal'' |Katarzyna Piter / Fanny Stollar |4–6, 4–6 |- |Ningbo Open |500 |Matigas (Konkreto) |En Shuo Liang |''Quarterfinal'' |Giuliana Olmos / Alexandra Panova |1–6, 2–6 |} ==== 2025 ==== ===== '''Larong Isahan ''' ===== {| class="wikitable" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Australian Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Jana Fett (133) |5–7, 2–6 |- |Singapore Open |250 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 2 |Simona Waltert (179) |3–6, 2–6 |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Jessica Pegula (4) |6–7, 7–5, 3–6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Rawnd 2 |Iga Świątek (2) |6–4, 4–6, 2–6 |- |Italian Open |1000 |Luwad |Rawnd 1 |Marta Kostyuk (27) |0–6, 1–6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Rawnd 1 |Emiliana Arango (85) |0–6, 6–2, 3–6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Rawnd 1 |Linda Fruhvirtová |5-7, 7-6(5), 1-6 |- |Nottingham Open |250 |Damo |Rawnd 1 |Magda Linette (31) |4–6, 3–6 |- |Eastbourne Open |250 |Damo |''Runner-up'' |Maya Joint |4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Rawnd 1 |Barbora Krejčíková (16) |6–3, 2–6, 1–6 |- |National Bank Open (Montreal) |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Markéta Vondroušová (63) |6–3, 1–6, 2–6 |- |US Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Cristina Bucșa (95) |4–6, 3–6 |- |São Paulo Open |250 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Janice Tjen (130) |4–6, 1–6 |- |China Open (Wuhan) |1000 |Matigas (Konkreto) |Kuwalipikasyon 1 |Moyuka Uchijima (91) |4–6, 6–3, 2–6 |- |Japan Women's Open (Osaka) |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tereza Valentová (78) |1–6, 2–6 |- |Guangzhou Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Claire Liu (305) |6–2, 4–6, 4–6 |- |Hong Kong Tennis Open |250 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Victoria Mboko (21) |6–3, 3–6, 4–6 |- |Canberra International |125 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Shuai Wei (134) |5–7, 2–6 |- |Mumbai Open |125 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 2 |Mai Hontama (166) |6–7, 2–6 |- |Oeiras Ladies Open |125 |Luwad |Rawnd 2 |Panna Udvardy (137) |6–7, 4–6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Rawnd 1 |Linda Fruhvirtová (152) |5–7, 7–6, 1–6 |- |Ilkley Open |125 |Damo |''Quarterfinal'' |Rebecca Marino (107) |6–1, 0–6, 6–7 |- |Guadalajara 125 Open |125 |Matigas (Konkreto) |Kampeon |Panna Udvardy (134) |1–6, 7–5, 6–3 |- |Jingshan Tennis Open |125 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Lulu Sun (146) |6–3, 4–6, 2–6 |- |Suzhou Open |125 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Viktorija Golubic (70) |6–2, 2–6, 6–7 |} ===== '''Mga pag-atras''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Dahilan |- |Cincinnati Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Pinsala sa balikat |- |Monterrey Open |500 |Matigas (Konkreto) |Pinsala sa balikat |} ===== '''Larong Dalawahan ''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga kalaban !Tala |- |Guangzhou Open |250 |Matigas (Konkreto) |Nadiia Kichenok |''Semifinal'' |Katarzyna Piter / Janice Tjen |7–6(4), 3–6, 5–10 |- |Italian Open |1000 |Luwad |Coco Gauff |''Quarterfinal'' |Jasmine Paolini / Sara Errani |5–7, 6–3, 7–10 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Renata Zarazúa |Rawnd 2 |Olga Danilović / Anastasia Potapova |1–6, 3–6 |- |Hong Kong Open |250 |Matigas (Konkreto) |Chan Hao‑ching |Rawnd 1 |Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich |6–3, 1–6, 7–10 |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Eva Lys |Rawnd 1 |Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason |4–6, 2–6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Rebeka Masarova |Rawnd 1 |Storm Hunter / Ellen Perez |4–6, 4–6 |- |Mumbai Open |125 |Matigas (Konkreto) |Tsao Chia‑yi |Rawnd 1 |Amina Anshba / Elena Pridankina |4–6, 4–6 |- |Oeiras Ladies Open |125 |Luwad |Katie Volynets |Rawnd 1 |Carmen Corley / Olivia Gadecki |3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== ===== '''Larong Isahan ''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Yugto (Rawnd) !Kalaban !Tala |- |Auckland Open |250 |Matigas (Konkreto) |''Semifinal'' |Wang Xinyu |7–5, 5–7, 6–4 |- |Australian Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Alycia Parks |6–0, 3–6, 2–6 |- |Philippines Womens Open |125 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Camila Osorio |4-6, 4-6 |- |Abu Dhabi Open |500 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Ekaterina Alexandrova |3-6, 3-6 |- |Qatar Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 1 |Tereza Valentová |6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Kampeonships |1000 |Matigas (Konkreto) |''Quarterfinal'' |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 4 |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Rawnd 4 |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |500 |Luwad |Rawnd 2 |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |500 |Luwad |Rawnd 1 |Leylah Fernandez |1-6, 4-6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Rawnd 2 |Elise Mertens |2-6, 1-6 |- |Italian Open |1000 |Luwad |Rawnd 3 |Elena Rybakina |4-6, 3-6 |- |Strasbourg International |500 |Luwad |Rawnd 1 |Oleksandra Oliynykova |6-3, 5-7, 3-6 |- |French Open |Grand Slam |Luwad |Rawnd 1 |Iva Jovic |4-6, 2-6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Kampeon |Nikola Bartůňková |5-7, 6-3, 7-5 |- |Queen's Club Kampeonships |500 |Damo |Rawnd 2 |Iva Jovic |2-6, 2-6 |- |Berlin Open |500 |Damo |''Semifinal'' |Linda Nosková |2-6, 4-6 |- |Bad Homburg Open |500 |Damo |Rawnd 1 |Elise Mertens |3-6, 3-6 |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Rawnd 3 |Iga Świątek | |} ===== '''Larong Dalawahan''' ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Palaro !Lebel !Palaruan !Katambal !Yugto (Rawnd) !Mga kalaban !Tala |- |Auckland Open |250 |Matigas (Konkreto) |Iva Jovic |''Semifinal'' |Xu Yifan / Yang Zhaoxuan |5–7, 3–6 |- |Australian Open |Grand Slam |Matigas (Konkreto) |Ingrid Martins |Rawnd 1 |Shuko Aoyama / Magda Linette |6–7(3), 6–2, 3–6 |- |Abu Dhabi Open |500 |Matigas (Konkreto) |Janice Tjen |''Semifinal'' |Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls |4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |1000 |Matigas (Konkreto) |Iva Jovic |Rawnd 1 |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |1000 |Luwad |Zeynep Sönmez |Rawnd 2 |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |1-6, 5-7 |- |Italian Open |1000 |Luwad |Hailey Baptiste |Rawnd 1 |Taylor Townsend / Katerina Siniakova |2-6, 1-6 |- |Birmingham Open |125 |Damo |Nikola Bartůňková |Rawnd 1 |Harriet Dart / Maia Lumsden |4-6, 6-2, 9-11 |- |Bad Homburg Open |500 |Damo |Venus Williams |Quarterfinals |Tereza Mihalikova / Olivia Nicholles |3-6, 2-6 |- |Wimbledon |Grand Slam |Damo |Nikola Bartůňková |Rawnd 1 |Sofia Kenin / Jelena Ostapenko |6-3, 3-6, 1-6 |} === Rekord laban sa Pinakamataas na 20 na Manlalaro === ==== '''Panalo''' ==== {| class="wikitable" ! Kategorya !! Karaniwan |- | Ace% || ~2.3% |- | ''Double Fault''% || ~3.4% |- | Unang Pumasok na Serve || ~65.0% |- | Unang Panalong Puntos ng Serve || ~62.0% |- | Pangalawang Panalong Puntos ng Serve || ~50.0% |- | Nailigtas na BP o ''Break Points''|| ~47% |- | [[Rasyo]] ng Pangingibabaw || ~1.20 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Kalaban !! Torneo !! Lebel !! Palaruan !! Rawnd !! Ranggo ng Kalaban !! Iskor !! DR !! Ace% !! DF% !! Unang pasok !! Unang panalo !! Ikalawang panalo !! Naligtas na BP |- | Madison Keys || Miami || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R32 || Blg. 5 || 6–4, 6–2 || 1.32 || 1.6% || 1.6% || 66.1% || 58.5% || 52.4% || 40.0% (2/5) |- | Iga Swiatek || Miami || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || QF || Blg. 2 || 6–2, 7–5 || 1.27 || 1.5% || 4.5% || 66.7% || 52.3% || 50.0% || 44.4% (4/9) |- | Jelena Ostapenko || Eastbourne || WTA 500 || Damo || R16 || Blg. 3 || 0–6, 6–2, 3–2 RET || 1.08 || 0.0% || 3.8% || 63.5% || 57.6% || 63.2% || – |- | Clara Tauson || US Open || Grand Slam || Matigas (Konkreto) || R128 || Blg. 14 || 6–3, 2–6, 7–6(11) || 0.97 || 0.0% || 5.3% || 68.1% || 59.4% || 43.3% || 44.4% (4/9) |- | Jasmine Paolini || Dubai || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R32 || Blg. 6 || 6–1, 7–6(5) || 1.32 || 3.1% || 3.1% || 63.1% || 73.2% || 50.0% || 50.0% (2/4) |- | Coco Gauff || Indian Wells || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R32 || Blg. 4 || 6–2, 2–0 RET || 1.46 || 0.0% || 0.0% || 68.0% || 58.8% || 50.0% || 33.3% (1/3) |- | Elena Rybakina || Berlin || WTA 500 || Damo || R16 || Blg. 2 || 7–5, 6–4 || 1.19 || 6.0% || 4.5% || 68.7% || 71.7% || 57.1% || 50.0% (1/2) |- | Elina Svitolina || Berlin || WTA 500 || Damo || QF || Blg. 6 || 6–3, 6–4 || 1.16 || 5.3% || 3.5% || 50.9% || 79.3% || 32.1% || 50.0% (3/6) |} ==== '''Talo''' ==== {| class="wikitable" ! Estadistika !! Karaniwan |- | Ace% || ~1.7% |- | Double Fault% || ~4.3% |- | Unang Serve In || ~62.5% |- | Unang Serve Points Won || ~50.0% |- | Pangalawang Serve Points Won || ~41.0% |- | Break Points Saved || ~39% |- | Ratio ng Pangingibabaw || ~0.65 |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Kalaban !! Torneo !! Lebel !! Korte !! Rawnd !! Ranggo ng Kalaban !! Iskor !! DR !! Ace% !! DF% !! Unang pasok !! Unang panalo !! Ikalawang panalo !! Naligtas na BP |- | Jessica Pegula || Miami || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || SF || Blg. 4 || 7–6(3), 5–7, 3–6 || 0.87 || 2.0% || 3.9% || 72.5% || 62.2% || 42.9% || 28.6% (2/7) |- | Iga Swiatek || Madrid || WTA 1000 || Luwad || R64 || Blg. 2 || 6–4, 4–6, 2–6 || 0.77 || 3.0% || 5.0% || 69.0% || 50.7% || 41.9% || 56.3% (9/16) |- | Barbora Krejcikova || Wimbledon || Grand Slam || Damo || R128 || Blg. 17 || 6–3, 2–6, 1–6 || 0.82 || 1.1% || 1.1% || 54.3% || 50.0% || 50.0% || 62.5% (10/16) |- | Ekaterina Alexandrova || Abu Dhabi || WTA 500 || Matigas (Konkreto) || QF || Blg. 11 || 3–6, 3–6 || 0.79 || 0.0% || 1.6% || 69.8% || 45.5% || 52.6% || 44.4% (4/9) |- | Coco Gauff || Dubai || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || QF || Blg. 3 || 0–6, 2–6 || 0.61 || 0.0% || 2.5% || 57.5% || 30.4% || 41.2% || 33.3% (3/9) |- | Linda Noskova || Indian Wells || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R16 || Blg. 14 || 2–6, 0–6 || 0.36 || 0.0% || 6.8% || 56.8% || 36.0% || 47.4% || 37.5% (3/8) |- | Karolina Muchova || Miami || WTA 1000 || Matigas (Konkreto) || R16 || Blg. 13 || 0–6, 2–6 || 0.39 || 0.0% || 4.8% || 52.4% || 36.4% || 50.0% || 0.0% (0/4) |- | Elena Rybakina || Rome || WTA 1000 || Luwad || R32 || Blg. 2 || 4–6, 3–6 || 0.80 || 1.3% || 6.6% || 67.1% || 56.9% || 44.0% || 42.9% (3/7) |- | Iva Jovic || Roland Garros || Grand Slam || Luwad || R128 || Blg. 17 || 4–6, 2–6 || – || – || – || – || – || – || – |- | Iva Jovic || Queen’s Club || WTA 500 || Damo || R16 || Blg. 19 || 2–6, 2–6 || 0.56 || 2.0% || 2.0% || 66.0% || 51.5% || 29.4% || 28.6% (2/7) |- | Linda Noskova || Berlin || WTA 500 || Damo || SF || Blg. 8 || 2–6, 4–6 || 0.60 || 4.1% || 6.1% || 51.0% || 52.0% || 37.5% || 16.7% (1/6) |} Si Eala ay nakapagtala ng 18 laban laban sa mga Top 20 na manlalaro, kung saan siya ay nanalo ng 7 at natalo ng 11. Noong 2025, nakamit niya ang unang malaking tagumpay sa Miami Open 1000 matapos talunin sina Keys at Świątek bago matalo kay Pegula sa ''semifinal'', at nagwagi rin laban kay Tauson sa US Open, ngunit nabigo kina Krejčíková sa Wimbledon at Świątek sa Madrid. Noong 2026, tinalo niya sina Paolini sa Dubai at Rybakina at Svitolina sa Berlin, subalit natalo kina Gauff, Nosková, Muchová, Rybakina sa Rome, at Jovic sa Roland Garros at Queen’s Club. Ang kanyang pinakamalakas na kampanya ay sa Berlin Open 500, kung saan tinalo niya ang dalawang Top 10 na manlalaro bago matalo kay Nosková sa ''semifinal''.<ref name=":1"/> Sa kanyang mga panalo, ang katamtamang [[estadistika]] ng laban ay: 2.3% aces, 3.4% double faults, 65% first serve in, 62% first-serve points won, 50% second-serve points won, at 47% break points saved, na may rasyo ng pagdomina na ~1.20. Sa kanyang mga pagkatalo, ang average ay: 1.7% aces, 4.3% double faults, 62.5% first serve in, 50% first-serve points won, 41% second-serve points won, at 39% break points saved, na may dominance ratio na ~0.65.<ref name=":1" /> === Mga resulta ng ''Grand Slam'' na paligsahan === ==== Isahan (Isahan) ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! 2025 !! 2026 |- | Australian Open | – | 1R |- | Roland Garros | 1R | 1R |- | Wimbledon | 1R | – |- | US Open | 2R | – |} ==== Babaeng-Doble (Dalawahang Pangkababaihan) ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! 2025 !! 2026 |- | Australian Open | – | 1R |- | Roland Garros | 2R | 1R |- | Wimbledon | 1R | – |- | US Open | – | – |} === Taunang ranggo ng WTA === Posisyon sa pagtatapos ng bawat ''season'': {| class="wikitable" style="text-align:right;" !width="70"| Taon !!width="70"| Ranggo sa<br />Isahan !! width="70" | Ranggo sa<br />Dalawahan |- |style="text-align:center;"| 2021 || 529 || 780 |- |style="text-align:center;"| 2022 || 219 || 594 |- |style="text-align:center;"| 2023 || 205 || 436 |- |style="text-align:center;"| 2024 || 158 || 230 |- |style="text-align:center;"| 2025 || 50 || 161 |} Mula 2021 hanggang patuloy na bumaba ang ranggo ni Alexandra Eala sa isahan (529 → 50) at dalawahang kategorya (780 → 161), na nagpapakita ng pagbabago sa kanyang pagganap at tuon sa mas piling torneo.<ref name="WTAEALAPROF" /> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)] * [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches Mga listahan ng torneo ni Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)] <nowiki> {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] </nowiki> 554ytogiszytq5zuemc3msd8depzalg 0 338734 2214603 2026-07-04T05:36:05Z LknFenix 125962 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1360681680|Hainanese chicken rice]]" 2214603 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=''Hainanese chicken rice''|image=Hainanese Chicken Rice.jpg|image_size=300|caption=''Hainanese chicken rice'' sa isang Singapurenseng kainan|alternate_name=''Hainan chicken'', ''chicken rice'', ''Hainan chicken rice'', ''nasi ayam'', ''khao man gai'', ''khao man kai''|region=Mga rehiyon ng [[Timog-silangang Asya]] na may populasyong Tsino<ref name="SCMP">{{cite news |author1=Lisa Cam |title=So, if Hainan chicken didn't come from Hainan, where is it from |trans-title=Kaya, kung hindi nagmula ang manok sa Hainan, saan ito nanggaling? |url=https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |access-date=13 Hunyo 2021 |date=25 Hulyo 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315223029/https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |archive-date=15 March 2019 |url-status=live|quote=}}</ref><ref name="Wang Yiyuan"/><ref>{{cite web|url=https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|title=The Most Popular Malaysian Chinese Dishes and Its Origins|trans-title=Ang Pinakasikat na mga Lutuing Tsino ng Malasya at ang Pinagmulan Nito|publisher=Convergence by Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB)|accessdate=Setyembre 26, 2021|quote=Most sources will state that the chicken rice dish known as Hainanese Chicken Rice popular in Southeast Asia these days was created by Singaporeans, with some estimates going back to the 1920s. This is said to be the time when a certain Mr Wang Yiyuan had brought the dish from China and sold chicken rice balls from his hawker stall.|trans-quote=Karamihan sa mga sanggunian ay magsasabi na ang ulam na ''chicken rice'' na kilala bilang ''Hainanese Chicken Rice'' na sikat sa Timog-silangang Asya nitong mga araw ay nilikha ng mga Singapurense, na may ilang pagtatantya na nagmula pa noong dekada 1920. Sinasabing ito ang panahon nang isang Mr. Wang Yiyuan ang nagdala ng ulam mula sa Tsina at nagbenta ng mga bola-bolang kaning manok mula sa kanyang puwesto sa tindahan.|archive-date=3 Hulyo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703075030/https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|url-status=dead}}</ref>|associated_cuisine=[[Lutuing Singapurense|Singapura]], [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]], Myanmar, [[Lutuing Indones|Indonesya]], [[Lutuing Malasyo||Malasya]], [[Lutuing Biyetnames|Biyetnam]], [[Lutuing Kamboyano|Kambodya]]|creator=|course=|served=|main_ingredient=Manok, sabaw ng manok, taba ng manok, kanin, pipino|variations=|calories=670|other=}} Ang '''''Hainanese chicken rice''''' ay isang ulam na binubuo ng nilaga o inihaw na manok na may kasamang tinimplang kanin. Inihahain ito kasama ng sarsang sili, at karaniwang sinasamahan ng pipino, mga hiwa ng kamatis o palamuting kulantro.<ref name="visitSG">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice in Singapore |url=https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/hainanese-chicken-rice/ |access-date=July 15, 2020 |publisher=Visit Singapore Official Site}}</ref> Nilikha ito ng mga imigrante mula sa [[Hainan]] sa timog Tsina at hinango mula sa mga putaheng Hainanes na ''Wenchang chicken'' at ''Wenchang chicken rice''.<ref name=":4">{{Cite web |title=海南文昌鸡饭,一起海南网 |url=http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124103323/http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |archive-date=24 January 2022 |access-date=2022-04-15 |website=www.17uhn.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice |url=https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111113859/https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |archive-date=2023-01-11 |access-date=2023-01-11 |website=www.sg101.gov.sg |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == [[Kategorya:Lutuing Taylandes]] [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] pr2wqvmhx4okxf0tp1oyp8t4s2ant4s 2214605 2214603 2026-07-04T05:37:37Z LknFenix 125962 Initaliko ang pamagat 2214605 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox food|name=''Hainanese chicken rice''|image=Hainanese Chicken Rice.jpg|image_size=300|caption=''Hainanese chicken rice'' sa isang Singapurenseng kainan|alternate_name=''Hainan chicken'', ''chicken rice'', ''Hainan chicken rice'', ''nasi ayam'', ''khao man gai'', ''khao man kai''|region=Mga rehiyon ng [[Timog-silangang Asya]] na may populasyong Tsino<ref name="SCMP">{{cite news |author1=Lisa Cam |title=So, if Hainan chicken didn't come from Hainan, where is it from |trans-title=Kaya, kung hindi nagmula ang manok sa Hainan, saan ito nanggaling? |url=https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |access-date=13 Hunyo 2021 |date=25 Hulyo 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315223029/https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |archive-date=15 March 2019 |url-status=live|quote=}}</ref><ref name="Wang Yiyuan"/><ref>{{cite web|url=https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|title=The Most Popular Malaysian Chinese Dishes and Its Origins|trans-title=Ang Pinakasikat na mga Lutuing Tsino ng Malasya at ang Pinagmulan Nito|publisher=Convergence by Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB)|accessdate=Setyembre 26, 2021|quote=Most sources will state that the chicken rice dish known as Hainanese Chicken Rice popular in Southeast Asia these days was created by Singaporeans, with some estimates going back to the 1920s. This is said to be the time when a certain Mr Wang Yiyuan had brought the dish from China and sold chicken rice balls from his hawker stall.|trans-quote=Karamihan sa mga sanggunian ay magsasabi na ang ulam na ''chicken rice'' na kilala bilang ''Hainanese Chicken Rice'' na sikat sa Timog-silangang Asya nitong mga araw ay nilikha ng mga Singapurense, na may ilang pagtatantya na nagmula pa noong dekada 1920. Sinasabing ito ang panahon nang isang Mr. Wang Yiyuan ang nagdala ng ulam mula sa Tsina at nagbenta ng mga bola-bolang kaning manok mula sa kanyang puwesto sa tindahan.|archive-date=3 Hulyo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703075030/https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|url-status=dead}}</ref>|associated_cuisine=[[Lutuing Singapurense|Singapura]], [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]], Myanmar, [[Lutuing Indones|Indonesya]], [[Lutuing Malasyo||Malasya]], [[Lutuing Biyetnames|Biyetnam]], [[Lutuing Kamboyano|Kambodya]]|creator=|course=|served=|main_ingredient=Manok, sabaw ng manok, taba ng manok, kanin, pipino|variations=|calories=670|other=}} Ang '''''Hainanese chicken rice''''' ay isang ulam na binubuo ng nilaga o inihaw na manok na may kasamang tinimplang kanin. Inihahain ito kasama ng sarsang sili, at karaniwang sinasamahan ng pipino, mga hiwa ng kamatis o palamuting kulantro.<ref name="visitSG">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice in Singapore |url=https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/hainanese-chicken-rice/ |access-date=July 15, 2020 |publisher=Visit Singapore Official Site}}</ref> Nilikha ito ng mga imigrante mula sa [[Hainan]] sa timog Tsina at hinango mula sa mga putaheng Hainanes na ''Wenchang chicken'' at ''Wenchang chicken rice''.<ref name=":4">{{Cite web |title=海南文昌鸡饭,一起海南网 |url=http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124103323/http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |archive-date=24 January 2022 |access-date=2022-04-15 |website=www.17uhn.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice |url=https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111113859/https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |archive-date=2023-01-11 |access-date=2023-01-11 |website=www.sg101.gov.sg |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == [[Kategorya:Lutuing Taylandes]] [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] rup6f0o5s95s3sd4f68btelsv9mgp9u 2214610 2214605 2026-07-04T05:44:16Z LknFenix 125962 + Infobox Chinese 2214610 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox food|name=''Hainanese chicken rice''|image=Hainanese Chicken Rice.jpg|image_size=300|caption=''Hainanese chicken rice'' sa isang Singapurenseng kainan|alternate_name=''Hainan chicken'', ''chicken rice'', ''Hainan chicken rice'', ''nasi ayam'', ''khao man gai'', ''khao man kai''|region=Mga rehiyon ng [[Timog-silangang Asya]] na may populasyong Tsino<ref name="SCMP">{{cite news |author1=Lisa Cam |title=So, if Hainan chicken didn't come from Hainan, where is it from |trans-title=Kaya, kung hindi nagmula ang manok sa Hainan, saan ito nanggaling? |url=https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |access-date=13 Hunyo 2021 |date=25 Hulyo 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315223029/https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |archive-date=15 March 2019 |url-status=live|quote=}}</ref><ref name="Wang Yiyuan"/><ref>{{cite web|url=https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|title=The Most Popular Malaysian Chinese Dishes and Its Origins|trans-title=Ang Pinakasikat na mga Lutuing Tsino ng Malasya at ang Pinagmulan Nito|publisher=Convergence by Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB)|accessdate=Setyembre 26, 2021|quote=Most sources will state that the chicken rice dish known as Hainanese Chicken Rice popular in Southeast Asia these days was created by Singaporeans, with some estimates going back to the 1920s. This is said to be the time when a certain Mr Wang Yiyuan had brought the dish from China and sold chicken rice balls from his hawker stall.|trans-quote=Karamihan sa mga sanggunian ay magsasabi na ang ulam na ''chicken rice'' na kilala bilang ''Hainanese Chicken Rice'' na sikat sa Timog-silangang Asya nitong mga araw ay nilikha ng mga Singapurense, na may ilang pagtatantya na nagmula pa noong dekada 1920. Sinasabing ito ang panahon nang isang Mr. Wang Yiyuan ang nagdala ng ulam mula sa Tsina at nagbenta ng mga bola-bolang kaning manok mula sa kanyang puwesto sa tindahan.|archive-date=3 Hulyo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703075030/https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|url-status=dead}}</ref>|associated_cuisine=[[Lutuing Singapurense|Singapura]], [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]], Myanmar, [[Lutuing Indones|Indonesya]], [[Lutuing Malasyo||Malasya]], [[Lutuing Biyetnames|Biyetnam]], [[Lutuing Kamboyano|Kambodya]]|creator=|course=|served=|main_ingredient=Manok, sabaw ng manok, taba ng manok, kanin, pipino|variations=|calories=670|other=}} {{Infobox Chinese|s=海南鸡饭|t=海南雞飯|h=hoi nam gai fan|p=Hǎinán jīfàn|j=hoi2 naam4 gai1 faan6|poj=hái-lâm-kue-pn̄g, hái-lâm-ke-pn̄g|l=Hainan chicken rice}} Ang '''''Hainanese chicken rice''''' ay isang ulam na binubuo ng nilaga o inihaw na manok na may kasamang tinimplang kanin. Inihahain ito kasama ng sarsang sili, at karaniwang sinasamahan ng pipino, mga hiwa ng kamatis o palamuting kulantro.<ref name="visitSG">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice in Singapore |url=https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/hainanese-chicken-rice/ |access-date=July 15, 2020 |publisher=Visit Singapore Official Site}}</ref> Nilikha ito ng mga imigrante mula sa [[Hainan]] sa timog Tsina at hinango mula sa mga putaheng Hainanes na ''Wenchang chicken'' at ''Wenchang chicken rice''.<ref name=":4">{{Cite web |title=海南文昌鸡饭,一起海南网 |url=http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124103323/http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |archive-date=24 January 2022 |access-date=2022-04-15 |website=www.17uhn.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice |url=https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111113859/https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |archive-date=2023-01-11 |access-date=2023-01-11 |website=www.sg101.gov.sg |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == [[Kategorya:Lutuing Taylandes]] [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] 7vprlv5e8ftvgmf5h78qhu8obzm4hv7 2214614 2214610 2026-07-04T05:51:02Z LknFenix 125962 Pag-aayos sa sanggunian 2214614 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox food|name=''Hainanese chicken rice''|image=Hainanese Chicken Rice.jpg|image_size=300|caption=''Hainanese chicken rice'' sa isang Singapurenseng kainan|alternate_name=''Hainan chicken'', ''chicken rice'', ''Hainan chicken rice'', ''nasi ayam'', ''khao man gai'', ''khao man kai''|region=Mga rehiyon ng [[Timog-silangang Asya]] na may populasyong Tsino<ref name="SCMP">{{cite news |author1=Lisa Cam |title=So, if Hainan chicken didn't come from Hainan, where is it from |trans-title=Kaya, kung hindi nagmula ang manok sa Hainan, saan ito nanggaling? |url=https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |access-date=13 Hunyo 2021 |date=25 Hulyo 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315223029/https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |archive-date=15 March 2019 |url-status=live|quote=}}</ref><ref name="Wang Yiyuan">{{cite web |date=Oktubre 14, 2014 |title=Food Museum and Gallery: Who's the first Chicken Rice hawker in Singapore? |trans-title=Museo at Galeriya ng Pagkain: Sino ang unang nagtinda ng Chicken Rice sa Singapura?|url=https://makansutra.com/food-museum-and-gallery-whos-the-first-chicken-rice-hawker-in-singapore/ |accessdate=Setyembre 26, 2021 |publisher=Makansutra |quote=Ipinakikita ng galeriya ng pagkain ang isang pangkalahatang-ideya ng sampung putaheng karaniwan at natatangi sa Singaura... Ayon sa galeriya, si Wang Yiyuan ang unang nagpakilala ng chicken rice sa Singapura. Nagsimula siyang magbenta ng mga bolang chicken rice na nakabalot sa dahon ng saging bilang isang naglalakong tindero noong dekada 1920 (Pambansang Museo ng Singapura, 2014).}}</ref><ref>{{cite web|url=https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|title=The Most Popular Malaysian Chinese Dishes and Its Origins|trans-title=Ang Pinakasikat na mga Lutuing Tsino ng Malasya at ang Pinagmulan Nito|publisher=Convergence by Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB)|accessdate=Setyembre 26, 2021|trans-quote=Karamihan sa mga sanggunian ay magsasabi na ang ulam na ''chicken rice'' na kilala bilang ''Hainanese Chicken Rice'' na sikat sa Timog-silangang Asya nitong mga araw ay nilikha ng mga Singapurense, na may ilang pagtatantya na nagmula pa noong dekada 1920. Sinasabing ito ang panahon nang isang G. Wang Yiyuan ang nagdala ng ulam mula sa Tsina at nagbenta ng mga bola-bolang kaning manok mula sa kanyang puwesto sa tindahan.|archive-date=3 Hulyo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703075030/https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|url-status=dead}}</ref>|associated_cuisine=[[Lutuing Singapurense|Singapura]], [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]], Myanmar, [[Lutuing Indones|Indonesya]], [[Lutuing Malasyo||Malasya]], [[Lutuing Biyetnames|Biyetnam]], [[Lutuing Kamboyano|Kambodya]]|creator=|course=|served=|main_ingredient=Manok, sabaw ng manok, taba ng manok, kanin, pipino|variations=|calories=670|other=}} {{Infobox Chinese|s=海南鸡饭|t=海南雞飯|h=hoi nam gai fan|p=Hǎinán jīfàn|j=hoi2 naam4 gai1 faan6|poj=hái-lâm-kue-pn̄g, hái-lâm-ke-pn̄g|l=Hainan chicken rice}} Ang '''''Hainanese chicken rice''''' ay isang ulam na binubuo ng nilaga o inihaw na manok na may kasamang tinimplang kanin. Inihahain ito kasama ng sarsang sili, at karaniwang sinasamahan ng pipino, mga hiwa ng kamatis o palamuting kulantro.<ref name="visitSG">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice in Singapore |url=https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/hainanese-chicken-rice/ |access-date=Hulyo 15, 2020 |publisher=Visit Singapore Official Site|language=en|trans-title=Hainanese Chicken Rice sa Singapura}}</ref> Nilikha ito ng mga imigrante mula sa [[Hainan]] sa timog Tsina at hinango mula sa mga putaheng Hainanes na ''Wenchang chicken'' at ''Wenchang chicken rice''.<ref name=":4">{{Cite web |title=海南文昌鸡饭,一起海南网 |url=http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124103323/http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |archive-date=24 Enero 2022 |access-date=2022-04-15 |website=www.17uhn.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice |url=https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111113859/https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |archive-date=2023-01-11 |access-date=2023-01-11 |website=www.sg101.gov.sg |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == [[Kategorya:Lutuing Taylandes]] [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] 3zdjd4ggzthnombp8uisj2inydjmsh7 2214616 2214614 2026-07-04T05:51:51Z LknFenix 125962 + Tingnan din 2214616 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox food|name=''Hainanese chicken rice''|image=Hainanese Chicken Rice.jpg|image_size=300|caption=''Hainanese chicken rice'' sa isang Singapurenseng kainan|alternate_name=''Hainan chicken'', ''chicken rice'', ''Hainan chicken rice'', ''nasi ayam'', ''khao man gai'', ''khao man kai''|region=Mga rehiyon ng [[Timog-silangang Asya]] na may populasyong Tsino<ref name="SCMP">{{cite news |author1=Lisa Cam |title=So, if Hainan chicken didn't come from Hainan, where is it from |trans-title=Kaya, kung hindi nagmula ang manok sa Hainan, saan ito nanggaling? |url=https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |access-date=13 Hunyo 2021 |date=25 Hulyo 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315223029/https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |archive-date=15 March 2019 |url-status=live|quote=}}</ref><ref name="Wang Yiyuan">{{cite web |date=Oktubre 14, 2014 |title=Food Museum and Gallery: Who's the first Chicken Rice hawker in Singapore? |trans-title=Museo at Galeriya ng Pagkain: Sino ang unang nagtinda ng Chicken Rice sa Singapura?|url=https://makansutra.com/food-museum-and-gallery-whos-the-first-chicken-rice-hawker-in-singapore/ |accessdate=Setyembre 26, 2021 |publisher=Makansutra |quote=Ipinakikita ng galeriya ng pagkain ang isang pangkalahatang-ideya ng sampung putaheng karaniwan at natatangi sa Singaura... Ayon sa galeriya, si Wang Yiyuan ang unang nagpakilala ng chicken rice sa Singapura. Nagsimula siyang magbenta ng mga bolang chicken rice na nakabalot sa dahon ng saging bilang isang naglalakong tindero noong dekada 1920 (Pambansang Museo ng Singapura, 2014).}}</ref><ref>{{cite web|url=https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|title=The Most Popular Malaysian Chinese Dishes and Its Origins|trans-title=Ang Pinakasikat na mga Lutuing Tsino ng Malasya at ang Pinagmulan Nito|publisher=Convergence by Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB)|accessdate=Setyembre 26, 2021|trans-quote=Karamihan sa mga sanggunian ay magsasabi na ang ulam na ''chicken rice'' na kilala bilang ''Hainanese Chicken Rice'' na sikat sa Timog-silangang Asya nitong mga araw ay nilikha ng mga Singapurense, na may ilang pagtatantya na nagmula pa noong dekada 1920. Sinasabing ito ang panahon nang isang G. Wang Yiyuan ang nagdala ng ulam mula sa Tsina at nagbenta ng mga bola-bolang kaning manok mula sa kanyang puwesto sa tindahan.|archive-date=3 Hulyo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703075030/https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|url-status=dead}}</ref>|associated_cuisine=[[Lutuing Singapurense|Singapura]], [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]], Myanmar, [[Lutuing Indones|Indonesya]], [[Lutuing Malasyo||Malasya]], [[Lutuing Biyetnames|Biyetnam]], [[Lutuing Kamboyano|Kambodya]]|creator=|course=|served=|main_ingredient=Manok, sabaw ng manok, taba ng manok, kanin, pipino|variations=|calories=670|other=}} {{Infobox Chinese|s=海南鸡饭|t=海南雞飯|h=hoi nam gai fan|p=Hǎinán jīfàn|j=hoi2 naam4 gai1 faan6|poj=hái-lâm-kue-pn̄g, hái-lâm-ke-pn̄g|l=Hainan chicken rice}} Ang '''''Hainanese chicken rice''''' ay isang ulam na binubuo ng nilaga o inihaw na manok na may kasamang tinimplang kanin. Inihahain ito kasama ng sarsang sili, at karaniwang sinasamahan ng pipino, mga hiwa ng kamatis o palamuting kulantro.<ref name="visitSG">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice in Singapore |url=https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/hainanese-chicken-rice/ |access-date=Hulyo 15, 2020 |publisher=Visit Singapore Official Site|language=en|trans-title=Hainanese Chicken Rice sa Singapura}}</ref> Nilikha ito ng mga imigrante mula sa [[Hainan]] sa timog Tsina at hinango mula sa mga putaheng Hainanes na ''Wenchang chicken'' at ''Wenchang chicken rice''.<ref name=":4">{{Cite web |title=海南文昌鸡饭,一起海南网 |url=http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124103323/http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |archive-date=24 Enero 2022 |access-date=2022-04-15 |website=www.17uhn.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice |url=https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111113859/https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |archive-date=2023-01-11 |access-date=2023-01-11 |website=www.sg101.gov.sg |language=en}}</ref> == Tingnan din == * [[Laksa]] * [[Lutuing Peranakan]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Lutuing Taylandes]] [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] nvepydou1nadz4iuuev1969g2v5twz9 2214617 2214616 2026-07-04T06:13:09Z LknFenix 125962 + Panimula 2214617 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox food|name=''Hainanese chicken rice''|image=Hainanese Chicken Rice.jpg|image_size=300|caption=''Hainanese chicken rice'' sa isang Singapurenseng kainan|alternate_name=''Hainan chicken'', ''chicken rice'', ''Hainan chicken rice'', ''nasi ayam'', ''khao man gai'', ''khao man kai''|region=Mga rehiyon ng [[Timog-silangang Asya]] na may populasyong Tsino<ref name="SCMP">{{cite news |author1=Lisa Cam |title=So, if Hainan chicken didn't come from Hainan, where is it from |trans-title=Kaya, kung hindi nagmula ang manok sa Hainan, saan ito nanggaling? |url=https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |access-date=13 Hunyo 2021 |date=25 Hulyo 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315223029/https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |archive-date=15 March 2019 |url-status=live|quote=}}</ref><ref name="Wang Yiyuan">{{cite web |date=Oktubre 14, 2014 |title=Food Museum and Gallery: Who's the first Chicken Rice hawker in Singapore? |trans-title=Museo at Galeriya ng Pagkain: Sino ang unang nagtinda ng Chicken Rice sa Singapura?|url=https://makansutra.com/food-museum-and-gallery-whos-the-first-chicken-rice-hawker-in-singapore/ |accessdate=Setyembre 26, 2021 |publisher=Makansutra |quote=Ipinakikita ng galeriya ng pagkain ang isang pangkalahatang-ideya ng sampung putaheng karaniwan at natatangi sa Singaura... Ayon sa galeriya, si Wang Yiyuan ang unang nagpakilala ng chicken rice sa Singapura. Nagsimula siyang magbenta ng mga bolang chicken rice na nakabalot sa dahon ng saging bilang isang naglalakong tindero noong dekada 1920 (Pambansang Museo ng Singapura, 2014).}}</ref><ref>{{cite web|url=https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|title=The Most Popular Malaysian Chinese Dishes and Its Origins|trans-title=Ang Pinakasikat na mga Lutuing Tsino ng Malasya at ang Pinagmulan Nito|publisher=Convergence by Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB)|accessdate=Setyembre 26, 2021|trans-quote=Karamihan sa mga sanggunian ay magsasabi na ang ulam na ''chicken rice'' na kilala bilang ''Hainanese Chicken Rice'' na sikat sa Timog-silangang Asya nitong mga araw ay nilikha ng mga Singapurense, na may ilang pagtatantya na nagmula pa noong dekada 1920. Sinasabing ito ang panahon nang isang G. Wang Yiyuan ang nagdala ng ulam mula sa Tsina at nagbenta ng mga bola-bolang kaning manok mula sa kanyang puwesto sa tindahan.|archive-date=3 Hulyo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703075030/https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|url-status=dead}}</ref>|associated_cuisine=[[Lutuing Singapurense|Singapura]], [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]], Myanmar, [[Lutuing Indones|Indonesya]], [[Lutuing Malasyo||Malasya]], [[Lutuing Biyetnames|Biyetnam]], [[Lutuing Kamboyano|Kambodya]]|creator=|course=|served=|main_ingredient=Manok, sabaw ng manok, taba ng manok, kanin, pipino|variations=|calories=670|other=}} {{Infobox Chinese|s=海南鸡饭|t=海南雞飯|h=hoi nam gai fan|p=Hǎinán jīfàn|j=hoi2 naam4 gai1 faan6|poj=hái-lâm-kue-pn̄g, hái-lâm-ke-pn̄g|l=Hainan chicken rice}} Ang '''''Hainanese chicken rice''''' ay isang ulam na binubuo ng nilaga o inihaw na manok na may kasamang tinimplang kanin. Inihahain ito kasama ng sarsang sili, at karaniwang sinasamahan ng pipino, mga hiwa ng kamatis o palamuting kulantro.<ref name="visitSG">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice in Singapore |url=https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/hainanese-chicken-rice/ |access-date=Hulyo 15, 2020 |publisher=Visit Singapore Official Site|language=en|trans-title=Hainanese Chicken Rice sa Singapura}}</ref> Nilikha ito ng mga imigrante mula sa [[Hainan]] sa timog Tsina at hinango mula sa mga putaheng Hainanes na ''Wenchang chicken'' at ''Wenchang chicken rice''.<ref name=":4">{{Cite web |title=海南文昌鸡饭,一起海南网 |url=http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124103323/http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |archive-date=24 Enero 2022 |access-date=2022-04-15 |website=www.17uhn.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice |url=https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111113859/https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |archive-date=2023-01-11 |access-date=2023-01-11 |website=www.sg101.gov.sg |language=en}}</ref> Malawak itong itinuturing na isa sa mga [[pambansang putahe]] ng [[Singapura]],<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/markets/commodities/singapores-de-facto-national-dish-crossfire-malaysia-bans-chicken-exports-2022-06-01/|title=Singapore's de-facto national dish in the crossfire as Malaysia bans chicken exports|publisher=[[Reuters]]|date=Hunyo 1, 2022|accessdate=Marso 15, 2024|language=en|trans-title=Nadamay ang de-paktong pambansang ulam ng Singapura sa pagbabawal ng Malasya sa pagluwas ng manok}}</ref><ref name="rootsSGChickenRice">{{cite web|url=https://www.roots.gov.sg/en/ich-landing/ich/chicken-rice|title=Chicken Rice|publisher=Roots.sg|accessdate=March 15, 2024|trans-quote=Ang chicken rice ay isang ulam na makikita sa halos lahat ng kainan sa Singapura, mula sa mga hokeran hanggang sa mga mamahaling restoran. Pinuri ito bilang isa sa mga "pambansang putahe" ng Singapura.}}</ref> at kadalasang iniuugnay sa [[lutuing Singapurense]],<ref>{{cite web|url=https://sfstandard.com/2023/08/16/wheres-the-best-hainanese-chicken-rice-in-san-francisco/|title=In search of Singapore's beloved national dish in San Francisco|publisher=San Francisco Standard|quote= |date=Agosto 16, 2023|accessdate=Marso 15, 2024|language=en|trans-title=Sa paghahanap ng paboritong pambansang ulam ng Singapura sa San Francisco|trans-quote=Nadagdagan pa ng mga kakaibang lasa ang pagkalat nito sa Timog Asya, mula Biyetnam hanggang Singapura—kung saan ito kilala bilang isang pambansang ulam—mula Malasya hanggang Taylandiya.}}</ref> dahil karaniwan itong mabibili sa karamihan ng mga kainan at hokeran sa buong bansa.<ref name="rootsSGChickenRice" /> Makikita rin ang mga baryante ng putaheng ito sa buong [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangang Asya]] kung saan nanirahan ang mga Hainanes, lalo na sa [[Lutuing Indones|Indonesya]], [[Lutuing Malasyo|Malasya]], [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]], at [[Lutuing Biyetnames|Biyetnam]], kung saan nananatili itong isang pangunahing putahe. == Tingnan din == * [[Laksa]] * [[Lutuing Peranakan]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Lutuing Taylandes]] [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] ekt8o4rnpi1s974wfsgkh2akusibt0m 2214620 2214617 2026-07-04T06:27:18Z LknFenix 125962 Inilipat ni LknFenix ang pahinang [[Hainanese chicken rice]] sa [[Manok at kaning Hainanes]]: Kaya namang isalin ang pangalan ng putahe 2214617 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox food|name=''Hainanese chicken rice''|image=Hainanese Chicken Rice.jpg|image_size=300|caption=''Hainanese chicken rice'' sa isang Singapurenseng kainan|alternate_name=''Hainan chicken'', ''chicken rice'', ''Hainan chicken rice'', ''nasi ayam'', ''khao man gai'', ''khao man kai''|region=Mga rehiyon ng [[Timog-silangang Asya]] na may populasyong Tsino<ref name="SCMP">{{cite news |author1=Lisa Cam |title=So, if Hainan chicken didn't come from Hainan, where is it from |trans-title=Kaya, kung hindi nagmula ang manok sa Hainan, saan ito nanggaling? |url=https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |access-date=13 Hunyo 2021 |date=25 Hulyo 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315223029/https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |archive-date=15 March 2019 |url-status=live|quote=}}</ref><ref name="Wang Yiyuan">{{cite web |date=Oktubre 14, 2014 |title=Food Museum and Gallery: Who's the first Chicken Rice hawker in Singapore? |trans-title=Museo at Galeriya ng Pagkain: Sino ang unang nagtinda ng Chicken Rice sa Singapura?|url=https://makansutra.com/food-museum-and-gallery-whos-the-first-chicken-rice-hawker-in-singapore/ |accessdate=Setyembre 26, 2021 |publisher=Makansutra |quote=Ipinakikita ng galeriya ng pagkain ang isang pangkalahatang-ideya ng sampung putaheng karaniwan at natatangi sa Singaura... Ayon sa galeriya, si Wang Yiyuan ang unang nagpakilala ng chicken rice sa Singapura. Nagsimula siyang magbenta ng mga bolang chicken rice na nakabalot sa dahon ng saging bilang isang naglalakong tindero noong dekada 1920 (Pambansang Museo ng Singapura, 2014).}}</ref><ref>{{cite web|url=https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|title=The Most Popular Malaysian Chinese Dishes and Its Origins|trans-title=Ang Pinakasikat na mga Lutuing Tsino ng Malasya at ang Pinagmulan Nito|publisher=Convergence by Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB)|accessdate=Setyembre 26, 2021|trans-quote=Karamihan sa mga sanggunian ay magsasabi na ang ulam na ''chicken rice'' na kilala bilang ''Hainanese Chicken Rice'' na sikat sa Timog-silangang Asya nitong mga araw ay nilikha ng mga Singapurense, na may ilang pagtatantya na nagmula pa noong dekada 1920. Sinasabing ito ang panahon nang isang G. Wang Yiyuan ang nagdala ng ulam mula sa Tsina at nagbenta ng mga bola-bolang kaning manok mula sa kanyang puwesto sa tindahan.|archive-date=3 Hulyo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703075030/https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|url-status=dead}}</ref>|associated_cuisine=[[Lutuing Singapurense|Singapura]], [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]], Myanmar, [[Lutuing Indones|Indonesya]], [[Lutuing Malasyo||Malasya]], [[Lutuing Biyetnames|Biyetnam]], [[Lutuing Kamboyano|Kambodya]]|creator=|course=|served=|main_ingredient=Manok, sabaw ng manok, taba ng manok, kanin, pipino|variations=|calories=670|other=}} {{Infobox Chinese|s=海南鸡饭|t=海南雞飯|h=hoi nam gai fan|p=Hǎinán jīfàn|j=hoi2 naam4 gai1 faan6|poj=hái-lâm-kue-pn̄g, hái-lâm-ke-pn̄g|l=Hainan chicken rice}} Ang '''''Hainanese chicken rice''''' ay isang ulam na binubuo ng nilaga o inihaw na manok na may kasamang tinimplang kanin. Inihahain ito kasama ng sarsang sili, at karaniwang sinasamahan ng pipino, mga hiwa ng kamatis o palamuting kulantro.<ref name="visitSG">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice in Singapore |url=https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/hainanese-chicken-rice/ |access-date=Hulyo 15, 2020 |publisher=Visit Singapore Official Site|language=en|trans-title=Hainanese Chicken Rice sa Singapura}}</ref> Nilikha ito ng mga imigrante mula sa [[Hainan]] sa timog Tsina at hinango mula sa mga putaheng Hainanes na ''Wenchang chicken'' at ''Wenchang chicken rice''.<ref name=":4">{{Cite web |title=海南文昌鸡饭,一起海南网 |url=http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124103323/http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |archive-date=24 Enero 2022 |access-date=2022-04-15 |website=www.17uhn.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice |url=https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111113859/https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |archive-date=2023-01-11 |access-date=2023-01-11 |website=www.sg101.gov.sg |language=en}}</ref> Malawak itong itinuturing na isa sa mga [[pambansang putahe]] ng [[Singapura]],<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/markets/commodities/singapores-de-facto-national-dish-crossfire-malaysia-bans-chicken-exports-2022-06-01/|title=Singapore's de-facto national dish in the crossfire as Malaysia bans chicken exports|publisher=[[Reuters]]|date=Hunyo 1, 2022|accessdate=Marso 15, 2024|language=en|trans-title=Nadamay ang de-paktong pambansang ulam ng Singapura sa pagbabawal ng Malasya sa pagluwas ng manok}}</ref><ref name="rootsSGChickenRice">{{cite web|url=https://www.roots.gov.sg/en/ich-landing/ich/chicken-rice|title=Chicken Rice|publisher=Roots.sg|accessdate=March 15, 2024|trans-quote=Ang chicken rice ay isang ulam na makikita sa halos lahat ng kainan sa Singapura, mula sa mga hokeran hanggang sa mga mamahaling restoran. Pinuri ito bilang isa sa mga "pambansang putahe" ng Singapura.}}</ref> at kadalasang iniuugnay sa [[lutuing Singapurense]],<ref>{{cite web|url=https://sfstandard.com/2023/08/16/wheres-the-best-hainanese-chicken-rice-in-san-francisco/|title=In search of Singapore's beloved national dish in San Francisco|publisher=San Francisco Standard|quote= |date=Agosto 16, 2023|accessdate=Marso 15, 2024|language=en|trans-title=Sa paghahanap ng paboritong pambansang ulam ng Singapura sa San Francisco|trans-quote=Nadagdagan pa ng mga kakaibang lasa ang pagkalat nito sa Timog Asya, mula Biyetnam hanggang Singapura—kung saan ito kilala bilang isang pambansang ulam—mula Malasya hanggang Taylandiya.}}</ref> dahil karaniwan itong mabibili sa karamihan ng mga kainan at hokeran sa buong bansa.<ref name="rootsSGChickenRice" /> Makikita rin ang mga baryante ng putaheng ito sa buong [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangang Asya]] kung saan nanirahan ang mga Hainanes, lalo na sa [[Lutuing Indones|Indonesya]], [[Lutuing Malasyo|Malasya]], [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]], at [[Lutuing Biyetnames|Biyetnam]], kung saan nananatili itong isang pangunahing putahe. == Tingnan din == * [[Laksa]] * [[Lutuing Peranakan]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Lutuing Taylandes]] [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] ekt8o4rnpi1s974wfsgkh2akusibt0m 2214624 2214620 2026-07-04T06:31:01Z LknFenix 125962 + Panimula 2214624 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Manok at kaning Hainanes|image=Hainanese Chicken Rice.jpg|image_size=300|caption=Manok at kaning Hainanes sa isang Singapurenseng kainan|alternate_name=''Hainanese chicken rice'', ''Hainan chicken'', ''chicken rice'', ''Hainan chicken rice'', ''nasi ayam'', ''khao man gai'', ''khao man kai''|region=Mga rehiyon ng [[Timog-silangang Asya]] na may populasyong Tsino<ref name="SCMP">{{cite news |author1=Lisa Cam |title=So, if Hainan chicken didn't come from Hainan, where is it from |trans-title=Kaya, kung hindi nagmula ang Hainanes na manok sa Hainan, saan ito nanggaling? |url=https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |access-date=13 Hunyo 2021 |date=25 Hulyo 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315223029/https://www.scmp.com/magazines/style/travel-food/article/2156647/so-if-hainan-chicken-didnt-come-hainan-where-it |archive-date=15 March 2019 |url-status=live|quote=}}</ref><ref name="Wang Yiyuan">{{cite web |date=Oktubre 14, 2014 |title=Food Museum and Gallery: Who's the first Chicken Rice hawker in Singapore? |trans-title=Museo at Galeriya ng Pagkain: Sino ang unang nagtinda ng Chicken Rice sa Singapura?|url=https://makansutra.com/food-museum-and-gallery-whos-the-first-chicken-rice-hawker-in-singapore/ |accessdate=Setyembre 26, 2021 |publisher=Makansutra |quote=Ipinakikita ng galeriya ng pagkain ang isang pangkalahatang-ideya ng sampung putaheng karaniwan at natatangi sa Singaura... Ayon sa galeriya, si Wang Yiyuan ang unang nagpakilala ng chicken rice sa Singapura. Nagsimula siyang magbenta ng mga bolang chicken rice na nakabalot sa dahon ng saging bilang isang naglalakong tindero noong dekada 1920 (Pambansang Museo ng Singapura, 2014).}}</ref><ref>{{cite web|url=https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|title=The Most Popular Malaysian Chinese Dishes and Its Origins|trans-title=Ang Pinakasikat na mga Lutuing Tsino ng Malasya at ang Pinagmulan Nito|publisher=Convergence by Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB)|accessdate=Setyembre 26, 2021|trans-quote=Karamihan sa mga sanggunian ay magsasabi na ang ulam na ''chicken rice'' na kilala bilang Manok at Kaning Hainanes na sikat sa Timog-silangang Asya nitong mga araw ay nilikha ng mga Singapurense, na may ilang pagtatantya na nagmula pa noong dekada 1920. Sinasabing ito ang panahon nang isang G. Wang Yiyuan ang nagdala ng ulam mula sa Tsina at nagbenta ng mga bola-bolang kaning manok mula sa kanyang puwesto sa tindahan.|archive-date=3 Hulyo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703075030/https://convergence.malaysiaairports.com.my/lifestyle/most-popular-malaysian-chinese-dishes-and-its-origins|url-status=dead}}</ref>|associated_cuisine=[[Lutuing Singapurense|Singapura]], [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]], Myanmar, [[Lutuing Indones|Indonesya]], [[Lutuing Malasyo||Malasya]], [[Lutuing Biyetnames|Biyetnam]], [[Lutuing Kamboyano|Kambodya]]|creator=|course=|served=|main_ingredient=Manok, sabaw ng manok, taba ng manok, kanin, pipino|variations=|calories=670|other=}} {{Infobox Chinese|s=海南鸡饭|t=海南雞飯|h=hoi nam gai fan|p=Hǎinán jīfàn|j=hoi2 naam4 gai1 faan6|poj=hái-lâm-kue-pn̄g, hái-lâm-ke-pn̄g|l=Hainan manok kanin}} Ang '''manok at kaning Hainanes''' o '''''Hainanese chicken rice''''' ay isang ulam na binubuo ng nilaga o inihaw na manok na may kasamang tinimplang kanin. Inihahain ito kasama ng sarsang sili, at karaniwang sinasamahan ng pipino, mga hiwa ng kamatis o palamuting kulantro.<ref name="visitSG">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice in Singapore |url=https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/hainanese-chicken-rice/ |access-date=Hulyo 15, 2020 |publisher=Visit Singapore Official Site|language=en|trans-title=Hainanese Chicken Rice sa Singapura}}</ref> Nilikha ito ng mga imigrante mula sa [[Hainan]] sa timog Tsina at hinango mula sa mga putaheng Hainanes na ''Wenchang chicken'' at ''Wenchang chicken rice''.<ref name=":4">{{Cite web |title=海南文昌鸡饭,一起海南网 |url=http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124103323/http://www.17uhn.com/info/info_show_980.html |archive-date=24 Enero 2022 |access-date=2022-04-15 |website=www.17uhn.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |title=Hainanese Chicken Rice |url=https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111113859/https://www.sg101.gov.sg//resources/connexionsg/chickenrice |archive-date=2023-01-11 |access-date=2023-01-11 |website=www.sg101.gov.sg |language=en|trans-title=Manok at Kaning Hainanes}}</ref> Malawak itong itinuturing na isa sa mga [[pambansang putahe]] ng [[Singapura]],<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/markets/commodities/singapores-de-facto-national-dish-crossfire-malaysia-bans-chicken-exports-2022-06-01/|title=Singapore's de-facto national dish in the crossfire as Malaysia bans chicken exports|publisher=[[Reuters]]|date=Hunyo 1, 2022|accessdate=Marso 15, 2024|language=en|trans-title=Nadamay ang de-paktong pambansang ulam ng Singapura sa pagbabawal ng Malasya sa pagluwas ng manok}}</ref><ref name="rootsSGChickenRice">{{cite web|url=https://www.roots.gov.sg/en/ich-landing/ich/chicken-rice|title=Chicken Rice|publisher=Roots.sg|accessdate=March 15, 2024|trans-quote=Ang chicken rice ay isang ulam na makikita sa halos lahat ng kainan sa Singapura, mula sa mga hokeran hanggang sa mga mamahaling restoran. Pinuri ito bilang isa sa mga "pambansang putahe" ng Singapura.}}</ref> at kadalasang iniuugnay sa [[lutuing Singapurense]],<ref>{{cite web|url=https://sfstandard.com/2023/08/16/wheres-the-best-hainanese-chicken-rice-in-san-francisco/|title=In search of Singapore's beloved national dish in San Francisco|publisher=San Francisco Standard|quote= |date=Agosto 16, 2023|accessdate=Marso 15, 2024|language=en|trans-title=Sa paghahanap ng paboritong pambansang ulam ng Singapura sa San Francisco|trans-quote=Nadagdagan pa ng mga kakaibang lasa ang pagkalat nito sa Timog Asya, mula Biyetnam hanggang Singapura—kung saan ito kilala bilang isang pambansang ulam—mula Malasya hanggang Taylandiya.}}</ref> dahil karaniwan itong mabibili sa karamihan ng mga kainan at hokeran sa buong bansa.<ref name="rootsSGChickenRice" /> Makikita rin ang mga baryante ng putaheng ito sa buong [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangang Asya]] kung saan nanirahan ang mga Hainanes, lalo na sa [[Lutuing Indones|Indonesya]], [[Lutuing Malasyo|Malasya]], [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]], at [[Lutuing Biyetnames|Biyetnam]], kung saan nananatili itong isang pangunahing putahe. == Tingnan din == * [[Laksa]] * [[Lutuing Peranakan]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Lutuing Taylandes]] [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] bsbndg6hc8k67errc21p4s85zpmwyv4 1 338735 2214604 2026-07-04T05:36:51Z LknFenix 125962 + isinalinwikang pahina 2214604 wikitext text/x-wiki {{Isinalinwikang pahina|en|Hainanese chicken rice}} 13fnp68p1qjgfrm9p7d3f3wp73uug7y 2214622 2214604 2026-07-04T06:27:19Z LknFenix 125962 Inilipat ni LknFenix ang pahinang [[Usapan:Hainanese chicken rice]] sa [[Usapan:Manok at kaning Hainanes]]: Kaya namang isalin ang pangalan ng putahe 2214604 wikitext text/x-wiki {{Isinalinwikang pahina|en|Hainanese chicken rice}} 13fnp68p1qjgfrm9p7d3f3wp73uug7y 0 338736 2214606 2026-07-04T05:38:46Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Hainanese chicken rice]] 2214606 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hainanese chicken rice]] 0f2odfvfo2y6ke61y32q5gbls79nlhv 0 338737 2214607 2026-07-04T05:39:08Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Hainanese chicken rice]] 2214607 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hainanese chicken rice]] 0f2odfvfo2y6ke61y32q5gbls79nlhv 0 338738 2214611 2026-07-04T05:45:00Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Hainanese chicken rice]] 2214611 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hainanese chicken rice]] 0f2odfvfo2y6ke61y32q5gbls79nlhv 0 338739 2214612 2026-07-04T05:45:26Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Hainanese chicken rice]] 2214612 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hainanese chicken rice]] 0f2odfvfo2y6ke61y32q5gbls79nlhv 0 338740 2214621 2026-07-04T06:27:19Z LknFenix 125962 Inilipat ni LknFenix ang pahinang [[Hainanese chicken rice]] sa [[Manok at kaning Hainanes]]: Kaya namang isalin ang pangalan ng putahe 2214621 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Manok at kaning Hainanes]] sxla7jfgsdjcpulyccpn64epdh4j7pu 1 338741 2214623 2026-07-04T06:27:19Z LknFenix 125962 Inilipat ni LknFenix ang pahinang [[Usapan:Hainanese chicken rice]] sa [[Usapan:Manok at kaning Hainanes]]: Kaya namang isalin ang pangalan ng putahe 2214623 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Usapan:Manok at kaning Hainanes]] ga2u9f7i0ar2zrgk9ww1l9o3n04f8xg 0 338742 2214627 2026-07-04T06:33:41Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Manok at kaning Hainanes]] 2214627 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Manok at kaning Hainanes]] sxla7jfgsdjcpulyccpn64epdh4j7pu 0 338743 2214628 2026-07-04T06:34:11Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Manok at kaning Hainanes]] 2214628 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Manok at kaning Hainanes]] sxla7jfgsdjcpulyccpn64epdh4j7pu 0 338744 2214629 2026-07-04T06:34:34Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Manok at kaning Hainanes]] 2214629 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Manok at kaning Hainanes]] sxla7jfgsdjcpulyccpn64epdh4j7pu